Vikipedio eowiki https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikipedio Vikipedia diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto Portalo Portala diskuto Projekto Projekta diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk Topic 0 252 9350991 7208760 2026-04-11T07:58:46Z RG72 11847 9350991 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Aragonite - Pantoja, Toledo, Castile-La Mancha, Spain.jpg|dekstra|eta|Aragonito]] '''Aragonito''' estas [[mineralo]] de [[kalcia karbonato]] (CaCO₃). En [[1797]], ĝi estis malkovrita en ''Molina de Aragón'' ([[Hispanio]]) de kie originas ĝia nomo. Kelkaj variaĵoj estas uzitaj kiel [[gemo]]. == En Ĉeĥio == '''Aragonito''' (ĉeĥe ''vřídlovec'') estas [[Karlovy Vary|Karlovara]] ([[Ĉeĥio]]) specialaĵo – unika [[ŝtono]] de tiu ĉi speco en la mondo. Fakte ĝi estas [[sedimento|sedimenta]] kalkoŝtono el (ekzemple) karlovaraj [[mineralo|mineralaj]] [[fonto]]j. El ĝi oni produktas belajn memoraĵojn, ekzemple cindrujojn, [[varo]]jn etajn aŭ pli grandajn skribilarojn, brakringojn, pendaĵojn kaj aliajn. La [[turisto|gastoj]] ofte kunportadas de tie kiel memoraĵon tiel nomatajn "ŝtonigitajn florojn". Tio estas [[floro]]j, kiujn oni trempis en unu el la fontoj kaj lasis ilin tiel longe, ĝis ili estas "ĉirkaŭkreskitaj" per tavolo de flav-rustkolora [[gejsero]][[ŝtono]] – aragonito, kiu poreterne konservas ilian originan [[formo]]n. ==Vidu ankaŭ== {{projektoj|commonscat=Aragonite}} * [[Aragonitaj kavernoj en Zbraŝov]] * [[Molina de Aragón]] * [[Evaporito]] {{Unua}} [[Kategorio:Kalciaj kombinaĵoj]] [[Kategorio:Kavernaj mineraloj]] [[Kategorio:Gemoj]] 8uxmcs256ruh12pdw5bh0gah1o8rq4l 0 1910 9350848 9299267 2026-04-10T19:43:24Z Sj1mor 12103 9350848 wikitext text/x-wiki {{ĉi tiu artikolo|temas pri Jesuo, la [[Mesio]] de Dio, laŭ la kristana kredo. Pri la historia persono Jesuo vidu ĉe: [[Jesuo de Nazaret]].}} {{Informkesto rolulo | stilo = Biblio | bildo = CompositeJesus.JPG }} [[Dosiero:Spas vsederzhitel sinay.jpg|eta|200px|dekstra|La plej malnova konata detala bildo de Jesuo, el la 6-a jarcento en la [[Monaĥejo Sankta Katarina]], [[Egiptio]].]] [[Dosiero:Cristo abrazado a la cruz (El Greco, Museo del Prado).jpg|eta|dekstra|200px|[[Jesuo]] en pentraĵo de [[El Greco]].]] '''Jesuo Kristo''' ({{lang-he|יהושוע}}, <small>IFA</small>: {{IFA|/jošua/}}; {{lang-la|Christus}}, <small>IFA</small>: {{IFA|/kristus/}}; {{lang-el|Ιησους Χριστος}}, <small>IFA</small>: {{IFA|/jisus ĥristos/}}) estas laŭ [[kristanismo|kristana kredo]] la [[Mesio]] kaj [[filo de Dio]] sendita de [[Dio laŭ kristanismo|Dio]] por la [[Elaĉeto (religio)|savo]] de ĉiuj homoj. Jam la unuaj kristanoj esprimis per la nomo "Jesuo Sanktoleito" sian kredon ke la historia persono [[Historia Jesuo|Jesuo de Nazaret]] estas la Savanto de Dio promesita en la [[Malnova Testamento]]. Fidindaj historiaj informoj pri la vivo de Jesuo mankas, sed multaj rakontoj pri lia vivo estas kolektitaj en kvar [[evangelio]]j: la unuaj kvar libroj de la [[Nova testamento]] de la kristana [[Biblio]]. == La nomo == [[Dosiero:39bMandylion.jpg|eta|145px|Kopio de la [[Tuko de Edessa|''Mandylion'']] de [[Edeso]], de la privata kapelo de la papo en [[Vatikano]], estas konsiderata la pentraĵo plej antikva pri Jesuo.]] ''Jesuo'' venas el la [[Latino|latina]] ''Iesus'', kiu siavice venas el la [[Helena lingvo|greka]] ''Iesous'' (Ιησους). La helena formo estas [[Transliterumo|transliterumado]] de la [[Aramea lingvo|aramea]] nomo ''Jeŝŭa'' (ישו) /jeŝŭa/, mallonga formo de [[Hebrea lingvo|hebrea]] ''Jehoŝŭa'' (יהושע) /jehoŝua/, kiu signifas "la Sinjoro estas [[Savanto (Biblio)|savanto]]" aŭ "[[Jehovo|Jehovah]] savas". La titolo ''[[Kristo]]'' venas, tra [[Latino]], el la [[helena lingvo|helena]] ''Ĥristos'' (Χριστος), kiu signifas ''[[Sanktoleito]]''. La helena formo estas laŭvorta transskribaĵo de ''[[Mesio|Messiah]]'' el la hebrea ''maŝijaĥ'' (משיח) aŭ [[aramea lingvo|aramea]] ''m'ŝiĥa'' (משיחא). En la [[araba lingvo]], Jesuo estas rekonata de [[Islamo|islamanoj]] kiel [[profeto]] nomata ''[[Isa bin Marjam]]'' ('''عيسى بن مريم''' = Isa filo de Marjam), kaj de [[Arabaj Kristanoj|arabaj kristanoj]] kiel '''Jasu' al-Masih''' ({{lang-ar|يسوع المسيح|t=''Jasūʿ al-Masīḥ''}}, "Jesuo la [[Mesio]]"). Jesuo parolis [[Aramea lingvo|la aramean]], kiu tiam estis [[komuna lingvo]] en [[Galileo (regiono)|Galileo]] kaj [[Judeo]]; sekve dum sia vivo li estis konata kiel ''Jeŝŭa''. Li verŝajne parolis ankaŭ la komercan helenan,<!-- "komerca helena" kio tio estas? --> kaj liaj studoj pri skribaĵoj igis lin lerta pri la hebrea. == Genealogio laŭ la Biblio == {{Ĉefartikolo|Bibliaj genealogioj de Jesuo}} <!-- Teksto el la [[Biblio|Sankta Biblio]], [[Evangelio laŭ Mateo]], ĉapitro 1. : '''''1.''' La genealogia registro de Jesuo Kristo, filo de [[David]], filo de [[Abraham]]. '''2.''' Al [[Abraham]] naskiĝis [[Isaak]], kaj al [[Isaak]] naskiĝis [[Jakobo|Jakob]], kaj al [[Jakobo|Jakob]] naskiĝis Jehuda kaj liaj fratoj, '''3.''' kaj al Jehuda naskiĝis Perec kaj Zeraĥ el Tamar, kaj al Perec naskiĝis Ĥecron, kaj al Ĥecron naskiĝis Ram, '''4.''' kaj al Ram naskiĝis Aminadab, kaj al Aminadab naskiĝis Naĥŝon, kaj al Naĥŝon naskiĝis Salma, '''5.''' kaj al Salma naskiĝis Boaz el Raĥab, kaj al Boaz naskiĝis Obed el Rut, kaj al Obed naskiĝis Jiŝaj, '''6.''' kaj al Jiŝaj naskiĝis [[David]], la reĝo. '''7.''' kaj al [[Salomono]] naskiĝis Reĥabeam, kaj al Reĥabeam naskiĝis Abija, kaj al Abija naskiĝis Asa, '''8.''' kaj al Asa naskiĝis [[Jehoŝafat]], kaj al [[Jehoŝafat]] naskiĝis Joram, kaj al Joram naskiĝis Uzija, '''9.''' kaj al Uzija naskiĝis Jotam, kaj al Jotam naskiĝis Aĥaz, kaj al Aĥaz naskiĝis Ĥizkija, '''10.''' kaj al Ĥizkija naskiĝis Manase, kaj al Manase naskiĝis Amon, kaj al Amon naskiĝis Joŝija, '''11.''' kaj al Joŝija naskiĝis Jeĥonja kaj liaj fratoj, je la tempo de la transloĝiĝo en Babelon. '''12.''' Kaj post la transloĝiĝo en Babelon, al Jeĥonja naskiĝis Ŝealtiel, kaj al Ŝealtiel naskiĝis Zerubabel, '''13.''' kaj al Zerubabel naskiĝis Abiud, kaj al Abiud naskiĝis Eljakim, kaj al Eljakim naskiĝis Azor, '''14.''' kaj al Azor naskiĝis Cadok, kaj al Cadok naskiĝis Aĥim, kaj al Aĥim naskiĝis Eliud, '''15.''' kaj al Eliud naskiĝis Eleazar, kaj al Eleazar naskiĝis Mattan, kaj al Mattan naskiĝis Jakob, '''16.''' kaj al Jakob naskiĝis [[Sankta Jozefo|Jozef]], edzo de [[Sankta Maria|Maria]], el kiu estis naskita Jesuo, kiu estas nomata Kristo.'' --> == Vivo == === Naskiĝo === {{Ĉefartikolo|Jesuo de Nazaret}} === Infaneco === [[Dosiero:NinoJesusMercedario.jpg|eta|Hispana versio de [[Infano Jesuo]] nome ''Bendito Niño Jesús de Ntra. Sra. de las Mercedes de San Fernando.'']] {{Ĉefartikolo|Infano Jesuo}} === Nekonataj jaroj === {{Ĉefartikolo|Nekonataj jaroj de Jesuo}} La '''nekonataj jaroj de Jesuo''' (ankaŭ nomata '''silentaj jaroj''', '''perditaj jaroj''', aŭ '''mankantaj jaroj''') ĝenerale rilatas al la periodo inter lia infanaĝo kaj la komenco de lia [[ministerio]] (instruoj kaj paroloj), periodo ne priskribita en la [[Nova Testamento]]. La koncepto "perditaj jaroj de Jesuo" estas kutime renkontita en [[esoterismo|esotera]] literaturo (kie foje ankaŭ aperas lia ebla post-krucuma aktivado) sed ne estas kutime uzita en pli scienceca literaturo, ĉar oni supozas, ke Jesuo probable laboris kiel [[ĉarpentisto]] en Galileo, almenaŭ parte kun [[Sankta Jozefo]], de la aĝo de dek du ĝis tridek, do la jaroj ne estis "perditaj jaroj", kaj supozeble li mortis sur [[Kalvario]]. En la malfrua [[mezepoko|mezepoka]] periodo, aperis [[Artura legendo|Artur-legendoj]], en kiuj la juna Jesuo estis en [[Britio]]. En la 19-a kaj 20-a jarcento aperis teorioj, laŭ kiuj inter la aĝoj de 12 kaj 30 Jesuo vizitis [[Kaŝmiro]]n, aŭ studis kun la [[esenoj]] en la [[Judea dezerto]]. Modernaj gravaj kristanaj kleruloj ĝenerale malakceptas tiujn teoriojn kaj asertas, ke nenio estas konata ĉirkaŭ tiu tempoperiodo en la vivo de Jesuo. La uzado de la koncepto "perditaj jaroj" en la "svena hipotezo" sugestas, ke Jesuo postvivis sian krucumon kaj daŭrigis sian vivon. Ĉi tio, kaj la rilata vido, ke li evitis krucumon entute, okazigis plurajn [[Spekulado|spekuladojn]] pri kio okazis al li en la supozitaj ceteraj jaroj de sia vivo, sed ĉi tiuj tute ne estas akceptitaj de gravaj fakuloj. === Mirakloj === {{Ĉefartikolo|Mirakloj de Jesuo}} Jesuo, laŭ siaj sekvantoj, faris [[miraklo]]jn, allogis sekvantojn for de [[rabena judismo]], instruis novan [[Leĝo de Moseo|leĝon]] kaj [[religio]]n, kaj eĉ antaŭdiris sian morton. Estante minaco kontraŭ institucia juda religio kaj [[Romio]], li aperis antaŭ [[Poncio Pilato]], la Romia aŭtoritato de [[Judio]] (reginta inter la jaroj 26-36), kaj, verdiktita kulpohava, estis ''mortigita sur kruco'' fare de soldatoj de Romio. Li estis mortigita je la tago antaŭ [[Pasko]] (grava Juda festo je la komenco de printempo) ĉirkaŭ la jaro 33 pro krimoj kontraŭ la judaj religiaj kredoj aŭ la romia ŝtato. Kiam li mortis, laŭlegende kaj laŭ la skribaĵoj, la ĉielo malheliĝis. === Resurekto === {{Ĉefartikolo|Resurekto de Jesuo}} Esploristoj de tiu tiom antikva epoko pridemandas sin kiel tia fiaskema juda profeto fariĝis fondinto de monda religio. La decida fakto estas ke ''liaj sekvantoj kredis, ke Jesuo [[Leviĝo el la mortintoj|leviĝis el la mortintoj]]''. Tamen, nur kristanaj fontoj raportis pri tio, kaj eĉ ili ne raportas pri ia ajn postmorta apero antaŭ [[nekredanto]]j (escepte de la raporto de la evangelio de <cite>Petro</cite>, evangelio ne akceptita de kristanoj). Oni eble povus argumenti ke la kristana kredo pri la [[resurekto]] ne nur estas afero de fido, sed ankaŭ estas racia argumento por ĝia [[Historieco de Jesuo|historieco]]. Laŭ la raporto de la Biblio, ''la postmortaj aperoj'' emis okazi je [[tagiĝo]] aŭ [[krepusko]] al sekvantoj en loko izolita (ekz., la [[tombo]], serurita [[ĉambro]], [[strando]] aŭ [[vojo]] malplena kaj senhoma). == Lingvo de Jesuo == [[Dosiero:Christus_heilt_einen_Besessenen.jpg|eta|300x300px|[[Fresko]] de la [[11-a jarcento]] pri la ''Ekzorcismo en la Sinagogo de Kafarnauno''.]] {{Ĉefartikolo|Lingvo de Jesuo}} Oni ĝenerale konsentas, ke Jesuo kaj liaj disĉiploj unuavice parolis la [[Aramea lingvo|aramean]], la [[Lingvafrankao|komunan lingvon]] de [[Judujo (romia provinco)|Judea en la unua jarcento p.K.]], plej probable galilean dialekton distingeblan de tiu de [[Unuaj centroj de la Kristanismo|Jerusalemo]].<ref><cite class="citation encyclopaedia">Allen C. Myers, ed. (1987). </cite></ref> La urboj [[Nazareto]] kaj [[Kafarnao]] en [[Galileo (regiono)|Galileo]], kie Jesuo pasigis plejparton de sia vivo, estis arame-parolantaj komunumoj.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/32043/Aramaic-language Aramaic language – Encyclopedia Britannica]</ref> == Sociekonomia stato de Jesuo == Jesuo devenis el Nazareto de Galilea, en la periferio de la hebrea mondo. Jesuo estis filo de "tektòn" – kiu povas estis interpretita lignaĵisto, ĉarpentisto aŭ konstruisto (Mt 13,55; Mk 6,3; Lk 4,22; Jh 6,42) -, kaj "tektòn" li mem. Lia familio ne estis, eble, je malriĉaj kondiĉoj<ref>V. C.P. Thiede, "Jesus. La fede, i fatti", Edizioni Messaggero Padova, 2009, pp. 27-28</ref> kaj estis partoprenanta en la socia kaj religia vivo de sia tempo: Elizabeto, parencino de lia patrino, estis edzino de Zeĥarja, kiu laŭ la Luka Evangelio sacerdote deĵoris en la templo de Jerusalemo. Luko raportas, ke “Jesuo progresis en saĝeco kaj staturo, kaj en graco ĉe Dio kaj homoj” kaj ke je nuraj dek du jaroj li paroladis al la saĝuloj en la templo, evidentigante tiel la preparon akiritan en la kono pri la Biblio<ref>Iuj reserĉantoj evidentigas kiel estis ne malofta, inter la infanoj tiomaĝantaj, diskutoj pri religiaj temoj kun la leĝodoktoroj. (V.. C.P. Thiede, "Jesus. La fede, i fatti", Edizioni Messaggero Padova, 2009, p. 48</ref>. Dum la lastaj jaroj de sia publika ministerio, Jesuo partoprenis en bankedoj, same kiel en tiun de Kanao de Galilea, kaj frekventas [[Fariseo|fariseojn]] kaj [[Publikano|publikanojn]] ĝispunkte ke mem reagis kontraŭ kritikoj ricevitaj pro tio dirante: “La Filo de homo venis, manĝante kaj trinkante, kaj ili diras: Jen manĝegulo kaj vindrinkulo, amiko de [[impostistoj (biblio)|impostistoj]] kaj pekuloj! Kaj la saĝeco estas pravigita de siaj faroj” (Mt 11,19) pro la fakto ke li kondutis vivon malpli asketan ol tiu de [[Johano la Baptisto]]. == La lastaj tagoj de Jesuo == [[Dosiero:Champaigne - Le Christ mort couché sur son linceul.jpg|eta|dekstra|450px|[[Philippe de Champaigne]], ''La mortinta Kristo kuŝanta sur sia mortotuko''. Io simila vidiĝas en la [[Mortotuko de Torino]] (aŭ inverse).]] Enirinte Jerusalemon kune kun la disĉiploj por plenumi sian mesian taskon, Jesuo kolizias, kaj parole kaj fakte, kun la hebreaj aŭtoritatuloj, kiam li renversas la tablojn de la [[Monŝanĝisto|monŝanĝistoj]]. Pro tio kaj aliaj kontrastoj la hebreaj aŭtoritatoj influas sur la romiaj aŭtoritatoj por ke Jesuo estu eliminata. Jesuo estis krucumita laŭordone de Pontio Pilato, romia prokuroro de Judujo: evidente li ne timis la popularecon kaj hosanigon de Jesuo: tio videblas ankaŭ en la trilingva subskribo: “Jesuo Nazareno Reĝo de Judoj” (<small>Latine: IESVS NAZARENVS REX IVDAEORVM</small>). La Evangelioj diras, ke tiu prokuroro hezitis cedi al la postuloj de la religia-politika [[Sinedrio]], kiu instigis por ke la popolo postulu la krucumon de Kristo.<ref>Jean-Pierre Lémonon, ''Pilate et le gouvernement de la Judée, Textes et monuments'', Paris, 1981.</ref> Laŭ [[Cicerono]] <ref>(ad Verrem V, 165)</ref> la [[krucumado]] estis “la plej kruela kaj horora torturo”. Laŭ [[Flavio Jozefo]] la kondamnito devis antaŭe esti submetita al senkarniganta skurĝado kaj poste kunporti al la ekzekuteja loko la transversan lignon <ref>(Judaj Militoj 6, 304)</ref>. La krucumado ne estis por la Palestinoj novaĵo ĉar ĝi estis praktikita ankaŭ fare de hebreoj: Jozefo Flavio informas, ke la reĝo kaj ĉefsacerdoto [[Aleksandro Janeo]] krucumigis ĉirkaŭ 800 malamikajn fariseojn. Ankaŭ ceteraj apartaĵoj okazintaj dum la krucumado de Jesuo, kiel la mokado al la kondamnito, la lotumado de la vestoj de la kondamnito, la oferto de [[vinagro]] ktp., kongruas kun la similaj okazaĵoj registritaj en la tiutempaj kronikoj. Kiel evidentas, do, nenio nova en la krucumado de Jesuo. == La resurekto == [[Dosiero:Resurrection.JPG|eta|250px|La resurekto de Jesuo en versio de [[Piero della Francesca]].]] La supozata resurekto de Jesuo estas atestata de ĉiuj novtestamentaj dokumentoj kaj kanonaj kaj apokrifaĵaj. La [[resurekto de Jesuo]], kvankam en tradicioj foje nekoheraj, komenciĝas el la konstato de tombo malplena.<ref>Xavier-Léon Dufour, ''Résurrection de Jésus et message pascal'', Seuil, 1971.</ref> El la kritika analizo de la Evangelioj oni akiras la evidenton, ke la resurekto estis la unua nukleo de la predikado de la unua prakristana komunumo. Laŭ la diversaj fontoj, oni konstatis, ke Jesuo (tio estas lia kadavro) jam ne estis en la tombo tri tagojn post sia entombigo. Unue oni vidis la tomban kovroŝtonon formovita kaj la gvatantaj soldatoj dormintaj. La tuta scenaro ripetiĝas en la celebroj de la ĉefa miraklo de la vivo (la morto) de Jesuo. En la sekvo kaj disvastigo de la [[kristanismo]] tra la tuta mondo, la resurekto de Jesuo estas la kerno de la pruvo ke Jesuo estas [[Dio]], laŭ la [[teologio]] de kristanoj. Kongrue, unu el la du ĉefaj festaroj kaj ceremoniaroj en la [[liturgio]] kaj ritaro de kristanismo, nome la [[Sankta Semajno]] (rememore de la morto kaj de la resurekto de Jesuo) estas festata tra la tuta mondo kristana, same kiel la [[Kristnasko]] rilate al la nasko de la infano Jesuo. == Interpreto == '''Laŭ la [[Kristanismo|kristanoj]]''' (almenaŭ la plej granda parto de nuntempaj kristanoj), Jesuo estis tute Dio kaj tute homo (sed homo sen peko), kaj fakte estas la solenaskita ''[[Filo de Dio]]'': li estis ''naskita de virgulino, Maria'', kiu estis gravedigita de la [[Sankta Spirito]] (t.e., Dio). Post sia morto sur la kruco, li estis entombigita. Li subeniris al [[infero]] kaj, je la tria tago, estis relevigita el la mortintoj kaj, post 40 tagoj sur tero, supreniris al ĉielo, kie li nun estas, dekstre de la Patro Dio. Jesuo revenos al tero je la ''Tago de Juĝado'', kiam li juĝos ĉiun homon, vivantan aŭ mortintan: la bonuloj vivos ĉiam en la Regno de Dio kaj la malbonuloj vivos ĉiam brulantaj en lago de fajro ([[infero]]). Jesuo mortis sur la kruco kiel pago al Dio ([[Elaĉeto (religio)|elaĉeto]]) por la pekoj de la vivuloj (mortontoj), savante onin el infero (sed nur se oni kredas al li). <div style="margin-left:1em"> [[Dosiero:Michelangelo Buonarroti 004.jpg|eta|dekstra|220px|[[Mikelanĝelo]], detalo de ''[[La Universala Juĝo]]''. Jesuo kaj la Virgulino Maria.]] [[Dosiero:First century Iudaea province.gif|eta|220px|dekstra|Judujo kaj Galileo en la [[1-a jarcento]], kie kaj kiam vivis supozeble Jesuo.]] Notu: laŭ [[kristanismo]], Dio estas unu sed ankaŭ tri: li estas tri personoj en unu substanco: ''La Patro'', Dio kiel la ĉiopova kreanto de tero kaj ĉielo; ''La Filo'', Dio kiel homo, kiel Jesuo mem; kaj ''La Spirito Sankta'', Dio kiel spirito kiu eniras en la koron de kredanto kaj donas [[graco]]n por fidi kaj bonagi. Ĉi tio estas la mistero de ''La Sankta [[Triunuo]]''. Laŭ la [[Nova testamento]], Jesuo neniam klare diris, ke li estas Dio aŭ la Filo de Dio. Li neniam eĉ nomis sin Jesuo —anstataŭe li uzis la kuriozan titolon, ''[[Filo de Homo]]''. Aliflanke, li ne korektis aŭ neis la uzadon de ''Filo de Dio'' kaj agas kiel Dio, ne kiel homo: ekzemple, li pardonis pekojn kaj piediris sur la maro en raportita supozita miraklo. Lia dieco estas manifestita ne tiom per diro sed per ago. ''"Tute Dio, tute homo":'' en la fruaj jarcentoj, multe da [[herezo]]j temis pri la dieco kaj homeco de Jesuo kaj la preciza rilato inter la duopo. Finfine, je la [[4-a jarcento]], la tiama Kristana Eklezio asertis, ke Jesuo estas, de nasko, tute homo kaj tute Dio, ke li enhavas du naturojn (dia kaj homa) sed estis nur unu persono. Sed kvankam li estis tute homo, li estis naskita sen la originala peko de [[Adamo]] (la unua homo laŭ judismo, kristanismo kaj islamo), do sen naturo pekema. Al kristanoj, [[Sankta Paŭlo]], kiu verkis preskaŭ duonon de la Nova Testamento, estas la precipa interpretisto de Jesuo. Resumo de la kristana kredo pri Jesuo estas en ''[[La Kredo Nicea]]''. </div> '''Laŭ la [[judoj]]''', Jesuo estis ''falsa kaj blasfemanta profeto'' kiu sorĉis kaj logis judojn for de judismo. Kvankam ili atendis ''la Kriston'' anoncitan de siaj profetoj, ili kredis, ke la Kristo estus reĝo karna kaj politika kiu venkus kaj regus la mondon en epoko de paco, tute malsimile al Jesuo. La titolo Kristo devenas de la greka vorto ''ĥristos'', nome la [[oleo]] metita sur nova juda reĝo dum lia entroniĝo. '''Laŭ la [[Gnostikismo|gnostikoj]]''', Jesuo estis nek Dio nek homo sed Sendinto de Lumo de Dio. Kaj ne de la juda Dio aŭ la katolika Dio, kiu estis dio pretenda, sed de la vera Dio. La misio de Jesuo ne estis morti por la homaj pekoj, sed por transdoni al oni sekretan scion, (greke, ''gnosis''), por liberigi onin de [[iluzio]] kaj de ĉi tiu koruptita mondo. La ĉefa evangelio de la gnostika Jesuo estas [[la evangelio de Tomaso]], kiu estis verkita en la [[1-a jarcento|1-a]] aŭ [[2-a jarcento]]. La unuaj komentarioj pri la evangelio de Johano estis gnostikaj, tial gnostikismo estas tre frua kaj eble radikala formo de kristanismo. Laŭ gnostikismo, Jesuo nur ŝajne suferis kaj mortis sur la kruco. Tial lia resurekto ne estis neatendita. {{Ĉefartikolo|Isa bin Marjam}} '''Laŭ la [[Islamo|islamanoj]]''', Jesuo, nomigita [[Isa (Profeto)|Isa]] en la [[araba]], estis sankta profeto de Dio, faris miraklojn, estis naskita fare de la virgulino Marjam per la spirito de Dio, sed li nek estas Dio aŭ filo de Dio nek estis najlita al kruco. Li estas menciita en la [[Korano]] kune kun [[Moseo]], [[Abrahamo]], [[Noa]], [[Mohamedo]], ktp, kiel profeto, kaj ''estas tute homa'' kiel ili. Ekzemple, Jesuo, kiel Moseo, povis fari miraklojn ĉar Dio donis la potencon al li —ne ĉar li estis Dio mem. La kristanoj ne komprenis tion kaj faris lin dio. <div style="margin-left:1em"> Kiel la kreskinta miskompreno (= judismo) pri la mesaĝo de ''Moseo'' necesigis la alvenon de Jesuo, tiel la kreskinta miskompreno (= kristanismo) pri la mesaĝo de Jesuo necesigis la alvenon de [[Mohamedo]], la fina profeto. Pri la kruco kaj resurekto, laŭ la Korano, Jesuo nur ŝajnis morti sur la kruco kaj poste Dio levis lin al si. </div> '''Laŭ la [[Bahaa Kredo|bahaanoj]]''', Jesuo estis unu el la naŭ ĉefaj Mesaĝistoj de Dio, tiu por la epoko de la [[Romia Imperio]], kaj ĝis la revelacio laŭ [[Mahometo]]. Bahaanoj akceptas la eldirojn de Kristo pri Sia Dieco, sed interpretas ilin laŭ la koncepto de "Manifestiĝoj de [[Dio]]". Li estis perfekta spegulo de Dio, manifestante la Diajn atributojn kaj Volon, tamen ne la Dia Esenco Mem. Li estas Fondinto de la Kristana Kredo. Laŭ bahaanoj, Li estis Manifestiĝo de Dio, naskiĝis de virgulino, kaj faris miraklojn. Tamen, ili kredas ke Lia postmorta reviviĝo post krucumado devas esti interpretita metafore. Li venis duan fojon en [[Bahá'u'lláh]], la Manifestiĝo por tiu ĉi epoko (mil jarojn) kaj Promesito de ĉiuj antaŭaj religioj. '''Laŭ la [[Modernismo|modernistoj]]''', Jesuo eble eĉ ne ekzistis sed estis nur ''mito inventita'' de fiŝkaptistoj kaj kredita de naivaj kamparanoj. Aŭ eble Jesuo fakte ekzistis kaj estis saĝa homo, sed li certe ne faris miraklojn aŭ resurektis el la mortintoj kaj tial ne estis Dio veninta al tero. Modernismo estas materiisma en filozofio kaj tial kredas ke ''miraklo estas malebla''. Tial ĝi kredas, ke la kristana rakonto pri Jesuo necese malpravas iele. (Legu la tezon de [[Hume]] kontraŭ mirakloj en Ĉapitro 10 de <cite>Enketo pri Homa Kompreno</cite>). Unu el la plej kleraj versioj de la modernisma Jesuo estas tiu de usona [[profesoro]] John Dominic Crossan en lia verko de 1991 nome <cite>The Historical Jesus</cite> ("La Historia Jesuo"). <div style="margin-left:1em"> La modernistoj interpretas la miraklojn (aŭ almenaŭ la raportojn pri ili) kiel pruvo ke Jesuo estas ''mito''; la judanoj ke li estis ''sorĉisto''; la islamanoj, ke li estis ''sankta profeto''; kaj la kristanoj, ke li estas ''Dio mem'' —sed nur la kristanoj kredas, ke li resurektis el la mortintoj. </div> == Moderna ekzegezo == [[Dosiero:Millais - Christus im Hause seiner Eltern.jpg|eta|300px|''Kristo en la parenca domo'' de [[John Everett Millais]], 1850. Diversaj pentraĵoj de diversaj epokoj montras la intereson pri la historia Jesuo.]] Malsame ol la tradicia ekzegezo, hodiaŭ oni malpli atentas pri la kompilado de sintezo de la diversaj evangelioj por konstrui la vivon de la historia Jesuo; oni preferas konsideri ĉiun unuopan evangelion por determini la personecon de la aŭtoro kaj ties subkuŝantan [[teologio]]n, la komunumon kaj la skolon el kiuj la teksto produktiĝis. El tiuj apartaj kritikoj, la historiistoj konkludas per tiu skalo de certecoj: kelkaj fervore defendas la nulon de probableco ke ia Jesuo vere ekzistis, aliaj akceptas la tuton de la evangelioj: inter la 0 kaj 100 de akceptebleco svarmas varia percenteco de historieco. Kaj la figuro de Jesuo estas varie interpretita<ref>[http://www.earlychristianwritings.com/theories.html] [http://www.ueci.it/eldonoj/verkoj/la_fundamentoj.doc]</ref>. Naskiĝis du centraj skoloj: la mita kaj la kritika. La moderna esploro, kiu emas integrigi la histori-kritikan metodon per la sinturno al aliaj metodologioj uzitaj en aliaj sciencoj kiel tiuj [[Sociologio|sociologiaj]], [[Antropologio|antropologiaj]], [[Psikologio|psikologiaj]], metas apartan emfazon en la evidentigo de la [[Judismo|hebreeco]] de Jesuo. Alia karakterizo estas la plilarĝigo, internacia kaj plurkonfesia, de la esplorado, en kiu jam elstaras la bibliaj fakoj de la centoj da [[Pontifikaj Universitatoj|katolikaj priteologiaj universitatoj]], krom tiuj protestantaj kaj aliekleziaj.<ref>Jen listo de tiaj ateneoj en Italio [http://www.teologia.it/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=22], [http://www.admt.org/arcobaleno/ecclesia.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120114141731/http://www.admt.org/arcobaleno/ecclesia.htm|date=2012-01-14}}.</ref> === Mita kaj la kritika teorio === [[Dosiero:Sargis Pitsak.jpg|eta|210px|La unua paĝo de la [[Evangelio laŭ Marko]] en [[Armena lingvo|armena]], de [[Sargis Pitsak]], 14-a jarcento.]] La Jesuo historia estas juĝata tute elpensita: li estas pura elpensaĵo (ekzemple [[Michel Onfray]]). Aliaj opiniis, ke la fontoj ne permesas ekspliki la naturon de lia personeco kaj historio. Al tiuj lastaj iuj teologoj, precipe protestantaj, (vidu ĉe [[Rudolf Bultmann]]) respondis, ke por la kredo ne necesas fundamento historia. Sinteze: por la skoloj '''“kritika”''' kaj '''“mita”,''' la resurekto ne okazis aŭ ne gravas scii ĉu ĝi okazis: ĝi fontas el misinterpreto, bonafide, fare de la kristana komunumo: - laŭ la ''“kritika”'' skolo la eraro naskiĝis en la unua komunumo (la apostola) kiu miskomprenis la faktojn viditajn; - laŭ la ''“mita”'' skolo la eraro naskiĝis en la dua kristana komunumo (la greka eksterpalestina) kiu miskomprenis la dirmanierojn hebreajn/arameajn uzitajn de la apostoloj. Ambaŭ hipotezoj, celantaj savi la bonan fidon de la kristana komunumo, estus la unikaj eblaj, ĉar la eraro povis okazi nur en unu el la du komunumoj. Sekve la miso ne plu eblis ĉar: - la greka lingvo ne plu forgesiĝis; kaj - en la Nova Testamento, post la kodigo en la kanono, ne povis enkromiĝi aliaj misinterpretoj, se konsideri, ke ĝi estas la plilongigo de la komunumo kiu ĝin legadis. === Jesuo helenisma heroo === Tiu teorio estas subtenata ekzemple de Gregory J. Riley. <ref>Vidu ''Un Jésus, plusieurs Christ'', Labor & Fides.</ref> === Jesuo revoluciulo === [[Dosiero:Codex Bruchsal 1 01v cropped.jpg|eta|200px|Paĝo de manuskripto de 1220 kiu montras Jesuon kaj en anguloj la simbolojn de la kvar evangeliuloj.]] Estas ankaŭ interpreto, kiu vidas Jesuon kiel [[revolucio|revoluciulon]] en la senco, ke lia predikado kaj amasformado iel minacis la stabilecon de la politik-religia koalicio inter la juda regado kaj la romia potenco, pro kio fakte li estus estinta mortigita. Subtenis tion, ekzemple, Robert Eisenman kaj S. G. F. Brandon kaj politikaj sektoroj, kiuj faris Jesuon genia kompanulo amasmovanto. S. G. F. Brandon disvolvis la teorion pri “Jesuo [[Zeloto|Zelota]]" (1969) precipe apogiĝante sur vidpunkto de elstudita Evangelio laŭ Marko, kiu allasus pensi grandan proksimecon de Jesuo kaj ties disĉiploj kun la religi-politika gerila frakcio de la tiutempa Izraelo. === Jesuo majstro de saĝo === Jesuo estus estinta nur saĝulo. Iniciatintoj: John Dominic Crossan, Robert Funk, Burton Mack, Stephen J. Patterson inter aliaj. Samopinias la aŭtoroj de la juda skolo de la Nova Testamento, kiuj trovis profundan similecon inter la “prisaĝula” doktrino de Jesuo kaj la pensostilo de [[Talmudo|Talmudaj]] [[midraŝo]]j. Jesuo komenciĝis esti vidata, male ol en la Talmudoj, kiel “Nia frato Jesuo”. === Jesuo inspiriĝinta === Individue inspirite el alto kiel multaj saĝuloj. Tion argumentas Marcus Borg, Stevan Davies, Geza Vermes inter aliaj. === Jesuo profeto de la socia ŝanĝebleco === Proponas tion Richard Horsley, Maccoby, Theissen inter aliuloj. === Jesuo apokalipsa profeto === Jesuo anoncintus la proksiman mondan katastrofon kiel purigan intervenon de Dio. Epigonoj de tiu teorio: Bart Ehrman, Paula Fredriksen, Gerd Lüdemann, John P. Meier, E. P. Sanders inter aliuloj. === Jesuo la savanto kiel Sendito de Dio === [[Dosiero:Giuseppe salviati, resurrezione di lazzaro.jpg|eta|300px|Resurekto de Lazaro.]] Temas pri la tradicia vidpunkto de la kristanaj eklezioj. Tio estas, la fontoj diras ekzakte kion diras la ĉiama kredago de la kristanaj eklezioj. Sed ĉi kaze la tekstoj estas tutkritike elstuditaj de kompetentuloj de multnombraj kristanaj universitatoj kaj akademioj. La konkludoj pruvus, ke la deduktaĵoj de la kristanaj fontoj ne kontraŭas, ankaŭ sen ĝin pravigante, la premisojn de la kredagon. == Demandoj al Jesuo == Laŭ ĵusaj enketoj, cititaj de diversaj ĵurnalaj fontoj, jen serio de demando kiujn hodiaŭaj junuloj almetus antaŭ Jesuo se eblus lin renkonti. Temas pri demandoj koncernantaj teologiajn kaj filozofiajn problemojn teoriajn kaj universe eternajn: "Kial la morto? Kia la senco de la vivo? De kie la malbono kaj sufero? Kio post la morto? Kial ni estis enmondigitaj?". Kiel oni vidas, neniu el la demandoj koncernas la historian teran vivon de Jesuo, lian predikadon, lian anoncon, lian vivpraktikon, lian pasionon, morton kaj resurekton. Ĉu el tio dedukteblas, ke la enkarniĝo kaj la dieco de Jesuo ne plu interesas? Ĉu manko de percepto ke tiuj lastaj Jesuaj karakterizoj estas la bazo de la eventualaj respondoj al tiuj eternaj demandoj? Jen demandoj kiujn faras al si mem kelkaj esploristoj.<ref>Il foglio [http://www.ilfoglio.org/Archivio.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090524055257/http://www.ilfoglio.org/Archivio.htm|date=2009-05-24}}, n. 369 Quali domande a Gesù?</ref> == Fontoj == [[Dosiero:Codexaureus 21.jpg|eta|250px|[[Sankta Marko la evangeliisto|Marko]] verkante la Evangelion.]] La precipaj fontoj pri Jesuo estas la kvar [[evangelio]]j de <cite> ''[[La Evangelio laŭ Sankta Mateo|Mateo]]'', ''[[Evangelio laŭ Sankta Marko|Marko]]'', ''[[Evangelio laŭ Sankta Luko|Luko]]''</cite> kaj <cite>''[[evangelio laŭ Sankta Johano|Johano]]'' </cite> en la [[Biblio]]. Ĉi tiuj estis verkitaj inter jaroj 70 kaj 100 (t.e., pli ol 40 jaroj post la morto de Jesuo) kaj rakontas pri Jesuo laŭ la kristana kredo. Laŭ [[Sankta Ireneo]] de la 2-a jarcento, <cite>Marko</cite> estis la evangelio de [[Sankta Petro]] verkita de lia sekvinto Marko, <cite>Luko</cite> estis la evangelio de Sankta Paŭlo verkita de lia sekvinto Luko, kaj <cite>Johano</cite> estis la evangelio de [[Sankta Johano]] verkita de li mem en maljuneco en [[Efezo]]. [[La evangelio de Tomaso]] ankaŭ eble devenas de la 1-a jarcento (sed ankaŭ eble de la 2-a), sed la Katolika Eklezio ne ĝin rekonis kiel vera evangelio kaj tial la katolika Biblio ne enhavas ĝin. Ekzistas ankaŭ aliaj evangelioj, ekzemple tiuj de ''<cite>Petro</cite>'', ''<cite>Filipo</cite>'', ''<cite>Maria</cite>'' kaj ''<cite>Hebreoj</cite>'', el kiuj oni nur havas erojn, sed ili ŝajne estis verkitaj en la 2-a jarcento aŭ poste. Kleruloj rekonstruis el la evangelioj de <cite>Mateo</cite> kaj <cite>Luko</cite> la perditan ''[[Q Evangelio]]'' ; kaj el <cite>Johano</cite>, la perditan ''Evangelion de <cite>[[Signoj]]</cite>''. Ili eble estis verkitaj dum ''50-70''. Sed la senduba plej frua fonto pri Jesuo estas ne la evangelioj, sed la leteroj de Sankta Paŭlo, verkitaj dum la jaroj 48 ĝis 63 (do, du jardekojn post la morto de Jesuo). Spite ilian fruecon, ili priskribas la tute tradician kristanan komprenon pri Jesuo —Jesuo kiel la Filo de Dio enkarnigita kiel homo por morti por la pekoj de la homaro kaj relevigita el la mortintoj. La precipaj fontoj el la 1-a jarcento laŭ jardekoj: * ''30-aj jaroj:'' Jesuo krucumita * ''40-aj jaroj:'' * ''50-aj jaroj:'' la leteroj de [[Sankta Paŭlo|Paŭlo]]: <cite>Romanoj</cite>, <cite>1 Korintanoj</cite>, ktp. * ''60-aj jaroj:'' <cite> Q, Marko</cite> * ''70-aj jaroj:'' <cite> Signoj, 1 Petro</cite> * ''80-aj jaroj:'' <cite> Luko, Agoj, Mateo</cite> * ''90-aj jaroj:'' <cite> Hebreoj, Apokalipso, Jakobo, 2 Tesalonikanoj, Efesanoj, Johano, 1 Klemento, Didakeo</cite> La <cite>[[Didakeo]]</cite> kaj <cite>1 Klemento</cite> ne aperis en kristanaj biblioj post la [[4-a jarcento]]. <cite>1 Klemento</cite> estas letero de Klemento ([[papo]] 88–97) al la eklezio de [[Korinto]]. La <cite>Didakeo</cite> estas la baza instruo de Jesuo kaj liaj apostoloj. La [[Biblio]] estas havebla en [[Esperanto]] en kelkaj formoj. == Jesuo en fikcio kaj arto == === Jesuo en arto === [[Dosiero:Meister aus Tahull 001.jpg|eta|[[Kristo Pantokratoro]] ĉirkaŭita de [[mandorlo]] en la [[absido]] de Sankta Klemento de Tahull. Flanke troviĝas la [[Tetramorfo]], alegorio de la kvar evangeliuloj.]] Dekomence, la kristana arto evitis reprezenti Jesuon kun homa formo, prefirante elvoki lian figuron pere de [[simbolo]]j, kiaj la [[monogramo]] formita de la grekaj literoj [[Χ]] kaj [[Ρ]], inicialoj de la greka nomo Χριστός ([[Kristo]]), unuige foje de [[Α]] kaj [[Ω]], respektive unua kaj lasta literoj de la [[greka alfabeto]], por indiki ke Kristo estas la komenco kaj la fino; la simbolo de la fiŝo ([[Iĥtis|ΙΧΘΥΣ]], ''iĥthýs'' en greka, [[akrostiko]] de Ἰησοῦς Χριστός, Θεοῦ Υἱός, Σωτήρ (''Iesoûs Khristós, Theoû Huiós, Sōtḗr:'' ‘Jesuo Kristo, filo de Dio, Savinto’); la [[Agnus Dei|Dia Ŝafo]]; aŭ eĉ pere de homomorfaj simboloj, kiel tiu de la [[Bona Paŝtisto]]. Poste aperis reprezentoj de Kristo, unue prezentata kiel senbarba junulo. El la [[4-a jarcento]] li estis reprezentata preskaŭ nur havanta barbon. En la [[bizanca arto]] iĝis ofta serio de reprezentoj de Jesuo, kelkaj el kiuj, kiel la figuro de la [[Pantokratoro]], havis ampleksan disvolvigon en la eŭropa mezepoka arto. Por plio da detaloj vidu [[Krucumita Kristo en arto]]. La [[priploro de Kristo]] (latine: ''Lamentatio Christi)'' post la dekrucigo kaj antaŭ la entombigo estas arta motivo el la malfrua Mezepoko kiu floris ĝis baroko. Arthistoriistoj ne malofte klasigas ĝin memstara bildotipo. La ensemblo (aparate kiam temas pri skulptado) nomiĝas ''priplorantaro''. ===Vidu ankaŭ=== * [[Ecce Homo (Rubens)]] === Jesuo en literaturo === El fino de la 19-a jarcento, estas nombraj la literaturaj aŭtoroj kiuj donis personajn interpretojn de la figuro de Jesuo. Inter la plej elstaraj verkoj kiuj traktis la temon menciindas la jenaj: * [[Charles Dickens]]: ''[[The Life of Our Lord]]'' (verkita inter 1846 kaj 1849, publikigita en 1934). * [[Fjodor Dostojevskij]]: ''[[La fratoj Karamazov]]'' (1880). * [[Miĥail Bulgakov]]: ''[[La Majstro kaj Margarita]]'' (verkita inter 1928 kaj 1940, publikigita en 1967). * [[Robert Graves]]: ''Reĝo Jesuo'' (1947). * [[Nikos Kazantzakis]]: ''Krucumita Kristo'' (1948) kaj ''[[La lasta tento de Kristo]]'' (1951), sur kiu bazos [[Martin Scorsese]] sian [[La lasta tento de Kristo (filmo)|samnoman filmon]]. * [[Fulton Oursler]]: ''La plej granda historio iam rakontita'' (1949). Sur ĝi baziĝis la samnoma filmo de [[George Stevens]]. * [[Anthony Burgess]]: ''La homo de Nazareto'' (1979), bazo por la filmoserio Jesuo de Nazareto de [[Franco Zeffirelli]] * [[José Saramago]] (Nobel-premiito pri literaturo): ''La Evangelio laŭ Jesuokristo'' (1991). * [[Gore Vidal]]: ''Rekte el la Golgoto'' (1992); parte bazita sur la historio de Jesuo de Nazareto, ''Mesio'' (1955). * [[Norman Mailer]]: ''La Evangelio laŭ la Filo'' (1997). La figuro de Jesuo estis ankaŭ la temo de kelkaj verkoj de literaturo de amaskonsumo, foje en ĝenroj kiel [[scienco-fikcio]] aŭ la romano de mistero: * [[Mirza Ghulam Ahmad]]: ''Jesuo en Hindio'' (1899). * [[Andreas Faber-Kaiser]]: ''Jesuo vivis kaj mortis en Kaŝmiro'' (1976). === Jesuo en la kinarto === Kvankam [[religio]] (kaj kristanismo partikulare) estis populara temo en [[kinarto]] ekde ties komenco ("The Ten Commandments" kaj tiel plu), [[filmo]]j kiuj portretas rekte la figuron de Jesuo Kristo ne estis tiom oftaj kiom la populareco de ties bildo en arto dum du jarmiloj, precize pro la tikleco trakti tiom altan figuron por la kulturo de kristanoj. Por aktoroj, ludi Jesuon, ne nur estas granda defio, sed inkludas la riskon esti poste memorita partikulare en tiu rolo. Tamen jam en [[Intolerance]] (1915) estas sekvenco kiu temas pri Jesuo. En la fino de [[Ben Hur (filmo de 1959)]] la ĉefroluloj koincidas kun la lastaj tagoj de Jesuo Kristo: predikado kaj pasiono. Tamen la kerno de la intrigo ne temas pri Jesuo mem, sed pri la rivaleco inter du gravuloj, el kiuj unu juda kaj la alia romia. "The Greatest Story Ever Told" (La plej granda historio iam rakontita) estas usona epika filmo de 1965 produktorita kaj reĝisorita de George Stevens. Temas pri rerakonto de la Biblia rakonto pri Jesuo, el la [[Naskiĝo de Jesuo|Nasko]] ĝis la Ĉieliro. Ludis la rolon de Jesuo aktoro [[Max von Sydow]]. "Jesus Christ Superstar" estas usona [[muzikalo]] de 1973 kiu tute rompis skemojn pri la subĝenro precize pro la elekto de la formato de [[muzikalo]], reĝisorita de Norman Jewison kaj bazita sur la fama samnoma [[opero]] de 1970 de [[Andrew Lloyd Webber]] kaj [[Tim Rice]]. La filmo centriĝas en la konflikto inter [[Judaso Iskarioto]] kaj Jesuo<ref> Jewison, Norman (2004). [https://books.google.es/books?id=mzcdAQAAIAAJ&redir_esc=y This Terrible Business Has Been Good to Me. An Autobiography.] Toronto: Key Porter Books. p. 164. ISBN 1-55263211-3. </ref> dum la semajno antaŭ la [[krucumo de Jesuo]]. Alia grava rolulo de tiu filmo estas [[Maria Magdala]]. "Jesus" estas usona filmo de 1979 reĝisorita de Peter Sykes kaj John Krish. En tiu, la vivo de Jesuo estas priskribita ĉefe uzante la rakonton de la [[Evangelio laŭ Luko]] kiel bazo por la historio. [[Monty Python's Life of Brian]], ankaŭ konata kiel ''Life of Brian'' ("Vivo de Brian"), estas brita [[komedia filmo]] ankaŭ el 1979, kiun skribis, kaj en kiu ĉefrolas, la komedia grupo [[Monty Python]] ([[Graham Chapman]], [[John Cleese]], [[Terry Gilliam]], [[Eric Idle]], [[Terry Jones]] kaj [[Michael Palin]]). Ĝi estis ankaŭ reĝisorita de Jones. La filmo prezentas rakonton pri Brian Cohen (Chapman), juna [[Judoj|juda]] viro, kiu naskiĝas samtage kiel - kaj najbara al - Jesuo, kaj estas poste miskonsiderata kiel la [[Mesio]]. La filmo enhavas temojn religie satirajn, kiuj estis polemikaj dum la tempo de ĝia eldono, altirante akuzojn pri [[blasfemo]] kaj protestoj de kelkaj religiaj grupoj. [[La lasta tento de Kristo (filmo)|La lasta tento de Kristo]] estas usona filmo de 1988 reĝisorita de [[Martin Scorsese]]. Kiel la romano sur kiu ĝi estas bazita, ankaŭ la filmo priskribas la vivon de Jesuo Kristo kaj lian lukton kontraŭ variaj formoj de [[tento]], kiel pro timo, dubo, deprimo, malemo kaj volupto. La fakto ke kaj la libro kaj la filmo montras Jesuon tentita pro [[sekso]] estis nocio kiu kolerigis sektorojn de konservativaj netoleremaj kristanoj. [[La Pasiono de Kristo]] estas filmo de [[Mel Gibson]] pri la lastaj dek du [[horo]]j de la vivo de Jesuo, surekranigita [[printempo|printempe]] de [[2004]]. ''[[Le Tout Nouveau Testament]]'' (La novnova testamento) estas belga filmo de 2015. En tiu, dum Dio pasigas sian tempon farante la vivon de la homoj infera, Ea, lia filino, deziras puni sian patron pro lia malbona konduto. Laŭ la konsiloj de sia frato J.C. (tiel, por Jesuo Kristo), ŝi eliras al serĉado de ses novaj apostoloj por verki «Plej Novan Testamenton». En tiu fantastega historio la figuro de Jesuo Kristo estas fakte figuro el tiu kiun oni metis orname kaj kiĉe sur televidilo. == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 4}} * ''[[Agnus Dei]]'' * [[Angoro en la Ĝardeno]] * [[Aresto de Jesuo]] * [[Bapto de Jesuo]] * [[Dio Patro]] * [[Esploro pri la historieco de Jesuo]] * [[Historia Jesuo]] * [[Historiaj nekristanaj fontoj pri Jesuo]] * [[Javeo]] * [[KELI]], [[IKUE]] * [[Kiso de Judaso]] * [[Kristo]] * [[Kristo Pantokratoro]] * [[Kristologio]] * [[Krucumo de Jesuo]] * [[Lasta Vespermanĝo]] * ''[[Laudetur Iesus Christus]]'' * [[Logos]] * [[Malbeno de la figarbo]] * [[Mirakloj de Jesuo]] * [[Mortotuko de Torino]] * [[Naskiĝo de Jesuo]] * [[Plej sankta koro de Jesuo]] * [[Purigo de dek lepruloj]] * [[Resurekto de Jesuo]] * [[Sankta Spirito]] * [[Sankta Triunuo]] * [[Tetramorfo]] * [[Unitarismo]] * [[Q-Evangelio]] {{Div col end}} == Bibliografio == * Barrett, C.K. ''The Gospel According to John'', 2a Eldono. London: SPCK, 1978. * Habermas, Gary, ''The Historical Jesus: Ancient Evidence for the Life of Christ'', (College Press: Joplin, MI 1996). * Kessler, Hans, ''La Risurrezione di Gesù Cristo. Uno studio biblico, teologico-fondamentale e sistematico'', Queriniana, Brescia, 1999. * Vittorio Messori, ''Ipotesi su Gesù'', SEI (Italio). * Piero Ottaviano, ''La fundamentoj de la kristanismo'' [http://www.ueci.it/] vidu ''Pubblicazioni''. * Wright, N.T., ''The Challenge of Jesus: Rediscovering who Jesus was and is''. IVP 1996. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|commons=Category:Jesus Christ}} {{Havenda artikolo|Jesuo Kristo}} {{Kristanismo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Jesuo| ]] [[Kategorio:Homoj de la Nova Testamento]] [[Kategorio:Fondintoj de religioj]] [[Kategorio:Kondamnitoj al mortpuno]] [[Kategorio:Mortintoj en 33]] [[Kategorio:Mortintoj en Jerusalemo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 1-a jarcento a.K.]] [[Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio (Paradizo)]] [[Kategorio:Profetoj en kristanismo]] [[Kategorio:Judoj]] [[Kategorio:Ekzekutitoj per krucumado]] [[Kategorio:Aktivuloj de simpla vivstilo]] [[Kategorio:Miraklofarantoj]] oafjwnr6k8agkwf0gdewtpvl8gn04u5 9350930 9350848 2026-04-11T05:40:34Z Sj1mor 12103 9350930 wikitext text/x-wiki {{ĉi tiu artikolo|temas pri Jesuo, la [[Mesio]] de Dio, laŭ la kristana kredo. Pri la historia persono Jesuo vidu ĉe: [[Jesuo de Nazaret]].}} {{Informkesto rolulo | stilo = Biblio | bildo = CompositeJesus.JPG }} [[Dosiero:Spas vsederzhitel sinay.jpg|eta|200px|dekstra|La plej malnova konata detala bildo de Jesuo, el la 6-a jarcento en la [[Monaĥejo Sankta Katarina]], [[Egiptio]].]] [[Dosiero:Cristo abrazado a la cruz (El Greco, Museo del Prado).jpg|eta|dekstra|200px|[[Jesuo]] en pentraĵo de [[El Greco]].]] [[Dosiero:Christos Acheiropoietos.jpg|eta|200px|''Christos Acheiropoietos'' greke signifas "Kristo ne farita de homaj manoj".]] '''Jesuo Kristo''' ({{lang-he|יהושוע}}, <small>IFA</small>: {{IFA|/jošua/}}; {{lang-la|Christus}}, <small>IFA</small>: {{IFA|/kristus/}}; {{lang-el|Ιησους Χριστος}}, <small>IFA</small>: {{IFA|/jisus ĥristos/}}) estas laŭ [[kristanismo|kristana kredo]] la [[Mesio]] kaj [[filo de Dio]] sendita de [[Dio laŭ kristanismo|Dio]] por la [[Elaĉeto (religio)|savo]] de ĉiuj homoj. Jam la unuaj kristanoj esprimis per la nomo "Jesuo Sanktoleito" sian kredon ke la historia persono [[Historia Jesuo|Jesuo de Nazaret]] estas la Savanto de Dio promesita en la [[Malnova Testamento]]. Fidindaj historiaj informoj pri la vivo de Jesuo mankas, sed multaj rakontoj pri lia vivo estas kolektitaj en kvar [[evangelio]]j: la unuaj kvar libroj de la [[Nova testamento]] de la kristana [[Biblio]]. == La nomo == [[Dosiero:39bMandylion.jpg|eta|145px|Kopio de la [[Tuko de Edessa|''Mandylion'']] de [[Edeso]], de la privata kapelo de la papo en [[Vatikano]], estas konsiderata la pentraĵo plej antikva pri Jesuo.]] ''Jesuo'' venas el la [[Latino|latina]] ''Iesus'', kiu siavice venas el la [[Helena lingvo|greka]] ''Iesous'' (Ιησους). La helena formo estas [[Transliterumo|transliterumado]] de la [[Aramea lingvo|aramea]] nomo ''Jeŝŭa'' (ישו) /jeŝŭa/, mallonga formo de [[Hebrea lingvo|hebrea]] ''Jehoŝŭa'' (יהושע) /jehoŝua/, kiu signifas "la Sinjoro estas [[Savanto (Biblio)|savanto]]" aŭ "[[Jehovo|Jehovah]] savas". La titolo ''[[Kristo]]'' venas, tra [[Latino]], el la [[helena lingvo|helena]] ''Ĥristos'' (Χριστος), kiu signifas ''[[Sanktoleito]]''. La helena formo estas laŭvorta transskribaĵo de ''[[Mesio|Messiah]]'' el la hebrea ''maŝijaĥ'' (משיח) aŭ [[aramea lingvo|aramea]] ''m'ŝiĥa'' (משיחא). En la [[araba lingvo]], Jesuo estas rekonata de [[Islamo|islamanoj]] kiel [[profeto]] nomata ''[[Isa bin Marjam]]'' ('''عيسى بن مريم''' = Isa filo de Marjam), kaj de [[Arabaj Kristanoj|arabaj kristanoj]] kiel '''Jasu' al-Masih''' ({{lang-ar|يسوع المسيح|t=''Jasūʿ al-Masīḥ''}}, "Jesuo la [[Mesio]]"). Jesuo parolis [[Aramea lingvo|la aramean]], kiu tiam estis [[komuna lingvo]] en [[Galileo (regiono)|Galileo]] kaj [[Judeo]]; sekve dum sia vivo li estis konata kiel ''Jeŝŭa''. Li verŝajne parolis ankaŭ la komercan helenan,<!-- "komerca helena" kio tio estas? --> kaj liaj studoj pri skribaĵoj igis lin lerta pri la hebrea. == Genealogio laŭ la Biblio == {{Ĉefartikolo|Bibliaj genealogioj de Jesuo}} <!-- Teksto el la [[Biblio|Sankta Biblio]], [[Evangelio laŭ Mateo]], ĉapitro 1. : '''''1.''' La genealogia registro de Jesuo Kristo, filo de [[David]], filo de [[Abraham]]. '''2.''' Al [[Abraham]] naskiĝis [[Isaak]], kaj al [[Isaak]] naskiĝis [[Jakobo|Jakob]], kaj al [[Jakobo|Jakob]] naskiĝis Jehuda kaj liaj fratoj, '''3.''' kaj al Jehuda naskiĝis Perec kaj Zeraĥ el Tamar, kaj al Perec naskiĝis Ĥecron, kaj al Ĥecron naskiĝis Ram, '''4.''' kaj al Ram naskiĝis Aminadab, kaj al Aminadab naskiĝis Naĥŝon, kaj al Naĥŝon naskiĝis Salma, '''5.''' kaj al Salma naskiĝis Boaz el Raĥab, kaj al Boaz naskiĝis Obed el Rut, kaj al Obed naskiĝis Jiŝaj, '''6.''' kaj al Jiŝaj naskiĝis [[David]], la reĝo. '''7.''' kaj al [[Salomono]] naskiĝis Reĥabeam, kaj al Reĥabeam naskiĝis Abija, kaj al Abija naskiĝis Asa, '''8.''' kaj al Asa naskiĝis [[Jehoŝafat]], kaj al [[Jehoŝafat]] naskiĝis Joram, kaj al Joram naskiĝis Uzija, '''9.''' kaj al Uzija naskiĝis Jotam, kaj al Jotam naskiĝis Aĥaz, kaj al Aĥaz naskiĝis Ĥizkija, '''10.''' kaj al Ĥizkija naskiĝis Manase, kaj al Manase naskiĝis Amon, kaj al Amon naskiĝis Joŝija, '''11.''' kaj al Joŝija naskiĝis Jeĥonja kaj liaj fratoj, je la tempo de la transloĝiĝo en Babelon. '''12.''' Kaj post la transloĝiĝo en Babelon, al Jeĥonja naskiĝis Ŝealtiel, kaj al Ŝealtiel naskiĝis Zerubabel, '''13.''' kaj al Zerubabel naskiĝis Abiud, kaj al Abiud naskiĝis Eljakim, kaj al Eljakim naskiĝis Azor, '''14.''' kaj al Azor naskiĝis Cadok, kaj al Cadok naskiĝis Aĥim, kaj al Aĥim naskiĝis Eliud, '''15.''' kaj al Eliud naskiĝis Eleazar, kaj al Eleazar naskiĝis Mattan, kaj al Mattan naskiĝis Jakob, '''16.''' kaj al Jakob naskiĝis [[Sankta Jozefo|Jozef]], edzo de [[Sankta Maria|Maria]], el kiu estis naskita Jesuo, kiu estas nomata Kristo.'' --> == Vivo == === Naskiĝo === {{Ĉefartikolo|Jesuo de Nazaret}} === Infaneco === [[Dosiero:NinoJesusMercedario.jpg|eta|Hispana versio de [[Infano Jesuo]] nome ''Bendito Niño Jesús de Ntra. Sra. de las Mercedes de San Fernando.'']] {{Ĉefartikolo|Infano Jesuo}} === Nekonataj jaroj === {{Ĉefartikolo|Nekonataj jaroj de Jesuo}} La '''nekonataj jaroj de Jesuo''' (ankaŭ nomata '''silentaj jaroj''', '''perditaj jaroj''', aŭ '''mankantaj jaroj''') ĝenerale rilatas al la periodo inter lia infanaĝo kaj la komenco de lia [[ministerio]] (instruoj kaj paroloj), periodo ne priskribita en la [[Nova Testamento]]. La koncepto "perditaj jaroj de Jesuo" estas kutime renkontita en [[esoterismo|esotera]] literaturo (kie foje ankaŭ aperas lia ebla post-krucuma aktivado) sed ne estas kutime uzita en pli scienceca literaturo, ĉar oni supozas, ke Jesuo probable laboris kiel [[ĉarpentisto]] en Galileo, almenaŭ parte kun [[Sankta Jozefo]], de la aĝo de dek du ĝis tridek, do la jaroj ne estis "perditaj jaroj", kaj supozeble li mortis sur [[Kalvario]]. En la malfrua [[mezepoko|mezepoka]] periodo, aperis [[Artura legendo|Artur-legendoj]], en kiuj la juna Jesuo estis en [[Britio]]. En la 19-a kaj 20-a jarcento aperis teorioj, laŭ kiuj inter la aĝoj de 12 kaj 30 Jesuo vizitis [[Kaŝmiro]]n, aŭ studis kun la [[esenoj]] en la [[Judea dezerto]]. Modernaj gravaj kristanaj kleruloj ĝenerale malakceptas tiujn teoriojn kaj asertas, ke nenio estas konata ĉirkaŭ tiu tempoperiodo en la vivo de Jesuo. La uzado de la koncepto "perditaj jaroj" en la "svena hipotezo" sugestas, ke Jesuo postvivis sian krucumon kaj daŭrigis sian vivon. Ĉi tio, kaj la rilata vido, ke li evitis krucumon entute, okazigis plurajn [[Spekulado|spekuladojn]] pri kio okazis al li en la supozitaj ceteraj jaroj de sia vivo, sed ĉi tiuj tute ne estas akceptitaj de gravaj fakuloj. === Mirakloj === {{Ĉefartikolo|Mirakloj de Jesuo}} Jesuo, laŭ siaj sekvantoj, faris [[miraklo]]jn, allogis sekvantojn for de [[rabena judismo]], instruis novan [[Leĝo de Moseo|leĝon]] kaj [[religio]]n, kaj eĉ antaŭdiris sian morton. Estante minaco kontraŭ institucia juda religio kaj [[Romio]], li aperis antaŭ [[Poncio Pilato]], la Romia aŭtoritato de [[Judio]] (reginta inter la jaroj 26-36), kaj, verdiktita kulpohava, estis ''mortigita sur kruco'' fare de soldatoj de Romio. Li estis mortigita je la tago antaŭ [[Pasko]] (grava Juda festo je la komenco de printempo) ĉirkaŭ la jaro 33 pro krimoj kontraŭ la judaj religiaj kredoj aŭ la romia ŝtato. Kiam li mortis, laŭlegende kaj laŭ la skribaĵoj, la ĉielo malheliĝis. === Resurekto === {{Ĉefartikolo|Resurekto de Jesuo}} Esploristoj de tiu tiom antikva epoko pridemandas sin kiel tia fiaskema juda profeto fariĝis fondinto de monda religio. La decida fakto estas ke ''liaj sekvantoj kredis, ke Jesuo [[Leviĝo el la mortintoj|leviĝis el la mortintoj]]''. Tamen, nur kristanaj fontoj raportis pri tio, kaj eĉ ili ne raportas pri ia ajn postmorta apero antaŭ [[nekredanto]]j (escepte de la raporto de la evangelio de <cite>Petro</cite>, evangelio ne akceptita de kristanoj). Oni eble povus argumenti ke la kristana kredo pri la [[resurekto]] ne nur estas afero de fido, sed ankaŭ estas racia argumento por ĝia [[Historieco de Jesuo|historieco]]. Laŭ la raporto de la Biblio, ''la postmortaj aperoj'' emis okazi je [[tagiĝo]] aŭ [[krepusko]] al sekvantoj en loko izolita (ekz., la [[tombo]], serurita [[ĉambro]], [[strando]] aŭ [[vojo]] malplena kaj senhoma). == Lingvo de Jesuo == [[Dosiero:Christus_heilt_einen_Besessenen.jpg|eta|300x300px|[[Fresko]] de la [[11-a jarcento]] pri la ''Ekzorcismo en la Sinagogo de Kafarnauno''.]] {{Ĉefartikolo|Lingvo de Jesuo}} Oni ĝenerale konsentas, ke Jesuo kaj liaj disĉiploj unuavice parolis la [[Aramea lingvo|aramean]], la [[Lingvafrankao|komunan lingvon]] de [[Judujo (romia provinco)|Judea en la unua jarcento p.K.]], plej probable galilean dialekton distingeblan de tiu de [[Unuaj centroj de la Kristanismo|Jerusalemo]].<ref><cite class="citation encyclopaedia">Allen C. Myers, ed. (1987). </cite></ref> La urboj [[Nazareto]] kaj [[Kafarnao]] en [[Galileo (regiono)|Galileo]], kie Jesuo pasigis plejparton de sia vivo, estis arame-parolantaj komunumoj.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/32043/Aramaic-language Aramaic language – Encyclopedia Britannica]</ref> == Sociekonomia stato de Jesuo == Jesuo devenis el Nazareto de Galilea, en la periferio de la hebrea mondo. Jesuo estis filo de "tektòn" – kiu povas estis interpretita lignaĵisto, ĉarpentisto aŭ konstruisto (Mt 13,55; Mk 6,3; Lk 4,22; Jh 6,42) -, kaj "tektòn" li mem. Lia familio ne estis, eble, je malriĉaj kondiĉoj<ref>V. C.P. Thiede, "Jesus. La fede, i fatti", Edizioni Messaggero Padova, 2009, pp. 27-28</ref> kaj estis partoprenanta en la socia kaj religia vivo de sia tempo: Elizabeto, parencino de lia patrino, estis edzino de Zeĥarja, kiu laŭ la Luka Evangelio sacerdote deĵoris en la templo de Jerusalemo. Luko raportas, ke “Jesuo progresis en saĝeco kaj staturo, kaj en graco ĉe Dio kaj homoj” kaj ke je nuraj dek du jaroj li paroladis al la saĝuloj en la templo, evidentigante tiel la preparon akiritan en la kono pri la Biblio<ref>Iuj reserĉantoj evidentigas kiel estis ne malofta, inter la infanoj tiomaĝantaj, diskutoj pri religiaj temoj kun la leĝodoktoroj. (V.. C.P. Thiede, "Jesus. La fede, i fatti", Edizioni Messaggero Padova, 2009, p. 48</ref>. Dum la lastaj jaroj de sia publika ministerio, Jesuo partoprenis en bankedoj, same kiel en tiun de Kanao de Galilea, kaj frekventas [[Fariseo|fariseojn]] kaj [[Publikano|publikanojn]] ĝispunkte ke mem reagis kontraŭ kritikoj ricevitaj pro tio dirante: “La Filo de homo venis, manĝante kaj trinkante, kaj ili diras: Jen manĝegulo kaj vindrinkulo, amiko de [[impostistoj (biblio)|impostistoj]] kaj pekuloj! Kaj la saĝeco estas pravigita de siaj faroj” (Mt 11,19) pro la fakto ke li kondutis vivon malpli asketan ol tiu de [[Johano la Baptisto]]. == La lastaj tagoj de Jesuo == [[Dosiero:Champaigne - Le Christ mort couché sur son linceul.jpg|eta|dekstra|450px|[[Philippe de Champaigne]], ''La mortinta Kristo kuŝanta sur sia mortotuko''. Io simila vidiĝas en la [[Mortotuko de Torino]] (aŭ inverse).]] Enirinte Jerusalemon kune kun la disĉiploj por plenumi sian mesian taskon, Jesuo kolizias, kaj parole kaj fakte, kun la hebreaj aŭtoritatuloj, kiam li renversas la tablojn de la [[Monŝanĝisto|monŝanĝistoj]]. Pro tio kaj aliaj kontrastoj la hebreaj aŭtoritatoj influas sur la romiaj aŭtoritatoj por ke Jesuo estu eliminata. Jesuo estis krucumita laŭordone de Pontio Pilato, romia prokuroro de Judujo: evidente li ne timis la popularecon kaj hosanigon de Jesuo: tio videblas ankaŭ en la trilingva subskribo: “Jesuo Nazareno Reĝo de Judoj” (<small>Latine: IESVS NAZARENVS REX IVDAEORVM</small>). La Evangelioj diras, ke tiu prokuroro hezitis cedi al la postuloj de la religia-politika [[Sinedrio]], kiu instigis por ke la popolo postulu la krucumon de Kristo.<ref>Jean-Pierre Lémonon, ''Pilate et le gouvernement de la Judée, Textes et monuments'', Paris, 1981.</ref> Laŭ [[Cicerono]] <ref>(ad Verrem V, 165)</ref> la [[krucumado]] estis “la plej kruela kaj horora torturo”. Laŭ [[Flavio Jozefo]] la kondamnito devis antaŭe esti submetita al senkarniganta skurĝado kaj poste kunporti al la ekzekuteja loko la transversan lignon <ref>(Judaj Militoj 6, 304)</ref>. La krucumado ne estis por la Palestinoj novaĵo ĉar ĝi estis praktikita ankaŭ fare de hebreoj: Jozefo Flavio informas, ke la reĝo kaj ĉefsacerdoto [[Aleksandro Janeo]] krucumigis ĉirkaŭ 800 malamikajn fariseojn. Ankaŭ ceteraj apartaĵoj okazintaj dum la krucumado de Jesuo, kiel la mokado al la kondamnito, la lotumado de la vestoj de la kondamnito, la oferto de [[vinagro]] ktp., kongruas kun la similaj okazaĵoj registritaj en la tiutempaj kronikoj. Kiel evidentas, do, nenio nova en la krucumado de Jesuo. == La resurekto == [[Dosiero:Resurrection.JPG|eta|250px|La resurekto de Jesuo en versio de [[Piero della Francesca]].]] La supozata resurekto de Jesuo estas atestata de ĉiuj novtestamentaj dokumentoj kaj kanonaj kaj apokrifaĵaj. La [[resurekto de Jesuo]], kvankam en tradicioj foje nekoheraj, komenciĝas el la konstato de tombo malplena.<ref>Xavier-Léon Dufour, ''Résurrection de Jésus et message pascal'', Seuil, 1971.</ref> El la kritika analizo de la Evangelioj oni akiras la evidenton, ke la resurekto estis la unua nukleo de la predikado de la unua prakristana komunumo. Laŭ la diversaj fontoj, oni konstatis, ke Jesuo (tio estas lia kadavro) jam ne estis en la tombo tri tagojn post sia entombigo. Unue oni vidis la tomban kovroŝtonon formovita kaj la gvatantaj soldatoj dormintaj. La tuta scenaro ripetiĝas en la celebroj de la ĉefa miraklo de la vivo (la morto) de Jesuo. En la sekvo kaj disvastigo de la [[kristanismo]] tra la tuta mondo, la resurekto de Jesuo estas la kerno de la pruvo ke Jesuo estas [[Dio]], laŭ la [[teologio]] de kristanoj. Kongrue, unu el la du ĉefaj festaroj kaj ceremoniaroj en la [[liturgio]] kaj ritaro de kristanismo, nome la [[Sankta Semajno]] (rememore de la morto kaj de la resurekto de Jesuo) estas festata tra la tuta mondo kristana, same kiel la [[Kristnasko]] rilate al la nasko de la infano Jesuo. == Interpreto == '''Laŭ la [[Kristanismo|kristanoj]]''' (almenaŭ la plej granda parto de nuntempaj kristanoj), Jesuo estis tute Dio kaj tute homo (sed homo sen peko), kaj fakte estas la solenaskita ''[[Filo de Dio]]'': li estis ''naskita de virgulino, Maria'', kiu estis gravedigita de la [[Sankta Spirito]] (t.e., Dio). Post sia morto sur la kruco, li estis entombigita. Li subeniris al [[infero]] kaj, je la tria tago, estis relevigita el la mortintoj kaj, post 40 tagoj sur tero, supreniris al ĉielo, kie li nun estas, dekstre de la Patro Dio. Jesuo revenos al tero je la ''Tago de Juĝado'', kiam li juĝos ĉiun homon, vivantan aŭ mortintan: la bonuloj vivos ĉiam en la Regno de Dio kaj la malbonuloj vivos ĉiam brulantaj en lago de fajro ([[infero]]). Jesuo mortis sur la kruco kiel pago al Dio ([[Elaĉeto (religio)|elaĉeto]]) por la pekoj de la vivuloj (mortontoj), savante onin el infero (sed nur se oni kredas al li). <div style="margin-left:1em"> [[Dosiero:Michelangelo Buonarroti 004.jpg|eta|dekstra|220px|[[Mikelanĝelo]], detalo de ''[[La Universala Juĝo]]''. Jesuo kaj la Virgulino Maria.]] [[Dosiero:First century Iudaea province.gif|eta|220px|dekstra|Judujo kaj Galileo en la [[1-a jarcento]], kie kaj kiam vivis supozeble Jesuo.]] Notu: laŭ [[kristanismo]], Dio estas unu sed ankaŭ tri: li estas tri personoj en unu substanco: ''La Patro'', Dio kiel la ĉiopova kreanto de tero kaj ĉielo; ''La Filo'', Dio kiel homo, kiel Jesuo mem; kaj ''La Spirito Sankta'', Dio kiel spirito kiu eniras en la koron de kredanto kaj donas [[graco]]n por fidi kaj bonagi. Ĉi tio estas la mistero de ''La Sankta [[Triunuo]]''. Laŭ la [[Nova testamento]], Jesuo neniam klare diris, ke li estas Dio aŭ la Filo de Dio. Li neniam eĉ nomis sin Jesuo —anstataŭe li uzis la kuriozan titolon, ''[[Filo de Homo]]''. Aliflanke, li ne korektis aŭ neis la uzadon de ''Filo de Dio'' kaj agas kiel Dio, ne kiel homo: ekzemple, li pardonis pekojn kaj piediris sur la maro en raportita supozita miraklo. Lia dieco estas manifestita ne tiom per diro sed per ago. ''"Tute Dio, tute homo":'' en la fruaj jarcentoj, multe da [[herezo]]j temis pri la dieco kaj homeco de Jesuo kaj la preciza rilato inter la duopo. Finfine, je la [[4-a jarcento]], la tiama Kristana Eklezio asertis, ke Jesuo estas, de nasko, tute homo kaj tute Dio, ke li enhavas du naturojn (dia kaj homa) sed estis nur unu persono. Sed kvankam li estis tute homo, li estis naskita sen la originala peko de [[Adamo]] (la unua homo laŭ judismo, kristanismo kaj islamo), do sen naturo pekema. Al kristanoj, [[Sankta Paŭlo]], kiu verkis preskaŭ duonon de la Nova Testamento, estas la precipa interpretisto de Jesuo. Resumo de la kristana kredo pri Jesuo estas en ''[[La Kredo Nicea]]''. </div> '''Laŭ la [[judoj]]''', Jesuo estis ''falsa kaj blasfemanta profeto'' kiu sorĉis kaj logis judojn for de judismo. Kvankam ili atendis ''la Kriston'' anoncitan de siaj profetoj, ili kredis, ke la Kristo estus reĝo karna kaj politika kiu venkus kaj regus la mondon en epoko de paco, tute malsimile al Jesuo. La titolo Kristo devenas de la greka vorto ''ĥristos'', nome la [[oleo]] metita sur nova juda reĝo dum lia entroniĝo. '''Laŭ la [[Gnostikismo|gnostikoj]]''', Jesuo estis nek Dio nek homo sed Sendinto de Lumo de Dio. Kaj ne de la juda Dio aŭ la katolika Dio, kiu estis dio pretenda, sed de la vera Dio. La misio de Jesuo ne estis morti por la homaj pekoj, sed por transdoni al oni sekretan scion, (greke, ''gnosis''), por liberigi onin de [[iluzio]] kaj de ĉi tiu koruptita mondo. La ĉefa evangelio de la gnostika Jesuo estas [[la evangelio de Tomaso]], kiu estis verkita en la [[1-a jarcento|1-a]] aŭ [[2-a jarcento]]. La unuaj komentarioj pri la evangelio de Johano estis gnostikaj, tial gnostikismo estas tre frua kaj eble radikala formo de kristanismo. Laŭ gnostikismo, Jesuo nur ŝajne suferis kaj mortis sur la kruco. Tial lia resurekto ne estis neatendita. {{Ĉefartikolo|Isa bin Marjam}} '''Laŭ la [[Islamo|islamanoj]]''', Jesuo, nomigita [[Isa (Profeto)|Isa]] en la [[araba]], estis sankta profeto de Dio, faris miraklojn, estis naskita fare de la virgulino Marjam per la spirito de Dio, sed li nek estas Dio aŭ filo de Dio nek estis najlita al kruco. Li estas menciita en la [[Korano]] kune kun [[Moseo]], [[Abrahamo]], [[Noa]], [[Mohamedo]], ktp, kiel profeto, kaj ''estas tute homa'' kiel ili. Ekzemple, Jesuo, kiel Moseo, povis fari miraklojn ĉar Dio donis la potencon al li —ne ĉar li estis Dio mem. La kristanoj ne komprenis tion kaj faris lin dio. <div style="margin-left:1em"> Kiel la kreskinta miskompreno (= judismo) pri la mesaĝo de ''Moseo'' necesigis la alvenon de Jesuo, tiel la kreskinta miskompreno (= kristanismo) pri la mesaĝo de Jesuo necesigis la alvenon de [[Mohamedo]], la fina profeto. Pri la kruco kaj resurekto, laŭ la Korano, Jesuo nur ŝajnis morti sur la kruco kaj poste Dio levis lin al si. </div> '''Laŭ la [[Bahaa Kredo|bahaanoj]]''', Jesuo estis unu el la naŭ ĉefaj Mesaĝistoj de Dio, tiu por la epoko de la [[Romia Imperio]], kaj ĝis la revelacio laŭ [[Mahometo]]. Bahaanoj akceptas la eldirojn de Kristo pri Sia Dieco, sed interpretas ilin laŭ la koncepto de "Manifestiĝoj de [[Dio]]". Li estis perfekta spegulo de Dio, manifestante la Diajn atributojn kaj Volon, tamen ne la Dia Esenco Mem. Li estas Fondinto de la Kristana Kredo. Laŭ bahaanoj, Li estis Manifestiĝo de Dio, naskiĝis de virgulino, kaj faris miraklojn. Tamen, ili kredas ke Lia postmorta reviviĝo post krucumado devas esti interpretita metafore. Li venis duan fojon en [[Bahá'u'lláh]], la Manifestiĝo por tiu ĉi epoko (mil jarojn) kaj Promesito de ĉiuj antaŭaj religioj. '''Laŭ la [[Modernismo|modernistoj]]''', Jesuo eble eĉ ne ekzistis sed estis nur ''mito inventita'' de fiŝkaptistoj kaj kredita de naivaj kamparanoj. Aŭ eble Jesuo fakte ekzistis kaj estis saĝa homo, sed li certe ne faris miraklojn aŭ resurektis el la mortintoj kaj tial ne estis Dio veninta al tero. Modernismo estas materiisma en filozofio kaj tial kredas ke ''miraklo estas malebla''. Tial ĝi kredas, ke la kristana rakonto pri Jesuo necese malpravas iele. (Legu la tezon de [[Hume]] kontraŭ mirakloj en Ĉapitro 10 de <cite>Enketo pri Homa Kompreno</cite>). Unu el la plej kleraj versioj de la modernisma Jesuo estas tiu de usona [[profesoro]] John Dominic Crossan en lia verko de 1991 nome <cite>The Historical Jesus</cite> ("La Historia Jesuo"). <div style="margin-left:1em"> La modernistoj interpretas la miraklojn (aŭ almenaŭ la raportojn pri ili) kiel pruvo ke Jesuo estas ''mito''; la judanoj ke li estis ''sorĉisto''; la islamanoj, ke li estis ''sankta profeto''; kaj la kristanoj, ke li estas ''Dio mem'' —sed nur la kristanoj kredas, ke li resurektis el la mortintoj. </div> == Moderna ekzegezo == [[Dosiero:Millais - Christus im Hause seiner Eltern.jpg|eta|300px|''Kristo en la parenca domo'' de [[John Everett Millais]], 1850. Diversaj pentraĵoj de diversaj epokoj montras la intereson pri la historia Jesuo.]] Malsame ol la tradicia ekzegezo, hodiaŭ oni malpli atentas pri la kompilado de sintezo de la diversaj evangelioj por konstrui la vivon de la historia Jesuo; oni preferas konsideri ĉiun unuopan evangelion por determini la personecon de la aŭtoro kaj ties subkuŝantan [[teologio]]n, la komunumon kaj la skolon el kiuj la teksto produktiĝis. El tiuj apartaj kritikoj, la historiistoj konkludas per tiu skalo de certecoj: kelkaj fervore defendas la nulon de probableco ke ia Jesuo vere ekzistis, aliaj akceptas la tuton de la evangelioj: inter la 0 kaj 100 de akceptebleco svarmas varia percenteco de historieco. Kaj la figuro de Jesuo estas varie interpretita<ref>[http://www.earlychristianwritings.com/theories.html] [http://www.ueci.it/eldonoj/verkoj/la_fundamentoj.doc]</ref>. Naskiĝis du centraj skoloj: la mita kaj la kritika. La moderna esploro, kiu emas integrigi la histori-kritikan metodon per la sinturno al aliaj metodologioj uzitaj en aliaj sciencoj kiel tiuj [[Sociologio|sociologiaj]], [[Antropologio|antropologiaj]], [[Psikologio|psikologiaj]], metas apartan emfazon en la evidentigo de la [[Judismo|hebreeco]] de Jesuo. Alia karakterizo estas la plilarĝigo, internacia kaj plurkonfesia, de la esplorado, en kiu jam elstaras la bibliaj fakoj de la centoj da [[Pontifikaj Universitatoj|katolikaj priteologiaj universitatoj]], krom tiuj protestantaj kaj aliekleziaj.<ref>Jen listo de tiaj ateneoj en Italio [http://www.teologia.it/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=22], [http://www.admt.org/arcobaleno/ecclesia.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120114141731/http://www.admt.org/arcobaleno/ecclesia.htm|date=2012-01-14}}.</ref> === Mita kaj la kritika teorio === [[Dosiero:Sargis Pitsak.jpg|eta|210px|La unua paĝo de la [[Evangelio laŭ Marko]] en [[Armena lingvo|armena]], de [[Sargis Pitsak]], 14-a jarcento.]] La Jesuo historia estas juĝata tute elpensita: li estas pura elpensaĵo (ekzemple [[Michel Onfray]]). Aliaj opiniis, ke la fontoj ne permesas ekspliki la naturon de lia personeco kaj historio. Al tiuj lastaj iuj teologoj, precipe protestantaj, (vidu ĉe [[Rudolf Bultmann]]) respondis, ke por la kredo ne necesas fundamento historia. Sinteze: por la skoloj '''“kritika”''' kaj '''“mita”,''' la resurekto ne okazis aŭ ne gravas scii ĉu ĝi okazis: ĝi fontas el misinterpreto, bonafide, fare de la kristana komunumo: - laŭ la ''“kritika”'' skolo la eraro naskiĝis en la unua komunumo (la apostola) kiu miskomprenis la faktojn viditajn; - laŭ la ''“mita”'' skolo la eraro naskiĝis en la dua kristana komunumo (la greka eksterpalestina) kiu miskomprenis la dirmanierojn hebreajn/arameajn uzitajn de la apostoloj. Ambaŭ hipotezoj, celantaj savi la bonan fidon de la kristana komunumo, estus la unikaj eblaj, ĉar la eraro povis okazi nur en unu el la du komunumoj. Sekve la miso ne plu eblis ĉar: - la greka lingvo ne plu forgesiĝis; kaj - en la Nova Testamento, post la kodigo en la kanono, ne povis enkromiĝi aliaj misinterpretoj, se konsideri, ke ĝi estas la plilongigo de la komunumo kiu ĝin legadis. === Jesuo helenisma heroo === Tiu teorio estas subtenata ekzemple de Gregory J. Riley. <ref>Vidu ''Un Jésus, plusieurs Christ'', Labor & Fides.</ref> === Jesuo revoluciulo === [[Dosiero:Codex Bruchsal 1 01v cropped.jpg|eta|200px|Paĝo de manuskripto de 1220 kiu montras Jesuon kaj en anguloj la simbolojn de la kvar evangeliuloj.]] Estas ankaŭ interpreto, kiu vidas Jesuon kiel [[revolucio|revoluciulon]] en la senco, ke lia predikado kaj amasformado iel minacis la stabilecon de la politik-religia koalicio inter la juda regado kaj la romia potenco, pro kio fakte li estus estinta mortigita. Subtenis tion, ekzemple, Robert Eisenman kaj S. G. F. Brandon kaj politikaj sektoroj, kiuj faris Jesuon genia kompanulo amasmovanto. S. G. F. Brandon disvolvis la teorion pri “Jesuo [[Zeloto|Zelota]]" (1969) precipe apogiĝante sur vidpunkto de elstudita Evangelio laŭ Marko, kiu allasus pensi grandan proksimecon de Jesuo kaj ties disĉiploj kun la religi-politika gerila frakcio de la tiutempa Izraelo. === Jesuo majstro de saĝo === Jesuo estus estinta nur saĝulo. Iniciatintoj: John Dominic Crossan, Robert Funk, Burton Mack, Stephen J. Patterson inter aliaj. Samopinias la aŭtoroj de la juda skolo de la Nova Testamento, kiuj trovis profundan similecon inter la “prisaĝula” doktrino de Jesuo kaj la pensostilo de [[Talmudo|Talmudaj]] [[midraŝo]]j. Jesuo komenciĝis esti vidata, male ol en la Talmudoj, kiel “Nia frato Jesuo”. === Jesuo inspiriĝinta === Individue inspirite el alto kiel multaj saĝuloj. Tion argumentas Marcus Borg, Stevan Davies, Geza Vermes inter aliaj. === Jesuo profeto de la socia ŝanĝebleco === Proponas tion Richard Horsley, Maccoby, Theissen inter aliuloj. === Jesuo apokalipsa profeto === Jesuo anoncintus la proksiman mondan katastrofon kiel purigan intervenon de Dio. Epigonoj de tiu teorio: Bart Ehrman, Paula Fredriksen, Gerd Lüdemann, John P. Meier, E. P. Sanders inter aliuloj. === Jesuo la savanto kiel Sendito de Dio === [[Dosiero:Giuseppe salviati, resurrezione di lazzaro.jpg|eta|300px|Resurekto de Lazaro.]] Temas pri la tradicia vidpunkto de la kristanaj eklezioj. Tio estas, la fontoj diras ekzakte kion diras la ĉiama kredago de la kristanaj eklezioj. Sed ĉi kaze la tekstoj estas tutkritike elstuditaj de kompetentuloj de multnombraj kristanaj universitatoj kaj akademioj. La konkludoj pruvus, ke la deduktaĵoj de la kristanaj fontoj ne kontraŭas, ankaŭ sen ĝin pravigante, la premisojn de la kredagon. == Demandoj al Jesuo == Laŭ ĵusaj enketoj, cititaj de diversaj ĵurnalaj fontoj, jen serio de demando kiujn hodiaŭaj junuloj almetus antaŭ Jesuo se eblus lin renkonti. Temas pri demandoj koncernantaj teologiajn kaj filozofiajn problemojn teoriajn kaj universe eternajn: "Kial la morto? Kia la senco de la vivo? De kie la malbono kaj sufero? Kio post la morto? Kial ni estis enmondigitaj?". Kiel oni vidas, neniu el la demandoj koncernas la historian teran vivon de Jesuo, lian predikadon, lian anoncon, lian vivpraktikon, lian pasionon, morton kaj resurekton. Ĉu el tio dedukteblas, ke la enkarniĝo kaj la dieco de Jesuo ne plu interesas? Ĉu manko de percepto ke tiuj lastaj Jesuaj karakterizoj estas la bazo de la eventualaj respondoj al tiuj eternaj demandoj? Jen demandoj kiujn faras al si mem kelkaj esploristoj.<ref>Il foglio [http://www.ilfoglio.org/Archivio.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090524055257/http://www.ilfoglio.org/Archivio.htm|date=2009-05-24}}, n. 369 Quali domande a Gesù?</ref> == Fontoj == [[Dosiero:Codexaureus 21.jpg|eta|250px|[[Sankta Marko la evangeliisto|Marko]] verkante la Evangelion.]] La precipaj fontoj pri Jesuo estas la kvar [[evangelio]]j de <cite> ''[[La Evangelio laŭ Sankta Mateo|Mateo]]'', ''[[Evangelio laŭ Sankta Marko|Marko]]'', ''[[Evangelio laŭ Sankta Luko|Luko]]''</cite> kaj <cite>''[[evangelio laŭ Sankta Johano|Johano]]'' </cite> en la [[Biblio]]. Ĉi tiuj estis verkitaj inter jaroj 70 kaj 100 (t.e., pli ol 40 jaroj post la morto de Jesuo) kaj rakontas pri Jesuo laŭ la kristana kredo. Laŭ [[Sankta Ireneo]] de la 2-a jarcento, <cite>Marko</cite> estis la evangelio de [[Sankta Petro]] verkita de lia sekvinto Marko, <cite>Luko</cite> estis la evangelio de Sankta Paŭlo verkita de lia sekvinto Luko, kaj <cite>Johano</cite> estis la evangelio de [[Sankta Johano]] verkita de li mem en maljuneco en [[Efezo]]. [[La evangelio de Tomaso]] ankaŭ eble devenas de la 1-a jarcento (sed ankaŭ eble de la 2-a), sed la Katolika Eklezio ne ĝin rekonis kiel vera evangelio kaj tial la katolika Biblio ne enhavas ĝin. Ekzistas ankaŭ aliaj evangelioj, ekzemple tiuj de ''<cite>Petro</cite>'', ''<cite>Filipo</cite>'', ''<cite>Maria</cite>'' kaj ''<cite>Hebreoj</cite>'', el kiuj oni nur havas erojn, sed ili ŝajne estis verkitaj en la 2-a jarcento aŭ poste. Kleruloj rekonstruis el la evangelioj de <cite>Mateo</cite> kaj <cite>Luko</cite> la perditan ''[[Q Evangelio]]'' ; kaj el <cite>Johano</cite>, la perditan ''Evangelion de <cite>[[Signoj]]</cite>''. Ili eble estis verkitaj dum ''50-70''. Sed la senduba plej frua fonto pri Jesuo estas ne la evangelioj, sed la leteroj de Sankta Paŭlo, verkitaj dum la jaroj 48 ĝis 63 (do, du jardekojn post la morto de Jesuo). Spite ilian fruecon, ili priskribas la tute tradician kristanan komprenon pri Jesuo —Jesuo kiel la Filo de Dio enkarnigita kiel homo por morti por la pekoj de la homaro kaj relevigita el la mortintoj. La precipaj fontoj el la 1-a jarcento laŭ jardekoj: * ''30-aj jaroj:'' Jesuo krucumita * ''40-aj jaroj:'' * ''50-aj jaroj:'' la leteroj de [[Sankta Paŭlo|Paŭlo]]: <cite>Romanoj</cite>, <cite>1 Korintanoj</cite>, ktp. * ''60-aj jaroj:'' <cite> Q, Marko</cite> * ''70-aj jaroj:'' <cite> Signoj, 1 Petro</cite> * ''80-aj jaroj:'' <cite> Luko, Agoj, Mateo</cite> * ''90-aj jaroj:'' <cite> Hebreoj, Apokalipso, Jakobo, 2 Tesalonikanoj, Efesanoj, Johano, 1 Klemento, Didakeo</cite> La <cite>[[Didakeo]]</cite> kaj <cite>1 Klemento</cite> ne aperis en kristanaj biblioj post la [[4-a jarcento]]. <cite>1 Klemento</cite> estas letero de Klemento ([[papo]] 88–97) al la eklezio de [[Korinto]]. La <cite>Didakeo</cite> estas la baza instruo de Jesuo kaj liaj apostoloj. La [[Biblio]] estas havebla en [[Esperanto]] en kelkaj formoj. == Jesuo en fikcio kaj arto == === Jesuo en arto === [[Dosiero:Meister aus Tahull 001.jpg|eta|[[Kristo Pantokratoro]] ĉirkaŭita de [[mandorlo]] en la [[absido]] de Sankta Klemento de Tahull. Flanke troviĝas la [[Tetramorfo]], alegorio de la kvar evangeliuloj.]] Dekomence, la kristana arto evitis reprezenti Jesuon kun homa formo, prefirante elvoki lian figuron pere de [[simbolo]]j, kiaj la [[monogramo]] formita de la grekaj literoj [[Χ]] kaj [[Ρ]], inicialoj de la greka nomo Χριστός ([[Kristo]]), unuige foje de [[Α]] kaj [[Ω]], respektive unua kaj lasta literoj de la [[greka alfabeto]], por indiki ke Kristo estas la komenco kaj la fino; la simbolo de la fiŝo ([[Iĥtis|ΙΧΘΥΣ]], ''iĥthýs'' en greka, [[akrostiko]] de Ἰησοῦς Χριστός, Θεοῦ Υἱός, Σωτήρ (''Iesoûs Khristós, Theoû Huiós, Sōtḗr:'' ‘Jesuo Kristo, filo de Dio, Savinto’); la [[Agnus Dei|Dia Ŝafo]]; aŭ eĉ pere de homomorfaj simboloj, kiel tiu de la [[Bona Paŝtisto]]. Poste aperis reprezentoj de Kristo, unue prezentata kiel senbarba junulo. El la [[4-a jarcento]] li estis reprezentata preskaŭ nur havanta barbon. En la [[bizanca arto]] iĝis ofta serio de reprezentoj de Jesuo, kelkaj el kiuj, kiel la figuro de la [[Pantokratoro]], havis ampleksan disvolvigon en la eŭropa mezepoka arto. Por plio da detaloj vidu [[Krucumita Kristo en arto]]. La [[priploro de Kristo]] (latine: ''Lamentatio Christi)'' post la dekrucigo kaj antaŭ la entombigo estas arta motivo el la malfrua Mezepoko kiu floris ĝis baroko. Arthistoriistoj ne malofte klasigas ĝin memstara bildotipo. La ensemblo (aparate kiam temas pri skulptado) nomiĝas ''priplorantaro''. ===Vidu ankaŭ=== * [[Ecce Homo (Rubens)]] === Jesuo en literaturo === El fino de la 19-a jarcento, estas nombraj la literaturaj aŭtoroj kiuj donis personajn interpretojn de la figuro de Jesuo. Inter la plej elstaraj verkoj kiuj traktis la temon menciindas la jenaj: * [[Charles Dickens]]: ''[[The Life of Our Lord]]'' (verkita inter 1846 kaj 1849, publikigita en 1934). * [[Fjodor Dostojevskij]]: ''[[La fratoj Karamazov]]'' (1880). * [[Miĥail Bulgakov]]: ''[[La Majstro kaj Margarita]]'' (verkita inter 1928 kaj 1940, publikigita en 1967). * [[Robert Graves]]: ''Reĝo Jesuo'' (1947). * [[Nikos Kazantzakis]]: ''Krucumita Kristo'' (1948) kaj ''[[La lasta tento de Kristo]]'' (1951), sur kiu bazos [[Martin Scorsese]] sian [[La lasta tento de Kristo (filmo)|samnoman filmon]]. * [[Fulton Oursler]]: ''La plej granda historio iam rakontita'' (1949). Sur ĝi baziĝis la samnoma filmo de [[George Stevens]]. * [[Anthony Burgess]]: ''La homo de Nazareto'' (1979), bazo por la filmoserio Jesuo de Nazareto de [[Franco Zeffirelli]] * [[José Saramago]] (Nobel-premiito pri literaturo): ''La Evangelio laŭ Jesuokristo'' (1991). * [[Gore Vidal]]: ''Rekte el la Golgoto'' (1992); parte bazita sur la historio de Jesuo de Nazareto, ''Mesio'' (1955). * [[Norman Mailer]]: ''La Evangelio laŭ la Filo'' (1997). La figuro de Jesuo estis ankaŭ la temo de kelkaj verkoj de literaturo de amaskonsumo, foje en ĝenroj kiel [[scienco-fikcio]] aŭ la romano de mistero: * [[Mirza Ghulam Ahmad]]: ''Jesuo en Hindio'' (1899). * [[Andreas Faber-Kaiser]]: ''Jesuo vivis kaj mortis en Kaŝmiro'' (1976). === Jesuo en la kinarto === Kvankam [[religio]] (kaj kristanismo partikulare) estis populara temo en [[kinarto]] ekde ties komenco ("The Ten Commandments" kaj tiel plu), [[filmo]]j kiuj portretas rekte la figuron de Jesuo Kristo ne estis tiom oftaj kiom la populareco de ties bildo en arto dum du jarmiloj, precize pro la tikleco trakti tiom altan figuron por la kulturo de kristanoj. Por aktoroj, ludi Jesuon, ne nur estas granda defio, sed inkludas la riskon esti poste memorita partikulare en tiu rolo. Tamen jam en [[Intolerance]] (1915) estas sekvenco kiu temas pri Jesuo. En la fino de [[Ben Hur (filmo de 1959)]] la ĉefroluloj koincidas kun la lastaj tagoj de Jesuo Kristo: predikado kaj pasiono. Tamen la kerno de la intrigo ne temas pri Jesuo mem, sed pri la rivaleco inter du gravuloj, el kiuj unu juda kaj la alia romia. "The Greatest Story Ever Told" (La plej granda historio iam rakontita) estas usona epika filmo de 1965 produktorita kaj reĝisorita de George Stevens. Temas pri rerakonto de la Biblia rakonto pri Jesuo, el la [[Naskiĝo de Jesuo|Nasko]] ĝis la Ĉieliro. Ludis la rolon de Jesuo aktoro [[Max von Sydow]]. "Jesus Christ Superstar" estas usona [[muzikalo]] de 1973 kiu tute rompis skemojn pri la subĝenro precize pro la elekto de la formato de [[muzikalo]], reĝisorita de Norman Jewison kaj bazita sur la fama samnoma [[opero]] de 1970 de [[Andrew Lloyd Webber]] kaj [[Tim Rice]]. La filmo centriĝas en la konflikto inter [[Judaso Iskarioto]] kaj Jesuo<ref> Jewison, Norman (2004). [https://books.google.es/books?id=mzcdAQAAIAAJ&redir_esc=y This Terrible Business Has Been Good to Me. An Autobiography.] Toronto: Key Porter Books. p. 164. ISBN 1-55263211-3. </ref> dum la semajno antaŭ la [[krucumo de Jesuo]]. Alia grava rolulo de tiu filmo estas [[Maria Magdala]]. "Jesus" estas usona filmo de 1979 reĝisorita de Peter Sykes kaj John Krish. En tiu, la vivo de Jesuo estas priskribita ĉefe uzante la rakonton de la [[Evangelio laŭ Luko]] kiel bazo por la historio. [[Monty Python's Life of Brian]], ankaŭ konata kiel ''Life of Brian'' ("Vivo de Brian"), estas brita [[komedia filmo]] ankaŭ el 1979, kiun skribis, kaj en kiu ĉefrolas, la komedia grupo [[Monty Python]] ([[Graham Chapman]], [[John Cleese]], [[Terry Gilliam]], [[Eric Idle]], [[Terry Jones]] kaj [[Michael Palin]]). Ĝi estis ankaŭ reĝisorita de Jones. La filmo prezentas rakonton pri Brian Cohen (Chapman), juna [[Judoj|juda]] viro, kiu naskiĝas samtage kiel - kaj najbara al - Jesuo, kaj estas poste miskonsiderata kiel la [[Mesio]]. La filmo enhavas temojn religie satirajn, kiuj estis polemikaj dum la tempo de ĝia eldono, altirante akuzojn pri [[blasfemo]] kaj protestoj de kelkaj religiaj grupoj. [[La lasta tento de Kristo (filmo)|La lasta tento de Kristo]] estas usona filmo de 1988 reĝisorita de [[Martin Scorsese]]. Kiel la romano sur kiu ĝi estas bazita, ankaŭ la filmo priskribas la vivon de Jesuo Kristo kaj lian lukton kontraŭ variaj formoj de [[tento]], kiel pro timo, dubo, deprimo, malemo kaj volupto. La fakto ke kaj la libro kaj la filmo montras Jesuon tentita pro [[sekso]] estis nocio kiu kolerigis sektorojn de konservativaj netoleremaj kristanoj. [[La Pasiono de Kristo]] estas filmo de [[Mel Gibson]] pri la lastaj dek du [[horo]]j de la vivo de Jesuo, surekranigita [[printempo|printempe]] de [[2004]]. ''[[Le Tout Nouveau Testament]]'' (La novnova testamento) estas belga filmo de 2015. En tiu, dum Dio pasigas sian tempon farante la vivon de la homoj infera, Ea, lia filino, deziras puni sian patron pro lia malbona konduto. Laŭ la konsiloj de sia frato J.C. (tiel, por Jesuo Kristo), ŝi eliras al serĉado de ses novaj apostoloj por verki «Plej Novan Testamenton». En tiu fantastega historio la figuro de Jesuo Kristo estas fakte figuro el tiu kiun oni metis orname kaj kiĉe sur televidilo. == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 4}} * ''[[Agnus Dei]]'' * [[Angoro en la Ĝardeno]] * [[Aresto de Jesuo]] * [[Bapto de Jesuo]] * [[Dio Patro]] * [[Esploro pri la historieco de Jesuo]] * [[Historia Jesuo]] * [[Historiaj nekristanaj fontoj pri Jesuo]] * [[Javeo]] * [[KELI]], [[IKUE]] * [[Kiso de Judaso]] * [[Kristo]] * [[Kristo Pantokratoro]] * [[Kristologio]] * [[Krucumo de Jesuo]] * [[Lasta Vespermanĝo]] * ''[[Laudetur Iesus Christus]]'' * [[Logos]] * [[Malbeno de la figarbo]] * [[Mirakloj de Jesuo]] * [[Mortotuko de Torino]] * [[Naskiĝo de Jesuo]] * [[Plej sankta koro de Jesuo]] * [[Purigo de dek lepruloj]] * [[Resurekto de Jesuo]] * [[Sankta Spirito]] * [[Sankta Triunuo]] * [[Tetramorfo]] * [[Unitarismo]] * [[Q-Evangelio]] {{Div col end}} == Bibliografio == * Barrett, C.K. ''The Gospel According to John'', 2a Eldono. London: SPCK, 1978. * Habermas, Gary, ''The Historical Jesus: Ancient Evidence for the Life of Christ'', (College Press: Joplin, MI 1996). * Kessler, Hans, ''La Risurrezione di Gesù Cristo. Uno studio biblico, teologico-fondamentale e sistematico'', Queriniana, Brescia, 1999. * Vittorio Messori, ''Ipotesi su Gesù'', SEI (Italio). * Piero Ottaviano, ''La fundamentoj de la kristanismo'' [http://www.ueci.it/] vidu ''Pubblicazioni''. * Wright, N.T., ''The Challenge of Jesus: Rediscovering who Jesus was and is''. IVP 1996. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|commons=Category:Jesus Christ}} {{Havenda artikolo|Jesuo Kristo}} {{Kristanismo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Jesuo| ]] [[Kategorio:Homoj de la Nova Testamento]] [[Kategorio:Fondintoj de religioj]] [[Kategorio:Kondamnitoj al mortpuno]] [[Kategorio:Mortintoj en 33]] [[Kategorio:Mortintoj en Jerusalemo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 1-a jarcento a.K.]] [[Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio (Paradizo)]] [[Kategorio:Profetoj en kristanismo]] [[Kategorio:Judoj]] [[Kategorio:Ekzekutitoj per krucumado]] [[Kategorio:Aktivuloj de simpla vivstilo]] [[Kategorio:Miraklofarantoj]] cqwyoi9xalo7vxeu29l84swep5aoowg 9350931 9350930 2026-04-11T05:41:40Z Sj1mor 12103 9350931 wikitext text/x-wiki {{ĉi tiu artikolo|temas pri Jesuo, la [[Mesio]] de Dio, laŭ la kristana kredo. Pri la historia persono Jesuo vidu ĉe: [[Jesuo de Nazaret]].}} {{Informkesto rolulo | stilo = Biblio | bildo = CompositeJesus.JPG }} [[Dosiero:Spas vsederzhitel sinay.jpg|eta|200px|dekstra|La plej malnova konata detala bildo de Jesuo, el la 6-a jarcento en la [[Monaĥejo Sankta Katarina]], [[Egiptio]].]] [[Dosiero:Cristo abrazado a la cruz (El Greco, Museo del Prado).jpg|eta|dekstra|200px|[[Jesuo]] en pentraĵo de [[El Greco]].]] [[Dosiero:Christos Acheiropoietos.jpg|eta|200px|''Christos Acheiropoietos'', greklingve signifas "Kristo ne farita de homaj manoj".]] '''Jesuo Kristo''' ({{lang-he|יהושוע}}, <small>IFA</small>: {{IFA|/jošua/}}; {{lang-la|Christus}}, <small>IFA</small>: {{IFA|/kristus/}}; {{lang-el|Ιησους Χριστος}}, <small>IFA</small>: {{IFA|/jisus ĥristos/}}) estas laŭ [[kristanismo|kristana kredo]] la [[Mesio]] kaj [[filo de Dio]] sendita de [[Dio laŭ kristanismo|Dio]] por la [[Elaĉeto (religio)|savo]] de ĉiuj homoj. Jam la unuaj kristanoj esprimis per la nomo "Jesuo Sanktoleito" sian kredon ke la historia persono [[Historia Jesuo|Jesuo de Nazaret]] estas la Savanto de Dio promesita en la [[Malnova Testamento]]. Fidindaj historiaj informoj pri la vivo de Jesuo mankas, sed multaj rakontoj pri lia vivo estas kolektitaj en kvar [[evangelio]]j: la unuaj kvar libroj de la [[Nova testamento]] de la kristana [[Biblio]]. == La nomo == [[Dosiero:39bMandylion.jpg|eta|145px|Kopio de la [[Tuko de Edessa|''Mandylion'']] de [[Edeso]], de la privata kapelo de la papo en [[Vatikano]], estas konsiderata la pentraĵo plej antikva pri Jesuo.]] ''Jesuo'' venas el la [[Latino|latina]] ''Iesus'', kiu siavice venas el la [[Helena lingvo|greka]] ''Iesous'' (Ιησους). La helena formo estas [[Transliterumo|transliterumado]] de la [[Aramea lingvo|aramea]] nomo ''Jeŝŭa'' (ישו) /jeŝŭa/, mallonga formo de [[Hebrea lingvo|hebrea]] ''Jehoŝŭa'' (יהושע) /jehoŝua/, kiu signifas "la Sinjoro estas [[Savanto (Biblio)|savanto]]" aŭ "[[Jehovo|Jehovah]] savas". La titolo ''[[Kristo]]'' venas, tra [[Latino]], el la [[helena lingvo|helena]] ''Ĥristos'' (Χριστος), kiu signifas ''[[Sanktoleito]]''. La helena formo estas laŭvorta transskribaĵo de ''[[Mesio|Messiah]]'' el la hebrea ''maŝijaĥ'' (משיח) aŭ [[aramea lingvo|aramea]] ''m'ŝiĥa'' (משיחא). En la [[araba lingvo]], Jesuo estas rekonata de [[Islamo|islamanoj]] kiel [[profeto]] nomata ''[[Isa bin Marjam]]'' ('''عيسى بن مريم''' = Isa filo de Marjam), kaj de [[Arabaj Kristanoj|arabaj kristanoj]] kiel '''Jasu' al-Masih''' ({{lang-ar|يسوع المسيح|t=''Jasūʿ al-Masīḥ''}}, "Jesuo la [[Mesio]]"). Jesuo parolis [[Aramea lingvo|la aramean]], kiu tiam estis [[komuna lingvo]] en [[Galileo (regiono)|Galileo]] kaj [[Judeo]]; sekve dum sia vivo li estis konata kiel ''Jeŝŭa''. Li verŝajne parolis ankaŭ la komercan helenan,<!-- "komerca helena" kio tio estas? --> kaj liaj studoj pri skribaĵoj igis lin lerta pri la hebrea. == Genealogio laŭ la Biblio == {{Ĉefartikolo|Bibliaj genealogioj de Jesuo}} <!-- Teksto el la [[Biblio|Sankta Biblio]], [[Evangelio laŭ Mateo]], ĉapitro 1. : '''''1.''' La genealogia registro de Jesuo Kristo, filo de [[David]], filo de [[Abraham]]. '''2.''' Al [[Abraham]] naskiĝis [[Isaak]], kaj al [[Isaak]] naskiĝis [[Jakobo|Jakob]], kaj al [[Jakobo|Jakob]] naskiĝis Jehuda kaj liaj fratoj, '''3.''' kaj al Jehuda naskiĝis Perec kaj Zeraĥ el Tamar, kaj al Perec naskiĝis Ĥecron, kaj al Ĥecron naskiĝis Ram, '''4.''' kaj al Ram naskiĝis Aminadab, kaj al Aminadab naskiĝis Naĥŝon, kaj al Naĥŝon naskiĝis Salma, '''5.''' kaj al Salma naskiĝis Boaz el Raĥab, kaj al Boaz naskiĝis Obed el Rut, kaj al Obed naskiĝis Jiŝaj, '''6.''' kaj al Jiŝaj naskiĝis [[David]], la reĝo. '''7.''' kaj al [[Salomono]] naskiĝis Reĥabeam, kaj al Reĥabeam naskiĝis Abija, kaj al Abija naskiĝis Asa, '''8.''' kaj al Asa naskiĝis [[Jehoŝafat]], kaj al [[Jehoŝafat]] naskiĝis Joram, kaj al Joram naskiĝis Uzija, '''9.''' kaj al Uzija naskiĝis Jotam, kaj al Jotam naskiĝis Aĥaz, kaj al Aĥaz naskiĝis Ĥizkija, '''10.''' kaj al Ĥizkija naskiĝis Manase, kaj al Manase naskiĝis Amon, kaj al Amon naskiĝis Joŝija, '''11.''' kaj al Joŝija naskiĝis Jeĥonja kaj liaj fratoj, je la tempo de la transloĝiĝo en Babelon. '''12.''' Kaj post la transloĝiĝo en Babelon, al Jeĥonja naskiĝis Ŝealtiel, kaj al Ŝealtiel naskiĝis Zerubabel, '''13.''' kaj al Zerubabel naskiĝis Abiud, kaj al Abiud naskiĝis Eljakim, kaj al Eljakim naskiĝis Azor, '''14.''' kaj al Azor naskiĝis Cadok, kaj al Cadok naskiĝis Aĥim, kaj al Aĥim naskiĝis Eliud, '''15.''' kaj al Eliud naskiĝis Eleazar, kaj al Eleazar naskiĝis Mattan, kaj al Mattan naskiĝis Jakob, '''16.''' kaj al Jakob naskiĝis [[Sankta Jozefo|Jozef]], edzo de [[Sankta Maria|Maria]], el kiu estis naskita Jesuo, kiu estas nomata Kristo.'' --> == Vivo == === Naskiĝo === {{Ĉefartikolo|Jesuo de Nazaret}} === Infaneco === [[Dosiero:NinoJesusMercedario.jpg|eta|Hispana versio de [[Infano Jesuo]] nome ''Bendito Niño Jesús de Ntra. Sra. de las Mercedes de San Fernando.'']] {{Ĉefartikolo|Infano Jesuo}} === Nekonataj jaroj === {{Ĉefartikolo|Nekonataj jaroj de Jesuo}} La '''nekonataj jaroj de Jesuo''' (ankaŭ nomata '''silentaj jaroj''', '''perditaj jaroj''', aŭ '''mankantaj jaroj''') ĝenerale rilatas al la periodo inter lia infanaĝo kaj la komenco de lia [[ministerio]] (instruoj kaj paroloj), periodo ne priskribita en la [[Nova Testamento]]. La koncepto "perditaj jaroj de Jesuo" estas kutime renkontita en [[esoterismo|esotera]] literaturo (kie foje ankaŭ aperas lia ebla post-krucuma aktivado) sed ne estas kutime uzita en pli scienceca literaturo, ĉar oni supozas, ke Jesuo probable laboris kiel [[ĉarpentisto]] en Galileo, almenaŭ parte kun [[Sankta Jozefo]], de la aĝo de dek du ĝis tridek, do la jaroj ne estis "perditaj jaroj", kaj supozeble li mortis sur [[Kalvario]]. En la malfrua [[mezepoko|mezepoka]] periodo, aperis [[Artura legendo|Artur-legendoj]], en kiuj la juna Jesuo estis en [[Britio]]. En la 19-a kaj 20-a jarcento aperis teorioj, laŭ kiuj inter la aĝoj de 12 kaj 30 Jesuo vizitis [[Kaŝmiro]]n, aŭ studis kun la [[esenoj]] en la [[Judea dezerto]]. Modernaj gravaj kristanaj kleruloj ĝenerale malakceptas tiujn teoriojn kaj asertas, ke nenio estas konata ĉirkaŭ tiu tempoperiodo en la vivo de Jesuo. La uzado de la koncepto "perditaj jaroj" en la "svena hipotezo" sugestas, ke Jesuo postvivis sian krucumon kaj daŭrigis sian vivon. Ĉi tio, kaj la rilata vido, ke li evitis krucumon entute, okazigis plurajn [[Spekulado|spekuladojn]] pri kio okazis al li en la supozitaj ceteraj jaroj de sia vivo, sed ĉi tiuj tute ne estas akceptitaj de gravaj fakuloj. === Mirakloj === {{Ĉefartikolo|Mirakloj de Jesuo}} Jesuo, laŭ siaj sekvantoj, faris [[miraklo]]jn, allogis sekvantojn for de [[rabena judismo]], instruis novan [[Leĝo de Moseo|leĝon]] kaj [[religio]]n, kaj eĉ antaŭdiris sian morton. Estante minaco kontraŭ institucia juda religio kaj [[Romio]], li aperis antaŭ [[Poncio Pilato]], la Romia aŭtoritato de [[Judio]] (reginta inter la jaroj 26-36), kaj, verdiktita kulpohava, estis ''mortigita sur kruco'' fare de soldatoj de Romio. Li estis mortigita je la tago antaŭ [[Pasko]] (grava Juda festo je la komenco de printempo) ĉirkaŭ la jaro 33 pro krimoj kontraŭ la judaj religiaj kredoj aŭ la romia ŝtato. Kiam li mortis, laŭlegende kaj laŭ la skribaĵoj, la ĉielo malheliĝis. === Resurekto === {{Ĉefartikolo|Resurekto de Jesuo}} Esploristoj de tiu tiom antikva epoko pridemandas sin kiel tia fiaskema juda profeto fariĝis fondinto de monda religio. La decida fakto estas ke ''liaj sekvantoj kredis, ke Jesuo [[Leviĝo el la mortintoj|leviĝis el la mortintoj]]''. Tamen, nur kristanaj fontoj raportis pri tio, kaj eĉ ili ne raportas pri ia ajn postmorta apero antaŭ [[nekredanto]]j (escepte de la raporto de la evangelio de <cite>Petro</cite>, evangelio ne akceptita de kristanoj). Oni eble povus argumenti ke la kristana kredo pri la [[resurekto]] ne nur estas afero de fido, sed ankaŭ estas racia argumento por ĝia [[Historieco de Jesuo|historieco]]. Laŭ la raporto de la Biblio, ''la postmortaj aperoj'' emis okazi je [[tagiĝo]] aŭ [[krepusko]] al sekvantoj en loko izolita (ekz., la [[tombo]], serurita [[ĉambro]], [[strando]] aŭ [[vojo]] malplena kaj senhoma). == Lingvo de Jesuo == [[Dosiero:Christus_heilt_einen_Besessenen.jpg|eta|300x300px|[[Fresko]] de la [[11-a jarcento]] pri la ''Ekzorcismo en la Sinagogo de Kafarnauno''.]] {{Ĉefartikolo|Lingvo de Jesuo}} Oni ĝenerale konsentas, ke Jesuo kaj liaj disĉiploj unuavice parolis la [[Aramea lingvo|aramean]], la [[Lingvafrankao|komunan lingvon]] de [[Judujo (romia provinco)|Judea en la unua jarcento p.K.]], plej probable galilean dialekton distingeblan de tiu de [[Unuaj centroj de la Kristanismo|Jerusalemo]].<ref><cite class="citation encyclopaedia">Allen C. Myers, ed. (1987). </cite></ref> La urboj [[Nazareto]] kaj [[Kafarnao]] en [[Galileo (regiono)|Galileo]], kie Jesuo pasigis plejparton de sia vivo, estis arame-parolantaj komunumoj.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/32043/Aramaic-language Aramaic language – Encyclopedia Britannica]</ref> == Sociekonomia stato de Jesuo == Jesuo devenis el Nazareto de Galilea, en la periferio de la hebrea mondo. Jesuo estis filo de "tektòn" – kiu povas estis interpretita lignaĵisto, ĉarpentisto aŭ konstruisto (Mt 13,55; Mk 6,3; Lk 4,22; Jh 6,42) -, kaj "tektòn" li mem. Lia familio ne estis, eble, je malriĉaj kondiĉoj<ref>V. C.P. Thiede, "Jesus. La fede, i fatti", Edizioni Messaggero Padova, 2009, pp. 27-28</ref> kaj estis partoprenanta en la socia kaj religia vivo de sia tempo: Elizabeto, parencino de lia patrino, estis edzino de Zeĥarja, kiu laŭ la Luka Evangelio sacerdote deĵoris en la templo de Jerusalemo. Luko raportas, ke “Jesuo progresis en saĝeco kaj staturo, kaj en graco ĉe Dio kaj homoj” kaj ke je nuraj dek du jaroj li paroladis al la saĝuloj en la templo, evidentigante tiel la preparon akiritan en la kono pri la Biblio<ref>Iuj reserĉantoj evidentigas kiel estis ne malofta, inter la infanoj tiomaĝantaj, diskutoj pri religiaj temoj kun la leĝodoktoroj. (V.. C.P. Thiede, "Jesus. La fede, i fatti", Edizioni Messaggero Padova, 2009, p. 48</ref>. Dum la lastaj jaroj de sia publika ministerio, Jesuo partoprenis en bankedoj, same kiel en tiun de Kanao de Galilea, kaj frekventas [[Fariseo|fariseojn]] kaj [[Publikano|publikanojn]] ĝispunkte ke mem reagis kontraŭ kritikoj ricevitaj pro tio dirante: “La Filo de homo venis, manĝante kaj trinkante, kaj ili diras: Jen manĝegulo kaj vindrinkulo, amiko de [[impostistoj (biblio)|impostistoj]] kaj pekuloj! Kaj la saĝeco estas pravigita de siaj faroj” (Mt 11,19) pro la fakto ke li kondutis vivon malpli asketan ol tiu de [[Johano la Baptisto]]. == La lastaj tagoj de Jesuo == [[Dosiero:Champaigne - Le Christ mort couché sur son linceul.jpg|eta|dekstra|450px|[[Philippe de Champaigne]], ''La mortinta Kristo kuŝanta sur sia mortotuko''. Io simila vidiĝas en la [[Mortotuko de Torino]] (aŭ inverse).]] Enirinte Jerusalemon kune kun la disĉiploj por plenumi sian mesian taskon, Jesuo kolizias, kaj parole kaj fakte, kun la hebreaj aŭtoritatuloj, kiam li renversas la tablojn de la [[Monŝanĝisto|monŝanĝistoj]]. Pro tio kaj aliaj kontrastoj la hebreaj aŭtoritatoj influas sur la romiaj aŭtoritatoj por ke Jesuo estu eliminata. Jesuo estis krucumita laŭordone de Pontio Pilato, romia prokuroro de Judujo: evidente li ne timis la popularecon kaj hosanigon de Jesuo: tio videblas ankaŭ en la trilingva subskribo: “Jesuo Nazareno Reĝo de Judoj” (<small>Latine: IESVS NAZARENVS REX IVDAEORVM</small>). La Evangelioj diras, ke tiu prokuroro hezitis cedi al la postuloj de la religia-politika [[Sinedrio]], kiu instigis por ke la popolo postulu la krucumon de Kristo.<ref>Jean-Pierre Lémonon, ''Pilate et le gouvernement de la Judée, Textes et monuments'', Paris, 1981.</ref> Laŭ [[Cicerono]] <ref>(ad Verrem V, 165)</ref> la [[krucumado]] estis “la plej kruela kaj horora torturo”. Laŭ [[Flavio Jozefo]] la kondamnito devis antaŭe esti submetita al senkarniganta skurĝado kaj poste kunporti al la ekzekuteja loko la transversan lignon <ref>(Judaj Militoj 6, 304)</ref>. La krucumado ne estis por la Palestinoj novaĵo ĉar ĝi estis praktikita ankaŭ fare de hebreoj: Jozefo Flavio informas, ke la reĝo kaj ĉefsacerdoto [[Aleksandro Janeo]] krucumigis ĉirkaŭ 800 malamikajn fariseojn. Ankaŭ ceteraj apartaĵoj okazintaj dum la krucumado de Jesuo, kiel la mokado al la kondamnito, la lotumado de la vestoj de la kondamnito, la oferto de [[vinagro]] ktp., kongruas kun la similaj okazaĵoj registritaj en la tiutempaj kronikoj. Kiel evidentas, do, nenio nova en la krucumado de Jesuo. == La resurekto == [[Dosiero:Resurrection.JPG|eta|250px|La resurekto de Jesuo en versio de [[Piero della Francesca]].]] La supozata resurekto de Jesuo estas atestata de ĉiuj novtestamentaj dokumentoj kaj kanonaj kaj apokrifaĵaj. La [[resurekto de Jesuo]], kvankam en tradicioj foje nekoheraj, komenciĝas el la konstato de tombo malplena.<ref>Xavier-Léon Dufour, ''Résurrection de Jésus et message pascal'', Seuil, 1971.</ref> El la kritika analizo de la Evangelioj oni akiras la evidenton, ke la resurekto estis la unua nukleo de la predikado de la unua prakristana komunumo. Laŭ la diversaj fontoj, oni konstatis, ke Jesuo (tio estas lia kadavro) jam ne estis en la tombo tri tagojn post sia entombigo. Unue oni vidis la tomban kovroŝtonon formovita kaj la gvatantaj soldatoj dormintaj. La tuta scenaro ripetiĝas en la celebroj de la ĉefa miraklo de la vivo (la morto) de Jesuo. En la sekvo kaj disvastigo de la [[kristanismo]] tra la tuta mondo, la resurekto de Jesuo estas la kerno de la pruvo ke Jesuo estas [[Dio]], laŭ la [[teologio]] de kristanoj. Kongrue, unu el la du ĉefaj festaroj kaj ceremoniaroj en la [[liturgio]] kaj ritaro de kristanismo, nome la [[Sankta Semajno]] (rememore de la morto kaj de la resurekto de Jesuo) estas festata tra la tuta mondo kristana, same kiel la [[Kristnasko]] rilate al la nasko de la infano Jesuo. == Interpreto == '''Laŭ la [[Kristanismo|kristanoj]]''' (almenaŭ la plej granda parto de nuntempaj kristanoj), Jesuo estis tute Dio kaj tute homo (sed homo sen peko), kaj fakte estas la solenaskita ''[[Filo de Dio]]'': li estis ''naskita de virgulino, Maria'', kiu estis gravedigita de la [[Sankta Spirito]] (t.e., Dio). Post sia morto sur la kruco, li estis entombigita. Li subeniris al [[infero]] kaj, je la tria tago, estis relevigita el la mortintoj kaj, post 40 tagoj sur tero, supreniris al ĉielo, kie li nun estas, dekstre de la Patro Dio. Jesuo revenos al tero je la ''Tago de Juĝado'', kiam li juĝos ĉiun homon, vivantan aŭ mortintan: la bonuloj vivos ĉiam en la Regno de Dio kaj la malbonuloj vivos ĉiam brulantaj en lago de fajro ([[infero]]). Jesuo mortis sur la kruco kiel pago al Dio ([[Elaĉeto (religio)|elaĉeto]]) por la pekoj de la vivuloj (mortontoj), savante onin el infero (sed nur se oni kredas al li). <div style="margin-left:1em"> [[Dosiero:Michelangelo Buonarroti 004.jpg|eta|dekstra|220px|[[Mikelanĝelo]], detalo de ''[[La Universala Juĝo]]''. Jesuo kaj la Virgulino Maria.]] [[Dosiero:First century Iudaea province.gif|eta|220px|dekstra|Judujo kaj Galileo en la [[1-a jarcento]], kie kaj kiam vivis supozeble Jesuo.]] Notu: laŭ [[kristanismo]], Dio estas unu sed ankaŭ tri: li estas tri personoj en unu substanco: ''La Patro'', Dio kiel la ĉiopova kreanto de tero kaj ĉielo; ''La Filo'', Dio kiel homo, kiel Jesuo mem; kaj ''La Spirito Sankta'', Dio kiel spirito kiu eniras en la koron de kredanto kaj donas [[graco]]n por fidi kaj bonagi. Ĉi tio estas la mistero de ''La Sankta [[Triunuo]]''. Laŭ la [[Nova testamento]], Jesuo neniam klare diris, ke li estas Dio aŭ la Filo de Dio. Li neniam eĉ nomis sin Jesuo —anstataŭe li uzis la kuriozan titolon, ''[[Filo de Homo]]''. Aliflanke, li ne korektis aŭ neis la uzadon de ''Filo de Dio'' kaj agas kiel Dio, ne kiel homo: ekzemple, li pardonis pekojn kaj piediris sur la maro en raportita supozita miraklo. Lia dieco estas manifestita ne tiom per diro sed per ago. ''"Tute Dio, tute homo":'' en la fruaj jarcentoj, multe da [[herezo]]j temis pri la dieco kaj homeco de Jesuo kaj la preciza rilato inter la duopo. Finfine, je la [[4-a jarcento]], la tiama Kristana Eklezio asertis, ke Jesuo estas, de nasko, tute homo kaj tute Dio, ke li enhavas du naturojn (dia kaj homa) sed estis nur unu persono. Sed kvankam li estis tute homo, li estis naskita sen la originala peko de [[Adamo]] (la unua homo laŭ judismo, kristanismo kaj islamo), do sen naturo pekema. Al kristanoj, [[Sankta Paŭlo]], kiu verkis preskaŭ duonon de la Nova Testamento, estas la precipa interpretisto de Jesuo. Resumo de la kristana kredo pri Jesuo estas en ''[[La Kredo Nicea]]''. </div> '''Laŭ la [[judoj]]''', Jesuo estis ''falsa kaj blasfemanta profeto'' kiu sorĉis kaj logis judojn for de judismo. Kvankam ili atendis ''la Kriston'' anoncitan de siaj profetoj, ili kredis, ke la Kristo estus reĝo karna kaj politika kiu venkus kaj regus la mondon en epoko de paco, tute malsimile al Jesuo. La titolo Kristo devenas de la greka vorto ''ĥristos'', nome la [[oleo]] metita sur nova juda reĝo dum lia entroniĝo. '''Laŭ la [[Gnostikismo|gnostikoj]]''', Jesuo estis nek Dio nek homo sed Sendinto de Lumo de Dio. Kaj ne de la juda Dio aŭ la katolika Dio, kiu estis dio pretenda, sed de la vera Dio. La misio de Jesuo ne estis morti por la homaj pekoj, sed por transdoni al oni sekretan scion, (greke, ''gnosis''), por liberigi onin de [[iluzio]] kaj de ĉi tiu koruptita mondo. La ĉefa evangelio de la gnostika Jesuo estas [[la evangelio de Tomaso]], kiu estis verkita en la [[1-a jarcento|1-a]] aŭ [[2-a jarcento]]. La unuaj komentarioj pri la evangelio de Johano estis gnostikaj, tial gnostikismo estas tre frua kaj eble radikala formo de kristanismo. Laŭ gnostikismo, Jesuo nur ŝajne suferis kaj mortis sur la kruco. Tial lia resurekto ne estis neatendita. {{Ĉefartikolo|Isa bin Marjam}} '''Laŭ la [[Islamo|islamanoj]]''', Jesuo, nomigita [[Isa (Profeto)|Isa]] en la [[araba]], estis sankta profeto de Dio, faris miraklojn, estis naskita fare de la virgulino Marjam per la spirito de Dio, sed li nek estas Dio aŭ filo de Dio nek estis najlita al kruco. Li estas menciita en la [[Korano]] kune kun [[Moseo]], [[Abrahamo]], [[Noa]], [[Mohamedo]], ktp, kiel profeto, kaj ''estas tute homa'' kiel ili. Ekzemple, Jesuo, kiel Moseo, povis fari miraklojn ĉar Dio donis la potencon al li —ne ĉar li estis Dio mem. La kristanoj ne komprenis tion kaj faris lin dio. <div style="margin-left:1em"> Kiel la kreskinta miskompreno (= judismo) pri la mesaĝo de ''Moseo'' necesigis la alvenon de Jesuo, tiel la kreskinta miskompreno (= kristanismo) pri la mesaĝo de Jesuo necesigis la alvenon de [[Mohamedo]], la fina profeto. Pri la kruco kaj resurekto, laŭ la Korano, Jesuo nur ŝajnis morti sur la kruco kaj poste Dio levis lin al si. </div> '''Laŭ la [[Bahaa Kredo|bahaanoj]]''', Jesuo estis unu el la naŭ ĉefaj Mesaĝistoj de Dio, tiu por la epoko de la [[Romia Imperio]], kaj ĝis la revelacio laŭ [[Mahometo]]. Bahaanoj akceptas la eldirojn de Kristo pri Sia Dieco, sed interpretas ilin laŭ la koncepto de "Manifestiĝoj de [[Dio]]". Li estis perfekta spegulo de Dio, manifestante la Diajn atributojn kaj Volon, tamen ne la Dia Esenco Mem. Li estas Fondinto de la Kristana Kredo. Laŭ bahaanoj, Li estis Manifestiĝo de Dio, naskiĝis de virgulino, kaj faris miraklojn. Tamen, ili kredas ke Lia postmorta reviviĝo post krucumado devas esti interpretita metafore. Li venis duan fojon en [[Bahá'u'lláh]], la Manifestiĝo por tiu ĉi epoko (mil jarojn) kaj Promesito de ĉiuj antaŭaj religioj. '''Laŭ la [[Modernismo|modernistoj]]''', Jesuo eble eĉ ne ekzistis sed estis nur ''mito inventita'' de fiŝkaptistoj kaj kredita de naivaj kamparanoj. Aŭ eble Jesuo fakte ekzistis kaj estis saĝa homo, sed li certe ne faris miraklojn aŭ resurektis el la mortintoj kaj tial ne estis Dio veninta al tero. Modernismo estas materiisma en filozofio kaj tial kredas ke ''miraklo estas malebla''. Tial ĝi kredas, ke la kristana rakonto pri Jesuo necese malpravas iele. (Legu la tezon de [[Hume]] kontraŭ mirakloj en Ĉapitro 10 de <cite>Enketo pri Homa Kompreno</cite>). Unu el la plej kleraj versioj de la modernisma Jesuo estas tiu de usona [[profesoro]] John Dominic Crossan en lia verko de 1991 nome <cite>The Historical Jesus</cite> ("La Historia Jesuo"). <div style="margin-left:1em"> La modernistoj interpretas la miraklojn (aŭ almenaŭ la raportojn pri ili) kiel pruvo ke Jesuo estas ''mito''; la judanoj ke li estis ''sorĉisto''; la islamanoj, ke li estis ''sankta profeto''; kaj la kristanoj, ke li estas ''Dio mem'' —sed nur la kristanoj kredas, ke li resurektis el la mortintoj. </div> == Moderna ekzegezo == [[Dosiero:Millais - Christus im Hause seiner Eltern.jpg|eta|300px|''Kristo en la parenca domo'' de [[John Everett Millais]], 1850. Diversaj pentraĵoj de diversaj epokoj montras la intereson pri la historia Jesuo.]] Malsame ol la tradicia ekzegezo, hodiaŭ oni malpli atentas pri la kompilado de sintezo de la diversaj evangelioj por konstrui la vivon de la historia Jesuo; oni preferas konsideri ĉiun unuopan evangelion por determini la personecon de la aŭtoro kaj ties subkuŝantan [[teologio]]n, la komunumon kaj la skolon el kiuj la teksto produktiĝis. El tiuj apartaj kritikoj, la historiistoj konkludas per tiu skalo de certecoj: kelkaj fervore defendas la nulon de probableco ke ia Jesuo vere ekzistis, aliaj akceptas la tuton de la evangelioj: inter la 0 kaj 100 de akceptebleco svarmas varia percenteco de historieco. Kaj la figuro de Jesuo estas varie interpretita<ref>[http://www.earlychristianwritings.com/theories.html] [http://www.ueci.it/eldonoj/verkoj/la_fundamentoj.doc]</ref>. Naskiĝis du centraj skoloj: la mita kaj la kritika. La moderna esploro, kiu emas integrigi la histori-kritikan metodon per la sinturno al aliaj metodologioj uzitaj en aliaj sciencoj kiel tiuj [[Sociologio|sociologiaj]], [[Antropologio|antropologiaj]], [[Psikologio|psikologiaj]], metas apartan emfazon en la evidentigo de la [[Judismo|hebreeco]] de Jesuo. Alia karakterizo estas la plilarĝigo, internacia kaj plurkonfesia, de la esplorado, en kiu jam elstaras la bibliaj fakoj de la centoj da [[Pontifikaj Universitatoj|katolikaj priteologiaj universitatoj]], krom tiuj protestantaj kaj aliekleziaj.<ref>Jen listo de tiaj ateneoj en Italio [http://www.teologia.it/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=22], [http://www.admt.org/arcobaleno/ecclesia.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120114141731/http://www.admt.org/arcobaleno/ecclesia.htm|date=2012-01-14}}.</ref> === Mita kaj la kritika teorio === [[Dosiero:Sargis Pitsak.jpg|eta|210px|La unua paĝo de la [[Evangelio laŭ Marko]] en [[Armena lingvo|armena]], de [[Sargis Pitsak]], 14-a jarcento.]] La Jesuo historia estas juĝata tute elpensita: li estas pura elpensaĵo (ekzemple [[Michel Onfray]]). Aliaj opiniis, ke la fontoj ne permesas ekspliki la naturon de lia personeco kaj historio. Al tiuj lastaj iuj teologoj, precipe protestantaj, (vidu ĉe [[Rudolf Bultmann]]) respondis, ke por la kredo ne necesas fundamento historia. Sinteze: por la skoloj '''“kritika”''' kaj '''“mita”,''' la resurekto ne okazis aŭ ne gravas scii ĉu ĝi okazis: ĝi fontas el misinterpreto, bonafide, fare de la kristana komunumo: - laŭ la ''“kritika”'' skolo la eraro naskiĝis en la unua komunumo (la apostola) kiu miskomprenis la faktojn viditajn; - laŭ la ''“mita”'' skolo la eraro naskiĝis en la dua kristana komunumo (la greka eksterpalestina) kiu miskomprenis la dirmanierojn hebreajn/arameajn uzitajn de la apostoloj. Ambaŭ hipotezoj, celantaj savi la bonan fidon de la kristana komunumo, estus la unikaj eblaj, ĉar la eraro povis okazi nur en unu el la du komunumoj. Sekve la miso ne plu eblis ĉar: - la greka lingvo ne plu forgesiĝis; kaj - en la Nova Testamento, post la kodigo en la kanono, ne povis enkromiĝi aliaj misinterpretoj, se konsideri, ke ĝi estas la plilongigo de la komunumo kiu ĝin legadis. === Jesuo helenisma heroo === Tiu teorio estas subtenata ekzemple de Gregory J. Riley. <ref>Vidu ''Un Jésus, plusieurs Christ'', Labor & Fides.</ref> === Jesuo revoluciulo === [[Dosiero:Codex Bruchsal 1 01v cropped.jpg|eta|200px|Paĝo de manuskripto de 1220 kiu montras Jesuon kaj en anguloj la simbolojn de la kvar evangeliuloj.]] Estas ankaŭ interpreto, kiu vidas Jesuon kiel [[revolucio|revoluciulon]] en la senco, ke lia predikado kaj amasformado iel minacis la stabilecon de la politik-religia koalicio inter la juda regado kaj la romia potenco, pro kio fakte li estus estinta mortigita. Subtenis tion, ekzemple, Robert Eisenman kaj S. G. F. Brandon kaj politikaj sektoroj, kiuj faris Jesuon genia kompanulo amasmovanto. S. G. F. Brandon disvolvis la teorion pri “Jesuo [[Zeloto|Zelota]]" (1969) precipe apogiĝante sur vidpunkto de elstudita Evangelio laŭ Marko, kiu allasus pensi grandan proksimecon de Jesuo kaj ties disĉiploj kun la religi-politika gerila frakcio de la tiutempa Izraelo. === Jesuo majstro de saĝo === Jesuo estus estinta nur saĝulo. Iniciatintoj: John Dominic Crossan, Robert Funk, Burton Mack, Stephen J. Patterson inter aliaj. Samopinias la aŭtoroj de la juda skolo de la Nova Testamento, kiuj trovis profundan similecon inter la “prisaĝula” doktrino de Jesuo kaj la pensostilo de [[Talmudo|Talmudaj]] [[midraŝo]]j. Jesuo komenciĝis esti vidata, male ol en la Talmudoj, kiel “Nia frato Jesuo”. === Jesuo inspiriĝinta === Individue inspirite el alto kiel multaj saĝuloj. Tion argumentas Marcus Borg, Stevan Davies, Geza Vermes inter aliaj. === Jesuo profeto de la socia ŝanĝebleco === Proponas tion Richard Horsley, Maccoby, Theissen inter aliuloj. === Jesuo apokalipsa profeto === Jesuo anoncintus la proksiman mondan katastrofon kiel purigan intervenon de Dio. Epigonoj de tiu teorio: Bart Ehrman, Paula Fredriksen, Gerd Lüdemann, John P. Meier, E. P. Sanders inter aliuloj. === Jesuo la savanto kiel Sendito de Dio === [[Dosiero:Giuseppe salviati, resurrezione di lazzaro.jpg|eta|300px|Resurekto de Lazaro.]] Temas pri la tradicia vidpunkto de la kristanaj eklezioj. Tio estas, la fontoj diras ekzakte kion diras la ĉiama kredago de la kristanaj eklezioj. Sed ĉi kaze la tekstoj estas tutkritike elstuditaj de kompetentuloj de multnombraj kristanaj universitatoj kaj akademioj. La konkludoj pruvus, ke la deduktaĵoj de la kristanaj fontoj ne kontraŭas, ankaŭ sen ĝin pravigante, la premisojn de la kredagon. == Demandoj al Jesuo == Laŭ ĵusaj enketoj, cititaj de diversaj ĵurnalaj fontoj, jen serio de demando kiujn hodiaŭaj junuloj almetus antaŭ Jesuo se eblus lin renkonti. Temas pri demandoj koncernantaj teologiajn kaj filozofiajn problemojn teoriajn kaj universe eternajn: "Kial la morto? Kia la senco de la vivo? De kie la malbono kaj sufero? Kio post la morto? Kial ni estis enmondigitaj?". Kiel oni vidas, neniu el la demandoj koncernas la historian teran vivon de Jesuo, lian predikadon, lian anoncon, lian vivpraktikon, lian pasionon, morton kaj resurekton. Ĉu el tio dedukteblas, ke la enkarniĝo kaj la dieco de Jesuo ne plu interesas? Ĉu manko de percepto ke tiuj lastaj Jesuaj karakterizoj estas la bazo de la eventualaj respondoj al tiuj eternaj demandoj? Jen demandoj kiujn faras al si mem kelkaj esploristoj.<ref>Il foglio [http://www.ilfoglio.org/Archivio.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090524055257/http://www.ilfoglio.org/Archivio.htm|date=2009-05-24}}, n. 369 Quali domande a Gesù?</ref> == Fontoj == [[Dosiero:Codexaureus 21.jpg|eta|250px|[[Sankta Marko la evangeliisto|Marko]] verkante la Evangelion.]] La precipaj fontoj pri Jesuo estas la kvar [[evangelio]]j de <cite> ''[[La Evangelio laŭ Sankta Mateo|Mateo]]'', ''[[Evangelio laŭ Sankta Marko|Marko]]'', ''[[Evangelio laŭ Sankta Luko|Luko]]''</cite> kaj <cite>''[[evangelio laŭ Sankta Johano|Johano]]'' </cite> en la [[Biblio]]. Ĉi tiuj estis verkitaj inter jaroj 70 kaj 100 (t.e., pli ol 40 jaroj post la morto de Jesuo) kaj rakontas pri Jesuo laŭ la kristana kredo. Laŭ [[Sankta Ireneo]] de la 2-a jarcento, <cite>Marko</cite> estis la evangelio de [[Sankta Petro]] verkita de lia sekvinto Marko, <cite>Luko</cite> estis la evangelio de Sankta Paŭlo verkita de lia sekvinto Luko, kaj <cite>Johano</cite> estis la evangelio de [[Sankta Johano]] verkita de li mem en maljuneco en [[Efezo]]. [[La evangelio de Tomaso]] ankaŭ eble devenas de la 1-a jarcento (sed ankaŭ eble de la 2-a), sed la Katolika Eklezio ne ĝin rekonis kiel vera evangelio kaj tial la katolika Biblio ne enhavas ĝin. Ekzistas ankaŭ aliaj evangelioj, ekzemple tiuj de ''<cite>Petro</cite>'', ''<cite>Filipo</cite>'', ''<cite>Maria</cite>'' kaj ''<cite>Hebreoj</cite>'', el kiuj oni nur havas erojn, sed ili ŝajne estis verkitaj en la 2-a jarcento aŭ poste. Kleruloj rekonstruis el la evangelioj de <cite>Mateo</cite> kaj <cite>Luko</cite> la perditan ''[[Q Evangelio]]'' ; kaj el <cite>Johano</cite>, la perditan ''Evangelion de <cite>[[Signoj]]</cite>''. Ili eble estis verkitaj dum ''50-70''. Sed la senduba plej frua fonto pri Jesuo estas ne la evangelioj, sed la leteroj de Sankta Paŭlo, verkitaj dum la jaroj 48 ĝis 63 (do, du jardekojn post la morto de Jesuo). Spite ilian fruecon, ili priskribas la tute tradician kristanan komprenon pri Jesuo —Jesuo kiel la Filo de Dio enkarnigita kiel homo por morti por la pekoj de la homaro kaj relevigita el la mortintoj. La precipaj fontoj el la 1-a jarcento laŭ jardekoj: * ''30-aj jaroj:'' Jesuo krucumita * ''40-aj jaroj:'' * ''50-aj jaroj:'' la leteroj de [[Sankta Paŭlo|Paŭlo]]: <cite>Romanoj</cite>, <cite>1 Korintanoj</cite>, ktp. * ''60-aj jaroj:'' <cite> Q, Marko</cite> * ''70-aj jaroj:'' <cite> Signoj, 1 Petro</cite> * ''80-aj jaroj:'' <cite> Luko, Agoj, Mateo</cite> * ''90-aj jaroj:'' <cite> Hebreoj, Apokalipso, Jakobo, 2 Tesalonikanoj, Efesanoj, Johano, 1 Klemento, Didakeo</cite> La <cite>[[Didakeo]]</cite> kaj <cite>1 Klemento</cite> ne aperis en kristanaj biblioj post la [[4-a jarcento]]. <cite>1 Klemento</cite> estas letero de Klemento ([[papo]] 88–97) al la eklezio de [[Korinto]]. La <cite>Didakeo</cite> estas la baza instruo de Jesuo kaj liaj apostoloj. La [[Biblio]] estas havebla en [[Esperanto]] en kelkaj formoj. == Jesuo en fikcio kaj arto == === Jesuo en arto === [[Dosiero:Meister aus Tahull 001.jpg|eta|[[Kristo Pantokratoro]] ĉirkaŭita de [[mandorlo]] en la [[absido]] de Sankta Klemento de Tahull. Flanke troviĝas la [[Tetramorfo]], alegorio de la kvar evangeliuloj.]] Dekomence, la kristana arto evitis reprezenti Jesuon kun homa formo, prefirante elvoki lian figuron pere de [[simbolo]]j, kiaj la [[monogramo]] formita de la grekaj literoj [[Χ]] kaj [[Ρ]], inicialoj de la greka nomo Χριστός ([[Kristo]]), unuige foje de [[Α]] kaj [[Ω]], respektive unua kaj lasta literoj de la [[greka alfabeto]], por indiki ke Kristo estas la komenco kaj la fino; la simbolo de la fiŝo ([[Iĥtis|ΙΧΘΥΣ]], ''iĥthýs'' en greka, [[akrostiko]] de Ἰησοῦς Χριστός, Θεοῦ Υἱός, Σωτήρ (''Iesoûs Khristós, Theoû Huiós, Sōtḗr:'' ‘Jesuo Kristo, filo de Dio, Savinto’); la [[Agnus Dei|Dia Ŝafo]]; aŭ eĉ pere de homomorfaj simboloj, kiel tiu de la [[Bona Paŝtisto]]. Poste aperis reprezentoj de Kristo, unue prezentata kiel senbarba junulo. El la [[4-a jarcento]] li estis reprezentata preskaŭ nur havanta barbon. En la [[bizanca arto]] iĝis ofta serio de reprezentoj de Jesuo, kelkaj el kiuj, kiel la figuro de la [[Pantokratoro]], havis ampleksan disvolvigon en la eŭropa mezepoka arto. Por plio da detaloj vidu [[Krucumita Kristo en arto]]. La [[priploro de Kristo]] (latine: ''Lamentatio Christi)'' post la dekrucigo kaj antaŭ la entombigo estas arta motivo el la malfrua Mezepoko kiu floris ĝis baroko. Arthistoriistoj ne malofte klasigas ĝin memstara bildotipo. La ensemblo (aparate kiam temas pri skulptado) nomiĝas ''priplorantaro''. ===Vidu ankaŭ=== * [[Ecce Homo (Rubens)]] === Jesuo en literaturo === El fino de la 19-a jarcento, estas nombraj la literaturaj aŭtoroj kiuj donis personajn interpretojn de la figuro de Jesuo. Inter la plej elstaraj verkoj kiuj traktis la temon menciindas la jenaj: * [[Charles Dickens]]: ''[[The Life of Our Lord]]'' (verkita inter 1846 kaj 1849, publikigita en 1934). * [[Fjodor Dostojevskij]]: ''[[La fratoj Karamazov]]'' (1880). * [[Miĥail Bulgakov]]: ''[[La Majstro kaj Margarita]]'' (verkita inter 1928 kaj 1940, publikigita en 1967). * [[Robert Graves]]: ''Reĝo Jesuo'' (1947). * [[Nikos Kazantzakis]]: ''Krucumita Kristo'' (1948) kaj ''[[La lasta tento de Kristo]]'' (1951), sur kiu bazos [[Martin Scorsese]] sian [[La lasta tento de Kristo (filmo)|samnoman filmon]]. * [[Fulton Oursler]]: ''La plej granda historio iam rakontita'' (1949). Sur ĝi baziĝis la samnoma filmo de [[George Stevens]]. * [[Anthony Burgess]]: ''La homo de Nazareto'' (1979), bazo por la filmoserio Jesuo de Nazareto de [[Franco Zeffirelli]] * [[José Saramago]] (Nobel-premiito pri literaturo): ''La Evangelio laŭ Jesuokristo'' (1991). * [[Gore Vidal]]: ''Rekte el la Golgoto'' (1992); parte bazita sur la historio de Jesuo de Nazareto, ''Mesio'' (1955). * [[Norman Mailer]]: ''La Evangelio laŭ la Filo'' (1997). La figuro de Jesuo estis ankaŭ la temo de kelkaj verkoj de literaturo de amaskonsumo, foje en ĝenroj kiel [[scienco-fikcio]] aŭ la romano de mistero: * [[Mirza Ghulam Ahmad]]: ''Jesuo en Hindio'' (1899). * [[Andreas Faber-Kaiser]]: ''Jesuo vivis kaj mortis en Kaŝmiro'' (1976). === Jesuo en la kinarto === Kvankam [[religio]] (kaj kristanismo partikulare) estis populara temo en [[kinarto]] ekde ties komenco ("The Ten Commandments" kaj tiel plu), [[filmo]]j kiuj portretas rekte la figuron de Jesuo Kristo ne estis tiom oftaj kiom la populareco de ties bildo en arto dum du jarmiloj, precize pro la tikleco trakti tiom altan figuron por la kulturo de kristanoj. Por aktoroj, ludi Jesuon, ne nur estas granda defio, sed inkludas la riskon esti poste memorita partikulare en tiu rolo. Tamen jam en [[Intolerance]] (1915) estas sekvenco kiu temas pri Jesuo. En la fino de [[Ben Hur (filmo de 1959)]] la ĉefroluloj koincidas kun la lastaj tagoj de Jesuo Kristo: predikado kaj pasiono. Tamen la kerno de la intrigo ne temas pri Jesuo mem, sed pri la rivaleco inter du gravuloj, el kiuj unu juda kaj la alia romia. "The Greatest Story Ever Told" (La plej granda historio iam rakontita) estas usona epika filmo de 1965 produktorita kaj reĝisorita de George Stevens. Temas pri rerakonto de la Biblia rakonto pri Jesuo, el la [[Naskiĝo de Jesuo|Nasko]] ĝis la Ĉieliro. Ludis la rolon de Jesuo aktoro [[Max von Sydow]]. "Jesus Christ Superstar" estas usona [[muzikalo]] de 1973 kiu tute rompis skemojn pri la subĝenro precize pro la elekto de la formato de [[muzikalo]], reĝisorita de Norman Jewison kaj bazita sur la fama samnoma [[opero]] de 1970 de [[Andrew Lloyd Webber]] kaj [[Tim Rice]]. La filmo centriĝas en la konflikto inter [[Judaso Iskarioto]] kaj Jesuo<ref> Jewison, Norman (2004). [https://books.google.es/books?id=mzcdAQAAIAAJ&redir_esc=y This Terrible Business Has Been Good to Me. An Autobiography.] Toronto: Key Porter Books. p. 164. ISBN 1-55263211-3. </ref> dum la semajno antaŭ la [[krucumo de Jesuo]]. Alia grava rolulo de tiu filmo estas [[Maria Magdala]]. "Jesus" estas usona filmo de 1979 reĝisorita de Peter Sykes kaj John Krish. En tiu, la vivo de Jesuo estas priskribita ĉefe uzante la rakonton de la [[Evangelio laŭ Luko]] kiel bazo por la historio. [[Monty Python's Life of Brian]], ankaŭ konata kiel ''Life of Brian'' ("Vivo de Brian"), estas brita [[komedia filmo]] ankaŭ el 1979, kiun skribis, kaj en kiu ĉefrolas, la komedia grupo [[Monty Python]] ([[Graham Chapman]], [[John Cleese]], [[Terry Gilliam]], [[Eric Idle]], [[Terry Jones]] kaj [[Michael Palin]]). Ĝi estis ankaŭ reĝisorita de Jones. La filmo prezentas rakonton pri Brian Cohen (Chapman), juna [[Judoj|juda]] viro, kiu naskiĝas samtage kiel - kaj najbara al - Jesuo, kaj estas poste miskonsiderata kiel la [[Mesio]]. La filmo enhavas temojn religie satirajn, kiuj estis polemikaj dum la tempo de ĝia eldono, altirante akuzojn pri [[blasfemo]] kaj protestoj de kelkaj religiaj grupoj. [[La lasta tento de Kristo (filmo)|La lasta tento de Kristo]] estas usona filmo de 1988 reĝisorita de [[Martin Scorsese]]. Kiel la romano sur kiu ĝi estas bazita, ankaŭ la filmo priskribas la vivon de Jesuo Kristo kaj lian lukton kontraŭ variaj formoj de [[tento]], kiel pro timo, dubo, deprimo, malemo kaj volupto. La fakto ke kaj la libro kaj la filmo montras Jesuon tentita pro [[sekso]] estis nocio kiu kolerigis sektorojn de konservativaj netoleremaj kristanoj. [[La Pasiono de Kristo]] estas filmo de [[Mel Gibson]] pri la lastaj dek du [[horo]]j de la vivo de Jesuo, surekranigita [[printempo|printempe]] de [[2004]]. ''[[Le Tout Nouveau Testament]]'' (La novnova testamento) estas belga filmo de 2015. En tiu, dum Dio pasigas sian tempon farante la vivon de la homoj infera, Ea, lia filino, deziras puni sian patron pro lia malbona konduto. Laŭ la konsiloj de sia frato J.C. (tiel, por Jesuo Kristo), ŝi eliras al serĉado de ses novaj apostoloj por verki «Plej Novan Testamenton». En tiu fantastega historio la figuro de Jesuo Kristo estas fakte figuro el tiu kiun oni metis orname kaj kiĉe sur televidilo. == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 4}} * ''[[Agnus Dei]]'' * [[Angoro en la Ĝardeno]] * [[Aresto de Jesuo]] * [[Bapto de Jesuo]] * [[Dio Patro]] * [[Esploro pri la historieco de Jesuo]] * [[Historia Jesuo]] * [[Historiaj nekristanaj fontoj pri Jesuo]] * [[Javeo]] * [[KELI]], [[IKUE]] * [[Kiso de Judaso]] * [[Kristo]] * [[Kristo Pantokratoro]] * [[Kristologio]] * [[Krucumo de Jesuo]] * [[Lasta Vespermanĝo]] * ''[[Laudetur Iesus Christus]]'' * [[Logos]] * [[Malbeno de la figarbo]] * [[Mirakloj de Jesuo]] * [[Mortotuko de Torino]] * [[Naskiĝo de Jesuo]] * [[Plej sankta koro de Jesuo]] * [[Purigo de dek lepruloj]] * [[Resurekto de Jesuo]] * [[Sankta Spirito]] * [[Sankta Triunuo]] * [[Tetramorfo]] * [[Unitarismo]] * [[Q-Evangelio]] {{Div col end}} == Bibliografio == * Barrett, C.K. ''The Gospel According to John'', 2a Eldono. London: SPCK, 1978. * Habermas, Gary, ''The Historical Jesus: Ancient Evidence for the Life of Christ'', (College Press: Joplin, MI 1996). * Kessler, Hans, ''La Risurrezione di Gesù Cristo. Uno studio biblico, teologico-fondamentale e sistematico'', Queriniana, Brescia, 1999. * Vittorio Messori, ''Ipotesi su Gesù'', SEI (Italio). * Piero Ottaviano, ''La fundamentoj de la kristanismo'' [http://www.ueci.it/] vidu ''Pubblicazioni''. * Wright, N.T., ''The Challenge of Jesus: Rediscovering who Jesus was and is''. IVP 1996. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|commons=Category:Jesus Christ}} {{Havenda artikolo|Jesuo Kristo}} {{Kristanismo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Jesuo| ]] [[Kategorio:Homoj de la Nova Testamento]] [[Kategorio:Fondintoj de religioj]] [[Kategorio:Kondamnitoj al mortpuno]] [[Kategorio:Mortintoj en 33]] [[Kategorio:Mortintoj en Jerusalemo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 1-a jarcento a.K.]] [[Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio (Paradizo)]] [[Kategorio:Profetoj en kristanismo]] [[Kategorio:Judoj]] [[Kategorio:Ekzekutitoj per krucumado]] [[Kategorio:Aktivuloj de simpla vivstilo]] [[Kategorio:Miraklofarantoj]] aauqbabhpmsryzj13fbv9vdkju4hcz1 0 1913 9350791 9336950 2026-04-10T16:30:48Z Arbarulo 135469 Hepburn 9350791 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando |nomoenlokalingvo = {{Karaktero|ja|日本国|Nihonkoku/Nipponkoku<ref>Oni pensas, ke la nomo uzata en Okcidento devenas el vorto en ĉina dialekto, kiun oni prononcas {{IFA|jāk-bəng}}.</ref>}} |eonomo = Japanio |flago = [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|175px|border|flago de Japanio]] |blazono = [[Dosiero:Imperial Seal of Japan.svg|75px|Imperia Krizantema Blazono]] |nacia himno = [[Kimi ga yo]], "La reĝlando de la imperiestro" |nacia devizo = neniu |lokigo-bildo = [[Dosiero:Japan (orthographic projection).svg|270px|Situo de Japanio]] |oficiala lingvo = neniu |lingvoj = [[Japana lingvo|japana]], [[Ajnua lingvo|ajnua]], [[Rjukjua lingvaro|rjukjua]], [[Okinava lingvo|okinava]] |ĉefurbo = [[Tokio]] (efektive oficiala) |religio = [[Budhismo]], kaj [[Ŝintoismo]] |km2 = 377944 |akvo = 0.8 |loĝantoj = Japano |loĝantaro = 125507472 |loĝantaro-jaro=2020 |loĝdenso = 332 |vivlongeco = 0,953 (laŭ [[IHD]]) |valuto = [[Japana eno|Eno]] |valuta kodo = ¥/円 |horzono = +9 |ttt = |landkodo = JP |tel = +81 |politika sistemo = [[Parlamenta monarkio]] |ŝtatestro = [[Naruhito]] |ĉefministro = [[Sanae Takaichi]] |nacia tago = {{daton|11|februaro}} <ref>{{citaĵo el la reto | aŭtoro=HORI, Jasuo | titolo=Februaraj festoj | eldoninto=Monato | dato=2019-04-17 | paĝoj=17 | url=https://www.monato.be/2006/008568.php | alirdato=2020-01-05 }}</ref> |sendependeco = [[11-a de februaro]] [[-660]] |de kiu = |esperanto-asocio = [[Japana Esperanto-Instituto]] |MEP = 4 309 500 milionoj da [[usona dolaro|$]] |MEP jaro = 2010 |MEP pokapa = 33 804 [[usona dolaro|$]] |DNS = .jp |kesteroj = {{Informkesto geografiaĵo|insularo |subŝablono = jes |priskribo de bildo= |regiono-ISO = JP |mapo lokumilo = iso |mapo1 lokumilo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 3 |longo = |larĝo = |plej alta = |plej alta leviĝo = |parenco = Pacifika oceano |parenco_tipo = Akvejo |ĉefa parto =[[Hokkaido]], [[Honŝuo]], [[Ŝikoku]], [[Kjuŝu]], kaj [[Okinava Insulo|Okinavo]] |ĉefa parto_tipo = Ĉefaj insuloj }} }}<!--fino de la ekstera informkesto --> [[Dosiero:Satellite View of Japan 1999.jpg|eta|maldekstre|180px|{{Centre|La [[Japana insularo]] el satelita perspektivo}}]] '''Japanio'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Japanio_kd Japanio] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> aŭ '''Japanujo'''<ref>[https://vortaro.net/#Japanujo_kd Japanujo] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> (fojfoje ankaŭ '''Nipono'''<ref>[http://vortaro.net/#Nipono Nipono] en la [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]], jen en la eldono 2020, reta versio</ref><ref>ankaŭ en unua eldono de PIV el 1970, paĝo 739, kun klarigo "japana nomo de Japanio", kaj en la NPIV de 2002, paĝo 785, kun indiko al "Japanio"</ref>) estas [[insula lando]] en [[Orienta Azio]] precize en la nordokcidento de la [[Pacifika Oceano]]. Ĝi limas kun la [[Japana Maro]] okcidente kaj etendas el la [[Oĥotska Maro]] norde ĝis la [[Orientĉina Maro]] kaj [[Tajvano]] sude. Parto de la Pacifika [[Fajro Ringo]], Japanio enhavas [[Japana arkipelago|arkipelagon]] de 6 852 [[insulo]]j kiu kovras 377 975&nbsp;km²; la kvin ĉefaj insuloj de la lando, el nordo suden, estas [[Hokkaido]], [[Honŝuo]], [[Ŝikoku]], [[Kjuŝu]], kaj [[Okinava Insulo|Okinavo]]. [[Tokio]] estas la ĉefurbo de Japanio kaj ties plej granda urbo; aliaj gravaj urboj estas [[Jokohamo]], [[Osako]], [[Nagojo]], [[Saporo]], [[Fukuoka]], [[Kobe]], kaj [[Kioto]]. Japanio estas la [[Listo de landoj laŭ loĝantaro|dekunua plej loĝata lando en la mondo]], same kiel unu el la [[loĝdenseco|plej dense loĝata]] kaj [[Urbanizado|urbanizita]]. Ĉirkaŭ tri kvaronoj de la [[tereno]] de la lando estas montara, kaj tio koncentras ties loĝantaron de 125 milionoj da personoj sur mallarĝaj marbordaj ebenaĵoj. Japanio estas dividita en [[Gubernioj de Japanio|47 administraciaj gubernioj]] kaj [[Regionoj de Japanio|ok tradiciaj regionoj]]. La [[Grandtokia Areo]] estas la [[Kunurbaĵo|plej loĝata metropola areo]] en la mondo, kun pli ol 37,4 milionoj da loĝantoj. Japanio estis loĝata ekde la [[Malfrua Paleolitiko]] (30 000 a.K.), kvankam la plej fruaj mencioj pri la japana arkipelago aperis en la Libro de Han, nome ĉinaj kronikoj el la 1a jarcento p.K. Inter la 4a kaj la 9a jarcentoj, la regnoj de Japanio unuiĝis sub [[Imperiestro de Japanio|imperiestro]] kaj lia imperia [[kortego]] kun sidejo en [[Heian-kyo]]. El la 12a jarcento, tamen, la politika povo estis plenumita de serio de militistaj diktatoroj (nome ''[[shōgun]]'') kaj de feŭdismaj senjoroj (nome ''[[daimyō]]''), plifortigita per klaso de militista nobelaro (nome ''[[samurajo]]j''). Post [[Epoko Sengoku|jarcent-longa periodo de enlanda milito]], la lando estis reunuigita en 1603 sub la [[Tokugava ŝogunlando]], kiu aplikis [[Sakoku|izoligan enlandan politikon]]. En 1854, ŝiparo de [[Usono]] devigis Japanion [[Bakumacu|malfermiĝi al komerco kun okcidentaj landoj]], kio kondukis per la Boŝina milito al la fino de la ŝogunlando kaj al la [[Meiĵi-reformo|restarigo de la imperia povo]] en 1868. En la Meiĵi-erao, la [[Imperio de Japanio]] adoptis [[konstitucio|okcident-stilan konstitucion]] kaj entreprenis programon de [[industriigo]] kaj modernigo. En 1937, Japanio [[Dua Ĉin-Japana Milito|invadis Ĉinion]]; en 1941, ĝi eniris en la [[Dua Mondmilito]] kiel unu el la tri plej gravaj potencoj de la [[Akso Berlino-Romo-Tokio]]. Malvenkita en la [[Pacifika Milito]] kaj subpremite per la [[Atombomboj de Hiroŝimo kaj Nagasako|nuraj du amasmortigaj atombomboj]], Japanio [[Kapitulaco de Japanio|kapitulacis]] en 1945 kaj suferis sep-jaran [[Okupacio de Japanio|okupacion fare de aliancanoj]], speciale de Usono, dum kiu ĝi adoptis [[Konstitucio de Japanio|novan konstitucion]]. Ekde 1947, Japanio havis [[Unueca ŝtato|unuecan]] [[Parlamenta demokratio|parlamentan]] [[Konstitucia monarkio|konstitucian monarkion]] kun [[Duĉambra parlamento|duĉambra]] [[parlamento]], nome [[Kokkai]]. Japanio estas [[granda potenco]] kaj membro de nombraj internaciaj organizaĵoj, kiel [[Unuiĝintaj Nacioj]] (nur ekde 1956), la [[Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo|OEKE]], kaj la G7. Kvankam ĝi per la artikolo 9a de la Japana Konstitucio rezignis pri sia rajto al [[militdeklaro]], la lando plutenas armeon nomitan "Japanaj Mem-Defendaj Fortoj", kiu estas rangigita kiel la [[Militfortoj#Kapablodisvolviĝo|kvara plej pova armeo de la mondo]]. Post la Dua Mondmilito, Japanio vidis [[ekonomio|grandan ekonomian kreskon]], kaj iĝis la dua plej granda ekonomio en la mondo ĉirkaŭ 1990 antaŭ esti preterpasita de Ĉinio en 2010. Spite la bremson al la kresko ekde la nomita "Perdita Jardeko", la landa ekonomio restas la [[Listo de landoj laŭ MEP (ĝenerale)|tria plej granda laŭ pokapa MEP]] kaj la kvara plej granda laŭ MEP kaj aĉetopovo. Pinta lando en la [[Aŭtomobila industrio|aŭtomobila]] kaj la [[elektronika industrio]]j, Japanio faris gravajn kontribuojn al la [[scienco kaj tekniko]]. Rangigita la dua pinta lando laŭ la [[Indico de homa disvolviĝo]] en Azio post nur [[Singapuro]], Japanio estas la dua lando en la mondo laŭ la [[vivdaŭro]], kvankam ĝi lastatempe estas suferanta malpliigon de loĝantaro. La [[japana kulturo]] estas bone konata tra la tuta mondo, inklude ties [[Japana arto|arton]], [[Japana kuirarto|kuirarton]], muzikon, kaj popolkulturon, kio enhavas elstarajn industrion de [[animeo|animacio]] kaj [[videoludo]]j. == Nomoj kaj simboloj == Ĝia antikva nomo estas ''Jamato'' {{Karaktero|ja|大和|Jamato}} kaj la oficiala nomo estas ''Nihon-koku'' aŭ ''Nippon-koku'' 日本 [nihon/nippon], kiu laŭvorte signifas "Origino de la Suno". La landnomo 日本, origino de la suno, estis fiksita en Ĉinio el kies vidpunkto Japanio situas tie, kie originas ĉiutage la sunleviĝo. En la kvina jarcento Japanio transprenis la [[Ĉina skribo|ĉinan skribon]] kaj kun ĝi ankaŭ la skribon de la landnomo. Sed la elparolo de la landnomo estas laŭ japana maniero: 日 ''niĉi'', 本 ''hon''. La ĉina prononco de la samaj karaktroj 日本 estas ĵi-ban. El tio eŭropanoj nomis ĝin ''Ĉipango'' aŭ ''Cipango'', angloj diras ĵepen, el kio devenas la vortoj "Japan" kaj Japanio. La [[krizantemo]] estas la [[simbolo]] de la imperiestra familio. Ĝi staras sur ĉiuj [[pasporto]]j japanaj. == Geografio == [[Dosiero:Sea of Japan-eo.png|350px|maldekstra|eta|{{Centre|Japanio inter la [[Japana maro]] kaj la [[Pacifika Oceano|Nordpacifika Oceanbaseno]]}}]] Japanio konsistas el 14 125 insuloj kiuj etendiĝas laŭ la Pacifika marbordo de Azio.<ref>{{citaĵo el novaĵo |url=https://www.theguardian.com/world/2023/feb/16/japan-sees-its-number-of-islands-double-after-recount |titolo=Japan sees its number of islands double after recount |persona nomo=Justin |familia nomo=McCurry |dato=2023-02-16 |verkaĵo=The Guardian}}</ref> La japana insularo konsistas el kvar ĉefaj insuloj: [[Hokajdo]], [[Honŝuo]], [[Ŝikokuo]], kaj [[Kiuŝuo]], laŭ vicordo de nordo al sudo kaj proksimume 3600 pli malgrandaj. Sur areo de ĉirkaŭ 378 mil kvadrataj kilometroj vivas proksimume 127 milionoj da homoj. El la precize 377 915&nbsp;km² estas [[plugebla tero]] (kultivebla) nur 11%. La japana insula ĉeno etendiĝas de nordo al sudo kaj prezentas formon de arko. La plej norda ekstremo de la ĉefaj insuloj situas ĉe norda [[latitudo]] de ĉirkaŭ 45 gradoj, la plej suda punkto ĉe latitudo de 30 gradoj. Pli malgrandaj insuloj troviĝas eĉ pli sude ĝis 20 gradoj. Pro tio la [[klimato]] montras grandajn diferencojn: en la nordo regas [[Modera klimato|modere malvarma klimato]], en la sudo subtropika. Proksimume 75 centonoj de Japanio estas montaroj kaj montetaj areoj. [[Arbaro]]j kovras 67 centonojn de la tersurfaco. Japanio havas ĉirkaŭ 200 [[vulkano]]jn. Malfortaj [[tertremo]]j okazas tre ofte. De tempo al tempo fortaj tertremoj kaŭzas morton de multaj homoj kaj grandajn damaĝojn. Meznombre okazas proksimume mil tertremoj jare. === Maroj === Japanion ĉirkaŭas [[maro]]j; [[Pacifika oceano]] en la oriento kaj [[Japana Maro]] en la okcidento, norde aldoniĝas [[Oĥotska Maro]] kaj sude [[Orientĉina Maro]]. La tiel nomata Japana Maro situas fakte inter Japanio, [[Koreio]] kaj [[Rusio]]; koreoj nomas ĝin 'Orienta Maro'. == Historio == {{Ĉefartikolo|Historio de Japanio}} [[Dosiero:Jomon Vessel with Flame-like Ornamentation, attributed provenance Umataka, Nagaoka-shi, Niigata, Jomon period, 3000-2000 BC - Tokyo National Museum - DSC05620.JPG|eta|dekstra|Poto el la fina Ĵomon-epoko ([[-3000|3000]]–[[-2000|2000]] a.K., Nacia Muzeo, [[Tokio]]).]] ; [[Ĵomon-epoko]]: En la jaroj 10.000 a.K. ĝis ĉirkaŭ 300 a.K. migrantoj, verŝajne el centra [[Azio]], [[Siberio]] kaj el la suda [[Pacifiko]] enmigris en la areon de la nuna Japanio. La nomo devenas de la ornamaĵoj de la tiamaj [[poto]]j, kreitaj per [[ŝnuro]]j kaj [[kordo]]j. La homoj tiam estis [[ĉasistoj-kolektistoj|kolektantoj kaj ĉasantoj]]. ; [[Jajoi-epoko]]: Unuaj konfirmitaj rilatoj inter Japanio kaj la [[ĉina imperio]] ekzistis de ĉirkaŭ 300 a.K. ĝis ĉirkaŭ 300 p.K. La {{nihongo|Jajoi-epoko|弥生|時代|Yayoi jidai}}, startis en la komenco de la [[Neolitiko]] en Japanio, pluis tra la [[Bronzepoko]], kaj je sia fino eniris en la [[Ferepoko]]. Distingaj karakteroj de la Jajoi-epoko estis la apero de novaj stiloj de [[ceramiko]] kaj la starto de [[intensa agrikulturo]] de [[rizo]]. Hierarkia sociklasa strukturo datas el tiu periodo kaj tio havas sian originon en Ĉinio. Ankaŭ teknikoj en [[metalurgio]] bazitaj sur la uzado de [[bronzo]] kaj [[fero]] estis enmetitaj el Ĉinio tra Koreio al Japanio en tiu periodo. ; [[Kofun-epoko]]: Grandaj tombejoj estis trovitaj el la Kofun-epoko de ĉirkaŭ 300 ĝis 710 p.K. Ekzistis politika kontakto al la najbara [[Koreio]] kaj enmigrado de Koreio al Japanio. Ekde la 5-a jarcento transpreniĝis la [[ĉina skribo]]. En ĉi tiu epoko aperis la unua japana ŝtato en la suda duono de la teritorio de la nuntempa Japanio, nome [[Jamato (regno)|Jamato]], kiu ekzistadis dum samnoma Jamato-epoko ĝis 8-a jarcento kaj estis alinomita "Nipon" je la 670-a jaro. ; [[Nara-epoko]] (710–784): En la jaro 710 la imperiestro Gemmei translokigis la ĉefurbon al Heijō-kyō (la nuntempa [[Nara]]). Heijō-kyō restis ĉefurbo ĝis la imperiestro Kammu translokigis ĝin en la jaro 784 al Nagaoka-kyō kaj jardekon poste al Heian-kyō (Kioto). La plejmultaj japanoj tiam vivis kampare ĉirkaŭ [[vilaĝo]]j. Ilia religio estis ĉefe [[ŝintoismo]], kiu bazis je spiritoj en naturo kaj prauloj ([[kami]]). En la Nara-epoko [[budhismo]] ricevis fortan subtenon. La [[ŝtatformo]] similis al la ĉina modelo. ; [[Heian-epoko]] (794–1185): En tiu epoko okazis kresko de la kortega kulturo en [[Heian-kyo]] ([[Kioto]]), ĉefe pri [[poezio]] kaj [[japana literaturo|literaturo]]. La potenco de la [[imperiestro]] malkreskis, kaj militistaj familioj establiĝis. Fine de la Heian-epoko la klano [[Minamoto (klano)|Minamoto]] kreis la unuan [[Ŝoguna reĝimo|ŝogunan reĝimon]]. Tiam oni parolis kaj skribis la [[klasika japana lingvo|klasikan japanan lingvon]] kaj interalie evoluigis la [[japanaj skribsistemoj|skribsistemojn]] de [[rondaj kanaoj|hiragana]] kaj [[strekaj kanaoj|katakano]]. [[Dosiero:Head of a Guardian 13thcentury Japan.jpg|eta|dekstra|''Kapo de gardisto'', 13a jarcento. Enironte en plej japanaj budhismaj temploj, vizitantoj devas preterpasi imponajn skulptaĵojn de timigaj figuroj de gardistoj kies rolo estas protekti el la malamikoj de la religio. La agresemo kaj troigo de la mienoj de tiuj figuroj kontrastegas kun la trankvilega sinteno de la Budho adorota ene. [[Broklina Muzeo]].]] ; [[Kamakura-epoko]] (1192–1333): Dum la Kamakura-epoko [[Kublaj-Ĥano]] dufoje provis invadi Japanion, kiuj tamen ne sukcesis pro [[tajfuno]]j, poste nomitaj ''diaj ventoj''. Dum tiu epoko la militista nobelaro gajnis pli kaj pli da influo kompare al la nobelaro, kiu superregis ankoraŭ en [[Kioto]] dum la [[epoko de Heian]]. ; [[Muromaĉi-epoko]] (1338–1573): Potencaj, sendependaj [[daimio]]j havis proprajn armeojn. La [[ŝoguno]] perdis la kontrolon kaj komenciĝis la [[Sengoku-epoko]], la ''epoko de la disputintaj regnoj''. Dum tiu epoko, en Japanio la veraj politikaj potenculoj estas la [[Ŝoguno]]j de la familio Aŝikaga, kiuj instalis sian ''[[bakufu]]-n'' en [[Kioto]], en la kvartalo Muromaĉi kiu donis sian nomon al la periodo. ; [[Sengoku-epoko]] (1477–1568): La Sengoku-epoko ([[japana|japane]]: 戦国時代, ''sengoku-jidai'', laŭvorte '''aĝo de la militantaj provincoj''') estis epoko de sociaj moviĝoj, politikaj intrigoj kaj de daŭraj militoj inter la mezo de la [[15-a jarcento]] ĝis la komenco de la [[17-a jarcento]]. Tri imperiunuiĝintoj ([[Oda Nobunaga]], [[Toyotomi Hideyoshi]] kaj [[Tokugawa Ieyasu]]) finis en la [[Azuĉi-Momojama-epoko]] ([[1568]] bis 1603) la pli ol 100-jaran enlandan militon. Komerco kun [[Ĉinio]] pligrandiĝis kaj uzo de mono disvastiĝis kun apero de bazaroj kaj komercaj urboj. Ĉio ĉi aldone al la evoluo de la [[agrikulturo]] kaj [[metio]]j kreis emon al pli granda aŭtonomeco je ĉiuj tavoloj de la socia hierarkio. ; [[Edo-epoko]] (1603–1867): Japanio fermiĝis al eksterlandanoj. Krom kelkaj interŝanĝoj kun [[Ĉinio]] kaj [[Nederlando]] ne ekzistis rilatoj al aliaj ŝtatoj. Dum pli ol 250 jaroj la klano [[Tokugawa (klano)|Tokugawa]] konservis la estrecon super la aliaj daimioj. Tiu epoko alportis grandan prosperecon al la japana popolo. La loĝantaro daŭre kreskis, kaj la nuna [[Tokio]] tiam iĝis la plej granda metropolo en la mondo. [[Dosiero:Mother of Warriors NGM-v31-p553.jpg|eta|upright|Japana patrino kun ĝemeloj, [[1917]].]] ; [[Meiji-epoko|Meiĝi-epoko]] (1868–1912): La [[reformo]] de la imperiestreco sub [[Mutsuhito|Meiji]]-[[tenno]] ekde 1868, la [[Meiji-restarigado]] donis al la lando modernan konstitucion kaj parlamenton, kvankam plue estis partiaj luktoj inter ŝoguno kaj feŭdaj senjoroj. Japanio iĝis [[konstitucia monarkio]], industriiĝis kaj atingis rangon de potenco en Pacifiko. Tiukadre ekde 1910 Japanio invadis kaj koloniigis [[Koreio]]n, trudis tien sian kulturon kaj restis tie dum tri jardekoj, kio ankoraŭ nuntempe malhelpas facilajn rilatojn inter ambaŭ popoloj kaj la respektivaj ŝtatoj. [[Tokio]] iĝis la ĉefurbo. ; [[Taiŝo-epoko]] (Taiŝoo, 1912–1926): En la [[unua mondmilito]] Japanio staris je la flanko de la [[triopa Entento]] kaj transprenis post fino de la milito germanajn teritoriojn kaj en Ĉinio kaj en insularoj de Pacifiko. Oni profitis la cirkonstancojn por trudi al Ĉinio teritoriajn, politikajn kaj ekonomiajn kondiĉojn, kio rezultis en amasaj ĉinprotestoj. Krome fine de la rusa revolucio, Japanio intervenis kun aliaj aliancanoj apoge al la [[Blanka armeo]] en la [[Rusia enlanda milito]] por kontroli teritoriojn en Siberio. La Taiŝo-epoko estis karakterizita de kultura dinamiko kun malfermo al eksteraj influoj, demokratieca stilo kaj ekonomia kresko. Demokrataj eksperimentoj fiaskis fine pro nestabileco kaj la militistaro transprenis la kontrolon. [[Dosiero:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|eta|maldekstra|Japanoj invadas [[Shenyang]] 1931.]] ; [[Ŝoŭa-epoko]] 1e (Ŝoŭa, 1926–1945, nome regado de la imperiestro [[Hirohito]], ĝis la [[Kapitulaco de Japanio|kapitulaco]] de la Imperio de Japanio en 1945): En 1931 Japanio okupaciis la nordorienton de Ĉinio kaj fondis en 1932 la sendependan ŝtaton [[Manĉukuo]] ([[Manĉurio]]) kiel [[pupoŝtato]] de Japanio. En 1937 Japanio konkeris aliajn teritoriojn de Ĉinio. Helpe de [[Siamo]], Japanio forpelis la eŭropan koloniismon el sudorienta Azio, por krei propran koloniaron, fakte anstataŭi tiun. Japanio eniris la [[Dua Mondmilito|Duan Mondmiliton]] atakante ĉe [[Pearl Harbor]] sur [[Havajo]]. La Japana Imperio fakte kontrolis la tutan okcidentan Pacifikon, el Manĉurio al Birmo. Tiu nova [[imperiismo]] eĉ ricevis apogon de lokaj aktivuloj en Vietnamio, Indonezio, Tajlando, Barato ktp., al kiuj Japanio promesis sendependecon. Tamen ankaŭ okazis multaj [[Japanaj militkrimoj|militkrimoj]], kiel [[komfortulinoj|deviga prostituado]], la [[masakro de Nankingo]] kaj hom-eksperimentoj fare de la [[Unuo 731]]. {{Ĉefartikolo|Konferenco de Kairo}} [[Dosiero:Cairo conference.jpg|eta|250px|dekstre|[[Ĉiang Kai-ŝek]], [[Franklin Roosevelt]] kaj [[Winston Churchill]] en la konferenco de Kairo, la 25an de novembro 1943.]] La '''Konferenco de Kairo''' (nomita ankaŭ "SEXTANT") okazis en [[Kairo]] en novembro [[1943]]. En tiu oni difinis la aliancan sintenon kontraŭ Japanio dum la [[Dua Mondmilito]] kaj oni faris decidojn pri la estonteco de [[Azio]] en la postmilito. Al tiu kunsido alvenis la prezidento [[Franklin Roosevelt]] de la konto de Usono, la ĉefministro [[Winston Churchill]] de la konto de [[Unuiĝinta Reĝlando]], kaj [[Ĉiang Kai-ŝek]] de la konto de la [[Respubliko Ĉinio (1912-1949)|Respubliko Ĉinio]]. [[Japanaj militkrimoj]] de la [[Imperio de Japanio]] okazis en multaj Azi-Pacifikaj landoj dum la periodo de japana [[imperiismo]], ĉefe dum la [[Dua Ĉina-Japana Milito]] kaj la [[Dua Mondmilito]]. Tiuj okazaĵoj estis priskribita foje kiel Azia Holokaŭsto.<ref name="nyt-1999">{{cite news| first=Ralph |last=Blumenthal |title=The World: Revisiting World War II Atrocities; Comparing the Unspeakable to the Unthinkable |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B05E6DB153FF934A35750C0A96F958260&sec=&spon=&partner=permalink&exprod=permalink |work=[[The New York Times]] |date=7a de Marto, 1999 |accessdate=2008-07-26 }}</ref> Kelkaj [[militkrimo]]j estis fifaritaj de [[militistoj]] el la Imperio de Japanio fine de la 19a jarcento, kvankam plej okazis dum la unua parto de la ''[[Ŝoŭa-erao]]''. La [[kapitulaco de Japanio]] okazis post la faligo de la [[atombombo]]j sur [[Hiroŝimo]]n la 6-an de aŭgusto 1945 kaj sur [[Nagasako]]n la [[9-an de aŭgusto]] 1945. La lastaj malvenkoj de la Japana Imperio estis la [[Soveta invado de Manĉurio]] kaj la [[Sovet–Japana Milito]]. ; [[Ŝoŭa-epoko]] 2e (1945–1989): La [[Okupacio de Japanio]] fare de Aliancanoj fine de la Dua Mondmilito estis estrita de la Generalo [[Douglas MacArthur]], nome Supera Komandanto de la Aliancaj Armeoj, kun subteno de la Brita Komunumo. Malkiel ĉe la [[Okupacio de Germanio]], [[Sovetunio]] ne estis rajtigita influi super Japanio. Tiu eksterlanda ĉeesto markis la nuran fojon en la historio de Japanio kiam ĝi estis okupaciita de eksterlanda potenco. La lando iĝis plena [[parlamenta demokratio]] kiu kongruis kun la prioritatoj de la 1930-aj jaroj en la tiam nova politiko "New Deal" de Roosevelt. Tiu okupacio, kun kodonomo Operaco Nigra Listo, finis per la [[San-Francisko Pactraktato]], subskribita la 8an de septembro, 1951, kaj valida el la 28a de aprilo, 1952, post kio la suvereneco de Japanio – kun la escepto, ĝis 1972, de la Rjukjua Insularo – estis tute restaŭrita. Krome estis subskribita la [[Traktato de Reciproka Kunlaborado kaj Sekureco Inter Usono kaj Japanio]], kio rezultis en la [[Anpo-protestoj]]. Post la kapitulaco okazis la rekonstruado, unue en la okupaciita Japanio, kiu definitive liberiĝis en 1952. Usono integris Japanion al barejo kontraŭ [[komunismo]]. Japanio ricevis monan helpon de Usono por rekonstruiĝi denove tra la GARIOA-programo. La japana ekonomio rapidege kreskis kaj la ŝtato iĝis pacema demokratio. ; [[Heisei-epoko]] (de 1989 ĝis nun): Komence de la 1990-aj jaroj krevis la [[ekonomia bobelo]], kaj forta [[deflacio]] kaj kresko de la ŝtata ŝuldo haltigis la ekonomian kreskon. La [[atomkatastrofo de Fukuŝima-Dajiĉi]] estis rekte okazigita de la [[Tertremo de Sendajo en 2011]], kiam ondoj superis la alton de la marmuro de la [[atomcentralo]].<ref name=":18">Phillip Lipscy, Kenji Kushida, kaj Trevor Incerti. 2013. "[http://www.stanford.edu/~plipscy/LipscyKushidaIncertiEST2013.pdf The Fukushima Disaster and Japan’s Nuclear Plant Vulnerability in Comparative Perspective] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131029200435/http://www.stanford.edu/~plipscy/LipscyKushidaIncertiEST2013.pdf |date=2013-10-29 }}". ''Environmental Science and Technology'' 47 (Majo), 6082–6088.</ref> La cunamo de 2011 superis pli ol duono de la muroj kaj okazigis katastrofan damaĝon. == Demografio == {{Ĉefartikolo|Japanoj}} [[Dosiero:Tokyo from the top of the SkyTree.JPG|eta|250px|La [[Grandtokia Areo]] estas rangigita kiel la [[Kunurbaĵo|plej loĝata metropola areo]] en la mondo.]] [[Dosiero:Kobe municipal forest botanical garden16s3872.jpg|eta|250px|dekstre|Aŭtuna arbaro en la komunuma botanika ĝardeno de [[Kobe]].]] Japanio havas 126.3 milionojn da loĝantoj,<ref name="SBJ-Population-June-2019">{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html|title=Population Estimates Monthly Report June 2019|date=20a de Junio, 2019|publisher=Statistics Bureau Japan | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190606203315/http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html |archivedate= 6a de Junio, 2019}}</ref> el kiuj 124.8 milionoj estas [[Japanoj]] laŭ ŝtataneco (2019).<ref name="Population-2019-124-mil">{{Cite web|url=https://mainichi.jp/english/articles/20190710/p2g/00m/0dm/075000c|title=Japan population drops by record number to 124.8 mil.: gov't|last=|first=|date=10a de Julio, 2019|website=The Mainichi|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190711174837/https://mainichi.jp/english/articles/20190710/p2g/00m/0dm/075000c|archivedate=11a de Julio, 2019|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-11-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190711174837/https://mainichi.jp/english/articles/20190710/p2g/00m/0dm/075000c|arkivdato=2019-07-11}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190715155929/https://web.archive.org/web/20190711174837/https://mainichi.jp/english/articles/20190710/p2g/00m/0dm/075000c |date=2019-07-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://mainichi.jp/english/articles/20190710/p2g/00m/0dm/075000c |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-11-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190715155929/https://web.archive.org/web/20190711174837/https://mainichi.jp/english/articles/20190710/p2g/00m/0dm/075000c |arkivdato=2019-07-15 }}</ref> El tiuj, 83 milionoj loĝas en la [[Tajheja Megalopolo]]. En 2019, 92% el la totala japana loĝantaro loĝis en urboj.<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.URB.TOTL.IN.ZS?locations=JP|publisher=World Bank|title=Urban population (% of total population)|accessdate=19a de Novembro, 2020}}</ref> La ĉefurbo Tokio havas 13.8 milionojn da loĝantoj (2018).<ref name="toukei-metro">[http://www.toukei.metro.tokyo.jp/jsuikei/js-index.htm 東京都の人口（推計)] Loĝantaro de Tokio, Tokyo Metropolitan Government Bureau of Statistics Department Alirita en 22a de Oktobro, 2018. Arkivita en [https://web.archive.org/web/20181002162446/http://www.toukei.metro.tokyo.jp/jsuikei/js-index.htm] en la 2a de Oktobro, 2018.</ref> Ĝi estas parto de la [[Grandtokia Areo]], nome la plej granda [[metropola areo]] en la mondo kun {{unuo|38140000}} personoj (2016).<ref name="auto3">{{Cite web|url=https://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/urbanization/the_worlds_cities_in_2016_data_booklet.pdf|title=The World's Cities in 2016|date=12a de Marto, 2017|publisher=United Nations|access-date=}}</ref> La loĝantaro de Japanio estas 98.1% de etnaj japanoj,<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html |title=World Factbook: Japan |publisher=CIA |accessdate=27a de Aŭgusto, 2019 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-11-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20151220044055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html |arkivdato=2015-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151220044055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html |archivedate=2015-12-20 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html%20 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2022-04-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181226214444/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html |arkivdato=2018-12-26 }}</ref> kun malgrandaj nombroj de eksterlandaj laboristoj.<ref>{{Cite web|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Japan-immigration/Labor-starved-Japan-welcomes-return-of-foreign-workers2|work=Nikkei Asia|last=Kodama|first=Shogo|date=26a de Septembro, 2020|title=Labor-starved Japan welcomes return of foreign workers}}</ref> Plej grandaj minoritatoj estas tiuj de indiĝenaj [[Ajnuoj]] kaj [[Riukjuanoj]],<ref>{{Cite journal|author=Japanese Archipelago Human Population Genetics Consortium|title=The history of human populations in the Japanese Archipelago inferred from genome-wide SNP data with a special reference to the Ainu and the Ryukyuan populations|journal=Journal of Human Genetics |volume=57|pages=787–795|year=2012|url=https://www.nature.com/articles/jhg2012114}}</ref> same kiel la sociaj minoritatoj kiel la ''[[burakumin]]''.<ref>{{cite news|title=Japan's hidden caste of untouchables|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-34615972|publisher=BBC|date=23a de Oktobro, 2015}}</ref> [[Koreanoj|Zainiĉi Koreanoj]],<ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/features/2018/06/13/zainichi-being-korean-in-japan/|website=Al Jazeera|title=Zainichi: Being Korean in Japan|last1=Ambrose|first1=Drew|last2=Armont|first2=Rhiona-Jade|date=13a de Junio, 2018}}</ref> [[Ĉinoj]],<ref>{{cite encyclopedia|doi=10.1007/978-0-387-29904-4_70|title=Chinese in Japan|encyclopedia=Encyclopedia of Diasporas|last=Chen|first=Lara Tien-shi|year=2005}}</ref> [[Filipinanoj]],<ref>{{Cite journal|title=‘Mixed’ Japanese-Filipino identities under Japanese multiculturalism|journal=Social Identities|last=Seiger|first=Fiona-Katharina|pages=392–407|doi=10.1080/13504630.2018.1499225|volume=25|issue=3|year=2019| issn=1350-4630 }}</ref> Brazilanoj ĉefe de japana deveno,<ref name="nikkeijin">{{cite news|title=An Enclave of Brazilians Is Testing Insular Japan|url=https://www.nytimes.com/2008/11/02/world/asia/02japan.html|newspaper=The New York Times|date=1a de Novembro, 2008|first=Norimitsu|last=Onishi}}</ref> kaj Peruanoj ĉefe de japana deveno estas inter la malgrandaj minoritatoj en Japanio.<ref>{{cite news|title='Home' is where the heartbreak is for Japanese-Peruvians|url=http://www.atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html|newspaper=Asia Times|date=16a de Oktobro, 1999|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-11-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100106194749/http://atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html|arkivdato=2010-01-06}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100106194749/http://atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html |date=2010-01-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-08-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100106194749/http://atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html |arkivdato=2010-01-06 }}</ref> Japanio havas la duan plej longan ĝeneralan [[vivodaŭro]]n el nasko el ĉiuj landoj de la mondo, je 84 jaroj.<ref>{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.LE00.IN?locations=JP&most_recent_value_desc=true|publisher=World Bank|title=Life expectancy at birth, total (years)|accessdate=19a de Novembro, 2020}}</ref> La [[maljuneco|japana rapida maljunigo]] kiel rezulto de la naskokresko post la Dua Mondmilito rezultis en malpliigo de la [[naskindico]]j.<ref>{{cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2015/01/05/national/numbers-tell-tale-japans-postwar-rise-fall/|website=The Japan Times|title=Numbers tell tale of Japan's postwar rise and fall|last=Yoshida|first=Reiji|date=5a de Januaro, 2015}}</ref> En 2019 ĉirkaŭ 20 procento de la loĝantaro estis super 65, kaj tio estos triobligita por 2030.<ref name=walia>{{cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/opinion/2019/11/19/commentary/japan-commentary/economic-challenge-japans-aging-crisis/|website=The Japan Times|title=The economic challenge of Japan's aging crisis|last=Walia|first=Simran|date=19a de Novembro, 2019}}</ref> La ŝanĝoj en la demografia strukturo estis kreintaj nombrajn sociajn problemojn, partikulare malpliigo en laborforto kaj pliigo en la kosto de [[sociala sekureco]].<ref name=walia/> Pliiĝanta nombro de junaj japanoj ne geedziĝas aŭ restas senfilaj.<ref name=walia/><ref>{{cite news|url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2017/07/japan-mystery-low-birth-rate/534291/|website=The Atlantic|title=The Mystery of Why Japanese People Are Having So Few Babies|last=Semuels|first=Alana|date=20a de Julio, 2017}}</ref> Oni supozas, ke la loĝantaro de Japanio falos al ĉirkaŭ 100 milionoj je 2050.<ref>{{Cite web|url=https://qz.com/1295721/the-japanese-population-is-shrinking-faster-than-every-other-big-country/|website=QZ|title=The world is running out of Japanese people|last=Kopf|first=Dan|date=4a de Junio, 2018}}</ref> [[Enmigrado]] kaj naskohelpoj estas foje sugestitaj kiel solvo por havigi pli junajn laboristojn por subteni la maljuniĝintan loĝantaron.<ref>{{cite news|url=https://www.cnn.com/2018/05/07/health/japan-child-population-record-low-intl/index.html|publisher=CNN|last1=Wakatsuki|first1=Yoko|last2=Griffiths|first2=James|date=7a de Majo, 2018|title=Number of children in Japan shrinks to new record low}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/worklife/article/20181210-more-seniors-more-foreigners-how-japan-is-rapidly-changing|publisher=BBC|title=More seniors, more foreigners: How Japan is changing|last=Lufkin|first=Bryan|date=10an de Decembro, 2018}}</ref> La 1an de Aprilo, 2019, oni aprobis leĝon por enmigrado al Japanio, protektanta la rajtojn de eksterlandaj laboristoj por helpi malpliigi labor-reduktojn en kelkaj sektoroj.<ref>{{Cite web|title=New immigration rules to stir up Japan's regional rentals scene&nbsp;— if they work|url=https://www.rethinktokyo.com/2019/03/27/new-immigration-visa-rules-japan-foreign-workers|website= REthink Tokyo |accessdate=2a de Julio, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190702124120/https://www.rethinktokyo.com/2019/03/27/new-immigration-visa-rules-japan-foreign-workers|archivedate=2a de Julio, 2019}}</ref> === Lingvoj === * la [[Japana lingvo|japana]] (efektive oficiala), * la [[Korea lingvo|korea]] (kore-japanoj uzas), * la [[Ajnua lingvo|ajnua]] ([[ajnuoj]] uzas/is), * la [[Okinava lingvo|okinava]] (Rjukju-insularo) * alfabeta: 99% En Japanio, oni parolas per [[japana lingvo]]. Oni rajtas paroli ĉe [[Dieto de Japanio]] ankaŭ per [[Ajnua lingvo]] kaj [[Okinava lingvo]]. Japana lingvo estas konsiderata oficiala lingvo ne laŭ [[juro]] sed laŭ kutimo. La juro pri juĝejoj ja difinas, ke en [[juĝejo]]j oni parolu per Japana lingvo. La procezo por ununurigi la japanan lingvon konsistis ĉefe en la subpremado de la ajnua kaj okinavaj lingvoj; tio koincidis kun ĝenerala forigo de sociajn kutimojn de okinavanoj kaj ĉefe de [[ajnuoj]].<ref>Miyazawa Naoto, ''Historia studo pri la japana politiko pri lingvoj'', [[Sennacieca Revuo]], (1385-1386), 2020, pp. 42-49.</ref> Oni taksas, ke 15 % de la loĝantaro de [[Ooizumi]] parolas la portugalan kiel denaskan lingvon, kaj en 2007, Ooizumi havis la plej altan koncentriĝon de [[Brazilo|brazilanoj]] en Japanujo. == Politiko == [[Dosiero: The Diet.jpg|eta|Plenkunsidejo de la japana "domo de reprezentantoj".]] Japanio estas [[parlamenta demokratio]], kaj dum la pasintaj 50 jaroj plejparte regiĝis de la [[Liberala Demokrata Partio (Japanio)|Liberala Demokrata Partio de Japanio]]. La du ĉambroj de la japana parlamento, nome [[Kokkai]], nomiĝas [[Ŝugiin]] aŭ "ĉambro de reprezentantoj" kaj [[Sangiin]] aŭ "ĉambro de konsilantoj". La [[Kabineto de Japanio]] aŭ '''Kabineto de la Japana Registaro''' ({{lang-ja|内閣|t=Naikaku}}) estas la [[plenuma povo]] en Japanio. Ĝi estas gvidata de la [[Ĉefministro de Japanio]], kiu estas nomumita de la [[Kokkai|Dieto]], kaj inkluzivas ĝis 14 aliajn [[ministro]]jn, kiujn la Ĉefministro nomumas, kaj li ankaŭ povas maldungi ilin. La registaro estas kolektive respondeca al la Dieto, kaj devas submeti sian eksiĝon sur ricevado de [[mocio de demisio]] en la Reprezentantĉambro (la malsupra ĉambro). La japana registaro en sia nuna formo funkciigas de la fondo de la [[Konstitucio de Japanio|Konstitucio]], kiu ekvalidis en 1947, kvankam Konsilio de Ministroj ekzistis en Japanio sub la Meiji Konstitucio inter 1889-1946, sed tiam ĝi estis subigita al la [[Imperiestro de Japanio|Imperiestro]]. La Imperiestro de Japanio (天皇 [ten-noo]) estas japana titola ŝtatestro kaj la ĉefo de la [[Japana imperia familio]]. La sendependeco de la lando datiĝas de 660 a.K. (en japana mito). La [[Konstitucio de Japanio]] estis aprobita en la 3-a de majo 1947, kaj Japanio estis akceptita en internaciaj organizoj post la [[Dua Mondmilito]], ekzemple en la [[Unuiĝintaj Nacioj]] en [[1956]]. Oni indikis la gradon de [[korupteco]] kiel malalta al mezalta: 6,4 CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta) (2000). La [[ĉefurbo de Japanio]] estas [[Tokio]], sidejo de la registaro kaj loĝejo de la Imperiestro. Tio ĉi, malgraŭ kutime ne estas disputata, ne estas difinita per ajna leĝo. La disputo fakte temas pri kiam Tokio iĝis [[ĉefurbo]]. Kelkaj diras, ke tio okazis kiam la Prefektlando de Tokio estis starigita en 1868, sed aliaj diras, ke kiam la Kastelo de Edo ŝanĝis sian nomon al Kastelo de Tokio dum tiu sama jaro. Historie, ekzistis imperia dekreto kiu translokis la ĉefurbon al Heiankyo (Kioto), kaj ne ekzistas fakte dekreto kiu movis la ĉefurbon al Tokio. Do ekzistas opinioj kiuj asertas, ke la translokiĝo al [[Kioto]] estas valida kaj tial ĝi ankoraŭ restas la ĉefurbo de Japanio. == Ekonomio == [[Dosiero:The Tokyo Stock Exchange - main room 3.jpg|eta|La borso de [[Tokio]].]] [[Dosiero:2005Japanese_exports.PNG|eta|Mapo de eksportaj partneroj de Japanio en 2005]] La ekonomio de Japanio estas la kvara plej granda ekonomio en la mondo (post tiu de [[Ekonomio de Usono|Usono]], [[Ekonomio de Ĉinio|Ĉinio]] kaj [[Ekonomio de Barato|Barato]]), kun MEP de pli ol 5 bilionoj (mil miliardoj) da dolaroj, ankaŭ konsiderante la valoron de [[aĉetpovo]]. La loka valuto estas la japana eno, la tria plej komercita valuto en la mondo post la [[usona dolaro]] kaj la [[eŭro]]. Registaro-industria kunlaboro, alta [[Labora etiko|laboretiko]], majstrado de alta teknologio, forta emfazo de edukado kaj relative malgranda defenda buĝeto helpis progresigi Japanion tre rapide post la fino de la [[Dua Mondmilito]] ĝis la 80-aj jaroj de la 20-a jarcento, igante ĝin unu de la grandaj ekonomiaj superpotencoj. Tamen, en la [[1990-aj jaroj]] kaj [[2000-aj jaroj]], ekzistis signifa malsukceso en la ekonomia kreskorapideco de Japanio pro ekonomiaj kaj demografiaj kialoj, kaj ĝi devis trakti longajn jarojn da [[recesio]]. La registaro provas renovigi ekonomian kreskon, interalie kreante grandegajn [[deficito]]jn kaj malaltigante interezokvotojn en drastaj mezuroj, sed ne tre sukcesis kaj ankaŭ estis interrompitaj de la ĝenerala malrapidiĝo en la usona kaj azia ekonomioj en 2001-2002 kaj la tutmonda [[ekonomia krizo de 2008]], kiu rezultigis alian recesion, negativan kreskorapidecon kaj la plej altan senlaborecoprocenton ekde la fino de Dua Mondmilito (5,7%). La industrio, kiu produktas kvaronon de la ĝenerala landa produkto de Japanio, estas tre dependa de la importo de [[krudaĵo]]j kaj [[brulaĵo]]j. La [[serva sektoro]] de Japanio konsistigas proksimume tri kvaronojn de la ĝenerala produkto, dum la [[agrikultura sektoro]] nur respondecas pri 1.6% de MEP, kvankam Japanio havas unu el la plej grandaj fiŝkaptaj flotoj en la mondo, kaj proksimume 15% de la fiŝoj de la mondo venas de siaj ŝipoj. La japana ekonomio ŝuldas sian evoluon al grandegaj konstruprojektoj kaj [[vorko]]j financitaj fare de la registaro; ekzemplo de tiu estas flughavenoj, kiuj estas konstruita sur [[artefarita insulo]] kun investo de multaj miliardoj da dolaroj, kiel Kansaj-flughaveno apud [[Osako]]. Instigita de tre granda nivelo de loĝdenso en la grandaj urboj, grandegaj konstruprojektoj akiras impeton, [[ĉielskrapanto]]j kiuj estos hejmo por miloj da homoj. Ekzemploj de tiuj projektoj estas la [[Sky City 1000]] kaj [[X-Seed 4000]] kiu estas proponita por konstruo en Tokio. La [[Banko de Japanio]] (日本銀行 [nippon ginkō] estas la [[centra banko]] de Japanio. En la internacia merkato, Japanio estas fama pro siaj aŭtomobilaj kaj elektronikaj industrioj, estante la bazo de grandaj kompanioj kaj entreprenoj kiel [[Toyota]], [[Honda]], [[Yamaha Motor Company|Yamaha]], [[Mitsubishi]], [[Nissan]], [[Canon]], [[Sony]], [[Suzuki]], Fujitsu, [[Nintendo]], [[Hitachi]], Fujifilm kaj aliaj, estas inter la ĉefaj de la mondo, ĉefe en produktado de vehikloj kaj teknologio. Japanio ankaŭ havas grandan merkatan segmenton en la altteknologia merkato, duonkonduktaĵoj, industriaj kemiaĵoj, robotiko, produktadmaŝinaro kaj aviadilaj industrioj. === Ekonomiaj datumoj === * [[Malneta enlanda produkto|MEP]] (PPP) (2019, takso) * Totalo, pliigo 5.451 mil bilionoj da usonaj dolaroj (4a rango) * Porpersona, pliigo 43,194 (28a rango) * MEP (porkapa) (2019, takso) * Totala pliigo mil bilionoj da usonaj dolaroj (3a rango) * Porpersona, pliigo 40,256 usonaj dolaroj (22a rango) * kreskanta procento: 2,2% (2006, takso) * [[inflacio]]: -0,8% (1999, takso) * sendungeco: 4,7% (1999, takso) === Valuto === [[Dosiero:GoEnDamaScan.jpg|eta|dekstra|[[Japana eno|5-ena]] monero.]] '''[[Japana eno|Eno]]''' (Japane: 円, ''en'') estas la [[valuto]] aŭ mon-unuo uzata en Japanio. Ĝi estis ([[2006]]) la kvara plej vaste uzata [[rezerva valuto]] post [[usona dolaro]], [[eŭro]] kaj [[brita pundo]] kaj nun estas la tria plej uzata valuto en la deviz-merkato post la usona dolaro kaj la eŭro.<ref>{{Cite web|title=Foreign exchange turnover in April 2013: preliminary global results|url=http://www.bis.org/publ/rpfx13fx.pdf|publisher=Bank for International Settlements|accessdate=7a de Februaro, 2015}}</ref> Laŭ la normo [[ISO 4217]] ĝiaj kodoj estas <code>JPY</code> kaj <code>392</code>. En la 1970-aj jaroj, la japanaj registaro kaj negocistoj ege priokupiĝis pro la fakto ke plialtiĝo de la valoro de la eno damaĝu eksportokreskon farante la japanajn produktojn malpli konkurencaj kaj tio damaĝu ankaŭ la industrian bazon. La registaro tiele plue intervenis forte en la eksterlanda kurzomerkato (aĉetante aŭ vendante dolarojn), eĉ post la decido de 1973 por permesi ke la eno flosadu. Spite tiun intervenon, la merkatpremoj okazigis la fakton ke la eno plue plialtiĝu valore, pinte provizore al averaĝo de ¥271 por US$1 en 1973 antaŭ la konsekvencoj de la [[naftokrizo de 1973]]. La pliiĝantaj kostoj de importita [[nafto]] okazigis la devaluton de la eno al gamo de ¥290 al ¥300 inter 1974 kaj 1976. La re-apero de komercaj plusoj faligis reen la enon ĝis ¥211 en 1978. Tiu valuta plifortigo denove falis pro la dua energiokrizo de 1979, kiam la eno falis al ¥227 ĉirkaŭ 1980. === Transporto === [[Dosiero:Japan Airlines, Boeing 787-9 JA861J NRT (19455285040).jpg|eta|maldekstre|Aviadilo de [[Japan Airlines]], nacia flugentrepreno de Japanio.]] Japanio ege investis en transport-infrastrukturo.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-19893379|publisher=BBC|last=Wingfield-Hayes|first=Rupert|title=Japan's high-spending legacy|date=10a de Oktobro, 2012}}</ref> La lando havas proksimume {{unuo|1200000}} kilometrojn de ŝoseoj formitaj de ĝis unu miliono da kilometroj de urbaj kaj vilaĝaj ŝoseoj, {{unuo|130000}} kilometroj de guberniaj ŝoseoj, 54 736 kilometroj de ĝeneralaj naciaj aŭtoŝoseoj kaj 7 641 kilometroj de naciaj rapidvojoj.<ref>{{Cite journal|doi=10.1007/s12544-017-0255-7|title=Japan’s transport planning at national level, natural disasters, and their interplays|year=2017|journal=European Transport Research Review|last=Shibayama|first=Takeru|volume=9}}</ref> Ekde la privatigo en 1987,<ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/opinion/2017/04/04/editorials/privatization-jnr-30-years/|website=The Japan Times|date=4a de Aprilo, 2017|title=Privatization of JNR, 30 years on}}</ref> dekoj da japanfervojaj kompanioj konkurencas en la regionaj kaj lokaj pasaĝertransportaj merkatoj; gravaj kompanioj estas sep entreprenoj de la japana fervoja grupo [[JR]], nome [[Kintetsu|Kintecu]], [[Fervojo Sejbu|Sejbu]] kaj [[Korporacio Keio]]. La rapidega [[Ŝinkanseno]] (kuglotrajnoj) kiuj konektas la ĉefajn urbojn estas konata pro siaj sekureco kaj akurateco.<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2020-10-07/can-japan-s-bullet-trains-get-back-up-to-speed|publisher=Bloomberg|date=7a de Oktobro, 2020|last=Sieloff|first=Sarah|title=Japan’s Bullet Trains Are Hitting a Speed Bump}}</ref> Estas 175 [[flughaveno]]j en Japanio.<ref name="cia" /> La plej granda enlanda flughaveno, nome Haneda en Tokio, estas la dua plej aktiva en Azio.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/travel/article/asia-busiest-airports-2019/index.html|publisher=CNN|date=22a de Aprilo, 2019|last=Falcus|first=Matt|title=Asia's 9 busiest airports in 2019}}</ref> Keihin kaj Hanŝin estas inter la plej granda el la mondo, kun 7.98 kaj 5.22 milionoj da TEU respektive.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldshipping.org/about-the-industry/global-trade/top-50-world-container-ports|publisher=World Shipping Council|title=Top 50 World Container Ports|accessdate=16a de Novembro, 2020|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-11-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20201119000412/https://www.worldshipping.org/about-the-industry/global-trade/top-50-world-container-ports|arkivdato=2020-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201119000412/https://www.worldshipping.org/about-the-industry/global-trade/top-50-world-container-ports|archivedate=2020-11-19}} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.worldshipping.org/about-the-industry/global-trade/top-50-world-container-ports |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-11-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20201119000412/https://www.worldshipping.org/about-the-industry/global-trade/top-50-world-container-ports |arkivdato=2020-11-19 }}</ref> == Administracia divido == === Regionoj === [[Dosiero:Regionen japans.png|eta|[[Hokkaidō]] (ruĝa), [[Tōhoku]] (malhelverda), [[Kantō]] (blua), [[Ĉubu|Ĉūbu]] (bruna), [[Kinki]] aŭ [[Kansai]] (verdblua), [[Ĉugoku|Ĉūgoku]] (verda), [[Ŝikoku]] (rozkolora), [[Kiuŝuo|Kjūŝū]] (flava), [[Okinavo|Okinava]] (aparte dekstre)]] {{Ĉefartikolo|Japanaj regionoj}} Japanio estas dividita en 8 aŭ 9 regionojn, depende ĉu la regiono [[Gubernio Okinavo|Okinavo]] estas nombrita aparte aŭ inkludita en la regionono [[Kiuŝuo]]. La [[Ĉubu-regiono]] estas subdividita en la regionojn [[Hokuriku-regiono|Hokuriku]], [[Koŝinecu]] kaj [[Tokai-regiono|Tokai]], kiuj siavice estas dividitaj en gubernioj. La ceteraj 7 aŭ 8 regionoj ne estas subdividitaj en sub-regionoj, sed nur en gubernioj. === Municipoj === {{Ĉefartikolo|Listo de municipoj de Japanio}} Japanaj municipoj inkluzivas [[prefektlando]]jn (都[to] 道[doo] (府)[fu] (県)[ken]), [[urbo]]jn (市 [ŝi]), [[kvartalo]]jn (区 [ku]), [[urbeto]]jn (町 [ĉoo] aŭ [maĉi]) kaj [[vilaĝo]]jn (村 [mura] aŭ [son]). === Gubernioj === {{Ĉefartikolo|Gubernioj de Japanio}} Ekzistas en Japanio 47 [[gubernio]]j. Inter ili estas 1 都(-to ) Tokio, 1 道(-doo) Hokajdo, 2 府(-fu) [[Gubernio Osako|Osaka]], [[Gubernio Kioto|Kioto]], kaj 43 県(-ken) ceteraj gubernioj. Historie en Esperanto, oni nomis ilin '''[[gubernio]]j''' aŭ '''prefektujoj''', malofte '''provincoj'''.<ref>En [[ĝangalo.com]], oni uzis ĝenerale la vorton "provinco".</ref> En 2008 la jarlibro de UEA ŝanĝis la nomojn de la administraj unuoj de Japanio de prefektujo al gubernio. Ekde tiam la nomo ''prefektujoj'' ne plu serioze uzatas. === Urboj === {{Ĉefartikolo|Listo de urboj de Japanio}} [[Dosiero:Kyoto-old town street.jpg|eta|dekstra|[[Pagodo]] de la budhisma [[templo]]. Tipa loko de [[Kioto]].]] Jen listo de la ĉefaj urboj de Japanio (vidu ankaŭ la artikolon pri [[specialaj kvartaloj]]): * [[Fukuoka (urbo)|Fukuoka]] * [[Hakodate]] * [[Hiroŝimo]], [[atombombo|atombombita]] la {{daton|6|aŭgusto|1945}} * [[Jokohamo]] * [[Kioto]], konata turisma urbo * [[Kobeo]] * [[Koĉi (urbo)|Koĉi]] * [[Naha]] * [[Nara (urbo)|Nara]], konata turisma urbo * [[Nagano (urbo)|Nagano]], kie okazis la 18-aj vintraj [[Olimpikoj]] en 1998 * [[Nagasako]] (Nagasaki), [[atombombo|atombombita]] la {{daton|9|aŭgusto|1945}} * [[Nagojo]] (Nagoja) * [[Niigata (urbo)|Niigata]] * [[Osako]] (Oosaka) * [[Sapporo]], kie okazis la 11-aj vintraj [[Olimpikoj]] en 1972 * [[Sendai]] * [[Tokio]] (Tookjoo), ĉefurbo, plej granda urbo en Japanio, kie okazis la 18-aj someraj [[Olimpikoj]] en 1964 == Religioj == {{Ĉefartikolo|Religio en Japanio}} [[Dosiero:Kagamimochi gorgeous version.jpg|200px|maldekstra|eta|Tradicia donaco por la diaĵoj de [[Ŝintoo]]]] La tradiciaj [[religio]]j de Japanio estas [[budhismo]] (16%), [[ŝintoismo]] (2%), kaj [[konfuceismo]], ankaŭ se estas dubinde ĉu la lasta el tiuj laŭ okcidentaj normoj estas efektiva religio aŭ simple filozofio. Ĉirkaŭ 0,7% de la loĝantaro sekvas la [[kristanismo]]n en diversaj eklezioj. Budhismo kaj konfuceismo estis alportitaj el [[Ĉinio]], dum ŝintoismo estas la nura religio kiu naskiĝis en Japanio mem. En la periodo ''Meiĝi'' kiu daŭris ĝis la dua mond-milito ŝintoismo estis konsiderata la ŝtata religio kaj fariĝis simbolo de forta naciismo. [[Japana budhismo]] estas la budhismo praktikita en Japanio ekde ĝia oficiala enkonduko en la jaro 552 K.E. laŭ la Nihon Shoki de Baekje, Koreio de bikŝuoj. Budhismo havis gravan influon ĉe la disvolviĝo de la japana societo kaj daŭras kiel influa aspekto de la kulturo ĝis hodiaŭ. [[Kristanismo]] estis alportita de misiistoj en la dek-kvina jarcento, kaj tuj populariĝis, sed la [[japana registaro]] malpermesis ĝin ĉirkaŭ cent jaroj poste. Ĝi estis reenkondukita en la dek-oka jarcento, kaj nuntempe ĉirkaŭ 1.4 milionoj da japanoj konsideras sin mem kristanoj. Ĝenerale, japanoj emas al sinkretismo, alivorte ili miksas malsamajn religiojn anstataŭ kredi je unu sola, kiel kutime faras okcidentanoj. Estas tute normale, ekzemple, ke la sama homo geedziĝu laŭ la kristana maniero, kaj estu entombigita laŭ la budhisma maniero. La [[japana mitologio]] estas tre kompleksa sistemo de kredoj de Japanio. Nur la panteono de [[ŝintoismo]] konsistas el kolekto de pli ol {{unuo|8000000}} ''kami'' ("dioj" aŭ "spiritoj" en la japana). Malgraŭ la influo de la antikva ĉina civilizo, grava parto de la religio kaj mitologio japanaj restas unikaj. Ĝi enhavas ŝintoismajn kaj budhismajn tradiciojn samkiel agrikulturajn popolajn kredojn. == Edukado == Deviga edukado komenciĝas je la 6a jaraĝo, kaj daŭras 6 jarojn por [[elementa lernejo]], 3 jarojn por [[mezlernejo]]. Kvankam ne-deviga, 90% da junuloj iras 3 jarojn al (laŭnome) "super-meza lernejo" aŭ 5 jarojn al instanco simila al politekniko. La altnivela edukado okazas en [[universitato]], kutime 4-jara, aŭ 6-jara por medicina fakultato, aŭ en (laŭnome) "mallonga universitato", kiuj estas vizitataj de 45% da samaĝuloj. La lerneja jaro komenciĝas de aprilo kaj finiĝas je marto, same kiel administra kaj financa jaro. == Kulturo == {{Ĉefartikolo|Kulturo de Japanio}} [[Dosiero:Byodo-in in Uji.jpg|eta|300px|Japana [[ĝardeno]] de Byōdō-in, en [[Uĝi]], [[Gubernio Kioto|Kioto]], kompletigita en [[1153]], deklarita [[Monda heredaĵo de Unesko]].]] La [[kulturo]] de Japanio estas la rezulto de historia procezo kiu startis pere de migraj tajdoj devenaj el [[Azio|la azia kontinento]] kaj el insuloj de la [[Pacifika Oceano]], sekvita de forta kultura influo devena el [[Ĉinio]]. Poste, la [[Ŝoguno|Tokugaŭa Ŝoguno]] trudis meze de la 17-a jarcento longan periodon de izoligo aparte de la cetero de la mondo (''sakoku'') kiu pluis ĝis la komenco de la Epoko Meiĝi, fine de la [[19-a jarcento]], kiam oni ricevis fortan eksterlandan influon kiu pliiĝis post la fino de la [[Dua Mondmilito]]. Tio rezultis en kulturo diferenca el aliaj aziaj kulturoj. === Kutimaro === Pli da detaloj sub [[Japana lingvo#Japana kulturo pere de japanaj vortoj|Japana kulturo pere de japanaj vortoj]]. En Japanio, la personaj rilatoj estas tre influitaj de la ideoj de «devo», «honoro» kaj «memdevigo», aro konata kiel {{Nihongo|''giri''|義理}}, kiu konsistas en kutimaro tre diferenca al la kulturo pli malpli [[individuismo|individuisma]] de la landoj el [[Okcidento]]. La konceptoj de «dezirebla kondutaro» kaj «moralo» estas malpli praktikataj en familiaj, lernejaj kaj amikaraj etosoj; sed estas multe pli formalaj en rilatoj kun teoriaj superuloj aŭ nekonatoj. Aspekto kiu ludis gravan rolon en la japana kulturo estas kompreneble la [[japana lingvo]]. Diferenco rilate al okcidentaj kutimoj estas la tre apartaj korpomovoj kaj ceremonioj, kiuj uzas fizikan kontakton multe malpli, ekzemple nur [[riverenco]]jn anstataŭ [[manpremo]]n, [[brakumo]]n aŭ [[kiso]]n en sociaj rilatoj; tio parte koincidas kun la kutimaro de aliaj najbaraj aziaj landoj. Kelkaj aspektoj, propraj de la japana kulturo, estis bone akceptitaj en aliaj (eĉ malproksimaj landoj), kiel la [[japana kuirarto]], la [[batalarto]]j, la emo al ĝardenado, spiritismo, [[kinarto]], [[animeo]], [[mangao]], [[bonsajo]]j, [[origamio]], [[ikebano]] ktp. Aliaj konceptoj restas propraj el la japana kulturo kiel [[gejŝo]]j, teceremonioj, genkano, krom historiaj aferoj kiel la [[harakiro]] de [[samurajo]]j, la atako ''banzai'' ktp. Multaj japanaj aferoj estas tre konataj en ĉiuj landoj kiel [[kimono]], [[suŝio]], [[sudoko]] ktp. === Mitologio === La [[japana mitologio]] estas tre kompleksa sistemo de kredoj de Japanio. Nur la panteono de [[ŝintoismo]] konsistas el kolekto de pli ol {{unuo|8000000}} ''kami'' ("dioj" aŭ "spiritoj" en la japana). Malgraŭ la influo de la antikva ĉina civilizo, grava parto de la religio kaj mitologio japanaj restas unikaj. Ĝi enhavas ŝintoismajn kaj budhismajn tradiciojn samkiel agrikulturajn popolajn kredojn. La [[Imperia Trezoro de Japanio]] {{lang-ja|三種の神器|t=Sanŝu no Jingi}}, konsistas el [[glavo]] kusanagi ({{lang|ja|草薙劍}}), [[juvelo]] magatama ({{lang|ja|八尺瓊曲玉}}) kaj la [[spegulo]] kagami ({{lang|ja|八汰鏡}}). Ili reprezentas la tri primarajn virtojn de Japanio: la kuraĝo (glavo), la saĝo (spegulo) kaj la bonvolo (juvelo). Tiuj ĉi elementoj estas ligitaj al la budhanaj instruoj. Ekde la jaro 690, la prezentado de tiuj ĉi objektoj al la Imperiestro fare de grupo de ŝintoaj sacerdotoj, estas parto de granda kronceremonio. === Japana kuirarto === {{Ĉefartikolo|Japana kuirarto}} ==== Nemateria kultura heredaĵo de UNESKO ==== [[Dosiero:2007feb-sushi-odaiba-manytypes.jpg|eta|270px|maldekstra|Diversaj suŝioj.]] Japana kuirarto estas kuirarto, uzanta materialon kutiman en Japanio, kaj kreskinta speciale en japana medio. En la japana, tia kuiraĵo estas ofte nomata ''wasyoku'' (ŭaŝoku), kaj estas registrita kiel la [[nemateria kultura heredaĵo]] de [[UNESKO]] en decembro [[2013]]. La bazaj kuirmaterialoj estas [[rizo]], [[legomoj|legomo]] kaj [[fiŝoj|fiŝo]], kaj aparte konataj ankaŭ eksterlande estas [[suŝio]], [[saŝimo]], [[tempuro]] kaj [[Soba|fagopiraĵo]] (nomata ''soba''). [[Japana teceremonio]] aŭ ĉanojo (en la japana: chanoyu (茶の湯), sadō aŭ chadō (茶道)) estas unu el la plej gravaj japanaj ceremonioj. Teceremonion influis [[zeno]], ĝi estas tradicia rito dum kiu la verda [[pulvora teo]] (matcha), estas ceremonie preparita per sperta praktikanto kaj servita al gastareto en trankvila etoso. === Arto === [[Dosiero:Itsukushima torii distance.jpg|eta|300px|[[Sanktejo de Itsukushima]], kun sia [[torijo]] (arko alireja al religia spaco) situa ĉe la Interna Maro Seto, ekzemplo de integrado de la arto en la natura etoso.]] {{Ĉefartikolo|Arto de Japanio}}La arto de Japanio (日本美術 Nippon bijutsu?) estas esprimo de la kulturo de Japanio, kiu disvolviĝis laŭlonge de la tempo en diversaj periodoj kaj stiloj kiuj sinsekvis kronologie, paralele al la historia, socia kaj kultura fluoj de la japona popolo. La evoluo de la japana arto estis markita de la disvolviĝo de ties [[teknologio]], dum estis unu el ties distingaj trajtoj la uzado de indiĝenaj materialoj. Kiel okazis ĉe granda parto de la okcidenta arto, la ĉefaj artaj montroj havis originon en la [[religio]] kaj la politika povo. Unu de la ĉefaj karakteroj de la japana arto estas ĝia eklektikismo, devena el la diversaj popoloj kaj kulturoj kiuj alvenis ĉe la japanaj marbordoj laŭlonge de la tempo. Menciindas ankaŭ ke granda parto de la arto produktita en Japanio estis de [[religia arto|religia tipo]]: al la religio de [[ŝintoismo]], nome la plej tipe japana, formita ĉirkaŭ la 1a jarcento, aldóniĝis la [[budhismo]] ĉirkaŭ la 5a jarcento, formante religian sinkretismon kiu daŭras ankoraŭ nuntempe, kaj kiu same montriĝis en arto.<ref>AA.VV. (1997). Enciclopedia Salvat, tomo 10. Salvat Editores, Barcelona. ISBN 84-345-9717-9. p. 2148.</ref> La japana arto estas reflekto de distingaj kulturoj kaj tradicioj, interpretante je propra maniero la artajn stilojn importitajn de aliaj landoj, kiuj estos ricevitaj laŭ propra koncepto kaj de vivo kaj de arto, reinterpretante kaj simpligante ties proprajn karakterojn, kiel ĉe la prilaboritaj ĉinaj budhismaj [[templo]]j, kiuj en Japanio suferis procezo de malpliigo de ties superfluaj kaj ornamaj elementoj. Tio estas montro de la sinkretisma karaktero de la japana arto, pro kio ĉiam akceptis nature ajnan plinovigon devena el aliaj landoj.<ref name="temakel.com">{{citaĵo el la reto |url=http://www.temakel.com/galeriajapon.htm |titolo=ARTE JAPONÉS |alirdato=2020-01-05 |aŭtoro= | dato= | formato= |verko= |eldoninto=temakel.com |paĝoj= |lingvo=es |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110514221430/http://www.temakel.com/galeriajapon.htm |arkivdato=2011-05-14 |citaĵo=}}</ref> === Literaturo === {{Ĉefartikolo|Genĵi monogatari}} [[Dosiero:Yasunari_Kawabata_1938.jpg|eta|maldekstre|Kaŭabata Jasunari.]] '''''Genĵi monogatari''''' ({{lang-ja|源氏物語}}, signifante Romano pri Genĵi) estas klasika verko de [[japana literaturo]], kiun la nobelino kaj akompanantino [[Murasaki Shikibu]] skribis ĉirkaŭ la jaro [[1000]] ĉirkaŭ la pinto de la [[Epoko de Heian]]. Ĝi estas reprezenta verko en japana literaturo. Ĝi estis foje nomata la unua [[romano]] en la mondo, la unua moderna romano, la unua [[psikologia romano]] aŭ la unua romano ankoraŭ konsiderata klasikaĵo. Konsiderita kiel majstroverko, ties preciza klasigo kaj influoj kaj sur la okcidenta kaj sur la orienta kanonoj estis pridebatitaj temoj. Vivostilo de nobeloj en [[Heian-epoko]] kaj amoj de nobeloj estis unike priskribita.<ref name=BMA>{{Cite book|last=[[Birmingham Museum of Art]]|title=Birmingham Museum of Art : guide to the collection|year=2010|publisher=Birmingham Museum of Art|location=[Birmingham, Ala]|isbn=978-1-904832-77-5|pages=49|url=http://artsbma.org}}</ref> La grava heroo estas Hikaru-Genĵi, kies patro estas japana imperiestro. Li estas tre bela viro kaj amis kelkajn virinojn. La [[Nobel-premio pri literaturo]] estis atribuita al japanaj [[Kaŭabata Jasunari]] (1968), [[Oe Kenzaburo]] (1994) kaj [[Kazuo Ishiguro]] (2017). Aliaj gravaj japanaj verkistoj estas [[Jukio Miŝima]], [[Murakami Haruki]], [[Matsuo Basho]], inter aliaj. === Pentrarto === [[Dosiero:The_Great_Wave_off_Kanagawa.jpg|eta|<center>bildo ''Granda ondo ĉe marbordo de Kanagaŭa'' de [[Hokusai]], estas parto de la fama serio ''36 vidoj al la [[Fuĵi-Monto]]'' (1823-29)|alternative=|300px]] La historio de la japana [[pentrarto]] montras sintezon kaj konkurencon inter indiĝena japana estetiko kaj importitaj ideoj.<ref name=autogenerated3>{{Cite book|last=Arrowsmith|first=Rupert Richard|title=Modernism and the Museum: Asian, African, and Pacific Art and the London Avant-Garde|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-959369-9|url={{Google books|MIBNXScRj3QC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}}}</ref> La interagado inter japana kaj eŭropa arto estis ege grava: por ekzemplo [[ukijo]], kiu ekestis eksportita en la 19-a jarcento en la movado konata kiel [[Japanismo]], havis gravan influon en la disvolvigo de [[moderna arto]] en [[Okcidento]], ĉefe en [[Post-impresionismo]].<ref name=autogenerated3 /> Japana [[mangao]] disvolviĝis en la 20-a jarcento kaj populariĝis tutmonde.<ref name="Kinko Ito 456–475">{{Cite journal|first=Kinko |last=Ito|title=A History of Manga in the Context of Japanese Culture and Society|journal=Journal of Popular Culture|volume=38|issue=3|pages=456–475|date=Februaro 2005|doi=10.1111/j.0022-3840.2005.00123.x}}</ref> [[Ukijo]]<ref>[[Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]]: [http://vortaro.net/#ukijo ukij/o]</ref> ({{lang-ja|{{rubentipo|浮世絵|うきよえ}}|t=''ukiyoe''}}), estas termino markanta bildojn (desegnaĵojn) kun ĝenra temo farataj per tekniko de japana tabulopresado (iam ankaŭ nomata lignopresado) en la [[17-a jarcento|17-a]] ĝis la [[20-a jarcento]]. La uzita tekniko de preso ebligis amasan produkton. Temis pri koloraj presiloj sur lignaj tabuloj helpe de ŝablonoj. La temo estis ĉefe provinca vivo kaj amuziga fako ([[lukto|luktantoj]] de [[sumoo]], [[kortegano]]j, [[artisto]]j ks.). Reproduktaĵoj estis alireblaj al pli malriĉaj, kiuj ne povis permesi al si originalajn laborojn de majstroj. === Kinarto === [[Dosiero:Rashomon poster.jpg |eta|320x320px|maldekstre|Afiŝo de la filmo "Raŝomon" de Akira Kurosawa.]] Japanio havas unu el la plej aĝaj kaj grandaj kinindustrioj en la mondo; filmoj estis produktitaj en Japanio ekde 1897.<ref>{{cite web |title=Top 50 countries ranked by number of feature films produced, 2005–2010 |url=http://screenaustralia.gov.au/research/statistics/acompfilms.asp |website=Screen Australia |accessdate=14a de Julio, 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121027152501/http://screenaustralia.gov.au/research/statistics/acompfilms.asp |archivedate=27a de Oktobro, 2012 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-11-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121027152501/http://screenaustralia.gov.au/research/statistics/acompfilms.asp |arkivdato=2012-10-27 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121027152501/http://screenaustralia.gov.au/research/statistics/acompfilms.asp |date=2012-10-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://screenaustralia.gov.au/research/statistics/acompfilms.asp |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-11-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121027152501/http://screenaustralia.gov.au/research/statistics/acompfilms.asp |arkivdato=2012-10-27 }}</ref> La filmo "Godzilla" de [[Honda Iŝiro]] de 1954 iĝis internacia ikono de Japanio kaj kreis tutan subĝenron de filmoj ''kaiju''. Japanio ricevis la [[Oskar-premio]]n por la Plej Bonkvalita Filmo de Eksterlanda Lingvo kvar fojojn, pli ol ajna alia azia lando. Japanaj animaciaj filmoj kaj televidaj serioj, konataj kiel [[animeo]], estis tre influitaj de la japana mangao kaj estis tre popularaj en la tuta Okcidento.<ref>[http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=103&oid=020&aid=0000322552 If you want to know Japan, See Animation] Dong-ah-news, 5a de Novembro, 2005 en korea.</ref> [[Kurosawa Akira|Akira Kurosawa]] estas la plej konata el la filmistoj de Japanio, kaj liaj filmoj influis multe da postaj filmistoj tra la mondo. Lia unua filmo eldoniĝis en 1943, lia lasta en 1999 (postmorte). Malmulte da filmistoj ĝuas karieron tiom longan kaj laŭditan. Kurosawa reĝisoris 30 filmojn en kariero daŭra 57 jarojn. Inter liaj plej konataj filmoj estas [[Ikiru]] (1952), [[Shichinin no samurai|Sep Samurajoj]] (1954), [[Jojimbo]] (1961), [[Kagemuŝa]] (1980) kaj [[Ran]] (1985). ==== Aliaj filmoj ==== * ''[[Momotarō no Umiwashi]]'' * ''[[Momotarō Umi no Shinpei]]'' === Muziko === [[Ŝakuhaĉo]] === Aliaj japanaj kultureroj === * [[Ikebano]], (japane 生花 aŭ 生け花, laŭvorte vivantaj floroj) estas la arto japandevena aranĝadi florojn. Temas pri tradicia arto, ankaŭ nomata kado (jap. 華道, t.e. la vojo de la floroj); ĝi estas kiel riĉa, tiel ankaŭ kompleksa, kaj estas praktikata ankoraŭ nuntempe. * [[Origamio]] (折り紙), foje nomata origamo, estas tradicia japana arto de paperfaldado. Oni uzas paperfolion kaj faldas el ĝi figuron, sen tondi la materialon. La figuroj povas esti bestoj, (ankaŭ homoj), transportoj, abstraktaj figuroj, ktp... la vorto venas de la japana ''oru'', faldi, kaj ''kami'', papero. * [[Orizuru]] (japane: 折鶴, faldita [[Gruo (birdo)|gruo]]) estas eble la plej konata origamiaĵo en Japanio. La gruo estas bona aŭguro en la japana kulturo. Legendo diras, ke tiu kiu faldos mil paperajn gruojn realigos koran deziron. === Batalartoj === [[Dosiero:Kendo.JPG|eta|maldekstre|Du kendo-praktikantoj]] {{Ĉefartikolo|Luktoarto|Japanaj luktartoj}} '''Luktoartoj''' aŭ '''batalartoj''' estas nomo kun senco plej vasta, de inter ĉiuj signifoj kiuj priskribas manierojn lukti bonstile. Tio povus signifi [[milito]]n per [[armeo]]j subtenantaj, sed lastatempe, luktoartoj kutime rilatas al lukto sen armiloj, aŭ per malgrandaj armiloj provizataj al la mano. En Japanio estas tradiciaj kaj tipaj la jenaj (en la ordo alfabeta): * [[Aikido]] * [[Ĵudo]] (柔道) - japana maniero, kies nomo signifas "milda arto"<ref>[http://www.japan-zone.com/omnibus/martial.shtml Ĵudo] al [http://www.japan-zone.com/index.shtml Japon Omnibus]</ref> * [[Ĵuĵicuo]] (柔術) - japana maniero, kies nomo ankaŭ signifas "milda arto" <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.warriorscove.com/jjj.htm |titolo=Historio de ĵuĵicuo |alirdato=2015-09-03 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110716074302/http://www.warriorscove.com/jjj.htm |arkivdato=2011-07-16 }}</ref> * [[Karateo]] (空手) - japana maniero, kies nomo signifas "malplena [[mano]]"<ref name=MAInfo>{{citaĵo el la reto |url= http://www.martial-arts-info.com/115/karate/ |titolo=Martial Arts Info - Karate |alirdato=2020-01-05 |aŭtoro= | dato= | formato= |verko= |eldoninto=martial-arts-info.com |paĝoj= |lingvo=en |arkivurl= https://web.archive.org/web/20120226085639/http://www.martial-arts-info.com/115/karate/ |arkivdato=2012-02-26 |citaĵo=}}</ref> * [[Kendo]] (剣道) - japana maniero, kies nomo signifas "maniero de [[glavo]]"<ref name="yamatanidojo.com">{{citaĵo el la reto |url=http://www.yamatanidojo.com/kendo_history.htm |titolo=KENDO HISTORY |alirdato=2020-01-05 |aŭtoro= | dato= | formato= |verko= |eldoninto=yamatanidojo.com |paĝoj= |lingvo=en |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070102173109/http://www.yamatanidojo.com/kendo_history.htm |arkivdato=2007-01-02 |citaĵo=}}</ref> * [[Kobudo]] * [[Sumoo]] === Aliaj sportoj === Ĉefe pro usona influo ekde la fino de la [[Dua Mondmilito]], [[basbalo]] estas populara sporto en Japanio. Vidu artikolon [[Nacia basbala teamo de Japanio]]. Ankaŭ [[futbalo]] popularas; imite al eŭropaj futbalkluboj, kelkaj futbalteamoj havas nomojn prunteprenitajn el itala aŭ hispana lingvoj; kelkaj elstaraj japanaj futbalistoj ludas en eŭropaj kluboj. == Esperanto en Japanio == [[Dosiero:Sidejo de JEI.jpg|eta|dekstre|200px|Japana Esperanto-Instituto.]] La [[Japana Esperantista Asocio]] ('''JEA''') estis la unua tutlanda esperantista asocio de Japanio, kiu antaŭis la [[Japana Esperanto-Instituto|Japanan Esperanto-Instituton]] inter [[1906]] kaj [[1919]]. En 1906, kelkaj personoj fondis esperantajn asociojn, kiel [[Kato Misao|Misao Katô]] aŭ [[Abiko Teizirô]]. Pro la demando de [[Kuroita Kacumi]] (kiu mem ofte skribis: K. Kroita), ili konsentis kolektiĝi en ununuran asocion : JEA. La fondotago de JEA estis la 12-a de junio 1906. La [[28-an de septembro]] [[1906]], la Unua Japana Kongreso okazis. La Dua okazis en 1907 kaj post longa interrompo la Tria en 1916. La [[Japana Esperanto-Instituto]] ('''JEI'''; 日本エスペラント協会 [nihon esuperanto kjokai])<ref>Antaŭa japana titolo de la organizaĵo estas "日本エスペラント学会" [nihon esuperanto gakkai]. Ĝi estas renomita la 1-an de aprilo 2012. La Esperanta titolo ne ŝanĝiĝis.</ref> estas la plej granda centro de la [[Esperanto-movado]] en Japanio. En [[1919]], ĝin fondis precipe [[Ossaka Kenji]], kaj estis gvidita de pluraj personoj. En [[1926]] JEI akiris la kvalifikon de fondusa jura persono, kies unua prezidanto estis (ĝis morto en [[1930]]) [[Nakamura Kijoo]]. Ĝia centra oficejo estas en [[Tokio]], en [[Ŝinĝuku]]. Ĝi posedas ankaŭ staĝejon nomatan [[Esperanto-domo en Jacugatake]], en urbo [[Hokuto]], [[gubernio Jamanaŝi]]. La instituto eldonas monatan organon ''[[La Revuo Orienta]]''. JEI funkcias kiel la Landa Asocio de [[Universala Esperanto-Asocio]] de 1956. En la jaro [[2012]] JEI akiris novan leĝan statuson kaj nova prezidanto elektiĝis. La [[UK 2007|92-a Universala Kongreso de Esperanto]] ([[japana lingvo|japane]]: 第92回世界エスペラント大会 [dai kjū-ĵū-nikaj sekaj esperanto-tajkaj]) okazis en [[2007]] en la japana urbo [[Jokohamo]] en la [[gubernio Kanagaŭa]], proksime al [[Tokio]], inter la [[4-a de aŭgusto|4-a]] kaj la [[11-a de aŭgusto|11-a]] de aŭgusto. Aliĝis 1901 personoj el 57 landoj. La Kongreson invitis [[Japana Esperanto-Instituto]], kaj la [[Loka Kongresa Komitato|LKK]] estis gvidita de [[Sibayama Zyun'iti]]. La kongresa temo estis "Okcidento en Oriento: akcepto kaj rezisto", pri kio estis debatoj gviditaj de [[Usui Hiroyuki]]. ''[[Daigakusyorin]]'' (大学書林) estas eldonejo specialiĝinta pri lingvoj, en [[Koiŝikaŭa (Tokio)|Koiŝikaŭa]], [[Kvartalo Bunkjo|Bunkjo]], [[Tokio]]. Ĝi publikigis multajn Esperanto-lernolibrojn kaj vortarojn, havante gravan rolon en la disvastigo de [[Esperanto]] en Japanio kune kun [[Japana Esperanto-Instituto|JEI]] kaj [[Hakusuisha]]. === Literaturo en Esperanto === * ''Raportoj el Japanio 26''''',''' Marto 2022 - Marto 2023. [[Jasuo Hori]], ''Politiko'', Horizonto, 2023. Raportoj kaj korespondaĵoj pri temoj naciaj kaj internaciaj<ref>(eo) ''[https://katalogo.uea.org/?inf=241 Raportoj el Japanio 26],'' Libroservo de Universala Esperanto-Asocio.</ref>. * (eo + jp) ''Percepto de Delvaux - 対訳 : 小説 / ジャン・ジョニオー'', dulingva novelo pri la vizito de japanaj turistoj al la muzeo de la fama belga pentristo [[Paul Delvaux]], eldonis ĝin [[Japana Esperanta Librokooperativo]], Tokio, 2023, iSBN 978-4-930785-82-4 == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * Okakura Kakuzo, ''La libro de teo'', tradukis el angla T. Nakamura, eld KOSMO, Osaka, 1965. * ''Ĉinio, Koreio, Japanio. Landoj similaj sed diferencaj''. [[Petr Chrdle]]. [[Dobřichovice]]: [[KAVA-PECH]], 2022. 241p. 24&nbsp;cm. Bind. Kolorilus. {{ISBN|97880883 26243}}. Vojaĝimpresoj kaj opinioj, plektitaj kun informoj pri la historioj kaj kulturoj de la tri landoj. {{Projektoj |wiktionary=Japanio |n=Portalo:Japanujo |s=Kategorio:Japanio |ReVo=japani }} == Vidu ankaŭ == * [[Ĉefurbo de Japanio]] * [[Paco#Konstitucio de Japanio|Konstitucio de Japanio]] * ''[[Gvidlibreto por Japanlando]]'' * [[Imperiestro de Japanio]] * [[Japanaj militkrimoj]] * [[Japanologio]] * [[Japana lingvo]] * [[Japana lingvo#Japana kulturo pere de japanaj vortoj|Japana kulturo pere de japanaj vortoj]] * [[Listo de imperiestroj de Japanio]] * [[Listo de japanaj esperantistoj]] * [[727 Nipponia]] == Eksteraj ligiloj == * {{eo}} {{Ueavikio|Japanujo|{{paĝonomo}}}} * {{eo}} [http://kontakto.tejo.org/2013/05/malkovru-japanion-kontakto-20132-aperis_2694.html Malkovru Japanion], [[Kontakto (revuo)|Kontakto]], 2013:2 * {{fr}} [https://www.youtube.com/watch?v=NcJznE6PH0Q Japanio estas unu el la plej malsimilaj landoj en la mondo], YouTube * {{en}} [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ Japanio] en [[Monda faktolibro de CIA]] {{G7-Ŝtatoj}} {{G20-Ŝtatoj}} {{Ŝtatoj en Azio}} {{Gubernioj de Japanio}} {{Havenda artikolo|Japanio}} {{Leginda|jaro=2021 |monato=5 |tago=7}} {{ADLM|2023|05}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Japanio| ]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1947]] pxlko9msjdrnijxpwvvuwp5fhol2dym 0 3000 9350917 8525869 2026-04-11T00:33:55Z LilyKitty 25129 de literatura lingvo 9350917 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Miĥail Vasiljeviĉ LOMONOSOV''' (ruse: Михаи́л Васи́льевич Ломоно́сов {{prononco|mʲɪxɐˈil vɐˈsʲilʲjɪvʲɪtɕ ləmɐˈnosəf}} naskiĝis la [[19-a de novembro|19-an de novembro]], [[1711]], mortis la [[15-a de aprilo|15-an de aprilo]], [[1765]]) estis [[Rusio|rusa]] [[sciencisto]], [[poeto]] kaj [[tutfakulo]]. Lomonosov naskiĝis en Denisovka, regiono [[Arĥangelsk]]. Post studado en Peterburgo kaj la [[Germanio|germanaj]] urboj [[Marburg]] kaj [[Freiberg]] li en la jaro 1745 fariĝis profesoro pri [[kemio]] en la Peterburga Akademio de Sciencoj. La scienca agado de Lomonosov estis ege ampleksa: Li priesploris ĉiujn kampojn de la natursciencoj, estis elstara filozofo, [[historiisto]] kaj ankaŭ lingvisto. Per sia rusa gramatiko (''Rossijskaja grammatika'') kaj aliaj lingvoteoriaj traktatoj li kreis la bazon por la moderna rusa [[literatura lingvo|literaturlingvo]]. Lia beletra verkaro influis i.a. al [[Aleksandr Puŝkin]]. Li mortis en [[Sankt-Peterburgo]]. En [[1745]] li kaŭzis veran revolucion, kiam li estis la unua, kiu komencis prelegi en la rusa anstataŭ la latina, kiel kutime. Tiucele li devis elpensi multajn vortojn en la rusa lingvo por priskribi diversajn sciencajn konceptojn kaj enkonduki fremdajn terminojn en ĝin. Ne vane Lomonosov estis nomata "nia unua universitato". En [[1755]] Lomonosov fondis la [[Moskva universitato|Moskvan Universitaton]]. == Listo de verkoj == * ''Veĉernee razmyŝlenie o boĵiem veliĉestve'' (poemoj, 1748) * ''Tamira i Selim'' (tragedio, 1750) * ''Oda na vzjatie Ĥotina'' (odo, 1751) * ''Demofont'' (tragedio, 1752) * ''Rossijskaja grammatika'' (gramatiko, 1757) * ''Predislovie o polze knig cerkovnyĥ v russkom jazyke'' (traktato, 1757) * ''Petr Velikij'' (eposo nefinita, 1760/61) * ''Pismo o pravilaĥ rossijskogo stiĥotvorstva'' (traktato, verk. 1739, eld. 1778) == Eksteraj ligiloj == * [http://esperanto-ondo.ru/Ondo/153-lode.htm#153-07 Poemoj de Lomonosov tradukitaj al Esperanto] ---- {{Projektoj}} <gallery> Dosiero:Lomonosov_Poltava_1762_1764.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|La plej grandioza de _Lomonosov_'s (mozaikoj, mozaikas) prezentas la [[Batalo de _Poltava_]]. --> Dosiero:Lomonosov Grave.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|Maltrankviliga de _Lomonosov_ en _Lazarev_ Tombejo, [[Aleksander _Nevsky_ Lavro]], S-ta _Petersburg_ --> Dosiero:Lomonosov.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|_Michail_ Lomonosov --> </gallery> {{-}} == Vidu ankaŭ == * [[Lomonosova Kresto]] * [[Moskva Ŝtata Universitato]] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lomonosov, Miĥail}} [[Kategorio:Rusiaj sciencistoj]] [[Kategorio:Rusiaj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Ruslingvaj poetoj]] [[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Arĥangelska provinco]] fgu8i8flk9ul2dms8kvzf1f0nbr0apv 0 4148 9350786 9347416 2026-04-10T16:19:04Z Arbarulo 135469 /* Historio */ 9350786 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=la nuna ŝtato "Respubliko Ĉinio" situanta sur insulo Tajvano|historia periodo antaŭ "Ĉina Popola Respubliko"|Respubliko Ĉinio (1912-1949)|la insulo|Geografio de Tajvano|apa=#}} {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = 臺灣<br />Táiwān<br /> | eonomo = Tajvano | eonomo alternative = Respubliko Ĉinio | flago = [[Dosiero:Flago-de-Tajvano.svg|250ra|Flago de Tajvano]] | blazono = [[Dosiero:National Emblem of the Republic of China.svg|120ra|Blazono de Tajvano]] | nacia himno = <br />{{lang|zh-hant|《中華民國國歌》}}<br />[[Nacia Himno de la Respubliko Ĉinio]] ("[[San Min Ĉu-i]]") <div style="padding-top:0.5em;">{{lang|zh-hant|《中華民國國旗歌》}}<br />Himno de la Nacia Flago</div> | nacia devizo = neniu | lokigo-bildo = | lingvoj = [[ĉina normlingvo]], [[hokla lingvo|hokla aŭ "tajvana"]], [[hakaa lingvo|hakaa]], [[indiĝenaj lingvoj de Tajvano|indiĝenaj lingvoj]] | ĉefurbo = [[Tajpeo]]¹ | religio = | km2 = 35980 | akvo = 10.3 | loĝantaro = 23440278 | loĝdenso = 636.3 | valuto = [[Nova tajvana dolaro]] | valuta kodo = TWD | horzono = +8 | ttt = tw | landkodo = TW | tel = 886 | politika sistemo = [[Respubliko]] | ŝtatestro = [[Prezidento de Respubliko Ĉinio|Prezidento]] [[Lai Ching-te]] | ĉefministro = [[]] | nacia tago = | sendependeco = | esperanto-asocio = |oficiala lingvo=Neniu, sed fakte la [[ĉina normlingvo]] | kesteroj = {{Informkesto geografiaĵo|insulo |subŝablono = jes |priskribo de bildo= |regiono-ISO = TW |mapo lokumilo = iso |mapo1 lokumilo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 6 |longo = |larĝo = |plej alta = |plej alta leviĝo = |parenco = Pacifika oceano |parenco_tipo = Akvejo }} }}<!--fino de la ekstera informkesto --> <!-- '''Tajvano ([[ĉina lingvo]]: 台湾 aŭ 臺灣, 台灣, [[pinjino]]: Táiwān)''' * '''Regionkodo:''' TW. * '''Nacia nomo:''' ''Respubliko Ĉinio'', [o] ''Chung-hua Min-kuo'' (laŭ [[Wade-Giles]]), ''Zhonghua Minguo (中華民國)'' ([[Pinjino|pinjine]]); [[Ĉina Tajpeo]] (uzata ĉe Olimpikoj k.s.). * '''Areo:''' 35.980 * '''Loĝantaro:''' 22,1 mln. * '''Oficiala lingvo:''' [[ĉina lingvo]] (skribe tradicia). * '''Ĉefurbo:''' [[Tajpeo]]. * '''MNP:''' totala - 283 mlrd $; pokapa - 16.500 $. * '''Organizoj:''' [[UNO]] ([[1945]]-[[1972|72]]). En 1972, UNO agnoskis [[Ĉinio|Popolan Respublikon Ĉinion]], kaj transdonis la UN-membrecon al ĝi, forprenante ĝin de Tajvano (kiu gajnis la membrecon en 1945). * '''Eksporto:''' elektrovaroj, maŝinindustria produktaĵo, teksaĵoj. Insulo proksime de la kontinenta [[Ĉinio]]. Aŭtonoma regiono. Ĝi estas efektiva protektorato de [[Usono]]. --> '''Tajvano'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Tajvano_kd Tajvano] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> ({{Lang-zh|臺灣}} aŭ 台灣; pinjine: Táiwān), antaŭe konata kiel '''Formozo''', oficiale '''Respubliko Ĉinio''' ({{Lang-zh|中華民國|p=Zhōnghuá Mínguó}}) estas [[Neagnoskita ŝtato|parte agnoskita]] ŝtato, situanta sud-oriente de la kontinenta [[Ĉinio]]. Tajvanaj najbaroj inkludas Ĉinion, [[Filipinoj]]n, kaj [[Japanio]]n. Ekde 1972, Tajvano ne plu estas lando konfirmita de la [[Unuiĝintaj Nacioj]]. Tajvano estas la plej popolriĉa ŝtato kaj la plej granda ekonomio ne membranta en Unuiĝintaj Nacioj. En la insulo Tajvano loĝis ĉefe indiĝenaj popoloj, antaŭ ol ĉinoj komencis enmigri al la insulo en la [[16-a jarcento]]. Eŭropaj kolonioj kaj la Reĝlando Dongning establiĝis mallonge antaŭ ol la [[Dinastio Qing]], la lasta dinastio de Ĉinio, aneksis la insulon. Poste, Tajvano estis regata de Japanio dum longa tempo, antaŭ ol Respubliko Ĉinio gajnis la administradon de insulon. Nuntempe, Tajvano, kun kelkaj pli malgrandaj insuloj (precipe la insularoj [[Ĝinmenoj]], [[Macuoj]] kaj [[Penghuoj]]), faras [[Respubliko Ĉinio (1912-1949)|Respubliko Ĉinio]]. [[Dosiero:Eo-Tajvano-article.oga|eta|Tajvano - voĉlegita artikolo]] == Nomoj == La nomo Tajvano devenas de indiĝena lingvo. Estis indiĝena tribo kun la nomo ''Tayouan'', kaj nederlandana koloniisto nomis la insulon per la vorto, kiam ili unue renkontis indiĝenojn. Alia malnova sed konata nomo de Tajvano estis '''Formozo''', el la portugala vorto ''Formosa''. Onidire ĝi signifas "bela insulo", sed por tio ne estas sufiĉa pruvo.<ref>{{Citaĵo el la reto|titolo=「福爾摩沙」由來|aŭtoro=翁佳音|url=http://ithda.sinica.edu.tw/node/3214|lingvo=ĉine|arkivdato=2013-08-11|arkivo-url=https://web.archive.org/web/20130811101007/http://ithda.sinica.edu.tw/node/3214|alirdato=2021-06-05|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130811101007/http://ithda.sinica.edu.tw/node/3214}}</ref> La oficiala nomo de la lando estas [[Respubliko Ĉinio (1912-1949)|Respubliko Ĉinio]]. Sed en diplomataj situacioj, oni ofte mencias ĝin kiel "[[Ĉina Tajpeo]]", "Tajvano, Ĉinio", aŭ simple Tajvano. == Historio == === Prahistorio de Tajvano === Indicoj de homa [[setlado]] en Tajvano datiĝas ĝis antaŭ 30.000 jaroj, sed la unuaj loĝantoj de Tajvano estis eble [[geno|gene]] malsimilaj de ajna grupo nun loĝanta sur la insulo. Antaŭ ĉirkaŭ 4.000 jaroj, prauloj de la nunaj tajvanaj [[aborigenoj de Tajvano|indiĝenoj]] setlis en Tajvano. La indiĝenoj havas genan rilaton kun [[malajoj]] kaj [[Polinezio|polinezianoj]]. Ili parolas diversajn lingvojn, kaj lingvistoj klasas iliajn lingvojn kiel [[aŭstroneziaj lingvoj|aŭstroneziajn]]. Oni teorias ke eblas spuri la praularon de polinezianoj ĝis Tajvano. === Fruaj setladoj === [[hanoj|Hanaj]] [[ĉinoj]] eksetlis en la insularo [[Penghuoj]] (nomata ankaŭ Peskadoroj aŭ ''Pescadores'') en la [[12-a jarcento]], sed la malamikaj [[tribo]]j de Tajvano kaj portempa manko de komercaj riĉoj igis Tajvano nealloga al setlistoj ĝis la [[16-a jarcento]], krom "okazaj aventuristoj aŭ fiŝistoj emaj al interŝanĝado de varoj". Registraĵoj el antikva Ĉinio montras, ke hanaj ĉinoj eble konis la ekziston de la ĉef-insulo Tajvano jam de la periodo de la [[Tri reĝlandoj|Tri Reĝlandoj]] ([[3-a jarcento]], [[230|230 p.K.]]), doninte al proksimaj insuloj nomojn kiel Granda ''Liuqiu'' kaj Eta ''Liuqiu'' (etimologie, sed eble ne semantike, identaj al ''Ryūkyū'' en la [[japana lingvo|japana]]), kvankam neniun el tiuj nomoj oni povis rilatigi definitive kun la ĉef-insulo Tajvano. Oni asertis sed ne pruvis, ke admiralo [[Zheng He]] de la [[dinastio Ming]] vizitis Tajvanon inter [[1403]] kaj [[1424]]. === Nederlanda Orient-hinda Kompanio (1624-1662) === En [[1624]] la [[Nederlanda Orient-hinda Kompanio]] instalis sin en la insulo, ĉar sur la kontinenta Ĉinio tio estis malpermesata. La administrado de la nederlanda Formozo estis organizata ekde fortikaĵo nomata ''Fort Zeelandia'', en nuna [[Tajnano|Tainan]]. La insulo ne estis okupata, sed oni kunlaboris kun la lokaj estroj. La Kompanio organizis edukadon kun la celo kristanigi la indiĝenojn. La Kompanio ankaŭ konstruigis sukero-plantejojn. Pro la ekonomia sukceso de la Kompanio en la kansukera komerco, ekde [[1635]], ekloĝis tie pli kaj pli da ĉinaj migrantoj. Poste, kiam ĉirkaŭ [[1645]] civila milito eksplodis sur la kontinento, tiel ke la dinastion Ming renversis la [[dinastio Qing]], granda armeo de ribela gvidanto [[Zheng Chenggong]] (''Koxinga''), movis sin al la insulo kaj ekbatalis kontraŭ la nederlandanoj. Fine, kun la kapitulaco de ''Fort Zeelandia'' en januaro [[1662]] venis fino de nederlanda Formozo. Ribeloj estis sange supremitaj, se ne fare de la nederlandanoj do fare de la hispanoj aŭ de la ĉinoj. La kulturo de la indiĝenoj de Tajvano, tiam ankoraŭ nomata Formozo, estis en tiu tempo plejparte forviŝita de la tero <ref>{{Citaĵo el gazeto|aŭtoro=Chiu Hsin-hui |lingvo=angle|titolo=The colonial ‘civilizing process’ in Dutch Formosa|paĝoj=1624-1662|jaro=2008}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|aŭtoro=Ton Harmsen|dato=1-a julio 2017|gazeto=Neerlandistiek (nederlandalogio)|gazeturl=https://neerlandistiek.nl/over-ons/|url=https://neerlandistiek.nl/2017/06/anthonius-hambroek-en-het-verwaarloosd-formoza/|titolo=Anthonius Hambroek en het verwaarloosd Formosa|lingvo=nederlande}}</ref>. === Reĝlando Dongning (1645-1683) === La posteuloj de Koxinga mallonge regis la insulon kiel [[Reĝlandon Dongning]]. En [[1683]] la [[dinastio Qing]] konkeris la insulon, kaj el administra vidpunkto ĝi fariĝis parto de la ĉina provinco [[Fuĝjano]]. === Respubliko Tajvano kaj japana regado === {{Vidu ankaŭ|Respubliko Tajvano (1895)}} Tajvano estis cedita al la Japana Imperio en [[1895]], post kiam dinastio Qing estis venkita en la [[Unua ĉina-japana milito|Unua Ĉina-Japana Milito]]. Por kontraŭstari al japana okupado, la Qing-a guberniestro de Tajvano deklaris ĝin sendependa, kiel Respubliko Tajvano. Sed la sendependeco daŭris tra nur 184 tagoj. Tajvano estis sub japana regado de 1895 ĝis [[1945]]. === Respubliko Ĉinio === {{Vidu ankaŭ|Respubliko Ĉinio (1912-1949)}} {{Vidu ankaŭ|Historio de Respubliko Ĉinio post 1949}} [[Respubliko Ĉinio (1912-1949)|Respubliko Ĉinio]] establiĝis sur la kontinento en [[1912]] post la falo de la dinastio Qing. Post la japana kapitulaco al la [[Aliancanoj]] en [[1945]] je la fino de la [[Dua Mondmilito]], RĈ transprenis regadon de Tajvano. En [[1949]], la [[Komunista Partio de Ĉinio]] prenis al si plenan regadon de la kontinento kaj fondis la [[Ĉina Popola Respubliko]]. La RĈ-registaro fuĝis al Tajvano kaj daŭre asertas sin la laŭleĝa registaro de tuta Ĉinio. Hodiaŭ, la ĉefa insulo Tajvano konsistigas 99% de ĝia efektiva teritorio. Respubliko Ĉinio reprezentis "Ĉinion" en Unuiĝintaj Nacioj ĝis [[1971]]. Ĉijare, la [[Rezolucio 2758 de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj|Rezolucio 2758]] rekonis konstantan membrecon de la [[Ĉina Popola Respubliko|Popola Respubliko]] en [[Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj|Konsilio pri Sekureca de UN]], kaj RĈ eliris el UN. Post la perdo de UN-membreco, internacia rekono de Respubliko Ĉinio grade erodiĝis, dum plej multaj landoj ŝanĝis sian agnoskon de "Ĉinio" al ĈPR. Hodiaŭ, 21 UN-aj membroŝtatoj kaj [[Vatikano]] vivtenas oficialajn diplomatiajn rilatojn kun RĈ. Diplomatoj tutmonde evitas mencii la oficialan nomon "Respubliko Ĉinio" kaj anstataŭe uzas diversajn aliajn nomojn kiel "Ĉina Tajpeo", "Tajvano, Ĉinio" aŭ simple "Tajvano" por mencii RĈ. En la [[1980-aj jaroj|1980-aj]] kaj fruaj [[1990-aj jaroj|1990-aj]] jaroj Tajvano ŝanĝiĝis de la unu-partia [[militreĝimo]] de [[Kuomintango]] al plurpartia sistemo kun universala voĉdonado. La [[Blanka Teroro|blanka teroro]], kiu la militreĝimo faris estas malkaŝita. Tajvano vivtenas stabilan industrian ekonomion kiel rezulto de la rapida ekonomia kresko kaj industriigo kiu nomiĝis la "Tajvana Miraklo". Tajvano estas unu el la "Kvar Aziaj Tigroj" kaj membro de [[Monda Organizaĵo pri Komerco]] kaj [[Azia-Pacifika Ekonomia Kunlaborado]]. La 21-a plej granda ekonomio en la mondo, ĝia alt-teknologia industrio okupas ŝlosilan rolon en la monda ekonomio. Tajvano klasiĝas alte rilate al libereco de la gazetaro, sanservo, publika eduko, ekonomia libereco, kaj homa disvolviĝo. La komplikaĵoj de Tajvana historio ekde 1945 kreis kelkajn praktikajn problemojn por ĝiaj civitanoj. Ŝlosilaj inter tiuj estas la preciza naturo de [[Tajvana nacia identeco]], la dubasenca internacia politika statuso de Tajvano, kaj la malfacilaj [[trans-markolaj rilatoj]]. En Tajvano, tiuj aferoj generas debaton inter politikaj partioj kaj kandidatoj. ĈPR daŭre asertas la Politikon pri Unusola Ĉinio, laŭ kiu ĝi estas la sola laŭleĝa registaro de "Ĉinio" kaj Tajvano estas provinco de Ĉinio. ĈPR minacis uzi militforton kiel respondon al ajna formala deklaro de Tajvana nacia sendependeco aŭ ajna decido de ĈPR-aj gvidantoj ke paca ĉina unuiĝo ne plu eblas. Je la [[16-a de januaro|16-an de januaro]] [[2016]] la [[Demokratia Progresema Partio]], kiu kontraŭstaras amikiĝon kun [[Ĉinio]], gajnis la balotojn por la parlamento kaj la registaro. Fariĝis la unua prezidantino de Tajvano sinjorino [[Tsai Ing-wen|Tsai Ing-Wen]]. == Internacia agnosko == [[Dosiero:Misiones_Diplomaticas_de_Taiwan.PNG|eta|'''Ruĝa''': Tajvano.<br /> '''Malhela''': Landoj kun ambasadejoj de Tajvano.<br /> '''Malhelblua''': Landoj kaj regionoj kun reprezentejoj de Tajvano.<br /> '''Hela''': Landoj kaj regionoj kie reprezentejoj estas malestablitaj.]] Origine [[Usono]] kaj kelkaj aliaj landoj agnoskis Respublikon Ĉinion kiel la solan reprezentanton de la ĉina popolo kaj ĝis 1971 Tajvano estis membro de la [[Unuiĝintaj Nacioj]]. Sed ekonomia kaj politika fortiĝo de la [[Popola Respubliko Ĉinio]] (ĈPR) detruis iliajn esperojn pri baldaŭa kolapso de la komunista reĝimo en Pekino, kaj la {{daton|1|1|1979}} Usono oficiale starigis diplomatiajn rilatojn kun ĈPR. Lokon de Tajvano en Unuiĝintaj Nacioj kaj la aliaj internaciaj organizaĵoj okupis ĈPR. Pekino oficiale proklamis politikon de "Unueca Ĉinio", kadre de kiu agnosko de ĈPR kiel la sola reprezentanto de la ĉina popolo iĝis antaŭkondiĉo de la [[diplomatiaj rilatoj]] kun ĈPR. Pro tio preskaŭ ĉiuj landoj rompis diplomatiajn rilatojn kun Tajvano kaj agnoskis ĝin nura provinco de ĈPR<ref name="Ĉu Tajvano estas neagnoskita lando?">{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2023/06/13870/ | titolo = Ĉu Tajvano estas neagnoskita lando? | titolo-aldono = | alirdato = 2023-10-28 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Filip Noubel | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-06-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230626200831/https://eo.globalvoices.org/2023/06/13870/ | arkivdato = 2023-06-26 | citaĵo = }}</ref>. En 2023 nur [[Vatikano]] kaj 12 landoj-membroj de la Unuiĝintaj Nacioj havis kompletajn diplomatiajn rilatojn kun Tajvano kaj plejparte tio estis landoj etaj kaj malriĉaj, do influeblaj per la tiel nomata "dolara diplomatio" kiel amaskomunikiloj nomis klopodojn de Tajvano ricevi diplomatian agnoskon interŝanĝe al ekonomia subteno. En 2005 diplomatiajn rilatojn kun Tajvano rompis [[Senegalo]] kaj [[Grenado]], en 2006 — [[Ĉado]], en 2007 — [[Kostariko]], en 2008 — [[Malavio]], en 2013 — [[Gambio]], en 2016 — [[Santomeo kaj Principeo]], en 2017 — [[Panamo]], en 2018 — [[Salvadoro]], [[Domingo]] kaj [[Burkino]], en 2019 — la [[Salomonoj]] kaj [[Kiribato]], en 2023 — [[Honduro]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2023/06/13855/ | titolo = Oficialaj diplomatiaj rilatoj de Tajvano: komplika ludo fronte al obstakloj fare de Ĉinio | titolo-aldono = Ĉinio uzas sian mildan povon por redukti la internacian subtenon al Tajvano | alirdato = 2023-10-28 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Filip Noubel | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-06-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230626210725/https://eo.globalvoices.org/2023/06/13855/ | arkivdato = 2023-06-26 | citaĵo = }}</ref>. Iuj landoj plurfoje rompadis kaj restarigadis la diplomatiajn rilatojn kun Tajvano, sekvante ŝanĝojn de siaj registaroj kaj ekstera politiko. Tiel Burkino establis la rilatojn kun Tajvano en 1961 (sekvan jaron post sia sendependiĝo), rompis ilin post puĉo en 1973, reestablis post alia puĉo en 1994 kaj denove rompis en 2018<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2023/06/13846/ | titolo = Tajvano kaj Burkino: tumulta historio de kooperado kaj disiĝo | titolo-aldono = Tajvano povus uzi siajn demokratiajn aktivojn por fortigi rilatojn kun Afriko | alirdato = 2023-10-28 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Filip Noubel | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-06-13 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230629094649/https://eo.globalvoices.org/2023/06/13846/ | arkivdato = 2023-06-29 | citaĵo = }}</ref>. Ekde tiam [[Lesoto]] estas la sola lando en Afriko, kiu ankoraŭ havas diplomatiajn rilatojn kun Tajvano<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://russiancouncil.ru/analytics-and-comments/columns/africa/esvatini-posledniy-afrikanskiy-soyuznik-tayvanya-vyzovy-dlya-knr-i-vozmozhnosti-dlya-novykh-igrokov/?sphrase_id=127100868 | titolo = Эсватини — последний африканский союзник Тайваня: вызовы для КНР и возможности для новых игроков | titolo-aldono = | alirdato = 2023-12-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Сергей Карамаев, Анастасия Ломова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-12-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Rusia Konsilio pri Internaciaj Aferoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231218135750/https://russiancouncil.ru/analytics-and-comments/columns/africa/esvatini-posledniy-afrikanskiy-soyuznik-tayvanya-vyzovy-dlya-knr-i-vozmozhnosti-dlya-novykh-igrokov/?sphrase_id=127100868 | arkivdato = 2023-12-18 | citaĵo = }}</ref>. Tamen por iel praktike interagi kun Tajvano, ĉirkaŭ 50 landoj havas tie reprezentejojn, kiuj efektivigas plejparton de la funkccioj propraj al ambasadejo aŭ konsulejo. Tajvano reciproke havas reprezentejojn en pluraj landoj, kutime nomanate ilin "reprezentejo de Tajpejo". Ofte aliaj landoj kaj internaciaj organizaĵoj por priskribi Tajvanon uzas la vortumon "Ĉina Tajpejo"<ref name="Ĉu Tajvano estas neagnoskita lando?"/>. En amaskomunikiloj de ĈPR oni kutime parolas pri "alia bordo" dum al la internaciaj amaskomunikiloj kaj neregistaraj organizaĵoj estas rekomendite uzi vortumon ne "Ĉina Tajpejo" (kio povus esti traktata kiel identigo etna, ne nacia), sed "Ĉinio Tajpejo", kio klare difinas la insulon kiel unu el la regionoj de ĈPR<ref name="Ĉinio havas povon por bloki partoprenon de tajvanaj atletoj">{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2021/08/11633/ | titolo = La diplomatia lukto pri la nomo de Tajvano dum la Olimpiko | titolo-aldono = Ĉinio havas povon por bloki partoprenon de tajvanaj atletoj | alirdato = 2021-08-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Filip Noubel | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-06-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230829195345/https://eo.globalvoices.org/2021/08/11633/ | arkivdato = 2023-08-29 | citaĵo = }}</ref>. Tajvano partoprenas la Olimpikojn ekde 1932, sed en 1976 kaj 1980 ĝi bojkotis la Ludojn, ĉar al ĝia teamo estis malpermesite uzi la nomon ''Respubliko Ĉinio''. En 1981 en [[Laŭzano]] inter la Tajvana Olimpika Komitato kaj la Internacia Olimpika Komitato estis subskribita interkonsento. Ekde tiam anstataŭ la [[flago de Tajvano]] estas uzata la [[Olimpika flago de Ĉina Tajpeo (Tajvano)|flago de la Ĉina Tajpeja Olimpika Komitato]]<ref name="Ĉinio havas povon por bloki partoprenon de tajvanaj atletoj"/>. == Lingvoj == Por la parolingva ortografia sistemo : vidu [[Pe̍h-ōe-jī]] La ĉefaj lingvoj parolataj en Tajvano estas la [[ĉina normlingvo]] (oficiala lingvo de Respubliko Ĉinio), la [[Hokiena lingvo|hokiena]] (ofte nomata ankaŭ "la tajvana"), la [[hakaa lingvo|hakaa]], kaj la diversaj [[aborigenaj lingvoj de Tajvano|indiĝenaj lingvoj]]. Dum en ĈPR oni adaptis la simpligitan skribon, tiuj reformoj ne okazis en Tajvano. El tio sekvas, ke oni skribas la ĉinajn lingvojn en tradicia skribo en Tajvano. [[Dosiero:TaiwanFromSRTM30.PNG|eta|{{centre|mapo de Tajvano farita per [[radaro]], kiu kolore vidigas la insulan reliefon}}|maldekstra|320x320ra]] La [[Jilana (lingvo)|jilana]] (ĉine: 寒溪語) estas kreoligita [[japana lingvo]] parolata en kelkaj vilaĝoj de la distrikto Jilan [aŭ Lian, ndlr.], en nordorienta Tajvano. Ĝi estas kreola lingvo, kiu ekestis el lingva kontakto inter japanoj kaj la lokaj [[atajaloj]] dum la kolonia periodo. La jilana estas listigita kiel [[endanĝerigata lingvo]] pro la malgranda nombro da restantaj denaskaj parolantoj kaj la kreskanta uzo de la ĉina, la oficiala lingvo de Tajvano. == Esperanto-movado == Estis aperita en 1913, en tiama Formoso, dum la Japano regada, ESPERANTA LIBRETO eldonita per hektografio. Enhavis unuan paĝon, skribitan per la ĉina lingvo. Dua paĝo enhavas vortojn kaj notojn de himno al Mikado; tria paĝo “ La Espero". Sekvas proverboj, fabeloj kaj legendoj, kaj humoraĵoj. Lasta paĝo, reklamoj de Esperantaj Gazetoj.” Ekzistas grupo de Esperanto-parolantoj en Tajvano kiu interalie jam organizis Esperantan Festivalon de la Tajvana Literaturo. == Geografio == {{Ĉefa|Geografio de Tajvano}} Tajvanon apartigas disde [[Ĉeftera Ĉinio]] la [[Tajvana Markolo]]. === Urboj === {{Div col|cols = 2}} * [[Tajpeo]], 台北市 * [[Novtajpeo]], 新北市 * [[Tajĉungo]], 台中市 * [[Tajnano]], 台南市 * [[Kaosjungo]], 高雄市 * [[Taojuano]], 桃園市 * [[Hsinĉu]], 新竹市 * [[Ĉilun]], 基隆市 * [[Ĉjaji]], 嘉義市 * [[Ĉanghua]], 彰化市 * [[Ping Tung (Tajvano)|Ping Tung]], 屏東市 * [[Ĵubej]], 竹北市 * [[Juanlin]], 員林市 * [[Douliu]], 斗六市 * [[Tajtung]], 臺東市 * [[Hualjan]], 花蓮市 * [[Toufen]], 頭份市 * [[Nantou]], 南投市 *[[Ilan]], 宜蘭市 *[[Mjaŭli]], 苗栗市 *[[Ĉungli]], 中壢市 {{Div col end}} == Ekonomio == Tajvano estas karakterizita kiel eksport-orientita [[Kapitalismo|kapitalisma]]-[[Entreprenisto|entreprenista]] ekonomio, kun malalta [[inflacio]] kaj senlaborecoprocento. Dum la lastaj tri jardekoj, la ekonomio de Tajvano kreskis kun rapideco de ĉirkaŭ 8% jare. Ekde la [[1950-aj jaroj]], kiam Tajvano ricevis masivan ekonomian helpon de [[Usono]], ĝia industrio disvolviĝis rapide. La parto de agrikulturo en la [[malneta enlanda produkto]] malpliiĝis de 35% en la 1950-aj jaroj al nur 2.7% hodiaŭ. Rilate al siaj aliaj najbaroj, Tajvano ne estis grave trafita de la [[financa krizo de 1997 en Azio]]. Alia faktoro, kiu distingas ĝin de siaj najbaroj, estas la fakto, ke ĝia ekonomio baziĝas ĉefe sur malgrandaj kaj mezgrandaj entreprenoj, kaj ne sur gigantaj korporacioj, kiuj regas la ekonomiojn de [[Japanio]] kaj [[Sud-Koreio]], ekzemple. Tajvano estas unu el la plej gravaj eksportantoj de elektraj aparatoj, maŝinaro, komputila aparataro (kiel [[Procesoro|procesoroj]] kaj [[likvokristala ekrano]]) kaj aliaj industriaj produktoj. Ĝiaj kvin plej grandaj komercaj partneroj estas la [[Ĉinio]], [[Usono]], [[Honkongo]], Japanio kaj [[Singapuro]], la loka valuto estas la [[tajvana dolaro]], kaj ĝi estas membro de la [[Monda Komerca Organizo]] (MKO). La ekonomia prospero rezultigis investon de tajvana kapitalo en la najbaraj landoj en [[Orienta Azio]], inkluzive de Ĉinio, kiu provizas tajvanan industrion per granda kvanto da laborantaj manoj. La interspaco inter la ekonomia graveco de Tajvano por ĝia granda rivalo, kaj la konstanta politika streĉiĝo kiu regas inter ĝi kaj Ĉinio, finfine kondukas al la recesio de la politika konflikto, kaj la konservado de la streĉa [[status quo]] inter la landoj. Tajvano estas inkludita en la listo de la kvar tigroj de Azio kune kun Honkongo, Sud-Koreio kaj Singapuro. La telekomunika merkato en la Respubliko estas regata de Chunghwa Telecom, kiu antaŭe estis parto de registara ministerio kaj estis privatigita dum 1996. La nacia flugkompanio de Tajvano estas [[China Airlines]]. == Socio == Laŭ la Tutmonda Feliĉo-Raporto 2022, publikigita de la Reto de Solvoj por Daŭripova Evoluo de la Unuiĝintaj Nacioj, Tajvano estas la 26-a plej feliĉa nacio en la mondo kaj la plej feliĉa en Orienta Azio<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2022/08/13327/ | titolo = Tajvano: la plej feliĉa nacio en Orienta Azio, laŭ la Tutmonda Feliĉo-Raporto 2022 | titolo-aldono = Honkongo falis al la 81-a loko, tuj post Rusio | alirdato = 2023-10-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Oiwan Lam | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-08-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230823110936/https://eo.globalvoices.org/2022/08/13327/ | arkivdato = 2023-08-23 | citaĵo = }}</ref>. === Etnaj grupoj === La ĉefaj etnaj grupoj en Tajvano estas [[ĉinoj]] (96.45%) kaj tajvanaj indiĝenoj (2.45%). Krome estas minoritataj etnoj el Kontinenta Ĉinio, [[Honkongo|Honkongano]], [[Makao|Makaano]], kaj eksterlandanoj (1.10% entute). Inter etnografiaj grupoj de ĉinoj estas hokloj, la hakaoj (19.3%), kaj postmilitaj migrintoj. La postmilitaj migrintoj signifas la popoloj, kiuj venis al Tajvano kun la Kuomintanga registaro post la Dua Mondmilito kaj la sekva Enlanda Milito de Ĉinio. Sub la indiĝenoj estas diversaj popoloj. La ĉefaj grupoj estas ''Amis'', [[Atajaloj]], ''Paiwan'', ''Bunun'', [[Pujuma popolo|Pujumoj]], ''Rukai'', ''Cou'', ''Saisiyat'', ''Yami'', ''Thau'', ''Kebalan'', ''Truku'', ''Sakizaya'', [[Sedekoj]], ''Hla’alua'', ''Kanakanavu''. Ankaŭ estas [[Ebenlandaj indiĝenoj de Tajvano|ebenlandaj indiĝenoj]].<ref>{{Citaĵo el la reto|titolo=族群(國情簡介-人民)|arkivo-url=https://web.archive.org/web/20210605232843/https://www.ey.gov.tw/state/99B2E89521FC31E1/2820610c-e97f-4d33-aa1e-e7b15222e45a|arkivdato=2021-6-6|aŭtoro=台灣行政院|lingvo=ĉine|url=https://www.ey.gov.tw/state/99B2E89521FC31E1/2820610c-e97f-4d33-aa1e-e7b15222e45a}}</ref> <!--{{Aŭdioartikolo|eo-tajvano.ogg|30.07.2021}} NE EKZISTAS! Kio okazis? --> ==Edukado== {{Projektoj |commonscat=Taiwan |wikinewscat=Tajvano |q=Tajvano |ReVo=tajvan.0o.insulo}} ===Universitatoj=== * [[Nacia Centra Universitato]] * [[Nacia Universitato Jang-Ming Ĉaŭ-Tung]] * [[Nacia Universitato Sun Jatsen]] == Vidu ankaŭ == * [[Ĉinio]] * [[Nacia Revolucia Armeo]] * [[Prezidento de Respubliko Ĉinio]] * [[Tajvana Akademio]] * [[Pe̍h-ōe-jī]] Insularoj: * [[Ĝinmenoj]] * [[Macuoj]] * [[Penghuoj]] == Eksteraj ligiloj == * {{eo}} {{ueavikio|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Taiwan Taiwan - Wikivoyage (en)] * [http://www.gio.gov.tw/taiwan-website/abroad/fr/ Registara retejo (jen france)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040831040740/http://www.gio.gov.tw/taiwan-website/abroad/fr/ |date=2004-08-31 }}<!-- la kompleta retejo la 9-an de marto 2015 ne funkcias, sed multloke citiĝas, do eble nur dumtempe malfunkciiĝis --> * [http://www.tianli-a-taiwan.fr. Vojaĝkajero, fotoj kaj komentoj pri Tajvano (france kaj angle)] * [https://www.facebook.com/EaFTL Esperanta Festivalo de la Tajvana Literaturo] * ''[https://www.taiwanplus.com/about-us TaiwanPlus]'', ŝtatfinancata amaskomunikila platformo en Tajvano<ref>(eo) Abdulrosheed Fadipe, ''La jilana kreola lingvo de Tajvano: Revigligante la solan japan-bazitan kreolan lingvon en la mondo'', [[Global Voices en Esperanto]], la 21-an de majo 2025.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Tajvano|!]] [[Kategorio:Insuloj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1912]] {{Bibliotekoj}}{{Administra divido de Tajvano}}[[File:Taiwan WV Banner 2.jpg|775px]]{{Ŝtatoj en Azio}} aub2ue56lv8t6o1v4nnz0teg810dzfs 9350858 9350786 2026-04-10T20:20:55Z Sj1mor 12103 9350858 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=la nuna ŝtato "Respubliko Ĉinio" situanta sur insulo Tajvano|historia periodo antaŭ "Ĉina Popola Respubliko"|Respubliko Ĉinio (1912-1949)|la insulo|Geografio de Tajvano|apa=#}} {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = 臺灣<br />Táiwān<br /> | eonomo = Tajvano | eonomo alternative = Respubliko Ĉinio | flago = Flago-de-Tajvano.svg | blazono = National Emblem of the Republic of China.svg | nacia himno = <br />{{lang|zh-hant|《中華民國國歌》}}<br />[[Nacia Himno de la Respubliko Ĉinio]] ("[[San Min Ĉu-i]]") <div style="padding-top:0.5em;">{{lang|zh-hant|《中華民國國旗歌》}}<br />Himno de la Nacia Flago</div> | nacia devizo = neniu | lokigo-bildo = | lingvoj = [[ĉina normlingvo]], [[hokla lingvo|hokla aŭ "tajvana"]], [[hakaa lingvo|hakaa]], [[indiĝenaj lingvoj de Tajvano|indiĝenaj lingvoj]] | ĉefurbo = [[Tajpeo]]¹ | religio = | km2 = 35980 | akvo = 10.3 | loĝantaro = 23440278 | loĝdenso = 636.3 | valuto = [[Nova tajvana dolaro]] | valuta kodo = TWD | horzono = +8 | ttt = tw | landkodo = TW | tel = 886 | politika sistemo = [[Respubliko]] | ŝtatestro = [[Prezidento de Respubliko Ĉinio|Prezidento]] [[Lai Ching-te]] | ĉefministro = [[]] | nacia tago = | sendependeco = | esperanto-asocio = |oficiala lingvo=Neniu, sed fakte la [[ĉina normlingvo]] | kesteroj = {{Informkesto geografiaĵo|insulo |subŝablono = jes |priskribo de bildo= |regiono-ISO = TW |mapo lokumilo = iso |mapo1 lokumilo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 6 |longo = |larĝo = |plej alta = |plej alta leviĝo = |parenco = Pacifika oceano |parenco_tipo = Akvejo }} }}<!--fino de la ekstera informkesto --> <!-- '''Tajvano ([[ĉina lingvo]]: 台湾 aŭ 臺灣, 台灣, [[pinjino]]: Táiwān)''' * '''Regionkodo:''' TW. * '''Nacia nomo:''' ''Respubliko Ĉinio'', [o] ''Chung-hua Min-kuo'' (laŭ [[Wade-Giles]]), ''Zhonghua Minguo (中華民國)'' ([[Pinjino|pinjine]]); [[Ĉina Tajpeo]] (uzata ĉe Olimpikoj k.s.). * '''Areo:''' 35.980 * '''Loĝantaro:''' 22,1 mln. * '''Oficiala lingvo:''' [[ĉina lingvo]] (skribe tradicia). * '''Ĉefurbo:''' [[Tajpeo]]. * '''MNP:''' totala - 283 mlrd $; pokapa - 16.500 $. * '''Organizoj:''' [[UNO]] ([[1945]]-[[1972|72]]). En 1972, UNO agnoskis [[Ĉinio|Popolan Respublikon Ĉinion]], kaj transdonis la UN-membrecon al ĝi, forprenante ĝin de Tajvano (kiu gajnis la membrecon en 1945). * '''Eksporto:''' elektrovaroj, maŝinindustria produktaĵo, teksaĵoj. Insulo proksime de la kontinenta [[Ĉinio]]. Aŭtonoma regiono. Ĝi estas efektiva protektorato de [[Usono]]. --> '''Tajvano'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Tajvano_kd Tajvano] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> ({{Lang-zh|臺灣}} aŭ 台灣; pinjine: Táiwān), antaŭe konata kiel '''Formozo''', oficiale '''Respubliko Ĉinio''' ({{Lang-zh|中華民國|p=Zhōnghuá Mínguó}}) estas [[Neagnoskita ŝtato|parte agnoskita]] ŝtato, situanta sud-oriente de la kontinenta [[Ĉinio]]. Tajvanaj najbaroj inkludas Ĉinion, [[Filipinoj]]n, kaj [[Japanio]]n. Ekde 1972, Tajvano ne plu estas lando konfirmita de la [[Unuiĝintaj Nacioj]]. Tajvano estas la plej popolriĉa ŝtato kaj la plej granda ekonomio ne membranta en Unuiĝintaj Nacioj. En la insulo Tajvano loĝis ĉefe indiĝenaj popoloj, antaŭ ol ĉinoj komencis enmigri al la insulo en la [[16-a jarcento]]. Eŭropaj kolonioj kaj la Reĝlando Dongning establiĝis mallonge antaŭ ol la [[Dinastio Qing]], la lasta dinastio de Ĉinio, aneksis la insulon. Poste, Tajvano estis regata de Japanio dum longa tempo, antaŭ ol Respubliko Ĉinio gajnis la administradon de insulon. Nuntempe, Tajvano, kun kelkaj pli malgrandaj insuloj (precipe la insularoj [[Ĝinmenoj]], [[Macuoj]] kaj [[Penghuoj]]), faras [[Respubliko Ĉinio (1912-1949)|Respubliko Ĉinio]]. [[Dosiero:Eo-Tajvano-article.oga|eta|Tajvano - voĉlegita artikolo]] == Nomoj == La nomo Tajvano devenas de indiĝena lingvo. Estis indiĝena tribo kun la nomo ''Tayouan'', kaj nederlandana koloniisto nomis la insulon per la vorto, kiam ili unue renkontis indiĝenojn. Alia malnova sed konata nomo de Tajvano estis '''Formozo''', el la portugala vorto ''Formosa''. Onidire ĝi signifas "bela insulo", sed por tio ne estas sufiĉa pruvo.<ref>{{Citaĵo el la reto|titolo=「福爾摩沙」由來|aŭtoro=翁佳音|url=http://ithda.sinica.edu.tw/node/3214|lingvo=ĉine|arkivdato=2013-08-11|arkivo-url=https://web.archive.org/web/20130811101007/http://ithda.sinica.edu.tw/node/3214|alirdato=2021-06-05|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130811101007/http://ithda.sinica.edu.tw/node/3214}}</ref> La oficiala nomo de la lando estas [[Respubliko Ĉinio (1912-1949)|Respubliko Ĉinio]]. Sed en diplomataj situacioj, oni ofte mencias ĝin kiel "[[Ĉina Tajpeo]]", "Tajvano, Ĉinio", aŭ simple Tajvano. == Historio == === Prahistorio de Tajvano === Indicoj de homa [[setlado]] en Tajvano datiĝas ĝis antaŭ 30.000 jaroj, sed la unuaj loĝantoj de Tajvano estis eble [[geno|gene]] malsimilaj de ajna grupo nun loĝanta sur la insulo. Antaŭ ĉirkaŭ 4.000 jaroj, prauloj de la nunaj tajvanaj [[aborigenoj de Tajvano|indiĝenoj]] setlis en Tajvano. La indiĝenoj havas genan rilaton kun [[malajoj]] kaj [[Polinezio|polinezianoj]]. Ili parolas diversajn lingvojn, kaj lingvistoj klasas iliajn lingvojn kiel [[aŭstroneziaj lingvoj|aŭstroneziajn]]. Oni teorias ke eblas spuri la praularon de polinezianoj ĝis Tajvano. === Fruaj setladoj === [[hanoj|Hanaj]] [[ĉinoj]] eksetlis en la insularo [[Penghuoj]] (nomata ankaŭ Peskadoroj aŭ ''Pescadores'') en la [[12-a jarcento]], sed la malamikaj [[tribo]]j de Tajvano kaj portempa manko de komercaj riĉoj igis Tajvano nealloga al setlistoj ĝis la [[16-a jarcento]], krom "okazaj aventuristoj aŭ fiŝistoj emaj al interŝanĝado de varoj". Registraĵoj el antikva Ĉinio montras, ke hanaj ĉinoj eble konis la ekziston de la ĉef-insulo Tajvano jam de la periodo de la [[Tri reĝlandoj|Tri Reĝlandoj]] ([[3-a jarcento]], [[230|230 p.K.]]), doninte al proksimaj insuloj nomojn kiel Granda ''Liuqiu'' kaj Eta ''Liuqiu'' (etimologie, sed eble ne semantike, identaj al ''Ryūkyū'' en la [[japana lingvo|japana]]), kvankam neniun el tiuj nomoj oni povis rilatigi definitive kun la ĉef-insulo Tajvano. Oni asertis sed ne pruvis, ke admiralo [[Zheng He]] de la [[dinastio Ming]] vizitis Tajvanon inter [[1403]] kaj [[1424]]. === Nederlanda Orient-hinda Kompanio (1624-1662) === En [[1624]] la [[Nederlanda Orient-hinda Kompanio]] instalis sin en la insulo, ĉar sur la kontinenta Ĉinio tio estis malpermesata. La administrado de la nederlanda Formozo estis organizata ekde fortikaĵo nomata ''Fort Zeelandia'', en nuna [[Tajnano|Tainan]]. La insulo ne estis okupata, sed oni kunlaboris kun la lokaj estroj. La Kompanio organizis edukadon kun la celo kristanigi la indiĝenojn. La Kompanio ankaŭ konstruigis sukero-plantejojn. Pro la ekonomia sukceso de la Kompanio en la kansukera komerco, ekde [[1635]], ekloĝis tie pli kaj pli da ĉinaj migrantoj. Poste, kiam ĉirkaŭ [[1645]] civila milito eksplodis sur la kontinento, tiel ke la dinastion Ming renversis la [[dinastio Qing]], granda armeo de ribela gvidanto [[Zheng Chenggong]] (''Koxinga''), movis sin al la insulo kaj ekbatalis kontraŭ la nederlandanoj. Fine, kun la kapitulaco de ''Fort Zeelandia'' en januaro [[1662]] venis fino de nederlanda Formozo. Ribeloj estis sange supremitaj, se ne fare de la nederlandanoj do fare de la hispanoj aŭ de la ĉinoj. La kulturo de la indiĝenoj de Tajvano, tiam ankoraŭ nomata Formozo, estis en tiu tempo plejparte forviŝita de la tero <ref>{{Citaĵo el gazeto|aŭtoro=Chiu Hsin-hui |lingvo=angle|titolo=The colonial ‘civilizing process’ in Dutch Formosa|paĝoj=1624-1662|jaro=2008}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|aŭtoro=Ton Harmsen|dato=1-a julio 2017|gazeto=Neerlandistiek (nederlandalogio)|gazeturl=https://neerlandistiek.nl/over-ons/|url=https://neerlandistiek.nl/2017/06/anthonius-hambroek-en-het-verwaarloosd-formoza/|titolo=Anthonius Hambroek en het verwaarloosd Formosa|lingvo=nederlande}}</ref>. === Reĝlando Dongning (1645-1683) === La posteuloj de Koxinga mallonge regis la insulon kiel [[Reĝlandon Dongning]]. En [[1683]] la [[dinastio Qing]] konkeris la insulon, kaj el administra vidpunkto ĝi fariĝis parto de la ĉina provinco [[Fuĝjano]]. === Respubliko Tajvano kaj japana regado === {{Vidu ankaŭ|Respubliko Tajvano (1895)}} Tajvano estis cedita al la Japana Imperio en [[1895]], post kiam dinastio Qing estis venkita en la [[Unua ĉina-japana milito|Unua Ĉina-Japana Milito]]. Por kontraŭstari al japana okupado, la Qing-a guberniestro de Tajvano deklaris ĝin sendependa, kiel Respubliko Tajvano. Sed la sendependeco daŭris tra nur 184 tagoj. Tajvano estis sub japana regado de 1895 ĝis [[1945]]. === Respubliko Ĉinio === {{Vidu ankaŭ|Respubliko Ĉinio (1912-1949)}} {{Vidu ankaŭ|Historio de Respubliko Ĉinio post 1949}} [[Respubliko Ĉinio (1912-1949)|Respubliko Ĉinio]] establiĝis sur la kontinento en [[1912]] post la falo de la dinastio Qing. Post la japana kapitulaco al la [[Aliancanoj]] en [[1945]] je la fino de la [[Dua Mondmilito]], RĈ transprenis regadon de Tajvano. En [[1949]], la [[Komunista Partio de Ĉinio]] prenis al si plenan regadon de la kontinento kaj fondis la [[Ĉina Popola Respubliko]]. La RĈ-registaro fuĝis al Tajvano kaj daŭre asertas sin la laŭleĝa registaro de tuta Ĉinio. Hodiaŭ, la ĉefa insulo Tajvano konsistigas 99% de ĝia efektiva teritorio. Respubliko Ĉinio reprezentis "Ĉinion" en Unuiĝintaj Nacioj ĝis [[1971]]. Ĉijare, la [[Rezolucio 2758 de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj|Rezolucio 2758]] rekonis konstantan membrecon de la [[Ĉina Popola Respubliko|Popola Respubliko]] en [[Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj|Konsilio pri Sekureca de UN]], kaj RĈ eliris el UN. Post la perdo de UN-membreco, internacia rekono de Respubliko Ĉinio grade erodiĝis, dum plej multaj landoj ŝanĝis sian agnoskon de "Ĉinio" al ĈPR. Hodiaŭ, 21 UN-aj membroŝtatoj kaj [[Vatikano]] vivtenas oficialajn diplomatiajn rilatojn kun RĈ. Diplomatoj tutmonde evitas mencii la oficialan nomon "Respubliko Ĉinio" kaj anstataŭe uzas diversajn aliajn nomojn kiel "Ĉina Tajpeo", "Tajvano, Ĉinio" aŭ simple "Tajvano" por mencii RĈ. En la [[1980-aj jaroj|1980-aj]] kaj fruaj [[1990-aj jaroj|1990-aj]] jaroj Tajvano ŝanĝiĝis de la unu-partia [[militreĝimo]] de [[Kuomintango]] al plurpartia sistemo kun universala voĉdonado. La [[Blanka Teroro|blanka teroro]], kiu la militreĝimo faris estas malkaŝita. Tajvano vivtenas stabilan industrian ekonomion kiel rezulto de la rapida ekonomia kresko kaj industriigo kiu nomiĝis la "Tajvana Miraklo". Tajvano estas unu el la "Kvar Aziaj Tigroj" kaj membro de [[Monda Organizaĵo pri Komerco]] kaj [[Azia-Pacifika Ekonomia Kunlaborado]]. La 21-a plej granda ekonomio en la mondo, ĝia alt-teknologia industrio okupas ŝlosilan rolon en la monda ekonomio. Tajvano klasiĝas alte rilate al libereco de la gazetaro, sanservo, publika eduko, ekonomia libereco, kaj homa disvolviĝo. La komplikaĵoj de Tajvana historio ekde 1945 kreis kelkajn praktikajn problemojn por ĝiaj civitanoj. Ŝlosilaj inter tiuj estas la preciza naturo de [[Tajvana nacia identeco]], la dubasenca internacia politika statuso de Tajvano, kaj la malfacilaj [[trans-markolaj rilatoj]]. En Tajvano, tiuj aferoj generas debaton inter politikaj partioj kaj kandidatoj. ĈPR daŭre asertas la Politikon pri Unusola Ĉinio, laŭ kiu ĝi estas la sola laŭleĝa registaro de "Ĉinio" kaj Tajvano estas provinco de Ĉinio. ĈPR minacis uzi militforton kiel respondon al ajna formala deklaro de Tajvana nacia sendependeco aŭ ajna decido de ĈPR-aj gvidantoj ke paca ĉina unuiĝo ne plu eblas. Je la [[16-a de januaro|16-an de januaro]] [[2016]] la [[Demokratia Progresema Partio]], kiu kontraŭstaras amikiĝon kun [[Ĉinio]], gajnis la balotojn por la parlamento kaj la registaro. Fariĝis la unua prezidantino de Tajvano sinjorino [[Tsai Ing-wen|Tsai Ing-Wen]]. == Internacia agnosko == [[Dosiero:Misiones_Diplomaticas_de_Taiwan.PNG|eta|'''Ruĝa''': Tajvano.<br /> '''Malhela''': Landoj kun ambasadejoj de Tajvano.<br /> '''Malhelblua''': Landoj kaj regionoj kun reprezentejoj de Tajvano.<br /> '''Hela''': Landoj kaj regionoj kie reprezentejoj estas malestablitaj.]] Origine [[Usono]] kaj kelkaj aliaj landoj agnoskis Respublikon Ĉinion kiel la solan reprezentanton de la ĉina popolo kaj ĝis 1971 Tajvano estis membro de la [[Unuiĝintaj Nacioj]]. Sed ekonomia kaj politika fortiĝo de la [[Popola Respubliko Ĉinio]] (ĈPR) detruis iliajn esperojn pri baldaŭa kolapso de la komunista reĝimo en Pekino, kaj la {{daton|1|1|1979}} Usono oficiale starigis diplomatiajn rilatojn kun ĈPR. Lokon de Tajvano en Unuiĝintaj Nacioj kaj la aliaj internaciaj organizaĵoj okupis ĈPR. Pekino oficiale proklamis politikon de "Unueca Ĉinio", kadre de kiu agnosko de ĈPR kiel la sola reprezentanto de la ĉina popolo iĝis antaŭkondiĉo de la [[diplomatiaj rilatoj]] kun ĈPR. Pro tio preskaŭ ĉiuj landoj rompis diplomatiajn rilatojn kun Tajvano kaj agnoskis ĝin nura provinco de ĈPR<ref name="Ĉu Tajvano estas neagnoskita lando?">{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2023/06/13870/ | titolo = Ĉu Tajvano estas neagnoskita lando? | titolo-aldono = | alirdato = 2023-10-28 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Filip Noubel | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-06-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230626200831/https://eo.globalvoices.org/2023/06/13870/ | arkivdato = 2023-06-26 | citaĵo = }}</ref>. En 2023 nur [[Vatikano]] kaj 12 landoj-membroj de la Unuiĝintaj Nacioj havis kompletajn diplomatiajn rilatojn kun Tajvano kaj plejparte tio estis landoj etaj kaj malriĉaj, do influeblaj per la tiel nomata "dolara diplomatio" kiel amaskomunikiloj nomis klopodojn de Tajvano ricevi diplomatian agnoskon interŝanĝe al ekonomia subteno. En 2005 diplomatiajn rilatojn kun Tajvano rompis [[Senegalo]] kaj [[Grenado]], en 2006 — [[Ĉado]], en 2007 — [[Kostariko]], en 2008 — [[Malavio]], en 2013 — [[Gambio]], en 2016 — [[Santomeo kaj Principeo]], en 2017 — [[Panamo]], en 2018 — [[Salvadoro]], [[Domingo]] kaj [[Burkino]], en 2019 — la [[Salomonoj]] kaj [[Kiribato]], en 2023 — [[Honduro]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2023/06/13855/ | titolo = Oficialaj diplomatiaj rilatoj de Tajvano: komplika ludo fronte al obstakloj fare de Ĉinio | titolo-aldono = Ĉinio uzas sian mildan povon por redukti la internacian subtenon al Tajvano | alirdato = 2023-10-28 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Filip Noubel | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-06-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230626210725/https://eo.globalvoices.org/2023/06/13855/ | arkivdato = 2023-06-26 | citaĵo = }}</ref>. Iuj landoj plurfoje rompadis kaj restarigadis la diplomatiajn rilatojn kun Tajvano, sekvante ŝanĝojn de siaj registaroj kaj ekstera politiko. Tiel Burkino establis la rilatojn kun Tajvano en 1961 (sekvan jaron post sia sendependiĝo), rompis ilin post puĉo en 1973, reestablis post alia puĉo en 1994 kaj denove rompis en 2018<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2023/06/13846/ | titolo = Tajvano kaj Burkino: tumulta historio de kooperado kaj disiĝo | titolo-aldono = Tajvano povus uzi siajn demokratiajn aktivojn por fortigi rilatojn kun Afriko | alirdato = 2023-10-28 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Filip Noubel | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-06-13 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230629094649/https://eo.globalvoices.org/2023/06/13846/ | arkivdato = 2023-06-29 | citaĵo = }}</ref>. Ekde tiam [[Lesoto]] estas la sola lando en Afriko, kiu ankoraŭ havas diplomatiajn rilatojn kun Tajvano<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://russiancouncil.ru/analytics-and-comments/columns/africa/esvatini-posledniy-afrikanskiy-soyuznik-tayvanya-vyzovy-dlya-knr-i-vozmozhnosti-dlya-novykh-igrokov/?sphrase_id=127100868 | titolo = Эсватини — последний африканский союзник Тайваня: вызовы для КНР и возможности для новых игроков | titolo-aldono = | alirdato = 2023-12-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Сергей Карамаев, Анастасия Ломова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-12-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Rusia Konsilio pri Internaciaj Aferoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231218135750/https://russiancouncil.ru/analytics-and-comments/columns/africa/esvatini-posledniy-afrikanskiy-soyuznik-tayvanya-vyzovy-dlya-knr-i-vozmozhnosti-dlya-novykh-igrokov/?sphrase_id=127100868 | arkivdato = 2023-12-18 | citaĵo = }}</ref>. Tamen por iel praktike interagi kun Tajvano, ĉirkaŭ 50 landoj havas tie reprezentejojn, kiuj efektivigas plejparton de la funkccioj propraj al ambasadejo aŭ konsulejo. Tajvano reciproke havas reprezentejojn en pluraj landoj, kutime nomanate ilin "reprezentejo de Tajpejo". Ofte aliaj landoj kaj internaciaj organizaĵoj por priskribi Tajvanon uzas la vortumon "Ĉina Tajpejo"<ref name="Ĉu Tajvano estas neagnoskita lando?"/>. En amaskomunikiloj de ĈPR oni kutime parolas pri "alia bordo" dum al la internaciaj amaskomunikiloj kaj neregistaraj organizaĵoj estas rekomendite uzi vortumon ne "Ĉina Tajpejo" (kio povus esti traktata kiel identigo etna, ne nacia), sed "Ĉinio Tajpejo", kio klare difinas la insulon kiel unu el la regionoj de ĈPR<ref name="Ĉinio havas povon por bloki partoprenon de tajvanaj atletoj">{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2021/08/11633/ | titolo = La diplomatia lukto pri la nomo de Tajvano dum la Olimpiko | titolo-aldono = Ĉinio havas povon por bloki partoprenon de tajvanaj atletoj | alirdato = 2021-08-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Filip Noubel | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-06-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230829195345/https://eo.globalvoices.org/2021/08/11633/ | arkivdato = 2023-08-29 | citaĵo = }}</ref>. Tajvano partoprenas la Olimpikojn ekde 1932, sed en 1976 kaj 1980 ĝi bojkotis la Ludojn, ĉar al ĝia teamo estis malpermesite uzi la nomon ''Respubliko Ĉinio''. En 1981 en [[Laŭzano]] inter la Tajvana Olimpika Komitato kaj la Internacia Olimpika Komitato estis subskribita interkonsento. Ekde tiam anstataŭ la [[flago de Tajvano]] estas uzata la [[Olimpika flago de Ĉina Tajpeo (Tajvano)|flago de la Ĉina Tajpeja Olimpika Komitato]]<ref name="Ĉinio havas povon por bloki partoprenon de tajvanaj atletoj"/>. == Lingvoj == Por la parolingva ortografia sistemo : vidu [[Pe̍h-ōe-jī]] La ĉefaj lingvoj parolataj en Tajvano estas la [[ĉina normlingvo]] (oficiala lingvo de Respubliko Ĉinio), la [[Hokiena lingvo|hokiena]] (ofte nomata ankaŭ "la tajvana"), la [[hakaa lingvo|hakaa]], kaj la diversaj [[aborigenaj lingvoj de Tajvano|indiĝenaj lingvoj]]. Dum en ĈPR oni adaptis la simpligitan skribon, tiuj reformoj ne okazis en Tajvano. El tio sekvas, ke oni skribas la ĉinajn lingvojn en tradicia skribo en Tajvano. [[Dosiero:TaiwanFromSRTM30.PNG|eta|{{centre|mapo de Tajvano farita per [[radaro]], kiu kolore vidigas la insulan reliefon}}|maldekstra|320x320ra]] La [[Jilana (lingvo)|jilana]] (ĉine: 寒溪語) estas kreoligita [[japana lingvo]] parolata en kelkaj vilaĝoj de la distrikto Jilan [aŭ Lian, ndlr.], en nordorienta Tajvano. Ĝi estas kreola lingvo, kiu ekestis el lingva kontakto inter japanoj kaj la lokaj [[atajaloj]] dum la kolonia periodo. La jilana estas listigita kiel [[endanĝerigata lingvo]] pro la malgranda nombro da restantaj denaskaj parolantoj kaj la kreskanta uzo de la ĉina, la oficiala lingvo de Tajvano. == Esperanto-movado == Estis aperita en 1913, en tiama Formoso, dum la Japano regada, ESPERANTA LIBRETO eldonita per hektografio. Enhavis unuan paĝon, skribitan per la ĉina lingvo. Dua paĝo enhavas vortojn kaj notojn de himno al Mikado; tria paĝo “ La Espero". Sekvas proverboj, fabeloj kaj legendoj, kaj humoraĵoj. Lasta paĝo, reklamoj de Esperantaj Gazetoj.” Ekzistas grupo de Esperanto-parolantoj en Tajvano kiu interalie jam organizis Esperantan Festivalon de la Tajvana Literaturo. == Geografio == {{Ĉefa|Geografio de Tajvano}} Tajvanon apartigas disde [[Ĉeftera Ĉinio]] la [[Tajvana Markolo]]. === Urboj === {{Div col|cols = 2}} * [[Tajpeo]], 台北市 * [[Novtajpeo]], 新北市 * [[Tajĉungo]], 台中市 * [[Tajnano]], 台南市 * [[Kaosjungo]], 高雄市 * [[Taojuano]], 桃園市 * [[Hsinĉu]], 新竹市 * [[Ĉilun]], 基隆市 * [[Ĉjaji]], 嘉義市 * [[Ĉanghua]], 彰化市 * [[Ping Tung (Tajvano)|Ping Tung]], 屏東市 * [[Ĵubej]], 竹北市 * [[Juanlin]], 員林市 * [[Douliu]], 斗六市 * [[Tajtung]], 臺東市 * [[Hualjan]], 花蓮市 * [[Toufen]], 頭份市 * [[Nantou]], 南投市 *[[Ilan]], 宜蘭市 *[[Mjaŭli]], 苗栗市 *[[Ĉungli]], 中壢市 {{Div col end}} == Ekonomio == Tajvano estas karakterizita kiel eksport-orientita [[Kapitalismo|kapitalisma]]-[[Entreprenisto|entreprenista]] ekonomio, kun malalta [[inflacio]] kaj senlaborecoprocento. Dum la lastaj tri jardekoj, la ekonomio de Tajvano kreskis kun rapideco de ĉirkaŭ 8% jare. Ekde la [[1950-aj jaroj]], kiam Tajvano ricevis masivan ekonomian helpon de [[Usono]], ĝia industrio disvolviĝis rapide. La parto de agrikulturo en la [[malneta enlanda produkto]] malpliiĝis de 35% en la 1950-aj jaroj al nur 2.7% hodiaŭ. Rilate al siaj aliaj najbaroj, Tajvano ne estis grave trafita de la [[financa krizo de 1997 en Azio]]. Alia faktoro, kiu distingas ĝin de siaj najbaroj, estas la fakto, ke ĝia ekonomio baziĝas ĉefe sur malgrandaj kaj mezgrandaj entreprenoj, kaj ne sur gigantaj korporacioj, kiuj regas la ekonomiojn de [[Japanio]] kaj [[Sud-Koreio]], ekzemple. Tajvano estas unu el la plej gravaj eksportantoj de elektraj aparatoj, maŝinaro, komputila aparataro (kiel [[Procesoro|procesoroj]] kaj [[likvokristala ekrano]]) kaj aliaj industriaj produktoj. Ĝiaj kvin plej grandaj komercaj partneroj estas la [[Ĉinio]], [[Usono]], [[Honkongo]], Japanio kaj [[Singapuro]], la loka valuto estas la [[tajvana dolaro]], kaj ĝi estas membro de la [[Monda Komerca Organizo]] (MKO). La ekonomia prospero rezultigis investon de tajvana kapitalo en la najbaraj landoj en [[Orienta Azio]], inkluzive de Ĉinio, kiu provizas tajvanan industrion per granda kvanto da laborantaj manoj. La interspaco inter la ekonomia graveco de Tajvano por ĝia granda rivalo, kaj la konstanta politika streĉiĝo kiu regas inter ĝi kaj Ĉinio, finfine kondukas al la recesio de la politika konflikto, kaj la konservado de la streĉa [[status quo]] inter la landoj. Tajvano estas inkludita en la listo de la kvar tigroj de Azio kune kun Honkongo, Sud-Koreio kaj Singapuro. La telekomunika merkato en la Respubliko estas regata de Chunghwa Telecom, kiu antaŭe estis parto de registara ministerio kaj estis privatigita dum 1996. La nacia flugkompanio de Tajvano estas [[China Airlines]]. == Socio == Laŭ la Tutmonda Feliĉo-Raporto 2022, publikigita de la Reto de Solvoj por Daŭripova Evoluo de la Unuiĝintaj Nacioj, Tajvano estas la 26-a plej feliĉa nacio en la mondo kaj la plej feliĉa en Orienta Azio<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2022/08/13327/ | titolo = Tajvano: la plej feliĉa nacio en Orienta Azio, laŭ la Tutmonda Feliĉo-Raporto 2022 | titolo-aldono = Honkongo falis al la 81-a loko, tuj post Rusio | alirdato = 2023-10-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Oiwan Lam | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-08-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230823110936/https://eo.globalvoices.org/2022/08/13327/ | arkivdato = 2023-08-23 | citaĵo = }}</ref>. === Etnaj grupoj === La ĉefaj etnaj grupoj en Tajvano estas [[ĉinoj]] (96.45%) kaj tajvanaj indiĝenoj (2.45%). Krome estas minoritataj etnoj el Kontinenta Ĉinio, [[Honkongo|Honkongano]], [[Makao|Makaano]], kaj eksterlandanoj (1.10% entute). Inter etnografiaj grupoj de ĉinoj estas hokloj, la hakaoj (19.3%), kaj postmilitaj migrintoj. La postmilitaj migrintoj signifas la popoloj, kiuj venis al Tajvano kun la Kuomintanga registaro post la Dua Mondmilito kaj la sekva Enlanda Milito de Ĉinio. Sub la indiĝenoj estas diversaj popoloj. La ĉefaj grupoj estas ''Amis'', [[Atajaloj]], ''Paiwan'', ''Bunun'', [[Pujuma popolo|Pujumoj]], ''Rukai'', ''Cou'', ''Saisiyat'', ''Yami'', ''Thau'', ''Kebalan'', ''Truku'', ''Sakizaya'', [[Sedekoj]], ''Hla’alua'', ''Kanakanavu''. Ankaŭ estas [[Ebenlandaj indiĝenoj de Tajvano|ebenlandaj indiĝenoj]].<ref>{{Citaĵo el la reto|titolo=族群(國情簡介-人民)|arkivo-url=https://web.archive.org/web/20210605232843/https://www.ey.gov.tw/state/99B2E89521FC31E1/2820610c-e97f-4d33-aa1e-e7b15222e45a|arkivdato=2021-6-6|aŭtoro=台灣行政院|lingvo=ĉine|url=https://www.ey.gov.tw/state/99B2E89521FC31E1/2820610c-e97f-4d33-aa1e-e7b15222e45a}}</ref> <!--{{Aŭdioartikolo|eo-tajvano.ogg|30.07.2021}} NE EKZISTAS! Kio okazis? --> ==Edukado== {{Projektoj |commonscat=Taiwan |wikinewscat=Tajvano |q=Tajvano |ReVo=tajvan.0o.insulo}} ===Universitatoj=== * [[Nacia Centra Universitato]] * [[Nacia Universitato Jang-Ming Ĉaŭ-Tung]] * [[Nacia Universitato Sun Jatsen]] == Vidu ankaŭ == * [[Ĉinio]] * [[Nacia Revolucia Armeo]] * [[Prezidento de Respubliko Ĉinio]] * [[Tajvana Akademio]] * [[Pe̍h-ōe-jī]] Insularoj: * [[Ĝinmenoj]] * [[Macuoj]] * [[Penghuoj]] == Eksteraj ligiloj == * {{eo}} {{ueavikio|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Taiwan Taiwan - Wikivoyage (en)] * [http://www.gio.gov.tw/taiwan-website/abroad/fr/ Registara retejo (jen france)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040831040740/http://www.gio.gov.tw/taiwan-website/abroad/fr/ |date=2004-08-31 }}<!-- la kompleta retejo la 9-an de marto 2015 ne funkcias, sed multloke citiĝas, do eble nur dumtempe malfunkciiĝis --> * [http://www.tianli-a-taiwan.fr. Vojaĝkajero, fotoj kaj komentoj pri Tajvano (france kaj angle)] * [https://www.facebook.com/EaFTL Esperanta Festivalo de la Tajvana Literaturo] * ''[https://www.taiwanplus.com/about-us TaiwanPlus]'', ŝtatfinancata amaskomunikila platformo en Tajvano<ref>(eo) Abdulrosheed Fadipe, ''La jilana kreola lingvo de Tajvano: Revigligante la solan japan-bazitan kreolan lingvon en la mondo'', [[Global Voices en Esperanto]], la 21-an de majo 2025.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Tajvano|!]] [[Kategorio:Insuloj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1912]] {{Bibliotekoj}}{{Administra divido de Tajvano}}[[File:Taiwan WV Banner 2.jpg|775px]]{{Ŝtatoj en Azio}} 3cs80otqh85ybmqyn8ifpbmtp4na7ta 0 5167 9351022 9342083 2026-04-11T09:18:02Z Tirolischleioans 254019 /* Naskiĝoj */ 9351022 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJunio}} {{junio}} La '''21-a de junio''' estas la 172-a tago de la jaro (la 173-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 193 tagoj restas. Je la 21-a de junio okazis, interalie: == Eventoj == * Ĉiujare en tiu ĉi tempo estas sur la norda [[hemisfero]] la [[somero|somera]] [[solstico]] kaj sur la suda la vintra * [[1243]]: [[Pollando]]: princo Barnim la 1-a donis [[urborajto]]n al [[Stargard Szczeciński|Stargard]] * [[1305]]: [[Venceslao la 3-a (Bohemio)|Venceslao la 3-a]] iĝis reĝo de Pollando * [[1339]]: [[Svisoj]] venkis [[habsburgoj|habsburgajn]] [[feŭdismo|nobelojn]] en batalo de [[Laupen]] ([[kantono Berno]]) * [[1410]]: Interkonsente kun la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] reĝo de Hungario [[Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Sigismondo la 1-a]] deklaris militon al [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj|Pollando]], kio rezultis per la [[batalo de Grunwald]], malvenkega por la ordeno * [[1582]]: Japana [[daimio]] [[Oda Nobunaga]] sinmortigis elektante [[harakiro]]n * [[1599]]: Ĉeĥa [[kardinalo]] kaj politikisto [[Francisko el Dietrichstein]] estis nomumita papa [[legato (Romio)|legato]] * [[1621]]: [[Malnovurba ekzekuto en Prago]]: estis ekzekutitaj 27 nobeloj de la [[husmovado]] - tiu ekzekuto markis finon de la [[Bohemio|bohemia]] periodo de la [[Tridekjara milito]] * [[1655]]: Dum la 6-a venecia-turka milito [[Venecio|Venecia]] ŝiparo venkis en batalo de [[Dardaneloj]] * [[1661]]: [[Traktato de Kardis]] finis rusan-svedan militon * [[1718]]: Subskribo de pactraktato en Poĵarevac (Centra [[Serbio]]), finanta la 8-an venecian-turkan militon * [[1749]]: [[Nov-Skotio]]: [[Halifakso]] fondita de [[britoj]] * [[1764]]: En [[Brazilo]] fondiĝis [[Crato]] * [[1767]]: Samuel Wallis malkovris [[Tahitio]]n * [[1768]]: Ribelantaj [[kozakoj]] kaj lokaj [[kamparano]]j konkeris Humań ([[Ĉerkasa provinco]]), urbon de la [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]], kie ili [[masakro|masakris]] plurajn milojn da homoj * [[1788]]: [[Nov-Hampŝiro]] fariĝis la 9-a ŝtato de [[Usono]] * [[1791]]: [[Franca revolucio de 1789]]: reĝo [[Ludoviko la 16-a (Francio)|Ludoviko la 16-a]] provis eskapi el [[Parizo]], sed estis haltigita en [[Varennes-en-Argonne]] * [[1807]]: [[Napoleonaj Militoj]]: Imperiestro de Rusio [[Aleksandro la 1-a (Rusio)|Aleksandro la 1-a]] subskribis en [[Tauragė]] [[armistico]]n, kiu antaŭis pactraktaton kun la [[Unua Imperio (Francio)]] kaj [[Reĝlando Prusio]] * [[1813]]: [[Napoleonaj Militoj]]/[[Milito de Hispana Sendependiĝo]]: [[batalo de Vitorio]], finita pro malvenko de [[francoj]] kaj triumfo de la [[Duko de Wellington]] * [[1824]]: [[Greka milito de sendependiĝo]]: [[Otomana Imperio|turka armeo]] albordiĝis sur insulon Psara ([[Egea Maro]]) kaj masakris 15 mil [[grekoj]]n * [[1868]]: [[Munkeno]]: premiero de la [[opero]] ''[[Die Meistersinger von Nürnberg]]'', verkita de [[Richard Wagner]] * [[1895]]: [[Germana Regno]]: malfermo de la [[Kiela Kanalo]] liganta la [[Norda Maro|Nordan Maron]] kun la [[Balta Maro]] fare de imperiestro [[Vilhelmo la 2-a (Germana Regno)|Vilhelmo la 2-a]], filmata de Birt Acres, kio estas verŝajne unua filmregistrado en Germanio * [[1898]]: Insulo [[Gvamo]] fariĝis [[dependa teritorio de Usono]] * [[1900]]: [[Ĉeĥio]]: [[tramtransporto en Brno]] ekfunkciis; [[Ĉinio]]: imperiestrino [[Ciŝji]] deklaris militon kontraŭ [[Alianco de la ok nacioj]] dum la [[Boksista ribelo]] * [[1903]]: Inaŭguro de la [[fervojlinio]] [[Slavonice]] - [[Schwarzenau (Malsupra Aŭstrio)|Schwarzenau]] * [[1915]]: [[Supera Kortumo de Usono]] verdiktis pri [[ava klaŭzo]] por [[Oklahomo]] * [[1918]]: [[Unua mondmilito]]: [[Ĉeĥio]]: kvin infanoj estis mortpafitaj de la hungara armeo en [[Plzeň]] kiel parto de la aŭstra malsata [[persekutado]]; en [[Varsovio]] estis inaŭgurita Ŝtatkonsilio - malfondita samjare post akcepto fare de [[Centraj Potencoj]] de la [[14 punktoj de Wilson]] * [[1919]]: Memsinkiĝo de la germana ŝiparo en [[Scapa Flow]] por eviti transprenon fare de venkinta [[Triopa Entento]]; [[Gustav Bauer]] iĝis [[kanceliero]] de la [[Vajmara Respubliko]] * [[1920]]: [[Konstantin Fehrenbach]] iĝis kanceliero de Germanio * [[1929]]: En [[Meksiko]] finiĝis [[Kristisma Milito]], danke al [[mediacio]] de usona [[ambasadoro]] * [[1930]]: [[Konskripcio]]: unujara [[deviga militservo]] ekvalidis en [[Francio]] * [[1932]]: [[Dua Pola Respubliko]]: en [[Lesko]]-regiono komenciĝis [[ribelo]] de kamparanoj * [[1933]]: [[Germanio]]: [[Adolf Hitler]] malpermesis ekziston de aliaj [[politika partio|politikaj partioj]] krom [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio]] * [[1936]]: En [[Ĉeĥoslovakio]] Nacia Hungara Kristana Socialisma Partio kaj Hungara Nacia Partio unuiĝis sub la nomo de Unuiĝinta Hungara Partio, kun [[Andor Jaross]] kiel prezidanto kaj [[Johano Esterházy]] kiel plenuma prezidanto * [[1939]]: Protektoro [[Konstantin von Neurath]] komencis sur teritorio de la [[Protektorato de Bohemio kaj Moravio]] enkonduki [[kontraŭjudismo|kontraŭjudajn]] regularojn, validaj en la [[Tria Regno]] * [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: finiĝis dutaga ekstermo de polaj intelektuloj en [[Palmiry]] — 358 malliberuloj de [[Pawiak]] estis [[pafekzekutado|pafekzekutataj]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: en orienta [[Francio]] germanoj okupis [[Strasburgo]]n; malsukcesa provo organizi reziston en [[Bretonio (franca regiono)|Bretonio]]; frumatene itala [[invado]] al Francio komencita en la [[Okcidentaj Alpoj]]; [[pola ekzila registaro]] evakuiĝis de [[Francio]] al [[Londono]]; [[Mediteraneo]]: franca-brita pripafo de [[Bardia]] * [[1941]]: [[Nord-Afrika kampanjo]]: en okcidenta [[Etiopio]] [[italoj]] pro timo antaŭ [[partizano]]j redonis [[Ĝima]] al [[britoj]] kaj retiriĝis; Siria Fronto: post rompo de la rezisto de trupoj de la [[reĝimo de Vichy]] en antaŭurboj de [[Damasko]] kiel unuaj venis [[Libera Francio|"liberaj francoj"]]; [[Usono]] postulis fermon de ĉiuj italaj [[konsulejo]]j sur sia teritorio; nokte Rumana Armeo lanĉis armean operacon por reokupi [[Besarabio]]n kaj Nordan [[Bukovino]]n * [[1942]]: [[Nord-Afrika kampanjo]]: germanaj-italaj [[trupo (armeo)|trupoj]] [[Sieĝo de Tobruko|konkeris Tobruk]]; [[Pacifika Fronto]]: japana [[submarŝipo]] sensukcese bombardis Fortreson Stevens en usona [[subŝtato]] [[Oregon]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: [[Ruĝa Armeo]] malfondis Ĉefan Komandantaron de Sud-Okcidenta Direkto * [[1943]]: [[Heinrich Himmler]] anoncis krei en [[Ĉefgubernio]] kaj [[Bjalistoko]] specialajn polictrupojn por senkondiĉe kontraŭbatali la [[Pola Rezistomovado|Polan Rezistomovadon]] kaj ordonis likvidi judajn [[geto]]jn en Pollando, [[Belorusa SSR]] kaj Baltaj Landoj; [[Francio]]: generalo [[Charles de Gaulle|de Gaulle]] nuligis dekreton de [[Edouard Daladier|E. Daladier]] de septembro 1939 kaj laŭleĝigis la [[Franca Komunista Partio|Francan Komunistan Partion]]; [[Franca rezistado|franca rezistanto]] [[Jean Moulin]] estis arestita de germanoj; usona [[aviado]] atakis [[Napolo]]n; nokte la [[brita aerarmeo]] atakis [[Krefeld]], post kio la [[atakaviadilo]]j alteriĝis sur [[aerodromo]]j en [[Nord-Afriko]] * [[1944]]: Ĉirkaŭ 30 mil soldatoj de SS, Gestapo kaj [[Wehrmacht]] ĉirkaŭis en praarbaro Solska kaj atakis polajn kaj sovetajn [[partizano]]jn por kontraŭstari la [[ribelo de Zamość|ribelon de Zamość]]; Socia Konsilio pri Orientaj Teroj decidis nuligi [[Operaco "Ostra Brama"|Operacon "Ostra Brama"]] kaj koncentriĝi pri [[batalo]] kontraŭ SS-divizio "Hałczyna" kaj la [[Ukraina Ribela Armeo]] * [[1945]]: [[Pacifika Fronto]]: [[Usona armeo]] [[batalo de Okinavo|konkeris Okinavon]]; [[Prezidento de Ĉeĥoslovakio]] [[Edvard Beneš]] dekretis pri konfisko kaj [[parcelo|parceligo]] de la tero apartenanta al [[germana]]j, [[hungara]]j civitanoj kaj [[kunlaborismo|kunlaboristoj]]; [[Sovetunio]]: en [[Moskvo]] finiĝis montra [[proceso de 16 gvidantoj de Pola Subtera Ŝtato]] — pro ŝajna kunlaboro kun germanoj kaj kontraŭsoveta agado 13 estis kondamnitaj al mallibero * [[1946]]: En [[Poznań]] komenciĝis proceso kontraŭ [[Arthur Greiser]], [[regiono (geografio)|regiona]] reprezentanto de [[Provinco Vartlando]] en la registaro de [[Adolf Hitler]] * [[1948]]: [[Germana marko]] ekcirkulis; ''[[Atlantic City]]'': fonografia firmao ''[[Columbia Records]]'' prezentis longturniĝan [[gramofondisko]]n; [[Universitato de Manĉestro]]: en la unua [[komputilo]] ''Small-Scale Experimental Machine'' ekfunkciis unua [[Memoro (komputiko)|memorigita]] [[komputila programo]] * [[1949]]: [[Pollando]]: partoprenantoj de la Konferenco de Partiaj Arkitektoj proklamis [[Socialisma realismo|socrealismo]]n en [[arkitekturo]], kiel unusolan devigan artdirekton (oficiale anoncita julie de prezidento [[Bolesław Bierut|B. Bierut]]); generalo [[Heliodor Píka]] estis [[pendumo|pendumita]] en la [[malliberejo]] Bory en [[Plzeň]] * [[1950]]: [[Stalinismo]]: Nokte de la 20-a/21-a de junio komenciĝis en [[Pollando]] amasaj arestoj de proksimume 5000 [[atestantoj de Jehovo]] fare de Ministerio de Publika Sekureco * [[1951]]: [[Stalinismo]]: Malfondo de la Pola Akademio de Scipovoj ^{<small>[???]</small>} * [[1963]]: Kardinalo Giovanni Battista Montini iĝis papo [[Paŭlo la 6-a]]; [[Francio]] retirigis sian [[mararmeo]]n de [[NATO]] * [[1982]]: 17 el inter 111 personoj pereis en katastrofo de fluganta de [[Kuala-Lumpuro]] Boeing 707 de [[Air India]], kio okazis dum alteriĝo en aviadilejo en [[Mumbajo]] * [[1990]]: [[Irano]]: ĉirkaŭ 40 mil personoj pereis dum [[tertremo]] en la provinco [[Gilano]]; [[Parlamento]]j de [[Germana Demokratia Respubliko]] kaj de [[Federacia Respubliko Germanio]] konfirmis la senŝanĝecon de la okcidenta [[ŝtatlimo]] de [[Pollando]] * [[1991]]: [[Saparmurat Nijazov]] iĝis unua prezidento de [[Turkmenio]] * [[2000]]: [[Usono]]: [[Bill Clinton]] atribuis [[Medal of Honor]] al 22 azidevenaj usonanoj (ĉefe japanoj) el 442-a Sturma [[Regimento]], pro agado dum la dua mondmilito * [[2001]]: Plena [[suna eklipso]] videbla en [[Atlantika Oceano]], [[Suda Afriko]] kaj [[Hinda Oceano]] * [[2004]]: [[SpaceShipOne|''KosmoŜipoUnu'']] kiel la unua privata [[kosmoŝipo]] ekflugis la [[kosmo]]n * [[2005]]: [[Internacia Astronomia Unio]] eknomis du novajn lunojn de [[Plutono]]: [[Nikso (luno)|Nikso]] kaj [[Hidro (Luno)|Hidro]] * [[2007]]: Reveno de [[Kosmopramo Atlantis]] de la [[Internacia Kosmostacio]] * [[2009]]: [[Gronlando]] akiris plilarĝigitan [[aŭtonomeco]]n kun kontrolo super [[polico]], [[juĝistaro]] kaj [[krudmaterialo]]j * [[2011]]: [[Pedro Passos Coelho]] iĝis ĉefministro de Portugalio * [[2014]]: [[Maŭritanio]]: oficanta prezidento [[Mohamed Ould Abdel Aziz]] reelektiĝis * [[2015]]: [[Internacia Tago de Jogo]] okazis unuafoje en preskaŭ 200 landoj * [[2020]]: [[Germanio]]: en [[Gelsenkirchen]] oni inaūguris monumenton al [[Lenin]] * [[2021]]: [[Robinah Nabbanja]] kiel unua virino iĝis ĉefministro de [[Ugando]] == Naskiĝoj == *[[1002]]: [[Leono la 9-a]], papo, sanktulo (m. [[1054]]) *[[1732]]: [[Johann Christoph Friedrich Bach]], germana muzikisto kaj komponisto (m. [[1795]]) *[[1750]]: [[Thomas Spence]], angla radikala [[politika maldekstro|maldekstrulo]] kaj defendanto de la [[kunposedo|komuna posedo]] de la tero (m. [[1814]]) *[[1781]]: [[Siméon-Denis Poisson]], franca matematikisto kaj fizikisto (m. [[1840]]) *[[1785]]: [[Sylvie von Ziegesar]], germana intelektulino (m. [[1858]]) *[[1798]]: [[Wolfgang Menzel]], germana literaturhistoriisto kaj kritikisto (m. [[1873]]) *[[1813]]: [[William Edmondstoune Aytoun]], skota verkisto, humuristo kaj juristo (m. [[1865]]) *[[1818]]: [[Ernesto la 2-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao)]], germana nobelo kaj komponisto (m. [[1893]]) *[[1821]]: [[Samuel White Baker]], brita esploristo malkovrinta [[Albertlago]]n (m. [[1893]]) *[[1821]]: [[August Henneberger]], germana literaturhistoriisto (m. [[1866]]) *[[1823]]: [[Jean Chacornac]], franca astronomo (m. [[1873]]) *[[1839]]: [[Machado de Assis]], brazila verkisto kaj poeto (m. [[1908]]) *[[1851]]: [[Bohdan Jelínek]], ĉeĥa poeto (m. [[1874]]) *[[1855]]: [[Alois Brandl]], aŭstra kaj germana literaturhistoriisto (m. [[1940]]) * [[1856]]: [[Alajos Stróbl]], hungara skulptisto (m. [[1926]]) *[[1862]]: [[Zsigmond Reiner]], hungara ĵurnalisto kaj publicisto (m. [[1907]]) *[[1862]]: [[Johannes Schlaf]], germana verkisto kaj tradukisto (m. [[1941]]) *[[1863]]: [[Max Wolf]], germana astronomo, pioniro de astro[[fotografio]] (m. [[1932]]) * [[1864]]: [[Heinrich Wölfflin]], svisa profesoro, [[arthistoriisto]] kaj verkisto (m. [[1945]]) * [[1870]]: [[Clara Immerwahr]], germana kemiistino (m. [[1915]]) *[[1881]]: [[Ferenc Görög]], hungara historiisto, redaktoro (m. [[1970]]) *[[1882]]: [[Lluís Companys]], prezidento de la [[Generalitato de Katalunio]] dum la [[Dua Hispana Respubliko]] (m. [[1940]]) *[[1883]]: [[Oskar Janicki]], aŭstra politikisto kaj sindikatisto (m. [[1945]]) *[[1887]]: [[Emil Herfurth]], germana pedagogo kaj politikisto (m. [[1951]]) *[[1889]]: [[Tadeusz Jan Kowalski]], pola [[orientalisto]], tjurkologo, arabisto, iranisto (m. [[1948]]) *[[1893]]: [[Alois Hába]], ĉeĥa komponisto (m. [[1973]]) * [[1893]]: [[Werner Zimmermann]], svisa instruisto, verkisto, kunfondinto de alternativisma banko [[WIR-Banko-Kooperativo]] (m. [[1982]]) * [[1895]]: [[Přemysl Pitter]], ĉeĥa pedagogo, protektanto de [[infano]]j, [[Justuloj inter la popoloj|justulo inter la popoloj]], kunlaboranto de [[Olga Fierz]], esperantisto (m. [[1976]]) * [[1897]]: [[Farkas Molnár]], hungara arkitekto, pentristo, grafikisto kaj [[tipografo]] (m. [[1945]]) *[[1905]]: [[Jean-Paul Sartre]], franca filozofo kaj Nobelpremiita verkisto (m. [[1980]]) *[[1909]]: [[Árpád Schwartz]], rumania hungara kuracisto (m. [[1960]]) *[[1915]]: [[Wilhelm Gliese]], germana astronomo (m. [[1993]]) *[[1918]]: [[Tibor Szele]], hungara matematikisto, profesoro (m. [[1955]]) *[[1921]]: [[Jane Russell]], usona aktorino (m. [[2011]]) *[[1924]]: [[Ezzatolah Entezami]], irana reĝisoro kaj aktoro (m. [[2018]]) *[[1926]]: [[Conrad Hall]], usona [[kameraisto]], [[ĉefa fotografisto]] (m. [[2003]]) *[[1928]]: [[Margit Bara]], hungara aktorino (m. [[2016]]) *[[1931]]: [[Jan Trąbka]], pola kuracisto, [[neŭrologo]], [[kibernetikisto]] kaj filozofo (m. [[2012]]) *[[1932]]: [[Lalo Schifrin]], argentina pianisto, komponisto, muzikaranĝisto kaj dirigento (m. [[2025]]) *[[1935]]: [[Géza Gergely (lokhistoriisto)|Géza Gergely]], rumania hungara instruisto, lokhistoriisto *[[1935]]: [[Francoise Sagan]], franca verkistino (m. [[2004]]) * [[1938]]: [[Michael M. Richter]], germana matematikisto (m. [[2020]]) * [[1940]]: [[Michael Ruse]], brita filozofo (m. [[2024]]) *[[1943]]: [[Károly Vilhelm]], rumania hungara, hungara pentristo, artkritikisto (m. [[2011]]) *[[1945]]: [[Adam Zagajewski]], pola poeto, eseisto, verkisto, tradukisto kaj filozofo *[[1947]]: [[Ŝirin Ebadi]], irana Nobelpremiita defendantino de [[homaj rajtoj]] * [[1947]]: [[Fernando Savater]], hispana (eŭska) filozofo-etikisto, publicisto, profesoro kaj verkisto *[[1948]]: [[Andrzej Sapkowski]], pola [[fantasto|fantasta]] verkisto *[[1953]]: [[Benazir Bhutto]], ĉefministrino de Pakistano (m. [[2007]]) *[[1953]]: [[András Lajos Róth]], rumania hungara historiisto, bibliotekisto *[[1954]]: [[Wilfried Berchtold]], aŭstra politikisto *[[1955]]: [[Michel Platini]], franca futbalisto, prezidanto de [[UEFA]] *[[1959]]: [[Richard Baawobr]], afrika kardinalo (Ganao) kaj superioro de la Blankaj Patroj * [[1961]]: [[Manu Chao]], franca kantisto kaj ĉefmuzikisto de la grupo [[Mano Negra]] * [[1961]]: [[Mark Fettes]], usona-kanada profesoro pri [[edukado]], ano de [[Loka Kongresa Komitato|LKK]] por [[UK 1984]], redaktoro de "[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]", direktoro de la [[Fondaĵo pri Esperantaj Studoj]], [[Estraro de UEA 1992-1995|UEA-estrarano pri informado]], [[Ĝenerala Sekretario de UEA|ĜenSek]] kaj [[prezidantoj de UEA|prezidanto de UEA]] *[[1962]]: [[Viktor Coj]], sovetia rokkantisto kaj aktoro (m. [[1990]]) *[[1964]]: [[Doug Savant]], usona aktoro * [[1965]]: [[Yang Liwei]], unua ĉina kosmonaŭto *[[1967]]: [[Jinglak Ĉinaŭat]], ĉefministrino de Tajlando *[[1968]]: [[Peter Vajkoczy]], germana neŭrokirurgo kaj universitata profesoro *[[1971]]: [[Zsolt Nagy]], rumania hungara politikisto, ministro * [[1973]]: [[Zuzana Čaputová]], [[prezidanto de Slovakio]] *[[1976]]: [[László Borsodi L.]], rumania hungara instruisto kaj poeto *[[1979]]: [[Chris Pratt]], usona filma kaj televida aktoro *[[1982]]: [[William Mountbatten-Windsor]], brita tronheredonto *[[1985]]: [[Amel Bent]], franca kantistino *[[1986]]: [[Lana Del Rey]], usona kantistino, komponistino, kantaŭtorino == Mortoj == * [[870]]: [[Al-Muhtadi]], abasida [[kalifo]] dum la [[Malordo de Samaro]] * [[1305]]: [[Venceslao la 2-a (Bohemio)|Venceslao la 2-a]], pola kaj bohemia reĝo (n. [[1271]]) * [[1377]]: [[Eduardo la 3-a (Anglio)|Eduardo la 3-a]], reĝo de Anglio (n. [[1312]]) * [[1521]]: [[Leonardo Loredan]], doĝo de Venecio (n. [[1436]]) * [[1527]]: [[Makiavelo]], itala historiisto kaj [[politika filozofio|politika filozofo]] (n. [[1469]]) * [[1529]]: [[John Skelton]], angla poeto kaj dramisto (n. ĉirkaŭ [[1460]]) * [[1547]]: [[Sebastiano del Piombo]], itala pentristo (n. [[1485]]) * [[1582]]: [[Oda Nobunaga]], japana [[daimio]] el la [[Sengoku-epoko]] (n. [[1534]]) * [[1591]]: [[Luigi Gonzaga]], itala jezuito kaj sanktulo (n. [[1568]]) * [[1621]]: [[Malnovurba ekzekuto en Prago]] de 27 personoj, i.a. [[Kryštof Harant z Polžic a Bezdružic]] (n. [[1564]]) kaj [[Jáchym Ondřej Šlik]] (n. [[1569]]) * [[1621]]: [[Jan Jessenius]], bohemia kuracisto, filozofo kaj politikisto, rektoro (n. [[1566]]) * [[1631]]: [[John Smith]], angla aventuristo kaj esploristo de [[Norda Ameriko]] (n. [[1580]]) * [[1652]]: [[Inigo Jones]], angla arkitekto kaj [[scenaranĝaĵo|scenararanĝisto]] (n. [[1573]]) * [[1661]]: [[Andrea Sacchi]], itala pentristo kaj arkitekto (n. [[1599]]) * [[1714]]: [[Paul du Ry]], franca arkitekto (n. [[1640]]) * [[1738]]: [[Charles Townshend]], angla nobelo, agrikulturisto kaj politikisto (n. [[1674]]) * [[1788]]: [[Johann Georg Hamann]], germana filozofo kaj teologo (n. [[1730]]) * [[1789]]: [[Paul Henri Thiry d'Holbach]], germana-franca filozofo, [[enciklopediistoj|enciklopediisto]] (n. [[1723]]) * [[1852]]: [[Friedrich Fröbel]], germana [[pedagogo]] (n. [[1782]]) * [[1857]]: [[Louis-Jacques Thénard]], franca kemiisto (n. [[1777]]) * [[1857]]: [[Karl von Schiller]], germana forstisto (n. [[1793]]) * [[1861]]: [[Ludwig Preller]], germana filologo klasika (n. [[1809]]) * [[1874]]: [[Anders Jonas Ångström]], sveda fizikisto kaj astronomo (n. [[1814]]) * [[1876]]: [[Antonio López de Santa Anna]], prezidento de [[Meksiko]] (n. [[1794]]) * [[1877]]: [[Nathaniel Palmer]], usona kapitano, malkovrinto kaj esploristo de [[Antarkto]] (n. [[1799]]) * [[1889]]: [[Karl Bötticher]], germana arkitekto, arthistoriisto kaj arkeologo (n. [[1806]]) * [[1895]]: [[Friedrich Tietjen]], germana astronomo (n. [[1832]]) * [[1908]]: [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]], rusia komponisto (n. [[1844]]) * [[1914]]: [[Bertha von Suttner]], aŭstra pacistino kaj verkistino (n. [[1843]]) * [[1928]]: [[Aladár Ballagi]], hungara historiisto, profesoro, instruisto (n. [[1853]]) * [[1935]]: [[Alfred Roller]], aŭstra [[scenaranĝisto]], pentristo kaj grafikisto (n. [[1864]]) * [[1938]]: [[Valentin Poljakov]], rusia, sovetia instruisto kaj [[esperantisto]], redakciano de "[[La Nova Epoko]]", viktimo de [[stalinismo]] (n. [[1896]]) * [[Janusz Kusociński]], pola [[atletiko|atletikisto]], pafmortigitaj en [[Palmiry]] kadre de [[Eksterordinara Ekstermiga Agado]] (n. [[1907]]) * [[Maciej Rataj]], marŝalo de [[Sejmo (Pollando)|Pola Sejmo]], same pafmortigitaj en [[Palmiry]] (n. [[1884]]) * [[1940]]: [[Smedley Butler]], usona generalo, [[pacisto]] (n. [[1881]]) * [[1944]]: [[Gyula Magyary-Kossa]], hungara farmaciisto, kuracisto, historiisto pri kuracado, profesoro (n. [[1865]]) * [[1945]]: [[Josef Hora]], ĉeĥa poeto, tradukisto kaj literatura kritikisto (n. [[1891]]) * [[1946]]: [[Peter Bräunlich]], germana teologo kaj verkisto (n. [[1866]]) * [[1949]]: [[Heliodor Píka]], ĉeĥa soldato, [[armea ataŝeo]], ekzekutita en [[Moskvo]] (n. [[1897]]) * [[1951]]: [[Charles Dillon Perrine]], argentina-usona astronomo (n. [[1867]]) * [[1956]]: [[Lajos Kreybig]], hungara agrikulturisto, [[humo|hum]]esploristo (n. [[1879]]) * [[1957]]: [[Johannes Stark]], germana Nobelpremiita fizikisto (n. [[1874]]) * [[1959]]: [[Béla Kovács (ministro)|Béla Kovács]], hungara politikisto, ministro, malliberulo de [[gulago]] (n. [[1908]]) * [[1967]]: [[Feliks Stackeviĉ]], belorusa instruisto, verkisto, [[Esperanto-vortaristo]], tradukisto (n. [[1879]]) * [[1967]]: Władysława Maciesza, pola soldatino de [[spionado|spionagentejo]], membrino de la [[Servo al Venko de Pollando]], senatano (n. [[1888]]) * [[1970]]: [[Sukarno]], unua prezidento de [[Indonezio]] (n. [[1901]]) * [[1976]]: [[Gyula Csehi]], rumania hungara literaturisto, universita profesoro (n. [[1910]]) * [[1992]]: [[Joan Fuster]], [[Valencio (provinco)|valencia]] verkisto (n. [[1922]]) * [[1995]]: [[Pál Binder]], rumania hungara lokhistoriisto (n. [[1935]]) * [[2001]]: [[John Lee Hooker]], usona [[bluso|blusa]] muzikisto, aŭtoro de la stilo [[bugio]] (n. [[1917]]) * [[2011]]: [[Magomet Isajev]], sovetia, rusia profesoro pri [[lingvistiko]], [[orientalisto]] kaj [[esperantologo]], prezidanto de la [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]], kunaŭtoro de la ''[[Lernolibro de lingvo Esperanto]]'' (n. [[1928]]) * [[2014]]: [[Roman Laskowski]], pola [[slavistiko|slavisto]] (n. [[1936]]) * [[2015]]: [[Gunther Schuller]], usona komponisto, dirigento, [[korno (muzikinstrumento)|kornisto]], muziksciencisto (n. [[1925]]) * [[2015]]: [[Veijo Meri]], finna verkisto, poeto kaj tradukisto (n. [[1928]]) * [[2015]]: [[Alexander Schalck-Golodkowski]], germana juristo kaj politikisto (n. [[1932]]) * [[2015]]: [[Wilfrid Bach]], germana geografo kaj klimatologo (n. [[1936]]) * [[2017]]: [[György Rubovszky]], hungara advokato, parlamenta deputito (n. [[1944]]) * [[2019]]: [[Dimitris Ĥristofias]], prezidanto de Kipro (n. [[1946]]) * [[2020]]: [[György Bálint (ĝardenisto)|György Bálint]], hungara ĝardenisto, redaktoro, politikisto (n. [[1919]]) * [[2020]]: Zeev Sternhell, israela historiisto (n. [[1935]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * Laŭ [[Okcidenta astrologio]] la unua tago sub la [[Zodiako|zodiaka signo]] [[Kankro (konstelacio)|Kankro]]: ♋ (ĝis la [[22-a de julio]]) * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Luigi Gonzaga]], itala [[jezuito]] * Internacia Tago de [[Muziko]] - ekde 1995, laŭ iniciato de Marcel Landowski, franca komponisto * Monda Tago de [[Rultabulo]] - ekde 2006 * [[Internacia Tago de Jogo]] - ekde 2015, laŭ iniciato de [[Narendra Modi]], ĉefministro de [[Barato]] * [[Pollando]]: Tago de [[entrepreno|Entreprenisto]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''21-a de junio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; {{projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]. [[Kategorio:21-a de junio| ]] [[Kategorio:Junio|21]] [[Kategorio:21-a tago de la monato|#06]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0621]] sxqua8rd6b5i48xzvxlg3arbvwb88f3 0 5220 9350675 9313552 2026-04-10T12:20:53Z ~2026-22039-60 254987 /* Eventoj */ koncizigo 9350675 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{Oktobro}} La '''8-a de oktobro''' estas la 281-a tago de la jaro (la 282-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 84 tagoj restas. Je la 8-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[314]] (aŭ [[316]]): [[Konstanteno la Granda]] venkis [[Licinio]]n en la batalo de [[Vinkovci|Kybalis]] * [[451]]: [[Koncilio de Kalcedono]] komenciĝis * [[927]]: [[Bulgara Ortodoksa Eklezio]], anoncita pli frue kiel [[aŭtokefalio|aŭtokefalia]], iĝis [[patriarko|patriarkujo]] * [[1480]]: Granda princo de [[Moskvo]] [[Ivano la Tria]] forĵetis tataran [[Granda Hordo|Grandan Hordon]] dum provo transpaŝi riveron Ugra (alfluo de [[Okao]]) * [[1508]]: En [[Moskvo]] subskribiĝis [[pactraktato]] finanta la 3-an litovan-moskvan militon (1507-08) * [[1517]]: Reĝo de Francio [[Francisko la 1-a (Francio)|Francisko la 1-a]] fondis havenan urbon [[Havro]] * [[1600]]: [[San-Marino]] adoptis skribitan [[konstitucio]]n * [[1656]]: [[Sveda diluvo]]: venko de pola-litova armeo kaj [[tataroj]] en batalo de Prostki (proksime al [[Ełk]]) kontraŭ [[svedoj]], [[Brandenburgio|brandenburgoj]] kaj [[Prusio|prusoj]] * [[1715]]: [[Pollando]]: venko de pola armeo super la [[Saksio|saksa]] en batalo de Radogoszcz * [[1804]]: [[Jean Jacques Dessalines]] kroniĝis kiel imperiestro de [[Haitio]] * [[1809]]: [[Klemens von Metternich]] iĝis [[ministro pri eksteraj aferoj]] kaj ŝtata [[kanceliero]] de la [[Aŭstra imperio]] * [[1814]]: [[Argentino]]: [[Provinco Salta]] kreiĝis * [[1871]]: [[Usono]]: 5 grandaj [[incendio]]j eksplodis, i.a. en [[Ĉikago]] ([[Ilinojso]]) kaj Peshtigo ([[Viskonsino]]) * [[1879]]: [[Dua pacifika milito]]: [[Ĉilio|ĉiliaj]] [[ŝipo]]j venkis la [[Peruo|peruajn]] en [[marbatalo]] apud Angamos ([[Antofagasta (urbo)|Antofagasta]]) * [[1890]]: [[Funikularo de Zagrebo]] malfermita * [[1897]]: [[Gustav Mahler]] estis nomumita direktoro de [[Viena Ŝtata Operejo]] * [[1901]]: [[Pollando]]: [[Sopot]] iĝis urbo * [[1906]]: Germana astronomo [[August Kopff]] malkovris asteroidon [[612 Veroniko|Veroniko]] * [[1912]]: [[Montenegro]] proklamis militon kontraŭ [[Otomana Imperio]] - komenco de la [[Unua Balkana milito]] * [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: Unuafoja uzo de [[bombaviadilo]]j * [[1915]]: [[Armena genocido]]: en [[Turkio|turka]] urbo [[Trabzon]] [[islamo|islamanoj]] mortigis kaj vivbruligis ĉ. 1000 [[armenoj]]n * [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: Apud usona insulo [[Nantucket]] germana [[submarŝipo]] ''SM U-53'' sinkigis 5 [[ŝipo]]jn (3 britaj, nederlanda kaj norvega) * [[1917]]: Unua numero de [[belorusa|beloruslingva]] gazeto "Belorusa Krinica" aperis en [[Sankt-Peterburgo|Peterburgo]] * [[1918]]: [[Unua Mondmilito]]: Komenciĝis batalo de [[Cambrai]] inter la brita armeo apogata de taĉmentoj de [[Kanado]] kaj [[Novzelando]] kaj [[Germana Imperiestra Regno]]; [[Ofensivo de Meuse-Argonne]] * [[1919]]: [[Latva milito de sendependeco]]: [[bermontianoj]] komencis atakon al [[Rigo]] * [[1920]]: [[Buĥara Popola Soveta Respubliko]] estis fondita; [[Dua Pola Respubliko]]: komencita "[[ribelo]]" de generalo [[Lucjan Żeligowski]], kiu post kelkaj tagoj okupis [[Vilno]]n kun ĉirkaŭaĵoj proklamante [[Centra Litovio 1920-1940|Centran Litovion]] * [[1922]]: [[Latvio]]: unua [[baloto]] al latva [[Saeima]] komenciĝis * [[1923]]: [[Flughaveno Berlino-Tempelhof]] ekkonstruiĝis * [[1937]]: Diktatoro de Domingo [[Rafael Trujillo]] ordonis haltigon de [[masakro]] ordonita kontraŭ [[migrado|elmigrintoj]] el [[Haitio]] * [[1938]]: En [[Uĵhorodo]] kreiĝis kadre de la [[Dua respubliko de Ĉeĥoslovakio]] unua registaro de aŭtonoma [[Karpata Rutenio]] * [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: germanaj trupoj establis [[geto]]n en [[Piotrków Trybunalski]]; germana Selbstschutz pafmortigis en [[Świecie]] 83 polojn kaj judojn (dum du tagoj) kaj en Radowice (proksime al [[Zielona Góra]]) 23 polojn; [[Adolf Hitler]] subskribis en [[Berlino]] dekreton pri [[anekso]] de [[Pollando|polaj]] okcidentaj kaj nordaj teritorioj al [[Tria Regno]]; [[Estonio]]: pola [[submarŝipo]] ''[[ORP Orzeł]]'', kiel lasta el la pola ŝiparo, forlasis [[Balta Maro|Baltan Maron]] direkte al [[Britio]] * [[1940]]: al koncentrejo [[Aŭŝvico]] alvenis transporto kun 342 malliberuloj; en aviada [[katastrofo]] pereis ĉeĥa kaj pola armea [[piloto]] [[Josef František]], la plej efika alianca [[flug-aso]] servinta en skadro 303 * [[1941]]: germanaj unuoj komencis konstruadon de [[Aŭŝvico]] II por sovetaj [[militkaptito]]j; [[Holokaŭsto]]: en [[Belorusa SSR]] germanoj komencis masakron de 16 mil [[judoj]] en la [[geto]] de [[Vicebsko]]; en [[Protektorato Bohemio kaj Moravio]] estis malpermesita organizaĵo [[Sokol-movado|Sokol]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Suda Fronto]]: [[Wehrmacht]] atingis la [[Azova maro|Azovan maron]], [[Mariupol]] kapitulacis, dum batalado la 18-a Armeo estis ĉirkaŭita, pli ol 100 000 soldatoj de la [[Ruĝa Armeo]] estis kaptitaj * [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: ĉirkaŭ 600 [[judoj]] estis [[murdo|murditaj]] dum likvido de geto en Demidówka (nun en [[Rivna provinco]]); [[Batalo de Atlantiko]]: germana submarŝipo ''U-179'' sinkigis britan ŝipon ''City of Athens'' kaj samtage estis atakita kaj sinkigita kun 61-persona skipo de brita [[destrojero]] ''HMS Active'', kiu pli frue savis ŝiprompiĝintojn el ''City of Athens'' * [[1943]]: apud [[Gronlando]] pola [[destrojero]] ''Orkan'' sinkis post trafo de germana [[sona ondo|sononda]] [[torpedo]] - saviĝis 44 el ĉ. 220 [[maristo]]j; [[Korsiko]]: [[Ajaccio]] liberiĝis * [[1944]]: Al [[koncentrejo Ravensbrück]] alvenis de [[Varsovio]] transporto kun 245 polinoj * [[1945]]: Prezidento de Usono [[Harry S. Truman]] informis pri livero de ''know-how'' pri [[atombombo]] al [[Britio]] kaj [[Kanado]] * [[1946]]: Surbaze de verdikto de Brita Armea Tribunalo estis [[pendumo|pendumita]] Max Pauly, germana [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio|nacisocialista]] [[militkrimo|militkrimulo]], komandanto de [[koncentrejo]]j Stutthof (1939-1942) kaj [[Neuengamme]] (1942-1945) * [[1948]]: [[Stalinismo]]: soveta [[kolonelo]] Antoni Skulbaszewski iĝis en Pollando supera [[armeo|armea]] [[akuzisto]] * [[1952]]: 3 [[trajno]]j [[kolizio|koliziis]] en [[stacidomo]] de [[Granda Londono]] mortigante 112 homojn - 340 vundiĝis * [[1958]]: Oni [[Enplantaĵo|enplantis]] unuan internan movigilon de [[koro]] * [[1962]]: [[Alĝerio]] aniĝis al [[Unuiĝintaj Nacioj]] * [[1966]]: Pola futbalisto [[Kazimierz Deyna]] debutis en sporta klubo de [[Lodzo]] * [[1967]]: [[La Higuera (Bolivio)|La Higuera]]: [[Bolivio|boliviaj]] soldatoj vundis kaj arestis revoluciulon [[Che Guevara]] - la sekvan tagon li estis pafmortigita * [[1969]]: [[Protestoj kontraŭ milito en Vjetnamio]]: manifestacioj nomataj Tagoj de Kolero komenciĝis en [[Ĉikago]], celantaj fini usonan implikiĝon en la [[Vjetnama Milito]] * [[1979]]: En novkonstruita Nacia [[Muzeo]] en [[Krakovo]] estis malfermita [[ekspozicio]] ''Propra [[portreto]] de [[poloj]]'' * [[1980]]: Lasta [[koncerto]] de [[Bob Marley]] * [[1982]]: [[Olof Palme]] duafoje iĝis ĉefministro de Svedio; [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] de [[Pola Popola Respubliko]] voĉdonis leĝon pri [[sindikato]]j - formala eksterleĝigo de "[[Solidareco (Pollando)|Solidareco]]"; gvidantoj de [[Konfederacio de Sendependa Pollando]] [[Leszek Moczulski]], [[Romuald Szeremietiew]] kaj du aliaj estis kondamnitaj de juĝejo al plurjara mallibero pro „provo perforte renversi [[reĝimo]]n de la [[Pola Popola Respubliko]]” * [[1985]]: En [[Londono]] [[muzikalo]] ''[[Les Misérables]]'' estis prezentita unuafoje en populara versio * [[1988]]: [[Latvia Popola Fronto]] fondiĝis * [[1989]]: [[Revolucioj de 1989]]: Civitanoj de [[Germana Demokratia Respubliko|GDR]] en [[Prago]] petis vojaĝi al [[FRG]] - 4 000 homoj estis jam en konstruaĵo de la okcidentgermana [[ambasado]]; [[Dresdeno]]: dum [[Lundaj manifestacioj (Leipzig)|lunda manifestacio]] grupo de 20 civitanoj estis elektita por negoci la sekvan tagon siajn politikajn postulojn kun la lokaj aŭtoritatoj * [[1990]]: [[Jerusalemo]]: 17 [[palestinano]]j pereis kaj pli ol 100 vundiĝis en [[tumulto]] kun israela polico sur la [[Templa Monto]] * [[1991]]: [[Slovenio]] enkondukis sian propran valuton, [[tolaro]]n; efektivigo de la deklaracio de sendependeco de [[Kroatio]] de la [[25-a de junio]]; registaro de Kroatio agnoskis [[Estonio]]n kaj [[Latvio]]n kiel [[suvereneco|suverenajn]] ŝtatojn * [[1993]]: [[Ukrainio]] komencis specialan operacon por evakui [[kartveloj|kartvelajn]] [[rifuĝinto]]jn el [[Abĥazio]] * [[1997]]: [[Kim Jong-il]] iĝis ĝenerala sekretario en [[Nord-Koreio]] * [[2000]]: [[Pollando]]: venko de [[Aleksander Kwaśniewski]] dum prezidentaj balotoj * [[2001]]: [[Arnold Rüütel]] iĝis prezidento de Estonio; [[Girma Woldegiorgis]] iĝis prezidento de Etiopio * [[2005]]: [[Serbio]]: [[stajponto]] super [[Danubo]] en [[Novi Sad]] ekfunkciis - bombita de [[NATO]] en 1999; [[tertremo]] en [[Kaŝmiro]] atingis ankaŭ nordan [[Pakistano]]n, [[Afganio]]n kaj [[Norda Barato|Nordan Baraton]] - pli ol 73 000 homoj mortis * [[2008]]: [[Mohamed Naŝid]] gajnis unuan demokratian prezidentan balotadon en [[Maldivoj]] * [[2009]]: [[Usona Kongreso]] atribuis honoran civitanecon al pola [[militisto]] [[Kazimierz Pułaski]] * [[2014]]: Morto pro [[Ebola malsano]] de la unua usona paciento Thomas Eric Duncan, devenanta de [[Liberio]], ĉe kiu la [[viruso]] disvolviĝis post lia alveno al Ameriko * [[2016]]: [[Enlanda milito]] en [[Jemeno]]: pli ol 140 personoj pereis kaj pli ol 520 vundiĝis en [[Sanao]], rezulte de bombardo de loko, kie kolektiĝis [[funebro|funebrantoj]] post entombigo de la patro de ministro pri internaj aferoj * [[2022]]: [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio]]: urbestro de [[Ĥarkiv]] informis ke [[Rusio]] atakis centron de la urbo — bruliĝas [[malsanulejo]]; post eksplodigo falis sekcio de la [[Krimea ponto]], almenaŭ 5 homoj pereis; [[Volodimir Zelenskij]] subskribis [[dekreto]]n laŭ kiu Ukrainio agnoskis [[Kurilaj insuloj|Kurilajn insulojn]] kiel teritorion de [[Japanio]] okupata de [[Rusio]]; [[Internacia Monunua Fonduso]] donis al [[Ukrainio]] 1,3 miliardojn da dolaroj kadre de la programo de rapida helpo * [[2023]], [[2024]] kaj [[2025]]: La [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio]] senŝanĝe daŭras == Naskiĝoj == * [[1553]]: [[Jacques Auguste de Thou]], franca historiisto (m. [[1617]]) * [[1585]]: [[Heinrich Schütz]], germana komponisto, orgenisto kaj [[kapelmajstro]] (m. [[1672]]) * [[1676]]: [[Benito Jerónimo Feijoo]], hispana monaĥo kaj filozofo (m. [[1764]]) * [[1690]]: [[Johann Werner Krauß]], germana historiisto kaj superintendanto (m. [[1772]]) * [[1730]]: [[Eŭgenio (Saksio-Hildburghausen)]], germana nobelo (m. [[1795]]) * [[1741]]: [[José Cadalso]], hispana [[novklasikismo|novklasikisma]] verkisto kaj militisto (m. [[1782]]) * [[1750]]: [[Friedrich Wilhelm Eugen Döll]], germana skulptisto (m. [[1816]]) * [[1750]]: [[Adam Afzelius]], sveda [[botaniko|botanikisto]] kaj [[orientalisto]] (m. [[1837]]) * [[1789]]: [[William John Swainson]], angla ornitologo, entomologo kaj artisto (m. [[1855]]) * [[1799]]: [[Evaristo da Veiga]], brazila poeto, politikisto, filologo, libroeldonisto, himnisto kaj ĵurnalisto (m. [[1837]]) * [[1809]]: [[Nikolaus Becker]], germana juristo kaj poeto (m. [[1845]]) * [[1830]]: [[Károly Wagner]], hungara inĝeniero pri arbarkulturo (m. [[1879]]) * [[1838]]: [[Jan Gebauer]], ĉeĥa filologo kaj lingvisto (m. [[1907]]) * [[1848]]: [[Pierre De Geyter]], franca socialisto kaj [[lignoprilaboro|lignoprilaboristo]], komponinta [[La Internacio (himno)|''La internacion'']] (m. [[1932]]) * [[1850]]: [[Henry Louis Le Châtelier]], franca kemiisto kaj [[metalurgio|metalurgo]] (m. [[1936]]) * [[1856]]: [[John Mabon Warden]], skota [[aktuaro]], prezidanto de [[Brita Esperanto-Asocio]], tradukisto de ''[[Biblio]]'' al [[Esperanto]], aŭtoro de fotoj pri [[UK 1912]] (m. [[1933]]) * [[1864]]: [[Péter Bárdos]], hungara publicisto, dramverkisto (m. [[1953]]) * [[1869]]: [[Komitas Vardapet]], armena pastro, komponisto, muzikologo, viktimo de la [[armena genocido]] (m. [[1935]]) * [[1870]]: [[Louis Vierne]], franca orgenisto kaj komponisto (m. [[1937]]) * [[1873]]: [[Ejnar Hertzsprung]], dana kemiisto kaj astronomo klasifikinta [[stelo]]jn laŭ [[absoluta magnitudo]] (m. [[1967]]) * [[1874]]: [[István Bethlen]], [[Transilvanio|transilvania]] nobelo, ĉefministro de Hungario (m. [[1946]]) * [[1875]]: [[Cécile Tormay]], hungara verkistino kaj tradukistino (m. [[1937]]) * [[1883]]: [[János Husovszky]], hungara pentristo (m. [[1961]]) * [[1892]]: [[Marina Cvetajeva]], rusia, sovetia poetino, verkistino kaj tradukistino, daŭrigantino de [[simbolismo (arto)|simbolismo]] (m. [[1941]]) * [[1892]]: [[Zoltán Nadányi]], hungara poeto kaj tradukisto (m. [[1945]]) * [[1895]]: [[Juan Domingo Perón]], argentina politikisto (m. [[1974]]) * [[1895]]: [[Bruno Riefling]], norvega filologo, prezidanto de [[Norvega Esperantista Ligo]] (m. [[1918]]) * [[1895]]: [[Zog la 1-a]], reĝo kaj prezidento de Albanio (m. [[1961]]) * [[1904]]: [[Antoni Dobrowolski]], pola [[pedagogo]], la plej aĝa konata malliberulo de la germana koncentrejo [[Aŭŝvico]] (m. [[2012]]) * [[1908]]: [[Mihály Eisikovits]], hungara dirigento, komponisto (m. [[1983]]) * [[1916]]: [[Ferenc Sipos]], rumania hungara romkatolika eklezia verkisto (m. [[1995]]) * [[1920]]: [[Frank Herbert]], usona [[sciencfikcio|sciencfikcia]] verkisto (m. [[1986]]) * [[1926]]: [[Günter Mittag]], germana politikisto (m. [[1994]]) * [[1927]]: [[Cesar Milstein]], brita Nobelpremiita [[imunologio|imunologo]], esploranta monoklonajn [[antikorpo]]jn (m. [[2002]]) * [[1929]]: [[Klaus-Dieter Fichtner]], germana pedagogo kaj regionhistoriisto * [[1930]]: [[Tōru Takemitsu]], japana komponisto (m. [[1996]]) * [[1935]]: [[Kornélia Olysói]], rumania hungara [[pupteatro|pupaktorino]] kaj verkistino, membrino de Internacia Ligo de Pupaktoroj (m. [[2016]]) * [[1935]]: [[Jenő Korondi]], rumania hungara skulptisto de [[metalo]] * [[1938]]: [[Hermann Fabini]], rumanlanda arĥitekto kaj eldonisto * [[1939]]: [[Paul Hogan]], aŭstralia aktoro * [[1939]]: [[Aladár Pege]], hungara kontrabasisto, komponisto (m. [[2006]]) * [[1941]]: [[Jesse Jackson]], usona politika aktivulo (m. [[2026]]) * [[1946]]: [[Dennis Kucinich]], usona politikisto * [[1948]]: [[Claude Jade]], franca aktorino (m. [[2006]]) * [[1949]]: [[János Vajda (komponisto)|János Vajda]], hungara komponisto, profesoro * [[1949]]: [[Sigourney Weaver]], usona aktorino * [[1958]]: [[Ursula von der Leyen]], germana politikistino, prezidantino de [[Eŭropa Komisiono]] * [[1970]]: [[Matt Damon]], usona aktoro, scenaristo kaj produktisto * [[1970]]: [[Sadiq Khan]], brita politikisto, [[urbestro de Londono]] * [[1977]]: [[Botond Ferenczy]], rumania hungara grafikisto, loĝejaranĝisto * [[1978]]: [[András Mikó]], rumania hungara poeto (m. [[1997]]) * [[1979]]: [[Kristanna Loken]], usona aktorino kaj modelulino * [[1979]]: [[Peter Baláž]], [[slovakaj esperantistoj|slovaka esperantisto]], fondinto de la eldonejo [[Espero (eldonejo)|Espero]], prezidanto de [[Slovakia Esperanta Junularo|Slovakia EJ]], kunordiganto de [[E@I]] kaj "[[Esperantisto Slovaka]]", de [[KAEST]] kaj [[Somera Esperanto-Studado]], estrarano de [[Eŭropa Esperanto-Unio|EEU]], [[Esperantisto de la Jaro]] 2012 * [[1984]]: [[Zbigniew Bródka]], pola [[rapid-sketado|rapidsketisto]], [[Vintra Olimpiko 2014|olimpika majstro]] == Mortoj == * [[-169]]: [[Kvinto Ennio]], romia poeto kaj verkisto (n. [[-239]]) * [[391]]: [[Felikso de Komo]], itala [[episkopo]] kaj sanktulo * [[705]]: [[Abd al-Malik ibn Marwan]], kvina [[kalifo]] de [[Umajadoj]] (n. [[646]]) * [[923]]: [[Pilgrim la 1-a (Salcburgo)|Pilgrim la 1-a]], arkiepiskopo de Salcburgo * [[1286]]: [[Johano la 1-a (Bretonio)|Johano la 1-a]], duko de Bretonio (n. ĉirkaŭ [[1217]]) * [[1436]]: [[Jakoba (Henegovio)|Jakoba]], [[Graflando Henegovio|grafino de Henegovio]] (n. [[1401]]) * [[1469]]: [[Filippo Lippi]], itala pentristo (n. [[1406]]) * [[1604]]: [[Janus Dousa]], nederlanda historiisto, juristo, poeto, filologo, unua bibliotekisto de la [[Universitato de Lejdeno]] (n. [[1545]]) * [[1656]]: [[Johano Georgo la 1-a (Saksio)|Johano Georgo la 1-a]], princo el [[dinastio Wettin]] (n. [[1585]]) * [[1754]]: [[Henry Fielding]], angla verkisto kaj dramaturgo, enestanta en ''[[Angla Antologio]]'' (n. [[1707]]) * [[1766]]: [[Sámuel Pataki (patro)|Sámuel Pataki]], hungara kuracisto (n. [[1694]]) * [[1800]]: [[Salavat Julajev]], baŝkira poeto verkanta en la [[baŝkira lingvo]], partoprenanto de la ribelo de [[Emeljan Pugaĉov|Pugaĉov]], [[nacia heroo]] (n. [[1754]]) * [[1803]]: [[Vittorio Alfieri]], itala poeto kaj verkisto (n. [[1749]]) * [[1820]]: [[Henriko la 1-a (Haitio)|Henriko la 1-a]], haitia sklavo kaj militisto, nomata Nigra Napoleono (n. [[1767]]) * [[1826]]: [[Friedrich Krupp]], germana industriisto, fondinto de [[Gisŝtalfabriko Krupp]] (n. [[1787]]) * [[1834]]: [[François Adrien Boieldieu]], franca operkomponisto (n. [[1775]]) * [[1869]]: [[Franklin Pierce]], prezidento de Usono (n. [[1804]]) * [[1872]]: [[Antal Kagerbauer]], hungara arkitekto (n. [[1814]]) * [[1874]]: [[Vítězslav Hálek]], ĉeĥa poeto (n. [[1835]]) * [[1889]]: [[Johann Jakob von Tschudi]], svisa naturalisto esploranta [[Sudameriko]]n (n. [[1818]]) * [[1896]]: [[George du Maurier]], brita verkisto kaj desegnisto (n. [[1834]]) * [[1897]]: [[Aleksio Savrasov]], rusa pentristo, kunfondinto de [[la rusa kolegaro de la moveblaj artaj ekspozicioj (Peredviĵniki)|la rusa kolegaro de la moveblaj artaj ekspozicioj]] (n. [[1830]]) * [[1899]]: [[Julius Mařák]], ĉeĥa pentristo kaj grafikisto (n. [[1832]]) * [[1904]]: [[Clemens Winkler]], germana kemiisto, malkovrinto de [[germaniumo]] (n. [[1838]]) * [[1910]]: [[Maria Konopnicka]], pola poetino, novelistino, tradukistino kaj feministino (n. [[1842]]) * [[1916]]: [[Attila Gerő]], hungara ĵurnalisto, redaktoro, poeto (n. [[1870]]) * [[1916]]; [[Emil Vajda]], hungara kapelestro, verkisto (n. [[1858]]) * [[1918]]: [[Károly Aggházy]], hungara komponisto, pianisto, muzika pedagogo (n. [[1885]]) * [[1926]]: [[Antal Kóczé]], hungara ciganmuzikestro (n. [[1872]]) * [[1929]]: [[Jacek Malczewski]], pola pentristo (n. [[1854]]) * [[1936]]: [[Munshi Premchand]], barata verkisto (n. [[1880]]) * [[1940]]: [[Josef František]], ĉeĥa [[flug-aso]] en la [[batalo de Anglio]] (n [[1914]]) * [[1945]]: [[Felix Salten]], aŭstra verkisto (n. [[1869]]) * [[1953]]: [[Kathleen Ferrier]], angla kantistino, pianistino, koncerta artistino (n. [[1912]]) * [[1966]]: [[Célestin Freinet]], franca reformista pedagogo (n. [[1896]]) * [[1967]]: [[Clement Attlee]], ĉefministro de Britio (n. [[1883]]) * [[1972]]: [[Tadeo Kazimiro Hodakowski|Tadeo Hodakowski]], pola gimnazia instruisto, unua [[lektoro]] de [[Esperanto]] ĉe [[Jagelona Universitato]], [[Akademio de Esperanto|akademiano]], antaŭ [[UK 1931]] en [[Krakovo]] organizis [[pedagogio|Pedag.]] Kurson por 280 anoj (n. [[1903]]) * [[1973]]: [[Gabriel Marcel]], franca filozofo, religia pensulo (n. [[1889]]) * [[1981]]: [[Heinz Kohut]], usona [[psikoanalizo|psikoanalizisto]], esploristo de [[narcisismo]] (n. [[1913]]) * [[1991]]: [[Edward Skórzewski]], pola filmreĝisoro kaj scenaristo (n. [[1930]]) * [[1992]]: [[Willy Brandt]], germana Nobelpremiita kanceliero, urbestro de [[Okcidenta Berlino]] (n. [[1913]]) * [[1992]]: [[Róbert Rátonyi]], hungara aktoro, reĝisoro, verkisto (n. [[1923]]) * [[1996]]: [[Alfred E. Johann]], germana ĵurnalisto kaj verkisto, aŭtoro de [[veturliteraturo]] (n. [[1901]]) * [[2002]]: [[Péter Rényi]], hungara ĵurnalisto, kritikisto (n. [[1920]]) * [[2002]]: [[Károly Tompa]], hungara inĝeniero pri [[arbaro|arbar]]-kulturado (n. [[1923]]) * [[2004]]: [[Jacques Derrida]], franca literatura [[kritikisto]] kaj filozofo (n. [[1930]]) * [[2007]]: [[Zdzisław Peszkowski]], pola katolika animzorganto, [[presbitero]] (n. [[1918]]) * [[2010]]: [[John Huchra]]: usona astronomo kaj profesoro (n. [[1948]]) * [[2013]]: [[Khady Sylla]], senegalia verkistino (n. [[1963]]) * [[2024]]: [[Bernard Tissier de Mallerais]], franca katolika episkopo == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Kroatio]]: Tago de Sendependeco * [[Peruo]]: Tago de [[Mararmeo]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''8-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; {{Projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]. [[Kategorio:8-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|08]] [[Kategorio:8-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1008]] 7re8x5uldbqfn95o0rwykovx73a2ifg 9350676 9350675 2026-04-10T12:25:02Z ~2026-22039-60 254987 /* Naskiĝoj */ koncizigo 9350676 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{Oktobro}} La '''8-a de oktobro''' estas la 281-a tago de la jaro (la 282-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 84 tagoj restas. Je la 8-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[314]] (aŭ [[316]]): [[Konstanteno la Granda]] venkis [[Licinio]]n en la batalo de [[Vinkovci|Kybalis]] * [[451]]: [[Koncilio de Kalcedono]] komenciĝis * [[927]]: [[Bulgara Ortodoksa Eklezio]], anoncita pli frue kiel [[aŭtokefalio|aŭtokefalia]], iĝis [[patriarko|patriarkujo]] * [[1480]]: Granda princo de [[Moskvo]] [[Ivano la Tria]] forĵetis tataran [[Granda Hordo|Grandan Hordon]] dum provo transpaŝi riveron Ugra (alfluo de [[Okao]]) * [[1508]]: En [[Moskvo]] subskribiĝis [[pactraktato]] finanta la 3-an litovan-moskvan militon (1507-08) * [[1517]]: Reĝo de Francio [[Francisko la 1-a (Francio)|Francisko la 1-a]] fondis havenan urbon [[Havro]] * [[1600]]: [[San-Marino]] adoptis skribitan [[konstitucio]]n * [[1656]]: [[Sveda diluvo]]: venko de pola-litova armeo kaj [[tataroj]] en batalo de Prostki (proksime al [[Ełk]]) kontraŭ [[svedoj]], [[Brandenburgio|brandenburgoj]] kaj [[Prusio|prusoj]] * [[1715]]: [[Pollando]]: venko de pola armeo super la [[Saksio|saksa]] en batalo de Radogoszcz * [[1804]]: [[Jean Jacques Dessalines]] kroniĝis kiel imperiestro de [[Haitio]] * [[1809]]: [[Klemens von Metternich]] iĝis [[ministro pri eksteraj aferoj]] kaj ŝtata [[kanceliero]] de la [[Aŭstra imperio]] * [[1814]]: [[Argentino]]: [[Provinco Salta]] kreiĝis * [[1871]]: [[Usono]]: 5 grandaj [[incendio]]j eksplodis, i.a. en [[Ĉikago]] ([[Ilinojso]]) kaj Peshtigo ([[Viskonsino]]) * [[1879]]: [[Dua pacifika milito]]: [[Ĉilio|ĉiliaj]] [[ŝipo]]j venkis la [[Peruo|peruajn]] en [[marbatalo]] apud Angamos ([[Antofagasta (urbo)|Antofagasta]]) * [[1890]]: [[Funikularo de Zagrebo]] malfermita * [[1897]]: [[Gustav Mahler]] estis nomumita direktoro de [[Viena Ŝtata Operejo]] * [[1901]]: [[Pollando]]: [[Sopot]] iĝis urbo * [[1906]]: Germana astronomo [[August Kopff]] malkovris asteroidon [[612 Veroniko|Veroniko]] * [[1912]]: [[Montenegro]] proklamis militon kontraŭ [[Otomana Imperio]] - komenco de la [[Unua Balkana milito]] * [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: Unuafoja uzo de [[bombaviadilo]]j * [[1915]]: [[Armena genocido]]: en [[Turkio|turka]] urbo [[Trabzon]] [[islamo|islamanoj]] mortigis kaj vivbruligis ĉ. 1000 [[armenoj]]n * [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: Apud usona insulo [[Nantucket]] germana [[submarŝipo]] ''SM U-53'' sinkigis 5 [[ŝipo]]jn (3 britaj, nederlanda kaj norvega) * [[1917]]: Unua numero de [[belorusa|beloruslingva]] gazeto "Belorusa Krinica" aperis en [[Sankt-Peterburgo|Peterburgo]] * [[1918]]: [[Unua Mondmilito]]: Komenciĝis batalo de [[Cambrai]] inter la brita armeo apogata de taĉmentoj de [[Kanado]] kaj [[Novzelando]] kaj [[Germana Imperiestra Regno]]; [[Ofensivo de Meuse-Argonne]] * [[1919]]: [[Latva milito de sendependeco]]: [[bermontianoj]] komencis atakon al [[Rigo]] * [[1920]]: [[Buĥara Popola Soveta Respubliko]] estis fondita; [[Dua Pola Respubliko]]: komencita "[[ribelo]]" de generalo [[Lucjan Żeligowski]], kiu post kelkaj tagoj okupis [[Vilno]]n kun ĉirkaŭaĵoj proklamante [[Centra Litovio 1920-1940|Centran Litovion]] * [[1922]]: [[Latvio]]: unua [[baloto]] al latva [[Saeima]] komenciĝis * [[1923]]: [[Flughaveno Berlino-Tempelhof]] ekkonstruiĝis * [[1937]]: Diktatoro de Domingo [[Rafael Trujillo]] ordonis haltigon de [[masakro]] ordonita kontraŭ [[migrado|elmigrintoj]] el [[Haitio]] * [[1938]]: En [[Uĵhorodo]] kreiĝis kadre de la [[Dua respubliko de Ĉeĥoslovakio]] unua registaro de aŭtonoma [[Karpata Rutenio]] * [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: germanaj trupoj establis [[geto]]n en [[Piotrków Trybunalski]]; germana Selbstschutz pafmortigis en [[Świecie]] 83 polojn kaj judojn (dum du tagoj) kaj en Radowice (proksime al [[Zielona Góra]]) 23 polojn; [[Adolf Hitler]] subskribis en [[Berlino]] dekreton pri [[anekso]] de [[Pollando|polaj]] okcidentaj kaj nordaj teritorioj al [[Tria Regno]]; [[Estonio]]: pola [[submarŝipo]] ''[[ORP Orzeł]]'', kiel lasta el la pola ŝiparo, forlasis [[Balta Maro|Baltan Maron]] direkte al [[Britio]] * [[1940]]: al koncentrejo [[Aŭŝvico]] alvenis transporto kun 342 malliberuloj; en aviada [[katastrofo]] pereis ĉeĥa kaj pola armea [[piloto]] [[Josef František]], la plej efika alianca [[flug-aso]] servinta en skadro 303 * [[1941]]: germanaj unuoj komencis konstruadon de [[Aŭŝvico]] II por sovetaj [[militkaptito]]j; [[Holokaŭsto]]: en [[Belorusa SSR]] germanoj komencis masakron de 16 mil [[judoj]] en la [[geto]] de [[Vicebsko]]; en [[Protektorato Bohemio kaj Moravio]] estis malpermesita organizaĵo [[Sokol-movado|Sokol]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Suda Fronto]]: [[Wehrmacht]] atingis la [[Azova maro|Azovan maron]], [[Mariupol]] kapitulacis, dum batalado la 18-a Armeo estis ĉirkaŭita, pli ol 100 000 soldatoj de la [[Ruĝa Armeo]] estis kaptitaj * [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: ĉirkaŭ 600 [[judoj]] estis [[murdo|murditaj]] dum likvido de geto en Demidówka (nun en [[Rivna provinco]]); [[Batalo de Atlantiko]]: germana submarŝipo ''U-179'' sinkigis britan ŝipon ''City of Athens'' kaj samtage estis atakita kaj sinkigita kun 61-persona skipo de brita [[destrojero]] ''HMS Active'', kiu pli frue savis ŝiprompiĝintojn el ''City of Athens'' * [[1943]]: apud [[Gronlando]] pola [[destrojero]] ''Orkan'' sinkis post trafo de germana [[sona ondo|sononda]] [[torpedo]] - saviĝis 44 el ĉ. 220 [[maristo]]j; [[Korsiko]]: [[Ajaccio]] liberiĝis * [[1944]]: Al [[koncentrejo Ravensbrück]] alvenis de [[Varsovio]] transporto kun 245 polinoj * [[1945]]: Prezidento de Usono [[Harry S. Truman]] informis pri livero de ''know-how'' pri [[atombombo]] al [[Britio]] kaj [[Kanado]] * [[1946]]: Surbaze de verdikto de Brita Armea Tribunalo estis [[pendumo|pendumita]] Max Pauly, germana [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio|nacisocialista]] [[militkrimo|militkrimulo]], komandanto de [[koncentrejo]]j Stutthof (1939-1942) kaj [[Neuengamme]] (1942-1945) * [[1948]]: [[Stalinismo]]: soveta [[kolonelo]] Antoni Skulbaszewski iĝis en Pollando supera [[armeo|armea]] [[akuzisto]] * [[1952]]: 3 [[trajno]]j [[kolizio|koliziis]] en [[stacidomo]] de [[Granda Londono]] mortigante 112 homojn - 340 vundiĝis * [[1958]]: Oni [[Enplantaĵo|enplantis]] unuan internan movigilon de [[koro]] * [[1962]]: [[Alĝerio]] aniĝis al [[Unuiĝintaj Nacioj]] * [[1966]]: Pola futbalisto [[Kazimierz Deyna]] debutis en sporta klubo de [[Lodzo]] * [[1967]]: [[La Higuera (Bolivio)|La Higuera]]: [[Bolivio|boliviaj]] soldatoj vundis kaj arestis revoluciulon [[Che Guevara]] - la sekvan tagon li estis pafmortigita * [[1969]]: [[Protestoj kontraŭ milito en Vjetnamio]]: manifestacioj nomataj Tagoj de Kolero komenciĝis en [[Ĉikago]], celantaj fini usonan implikiĝon en la [[Vjetnama Milito]] * [[1979]]: En novkonstruita Nacia [[Muzeo]] en [[Krakovo]] estis malfermita [[ekspozicio]] ''Propra [[portreto]] de [[poloj]]'' * [[1980]]: Lasta [[koncerto]] de [[Bob Marley]] * [[1982]]: [[Olof Palme]] duafoje iĝis ĉefministro de Svedio; [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] de [[Pola Popola Respubliko]] voĉdonis leĝon pri [[sindikato]]j - formala eksterleĝigo de "[[Solidareco (Pollando)|Solidareco]]"; gvidantoj de [[Konfederacio de Sendependa Pollando]] [[Leszek Moczulski]], [[Romuald Szeremietiew]] kaj du aliaj estis kondamnitaj de juĝejo al plurjara mallibero pro „provo perforte renversi [[reĝimo]]n de la [[Pola Popola Respubliko]]” * [[1985]]: En [[Londono]] [[muzikalo]] ''[[Les Misérables]]'' estis prezentita unuafoje en populara versio * [[1988]]: [[Latvia Popola Fronto]] fondiĝis * [[1989]]: [[Revolucioj de 1989]]: Civitanoj de [[Germana Demokratia Respubliko|GDR]] en [[Prago]] petis vojaĝi al [[FRG]] - 4 000 homoj estis jam en konstruaĵo de la okcidentgermana [[ambasado]]; [[Dresdeno]]: dum [[Lundaj manifestacioj (Leipzig)|lunda manifestacio]] grupo de 20 civitanoj estis elektita por negoci la sekvan tagon siajn politikajn postulojn kun la lokaj aŭtoritatoj * [[1990]]: [[Jerusalemo]]: 17 [[palestinano]]j pereis kaj pli ol 100 vundiĝis en [[tumulto]] kun israela polico sur la [[Templa Monto]] * [[1991]]: [[Slovenio]] enkondukis sian propran valuton, [[tolaro]]n; efektivigo de la deklaracio de sendependeco de [[Kroatio]] de la [[25-a de junio]]; registaro de Kroatio agnoskis [[Estonio]]n kaj [[Latvio]]n kiel [[suvereneco|suverenajn]] ŝtatojn * [[1993]]: [[Ukrainio]] komencis specialan operacon por evakui [[kartveloj|kartvelajn]] [[rifuĝinto]]jn el [[Abĥazio]] * [[1997]]: [[Kim Jong-il]] iĝis ĝenerala sekretario en [[Nord-Koreio]] * [[2000]]: [[Pollando]]: venko de [[Aleksander Kwaśniewski]] dum prezidentaj balotoj * [[2001]]: [[Arnold Rüütel]] iĝis prezidento de Estonio; [[Girma Woldegiorgis]] iĝis prezidento de Etiopio * [[2005]]: [[Serbio]]: [[stajponto]] super [[Danubo]] en [[Novi Sad]] ekfunkciis - bombita de [[NATO]] en 1999; [[tertremo]] en [[Kaŝmiro]] atingis ankaŭ nordan [[Pakistano]]n, [[Afganio]]n kaj [[Norda Barato|Nordan Baraton]] - pli ol 73 000 homoj mortis * [[2008]]: [[Mohamed Naŝid]] gajnis unuan demokratian prezidentan balotadon en [[Maldivoj]] * [[2009]]: [[Usona Kongreso]] atribuis honoran civitanecon al pola [[militisto]] [[Kazimierz Pułaski]] * [[2014]]: Morto pro [[Ebola malsano]] de la unua usona paciento Thomas Eric Duncan, devenanta de [[Liberio]], ĉe kiu la [[viruso]] disvolviĝis post lia alveno al Ameriko * [[2016]]: [[Enlanda milito]] en [[Jemeno]]: pli ol 140 personoj pereis kaj pli ol 520 vundiĝis en [[Sanao]], rezulte de bombardo de loko, kie kolektiĝis [[funebro|funebrantoj]] post entombigo de la patro de ministro pri internaj aferoj * [[2022]]: [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio]]: urbestro de [[Ĥarkiv]] informis ke [[Rusio]] atakis centron de la urbo — bruliĝas [[malsanulejo]]; post eksplodigo falis sekcio de la [[Krimea ponto]], almenaŭ 5 homoj pereis; [[Volodimir Zelenskij]] subskribis [[dekreto]]n laŭ kiu Ukrainio agnoskis [[Kurilaj insuloj|Kurilajn insulojn]] kiel teritorion de [[Japanio]] okupata de [[Rusio]]; [[Internacia Monunua Fonduso]] donis al [[Ukrainio]] 1,3 miliardojn da dolaroj kadre de la programo de rapida helpo * [[2023]], [[2024]] kaj [[2025]]: La [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio]] senŝanĝe daŭras == Naskiĝoj == * [[1553]]: [[Jacques Auguste de Thou]], franca historiisto (m. [[1617]]) * [[1585]]: [[Heinrich Schütz]], germana komponisto, orgenisto kaj [[kapelmajstro]] (m. [[1672]]) * [[1676]]: [[Benito Jerónimo Feijoo]], hispana monaĥo kaj filozofo (m. [[1764]]) * [[1690]]: [[Johann Werner Krauß]], germana historiisto kaj superintendanto (m. [[1772]]) * [[1730]]: [[Eŭgenio (Saksio-Hildburghausen)]], germana nobelo (m. [[1795]]) * [[1741]]: [[José Cadalso]], hispana verkisto kaj militisto (m. [[1782]]) * [[1750]]: [[Friedrich Wilhelm Eugen Döll]], germana skulptisto (m. [[1816]]) * [[1750]]: [[Adam Afzelius]], sveda [[botaniko|botanikisto]] kaj [[orientalisto]] (m. [[1837]]) * [[1789]]: [[William John Swainson]], angla ornitologo, entomologo kaj artisto (m. [[1855]]) * [[1799]]: [[Evaristo da Veiga]], brazila poeto, politikisto, filologo, libroeldonisto, himnisto kaj ĵurnalisto (m. [[1837]]) * [[1809]]: [[Nikolaus Becker]], germana juristo kaj poeto (m. [[1845]]) * [[1830]]: [[Károly Wagner]], hungara inĝeniero pri arbarkulturo (m. [[1879]]) * [[1838]]: [[Jan Gebauer]], ĉeĥa filologo kaj lingvisto (m. [[1907]]) * [[1848]]: [[Pierre De Geyter]], franca [[lignoprilaboro|lignoprilaboristo]], komponinta [[La Internacio (himno)|''La internacion'']] (m. [[1932]]) * [[1850]]: [[Henry Louis Le Châtelier]], franca kemiisto kaj [[metalurgio|metalurgo]] (m. [[1936]]) * [[1856]]: [[John Mabon Warden]], skota [[aktuaro]], prezidanto de [[Brita Esperanto-Asocio]], tradukisto de ''[[Biblio]]'' al [[Esperanto]], aŭtoro de fotoj pri [[UK 1912]] (m. [[1933]]) * [[1864]]: [[Péter Bárdos]], hungara publicisto, dramverkisto (m. [[1953]]) * [[1869]]: [[Komitas Vardapet]], armena pastro, komponisto, muzikologo (m. [[1935]]) * [[1870]]: [[Louis Vierne]], franca orgenisto kaj komponisto (m. [[1937]]) * [[1873]]: [[Ejnar Hertzsprung]], dana kemiisto kaj astronomo (m. [[1967]]) * [[1874]]: [[István Bethlen]], [[Transilvanio|transilvania]] nobelo, ĉefministro de Hungario (m. [[1946]]) * [[1875]]: [[Cécile Tormay]], hungara verkistino kaj tradukistino (m. [[1937]]) * [[1883]]: [[János Husovszky]], hungara pentristo (m. [[1961]]) * [[1892]]: [[Marina Cvetajeva]], rusia, sovetia poetino, verkistino kaj tradukistino (m. [[1941]]) * [[1892]]: [[Zoltán Nadányi]], hungara poeto kaj tradukisto (m. [[1945]]) * [[1895]]: [[Juan Domingo Perón]], argentina politikisto (m. [[1974]]) * [[1895]]: [[Bruno Riefling]], norvega filologo, prezidanto de [[Norvega Esperantista Ligo]] (m. [[1918]]) * [[1895]]: [[Zog la 1-a]], reĝo kaj prezidento de Albanio (m. [[1961]]) * [[1904]]: [[Antoni Dobrowolski]], pola [[pedagogo]], la plej aĝa konata malliberulo de la germana koncentrejo [[Aŭŝvico]] (m. [[2012]]) * [[1908]]: [[Mihály Eisikovits]], hungara dirigento, komponisto (m. [[1983]]) * [[1916]]: [[Ferenc Sipos]], rumania hungara romkatolika eklezia verkisto (m. [[1995]]) * [[1920]]: [[Frank Herbert]], usona [[sciencfikcio|sciencfikcia]] verkisto (m. [[1986]]) * [[1926]]: [[Günter Mittag]], germana politikisto (m. [[1994]]) * [[1927]]: [[Cesar Milstein]], brita [[imunologio|imunologo]] Nobelpremiita (m. [[2002]]) * [[1929]]: [[Klaus-Dieter Fichtner]], germana pedagogo kaj regionhistoriisto * [[1930]]: [[Tōru Takemitsu]], japana komponisto (m. [[1996]]) * [[1935]]: [[Kornélia Olysói]], rumania hungara [[pupteatro|pupaktorino]] kaj verkistino (m. [[2016]]) * [[1935]]: [[Jenő Korondi]], rumania hungara skulptisto * [[1938]]: [[Hermann Fabini]], rumanlanda arĥitekto kaj eldonisto * [[1939]]: [[Paul Hogan]], aŭstralia aktoro * [[1939]]: [[Aladár Pege]], hungara kontrabasisto, komponisto (m. [[2006]]) * [[1941]]: [[Jesse Jackson]], usona politika aktivulo (m. [[2026]]) * [[1946]]: [[Dennis Kucinich]], usona politikisto * [[1948]]: [[Claude Jade]], franca aktorino (m. [[2006]]) * [[1949]]: [[János Vajda (komponisto)|János Vajda]], hungara komponisto, profesoro * [[1949]]: [[Sigourney Weaver]], usona aktorino * [[1958]]: [[Ursula von der Leyen]], germana politikistino, prezidantino de [[Eŭropa Komisiono]] * [[1970]]: [[Matt Damon]], usona aktoro, scenaristo kaj produktisto * [[1970]]: [[Sadiq Khan]], brita politikisto, [[urbestro de Londono]] * [[1977]]: [[Botond Ferenczy]], rumania hungara grafikisto, loĝejaranĝisto * [[1978]]: [[András Mikó]], rumania hungara poeto (m. [[1997]]) * [[1979]]: [[Kristanna Loken]], usona aktorino kaj modelulino * [[1979]]: [[Peter Baláž]], [[slovakaj esperantistoj|slovaka esperantisto]], fondinto de la eldonejo [[Espero (eldonejo)|Espero]], prezidanto de [[Slovakia Esperanta Junularo|Slovakia EJ]], kunordiganto de [[E@I]] kaj "[[Esperantisto Slovaka]]", de [[KAEST]] kaj [[Somera Esperanto-Studado]], estrarano de [[Eŭropa Esperanto-Unio|EEU]], [[Esperantisto de la Jaro]] 2012 * [[1984]]: [[Zbigniew Bródka]], pola [[rapid-sketado|rapidsketisto]] == Mortoj == * [[-169]]: [[Kvinto Ennio]], romia poeto kaj verkisto (n. [[-239]]) * [[391]]: [[Felikso de Komo]], itala [[episkopo]] kaj sanktulo * [[705]]: [[Abd al-Malik ibn Marwan]], kvina [[kalifo]] de [[Umajadoj]] (n. [[646]]) * [[923]]: [[Pilgrim la 1-a (Salcburgo)|Pilgrim la 1-a]], arkiepiskopo de Salcburgo * [[1286]]: [[Johano la 1-a (Bretonio)|Johano la 1-a]], duko de Bretonio (n. ĉirkaŭ [[1217]]) * [[1436]]: [[Jakoba (Henegovio)|Jakoba]], [[Graflando Henegovio|grafino de Henegovio]] (n. [[1401]]) * [[1469]]: [[Filippo Lippi]], itala pentristo (n. [[1406]]) * [[1604]]: [[Janus Dousa]], nederlanda historiisto, juristo, poeto, filologo, unua bibliotekisto de la [[Universitato de Lejdeno]] (n. [[1545]]) * [[1656]]: [[Johano Georgo la 1-a (Saksio)|Johano Georgo la 1-a]], princo el [[dinastio Wettin]] (n. [[1585]]) * [[1754]]: [[Henry Fielding]], angla verkisto kaj dramaturgo, enestanta en ''[[Angla Antologio]]'' (n. [[1707]]) * [[1766]]: [[Sámuel Pataki (patro)|Sámuel Pataki]], hungara kuracisto (n. [[1694]]) * [[1800]]: [[Salavat Julajev]], baŝkira poeto verkanta en la [[baŝkira lingvo]], partoprenanto de la ribelo de [[Emeljan Pugaĉov|Pugaĉov]], [[nacia heroo]] (n. [[1754]]) * [[1803]]: [[Vittorio Alfieri]], itala poeto kaj verkisto (n. [[1749]]) * [[1820]]: [[Henriko la 1-a (Haitio)|Henriko la 1-a]], haitia sklavo kaj militisto, nomata Nigra Napoleono (n. [[1767]]) * [[1826]]: [[Friedrich Krupp]], germana industriisto, fondinto de [[Gisŝtalfabriko Krupp]] (n. [[1787]]) * [[1834]]: [[François Adrien Boieldieu]], franca operkomponisto (n. [[1775]]) * [[1869]]: [[Franklin Pierce]], prezidento de Usono (n. [[1804]]) * [[1872]]: [[Antal Kagerbauer]], hungara arkitekto (n. [[1814]]) * [[1874]]: [[Vítězslav Hálek]], ĉeĥa poeto (n. [[1835]]) * [[1889]]: [[Johann Jakob von Tschudi]], svisa naturalisto esploranta [[Sudameriko]]n (n. [[1818]]) * [[1896]]: [[George du Maurier]], brita verkisto kaj desegnisto (n. [[1834]]) * [[1897]]: [[Aleksio Savrasov]], rusa pentristo, kunfondinto de [[la rusa kolegaro de la moveblaj artaj ekspozicioj (Peredviĵniki)|la rusa kolegaro de la moveblaj artaj ekspozicioj]] (n. [[1830]]) * [[1899]]: [[Julius Mařák]], ĉeĥa pentristo kaj grafikisto (n. [[1832]]) * [[1904]]: [[Clemens Winkler]], germana kemiisto, malkovrinto de [[germaniumo]] (n. [[1838]]) * [[1910]]: [[Maria Konopnicka]], pola poetino, novelistino, tradukistino kaj feministino (n. [[1842]]) * [[1916]]: [[Attila Gerő]], hungara ĵurnalisto, redaktoro, poeto (n. [[1870]]) * [[1916]]; [[Emil Vajda]], hungara kapelestro, verkisto (n. [[1858]]) * [[1918]]: [[Károly Aggházy]], hungara komponisto, pianisto, muzika pedagogo (n. [[1885]]) * [[1926]]: [[Antal Kóczé]], hungara ciganmuzikestro (n. [[1872]]) * [[1929]]: [[Jacek Malczewski]], pola pentristo (n. [[1854]]) * [[1936]]: [[Munshi Premchand]], barata verkisto (n. [[1880]]) * [[1940]]: [[Josef František]], ĉeĥa [[flug-aso]] en la [[batalo de Anglio]] (n [[1914]]) * [[1945]]: [[Felix Salten]], aŭstra verkisto (n. [[1869]]) * [[1953]]: [[Kathleen Ferrier]], angla kantistino, pianistino, koncerta artistino (n. [[1912]]) * [[1966]]: [[Célestin Freinet]], franca reformista pedagogo (n. [[1896]]) * [[1967]]: [[Clement Attlee]], ĉefministro de Britio (n. [[1883]]) * [[1972]]: [[Tadeo Kazimiro Hodakowski|Tadeo Hodakowski]], pola gimnazia instruisto, unua [[lektoro]] de [[Esperanto]] ĉe [[Jagelona Universitato]], [[Akademio de Esperanto|akademiano]], antaŭ [[UK 1931]] en [[Krakovo]] organizis [[pedagogio|Pedag.]] Kurson por 280 anoj (n. [[1903]]) * [[1973]]: [[Gabriel Marcel]], franca filozofo, religia pensulo (n. [[1889]]) * [[1981]]: [[Heinz Kohut]], usona [[psikoanalizo|psikoanalizisto]], esploristo de [[narcisismo]] (n. [[1913]]) * [[1991]]: [[Edward Skórzewski]], pola filmreĝisoro kaj scenaristo (n. [[1930]]) * [[1992]]: [[Willy Brandt]], germana Nobelpremiita kanceliero, urbestro de [[Okcidenta Berlino]] (n. [[1913]]) * [[1992]]: [[Róbert Rátonyi]], hungara aktoro, reĝisoro, verkisto (n. [[1923]]) * [[1996]]: [[Alfred E. Johann]], germana ĵurnalisto kaj verkisto, aŭtoro de [[veturliteraturo]] (n. [[1901]]) * [[2002]]: [[Péter Rényi]], hungara ĵurnalisto, kritikisto (n. [[1920]]) * [[2002]]: [[Károly Tompa]], hungara inĝeniero pri [[arbaro|arbar]]-kulturado (n. [[1923]]) * [[2004]]: [[Jacques Derrida]], franca literatura [[kritikisto]] kaj filozofo (n. [[1930]]) * [[2007]]: [[Zdzisław Peszkowski]], pola katolika animzorganto, [[presbitero]] (n. [[1918]]) * [[2010]]: [[John Huchra]]: usona astronomo kaj profesoro (n. [[1948]]) * [[2013]]: [[Khady Sylla]], senegalia verkistino (n. [[1963]]) * [[2024]]: [[Bernard Tissier de Mallerais]], franca katolika episkopo == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Kroatio]]: Tago de Sendependeco * [[Peruo]]: Tago de [[Mararmeo]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''8-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; {{Projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]. [[Kategorio:8-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|08]] [[Kategorio:8-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1008]] d5f29mfkuu32ywz6wk4wyz9vzehhmr7 9350680 9350676 2026-04-10T12:29:40Z ~2026-22039-60 254987 /* Mortoj */ koncizigo 9350680 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{Oktobro}} La '''8-a de oktobro''' estas la 281-a tago de la jaro (la 282-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 84 tagoj restas. Je la 8-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[314]] (aŭ [[316]]): [[Konstanteno la Granda]] venkis [[Licinio]]n en la batalo de [[Vinkovci|Kybalis]] * [[451]]: [[Koncilio de Kalcedono]] komenciĝis * [[927]]: [[Bulgara Ortodoksa Eklezio]], anoncita pli frue kiel [[aŭtokefalio|aŭtokefalia]], iĝis [[patriarko|patriarkujo]] * [[1480]]: Granda princo de [[Moskvo]] [[Ivano la Tria]] forĵetis tataran [[Granda Hordo|Grandan Hordon]] dum provo transpaŝi riveron Ugra (alfluo de [[Okao]]) * [[1508]]: En [[Moskvo]] subskribiĝis [[pactraktato]] finanta la 3-an litovan-moskvan militon (1507-08) * [[1517]]: Reĝo de Francio [[Francisko la 1-a (Francio)|Francisko la 1-a]] fondis havenan urbon [[Havro]] * [[1600]]: [[San-Marino]] adoptis skribitan [[konstitucio]]n * [[1656]]: [[Sveda diluvo]]: venko de pola-litova armeo kaj [[tataroj]] en batalo de Prostki (proksime al [[Ełk]]) kontraŭ [[svedoj]], [[Brandenburgio|brandenburgoj]] kaj [[Prusio|prusoj]] * [[1715]]: [[Pollando]]: venko de pola armeo super la [[Saksio|saksa]] en batalo de Radogoszcz * [[1804]]: [[Jean Jacques Dessalines]] kroniĝis kiel imperiestro de [[Haitio]] * [[1809]]: [[Klemens von Metternich]] iĝis [[ministro pri eksteraj aferoj]] kaj ŝtata [[kanceliero]] de la [[Aŭstra imperio]] * [[1814]]: [[Argentino]]: [[Provinco Salta]] kreiĝis * [[1871]]: [[Usono]]: 5 grandaj [[incendio]]j eksplodis, i.a. en [[Ĉikago]] ([[Ilinojso]]) kaj Peshtigo ([[Viskonsino]]) * [[1879]]: [[Dua pacifika milito]]: [[Ĉilio|ĉiliaj]] [[ŝipo]]j venkis la [[Peruo|peruajn]] en [[marbatalo]] apud Angamos ([[Antofagasta (urbo)|Antofagasta]]) * [[1890]]: [[Funikularo de Zagrebo]] malfermita * [[1897]]: [[Gustav Mahler]] estis nomumita direktoro de [[Viena Ŝtata Operejo]] * [[1901]]: [[Pollando]]: [[Sopot]] iĝis urbo * [[1906]]: Germana astronomo [[August Kopff]] malkovris asteroidon [[612 Veroniko|Veroniko]] * [[1912]]: [[Montenegro]] proklamis militon kontraŭ [[Otomana Imperio]] - komenco de la [[Unua Balkana milito]] * [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: Unuafoja uzo de [[bombaviadilo]]j * [[1915]]: [[Armena genocido]]: en [[Turkio|turka]] urbo [[Trabzon]] [[islamo|islamanoj]] mortigis kaj vivbruligis ĉ. 1000 [[armenoj]]n * [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: Apud usona insulo [[Nantucket]] germana [[submarŝipo]] ''SM U-53'' sinkigis 5 [[ŝipo]]jn (3 britaj, nederlanda kaj norvega) * [[1917]]: Unua numero de [[belorusa|beloruslingva]] gazeto "Belorusa Krinica" aperis en [[Sankt-Peterburgo|Peterburgo]] * [[1918]]: [[Unua Mondmilito]]: Komenciĝis batalo de [[Cambrai]] inter la brita armeo apogata de taĉmentoj de [[Kanado]] kaj [[Novzelando]] kaj [[Germana Imperiestra Regno]]; [[Ofensivo de Meuse-Argonne]] * [[1919]]: [[Latva milito de sendependeco]]: [[bermontianoj]] komencis atakon al [[Rigo]] * [[1920]]: [[Buĥara Popola Soveta Respubliko]] estis fondita; [[Dua Pola Respubliko]]: komencita "[[ribelo]]" de generalo [[Lucjan Żeligowski]], kiu post kelkaj tagoj okupis [[Vilno]]n kun ĉirkaŭaĵoj proklamante [[Centra Litovio 1920-1940|Centran Litovion]] * [[1922]]: [[Latvio]]: unua [[baloto]] al latva [[Saeima]] komenciĝis * [[1923]]: [[Flughaveno Berlino-Tempelhof]] ekkonstruiĝis * [[1937]]: Diktatoro de Domingo [[Rafael Trujillo]] ordonis haltigon de [[masakro]] ordonita kontraŭ [[migrado|elmigrintoj]] el [[Haitio]] * [[1938]]: En [[Uĵhorodo]] kreiĝis kadre de la [[Dua respubliko de Ĉeĥoslovakio]] unua registaro de aŭtonoma [[Karpata Rutenio]] * [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: germanaj trupoj establis [[geto]]n en [[Piotrków Trybunalski]]; germana Selbstschutz pafmortigis en [[Świecie]] 83 polojn kaj judojn (dum du tagoj) kaj en Radowice (proksime al [[Zielona Góra]]) 23 polojn; [[Adolf Hitler]] subskribis en [[Berlino]] dekreton pri [[anekso]] de [[Pollando|polaj]] okcidentaj kaj nordaj teritorioj al [[Tria Regno]]; [[Estonio]]: pola [[submarŝipo]] ''[[ORP Orzeł]]'', kiel lasta el la pola ŝiparo, forlasis [[Balta Maro|Baltan Maron]] direkte al [[Britio]] * [[1940]]: al koncentrejo [[Aŭŝvico]] alvenis transporto kun 342 malliberuloj; en aviada [[katastrofo]] pereis ĉeĥa kaj pola armea [[piloto]] [[Josef František]], la plej efika alianca [[flug-aso]] servinta en skadro 303 * [[1941]]: germanaj unuoj komencis konstruadon de [[Aŭŝvico]] II por sovetaj [[militkaptito]]j; [[Holokaŭsto]]: en [[Belorusa SSR]] germanoj komencis masakron de 16 mil [[judoj]] en la [[geto]] de [[Vicebsko]]; en [[Protektorato Bohemio kaj Moravio]] estis malpermesita organizaĵo [[Sokol-movado|Sokol]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Suda Fronto]]: [[Wehrmacht]] atingis la [[Azova maro|Azovan maron]], [[Mariupol]] kapitulacis, dum batalado la 18-a Armeo estis ĉirkaŭita, pli ol 100 000 soldatoj de la [[Ruĝa Armeo]] estis kaptitaj * [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: ĉirkaŭ 600 [[judoj]] estis [[murdo|murditaj]] dum likvido de geto en Demidówka (nun en [[Rivna provinco]]); [[Batalo de Atlantiko]]: germana submarŝipo ''U-179'' sinkigis britan ŝipon ''City of Athens'' kaj samtage estis atakita kaj sinkigita kun 61-persona skipo de brita [[destrojero]] ''HMS Active'', kiu pli frue savis ŝiprompiĝintojn el ''City of Athens'' * [[1943]]: apud [[Gronlando]] pola [[destrojero]] ''Orkan'' sinkis post trafo de germana [[sona ondo|sononda]] [[torpedo]] - saviĝis 44 el ĉ. 220 [[maristo]]j; [[Korsiko]]: [[Ajaccio]] liberiĝis * [[1944]]: Al [[koncentrejo Ravensbrück]] alvenis de [[Varsovio]] transporto kun 245 polinoj * [[1945]]: Prezidento de Usono [[Harry S. Truman]] informis pri livero de ''know-how'' pri [[atombombo]] al [[Britio]] kaj [[Kanado]] * [[1946]]: Surbaze de verdikto de Brita Armea Tribunalo estis [[pendumo|pendumita]] Max Pauly, germana [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio|nacisocialista]] [[militkrimo|militkrimulo]], komandanto de [[koncentrejo]]j Stutthof (1939-1942) kaj [[Neuengamme]] (1942-1945) * [[1948]]: [[Stalinismo]]: soveta [[kolonelo]] Antoni Skulbaszewski iĝis en Pollando supera [[armeo|armea]] [[akuzisto]] * [[1952]]: 3 [[trajno]]j [[kolizio|koliziis]] en [[stacidomo]] de [[Granda Londono]] mortigante 112 homojn - 340 vundiĝis * [[1958]]: Oni [[Enplantaĵo|enplantis]] unuan internan movigilon de [[koro]] * [[1962]]: [[Alĝerio]] aniĝis al [[Unuiĝintaj Nacioj]] * [[1966]]: Pola futbalisto [[Kazimierz Deyna]] debutis en sporta klubo de [[Lodzo]] * [[1967]]: [[La Higuera (Bolivio)|La Higuera]]: [[Bolivio|boliviaj]] soldatoj vundis kaj arestis revoluciulon [[Che Guevara]] - la sekvan tagon li estis pafmortigita * [[1969]]: [[Protestoj kontraŭ milito en Vjetnamio]]: manifestacioj nomataj Tagoj de Kolero komenciĝis en [[Ĉikago]], celantaj fini usonan implikiĝon en la [[Vjetnama Milito]] * [[1979]]: En novkonstruita Nacia [[Muzeo]] en [[Krakovo]] estis malfermita [[ekspozicio]] ''Propra [[portreto]] de [[poloj]]'' * [[1980]]: Lasta [[koncerto]] de [[Bob Marley]] * [[1982]]: [[Olof Palme]] duafoje iĝis ĉefministro de Svedio; [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] de [[Pola Popola Respubliko]] voĉdonis leĝon pri [[sindikato]]j - formala eksterleĝigo de "[[Solidareco (Pollando)|Solidareco]]"; gvidantoj de [[Konfederacio de Sendependa Pollando]] [[Leszek Moczulski]], [[Romuald Szeremietiew]] kaj du aliaj estis kondamnitaj de juĝejo al plurjara mallibero pro „provo perforte renversi [[reĝimo]]n de la [[Pola Popola Respubliko]]” * [[1985]]: En [[Londono]] [[muzikalo]] ''[[Les Misérables]]'' estis prezentita unuafoje en populara versio * [[1988]]: [[Latvia Popola Fronto]] fondiĝis * [[1989]]: [[Revolucioj de 1989]]: Civitanoj de [[Germana Demokratia Respubliko|GDR]] en [[Prago]] petis vojaĝi al [[FRG]] - 4 000 homoj estis jam en konstruaĵo de la okcidentgermana [[ambasado]]; [[Dresdeno]]: dum [[Lundaj manifestacioj (Leipzig)|lunda manifestacio]] grupo de 20 civitanoj estis elektita por negoci la sekvan tagon siajn politikajn postulojn kun la lokaj aŭtoritatoj * [[1990]]: [[Jerusalemo]]: 17 [[palestinano]]j pereis kaj pli ol 100 vundiĝis en [[tumulto]] kun israela polico sur la [[Templa Monto]] * [[1991]]: [[Slovenio]] enkondukis sian propran valuton, [[tolaro]]n; efektivigo de la deklaracio de sendependeco de [[Kroatio]] de la [[25-a de junio]]; registaro de Kroatio agnoskis [[Estonio]]n kaj [[Latvio]]n kiel [[suvereneco|suverenajn]] ŝtatojn * [[1993]]: [[Ukrainio]] komencis specialan operacon por evakui [[kartveloj|kartvelajn]] [[rifuĝinto]]jn el [[Abĥazio]] * [[1997]]: [[Kim Jong-il]] iĝis ĝenerala sekretario en [[Nord-Koreio]] * [[2000]]: [[Pollando]]: venko de [[Aleksander Kwaśniewski]] dum prezidentaj balotoj * [[2001]]: [[Arnold Rüütel]] iĝis prezidento de Estonio; [[Girma Woldegiorgis]] iĝis prezidento de Etiopio * [[2005]]: [[Serbio]]: [[stajponto]] super [[Danubo]] en [[Novi Sad]] ekfunkciis - bombita de [[NATO]] en 1999; [[tertremo]] en [[Kaŝmiro]] atingis ankaŭ nordan [[Pakistano]]n, [[Afganio]]n kaj [[Norda Barato|Nordan Baraton]] - pli ol 73 000 homoj mortis * [[2008]]: [[Mohamed Naŝid]] gajnis unuan demokratian prezidentan balotadon en [[Maldivoj]] * [[2009]]: [[Usona Kongreso]] atribuis honoran civitanecon al pola [[militisto]] [[Kazimierz Pułaski]] * [[2014]]: Morto pro [[Ebola malsano]] de la unua usona paciento Thomas Eric Duncan, devenanta de [[Liberio]], ĉe kiu la [[viruso]] disvolviĝis post lia alveno al Ameriko * [[2016]]: [[Enlanda milito]] en [[Jemeno]]: pli ol 140 personoj pereis kaj pli ol 520 vundiĝis en [[Sanao]], rezulte de bombardo de loko, kie kolektiĝis [[funebro|funebrantoj]] post entombigo de la patro de ministro pri internaj aferoj * [[2022]]: [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio]]: urbestro de [[Ĥarkiv]] informis ke [[Rusio]] atakis centron de la urbo — bruliĝas [[malsanulejo]]; post eksplodigo falis sekcio de la [[Krimea ponto]], almenaŭ 5 homoj pereis; [[Volodimir Zelenskij]] subskribis [[dekreto]]n laŭ kiu Ukrainio agnoskis [[Kurilaj insuloj|Kurilajn insulojn]] kiel teritorion de [[Japanio]] okupata de [[Rusio]]; [[Internacia Monunua Fonduso]] donis al [[Ukrainio]] 1,3 miliardojn da dolaroj kadre de la programo de rapida helpo * [[2023]], [[2024]] kaj [[2025]]: La [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio]] senŝanĝe daŭras == Naskiĝoj == * [[1553]]: [[Jacques Auguste de Thou]], franca historiisto (m. [[1617]]) * [[1585]]: [[Heinrich Schütz]], germana komponisto, orgenisto kaj [[kapelmajstro]] (m. [[1672]]) * [[1676]]: [[Benito Jerónimo Feijoo]], hispana monaĥo kaj filozofo (m. [[1764]]) * [[1690]]: [[Johann Werner Krauß]], germana historiisto kaj superintendanto (m. [[1772]]) * [[1730]]: [[Eŭgenio (Saksio-Hildburghausen)]], germana nobelo (m. [[1795]]) * [[1741]]: [[José Cadalso]], hispana verkisto kaj militisto (m. [[1782]]) * [[1750]]: [[Friedrich Wilhelm Eugen Döll]], germana skulptisto (m. [[1816]]) * [[1750]]: [[Adam Afzelius]], sveda [[botaniko|botanikisto]] kaj [[orientalisto]] (m. [[1837]]) * [[1789]]: [[William John Swainson]], angla ornitologo, entomologo kaj artisto (m. [[1855]]) * [[1799]]: [[Evaristo da Veiga]], brazila poeto, politikisto, filologo, libroeldonisto, himnisto kaj ĵurnalisto (m. [[1837]]) * [[1809]]: [[Nikolaus Becker]], germana juristo kaj poeto (m. [[1845]]) * [[1830]]: [[Károly Wagner]], hungara inĝeniero pri arbarkulturo (m. [[1879]]) * [[1838]]: [[Jan Gebauer]], ĉeĥa filologo kaj lingvisto (m. [[1907]]) * [[1848]]: [[Pierre De Geyter]], franca [[lignoprilaboro|lignoprilaboristo]], komponinta [[La Internacio (himno)|''La internacion'']] (m. [[1932]]) * [[1850]]: [[Henry Louis Le Châtelier]], franca kemiisto kaj [[metalurgio|metalurgo]] (m. [[1936]]) * [[1856]]: [[John Mabon Warden]], skota [[aktuaro]], prezidanto de [[Brita Esperanto-Asocio]], tradukisto de ''[[Biblio]]'' al [[Esperanto]], aŭtoro de fotoj pri [[UK 1912]] (m. [[1933]]) * [[1864]]: [[Péter Bárdos]], hungara publicisto, dramverkisto (m. [[1953]]) * [[1869]]: [[Komitas Vardapet]], armena pastro, komponisto, muzikologo (m. [[1935]]) * [[1870]]: [[Louis Vierne]], franca orgenisto kaj komponisto (m. [[1937]]) * [[1873]]: [[Ejnar Hertzsprung]], dana kemiisto kaj astronomo (m. [[1967]]) * [[1874]]: [[István Bethlen]], [[Transilvanio|transilvania]] nobelo, ĉefministro de Hungario (m. [[1946]]) * [[1875]]: [[Cécile Tormay]], hungara verkistino kaj tradukistino (m. [[1937]]) * [[1883]]: [[János Husovszky]], hungara pentristo (m. [[1961]]) * [[1892]]: [[Marina Cvetajeva]], rusia, sovetia poetino, verkistino kaj tradukistino (m. [[1941]]) * [[1892]]: [[Zoltán Nadányi]], hungara poeto kaj tradukisto (m. [[1945]]) * [[1895]]: [[Juan Domingo Perón]], argentina politikisto (m. [[1974]]) * [[1895]]: [[Bruno Riefling]], norvega filologo, prezidanto de [[Norvega Esperantista Ligo]] (m. [[1918]]) * [[1895]]: [[Zog la 1-a]], reĝo kaj prezidento de Albanio (m. [[1961]]) * [[1904]]: [[Antoni Dobrowolski]], pola [[pedagogo]], la plej aĝa konata malliberulo de la germana koncentrejo [[Aŭŝvico]] (m. [[2012]]) * [[1908]]: [[Mihály Eisikovits]], hungara dirigento, komponisto (m. [[1983]]) * [[1916]]: [[Ferenc Sipos]], rumania hungara romkatolika eklezia verkisto (m. [[1995]]) * [[1920]]: [[Frank Herbert]], usona [[sciencfikcio|sciencfikcia]] verkisto (m. [[1986]]) * [[1926]]: [[Günter Mittag]], germana politikisto (m. [[1994]]) * [[1927]]: [[Cesar Milstein]], brita [[imunologio|imunologo]] Nobelpremiita (m. [[2002]]) * [[1929]]: [[Klaus-Dieter Fichtner]], germana pedagogo kaj regionhistoriisto * [[1930]]: [[Tōru Takemitsu]], japana komponisto (m. [[1996]]) * [[1935]]: [[Kornélia Olysói]], rumania hungara [[pupteatro|pupaktorino]] kaj verkistino (m. [[2016]]) * [[1935]]: [[Jenő Korondi]], rumania hungara skulptisto * [[1938]]: [[Hermann Fabini]], rumanlanda arĥitekto kaj eldonisto * [[1939]]: [[Paul Hogan]], aŭstralia aktoro * [[1939]]: [[Aladár Pege]], hungara kontrabasisto, komponisto (m. [[2006]]) * [[1941]]: [[Jesse Jackson]], usona politika aktivulo (m. [[2026]]) * [[1946]]: [[Dennis Kucinich]], usona politikisto * [[1948]]: [[Claude Jade]], franca aktorino (m. [[2006]]) * [[1949]]: [[János Vajda (komponisto)|János Vajda]], hungara komponisto, profesoro * [[1949]]: [[Sigourney Weaver]], usona aktorino * [[1958]]: [[Ursula von der Leyen]], germana politikistino, prezidantino de [[Eŭropa Komisiono]] * [[1970]]: [[Matt Damon]], usona aktoro, scenaristo kaj produktisto * [[1970]]: [[Sadiq Khan]], brita politikisto, [[urbestro de Londono]] * [[1977]]: [[Botond Ferenczy]], rumania hungara grafikisto, loĝejaranĝisto * [[1978]]: [[András Mikó]], rumania hungara poeto (m. [[1997]]) * [[1979]]: [[Kristanna Loken]], usona aktorino kaj modelulino * [[1979]]: [[Peter Baláž]], [[slovakaj esperantistoj|slovaka esperantisto]], fondinto de la eldonejo [[Espero (eldonejo)|Espero]], prezidanto de [[Slovakia Esperanta Junularo|Slovakia EJ]], kunordiganto de [[E@I]] kaj "[[Esperantisto Slovaka]]", de [[KAEST]] kaj [[Somera Esperanto-Studado]], estrarano de [[Eŭropa Esperanto-Unio|EEU]], [[Esperantisto de la Jaro]] 2012 * [[1984]]: [[Zbigniew Bródka]], pola [[rapid-sketado|rapidsketisto]] == Mortoj == * [[-169]]: [[Kvinto Ennio]], romia poeto kaj verkisto (n. [[-239]]) * [[391]]: [[Felikso de Komo]], itala [[episkopo]] kaj sanktulo * [[705]]: [[Abd al-Malik ibn Marwan]], kvina [[kalifo]] de [[Umajadoj]] (n. [[646]]) * [[923]]: [[Pilgrim la 1-a (Salcburgo)|Pilgrim la 1-a]], arkiepiskopo de Salcburgo * [[1286]]: [[Johano la 1-a (Bretonio)|Johano la 1-a]], duko de Bretonio (n. ĉirkaŭ [[1217]]) * [[1436]]: [[Jakoba (Henegovio)|Jakoba]], [[Graflando Henegovio|grafino de Henegovio]] (n. [[1401]]) * [[1469]]: [[Filippo Lippi]], itala pentristo (n. [[1406]]) * [[1604]]: [[Janus Dousa]], nederlanda historiisto, juristo, poeto, filologo (n. [[1545]]) * [[1656]]: [[Johano Georgo la 1-a (Saksio)|Johano Georgo la 1-a]], germana princo (n. [[1585]]) * [[1754]]: [[Henry Fielding]], angla verkisto kaj dramaturgo (n. [[1707]]) * [[1766]]: [[Sámuel Pataki (patro)|Sámuel Pataki]], hungara kuracisto (n. [[1694]]) * [[1800]]: [[Salavat Julajev]], baŝkira poeto, partoprenanto de la ribelo de [[Emeljan Pugaĉov|Pugaĉov]], [[nacia heroo]] (n. [[1754]]) * [[1803]]: [[Vittorio Alfieri]], itala poeto kaj verkisto (n. [[1749]]) * [[1820]]: [[Henriko la 1-a (Haitio)|Henriko la 1-a]], haitia sklavo kaj militisto (n. [[1767]]) * [[1826]]: [[Friedrich Krupp]], germana industriisto (n. [[1787]]) * [[1834]]: [[François Adrien Boieldieu]], franca operkomponisto (n. [[1775]]) * [[1869]]: [[Franklin Pierce]], prezidento de Usono (n. [[1804]]) * [[1872]]: [[Antal Kagerbauer]], hungara arkitekto (n. [[1814]]) * [[1874]]: [[Vítězslav Hálek]], ĉeĥa poeto (n. [[1835]]) * [[1889]]: [[Johann Jakob von Tschudi]], svisa naturalisto (n. [[1818]]) * [[1896]]: [[George du Maurier]], brita verkisto kaj desegnisto (n. [[1834]]) * [[1897]]: [[Aleksio Savrasov]], rusa pentristo (n. [[1830]]) * [[1899]]: [[Julius Mařák]], ĉeĥa pentristo kaj grafikisto (n. [[1832]]) * [[1904]]: [[Clemens Winkler]], germana kemiisto (n. [[1838]]) * [[1910]]: [[Maria Konopnicka]], pola poetino, novelistino, tradukistino kaj feministino (n. [[1842]]) * [[1916]]: [[Attila Gerő]], hungara ĵurnalisto, redaktoro, poeto (n. [[1870]]) * [[1916]]; [[Emil Vajda]], hungara kapelestro, verkisto (n. [[1858]]) * [[1918]]: [[Károly Aggházy]], hungara komponisto, pianisto, muzika pedagogo (n. [[1885]]) * [[1926]]: [[Antal Kóczé]], hungara ciganmuzikestro (n. [[1872]]) * [[1929]]: [[Jacek Malczewski]], pola pentristo (n. [[1854]]) * [[1936]]: [[Munshi Premchand]], barata verkisto (n. [[1880]]) * [[1940]]: [[Josef František]], ĉeĥa [[flug-aso]] (n [[1914]]) * [[1945]]: [[Felix Salten]], aŭstra verkisto (n. [[1869]]) * [[1953]]: [[Kathleen Ferrier]], angla kantistino, pianistino, koncerta artistino (n. [[1912]]) * [[1966]]: [[Célestin Freinet]], franca reformista pedagogo (n. [[1896]]) * [[1967]]: [[Clement Attlee]], ĉefministro de Britio (n. [[1883]]) * [[1972]]: [[Tadeo Kazimiro Hodakowski|Tadeo Hodakowski]], pola gimnazia instruisto, unua [[lektoro]] de [[Esperanto]] ĉe [[Jagelona Universitato]], [[Akademio de Esperanto|akademiano]], antaŭ [[UK 1931]] en [[Krakovo]] organizis [[pedagogio|Pedag.]] Kurson por 280 anoj (n. [[1903]]) * [[1973]]: [[Gabriel Marcel]], franca filozofo (n. [[1889]]) * [[1981]]: [[Heinz Kohut]], usona [[psikoanalizo|psikoanalizisto]] (n. [[1913]]) * [[1991]]: [[Edward Skórzewski]], pola filmreĝisoro kaj scenaristo (n. [[1930]]) * [[1992]]: [[Willy Brandt]], germana Nobelpremiita kanceliero (n. [[1913]]) * [[1992]]: [[Róbert Rátonyi]], hungara aktoro, reĝisoro, verkisto (n. [[1923]]) * [[1996]]: [[Alfred E. Johann]], germana ĵurnalisto kaj verkisto (n. [[1901]]) * [[2002]]: [[Péter Rényi]], hungara ĵurnalisto, kritikisto (n. [[1920]]) * [[2002]]: [[Károly Tompa]], hungara inĝeniero pri [[arbaro|arbar]]-kulturado (n. [[1923]]) * [[2004]]: [[Jacques Derrida]], franca literatura [[kritikisto]] kaj filozofo (n. [[1930]]) * [[2007]]: [[Zdzisław Peszkowski]], pola katolika animzorganto, [[presbitero]] (n. [[1918]]) * [[2010]]: [[John Huchra]]: usona astronomo kaj profesoro (n. [[1948]]) * [[2013]]: [[Khady Sylla]], senegalia verkistino (n. [[1963]]) * [[2024]]: [[Bernard Tissier de Mallerais]], franca katolika episkopo (n. [[1945]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Kroatio]]: Tago de Sendependeco * [[Peruo]]: Tago de [[Mararmeo]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''8-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; {{Projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]. [[Kategorio:8-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|08]] [[Kategorio:8-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1008]] gj9kuue5y9bcfcuh89n6yst2jt47uev 0 5222 9350709 9173938 2026-04-10T13:01:24Z ~2026-22039-60 254987 /* Eventoj */ koncizigo 9350709 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{Oktobro}} La '''10-a de oktobro''' estas la 283-a tago de la jaro (la 284-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 82 tagoj restas. Je la 10-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[680]]: Batalo de [[Karbalo]] inter soldataro de [[kalifo]] de [[umajadoj]] kaj taĉmento de la tria [[imamo]] de [[Ŝijaismo|ŝijaistoj]] [[Ĥusejn ibn Ali]], kiu malvenkis kaj pereis * [[1410]]: [[Batalo de Koronovo]] - venko de pola armeo kontraŭ la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] rezultigis pactraktaton en [[Toruń]] en 1411 * [[1427]]: [[Pollando]]: [[Przasnysz]] akiris [[urborajto]]n * [[1780]]: Imperiestro [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]] metis [[angulŝtono]]n de la [[fortikaĵo]] kaj la urbo [[Terezín]] * [[1574]]: En [[Krakovo]] komenciĝis kelktaga [[tumulto]] kaŭzita de [[katolikismo|katolikoj]] kontraŭ [[protestantismo|protestantoj]] * [[1604]]: [[Keplero]] observas [[supernovao]]n eksplodantan en la [[Serpentisto (konstelacio)|konstelacio Serpentisto]] * [[1631]]: [[Tridekjara milito]]: armeo de [[elektoprinclando Saksio]] okupis [[Prago]]n * [[1728]]: Granda [[incendio]] de [[Kopenhago]] * [[1733]]: [[Francio]] [[militdeklaro|deklaris militon]] al [[Aŭstrio]] – komenco de la [[milito]] pri la pola sukcedo * [[1776]]: Pola-hungara-slovaka aventuristo [[Moric Benjovski]] iĝis reĝo de [[Madagaskaro]] * [[1793]]: [[Nacia Konvencio]] starigis [[Teroro (franca revolucio)|teroron de la franca revolucio]]: [[jakobeno|jakobena]] konstitucio ne estas aplikata, [[Komitato por publika savado]] ricevis nelimigitajn rajtojn * [[1794]]: [[Insurekcio de Kościuszko]]: malvenko de ribelantoj en la batalo de Maciejowice ([[distrikto Garwoliński]]) * [[1846]]: [[William Lassell]] malkovris [[Tritono (luno)|Tritonon]], la plej grandan el la lunoj de [[Neptuno (planedo)|Neptuno]] * [[1848]]: [[Revolucio de 1848 en la Aŭstria Imperio]]: Nacia Gvardio de [[Brno]] sendis grandan armitan unuon al [[Vieno]] por helpi la kontraŭ[[Habsburgoj|habsburgan]] ribelon, [[Olomouc]] same faris * [[1859]]: Porvira kvazaŭ[[framasonismo|framasona]] [[Schlaraffia]] fondiĝis en [[Prago]] kiel tutmonda [[germana|germanlingva]] asocio por kultivado de amikeco, arto kaj humuro * [[1863]]: [[Maksimiliano (Meksiko)|Maksimiliano]] iĝis [[imperiestro de Meksiko]] * [[1868]]: En [[Kubo]] eksplodis kontraŭhispana ribelo * [[1882]]: [[Banko de Japanio]] fondiĝis * [[1904]]: Germana astronomo [[Paul Götz]] malkovris asteroidon [[546 Herodio|Herodio]] * [[1911]]: Alvoko de [[Tongmenghui]] kaŭzis ribelon, kiu alkondukis al proklamo de [[respubliko]] en [[Ĉinio]] * [[1913]]: Usona prezidento [[Woodrow Wilson]] decidis eksplodi [[akvobaraĵo]]n Gamboa - fino de konstruado de la [[Panama Kanalo]] * [[Unua Mondmilito]] ** [[1914]]: Unua rusa sieĝo de la aŭstro-hungara Fortreso [[Przemyśl]] malsukcesis ** [[1917]]: [[Brazilo]] deklaris militon al [[Germanio]] post kiam germanoj [[torpedo|torpedis]] brazilajn ŝipojn ** [[1918]]: En [[golfo]] de [[Irlanda maro]], dufoje [[torpedo|torpedita]] de germana [[submarŝipo]] UB-123 brita pasaĝera ŝipo ''[[RMS Leinster]]'' sinkis - 501 el 771 personoj pereis; venko de aliancana armeo super la [[Germana Imperiestra Regno|germana]] en tritaga batalo de [[Cambrai]] * [[1919]]: En [[Ĉinio]] fondiĝis [[Kuomintango]] * [[1919]]: [[Aŭstrio]]: en [[Vieno]] okazis premiero de la [[opero]] ''[[Die Frau ohne Schatten|La senombra virino]]'' de [[Richard Strauss]] * [[1920]]: Germana astronomo [[Karl Wilhelm Reinmuth]] malkovris asteroidon [[940 Kordulo|Kordulo]] * [[1920]]: En [[referendumo]] en [[Karintio]], 59,0 procentoj el "Zono A", ĉefe loĝata de karintaj [[slovenoj]], voĉdonis resti ĉe [[Aŭstrio]] * [[1921]]: [[Reĝlando de Kurdistano]] kreiĝis * [[1922]]: [[Dua Pola Respubliko]]: en [[Katowice]] unuafoje kunvenis [[Silezio|Silezia]] [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] * [[1922]]: Parlamento de [[Litovio]] [[Seimas]] unuafoje elektita * [[1930]]: En [[Vilno]] aperis [[belorusa]] [[gazeto]] "Nacia Sonorilo" — post ties fermo, en 1931 ĝi aperis kiel "Belorusa Sonorilo" * [[1935]]: [[Grekio]] estis proklamita [[monarkio]] * [[1938]]: Dum [[Munkena interkonsento]] oni decidis transdoni [[Sudetio]]n al [[Germanio]] - [[Ĉeĥoslovakio]] retiriĝas de sia landlima teritorio * [[Dua Mondmilito]] ** [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: germanaj soldatoj bruligis en [[Radomyśl Wielki]] [[sinagogo]]n kun kelkdeko de judoj; unua el amasaj [[ekzekuto]]j de [[poloj]] kaj [[judoj]] fare de [[germanoj]] en la Valo de Morto en [[Bydgoszcz]]; [[Pola Rezistomovado]]: en [[Varsovio]] aperis unua subtera revuo "Polska żyje" (Pollando vivas); en Siemianowice fondiĝis [[konspiro|konspira]] organizaĵo ''Orzeł Polski'' (Pola [[Aglo]]); unua politika kunsido de la gvidantaro de [[Servo al Venko de Pollando]]; en [[Moskvo]] estis subskribita sovetia-litova pakto pri reciproka helpo — [[Sovetunio]] ricevis rajton pri 8 [[aerodromo]]j kaj 3 [[garnizono]]j, kaj [[Litovio]] transprenis polan [[Vilno]]n kun parto de ties [[vojevodio]] ** [[1940]]: [[Gestapo]] arestis kelkcent membrojn de la [[Pola Rezistomovado]]; en [[Varsovio]] aperis [[konspiro|konspira]] "Orlęta. Pismo dla młodzieży" (Aglidoj. Revuo por junularo) - eldonata ĝis januaro 1941; en [[Krakovo]] kreiĝis revolucia organo de la [[Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj]], gvidata de [[Stepan Bandera]]; sovetaj regopovoj forveturigis el [[militprizono]] [[Grjazovec]] al [[Moskvo]] 7 polajn oficirojn, kiujn ili lokis en malliberejoj; [[Fulgencio Batista]] iĝis [[regantoj de Kubo|prezidento de Kubo]] ** [[1941]]: [[Ordnungspolizei|Germana polico]] [[deportado|deportis]] al [[koncentrejo]] [[Treblinka]] 73 polajn [[terkultivisto]]jn pro nesufiĉa livero de kontingento; [[Militkrimo]]: en [[distrikto Kaliski]] [[germanoj]] pafmortigis 125 [[judoj]]n el [[Kalisz]]; germana 41-a Motorigita Korpuso de 4-a Kirasita Grupo atakis [[Tverj|Kalinin]]; [[Mediteraneo]]: atakoj de germanaj [[submarŝipo]]j al mara vojo inter [[Aleksandrio]] kaj [[Tobruk]] komencitaj ** [[1942]]: Taĉmento de Popola [[Gvardio]] frakasis [[malliberejo]]n en [[Kraśnik]] liberigante kelkdekon da malliberuloj; germana [[submarŝipo]] ''U 172'' sinkigis apud [[Kabo de Bona Espero]] britan ŝipon - pereis 28-membra skipo, 2 artileriistoj kaj 18 pasaĝeroj, pola ŝipo ''SS Narwik'' savis ĉirkaŭ 1000 germanajn ŝiprompiĝintojn; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: rumana 3-a Armeo transprenis segmenton de fronto apud [[Don (rivero)|Don]] inter germana 6-a Armeo kaj itala 8-a Armeo ** [[1943]]: Dispono de [[guberniestro]] [[Hans Frank]] pri eksterordinaraj prokuroj por [[polico]] kun komenco de amasaj venĝaj ekzekutoj ** [[1944]]: [[Porajmos]]: en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] en gasĉambroj pereis ĉirkaŭ 800 sisteme murdataj [[ciganoj|ciganaj]] [[infano]]j, alveturigitaj de koncentrejo en [[Buchenwald]]; en [[Suchedniów]] aperis unua [[konspiro|konspira]] [[skoltismo|skolta]] revuo "Hejnał"; [[Josif Stalin]] kaj [[Winston Churchill]] kontraktis en [[Kremlo]] konfidencan pakton pri disdivido de venontaj influzonoj; dekstra alo de la 3-a Belorusa Fronto liberigis [[Tauragė]] kaj [[Šakiai]]; la [[Ruĝa Armeo]] kun [[Jugoslavaj Partizanoj]] en [[Serbio]] liberigis Knjaževac kaj bulgara 1-a Kirasita Bataliono - Vlasotince * [[1947]]: [[Memuaro]] de [[Stanisław Mikołajczyk]] al [[Josif Stalin]] kaj [[ambasadoro]]j de Granda trio pri situacio en [[Pollando]] * [[1947]]: [[Pollando]]: en [[Gdańsk]] oni ekzekutis 10 kondamnitojn al [[mortpuno]] en la dua proceso de skipo de la [[koncentrejo Stutthof]] * [[1948]]: [[Carlos Prío Socarrás]] iĝis prezidento de Kubo * [[1954]]: [[Naciliberiga Fronto (Alĝerio)|Naciliberiga Fronto]] establiĝis en [[Alĝerio]] * [[1956]]: [[Krakovo]]: malkovro de la [[lunoj de Kordylewski]] * [[1956]]: En [[Sovetunio]] oni komencis produkti personan aŭtomobilon [[Volga]] * [[1956]]: Unua Internacia [[Festivalo]] de Nuntempa Muziko ''Varsovia Aŭtuno'' komenciĝis - unua tiuranga festivalo okazinta en [[Orienta Bloko]] * [[1957]]: [[Anglio]]: [[incendio]] de [[nuklea reakciujo]] en Windscale ([[Kumbrio]]) * [[1958]]: [[Madagaskaro]] akiris unuan nivelon de [[aŭtonomeco]], kiel Malgaŝa Aŭtonoma Respubliko, ene de la [[Franca Komunumo]] * [[1963]]: [[Francio]] cedis kontrolon de la [[Mararmeo|mararmea]] bazo [[Bizerto]] al [[Tunizio]] * [[1963]]: [[Traktato por parta malpermeso de nukleaj testoj]] ekvalidis * [[1964]]: Malfermo de la 18-a [[Somera Olimpiko 1964|Somera Olimpiko]] en [[Tokio]] * [[1968]]: Televida serio ''[[Ludcelo pli granda ol vivo (filmserio)|Ludcelo pli granda ol vivo]]'' aperis en Pollando * [[1970]]: [[Fiĝioj]] fariĝis sendependa de [[Unuiĝinta Reĝlando]], kadre de la [[Komunumo de Nacioj]] - aŭtonoma ekde 1966 * [[1975]]: [[Papuo-Nov-Gvineo]] aniĝis al [[UN]] * [[1977]]: [[Amnestio Internacia]] iĝis laŭreato de la [[Nobel-premio pri paco]] * [[1980]]: En [[Salvadoro]] fondiĝis [[FMLN|Fronto Farabundo Martí por Nacia Liberigo]] * [[1982]]: [[Romo]]: papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] [[kanonizo|kanonizis]] polan monaĥon [[Maksimiliano Kolbe|Maksimilianon Kolbe]] * [[1983]]: [[Jicĥak Ŝamir]] iĝis ĉefministro de Israelo * [[1985]]: [[Ĉasaviadilo]]j de [[Usona Mararmeo]] [[Grumman F-14 Tomcat]] transprenis egiptan aviadilon kun [[homforkapto|forkaptistoj]] de ''Achille Lauro'' devigante ilin alteriĝi en aviada bazo Sigonella, kie ili estas arestitaj de [[Korpuso de la Karabenistoj]] * [[1994]]: Unua propono por [[CSS]] (kaskadaj stilfolioj) estis eldonita de [[CERN]]-dungito, norvega [[informadiko|informadikisto]] Håkon Wium Lie * [[1994]]: [[Andoro]] aliĝis al la [[Konsilio de Eŭropo]] * [[1995]]: Ĉe la [[Pollando|pola]]-[[Ukrainio|ukraina]] [[landlimo]] oni malfermis vojan [[Limpasejo Zosin-Ustilug|limpasejon Zosin-Ustilug]] * [[2000]]: Kontrolita [[fisio|fisia]] [[ĉena reakcio]] komenciĝis en la [[nuklea centralo]] [[Temelín]] * [[2001]]: [[George W. Bush]] prezentis liston de 22 plej danĝerajn kaj serĉatajn [[terorismo|teroristojn]] * [[2003]]: Premiero de la usona filmo ''[[Kill Bill]]'' * [[2005]]: [[Pollando]]: bundz kaj [[slivovico]] de Łącko ([[distrikto Nowy Sącz]]) eniris liston de tradiciaj [[manĝaĵo]]j * [[2006]]: [[ttt-ejo|TTT-eja]] videospektejo [[YouTube]] estis aĉetita de [[Google]] kontraŭ 1,65 miliardo de dolaroj * [[2010]]: [[Nederlandaj Antiloj]] estis dividitaj je 5 apartaj [[Administra divido de Nederlando|subunuoj]] de [[Nederlando|Reĝlando Nederlando]] * [[2010]]: En [[Kirgizujo]] okazis post ŝanĝo de [[konstitucio]] la unua parlamenta balotado kun enkonduko de [[parlamenta demokratio]] * [[2011]]: [[Masakro en Maspero]]: 28 personoj pereis kaj 212 vundiĝis dum armea subpremo de paca [[manifestacio]] de [[koptoj]] en [[Kairo]] * [[2015]]: 102 personoj pereis kaj ĉirkaŭ 400 vundiĝis en du bombaj atencoj de [[sinmortigo|sinmortigintoj]] kontraŭ [[fervoja stacidomo]] en [[Ankaro]] - laŭ ĉefministro de Turkio [[Ahmet Davutoğlu]] respondecas [[Islama Ŝtato]] * [[2018]]: [[Kenjo]]: 55 personoj pereis kaj 16 vundiĝis en [[trafikakcidento]] de aŭtomobilo en [[Kericho]] * [[2019]]: Duobla [[Nobel-premio pri literaturo]] estis atribuita al pola verkistino [[Olga Tokarczuk]] (por 2018) kaj aŭstra verkisto kaj tradukisto [[Peter Handke]] (por 2019) - pro skandalo ene de [[Sveda Akademio]] pasintjare la aljuĝo ne okazis * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: ** Ĉefkomandanto de [[Armitaj fortoj]] de [[Ukrainio]] deklaris, ke la [[agreso|agresanto]] matene elpafis 75 raketojn, aldonante ke 41 estis paffaligitaj de ukraina aerdefendo — entute estis atakitaj 14 urboj, la plej intense [[Kievo]], en [[Lvovo]] pripafita civila [[infrastrukturo]], la urbo sen [[elektro]] ** [[Forbes]]: [[Rusio]] elpafis en la tutan Ukrainion 84 [[krozmisilo]]jn kaj 24 senpilotajn aviadilojn kostajn 400-700 milionoj da dolaroj ==[[Esperantujo]]== * [[1993]]: [[Hispanio]]: mondkongreso de [[PEN-klubo internacia]] en [[Santiago-de-Kompostelo]] akceptis [[Esperanta PEN-Centro|Esperantan PEN-Centron]] - [[Esperanto]] estis oficiale agnoskita kiel [[literatura lingvo]] == Naskiĝoj == * [[1470]]: [[Selim la 1-a]], [[sultano]] de [[Otomana Imperio]] (m. [[1520]]) * [[1486]]: [[Karlo la 3-a de Savojo]], princo de [[Savojo]] (m. [[1553]]) *[[1514]]: [[Miĥaelo de Kuenburg]], princ-arkiepiskopo de Salcburgo * [[1560]]: [[Jacobus Arminius]], nederlanda pastoro, teologo, filozofo, kreinto de [[arminianismo]] (m. [[1609]]) * [[1656]]: [[Nicolas de Largillierre]], franca pentristo (m. [[1746]]) * [[1669]]: [[Johann Nicolaus Bach]], germana komponisto kaj orgenisto (m. [[1753]]) * [[1684]]: [[Antoine Watteau]], franca pentristo (m. [[1721]]) * [[1731]]: [[Henry Cavendish]], brita fizikisto kaj kemiisto (m. [[1810]]) * [[1757]]: [[Erik Acharius]], itala [[humanismo|humanisto]], poeto, naturalisto, kuracisto, filozofo kaj botanikisto, patro de [[Likeno|likenologio]] (m. [[1819]]) * [[1766]]: [[Leopold Maximilian von Firmian]], aŭstra teologo kaj ĉefepiskopo (m. [[1831]]) * [[1775]]: [[Ferenc Bene (kuracisto)|Ferenc Bene]], hungara kuracisto, profesoro (m. [[1858]]) * [[1792]]: [[Jacob Heinrich Lucas]], germana apotekisto (m. [[1879]]) * [[1802]]: [[Amalie Winter]], germana verkistino (m. [[1879]]) * [[1812]]: [[János Garay]], hungara poeto kaj dramisto (m. [[1853]]) * [[1813]]: [[Carl Ludwig Nietzsche]], germana teologo (m. [[1849]]) * [[1813]]: [[Giuseppe Verdi]], itala [[komponisto]] (m. [[1901]]) * [[1825]]: [[Paulus Kruger]], sudafrika politikisto (m. [[1904]]) * [[1830]]: [[Isabel la 2-a (Hispanio)|Isabel la 2-a]], reĝino de Hispanio (m. [[1904]]) * [[1834]]: [[Aleksis Kivi]], finna verkisto (m. [[1872]]) * [[1849]]: [[Polikárp László]], hungara franciskano, teologo, ordenestro (m. [[1891]]) * [[1850]]: [[Paul Stegmüller]], germana arkitekto (m. [[1891]]) * [[1858]]: [[Ottokár Prohászka]]. hungara romkatolika ĉefpastro, verkisto (m. [[1927]]) * [[1860]]: [[Joan Maragall]], kataluna poeto (m. [[1911]]) * [[1861]]: [[Fridtjof Nansen]], norvega esploristo, [[Nobel-premio pri paco|Nobelpremiita pri paco]] (m. [[1930]]) * [[1862]]: [[Emil Mayrisch]], luksemburga ŝtalindustriisto (m. [[1928]]) * [[1865]]: [[Rafael Merry del Val]], hispana kardinalo kaj vatikana diplomato (m. [[1953]]) * [[1870]]: [[Ivan Bunin]], rusa Nobelpremiita verkisto, tradukisto, vojaĝisto (m. [[1953]]) * [[1875]]: [[Alois Keil]], aŭstra politikisto kaj sindikatisto (m. [[1919]]) * [[1878]]: [[Ferenc Julier]], hungara [[kolonelo]], stabestro, fakverkisto (m. [[1944]]) * [[1880]]: [[Zoltán K. Adorjáni]], hungara popolkultivinto, redaktoro, verkisto (m. [[1933]]) * [[1883]]: [[Béla Uhlyárik]], rumania hungara verkisto, publicisto (m. [[1955]]) * [[1888]]: [[Alfred Ursinus]], germana pedagogo kaj verkisto (m. [[1966]]) * [[1892]]: [[Ivo Andrić]], jugoslava verkisto Nobelpremiita (m. [[1975]]) * [[1892]]: [[Hugo Gräf]], germana seruristo kaj politikisto (m. [[1958]]) * [[1894]]: [[Oszkár Engelberg]], rumania hungara kuracisto (m. [[1976]]) * [[1894]]: [[Viktor Petrov (Domontoviĉ)]], ukraina filologo, etnografo, historiisto, verkisto (m. [[1969]]) * [[1895]]: [[Lin Yutang]], ĉina verkisto, sciencisto kaj inventisto (m. [[1976]]) * [[1898]]: [[Eugen Wüster]], aŭstra industriisto, [[leksikografo]], fondinto de la scienco pri [[terminologio]], enkondukinto de la [[termino]]j [[esperantologio]] kaj [[planlingvo]], kontribuinta al la moderna [[informa socio]] kaj [[Internacia Organizaĵo por Normigado]], prilaborinto de [[Zamenhof-Radikaro]] kaj de [[Enciklopedia Vortaro Esperanta-Germana]] (m. [[1977]]) * [[1901]]: [[Alberto Giacometti]], svisa skulptisto kaj pentristo (m. [[1966]]) * [[1901]]: [[Alexandra Márk]], hungara porjunulara verkistino (m. [[1991]]) * [[1903]]: [[Karolo de Belgio]], [[regento]] de Belgio (m. [[1983]]) * [[1909]]: [[Péter Kovács (poeto)|Péter Kovács]], rumania hungara poeto, hungara filologo (m. [[1993]]) * [[1913]]: [[Claude Simon]], franca verkisto Nobelpremiita, soldato de [[Internaciaj Brigadoj]] (m. [[2005]]) * [[1914]]: [[Ivory Joe Hunter]], usona [[ritmenbluso]] kantisto (m. [[1974]]) * [[1915]]: [[Harry Sweets Edison]], usona ĵaztrumpetisto (m. [[1999]]) * [[1917]]: [[Thelonious Sphere Monk]], usona ĵazmuzikisto kaj komponisto (m. [[1982]]) * [[1924]]: [[Ed Wood]], usona filmreĝisoro, aktoro, [[produktoro]] (m. [[1978]]) * [[1925]]: [[Wiktor Poliszczuk]], kanada [[politika scienco|politikologo]] kaj ĵurnalisto (m. [[2008]]) * [[1930]]: [[Harold Pinter]], angla verkisto Nobelpremiita (m. [[2008]]) * [[1930]]: [[Yves Chauvin]], franca kemiisto Nobelpremiita (m. [[2015]]) * [[1934]]: [[Gizella Hervay]], rumania hungara poetino kaj tradukistino (m. [[1982]]) * [[1936]]: [[Gerhard Ertl]], germana fizikisto Nobelpremiita * [[1938]]: [[István Szilágyi (verkisto)|István Szilágyi]], rumania hungara verkisto, redaktoro (m. [[2024]]) * [[1939]]: [[Anikó Deé Nagy]], rumania hungara bibliotekistino * [[1941]]: [[Ken Saro-Wiwa]], niĝeria verkisto kaj [[ekologio|ekologia]] aktivulo, ekzekutita (m. [[1995]]) * [[1942]]: [[Olga Murvai]], rumania hungara lingvistino, universitata profesorino (m. [[2011]]) * [[1942]]: [[Radu Vasile]], ĉefministro de Rumanio, historiisto kaj poeto (m. [[2013]]) * [[1945]]: [[László Egri (priturisma verkisto)|László Egri]], rumania hungara priturisma aŭtoro * [[1946]]: [[Kan Naoto]], [[ĉefministro de Japanio]] * [[1948]]: [[Zoltán Barta]], rumania hungara instruisto, lokhistoriisto * [[1953]]: [[Dániel Lőwy]], hungara eseisto, lokhistoriisto * [[1955]]: [[Gábor Bíró]], rumania hungara pentristo, restarigisto * [[1956]]: [[Ágnes Forró]], rumania hungara pentristino, grafikistino * [[1956]]: [[Floréal Martorell]], franca muzikisto, gvidanto de [[Esperanto-muziko|Esperanto-muzika]] komunumo, fondinto de [[EUROKKA]], eldonejo kaj muzikvendejo [[Vinilkosmo]] kaj la gazeto [[Rok-gazet']], lanĉinto de la [[Kultura Arta Festivalo de Esperanto]], laŭreato de [[Alena Esperanto-Kulturpremio]] kaj [[FAME-premio]] * [[1957]]: [[Takahashi Rumiko]], japana [[mangao]]-verkistino * [[1958]]: [[Tanya Tucker]], usona kantistino de [[kontreo]] * [[1961]]: [[JoMo]], franca kantisto kaj [[esperantisto]], koncertanta en la muzikgrupo [[JoMo kaj Liberecanoj]] kaj sole, aŭtoro de [[lernolibro]] en [[okcitana lingvo]] por esperantistoj * [[1965]]: [[Rebecca Pidgeon]], brita-usona aktorino kaj kantistino * [[1965]]: [[Toshi]], japana muzikisto, gitaristo, kantisto, kunfondinto de [[rokgrupo]] [[X Japan]] * [[1967]]: [[Gavin Newsom]], usona politikisto, [[guberniestro]] * [[1973]]: [[Marko Naoki Lins]], germana historiisto kaj diplomato, aktivulo de [[Germana Esperanto-Junularo]], [[estrarano de TEJO]] == Mortoj == * [[19]]: [[Germaniko]], romia militisto el [[Juli-Klaŭdia dinastio]] (n. [[-15]]) * [[644]]: [[Paulinus (Jorko)|Paulinus]], unua episkopo de [[Jorko]] (n. nekonata) * [[680]]: [[Ĥusejn ibn Ali]], [[imamo]], nepo de [[Mahomedo]] (n. [[625]]) * [[827]]: [[Valenteno la 1-a]], papo (n. nekonata) * [[1488]]: [[Andrea del Verrocchio]], itala artisto kaj skulptisto (n. [[1435]]) * [[1508]]: [[Johano Thúrzó]], pola-hungara komercisto kaj entreprenisto (n. [[1437]]) * [[1659]]: [[Abel Tasman]], nederlanda maristo, vojaĝisto de [[Nederlanda Orient-hinda Kompanio]] kaj esploristo (n. [[1603]]) * [[1674]]: [[Thomas Traherne]], angla poeto kaj religia verkisto (n. ĉirkaŭ [[1636]]) * [[1708]]: [[David Gregory]], skota matematikisto, astronomo, profesoro (n. [[1659]]) * [[1676]]: [[Sebastian Knüpfer]], germana komponisto kaj [[eklezimuzikisto]] [[1633]]) * [[1785]]: [[Johann Wolfgang Hammann]], germana fabrikestro (n. [[1713]]) * [[1791]]: [[Christian Friedrich Daniel Schubart]], germana poeto (n. [[1739]]) * [[1795]]: [[László Szentjóbi Szabó]], hungara poeto kaj tradukisto (n. [[1767]]) * [[1827]]: [[Ugo Foscolo]], itala-greka verkisto (n. [[1778]]) * [[1837]]: [[Charles Fourier]], franca filozofo, teoriisto de [[utopia socialismo]] (n. [[1772]]) * [[1867]]: [[Julius Mosen]], germana verkisto, dramaturgo kaj juristo (n. [[1803]]) * [[1875]]: [[Aleksej Konstantinoviĉ Tolstoj]], rusia verkisto (n. [[1817]]) * [[1881]]: [[Daniele Comboni]], itala misiisto, episkopo en [[Centra Afriko]], sanktulo (n. [[1831]]) * [[1901]]: [[Lorenzo Snow]], usona religiulo, [[Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj|eklezia]] prezidanto (n. [[1814]]) * [[1914]]: [[Karolo la 1-a (Rumanio)|Karolo la 1-a]], unua reĝo de la [[reĝlando de Rumanio]] (n. [[1839]]) * [[1919]]: [[Aladár Jékey]], hungara oficisto kaj poeto (n. [[1846]]) * [[1927]]: [[Gustav Weisskopf]], germana-usona inventisto, pioniro de aviado (n. [[1874]]) * [[1933]]: [[Dezső Sinkovich]], rumania hungara industriartisto, grafikisto, scenejdekoraciisto (n. [[1888]]) *[[1942]]: [[Richard von Schaukal]], aŭstra verkisto * [[1952]]: [[János Koszó]], hungara literaturhistoriisto, profesoro (n. [[1892]]) * [[1963]]: [[Édith Piaf]], franca kantistino (n. [[1915]]) * [[1964]]: [[Heinrich Neuhaus]], rusa pianisto kaj pedagogo (n. [[1888]]) * [[1964]]: [[Konrad Bayer]], aŭstra avangardisma verkisto (n. [[1932]]) * [[1970]]: [[Édouard Daladier]], ĉefministro de Francio, historiisto (n. [[1884]]) * [[1970]]: [[Adam Rapacki]], pola politikisto kaj ekonomikisto (n. [[1909]]) * [[1973]]: [[Ludwig von Mises]], usona ekonomikisto, [[prakseologio|prakseologo]] (n. [[1881]]) * [[1974]]: [[Marie Luise Kaschnitz]], germana poetino (n. [[1901]]) * [[1985]]: [[Orson Welles]], usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro (n. [[1915]]) * [[1985]]: [[Yul Brynner]], usona aktoro (n. [[1920]]) * [[1993]]: [[Ota Sklenčka]], ĉeĥa aktoro, filo de geesperantistoj [[Otto Sklenčka]] kaj [[Božena Sklenčková]] (n. [[1920]]) * [[1994]]: [[Zsigmond Ádám]], rumania hungara lingvisto, verkisto, tradukisto (n. [[1913]]) * [[1998]]: [[Violin Oljanov]], [[bulgara esperantisto]], ĵurnalisto, vortaristo kaj tradukisto, restariginto de [[Bulgara Esperanto-Asocio]], ĉefredaktoro de "[[Bulgara Esperantisto (revuo)|Bulgara Esperantisto]]" kaj "[[PACO (revuo)|PACO]]", redaktoro de "[[Filologio|Filologo]]", estrarano de [[Mondpaca Esperantista Movado]], delegito kaj komitatano de [[UEA]], vicprezidanto de la [[Akademio de Esperanto]], [[Kontraŭfaŝismo|kontraŭfaŝisma]] aktivulo (n. [[1919]]) * [[2000]]: [[Ferenc Farkas (komponisto)|Ferenc Farkas]], hungara komponisto (n. [[1905]]) * [[2004]]: [[Maurice Shadbolt]], novzelanda verkisto (n. [[1932]]) * [[2004]]: [[Christopher Reeve]], usona aktoro, reĝisoro, [[produktoro (kinematografio)|produktoro]], verkisto (n. [[1952]]) * [[2007]]: [[Ilona Nagy]], rumania hungara verkistino (n. [[1919]]) * [[2008]]: [[Simon Mol]], kameruna verkisto kaj ĵurnalisto (n. [[1973]]) * [[2008]]: [[Kurt Weinzierl]], aŭstra aktoro, kabaredisto kaj reĝisoro (n. [[1931]]) * [[2010]]: [[Solomon Burke]], usona kantisto kaj komponisto (n. [[1940]]) * [[2011]]: [[Albert Rosellini]], usona [[Listo de vaŝingtoniestroj|subŝtatestro]] de [[Vaŝingtonio]] (n. [[1910]]) * [[2014]]: [[Wacław Krzyżanowski]], pola juristo, [[stalinismo|stalinisma]] [[akuzisto]], kolonelo (n. [[1923]]) * [[2015]]: [[Richard F. Heck]], usona kemiisto Nobelpremiita (n. [[1931]]) * [[2021]]: [[Luis de Pablo]], hispana komponisto (n. [[1930]]) *[[2024]]: [[Lizzy Aumeier]], germana kabaredistino kaj kontrabasistino == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Cassius (sanktulo)|Cassius]] kaj [[Gereon]], frukristanaj martiroj; [[Paulinus (Jorko)|Paulinus]], romia misiisto, apostolo de [[Northumbria]], episkopo; [[Daniele Comboni]], itala misiisto evangelizanta Afrikan kontinenton * [[Nacia tago]] en [[Tajvano]], fondiĝo de la [[Respubliko Ĉinio]] ([[1911]]) * [[Nacia tago]] sur la [[Fiĝioj]], tago de la sendependiĝo ([[1970]]) * Monda Tago de [[Mensa sano|Mensa Sano]] - festata ekde 1992 sub patroneco de [[Monda Organizaĵo pri Sano]] * [[Finnlando]]: Tago de [[finna lingvo|finna literaturo]] * Eŭropa Tago kontraŭ [[Mortpuno]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''10-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; {{Projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]. [[Kategorio:10-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|10]] [[Kategorio:10-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1010]] lfh0i073bdmcyrg3dhaqrjpy41tkwpo 9350712 9350709 2026-04-10T13:04:44Z ~2026-22039-60 254987 /* Naskiĝoj */ koncizigo 9350712 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{Oktobro}} La '''10-a de oktobro''' estas la 283-a tago de la jaro (la 284-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 82 tagoj restas. Je la 10-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[680]]: Batalo de [[Karbalo]] inter soldataro de [[kalifo]] de [[umajadoj]] kaj taĉmento de la tria [[imamo]] de [[Ŝijaismo|ŝijaistoj]] [[Ĥusejn ibn Ali]], kiu malvenkis kaj pereis * [[1410]]: [[Batalo de Koronovo]] - venko de pola armeo kontraŭ la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] rezultigis pactraktaton en [[Toruń]] en 1411 * [[1427]]: [[Pollando]]: [[Przasnysz]] akiris [[urborajto]]n * [[1780]]: Imperiestro [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]] metis [[angulŝtono]]n de la [[fortikaĵo]] kaj la urbo [[Terezín]] * [[1574]]: En [[Krakovo]] komenciĝis kelktaga [[tumulto]] kaŭzita de [[katolikismo|katolikoj]] kontraŭ [[protestantismo|protestantoj]] * [[1604]]: [[Keplero]] observas [[supernovao]]n eksplodantan en la [[Serpentisto (konstelacio)|konstelacio Serpentisto]] * [[1631]]: [[Tridekjara milito]]: armeo de [[elektoprinclando Saksio]] okupis [[Prago]]n * [[1728]]: Granda [[incendio]] de [[Kopenhago]] * [[1733]]: [[Francio]] [[militdeklaro|deklaris militon]] al [[Aŭstrio]] – komenco de la [[milito]] pri la pola sukcedo * [[1776]]: Pola-hungara-slovaka aventuristo [[Moric Benjovski]] iĝis reĝo de [[Madagaskaro]] * [[1793]]: [[Nacia Konvencio]] starigis [[Teroro (franca revolucio)|teroron de la franca revolucio]]: [[jakobeno|jakobena]] konstitucio ne estas aplikata, [[Komitato por publika savado]] ricevis nelimigitajn rajtojn * [[1794]]: [[Insurekcio de Kościuszko]]: malvenko de ribelantoj en la batalo de Maciejowice ([[distrikto Garwoliński]]) * [[1846]]: [[William Lassell]] malkovris [[Tritono (luno)|Tritonon]], la plej grandan el la lunoj de [[Neptuno (planedo)|Neptuno]] * [[1848]]: [[Revolucio de 1848 en la Aŭstria Imperio]]: Nacia Gvardio de [[Brno]] sendis grandan armitan unuon al [[Vieno]] por helpi la kontraŭ[[Habsburgoj|habsburgan]] ribelon, [[Olomouc]] same faris * [[1859]]: Porvira kvazaŭ[[framasonismo|framasona]] [[Schlaraffia]] fondiĝis en [[Prago]] kiel tutmonda [[germana|germanlingva]] asocio por kultivado de amikeco, arto kaj humuro * [[1863]]: [[Maksimiliano (Meksiko)|Maksimiliano]] iĝis [[imperiestro de Meksiko]] * [[1868]]: En [[Kubo]] eksplodis kontraŭhispana ribelo * [[1882]]: [[Banko de Japanio]] fondiĝis * [[1904]]: Germana astronomo [[Paul Götz]] malkovris asteroidon [[546 Herodio|Herodio]] * [[1911]]: Alvoko de [[Tongmenghui]] kaŭzis ribelon, kiu alkondukis al proklamo de [[respubliko]] en [[Ĉinio]] * [[1913]]: Usona prezidento [[Woodrow Wilson]] decidis eksplodi [[akvobaraĵo]]n Gamboa - fino de konstruado de la [[Panama Kanalo]] * [[Unua Mondmilito]] ** [[1914]]: Unua rusa sieĝo de la aŭstro-hungara Fortreso [[Przemyśl]] malsukcesis ** [[1917]]: [[Brazilo]] deklaris militon al [[Germanio]] post kiam germanoj [[torpedo|torpedis]] brazilajn ŝipojn ** [[1918]]: En [[golfo]] de [[Irlanda maro]], dufoje [[torpedo|torpedita]] de germana [[submarŝipo]] UB-123 brita pasaĝera ŝipo ''[[RMS Leinster]]'' sinkis - 501 el 771 personoj pereis; venko de aliancana armeo super la [[Germana Imperiestra Regno|germana]] en tritaga batalo de [[Cambrai]] * [[1919]]: En [[Ĉinio]] fondiĝis [[Kuomintango]] * [[1919]]: [[Aŭstrio]]: en [[Vieno]] okazis premiero de la [[opero]] ''[[Die Frau ohne Schatten|La senombra virino]]'' de [[Richard Strauss]] * [[1920]]: Germana astronomo [[Karl Wilhelm Reinmuth]] malkovris asteroidon [[940 Kordulo|Kordulo]] * [[1920]]: En [[referendumo]] en [[Karintio]], 59,0 procentoj el "Zono A", ĉefe loĝata de karintaj [[slovenoj]], voĉdonis resti ĉe [[Aŭstrio]] * [[1921]]: [[Reĝlando de Kurdistano]] kreiĝis * [[1922]]: [[Dua Pola Respubliko]]: en [[Katowice]] unuafoje kunvenis [[Silezio|Silezia]] [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] * [[1922]]: Parlamento de [[Litovio]] [[Seimas]] unuafoje elektita * [[1930]]: En [[Vilno]] aperis [[belorusa]] [[gazeto]] "Nacia Sonorilo" — post ties fermo, en 1931 ĝi aperis kiel "Belorusa Sonorilo" * [[1935]]: [[Grekio]] estis proklamita [[monarkio]] * [[1938]]: Dum [[Munkena interkonsento]] oni decidis transdoni [[Sudetio]]n al [[Germanio]] - [[Ĉeĥoslovakio]] retiriĝas de sia landlima teritorio * [[Dua Mondmilito]] ** [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: germanaj soldatoj bruligis en [[Radomyśl Wielki]] [[sinagogo]]n kun kelkdeko de judoj; unua el amasaj [[ekzekuto]]j de [[poloj]] kaj [[judoj]] fare de [[germanoj]] en la Valo de Morto en [[Bydgoszcz]]; [[Pola Rezistomovado]]: en [[Varsovio]] aperis unua subtera revuo "Polska żyje" (Pollando vivas); en Siemianowice fondiĝis [[konspiro|konspira]] organizaĵo ''Orzeł Polski'' (Pola [[Aglo]]); unua politika kunsido de la gvidantaro de [[Servo al Venko de Pollando]]; en [[Moskvo]] estis subskribita sovetia-litova pakto pri reciproka helpo — [[Sovetunio]] ricevis rajton pri 8 [[aerodromo]]j kaj 3 [[garnizono]]j, kaj [[Litovio]] transprenis polan [[Vilno]]n kun parto de ties [[vojevodio]] ** [[1940]]: [[Gestapo]] arestis kelkcent membrojn de la [[Pola Rezistomovado]]; en [[Varsovio]] aperis [[konspiro|konspira]] "Orlęta. Pismo dla młodzieży" (Aglidoj. Revuo por junularo) - eldonata ĝis januaro 1941; en [[Krakovo]] kreiĝis revolucia organo de la [[Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj]], gvidata de [[Stepan Bandera]]; sovetaj regopovoj forveturigis el [[militprizono]] [[Grjazovec]] al [[Moskvo]] 7 polajn oficirojn, kiujn ili lokis en malliberejoj; [[Fulgencio Batista]] iĝis [[regantoj de Kubo|prezidento de Kubo]] ** [[1941]]: [[Ordnungspolizei|Germana polico]] [[deportado|deportis]] al [[koncentrejo]] [[Treblinka]] 73 polajn [[terkultivisto]]jn pro nesufiĉa livero de kontingento; [[Militkrimo]]: en [[distrikto Kaliski]] [[germanoj]] pafmortigis 125 [[judoj]]n el [[Kalisz]]; germana 41-a Motorigita Korpuso de 4-a Kirasita Grupo atakis [[Tverj|Kalinin]]; [[Mediteraneo]]: atakoj de germanaj [[submarŝipo]]j al mara vojo inter [[Aleksandrio]] kaj [[Tobruk]] komencitaj ** [[1942]]: Taĉmento de Popola [[Gvardio]] frakasis [[malliberejo]]n en [[Kraśnik]] liberigante kelkdekon da malliberuloj; germana [[submarŝipo]] ''U 172'' sinkigis apud [[Kabo de Bona Espero]] britan ŝipon - pereis 28-membra skipo, 2 artileriistoj kaj 18 pasaĝeroj, pola ŝipo ''SS Narwik'' savis ĉirkaŭ 1000 germanajn ŝiprompiĝintojn; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: rumana 3-a Armeo transprenis segmenton de fronto apud [[Don (rivero)|Don]] inter germana 6-a Armeo kaj itala 8-a Armeo ** [[1943]]: Dispono de [[guberniestro]] [[Hans Frank]] pri eksterordinaraj prokuroj por [[polico]] kun komenco de amasaj venĝaj ekzekutoj ** [[1944]]: [[Porajmos]]: en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] en gasĉambroj pereis ĉirkaŭ 800 sisteme murdataj [[ciganoj|ciganaj]] [[infano]]j, alveturigitaj de koncentrejo en [[Buchenwald]]; en [[Suchedniów]] aperis unua [[konspiro|konspira]] [[skoltismo|skolta]] revuo "Hejnał"; [[Josif Stalin]] kaj [[Winston Churchill]] kontraktis en [[Kremlo]] konfidencan pakton pri disdivido de venontaj influzonoj; dekstra alo de la 3-a Belorusa Fronto liberigis [[Tauragė]] kaj [[Šakiai]]; la [[Ruĝa Armeo]] kun [[Jugoslavaj Partizanoj]] en [[Serbio]] liberigis Knjaževac kaj bulgara 1-a Kirasita Bataliono - Vlasotince * [[1947]]: [[Memuaro]] de [[Stanisław Mikołajczyk]] al [[Josif Stalin]] kaj [[ambasadoro]]j de Granda trio pri situacio en [[Pollando]] * [[1947]]: [[Pollando]]: en [[Gdańsk]] oni ekzekutis 10 kondamnitojn al [[mortpuno]] en la dua proceso de skipo de la [[koncentrejo Stutthof]] * [[1948]]: [[Carlos Prío Socarrás]] iĝis prezidento de Kubo * [[1954]]: [[Naciliberiga Fronto (Alĝerio)|Naciliberiga Fronto]] establiĝis en [[Alĝerio]] * [[1956]]: [[Krakovo]]: malkovro de la [[lunoj de Kordylewski]] * [[1956]]: En [[Sovetunio]] oni komencis produkti personan aŭtomobilon [[Volga]] * [[1956]]: Unua Internacia [[Festivalo]] de Nuntempa Muziko ''Varsovia Aŭtuno'' komenciĝis - unua tiuranga festivalo okazinta en [[Orienta Bloko]] * [[1957]]: [[Anglio]]: [[incendio]] de [[nuklea reakciujo]] en Windscale ([[Kumbrio]]) * [[1958]]: [[Madagaskaro]] akiris unuan nivelon de [[aŭtonomeco]], kiel Malgaŝa Aŭtonoma Respubliko, ene de la [[Franca Komunumo]] * [[1963]]: [[Francio]] cedis kontrolon de la [[Mararmeo|mararmea]] bazo [[Bizerto]] al [[Tunizio]] * [[1963]]: [[Traktato por parta malpermeso de nukleaj testoj]] ekvalidis * [[1964]]: Malfermo de la 18-a [[Somera Olimpiko 1964|Somera Olimpiko]] en [[Tokio]] * [[1968]]: Televida serio ''[[Ludcelo pli granda ol vivo (filmserio)|Ludcelo pli granda ol vivo]]'' aperis en Pollando * [[1970]]: [[Fiĝioj]] fariĝis sendependa de [[Unuiĝinta Reĝlando]], kadre de la [[Komunumo de Nacioj]] - aŭtonoma ekde 1966 * [[1975]]: [[Papuo-Nov-Gvineo]] aniĝis al [[UN]] * [[1977]]: [[Amnestio Internacia]] iĝis laŭreato de la [[Nobel-premio pri paco]] * [[1980]]: En [[Salvadoro]] fondiĝis [[FMLN|Fronto Farabundo Martí por Nacia Liberigo]] * [[1982]]: [[Romo]]: papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] [[kanonizo|kanonizis]] polan monaĥon [[Maksimiliano Kolbe|Maksimilianon Kolbe]] * [[1983]]: [[Jicĥak Ŝamir]] iĝis ĉefministro de Israelo * [[1985]]: [[Ĉasaviadilo]]j de [[Usona Mararmeo]] [[Grumman F-14 Tomcat]] transprenis egiptan aviadilon kun [[homforkapto|forkaptistoj]] de ''Achille Lauro'' devigante ilin alteriĝi en aviada bazo Sigonella, kie ili estas arestitaj de [[Korpuso de la Karabenistoj]] * [[1994]]: Unua propono por [[CSS]] (kaskadaj stilfolioj) estis eldonita de [[CERN]]-dungito, norvega [[informadiko|informadikisto]] Håkon Wium Lie * [[1994]]: [[Andoro]] aliĝis al la [[Konsilio de Eŭropo]] * [[1995]]: Ĉe la [[Pollando|pola]]-[[Ukrainio|ukraina]] [[landlimo]] oni malfermis vojan [[Limpasejo Zosin-Ustilug|limpasejon Zosin-Ustilug]] * [[2000]]: Kontrolita [[fisio|fisia]] [[ĉena reakcio]] komenciĝis en la [[nuklea centralo]] [[Temelín]] * [[2001]]: [[George W. Bush]] prezentis liston de 22 plej danĝerajn kaj serĉatajn [[terorismo|teroristojn]] * [[2003]]: Premiero de la usona filmo ''[[Kill Bill]]'' * [[2005]]: [[Pollando]]: bundz kaj [[slivovico]] de Łącko ([[distrikto Nowy Sącz]]) eniris liston de tradiciaj [[manĝaĵo]]j * [[2006]]: [[ttt-ejo|TTT-eja]] videospektejo [[YouTube]] estis aĉetita de [[Google]] kontraŭ 1,65 miliardo de dolaroj * [[2010]]: [[Nederlandaj Antiloj]] estis dividitaj je 5 apartaj [[Administra divido de Nederlando|subunuoj]] de [[Nederlando|Reĝlando Nederlando]] * [[2010]]: En [[Kirgizujo]] okazis post ŝanĝo de [[konstitucio]] la unua parlamenta balotado kun enkonduko de [[parlamenta demokratio]] * [[2011]]: [[Masakro en Maspero]]: 28 personoj pereis kaj 212 vundiĝis dum armea subpremo de paca [[manifestacio]] de [[koptoj]] en [[Kairo]] * [[2015]]: 102 personoj pereis kaj ĉirkaŭ 400 vundiĝis en du bombaj atencoj de [[sinmortigo|sinmortigintoj]] kontraŭ [[fervoja stacidomo]] en [[Ankaro]] - laŭ ĉefministro de Turkio [[Ahmet Davutoğlu]] respondecas [[Islama Ŝtato]] * [[2018]]: [[Kenjo]]: 55 personoj pereis kaj 16 vundiĝis en [[trafikakcidento]] de aŭtomobilo en [[Kericho]] * [[2019]]: Duobla [[Nobel-premio pri literaturo]] estis atribuita al pola verkistino [[Olga Tokarczuk]] (por 2018) kaj aŭstra verkisto kaj tradukisto [[Peter Handke]] (por 2019) - pro skandalo ene de [[Sveda Akademio]] pasintjare la aljuĝo ne okazis * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: ** Ĉefkomandanto de [[Armitaj fortoj]] de [[Ukrainio]] deklaris, ke la [[agreso|agresanto]] matene elpafis 75 raketojn, aldonante ke 41 estis paffaligitaj de ukraina aerdefendo — entute estis atakitaj 14 urboj, la plej intense [[Kievo]], en [[Lvovo]] pripafita civila [[infrastrukturo]], la urbo sen [[elektro]] ** [[Forbes]]: [[Rusio]] elpafis en la tutan Ukrainion 84 [[krozmisilo]]jn kaj 24 senpilotajn aviadilojn kostajn 400-700 milionoj da dolaroj ==[[Esperantujo]]== * [[1993]]: [[Hispanio]]: mondkongreso de [[PEN-klubo internacia]] en [[Santiago-de-Kompostelo]] akceptis [[Esperanta PEN-Centro|Esperantan PEN-Centron]] - [[Esperanto]] estis oficiale agnoskita kiel [[literatura lingvo]] == Naskiĝoj == * [[1470]]: [[Selim la 1-a]], [[sultano]] de [[Otomana Imperio]] (m. [[1520]]) * [[1486]]: [[Karlo la 3-a de Savojo]], princo de [[Savojo]] (m. [[1553]]) * [[1514]]: [[Miĥaelo de Kuenburg]], princ-arkiepiskopo de Salcburgo (m. [[1560]]) * [[1560]]: [[Jacobus Arminius]], nederlanda pastoro, teologo, filozofo, kreinto de [[arminianismo]] (m. [[1609]]) * [[1656]]: [[Nicolas de Largillierre]], franca pentristo (m. [[1746]]) * [[1669]]: [[Johann Nicolaus Bach]], germana komponisto kaj orgenisto (m. [[1753]]) * [[1684]]: [[Antoine Watteau]], franca pentristo (m. [[1721]]) * [[1731]]: [[Henry Cavendish]], brita fizikisto kaj kemiisto (m. [[1810]]) * [[1757]]: [[Erik Acharius]], itala [[humanismo|humanisto]], poeto, naturalisto, kuracisto, filozofo kaj botanikisto (m. [[1819]]) * [[1766]]: [[Leopold Maximilian von Firmian]], aŭstra teologo kaj ĉefepiskopo (m. [[1831]]) * [[1775]]: [[Ferenc Bene (kuracisto)|Ferenc Bene]], hungara kuracisto, profesoro (m. [[1858]]) * [[1792]]: [[Jacob Heinrich Lucas]], germana apotekisto (m. [[1879]]) * [[1802]]: [[Amalie Winter]], germana verkistino (m. [[1879]]) * [[1812]]: [[János Garay]], hungara poeto kaj dramisto (m. [[1853]]) * [[1813]]: [[Carl Ludwig Nietzsche]], germana teologo (m. [[1849]]) * [[1813]]: [[Giuseppe Verdi]], itala [[komponisto]] (m. [[1901]]) * [[1825]]: [[Paulus Kruger]], sudafrika politikisto (m. [[1904]]) * [[1830]]: [[Isabel la 2-a (Hispanio)|Isabel la 2-a]], reĝino de Hispanio (m. [[1904]]) * [[1834]]: [[Aleksis Kivi]], finna verkisto (m. [[1872]]) * [[1849]]: [[Polikárp László]], hungara franciskano, teologo, ordenestro (m. [[1891]]) * [[1850]]: [[Paul Stegmüller]], germana arkitekto (m. [[1891]]) * [[1858]]: [[Ottokár Prohászka]], hungara romkatolika ĉefpastro, verkisto (m. [[1927]]) * [[1860]]: [[Joan Maragall]], kataluna poeto (m. [[1911]]) * [[1861]]: [[Fridtjof Nansen]], norvega esploristo, [[Nobel-premio pri paco|Nobelpremiita pri paco]] (m. [[1930]]) * [[1862]]: [[Emil Mayrisch]], luksemburga ŝtalindustriisto (m. [[1928]]) * [[1865]]: [[Rafael Merry del Val]], hispana kardinalo kaj vatikana diplomato (m. [[1953]]) * [[1870]]: [[Ivan Bunin]], rusa Nobelpremiita verkisto, tradukisto, vojaĝisto (m. [[1953]]) * [[1875]]: [[Alois Keil]], aŭstra politikisto kaj sindikatisto (m. [[1919]]) * [[1878]]: [[Ferenc Julier]], hungara [[kolonelo]], stabestro, fakverkisto (m. [[1944]]) * [[1880]]: [[Zoltán K. Adorjáni]], hungara popolkultivinto, redaktoro, verkisto (m. [[1933]]) * [[1883]]: [[Béla Uhlyárik]], rumania hungara verkisto, publicisto (m. [[1955]]) * [[1888]]: [[Alfred Ursinus]], germana pedagogo kaj verkisto (m. [[1966]]) * [[1892]]: [[Ivo Andrić]], jugoslava verkisto Nobelpremiita (m. [[1975]]) * [[1892]]: [[Hugo Gräf]], germana seruristo kaj politikisto (m. [[1958]]) * [[1894]]: [[Oszkár Engelberg]], rumania hungara kuracisto (m. [[1976]]) * [[1894]]: [[Viktor Petrov (Domontoviĉ)]], ukraina filologo, etnografo, historiisto, verkisto (m. [[1969]]) * [[1895]]: [[Lin Yutang]], ĉina verkisto, sciencisto kaj inventisto (m. [[1976]]) * [[1898]]: [[Eugen Wüster]], aŭstra industriisto, [[leksikografo]], fondinto de la scienco pri [[terminologio]], enkondukinto de la [[termino]]j [[esperantologio]] kaj [[planlingvo]], kontribuinta al la moderna [[informa socio]] kaj [[Internacia Organizaĵo por Normigado]], prilaborinto de [[Zamenhof-Radikaro]] kaj de [[Enciklopedia Vortaro Esperanta-Germana]] (m. [[1977]]) * [[1901]]: [[Alberto Giacometti]], svisa skulptisto kaj pentristo (m. [[1966]]) * [[1901]]: [[Alexandra Márk]], hungara porjunulara verkistino (m. [[1991]]) * [[1903]]: [[Karolo de Belgio]], [[regento]] de Belgio (m. [[1983]]) * [[1909]]: [[Péter Kovács (poeto)|Péter Kovács]], rumania hungara poeto, hungara filologo (m. [[1993]]) * [[1913]]: [[Claude Simon]], franca verkisto Nobelpremiita, soldato de [[Internaciaj Brigadoj]] (m. [[2005]]) * [[1914]]: [[Ivory Joe Hunter]], usona [[ritmenbluso]] kantisto (m. [[1974]]) * [[1915]]: [[Harry Sweets Edison]], usona ĵaztrumpetisto (m. [[1999]]) * [[1917]]: [[Thelonious Sphere Monk]], usona ĵazmuzikisto kaj komponisto (m. [[1982]]) * [[1924]]: [[Ed Wood]], usona filmreĝisoro, aktoro, [[produktoro]] (m. [[1978]]) * [[1925]]: [[Wiktor Poliszczuk]], kanada [[politika scienco|politikologo]] kaj ĵurnalisto (m. [[2008]]) * [[1930]]: [[Harold Pinter]], angla verkisto Nobelpremiita (m. [[2008]]) * [[1930]]: [[Yves Chauvin]], franca kemiisto Nobelpremiita (m. [[2015]]) * [[1934]]: [[Gizella Hervay]], rumania hungara poetino kaj tradukistino (m. [[1982]]) * [[1936]]: [[Gerhard Ertl]], germana fizikisto Nobelpremiita * [[1938]]: [[István Szilágyi (verkisto)|István Szilágyi]], rumania hungara verkisto, redaktoro (m. [[2024]]) * [[1939]]: [[Anikó Deé Nagy]], rumania hungara bibliotekistino * [[1941]]: [[Ken Saro-Wiwa]], niĝeria verkisto kaj [[ekologio|ekologia]] aktivulo (m. [[1995]]) * [[1942]]: [[Olga Murvai]], rumania hungara lingvistino, universitata profesorino (m. [[2011]]) * [[1942]]: [[Radu Vasile]], ĉefministro de Rumanio, historiisto kaj poeto (m. [[2013]]) * [[1945]]: [[László Egri (priturisma verkisto)|László Egri]], rumania hungara priturisma aŭtoro * [[1946]]: [[Kan Naoto]], [[ĉefministro de Japanio]] * [[1948]]: [[Zoltán Barta]], rumania hungara instruisto, lokhistoriisto * [[1953]]: [[Dániel Lőwy]], hungara eseisto, lokhistoriisto * [[1955]]: [[Gábor Bíró]], rumania hungara pentristo, restarigisto * [[1956]]: [[Ágnes Forró]], rumania hungara pentristino, grafikistino * [[1956]]: [[Floréal Martorell]], franca muzikisto, gvidanto de [[Esperanto-muziko|Esperanto-muzika]] komunumo, fondinto de [[EUROKKA]], eldonejo kaj muzikvendejo [[Vinilkosmo]] kaj la gazeto [[Rok-gazet']], lanĉinto de la [[Kultura Arta Festivalo de Esperanto]], laŭreato de [[Alena Esperanto-Kulturpremio]] kaj [[FAME-premio]] * [[1957]]: [[Takahashi Rumiko]], japana [[mangao]]-verkistino * [[1958]]: [[Tanya Tucker]], usona kantistino de [[kontreo]] * [[1961]]: [[JoMo]], franca kantisto kaj [[esperantisto]], koncertanta en la muzikgrupo [[JoMo kaj Liberecanoj]] kaj sole, aŭtoro de [[lernolibro]] en [[okcitana lingvo]] por esperantistoj * [[1965]]: [[Rebecca Pidgeon]], brita-usona aktorino kaj kantistino * [[1965]]: [[Toshi]], japana muzikisto, gitaristo, kantisto, kunfondinto de [[rokgrupo]] [[X Japan]] * [[1967]]: [[Gavin Newsom]], usona politikisto, [[guberniestro]] * [[1973]]: [[Marko Naoki Lins]], germana historiisto kaj diplomato, aktivulo de [[Germana Esperanto-Junularo]], [[estrarano de TEJO]] == Mortoj == * [[19]]: [[Germaniko]], romia militisto el [[Juli-Klaŭdia dinastio]] (n. [[-15]]) * [[644]]: [[Paulinus (Jorko)|Paulinus]], unua episkopo de [[Jorko]] (n. nekonata) * [[680]]: [[Ĥusejn ibn Ali]], [[imamo]], nepo de [[Mahomedo]] (n. [[625]]) * [[827]]: [[Valenteno la 1-a]], papo (n. nekonata) * [[1488]]: [[Andrea del Verrocchio]], itala artisto kaj skulptisto (n. [[1435]]) * [[1508]]: [[Johano Thúrzó]], pola-hungara komercisto kaj entreprenisto (n. [[1437]]) * [[1659]]: [[Abel Tasman]], nederlanda maristo, vojaĝisto de [[Nederlanda Orient-hinda Kompanio]] kaj esploristo (n. [[1603]]) * [[1674]]: [[Thomas Traherne]], angla poeto kaj religia verkisto (n. ĉirkaŭ [[1636]]) * [[1708]]: [[David Gregory]], skota matematikisto, astronomo, profesoro (n. [[1659]]) * [[1676]]: [[Sebastian Knüpfer]], germana komponisto kaj [[eklezimuzikisto]] [[1633]]) * [[1785]]: [[Johann Wolfgang Hammann]], germana fabrikestro (n. [[1713]]) * [[1791]]: [[Christian Friedrich Daniel Schubart]], germana poeto (n. [[1739]]) * [[1795]]: [[László Szentjóbi Szabó]], hungara poeto kaj tradukisto (n. [[1767]]) * [[1827]]: [[Ugo Foscolo]], itala-greka verkisto (n. [[1778]]) * [[1837]]: [[Charles Fourier]], franca filozofo, teoriisto de [[utopia socialismo]] (n. [[1772]]) * [[1867]]: [[Julius Mosen]], germana verkisto, dramaturgo kaj juristo (n. [[1803]]) * [[1875]]: [[Aleksej Konstantinoviĉ Tolstoj]], rusia verkisto (n. [[1817]]) * [[1881]]: [[Daniele Comboni]], itala misiisto, episkopo en [[Centra Afriko]], sanktulo (n. [[1831]]) * [[1901]]: [[Lorenzo Snow]], usona religiulo, [[Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj|eklezia]] prezidanto (n. [[1814]]) * [[1914]]: [[Karolo la 1-a (Rumanio)|Karolo la 1-a]], unua reĝo de la [[reĝlando de Rumanio]] (n. [[1839]]) * [[1919]]: [[Aladár Jékey]], hungara oficisto kaj poeto (n. [[1846]]) * [[1927]]: [[Gustav Weisskopf]], germana-usona inventisto, pioniro de aviado (n. [[1874]]) * [[1933]]: [[Dezső Sinkovich]], rumania hungara industriartisto, grafikisto, scenejdekoraciisto (n. [[1888]]) *[[1942]]: [[Richard von Schaukal]], aŭstra verkisto * [[1952]]: [[János Koszó]], hungara literaturhistoriisto, profesoro (n. [[1892]]) * [[1963]]: [[Édith Piaf]], franca kantistino (n. [[1915]]) * [[1964]]: [[Heinrich Neuhaus]], rusa pianisto kaj pedagogo (n. [[1888]]) * [[1964]]: [[Konrad Bayer]], aŭstra avangardisma verkisto (n. [[1932]]) * [[1970]]: [[Édouard Daladier]], ĉefministro de Francio, historiisto (n. [[1884]]) * [[1970]]: [[Adam Rapacki]], pola politikisto kaj ekonomikisto (n. [[1909]]) * [[1973]]: [[Ludwig von Mises]], usona ekonomikisto, [[prakseologio|prakseologo]] (n. [[1881]]) * [[1974]]: [[Marie Luise Kaschnitz]], germana poetino (n. [[1901]]) * [[1985]]: [[Orson Welles]], usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro (n. [[1915]]) * [[1985]]: [[Yul Brynner]], usona aktoro (n. [[1920]]) * [[1993]]: [[Ota Sklenčka]], ĉeĥa aktoro, filo de geesperantistoj [[Otto Sklenčka]] kaj [[Božena Sklenčková]] (n. [[1920]]) * [[1994]]: [[Zsigmond Ádám]], rumania hungara lingvisto, verkisto, tradukisto (n. [[1913]]) * [[1998]]: [[Violin Oljanov]], [[bulgara esperantisto]], ĵurnalisto, vortaristo kaj tradukisto, restariginto de [[Bulgara Esperanto-Asocio]], ĉefredaktoro de "[[Bulgara Esperantisto (revuo)|Bulgara Esperantisto]]" kaj "[[PACO (revuo)|PACO]]", redaktoro de "[[Filologio|Filologo]]", estrarano de [[Mondpaca Esperantista Movado]], delegito kaj komitatano de [[UEA]], vicprezidanto de la [[Akademio de Esperanto]], [[Kontraŭfaŝismo|kontraŭfaŝisma]] aktivulo (n. [[1919]]) * [[2000]]: [[Ferenc Farkas (komponisto)|Ferenc Farkas]], hungara komponisto (n. [[1905]]) * [[2004]]: [[Maurice Shadbolt]], novzelanda verkisto (n. [[1932]]) * [[2004]]: [[Christopher Reeve]], usona aktoro, reĝisoro, [[produktoro (kinematografio)|produktoro]], verkisto (n. [[1952]]) * [[2007]]: [[Ilona Nagy]], rumania hungara verkistino (n. [[1919]]) * [[2008]]: [[Simon Mol]], kameruna verkisto kaj ĵurnalisto (n. [[1973]]) * [[2008]]: [[Kurt Weinzierl]], aŭstra aktoro, kabaredisto kaj reĝisoro (n. [[1931]]) * [[2010]]: [[Solomon Burke]], usona kantisto kaj komponisto (n. [[1940]]) * [[2011]]: [[Albert Rosellini]], usona [[Listo de vaŝingtoniestroj|subŝtatestro]] de [[Vaŝingtonio]] (n. [[1910]]) * [[2014]]: [[Wacław Krzyżanowski]], pola juristo, [[stalinismo|stalinisma]] [[akuzisto]], kolonelo (n. [[1923]]) * [[2015]]: [[Richard F. Heck]], usona kemiisto Nobelpremiita (n. [[1931]]) * [[2021]]: [[Luis de Pablo]], hispana komponisto (n. [[1930]]) *[[2024]]: [[Lizzy Aumeier]], germana kabaredistino kaj kontrabasistino == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Cassius (sanktulo)|Cassius]] kaj [[Gereon]], frukristanaj martiroj; [[Paulinus (Jorko)|Paulinus]], romia misiisto, apostolo de [[Northumbria]], episkopo; [[Daniele Comboni]], itala misiisto evangelizanta Afrikan kontinenton * [[Nacia tago]] en [[Tajvano]], fondiĝo de la [[Respubliko Ĉinio]] ([[1911]]) * [[Nacia tago]] sur la [[Fiĝioj]], tago de la sendependiĝo ([[1970]]) * Monda Tago de [[Mensa sano|Mensa Sano]] - festata ekde 1992 sub patroneco de [[Monda Organizaĵo pri Sano]] * [[Finnlando]]: Tago de [[finna lingvo|finna literaturo]] * Eŭropa Tago kontraŭ [[Mortpuno]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''10-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; {{Projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]. [[Kategorio:10-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|10]] [[Kategorio:10-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1010]] 60m9kuwfr2ladon71745x2pns720xaj 9350714 9350712 2026-04-10T13:08:08Z ~2026-22039-60 254987 /* Mortoj */ koncizigo 9350714 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{Oktobro}} La '''10-a de oktobro''' estas la 283-a tago de la jaro (la 284-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 82 tagoj restas. Je la 10-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[680]]: Batalo de [[Karbalo]] inter soldataro de [[kalifo]] de [[umajadoj]] kaj taĉmento de la tria [[imamo]] de [[Ŝijaismo|ŝijaistoj]] [[Ĥusejn ibn Ali]], kiu malvenkis kaj pereis * [[1410]]: [[Batalo de Koronovo]] - venko de pola armeo kontraŭ la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] rezultigis pactraktaton en [[Toruń]] en 1411 * [[1427]]: [[Pollando]]: [[Przasnysz]] akiris [[urborajto]]n * [[1780]]: Imperiestro [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]] metis [[angulŝtono]]n de la [[fortikaĵo]] kaj la urbo [[Terezín]] * [[1574]]: En [[Krakovo]] komenciĝis kelktaga [[tumulto]] kaŭzita de [[katolikismo|katolikoj]] kontraŭ [[protestantismo|protestantoj]] * [[1604]]: [[Keplero]] observas [[supernovao]]n eksplodantan en la [[Serpentisto (konstelacio)|konstelacio Serpentisto]] * [[1631]]: [[Tridekjara milito]]: armeo de [[elektoprinclando Saksio]] okupis [[Prago]]n * [[1728]]: Granda [[incendio]] de [[Kopenhago]] * [[1733]]: [[Francio]] [[militdeklaro|deklaris militon]] al [[Aŭstrio]] – komenco de la [[milito]] pri la pola sukcedo * [[1776]]: Pola-hungara-slovaka aventuristo [[Moric Benjovski]] iĝis reĝo de [[Madagaskaro]] * [[1793]]: [[Nacia Konvencio]] starigis [[Teroro (franca revolucio)|teroron de la franca revolucio]]: [[jakobeno|jakobena]] konstitucio ne estas aplikata, [[Komitato por publika savado]] ricevis nelimigitajn rajtojn * [[1794]]: [[Insurekcio de Kościuszko]]: malvenko de ribelantoj en la batalo de Maciejowice ([[distrikto Garwoliński]]) * [[1846]]: [[William Lassell]] malkovris [[Tritono (luno)|Tritonon]], la plej grandan el la lunoj de [[Neptuno (planedo)|Neptuno]] * [[1848]]: [[Revolucio de 1848 en la Aŭstria Imperio]]: Nacia Gvardio de [[Brno]] sendis grandan armitan unuon al [[Vieno]] por helpi la kontraŭ[[Habsburgoj|habsburgan]] ribelon, [[Olomouc]] same faris * [[1859]]: Porvira kvazaŭ[[framasonismo|framasona]] [[Schlaraffia]] fondiĝis en [[Prago]] kiel tutmonda [[germana|germanlingva]] asocio por kultivado de amikeco, arto kaj humuro * [[1863]]: [[Maksimiliano (Meksiko)|Maksimiliano]] iĝis [[imperiestro de Meksiko]] * [[1868]]: En [[Kubo]] eksplodis kontraŭhispana ribelo * [[1882]]: [[Banko de Japanio]] fondiĝis * [[1904]]: Germana astronomo [[Paul Götz]] malkovris asteroidon [[546 Herodio|Herodio]] * [[1911]]: Alvoko de [[Tongmenghui]] kaŭzis ribelon, kiu alkondukis al proklamo de [[respubliko]] en [[Ĉinio]] * [[1913]]: Usona prezidento [[Woodrow Wilson]] decidis eksplodi [[akvobaraĵo]]n Gamboa - fino de konstruado de la [[Panama Kanalo]] * [[Unua Mondmilito]] ** [[1914]]: Unua rusa sieĝo de la aŭstro-hungara Fortreso [[Przemyśl]] malsukcesis ** [[1917]]: [[Brazilo]] deklaris militon al [[Germanio]] post kiam germanoj [[torpedo|torpedis]] brazilajn ŝipojn ** [[1918]]: En [[golfo]] de [[Irlanda maro]], dufoje [[torpedo|torpedita]] de germana [[submarŝipo]] UB-123 brita pasaĝera ŝipo ''[[RMS Leinster]]'' sinkis - 501 el 771 personoj pereis; venko de aliancana armeo super la [[Germana Imperiestra Regno|germana]] en tritaga batalo de [[Cambrai]] * [[1919]]: En [[Ĉinio]] fondiĝis [[Kuomintango]] * [[1919]]: [[Aŭstrio]]: en [[Vieno]] okazis premiero de la [[opero]] ''[[Die Frau ohne Schatten|La senombra virino]]'' de [[Richard Strauss]] * [[1920]]: Germana astronomo [[Karl Wilhelm Reinmuth]] malkovris asteroidon [[940 Kordulo|Kordulo]] * [[1920]]: En [[referendumo]] en [[Karintio]], 59,0 procentoj el "Zono A", ĉefe loĝata de karintaj [[slovenoj]], voĉdonis resti ĉe [[Aŭstrio]] * [[1921]]: [[Reĝlando de Kurdistano]] kreiĝis * [[1922]]: [[Dua Pola Respubliko]]: en [[Katowice]] unuafoje kunvenis [[Silezio|Silezia]] [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] * [[1922]]: Parlamento de [[Litovio]] [[Seimas]] unuafoje elektita * [[1930]]: En [[Vilno]] aperis [[belorusa]] [[gazeto]] "Nacia Sonorilo" — post ties fermo, en 1931 ĝi aperis kiel "Belorusa Sonorilo" * [[1935]]: [[Grekio]] estis proklamita [[monarkio]] * [[1938]]: Dum [[Munkena interkonsento]] oni decidis transdoni [[Sudetio]]n al [[Germanio]] - [[Ĉeĥoslovakio]] retiriĝas de sia landlima teritorio * [[Dua Mondmilito]] ** [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: germanaj soldatoj bruligis en [[Radomyśl Wielki]] [[sinagogo]]n kun kelkdeko de judoj; unua el amasaj [[ekzekuto]]j de [[poloj]] kaj [[judoj]] fare de [[germanoj]] en la Valo de Morto en [[Bydgoszcz]]; [[Pola Rezistomovado]]: en [[Varsovio]] aperis unua subtera revuo "Polska żyje" (Pollando vivas); en Siemianowice fondiĝis [[konspiro|konspira]] organizaĵo ''Orzeł Polski'' (Pola [[Aglo]]); unua politika kunsido de la gvidantaro de [[Servo al Venko de Pollando]]; en [[Moskvo]] estis subskribita sovetia-litova pakto pri reciproka helpo — [[Sovetunio]] ricevis rajton pri 8 [[aerodromo]]j kaj 3 [[garnizono]]j, kaj [[Litovio]] transprenis polan [[Vilno]]n kun parto de ties [[vojevodio]] ** [[1940]]: [[Gestapo]] arestis kelkcent membrojn de la [[Pola Rezistomovado]]; en [[Varsovio]] aperis [[konspiro|konspira]] "Orlęta. Pismo dla młodzieży" (Aglidoj. Revuo por junularo) - eldonata ĝis januaro 1941; en [[Krakovo]] kreiĝis revolucia organo de la [[Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj]], gvidata de [[Stepan Bandera]]; sovetaj regopovoj forveturigis el [[militprizono]] [[Grjazovec]] al [[Moskvo]] 7 polajn oficirojn, kiujn ili lokis en malliberejoj; [[Fulgencio Batista]] iĝis [[regantoj de Kubo|prezidento de Kubo]] ** [[1941]]: [[Ordnungspolizei|Germana polico]] [[deportado|deportis]] al [[koncentrejo]] [[Treblinka]] 73 polajn [[terkultivisto]]jn pro nesufiĉa livero de kontingento; [[Militkrimo]]: en [[distrikto Kaliski]] [[germanoj]] pafmortigis 125 [[judoj]]n el [[Kalisz]]; germana 41-a Motorigita Korpuso de 4-a Kirasita Grupo atakis [[Tverj|Kalinin]]; [[Mediteraneo]]: atakoj de germanaj [[submarŝipo]]j al mara vojo inter [[Aleksandrio]] kaj [[Tobruk]] komencitaj ** [[1942]]: Taĉmento de Popola [[Gvardio]] frakasis [[malliberejo]]n en [[Kraśnik]] liberigante kelkdekon da malliberuloj; germana [[submarŝipo]] ''U 172'' sinkigis apud [[Kabo de Bona Espero]] britan ŝipon - pereis 28-membra skipo, 2 artileriistoj kaj 18 pasaĝeroj, pola ŝipo ''SS Narwik'' savis ĉirkaŭ 1000 germanajn ŝiprompiĝintojn; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: rumana 3-a Armeo transprenis segmenton de fronto apud [[Don (rivero)|Don]] inter germana 6-a Armeo kaj itala 8-a Armeo ** [[1943]]: Dispono de [[guberniestro]] [[Hans Frank]] pri eksterordinaraj prokuroj por [[polico]] kun komenco de amasaj venĝaj ekzekutoj ** [[1944]]: [[Porajmos]]: en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] en gasĉambroj pereis ĉirkaŭ 800 sisteme murdataj [[ciganoj|ciganaj]] [[infano]]j, alveturigitaj de koncentrejo en [[Buchenwald]]; en [[Suchedniów]] aperis unua [[konspiro|konspira]] [[skoltismo|skolta]] revuo "Hejnał"; [[Josif Stalin]] kaj [[Winston Churchill]] kontraktis en [[Kremlo]] konfidencan pakton pri disdivido de venontaj influzonoj; dekstra alo de la 3-a Belorusa Fronto liberigis [[Tauragė]] kaj [[Šakiai]]; la [[Ruĝa Armeo]] kun [[Jugoslavaj Partizanoj]] en [[Serbio]] liberigis Knjaževac kaj bulgara 1-a Kirasita Bataliono - Vlasotince * [[1947]]: [[Memuaro]] de [[Stanisław Mikołajczyk]] al [[Josif Stalin]] kaj [[ambasadoro]]j de Granda trio pri situacio en [[Pollando]] * [[1947]]: [[Pollando]]: en [[Gdańsk]] oni ekzekutis 10 kondamnitojn al [[mortpuno]] en la dua proceso de skipo de la [[koncentrejo Stutthof]] * [[1948]]: [[Carlos Prío Socarrás]] iĝis prezidento de Kubo * [[1954]]: [[Naciliberiga Fronto (Alĝerio)|Naciliberiga Fronto]] establiĝis en [[Alĝerio]] * [[1956]]: [[Krakovo]]: malkovro de la [[lunoj de Kordylewski]] * [[1956]]: En [[Sovetunio]] oni komencis produkti personan aŭtomobilon [[Volga]] * [[1956]]: Unua Internacia [[Festivalo]] de Nuntempa Muziko ''Varsovia Aŭtuno'' komenciĝis - unua tiuranga festivalo okazinta en [[Orienta Bloko]] * [[1957]]: [[Anglio]]: [[incendio]] de [[nuklea reakciujo]] en Windscale ([[Kumbrio]]) * [[1958]]: [[Madagaskaro]] akiris unuan nivelon de [[aŭtonomeco]], kiel Malgaŝa Aŭtonoma Respubliko, ene de la [[Franca Komunumo]] * [[1963]]: [[Francio]] cedis kontrolon de la [[Mararmeo|mararmea]] bazo [[Bizerto]] al [[Tunizio]] * [[1963]]: [[Traktato por parta malpermeso de nukleaj testoj]] ekvalidis * [[1964]]: Malfermo de la 18-a [[Somera Olimpiko 1964|Somera Olimpiko]] en [[Tokio]] * [[1968]]: Televida serio ''[[Ludcelo pli granda ol vivo (filmserio)|Ludcelo pli granda ol vivo]]'' aperis en Pollando * [[1970]]: [[Fiĝioj]] fariĝis sendependa de [[Unuiĝinta Reĝlando]], kadre de la [[Komunumo de Nacioj]] - aŭtonoma ekde 1966 * [[1975]]: [[Papuo-Nov-Gvineo]] aniĝis al [[UN]] * [[1977]]: [[Amnestio Internacia]] iĝis laŭreato de la [[Nobel-premio pri paco]] * [[1980]]: En [[Salvadoro]] fondiĝis [[FMLN|Fronto Farabundo Martí por Nacia Liberigo]] * [[1982]]: [[Romo]]: papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] [[kanonizo|kanonizis]] polan monaĥon [[Maksimiliano Kolbe|Maksimilianon Kolbe]] * [[1983]]: [[Jicĥak Ŝamir]] iĝis ĉefministro de Israelo * [[1985]]: [[Ĉasaviadilo]]j de [[Usona Mararmeo]] [[Grumman F-14 Tomcat]] transprenis egiptan aviadilon kun [[homforkapto|forkaptistoj]] de ''Achille Lauro'' devigante ilin alteriĝi en aviada bazo Sigonella, kie ili estas arestitaj de [[Korpuso de la Karabenistoj]] * [[1994]]: Unua propono por [[CSS]] (kaskadaj stilfolioj) estis eldonita de [[CERN]]-dungito, norvega [[informadiko|informadikisto]] Håkon Wium Lie * [[1994]]: [[Andoro]] aliĝis al la [[Konsilio de Eŭropo]] * [[1995]]: Ĉe la [[Pollando|pola]]-[[Ukrainio|ukraina]] [[landlimo]] oni malfermis vojan [[Limpasejo Zosin-Ustilug|limpasejon Zosin-Ustilug]] * [[2000]]: Kontrolita [[fisio|fisia]] [[ĉena reakcio]] komenciĝis en la [[nuklea centralo]] [[Temelín]] * [[2001]]: [[George W. Bush]] prezentis liston de 22 plej danĝerajn kaj serĉatajn [[terorismo|teroristojn]] * [[2003]]: Premiero de la usona filmo ''[[Kill Bill]]'' * [[2005]]: [[Pollando]]: bundz kaj [[slivovico]] de Łącko ([[distrikto Nowy Sącz]]) eniris liston de tradiciaj [[manĝaĵo]]j * [[2006]]: [[ttt-ejo|TTT-eja]] videospektejo [[YouTube]] estis aĉetita de [[Google]] kontraŭ 1,65 miliardo de dolaroj * [[2010]]: [[Nederlandaj Antiloj]] estis dividitaj je 5 apartaj [[Administra divido de Nederlando|subunuoj]] de [[Nederlando|Reĝlando Nederlando]] * [[2010]]: En [[Kirgizujo]] okazis post ŝanĝo de [[konstitucio]] la unua parlamenta balotado kun enkonduko de [[parlamenta demokratio]] * [[2011]]: [[Masakro en Maspero]]: 28 personoj pereis kaj 212 vundiĝis dum armea subpremo de paca [[manifestacio]] de [[koptoj]] en [[Kairo]] * [[2015]]: 102 personoj pereis kaj ĉirkaŭ 400 vundiĝis en du bombaj atencoj de [[sinmortigo|sinmortigintoj]] kontraŭ [[fervoja stacidomo]] en [[Ankaro]] - laŭ ĉefministro de Turkio [[Ahmet Davutoğlu]] respondecas [[Islama Ŝtato]] * [[2018]]: [[Kenjo]]: 55 personoj pereis kaj 16 vundiĝis en [[trafikakcidento]] de aŭtomobilo en [[Kericho]] * [[2019]]: Duobla [[Nobel-premio pri literaturo]] estis atribuita al pola verkistino [[Olga Tokarczuk]] (por 2018) kaj aŭstra verkisto kaj tradukisto [[Peter Handke]] (por 2019) - pro skandalo ene de [[Sveda Akademio]] pasintjare la aljuĝo ne okazis * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: ** Ĉefkomandanto de [[Armitaj fortoj]] de [[Ukrainio]] deklaris, ke la [[agreso|agresanto]] matene elpafis 75 raketojn, aldonante ke 41 estis paffaligitaj de ukraina aerdefendo — entute estis atakitaj 14 urboj, la plej intense [[Kievo]], en [[Lvovo]] pripafita civila [[infrastrukturo]], la urbo sen [[elektro]] ** [[Forbes]]: [[Rusio]] elpafis en la tutan Ukrainion 84 [[krozmisilo]]jn kaj 24 senpilotajn aviadilojn kostajn 400-700 milionoj da dolaroj ==[[Esperantujo]]== * [[1993]]: [[Hispanio]]: mondkongreso de [[PEN-klubo internacia]] en [[Santiago-de-Kompostelo]] akceptis [[Esperanta PEN-Centro|Esperantan PEN-Centron]] - [[Esperanto]] estis oficiale agnoskita kiel [[literatura lingvo]] == Naskiĝoj == * [[1470]]: [[Selim la 1-a]], [[sultano]] de [[Otomana Imperio]] (m. [[1520]]) * [[1486]]: [[Karlo la 3-a de Savojo]], princo de [[Savojo]] (m. [[1553]]) * [[1514]]: [[Miĥaelo de Kuenburg]], princ-arkiepiskopo de Salcburgo (m. [[1560]]) * [[1560]]: [[Jacobus Arminius]], nederlanda pastoro, teologo, filozofo, kreinto de [[arminianismo]] (m. [[1609]]) * [[1656]]: [[Nicolas de Largillierre]], franca pentristo (m. [[1746]]) * [[1669]]: [[Johann Nicolaus Bach]], germana komponisto kaj orgenisto (m. [[1753]]) * [[1684]]: [[Antoine Watteau]], franca pentristo (m. [[1721]]) * [[1731]]: [[Henry Cavendish]], brita fizikisto kaj kemiisto (m. [[1810]]) * [[1757]]: [[Erik Acharius]], itala [[humanismo|humanisto]], poeto, naturalisto, kuracisto, filozofo kaj botanikisto (m. [[1819]]) * [[1766]]: [[Leopold Maximilian von Firmian]], aŭstra teologo kaj ĉefepiskopo (m. [[1831]]) * [[1775]]: [[Ferenc Bene (kuracisto)|Ferenc Bene]], hungara kuracisto, profesoro (m. [[1858]]) * [[1792]]: [[Jacob Heinrich Lucas]], germana apotekisto (m. [[1879]]) * [[1802]]: [[Amalie Winter]], germana verkistino (m. [[1879]]) * [[1812]]: [[János Garay]], hungara poeto kaj dramisto (m. [[1853]]) * [[1813]]: [[Carl Ludwig Nietzsche]], germana teologo (m. [[1849]]) * [[1813]]: [[Giuseppe Verdi]], itala [[komponisto]] (m. [[1901]]) * [[1825]]: [[Paulus Kruger]], sudafrika politikisto (m. [[1904]]) * [[1830]]: [[Isabel la 2-a (Hispanio)|Isabel la 2-a]], reĝino de Hispanio (m. [[1904]]) * [[1834]]: [[Aleksis Kivi]], finna verkisto (m. [[1872]]) * [[1849]]: [[Polikárp László]], hungara franciskano, teologo, ordenestro (m. [[1891]]) * [[1850]]: [[Paul Stegmüller]], germana arkitekto (m. [[1891]]) * [[1858]]: [[Ottokár Prohászka]], hungara romkatolika ĉefpastro, verkisto (m. [[1927]]) * [[1860]]: [[Joan Maragall]], kataluna poeto (m. [[1911]]) * [[1861]]: [[Fridtjof Nansen]], norvega esploristo, [[Nobel-premio pri paco|Nobelpremiita pri paco]] (m. [[1930]]) * [[1862]]: [[Emil Mayrisch]], luksemburga ŝtalindustriisto (m. [[1928]]) * [[1865]]: [[Rafael Merry del Val]], hispana kardinalo kaj vatikana diplomato (m. [[1953]]) * [[1870]]: [[Ivan Bunin]], rusa Nobelpremiita verkisto, tradukisto, vojaĝisto (m. [[1953]]) * [[1875]]: [[Alois Keil]], aŭstra politikisto kaj sindikatisto (m. [[1919]]) * [[1878]]: [[Ferenc Julier]], hungara [[kolonelo]], stabestro, fakverkisto (m. [[1944]]) * [[1880]]: [[Zoltán K. Adorjáni]], hungara popolkultivinto, redaktoro, verkisto (m. [[1933]]) * [[1883]]: [[Béla Uhlyárik]], rumania hungara verkisto, publicisto (m. [[1955]]) * [[1888]]: [[Alfred Ursinus]], germana pedagogo kaj verkisto (m. [[1966]]) * [[1892]]: [[Ivo Andrić]], jugoslava verkisto Nobelpremiita (m. [[1975]]) * [[1892]]: [[Hugo Gräf]], germana seruristo kaj politikisto (m. [[1958]]) * [[1894]]: [[Oszkár Engelberg]], rumania hungara kuracisto (m. [[1976]]) * [[1894]]: [[Viktor Petrov (Domontoviĉ)]], ukraina filologo, etnografo, historiisto, verkisto (m. [[1969]]) * [[1895]]: [[Lin Yutang]], ĉina verkisto, sciencisto kaj inventisto (m. [[1976]]) * [[1898]]: [[Eugen Wüster]], aŭstra industriisto, [[leksikografo]], fondinto de la scienco pri [[terminologio]], enkondukinto de la [[termino]]j [[esperantologio]] kaj [[planlingvo]], kontribuinta al la moderna [[informa socio]] kaj [[Internacia Organizaĵo por Normigado]], prilaborinto de [[Zamenhof-Radikaro]] kaj de [[Enciklopedia Vortaro Esperanta-Germana]] (m. [[1977]]) * [[1901]]: [[Alberto Giacometti]], svisa skulptisto kaj pentristo (m. [[1966]]) * [[1901]]: [[Alexandra Márk]], hungara porjunulara verkistino (m. [[1991]]) * [[1903]]: [[Karolo de Belgio]], [[regento]] de Belgio (m. [[1983]]) * [[1909]]: [[Péter Kovács (poeto)|Péter Kovács]], rumania hungara poeto, hungara filologo (m. [[1993]]) * [[1913]]: [[Claude Simon]], franca verkisto Nobelpremiita, soldato de [[Internaciaj Brigadoj]] (m. [[2005]]) * [[1914]]: [[Ivory Joe Hunter]], usona [[ritmenbluso]] kantisto (m. [[1974]]) * [[1915]]: [[Harry Sweets Edison]], usona ĵaztrumpetisto (m. [[1999]]) * [[1917]]: [[Thelonious Sphere Monk]], usona ĵazmuzikisto kaj komponisto (m. [[1982]]) * [[1924]]: [[Ed Wood]], usona filmreĝisoro, aktoro, [[produktoro]] (m. [[1978]]) * [[1925]]: [[Wiktor Poliszczuk]], kanada [[politika scienco|politikologo]] kaj ĵurnalisto (m. [[2008]]) * [[1930]]: [[Harold Pinter]], angla verkisto Nobelpremiita (m. [[2008]]) * [[1930]]: [[Yves Chauvin]], franca kemiisto Nobelpremiita (m. [[2015]]) * [[1934]]: [[Gizella Hervay]], rumania hungara poetino kaj tradukistino (m. [[1982]]) * [[1936]]: [[Gerhard Ertl]], germana fizikisto Nobelpremiita * [[1938]]: [[István Szilágyi (verkisto)|István Szilágyi]], rumania hungara verkisto, redaktoro (m. [[2024]]) * [[1939]]: [[Anikó Deé Nagy]], rumania hungara bibliotekistino * [[1941]]: [[Ken Saro-Wiwa]], niĝeria verkisto kaj [[ekologio|ekologia]] aktivulo (m. [[1995]]) * [[1942]]: [[Olga Murvai]], rumania hungara lingvistino, universitata profesorino (m. [[2011]]) * [[1942]]: [[Radu Vasile]], ĉefministro de Rumanio, historiisto kaj poeto (m. [[2013]]) * [[1945]]: [[László Egri (priturisma verkisto)|László Egri]], rumania hungara priturisma aŭtoro * [[1946]]: [[Kan Naoto]], [[ĉefministro de Japanio]] * [[1948]]: [[Zoltán Barta]], rumania hungara instruisto, lokhistoriisto * [[1953]]: [[Dániel Lőwy]], hungara eseisto, lokhistoriisto * [[1955]]: [[Gábor Bíró]], rumania hungara pentristo, restarigisto * [[1956]]: [[Ágnes Forró]], rumania hungara pentristino, grafikistino * [[1956]]: [[Floréal Martorell]], franca muzikisto, gvidanto de [[Esperanto-muziko|Esperanto-muzika]] komunumo, fondinto de [[EUROKKA]], eldonejo kaj muzikvendejo [[Vinilkosmo]] kaj la gazeto [[Rok-gazet']], lanĉinto de la [[Kultura Arta Festivalo de Esperanto]], laŭreato de [[Alena Esperanto-Kulturpremio]] kaj [[FAME-premio]] * [[1957]]: [[Takahashi Rumiko]], japana [[mangao]]-verkistino * [[1958]]: [[Tanya Tucker]], usona kantistino de [[kontreo]] * [[1961]]: [[JoMo]], franca kantisto kaj [[esperantisto]], koncertanta en la muzikgrupo [[JoMo kaj Liberecanoj]] kaj sole, aŭtoro de [[lernolibro]] en [[okcitana lingvo]] por esperantistoj * [[1965]]: [[Rebecca Pidgeon]], brita-usona aktorino kaj kantistino * [[1965]]: [[Toshi]], japana muzikisto, gitaristo, kantisto, kunfondinto de [[rokgrupo]] [[X Japan]] * [[1967]]: [[Gavin Newsom]], usona politikisto, [[guberniestro]] * [[1973]]: [[Marko Naoki Lins]], germana historiisto kaj diplomato, aktivulo de [[Germana Esperanto-Junularo]], [[estrarano de TEJO]] == Mortoj == * [[19]]: [[Germaniko]], romia militisto (n. [[-15]]) * [[644]]: [[Paulinus (Jorko)|Paulinus]], unua episkopo de [[Jorko]] (n. nekonata) * [[680]]: [[Ĥusejn ibn Ali]], [[imamo]], nepo de [[Mahomedo]] (n. [[625]]) * [[827]]: [[Valenteno la 1-a]], papo (n. nekonata) * [[1488]]: [[Andrea del Verrocchio]], itala artisto kaj skulptisto (n. [[1435]]) * [[1508]]: [[Johano Thúrzó]], pola-hungara komercisto kaj entreprenisto (n. [[1437]]) * [[1659]]: [[Abel Tasman]], nederlanda maristo kaj esploristo (n. [[1603]]) * [[1674]]: [[Thomas Traherne]], angla poeto kaj religia verkisto (n. ĉirkaŭ [[1636]]) * [[1708]]: [[David Gregory]], skota matematikisto, astronomo, profesoro (n. [[1659]]) * [[1676]]: [[Sebastian Knüpfer]], germana komponisto kaj [[eklezimuzikisto]] [[1633]]) * [[1785]]: [[Johann Wolfgang Hammann]], germana fabrikestro (n. [[1713]]) * [[1791]]: [[Christian Friedrich Daniel Schubart]], germana poeto (n. [[1739]]) * [[1795]]: [[László Szentjóbi Szabó]], hungara poeto kaj tradukisto (n. [[1767]]) * [[1827]]: [[Ugo Foscolo]], itala-greka verkisto (n. [[1778]]) * [[1837]]: [[Charles Fourier]], franca filozofo (n. [[1772]]) * [[1867]]: [[Julius Mosen]], germana verkisto, dramaturgo kaj juristo (n. [[1803]]) * [[1875]]: [[Aleksej Konstantinoviĉ Tolstoj]], rusia verkisto (n. [[1817]]) * [[1881]]: [[Daniele Comboni]], itala misiisto, episkopo en [[Centra Afriko]], sanktulo (n. [[1831]]) * [[1901]]: [[Lorenzo Snow]], usona religiulo, [[Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj|eklezia]] prezidanto (n. [[1814]]) * [[1914]]: [[Karolo la 1-a (Rumanio)|Karolo la 1-a]], unua reĝo de la [[reĝlando de Rumanio]] (n. [[1839]]) * [[1919]]: [[Aladár Jékey]], hungara oficisto kaj poeto (n. [[1846]]) * [[1927]]: [[Gustav Weisskopf]], germana-usona inventisto, pioniro de aviado (n. [[1874]]) * [[1933]]: [[Dezső Sinkovich]], rumania hungara industriartisto, grafikisto, scenejdekoraciisto (n. [[1888]]) * [[1942]]: [[Richard von Schaukal]], aŭstra verkisto (n. [[1874]]) * [[1952]]: [[János Koszó]], hungara literaturhistoriisto, profesoro (n. [[1892]]) * [[1963]]: [[Édith Piaf]], franca kantistino (n. [[1915]]) * [[1964]]: [[Heinrich Neuhaus]], rusa pianisto kaj pedagogo (n. [[1888]]) * [[1964]]: [[Konrad Bayer]], aŭstra verkisto (n. [[1932]]) * [[1970]]: [[Édouard Daladier]], ĉefministro de Francio (n. [[1884]]) * [[1970]]: [[Adam Rapacki]], pola politikisto kaj ekonomikisto (n. [[1909]]) * [[1973]]: [[Ludwig von Mises]], usona ekonomikisto, [[prakseologio|prakseologo]] (n. [[1881]]) * [[1974]]: [[Marie Luise Kaschnitz]], germana poetino (n. [[1901]]) * [[1985]]: [[Orson Welles]], usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro (n. [[1915]]) * [[1985]]: [[Yul Brynner]], usona aktoro (n. [[1920]]) * [[1993]]: [[Ota Sklenčka]], ĉeĥa aktoro, filo de geesperantistoj [[Otto Sklenčka]] kaj [[Božena Sklenčková]] (n. [[1920]]) * [[1994]]: [[Zsigmond Ádám]], rumania hungara lingvisto, verkisto, tradukisto (n. [[1913]]) * [[1998]]: [[Violin Oljanov]], [[bulgara esperantisto]], ĵurnalisto, vortaristo kaj tradukisto, restariginto de [[Bulgara Esperanto-Asocio]], ĉefredaktoro de "[[Bulgara Esperantisto (revuo)|Bulgara Esperantisto]]" kaj "[[PACO (revuo)|PACO]]", redaktoro de "[[Filologio|Filologo]]", estrarano de [[Mondpaca Esperantista Movado]], delegito kaj komitatano de [[UEA]], vicprezidanto de la [[Akademio de Esperanto]], [[Kontraŭfaŝismo|kontraŭfaŝisma]] aktivulo (n. [[1919]]) * [[2000]]: [[Ferenc Farkas (komponisto)|Ferenc Farkas]], hungara komponisto (n. [[1905]]) * [[2004]]: [[Maurice Shadbolt]], novzelanda verkisto (n. [[1932]]) * [[2004]]: [[Christopher Reeve]], usona aktoro, reĝisoro, [[produktoro (kinematografio)|produktoro]], verkisto (n. [[1952]]) * [[2007]]: [[Ilona Nagy]], rumania hungara verkistino (n. [[1919]]) * [[2008]]: [[Simon Mol]], kameruna verkisto kaj ĵurnalisto (n. [[1973]]) * [[2008]]: [[Kurt Weinzierl]], aŭstra aktoro, kabaredisto kaj reĝisoro (n. [[1931]]) * [[2010]]: [[Solomon Burke]], usona kantisto kaj komponisto (n. [[1940]]) * [[2011]]: [[Albert Rosellini]], usona [[Listo de vaŝingtoniestroj|subŝtatestro]] de [[Vaŝingtonio]] (n. [[1910]]) * [[2014]]: [[Wacław Krzyżanowski]], pola juristo, [[akuzisto]], kolonelo (n. [[1923]]) * [[2015]]: [[Richard F. Heck]], usona kemiisto Nobelpremiita (n. [[1931]]) * [[2021]]: [[Luis de Pablo]], hispana komponisto (n. [[1930]]) * [[2024]]: [[Lizzy Aumeier]], germana kabaredistino kaj kontrabasistino (n. [[1964]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Cassius (sanktulo)|Cassius]] kaj [[Gereon]], frukristanaj martiroj; [[Paulinus (Jorko)|Paulinus]], romia misiisto, apostolo de [[Northumbria]], episkopo; [[Daniele Comboni]], itala misiisto evangelizanta Afrikan kontinenton * [[Nacia tago]] en [[Tajvano]], fondiĝo de la [[Respubliko Ĉinio]] ([[1911]]) * [[Nacia tago]] sur la [[Fiĝioj]], tago de la sendependiĝo ([[1970]]) * Monda Tago de [[Mensa sano|Mensa Sano]] - festata ekde 1992 sub patroneco de [[Monda Organizaĵo pri Sano]] * [[Finnlando]]: Tago de [[finna lingvo|finna literaturo]] * Eŭropa Tago kontraŭ [[Mortpuno]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''10-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; {{Projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]. [[Kategorio:10-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|10]] [[Kategorio:10-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1010]] g8g5fpwj45umqam9e15qfi98vz70wws 0 5303 9350664 9349222 2026-04-10T12:03:36Z ~2026-22039-60 254987 /* Eventoj */ koncizigo 9350664 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{oktobro}} La '''7-a de oktobro''' estas la 280-a tago de la jaro (la 281-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 85 tagoj restas. Je la 7-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[-3761]]: Postulata komenco de la [[hebrea kalendaro]] * [[336]]: Post morto de papo [[Marko (papo)|Marko]] komenciĝis 4-monata periodo de [[Vaka Seĝo]] * [[1337]]: Decido de [[Eduardo la 3-a (Anglio)|Eduardo la 3-a]], reĝo de Anglio, kiu kondamnis omaĝon al [[Filipo la 6-a (Francio)|Filipo la 6-a]] kaj pretendis al krono de Francio, kaŭzas [[centjara milito|centjaran militon]] * [[1477]]: Inaŭguro de la [[Universitato de Upsalo]] * [[1506]]: [[Papa Ŝtato]]: [[Bolonjo]] denove ektroviĝis sub la [[papo|papa]] regopovo * [[1513]]: Venko de hispana armeo kontraŭ [[Venecia Respubliko]] en batalo de [[Schio]] * [[1542]]: Hispana esploristo [[Juan Rodríguez Cabrillo]] malkovris [[Insulo Santa Catalina (Kalifornio)|insulon Santa Catalina]] apud [[Kalifornio]] * [[1571]]: [[Grekio]]: [[batalo de Lepanto]]: ŝiparo de la [[kristanismo|kristana]] Sankta Ligo venkis la [[Otomana Imperio|Otomanan Imperion]] * [[1582]]: Pro reformo de [[gregoria kalendaro]] tiu ĉi [[tago]] mankis en [[Hispanio]], [[Italio]], [[Pollando]] kaj [[Portugalio]] * [[1620]]: Post kaosa retiriĝo de Cecoro ([[Distrikto Iași]]), dum la pola turka milito (1620-21), mortis pro vundoj pola militisto [[Stanisław Żółkiewski]], konata pro la [[batalo de Kluŝino]] post kiu li dum du jaroj okupis [[Moskvo]]n * [[1656]]: [[Sveda diluvo]]: pola armeo sub gvido de [[Johano la 2-a Kazimiro]] rekonkeris [[Łęczyca]] * [[1672]]: Dum pola-turka milito (1672-76) komenciĝis batalo de Niemirów (nun en [[Lviva provinco]]) - venko de [[Jan Sobieski]] kontraŭ [[tataroj]] * [[1769]]: Brita navigisto kaj esploristo [[James Cook]] denove malkovris [[Nov-Zelando]]n * [[1777]]: [[Usona Milito de Sendependeco]]: usonanoj venkis [[brito]]jn en [[batalo de Saratogo]] * [[1800]]: Franca [[korsaro]] [[Robert Surcouf]] kun 150 ŝipanoj kaptis 40-[[kanono|kanonan]] [[ŝipo]]n ''Kent'' kun 437 viroj el [[Brita Orienthinda Kompanio]] * [[1806]]: En [[Anglio]] oni [[patento|patentigis]] [[karbopapero]]n * [[1840]]: [[Vilhelmo la 2-a (Nederlando)|Vilhelmo la 2-a]] ektroniĝis en Nederlando * [[1849]]: En nekonataj cirkonstancoj mortis usona verkisto [[Edgar Allan Poe]] * [[1868]]: [[Usono]]: [[Universitato Cornell]] estis inaŭgurita * [[1879]]: [[Germana Imperiestra Regno]] kaj [[Aŭstrio-Hungario]] kreis [[Duopa Alianco|Duopan Aliancon]] * [[1879]]: En [[Krakovo]] kreiĝis Nacia Muzeo * [[1882]]: Pola pentristo [[Jan Matejko]] transdonis al kreiĝanta muzeo sur [[Vavelo]] sian novan pentraĵon [[Reĝlando Prusio|''Prusa Omaĝo'']] * [[1886]]: [[Hispanio]] [[aboliciismo|abolis]] [[sklaveco]]n en [[Kubo]] * [[1897]]: [[Rusia Imperio]]: en [[Vilno]] fondiĝis ''[[Bundo|Bund]]'' — Universala Juda Laborista Asocio en [[Litovio]], [[Pollando]] kaj [[Rusio]] (aŭtonoma parto de la [[Rusia Socialdemokrata Partio]]) * [[1910]]: En [[Svislando]] oni malpermesis produkti kaj vendi [[absinttrinkaĵo]]n * [[1912]]: [[Janusz Korczak]] kaj [[Stefania Wilczyńska]] malfermis [[Domo de Orfoj|Domon de Orfoj]] en [[Varsovio]] * [[1913]]: En la [[fabriko]] de [[Henry Ford]] en [[Detrojto]] unuafoje en la mondo la tuta produktada procezo de [[muntado]] de [[aŭto]]j komenciĝis ĉe [[ĉenstablo]] * [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Polaj Legioj (1914-1918)|Polaj Legioj]] post [[batalo]]j daŭrantajn pli ol unu jaron ĉe la [[Volinio|Volinia]] Fronto, estis transportitaj al [[Baranaviĉi]] (Baranowicze) * [[1918]]: Reganta Konsilio de [[Pollando|Pola Reĝlando]] proklamis sendependecon; rusia-ukrainaj interparoloj pri paco estis interrompitaj pro diferencoj pri la teritoria aparteno de [[Donbaso]] kaj [[Krimeo]] * [[1919]]: [[Nederlando]]: flugkompanio [[Koninklijke Luchtvaart Maatschappij|KLM]] ekestis * [[1920]]: En [[Suwałki]] oni subskribis polan-litovan militistan pakton pri [[armistico]] kaj [[demarkacia linio]] en [[Suvalkio]] * [[1923]]: Unua ĉeĥoslovaka [[atletiko|atletika]] ĉampionado de [[virino]]j komenciĝis * [[1926]]: [[Dua Pola Respubliko]]: Urba Konsilio en [[Gdynia]] voĉdonis pri konstruo de [[Ŝipfarejo|ŝipfareja]] [[industrio]] en la urbo; [[Italio]]: [[Nacifaŝisma Partio]] deklaris sin ŝtata partio - ĉia opozicio estis malpermesita * [[1933]]: Franca [[flugkompanio]] [[Air France]] fondiĝis per kunfando de 5 kompanioj * [[1935]]: [[Ligo de Nacioj]] konsideris [[Italio]]n agresinto en la milito kun [[Etiopio]] * [[1938]]: [[Vieno]]: post [[meso (diservo)|meso]] de kardinalo [[Theodor Innitzer]], antaŭ [[Katedralo Sankta Stefano (Vieno)|Katedralo Sankta Stefano]] okazis [[rozari-manifestacio 1938|rozari-manifestacio]] de junuloj kontraŭ [[Nacia Socialismo|nacisocialisma]] regado en Aŭstrio * [[1939]]: [[Aer-Armeo de Hispanio]] formiĝis; [[Germana okupado de Pollando]] komencita; [[Pola Rezistomovado]]: en [[Varsovio]] kreiĝis [[konspiro|konspira]] organizaĵo "Zbrojne Wyzwolenie" (Armita Liberigo) * [[1940]]: [[Wehrmacht|Germana armeo]] eniris [[Rumanio]]n por kontroli naftominejojn kaj [[haveno]]jn; [[Hungario]]: [[ministo]]j en [[Salgótarján]] strikas; nokte de la 7-a/8-a de oktobro [[Brita Aerarmeo]] atakis [[Berlino]]n * [[1941]]: en [[armea spaco]] apud Nowe Święciany, membroj de litova [[kunlaborismo|kunlaboranta]] formacio Ypatingasis būrys murdis pli ol 3700 judojn de [[Švenčionys]] kaj ĉirkaŭaĵoj; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: apud [[Vjazma (urbo)|Vjazma]] germanaj trupoj ĉirkaŭis 30 sovetajn [[divizio]]jn; apud la [[Azova maro]] 1-a [[SS (organizo)|SS]]-Kiras-Divizio konkeris [[Berdjansko]]n, kaj 4-a Kirasita Divizio [[Mariupolo]]n * [[1943]]: [[Batalfronto de Mediteraneo, Proksima Oriento kaj Afriko (dua mondmilito)|Batalfronto de Mediteraneo]]: apud marbordoj de duoninsulo [[Istria]] pola [[submarŝipo]] ''ORP Sokół'' sinkigis germanan militistan transportilon ''SS Eridania''; sovetiaj trupoj konkeris [[Nevel]] kaj proksimiĝis al [[Vicebsko]]; [[Japanio]] sur [[Vejkinsulo]] ekzekutis 100 usonajn [[militkaptito]]jn * [[1944]]: [[Holokaŭsto]]: en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] okazis la plej granda ribelo en ties historio; estas fonditaj Civitana [[Milico]] kaj Ŝtata Repatriiga Oficejo, kiu okupiĝos pri devige [[deportado|deportataj]] poloj de [[Orientaj Limregionoj]], forprenitaj de [[Sovetunio]]; [[brita aerarmeo|brita]] kaj [[usona aerarmeo]] faris grandajn atakojn kontraŭ la [[stacidomo]]j de [[Érsekújvár]], [[Szombathely]], [[Csap]], [[Komárom]] kaj [[Zalaegerszeg]] * [[1945]]: [[Statuso]] de [[ŝintoo]] kiel [[ŝtata religio]] de [[Japanio]] estis abolita * [[1949]]: [[Okupacio de Germanio]]: en la [[Zono de postmilita Germanio okupita de Sovetunio]] estis proklamita [[Germana Demokratia Respubliko|GDR]] * [[1950]]: Ĉina [[Popola Liberiga Armeo]] [[invado|invadis]] [[Tibeto]]n; [[Korea milito]]: armeo de [[UN]] transpaŝis 38-an [[latitudo]]n kaj eniris teritorion de [[Norda Koreio]]; [[Barato]]: [[Patrino Teresa]] fondis la [[Ordeno (eklezio)|ordenon]] Misiistinoj de [[Karitato]] * [[1952]]: En [[Usono]] oni [[patento|patentigis]] [[strekokodo]]n * [[1955]]: la lastaj germanaj [[militkaptito]]j revenis de [[Sovetunio]] al [[FRG]] * [[1958]]: [[Pakistana puĉo de 1958|Pakistana puĉo]]: prezidento de Pakistano [[Iskander Mirza]] malfondis parlamenton kaj enkondukis [[krizostato]]n * [[1959]]: Soveta [[kosmosondilo]] [[Luna 3]] unuafoje fotis nevideblan de la [[Tero]] flankon de la [[Luno]] * [[1960]]: [[Niĝerio]] aniĝis al [[Unuiĝintaj Nacioj]] * [[1963]]: [[Traktato por parta malpermeso de nukleaj testoj]] ratifita de [[Usono]] * [[1970]]: [[Kongreso de Tibeta Junularo]] fondiĝis * [[1971]]: [[Omano]] aniĝis al [[UN]]; federacia [[asembleo]] de [[Ĉeĥoslovakio]] aprobis leĝon pri la kvina kvinjara plano * [[1973]]: [[Milito de Jom Kippur]]: La [[Egiptio|egipta]] armeo konkeris la [[Sueza Kanalo|Suezan Kanalon]], detruinte [[Israelo|israelajn]] lim-trupunuojn * [[1977]]: [[Konstitucio de Sovetio]] ekvalidis, anstataŭante tiun el 1936 * [[1988]]: [[Okupacio de baltaj ŝtatoj]]: [[flago de Latvio]] estis hisita en [[Rigo]], unuafoje ekde 1940; [[pasado de Venuso]] * [[1989]]: [[Károly Grósz]] rezignis la postenon de ĝenerala sekretario de [[Hungara Socialista Laborista Partio]]; en Budapeŝto estas formita [[Hungara Socialista Partio]] * [[1991]]: Dum la Kroata Sendependiga Milito [[Jugoslava Popola Armeo]] bombis [[sidejo]]n de la [[kroatio|kroata]] registaro en [[Zagrebo]]; [[Litovio]] aliĝis al [[Unesko]] * [[1992]]: [[Kanado]], [[Meksiko]] kaj [[Usono]] subskribis interkonsenton pri [[NAFTA]] * [[1996]]: Usona [[novaĵo|novaĵa]] [[televidkanalo]] [[Fox News]] surekraniĝis * [[2000]]: [[Henriko (Luksemburgo)|Henriko]] iĝis grandduko de Luksemburgo * [[2001]]: Komenco de la [[Milito en Afganio (2001-2021)|milito en Afganio]] - kontraŭ bazoj de [[Al-Kaida]] kaj apogantaj ĝin [[talibano]]j, kiel reago al la [[atencoj de la 11-a de septembro 2001]] * [[2002]]: [[belorusoj|Belorusa]] Muzeo rekomencis sian agadon en [[Vilno]] * [[2003]]: [[Arnold Schwarzenegger]] gajnis balotadon por guberniestro de [[Kalifornio]] * [[2004]]: Reĝo de [[Kamboĝo]] [[Norodom Sianuk]] abdikis * [[2006]]: En [[Moskvo]] estis murdita rusia ĵurnalistino [[Anna Politkovskaja]]; [[ĉefurbo]] de [[Palaŭo]] translokita al [[Ngerulmudo]]; [[Papuo-Nov-Gvineo]]: [[vulkano]] [[Tavurvur]] sur [[Nova Britio]] erupciis * [[2008]]: Super [[Sudano]] bruliĝis en [[atmosfero]] 2-metra [[asteroido]] 2008 TC3, la unua malkovrita antaŭ [[kolizio]] kun la [[Tero]] * [[2009]]: [[Nacia Stadiono en Varsovio]] ekkonstruatas * [[2013]]: Prezidento de Pollando [[Bronisław Komorowski]] inaŭguris [[monumento]]n al [[Mutobskuruloj|Mutubskuraj]] [[Paraŝuto|Paraŝutisoj]] en [[Varsovio]] * [[2016]]: Premiero de la filmo ''Volinio'' de reĝisoro [[Wojciech Smarzowski]] pri la [[Volinia masakro]] * [[2017]]: [[Preĝo]]-kampanjo por la [[paco]] ''[[Rozario]] ĉe [[ŝtatlimo]]j'' okaziĝinta unue en 320 apudlimaj [[stacio|staciaj]] [[paroĥejo|paroĥejaj]] [[preĝejo]]j kaj poste en 4 mil [[zono]]j ĉirkaŭ [[Pollando]] * [[2022]]: Ukraina [[Centro por Civilaj Liberecoj]], belorusa [[opozicio (politiko)|opoziciisto]] [[Ales Bjaljacki]] kaj rusia asocio [[Memorial]] ricevis [[Pacpremio Nobel|Pacpremion Nobel]] * [[2023]]: Ekis la [[atako de Hamaso kontraŭ Israelo]], interalie per la [[Masakro en la muzika festivalo de Re'im]] == Naskiĝoj == * [[1471]]: [[Frederiko la 1-a (Danio-Norvegio)|Frederiko la 1-a]], reĝo de [[Danio-Norvegio]] (m. [[1533]]) * [[1586]]: [[Isaac Massa]], nederlanda negocisto, vojaĝanto, ambasadoro en Rusio, historiisto kaj [[kartografo]] (m. [[1643]]) * [[1647]]: [[Johann Mützel]], germana arkitekto (m. [[1717]]) * [[1672]]: [[Ernesto Ludoviko la 1-a (Saksio-Meiningen)]], germana duko * [[1719]]: [[Jacques Cazotte]], franca verkisto, [[marinismo|marinisto]] (m. [[1792]]) * [[1748]]: [[Karolo la 13-a (Svedio)|Karolo la 13-a]], reĝo de Svedio kaj [[Svedio-Norvegio]] (m. [[1818]]) * [[1777]]: [[Pál Felsőbüki Nagy]], hungara politikisto, lingvisto, parlamentano, akademiano (m. [[1857]]) * [[1794]]: [[Wilhelm Müller]], germana poeto (m. [[1827]]) * [[1801]]: [[Adolf Müller la pli maljuna|Adolf Müller]], aŭstra-hungara aktoro kaj komponisto (m. [[1886]]) * [[1805]]: [[Alois Flir]], aŭstra klasika filologo, romkatolika pastro, parlamentano kaj verkisto (m. [[1859]]) * [[1815]]: [[Hermann Jäger]], germana ĝardenisto kaj verkisto (m. [[1890]]) * [[1828]]: [[Miksa Falk]], hungara ĉefredaktoro de germanlingva ĵurnalo ''Pester Lloyd'' (m. [[1908]]) * [[1835]]: [[Felix Draeseke]], germana komponisto kaj [[muzikpedagogio|muzikpedagogo]] (m. [[1913]]) * [[1847]]: [[Emil Holub]], ĉeĥa vojaĝisto kaj esploristo (m. [[1902]]) * [[1849]]: [[James Whitcomb Riley]], usona verkisto kaj poeto (m. [[1916]]) * [[1857]]: [[Zoltán Ferenczi]], hungara literaturhistoriisto kaj bibliotekisto (m. [[1927]]) * [[1879]]: [[Joe Hill]], usona kantisto, poeto kaj dramisto, ekzekutita (m. [[1915]]) * [[1881]]: [[Sándor Balla]], hungara apotekisto (m. [[1954]]) * [[1885]]: [[Niels Bohr]], dana fizikisto esplorinta [[strukturo]]n de [[atomo]] kaj kontribuinta al evoluo de [[kvantuma mekaniko]] (m. [[1962]]) * [[1900]]: [[Heinrich Himmler]], germana politikisto, [[Reichsführer-SS]], ĉefo de [[Gestapo]] (m. [[1945]]) * [[1909]]: [[Käthe Niederkirchner]], germana rezistantino malpor la nacisocialismo * [[1910]]: [[László Tabi]], hungara verkisto kaj humuristo (m. ([[1989]]) * [[1913]]: [[Simon Carmiggelt]], nederlanda verkisto kaj ĵurnalisto (m. [[1987]]) * [[1914]]: [[Hans Marr]], germana skisaltisto (m. [[1942]]) * [[1914]]: [[Josef František]], ĉeĥa kaj pola armea [[piloto]] (m. [[1940]]) * [[1919]]: [[Georges Duby]], franca historiisto (m. [[1996]]) * [[1919]]: [[Dezső Bandi]], hungara artisto (m. [[2005]]) * [[1922]]: [[Alaine Polcz]], hungara psikologino, verkistino (m. [[2007]]) * [[1922]]: [[Nándor Wagner]], hungara skulptisto kaj pentristo (m. [[1997]]) * [[1928]]: [[Sohrab Sepehri]], irana poeto kaj pentristo (m. [[1980]]) * [[1931]]: [[Desmond Tutu]], sudafrika Nobelpremiita anglikanisma ĉefepiskopo (m. [[2021]]) * [[1934]]: [[Ulrike Meinhof]], germana ĵurnalistino, kunfondintino de [[Rote Armee Fraktion|''Frakcio Ruĝa Armeo'']] (m. [[1976]]) * [[1935]]: [[Thomas Keneally]], aŭstralia verkisto kaj scenaristo * [[1939]]: [[Harold Walter Kroto]], angla Nobelpremiita kemiisto, kunmalkovrinto de [[fulereno]]j (m. [[2016]]) * [[1940]]: [[Raimund Harmstorf]], germana aktoro (m. [[1998]]) * [[1942]]: [[Andrzej Zaborski]], pola [[orientalisto]] (m. [[2014]]) * [[1945]]: [[Kostas Kiriakos]], greka esperantisto * [[1946]]: [[Bernard Lavilliers]], franca kantisto * [[1947]]: [[France Gall]], franca kantistino, venkintino de [[Eŭrovido-Kantokonkurso 1965]] (m. [[2018]]) * [[1947]]: [[François Dosé]], franca instruisto kaj politikisto * [[1947]]: [[Zoltán Kovács (fizikisto)|Zoltán Kovács]], rumania hungara fizikisto, psikologo * [[1950]]: [[Hilary Chapman]], brita instruisto okupiĝanta pri la [[historio de Esperanto]], [[esperantisto]] (m. [[2020]]) * [[1950]]: [[Jakaya Kikwete]], prezidento de Tanzanio, prezidanto de [[Afrika Unio]] * [[1951]]: [[John Mellencamp]], usona [[rokenrolo|rokenrola]] kantisto, [[kantaŭtoro]], gitaristo kaj pentristo * [[1952]]: [[Vladimir Putin]], rusia politikisto, [[funkciulo]] de [[KGB]], ĉefo de [[Federacia Sekureca Servo de la Rusia Federacio|Federacia Sekureca Servo]], ĉefministro kaj [[prezidento de Rusio]] * [[1954]]: [[Jenő László Vargha]], rumania hungara psikologo * [[1955]]: [[Yo-Yo Ma]], usona [[violonĉelisto]] * [[1955]]: [[Eŭheno Kovtonjuk]], ukraina inĝeniero, fondinto kaj prezidanto de la Bonfara fonduso "[[Vasilij Eroŝenko|Vasil Eroŝenko]]", unua prezidanto de [[Ukrainia Esperanto-Asocio|Ukraina EA]] * [[1957]]: [[Wolfgang Brandstetter]], aŭstra juristo kaj politikisto * [[1959]]: [[Lourdes Flores]], perua advokatino kaj politikistino * [[1973]]: [[Dida]], brazila futbalisto * [[1976]]: [[Gilberto Aparecido da Silva]], brazila futbalisto * [[1980]]: [[Edison Chen]], kanada aktoro kaj kantisto, [[poligloto]] * [[1986]]: [[Ariadna Sintes]], kuba-hispana aktorino == Mortoj == * [[336]]: [[Marko (papo)|Marko]], papo, sanktulo * [[929]]: [[Karlo la 3-a (Francio)|Karlo la 3-a]], okcidentfranka reĝo (n. [[879]]) * [[1553]]: [[Cristóbal de Morales]], hispana komponisto (n. ĉirkaŭ [[1500]]) * [[1620]]: [[Stanisław Żółkiewski]], pola [[magnato]], [[militisto]], verkisto, [[memoraĵoj|memoraĵisto]] (n. [[1547]]) * [[1637]]: [[Viktoro Amadeo la 1-a de Savojo]], duko de Savojo (n. [[1587]]) * [[1708]]: [[Gobind Singh]], deka kaj lasta [[guruo]] de [[sikismo]] (n. [[1666]]) * [[1847]]: [[Alexandre Brongniart]], franca geologo-mineralogo, paleontologo, kemiisto kaj zoologo (n. [[1770]]) * [[1849]]: [[Edgar Allan Poe]], usona verkisto (n. [[1809]]) * [[1864]]: [[Wilhelm Vollmer]], germana verkisto (n. [[1797]]) * [[1866]]: [[Louise Seidler]], germana pentristino kaj rememora verkistino (n. [[1786]]) * [[1886]]: [[William Barnes]], angla filologo, poeto kaj verkisto (n. [[1801]]) * [[1894]]: [[Oliver Wendell Holmes, Sr.]], usona verkisto, kuracisto (n. [[1809]]) * [[1903]]: [[Joseph Buatier de Kolta]], franca [[iluziisto]] (n. [[1847]]) * [[1904]]: [[Isabella Bird]], angla vojaĝistino, esploristino, verkistino kaj [[naturscienco|natursciencistino]] (n. [[1831]]) * [[1905]]: [[Pedro Américo]], brazila pentristo kaj verkisto (n. [[1843]]) * [[1918]]: [[Hubert Parry]], angla [[komponisto]] (n. [[1848]]) * [[1919]]: [[Antal Kherndl]], hungara inĝeniero, arkitekto, profesoro (n. [[1842]]) *[[1922]]: [[Robert Diez]], germana skulptisto * [[1924]]: [[Dezső Bér]], hungara karikaturisto, grafikisto (n. [[1875]]) * [[1926]]: [[Dezső Szüts]], hungara ĵurnalisto (n. [[1869]]) * [[1943]]: [[Eugeniusz Bodo]], pola kantisto, aktoro, dancisto, reĝisoro kaj [[Produktoro (kinematografio)|produktoro]] (n. [[1899]]) * [[1946]]: [[Hendrik Adamson]], estona instruisto, [[Esperanto-verkisto]] publikiganta en "[[Literatura Mondo]]", "[[Malgranda Revuo]]", "[[Norda Prismo]]" kaj pluraj antologioj (n. [[1891]]) * [[1953]]: [[Emil Filla]], ĉeĥa pentristo (n. [[1882]]) * [[1963]]: [[Gustaf Gründgens]], germana aktoro, reĝisoro (n. [[1899]]) * [[1963]]: [[Joseph Franckenstein]], aŭstra klasika filologo kaj ĵurnalisto (n. [[1910]]) * [[1973]]: [[József Fodor]], hungara poeto, verkisto, tradukisto, ĵurnalisto (n. [[1898]]) * [[1978]]: [[Henry Corbin]], franca filozofo, [[orientalisto]], [[iranologio|iranologo]], tradukisto (n. [[1903]]) * [[1981]]: [[Huberto Rohden]], brazila filozofo kaj verkisto (n. [[1893]]) * [[1986]]: [[Jerzy Łojek]], pola historiisto (n. [[1932]]) * [[1992]]: [[Tevfik Esenç]], [[ĉerkesoj|ĉerkesa]] ekzilito, lasta parolanto de la [[ubiĥa lingvo]] (n. [[1904]]) * [[1994]]: [[Jolanthe Leser]], aŭstra-hungara aktorino, esperantistino partopreninta [[Belartaj Konkursoj de UEA|Belartajn Konkursojn de UEA]] (n. [[1909]]) * [[1996]]: [[Viktor Reimann]], aŭstra ĵurnalisto, verkisto kaj politikisto, [[Kontraŭfaŝismo|kontraŭfaŝisto]] (n. [[1915]]) * [[2000]]: [[László Kiss (statistikisto)|László Kiss]], hungara-usona [[statistikisto]] kaj matematikisto profitanta [[probablokalkulo]]n en [[statistiko]] (n. [[1910]]) * [[2002]]: [[Ralph Harry]], aŭstralia juristo kaj diplomato kontribuinta al [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj]], [[Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj]], [[statuto]] de [[ANZUS]] kaj esperantigo de oficialaj dokumentoj de [[UN]], prezidanto de [[Aŭstralia Esperanto-Asocio|Aŭstralia EA]] kaj membro de [[Honora Patrona Komitato de UEA]], laŭreato de [[Premio Deguĉi]] (n. [[1917]]) * [[2006]]: [[Anna Politkovskaja]], rusia [[ĵurnalisto|ĵurnalistino]], murdita (n. [[1958]]) * [[2009]]: [[Irving Penn]], usona fotisto de [[famulo]]j (n. [[1917]]) * [[2011]]: [[Ramiz Alia]], prezidento de Albanio (n. [[1925]]) * [[2013]]: [[Patrice Chéreau]], franca reĝisoro, aktoro, scenaristo (n. [[1944]]) * [[2013]]: [[József Tőzsér]], rumania hungara libroeldonisto kaj librovendisto (n. [[1945]]) * [[2014]]: [[Siegfried Lenz]], germana verkisto (n. [[1926]]) * [[2020]]: [[Mario J. Molina]], meksika kemiisto, Nobelpremiito (n. [[1943]]) * [[2020]]: [[Lida Winiewicz]], aŭstra filologino, verkistino kaj tradukistino (n. [[1928]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Serĝo kaj Bako]], romiaj soldatoj, martiroj; [[Marko (papo)|Marko]], papo; [[Matteo Carreri]], itala pastro kaj [[dominikanoj|dominikano]], [[virgulino de la Rozario]] * komunisma [[Pola Popola Respubliko]] (1944-1989): festo de civitana [[milico]] kaj sekureca servo == Tagoj de [[semajno]] == La '''7-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; {{Projektoj|wikinewscat=7-a de oktobro}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]. [[Kategorio:7-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|07]] [[Kategorio:7-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1007]] nbvftb912val5w22grgcwk1l1f9t9qr 9350668 9350664 2026-04-10T12:09:06Z ~2026-22039-60 254987 /* Naskiĝoj */ koncizigo 9350668 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{oktobro}} La '''7-a de oktobro''' estas la 280-a tago de la jaro (la 281-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 85 tagoj restas. Je la 7-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[-3761]]: Postulata komenco de la [[hebrea kalendaro]] * [[336]]: Post morto de papo [[Marko (papo)|Marko]] komenciĝis 4-monata periodo de [[Vaka Seĝo]] * [[1337]]: Decido de [[Eduardo la 3-a (Anglio)|Eduardo la 3-a]], reĝo de Anglio, kiu kondamnis omaĝon al [[Filipo la 6-a (Francio)|Filipo la 6-a]] kaj pretendis al krono de Francio, kaŭzas [[centjara milito|centjaran militon]] * [[1477]]: Inaŭguro de la [[Universitato de Upsalo]] * [[1506]]: [[Papa Ŝtato]]: [[Bolonjo]] denove ektroviĝis sub la [[papo|papa]] regopovo * [[1513]]: Venko de hispana armeo kontraŭ [[Venecia Respubliko]] en batalo de [[Schio]] * [[1542]]: Hispana esploristo [[Juan Rodríguez Cabrillo]] malkovris [[Insulo Santa Catalina (Kalifornio)|insulon Santa Catalina]] apud [[Kalifornio]] * [[1571]]: [[Grekio]]: [[batalo de Lepanto]]: ŝiparo de la [[kristanismo|kristana]] Sankta Ligo venkis la [[Otomana Imperio|Otomanan Imperion]] * [[1582]]: Pro reformo de [[gregoria kalendaro]] tiu ĉi [[tago]] mankis en [[Hispanio]], [[Italio]], [[Pollando]] kaj [[Portugalio]] * [[1620]]: Post kaosa retiriĝo de Cecoro ([[Distrikto Iași]]), dum la pola turka milito (1620-21), mortis pro vundoj pola militisto [[Stanisław Żółkiewski]], konata pro la [[batalo de Kluŝino]] post kiu li dum du jaroj okupis [[Moskvo]]n * [[1656]]: [[Sveda diluvo]]: pola armeo sub gvido de [[Johano la 2-a Kazimiro]] rekonkeris [[Łęczyca]] * [[1672]]: Dum pola-turka milito (1672-76) komenciĝis batalo de Niemirów (nun en [[Lviva provinco]]) - venko de [[Jan Sobieski]] kontraŭ [[tataroj]] * [[1769]]: Brita navigisto kaj esploristo [[James Cook]] denove malkovris [[Nov-Zelando]]n * [[1777]]: [[Usona Milito de Sendependeco]]: usonanoj venkis [[brito]]jn en [[batalo de Saratogo]] * [[1800]]: Franca [[korsaro]] [[Robert Surcouf]] kun 150 ŝipanoj kaptis 40-[[kanono|kanonan]] [[ŝipo]]n ''Kent'' kun 437 viroj el [[Brita Orienthinda Kompanio]] * [[1806]]: En [[Anglio]] oni [[patento|patentigis]] [[karbopapero]]n * [[1840]]: [[Vilhelmo la 2-a (Nederlando)|Vilhelmo la 2-a]] ektroniĝis en Nederlando * [[1849]]: En nekonataj cirkonstancoj mortis usona verkisto [[Edgar Allan Poe]] * [[1868]]: [[Usono]]: [[Universitato Cornell]] estis inaŭgurita * [[1879]]: [[Germana Imperiestra Regno]] kaj [[Aŭstrio-Hungario]] kreis [[Duopa Alianco|Duopan Aliancon]] * [[1879]]: En [[Krakovo]] kreiĝis Nacia Muzeo * [[1882]]: Pola pentristo [[Jan Matejko]] transdonis al kreiĝanta muzeo sur [[Vavelo]] sian novan pentraĵon [[Reĝlando Prusio|''Prusa Omaĝo'']] * [[1886]]: [[Hispanio]] [[aboliciismo|abolis]] [[sklaveco]]n en [[Kubo]] * [[1897]]: [[Rusia Imperio]]: en [[Vilno]] fondiĝis ''[[Bundo|Bund]]'' — Universala Juda Laborista Asocio en [[Litovio]], [[Pollando]] kaj [[Rusio]] (aŭtonoma parto de la [[Rusia Socialdemokrata Partio]]) * [[1910]]: En [[Svislando]] oni malpermesis produkti kaj vendi [[absinttrinkaĵo]]n * [[1912]]: [[Janusz Korczak]] kaj [[Stefania Wilczyńska]] malfermis [[Domo de Orfoj|Domon de Orfoj]] en [[Varsovio]] * [[1913]]: En la [[fabriko]] de [[Henry Ford]] en [[Detrojto]] unuafoje en la mondo la tuta produktada procezo de [[muntado]] de [[aŭto]]j komenciĝis ĉe [[ĉenstablo]] * [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Polaj Legioj (1914-1918)|Polaj Legioj]] post [[batalo]]j daŭrantajn pli ol unu jaron ĉe la [[Volinio|Volinia]] Fronto, estis transportitaj al [[Baranaviĉi]] (Baranowicze) * [[1918]]: Reganta Konsilio de [[Pollando|Pola Reĝlando]] proklamis sendependecon; rusia-ukrainaj interparoloj pri paco estis interrompitaj pro diferencoj pri la teritoria aparteno de [[Donbaso]] kaj [[Krimeo]] * [[1919]]: [[Nederlando]]: flugkompanio [[Koninklijke Luchtvaart Maatschappij|KLM]] ekestis * [[1920]]: En [[Suwałki]] oni subskribis polan-litovan militistan pakton pri [[armistico]] kaj [[demarkacia linio]] en [[Suvalkio]] * [[1923]]: Unua ĉeĥoslovaka [[atletiko|atletika]] ĉampionado de [[virino]]j komenciĝis * [[1926]]: [[Dua Pola Respubliko]]: Urba Konsilio en [[Gdynia]] voĉdonis pri konstruo de [[Ŝipfarejo|ŝipfareja]] [[industrio]] en la urbo; [[Italio]]: [[Nacifaŝisma Partio]] deklaris sin ŝtata partio - ĉia opozicio estis malpermesita * [[1933]]: Franca [[flugkompanio]] [[Air France]] fondiĝis per kunfando de 5 kompanioj * [[1935]]: [[Ligo de Nacioj]] konsideris [[Italio]]n agresinto en la milito kun [[Etiopio]] * [[1938]]: [[Vieno]]: post [[meso (diservo)|meso]] de kardinalo [[Theodor Innitzer]], antaŭ [[Katedralo Sankta Stefano (Vieno)|Katedralo Sankta Stefano]] okazis [[rozari-manifestacio 1938|rozari-manifestacio]] de junuloj kontraŭ [[Nacia Socialismo|nacisocialisma]] regado en Aŭstrio * [[1939]]: [[Aer-Armeo de Hispanio]] formiĝis; [[Germana okupado de Pollando]] komencita; [[Pola Rezistomovado]]: en [[Varsovio]] kreiĝis [[konspiro|konspira]] organizaĵo "Zbrojne Wyzwolenie" (Armita Liberigo) * [[1940]]: [[Wehrmacht|Germana armeo]] eniris [[Rumanio]]n por kontroli naftominejojn kaj [[haveno]]jn; [[Hungario]]: [[ministo]]j en [[Salgótarján]] strikas; nokte de la 7-a/8-a de oktobro [[Brita Aerarmeo]] atakis [[Berlino]]n * [[1941]]: en [[armea spaco]] apud Nowe Święciany, membroj de litova [[kunlaborismo|kunlaboranta]] formacio Ypatingasis būrys murdis pli ol 3700 judojn de [[Švenčionys]] kaj ĉirkaŭaĵoj; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: apud [[Vjazma (urbo)|Vjazma]] germanaj trupoj ĉirkaŭis 30 sovetajn [[divizio]]jn; apud la [[Azova maro]] 1-a [[SS (organizo)|SS]]-Kiras-Divizio konkeris [[Berdjansko]]n, kaj 4-a Kirasita Divizio [[Mariupolo]]n * [[1943]]: [[Batalfronto de Mediteraneo, Proksima Oriento kaj Afriko (dua mondmilito)|Batalfronto de Mediteraneo]]: apud marbordoj de duoninsulo [[Istria]] pola [[submarŝipo]] ''ORP Sokół'' sinkigis germanan militistan transportilon ''SS Eridania''; sovetiaj trupoj konkeris [[Nevel]] kaj proksimiĝis al [[Vicebsko]]; [[Japanio]] sur [[Vejkinsulo]] ekzekutis 100 usonajn [[militkaptito]]jn * [[1944]]: [[Holokaŭsto]]: en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] okazis la plej granda ribelo en ties historio; estas fonditaj Civitana [[Milico]] kaj Ŝtata Repatriiga Oficejo, kiu okupiĝos pri devige [[deportado|deportataj]] poloj de [[Orientaj Limregionoj]], forprenitaj de [[Sovetunio]]; [[brita aerarmeo|brita]] kaj [[usona aerarmeo]] faris grandajn atakojn kontraŭ la [[stacidomo]]j de [[Érsekújvár]], [[Szombathely]], [[Csap]], [[Komárom]] kaj [[Zalaegerszeg]] * [[1945]]: [[Statuso]] de [[ŝintoo]] kiel [[ŝtata religio]] de [[Japanio]] estis abolita * [[1949]]: [[Okupacio de Germanio]]: en la [[Zono de postmilita Germanio okupita de Sovetunio]] estis proklamita [[Germana Demokratia Respubliko|GDR]] * [[1950]]: Ĉina [[Popola Liberiga Armeo]] [[invado|invadis]] [[Tibeto]]n; [[Korea milito]]: armeo de [[UN]] transpaŝis 38-an [[latitudo]]n kaj eniris teritorion de [[Norda Koreio]]; [[Barato]]: [[Patrino Teresa]] fondis la [[Ordeno (eklezio)|ordenon]] Misiistinoj de [[Karitato]] * [[1952]]: En [[Usono]] oni [[patento|patentigis]] [[strekokodo]]n * [[1955]]: la lastaj germanaj [[militkaptito]]j revenis de [[Sovetunio]] al [[FRG]] * [[1958]]: [[Pakistana puĉo de 1958|Pakistana puĉo]]: prezidento de Pakistano [[Iskander Mirza]] malfondis parlamenton kaj enkondukis [[krizostato]]n * [[1959]]: Soveta [[kosmosondilo]] [[Luna 3]] unuafoje fotis nevideblan de la [[Tero]] flankon de la [[Luno]] * [[1960]]: [[Niĝerio]] aniĝis al [[Unuiĝintaj Nacioj]] * [[1963]]: [[Traktato por parta malpermeso de nukleaj testoj]] ratifita de [[Usono]] * [[1970]]: [[Kongreso de Tibeta Junularo]] fondiĝis * [[1971]]: [[Omano]] aniĝis al [[UN]]; federacia [[asembleo]] de [[Ĉeĥoslovakio]] aprobis leĝon pri la kvina kvinjara plano * [[1973]]: [[Milito de Jom Kippur]]: La [[Egiptio|egipta]] armeo konkeris la [[Sueza Kanalo|Suezan Kanalon]], detruinte [[Israelo|israelajn]] lim-trupunuojn * [[1977]]: [[Konstitucio de Sovetio]] ekvalidis, anstataŭante tiun el 1936 * [[1988]]: [[Okupacio de baltaj ŝtatoj]]: [[flago de Latvio]] estis hisita en [[Rigo]], unuafoje ekde 1940; [[pasado de Venuso]] * [[1989]]: [[Károly Grósz]] rezignis la postenon de ĝenerala sekretario de [[Hungara Socialista Laborista Partio]]; en Budapeŝto estas formita [[Hungara Socialista Partio]] * [[1991]]: Dum la Kroata Sendependiga Milito [[Jugoslava Popola Armeo]] bombis [[sidejo]]n de la [[kroatio|kroata]] registaro en [[Zagrebo]]; [[Litovio]] aliĝis al [[Unesko]] * [[1992]]: [[Kanado]], [[Meksiko]] kaj [[Usono]] subskribis interkonsenton pri [[NAFTA]] * [[1996]]: Usona [[novaĵo|novaĵa]] [[televidkanalo]] [[Fox News]] surekraniĝis * [[2000]]: [[Henriko (Luksemburgo)|Henriko]] iĝis grandduko de Luksemburgo * [[2001]]: Komenco de la [[Milito en Afganio (2001-2021)|milito en Afganio]] - kontraŭ bazoj de [[Al-Kaida]] kaj apogantaj ĝin [[talibano]]j, kiel reago al la [[atencoj de la 11-a de septembro 2001]] * [[2002]]: [[belorusoj|Belorusa]] Muzeo rekomencis sian agadon en [[Vilno]] * [[2003]]: [[Arnold Schwarzenegger]] gajnis balotadon por guberniestro de [[Kalifornio]] * [[2004]]: Reĝo de [[Kamboĝo]] [[Norodom Sianuk]] abdikis * [[2006]]: En [[Moskvo]] estis murdita rusia ĵurnalistino [[Anna Politkovskaja]]; [[ĉefurbo]] de [[Palaŭo]] translokita al [[Ngerulmudo]]; [[Papuo-Nov-Gvineo]]: [[vulkano]] [[Tavurvur]] sur [[Nova Britio]] erupciis * [[2008]]: Super [[Sudano]] bruliĝis en [[atmosfero]] 2-metra [[asteroido]] 2008 TC3, la unua malkovrita antaŭ [[kolizio]] kun la [[Tero]] * [[2009]]: [[Nacia Stadiono en Varsovio]] ekkonstruatas * [[2013]]: Prezidento de Pollando [[Bronisław Komorowski]] inaŭguris [[monumento]]n al [[Mutobskuruloj|Mutubskuraj]] [[Paraŝuto|Paraŝutisoj]] en [[Varsovio]] * [[2016]]: Premiero de la filmo ''Volinio'' de reĝisoro [[Wojciech Smarzowski]] pri la [[Volinia masakro]] * [[2017]]: [[Preĝo]]-kampanjo por la [[paco]] ''[[Rozario]] ĉe [[ŝtatlimo]]j'' okaziĝinta unue en 320 apudlimaj [[stacio|staciaj]] [[paroĥejo|paroĥejaj]] [[preĝejo]]j kaj poste en 4 mil [[zono]]j ĉirkaŭ [[Pollando]] * [[2022]]: Ukraina [[Centro por Civilaj Liberecoj]], belorusa [[opozicio (politiko)|opoziciisto]] [[Ales Bjaljacki]] kaj rusia asocio [[Memorial]] ricevis [[Pacpremio Nobel|Pacpremion Nobel]] * [[2023]]: Ekis la [[atako de Hamaso kontraŭ Israelo]], interalie per la [[Masakro en la muzika festivalo de Re'im]] == Naskiĝoj == * [[1471]]: [[Frederiko la 1-a (Danio-Norvegio)|Frederiko la 1-a]], reĝo de [[Danio-Norvegio]] (m. [[1533]]) * [[1586]]: [[Isaac Massa]], nederlanda negocisto, vojaĝanto, ambasadoro en Rusio, historiisto kaj [[kartografo]] (m. [[1643]]) * [[1647]]: [[Johann Mützel]], germana arkitekto (m. [[1717]]) * [[1672]]: [[Ernesto Ludoviko la 1-a (Saksio-Meiningen)]], germana duko (m. [[1724]]) * [[1719]]: [[Jacques Cazotte]], franca verkisto, [[marinismo|marinisto]] (m. [[1792]]) * [[1748]]: [[Karolo la 13-a (Svedio)|Karolo la 13-a]], reĝo de Svedio kaj [[Svedio-Norvegio]] (m. [[1818]]) * [[1777]]: [[Pál Felsőbüki Nagy]], hungara politikisto, lingvisto, parlamentano, akademiano (m. [[1857]]) * [[1794]]: [[Wilhelm Müller]], germana poeto (m. [[1827]]) * [[1801]]: [[Adolf Müller la pli maljuna|Adolf Müller]], aŭstra-hungara aktoro kaj komponisto (m. [[1886]]) * [[1805]]: [[Alois Flir]], aŭstra klasika filologo, romkatolika pastro, parlamentano kaj verkisto (m. [[1859]]) * [[1815]]: [[Hermann Jäger]], germana ĝardenisto kaj verkisto (m. [[1890]]) * [[1828]]: [[Miksa Falk]], hungara ĉefredaktoro de germanlingva ĵurnalo ''Pester Lloyd'' (m. [[1908]]) * [[1835]]: [[Felix Draeseke]], germana komponisto kaj [[muzikpedagogio|muzikpedagogo]] (m. [[1913]]) * [[1847]]: [[Emil Holub]], ĉeĥa vojaĝisto kaj esploristo (m. [[1902]]) * [[1849]]: [[James Whitcomb Riley]], usona verkisto kaj poeto (m. [[1916]]) * [[1857]]: [[Zoltán Ferenczi]], hungara literaturhistoriisto kaj bibliotekisto (m. [[1927]]) * [[1879]]: [[Joe Hill]], usona kantisto, poeto kaj dramisto (m. [[1915]]) * [[1881]]: [[Sándor Balla]], hungara apotekisto (m. [[1954]]) * [[1885]]: [[Niels Bohr]], dana fizikisto (m. [[1962]]) * [[1900]]: [[Heinrich Himmler]], germana politikisto, [[Reichsführer-SS]], ĉefo de [[Gestapo]] (m. [[1945]]) * [[1909]]: [[Käthe Niederkirchner]], germana rezistantino kontraŭ nacisocialismo (m. [[1944]]) * [[1910]]: [[László Tabi]], hungara verkisto kaj humuristo (m. ([[1989]]) * [[1913]]: [[Simon Carmiggelt]], nederlanda verkisto kaj ĵurnalisto (m. [[1987]]) * [[1914]]: [[Hans Marr]], germana skisaltisto (m. [[1942]]) * [[1914]]: [[Josef František]], ĉeĥa kaj pola armea [[piloto]] (m. [[1940]]) * [[1919]]: [[Georges Duby]], franca historiisto (m. [[1996]]) * [[1919]]: [[Dezső Bandi]], hungara artisto (m. [[2005]]) * [[1922]]: [[Alaine Polcz]], hungara psikologino, verkistino (m. [[2007]]) * [[1922]]: [[Nándor Wagner]], hungara skulptisto kaj pentristo (m. [[1997]]) * [[1928]]: [[Sohrab Sepehri]], irana poeto kaj pentristo (m. [[1980]]) * [[1931]]: [[Desmond Tutu]], sudafrika anglikanisma ĉefepiskopo Nobelpremiita (m. [[2021]]) * [[1934]]: [[Ulrike Meinhof]], germana ĵurnalistino, kunfondintino de [[Rote Armee Fraktion|''Frakcio Ruĝa Armeo'']] (m. [[1976]]) * [[1935]]: [[Thomas Keneally]], aŭstralia verkisto kaj scenaristo * [[1939]]: [[Harold Walter Kroto]], angla kemiisto Nobelpremiita (m. [[2016]]) * [[1940]]: [[Raimund Harmstorf]], germana aktoro (m. [[1998]]) * [[1942]]: [[Andrzej Zaborski]], pola [[orientalisto]] (m. [[2014]]) * [[1945]]: [[Kostas Kiriakos]], greka esperantisto * [[1946]]: [[Bernard Lavilliers]], franca kantisto * [[1947]]: [[France Gall]], franca kantistino (m. [[2018]]) * [[1947]]: [[François Dosé]], franca instruisto kaj politikisto * [[1947]]: [[Zoltán Kovács (fizikisto)|Zoltán Kovács]], rumania hungara fizikisto, psikologo * [[1950]]: [[Hilary Chapman]], brita instruisto okupiĝanta pri la [[historio de Esperanto]], [[esperantisto]] (m. [[2020]]) * [[1950]]: [[Jakaya Kikwete]], prezidento de Tanzanio * [[1951]]: [[John Mellencamp]], usona [[rokenrolo|rokenrola]] kantisto, [[kantaŭtoro]], gitaristo kaj pentristo * [[1952]]: [[Vladimir Putin]], ĉefministro kaj prezidento de Rusio * [[1954]]: [[Jenő László Vargha]], rumania hungara psikologo * [[1955]]: [[Yo-Yo Ma]], usona [[violonĉelisto]] * [[1955]]: [[Eŭheno Kovtonjuk]], ukraina inĝeniero, fondinto kaj prezidanto de la Bonfara fonduso "[[Vasilij Eroŝenko|Vasil Eroŝenko]]", unua prezidanto de [[Ukrainia Esperanto-Asocio|Ukraina EA]] * [[1957]]: [[Wolfgang Brandstetter]], aŭstra juristo kaj politikisto * [[1959]]: [[Lourdes Flores]], perua advokatino kaj politikistino * [[1973]]: [[Dida]], brazila futbalisto * [[1976]]: [[Gilberto Aparecido da Silva]], brazila futbalisto * [[1980]]: [[Edison Chen]], kanada aktoro kaj kantisto, [[poligloto]] * [[1986]]: [[Ariadna Sintes]], kuba-hispana aktorino == Mortoj == * [[336]]: [[Marko (papo)|Marko]], papo, sanktulo * [[929]]: [[Karlo la 3-a (Francio)|Karlo la 3-a]], okcidentfranka reĝo (n. [[879]]) * [[1553]]: [[Cristóbal de Morales]], hispana komponisto (n. ĉirkaŭ [[1500]]) * [[1620]]: [[Stanisław Żółkiewski]], pola [[magnato]], [[militisto]], verkisto, [[memoraĵoj|memoraĵisto]] (n. [[1547]]) * [[1637]]: [[Viktoro Amadeo la 1-a de Savojo]], duko de Savojo (n. [[1587]]) * [[1708]]: [[Gobind Singh]], deka kaj lasta [[guruo]] de [[sikismo]] (n. [[1666]]) * [[1847]]: [[Alexandre Brongniart]], franca geologo-mineralogo, paleontologo, kemiisto kaj zoologo (n. [[1770]]) * [[1849]]: [[Edgar Allan Poe]], usona verkisto (n. [[1809]]) * [[1864]]: [[Wilhelm Vollmer]], germana verkisto (n. [[1797]]) * [[1866]]: [[Louise Seidler]], germana pentristino kaj rememora verkistino (n. [[1786]]) * [[1886]]: [[William Barnes]], angla filologo, poeto kaj verkisto (n. [[1801]]) * [[1894]]: [[Oliver Wendell Holmes, Sr.]], usona verkisto, kuracisto (n. [[1809]]) * [[1903]]: [[Joseph Buatier de Kolta]], franca [[iluziisto]] (n. [[1847]]) * [[1904]]: [[Isabella Bird]], angla vojaĝistino, esploristino, verkistino kaj [[naturscienco|natursciencistino]] (n. [[1831]]) * [[1905]]: [[Pedro Américo]], brazila pentristo kaj verkisto (n. [[1843]]) * [[1918]]: [[Hubert Parry]], angla [[komponisto]] (n. [[1848]]) * [[1919]]: [[Antal Kherndl]], hungara inĝeniero, arkitekto, profesoro (n. [[1842]]) *[[1922]]: [[Robert Diez]], germana skulptisto * [[1924]]: [[Dezső Bér]], hungara karikaturisto, grafikisto (n. [[1875]]) * [[1926]]: [[Dezső Szüts]], hungara ĵurnalisto (n. [[1869]]) * [[1943]]: [[Eugeniusz Bodo]], pola kantisto, aktoro, dancisto, reĝisoro kaj [[Produktoro (kinematografio)|produktoro]] (n. [[1899]]) * [[1946]]: [[Hendrik Adamson]], estona instruisto, [[Esperanto-verkisto]] publikiganta en "[[Literatura Mondo]]", "[[Malgranda Revuo]]", "[[Norda Prismo]]" kaj pluraj antologioj (n. [[1891]]) * [[1953]]: [[Emil Filla]], ĉeĥa pentristo (n. [[1882]]) * [[1963]]: [[Gustaf Gründgens]], germana aktoro, reĝisoro (n. [[1899]]) * [[1963]]: [[Joseph Franckenstein]], aŭstra klasika filologo kaj ĵurnalisto (n. [[1910]]) * [[1973]]: [[József Fodor]], hungara poeto, verkisto, tradukisto, ĵurnalisto (n. [[1898]]) * [[1978]]: [[Henry Corbin]], franca filozofo, [[orientalisto]], [[iranologio|iranologo]], tradukisto (n. [[1903]]) * [[1981]]: [[Huberto Rohden]], brazila filozofo kaj verkisto (n. [[1893]]) * [[1986]]: [[Jerzy Łojek]], pola historiisto (n. [[1932]]) * [[1992]]: [[Tevfik Esenç]], [[ĉerkesoj|ĉerkesa]] ekzilito, lasta parolanto de la [[ubiĥa lingvo]] (n. [[1904]]) * [[1994]]: [[Jolanthe Leser]], aŭstra-hungara aktorino, esperantistino partopreninta [[Belartaj Konkursoj de UEA|Belartajn Konkursojn de UEA]] (n. [[1909]]) * [[1996]]: [[Viktor Reimann]], aŭstra ĵurnalisto, verkisto kaj politikisto, [[Kontraŭfaŝismo|kontraŭfaŝisto]] (n. [[1915]]) * [[2000]]: [[László Kiss (statistikisto)|László Kiss]], hungara-usona [[statistikisto]] kaj matematikisto profitanta [[probablokalkulo]]n en [[statistiko]] (n. [[1910]]) * [[2002]]: [[Ralph Harry]], aŭstralia juristo kaj diplomato kontribuinta al [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj]], [[Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj]], [[statuto]] de [[ANZUS]] kaj esperantigo de oficialaj dokumentoj de [[UN]], prezidanto de [[Aŭstralia Esperanto-Asocio|Aŭstralia EA]] kaj membro de [[Honora Patrona Komitato de UEA]], laŭreato de [[Premio Deguĉi]] (n. [[1917]]) * [[2006]]: [[Anna Politkovskaja]], rusia [[ĵurnalisto|ĵurnalistino]], murdita (n. [[1958]]) * [[2009]]: [[Irving Penn]], usona fotisto de [[famulo]]j (n. [[1917]]) * [[2011]]: [[Ramiz Alia]], prezidento de Albanio (n. [[1925]]) * [[2013]]: [[Patrice Chéreau]], franca reĝisoro, aktoro, scenaristo (n. [[1944]]) * [[2013]]: [[József Tőzsér]], rumania hungara libroeldonisto kaj librovendisto (n. [[1945]]) * [[2014]]: [[Siegfried Lenz]], germana verkisto (n. [[1926]]) * [[2020]]: [[Mario J. Molina]], meksika kemiisto, Nobelpremiito (n. [[1943]]) * [[2020]]: [[Lida Winiewicz]], aŭstra filologino, verkistino kaj tradukistino (n. [[1928]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Serĝo kaj Bako]], romiaj soldatoj, martiroj; [[Marko (papo)|Marko]], papo; [[Matteo Carreri]], itala pastro kaj [[dominikanoj|dominikano]], [[virgulino de la Rozario]] * komunisma [[Pola Popola Respubliko]] (1944-1989): festo de civitana [[milico]] kaj sekureca servo == Tagoj de [[semajno]] == La '''7-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; {{Projektoj|wikinewscat=7-a de oktobro}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]. [[Kategorio:7-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|07]] [[Kategorio:7-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1007]] 6vqss9ww1syy2mhaqk4izgwwdgiw00f 9350671 9350668 2026-04-10T12:11:42Z ~2026-22039-60 254987 /* Mortoj */ koncizigo 9350671 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{oktobro}} La '''7-a de oktobro''' estas la 280-a tago de la jaro (la 281-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 85 tagoj restas. Je la 7-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[-3761]]: Postulata komenco de la [[hebrea kalendaro]] * [[336]]: Post morto de papo [[Marko (papo)|Marko]] komenciĝis 4-monata periodo de [[Vaka Seĝo]] * [[1337]]: Decido de [[Eduardo la 3-a (Anglio)|Eduardo la 3-a]], reĝo de Anglio, kiu kondamnis omaĝon al [[Filipo la 6-a (Francio)|Filipo la 6-a]] kaj pretendis al krono de Francio, kaŭzas [[centjara milito|centjaran militon]] * [[1477]]: Inaŭguro de la [[Universitato de Upsalo]] * [[1506]]: [[Papa Ŝtato]]: [[Bolonjo]] denove ektroviĝis sub la [[papo|papa]] regopovo * [[1513]]: Venko de hispana armeo kontraŭ [[Venecia Respubliko]] en batalo de [[Schio]] * [[1542]]: Hispana esploristo [[Juan Rodríguez Cabrillo]] malkovris [[Insulo Santa Catalina (Kalifornio)|insulon Santa Catalina]] apud [[Kalifornio]] * [[1571]]: [[Grekio]]: [[batalo de Lepanto]]: ŝiparo de la [[kristanismo|kristana]] Sankta Ligo venkis la [[Otomana Imperio|Otomanan Imperion]] * [[1582]]: Pro reformo de [[gregoria kalendaro]] tiu ĉi [[tago]] mankis en [[Hispanio]], [[Italio]], [[Pollando]] kaj [[Portugalio]] * [[1620]]: Post kaosa retiriĝo de Cecoro ([[Distrikto Iași]]), dum la pola turka milito (1620-21), mortis pro vundoj pola militisto [[Stanisław Żółkiewski]], konata pro la [[batalo de Kluŝino]] post kiu li dum du jaroj okupis [[Moskvo]]n * [[1656]]: [[Sveda diluvo]]: pola armeo sub gvido de [[Johano la 2-a Kazimiro]] rekonkeris [[Łęczyca]] * [[1672]]: Dum pola-turka milito (1672-76) komenciĝis batalo de Niemirów (nun en [[Lviva provinco]]) - venko de [[Jan Sobieski]] kontraŭ [[tataroj]] * [[1769]]: Brita navigisto kaj esploristo [[James Cook]] denove malkovris [[Nov-Zelando]]n * [[1777]]: [[Usona Milito de Sendependeco]]: usonanoj venkis [[brito]]jn en [[batalo de Saratogo]] * [[1800]]: Franca [[korsaro]] [[Robert Surcouf]] kun 150 ŝipanoj kaptis 40-[[kanono|kanonan]] [[ŝipo]]n ''Kent'' kun 437 viroj el [[Brita Orienthinda Kompanio]] * [[1806]]: En [[Anglio]] oni [[patento|patentigis]] [[karbopapero]]n * [[1840]]: [[Vilhelmo la 2-a (Nederlando)|Vilhelmo la 2-a]] ektroniĝis en Nederlando * [[1849]]: En nekonataj cirkonstancoj mortis usona verkisto [[Edgar Allan Poe]] * [[1868]]: [[Usono]]: [[Universitato Cornell]] estis inaŭgurita * [[1879]]: [[Germana Imperiestra Regno]] kaj [[Aŭstrio-Hungario]] kreis [[Duopa Alianco|Duopan Aliancon]] * [[1879]]: En [[Krakovo]] kreiĝis Nacia Muzeo * [[1882]]: Pola pentristo [[Jan Matejko]] transdonis al kreiĝanta muzeo sur [[Vavelo]] sian novan pentraĵon [[Reĝlando Prusio|''Prusa Omaĝo'']] * [[1886]]: [[Hispanio]] [[aboliciismo|abolis]] [[sklaveco]]n en [[Kubo]] * [[1897]]: [[Rusia Imperio]]: en [[Vilno]] fondiĝis ''[[Bundo|Bund]]'' — Universala Juda Laborista Asocio en [[Litovio]], [[Pollando]] kaj [[Rusio]] (aŭtonoma parto de la [[Rusia Socialdemokrata Partio]]) * [[1910]]: En [[Svislando]] oni malpermesis produkti kaj vendi [[absinttrinkaĵo]]n * [[1912]]: [[Janusz Korczak]] kaj [[Stefania Wilczyńska]] malfermis [[Domo de Orfoj|Domon de Orfoj]] en [[Varsovio]] * [[1913]]: En la [[fabriko]] de [[Henry Ford]] en [[Detrojto]] unuafoje en la mondo la tuta produktada procezo de [[muntado]] de [[aŭto]]j komenciĝis ĉe [[ĉenstablo]] * [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Polaj Legioj (1914-1918)|Polaj Legioj]] post [[batalo]]j daŭrantajn pli ol unu jaron ĉe la [[Volinio|Volinia]] Fronto, estis transportitaj al [[Baranaviĉi]] (Baranowicze) * [[1918]]: Reganta Konsilio de [[Pollando|Pola Reĝlando]] proklamis sendependecon; rusia-ukrainaj interparoloj pri paco estis interrompitaj pro diferencoj pri la teritoria aparteno de [[Donbaso]] kaj [[Krimeo]] * [[1919]]: [[Nederlando]]: flugkompanio [[Koninklijke Luchtvaart Maatschappij|KLM]] ekestis * [[1920]]: En [[Suwałki]] oni subskribis polan-litovan militistan pakton pri [[armistico]] kaj [[demarkacia linio]] en [[Suvalkio]] * [[1923]]: Unua ĉeĥoslovaka [[atletiko|atletika]] ĉampionado de [[virino]]j komenciĝis * [[1926]]: [[Dua Pola Respubliko]]: Urba Konsilio en [[Gdynia]] voĉdonis pri konstruo de [[Ŝipfarejo|ŝipfareja]] [[industrio]] en la urbo; [[Italio]]: [[Nacifaŝisma Partio]] deklaris sin ŝtata partio - ĉia opozicio estis malpermesita * [[1933]]: Franca [[flugkompanio]] [[Air France]] fondiĝis per kunfando de 5 kompanioj * [[1935]]: [[Ligo de Nacioj]] konsideris [[Italio]]n agresinto en la milito kun [[Etiopio]] * [[1938]]: [[Vieno]]: post [[meso (diservo)|meso]] de kardinalo [[Theodor Innitzer]], antaŭ [[Katedralo Sankta Stefano (Vieno)|Katedralo Sankta Stefano]] okazis [[rozari-manifestacio 1938|rozari-manifestacio]] de junuloj kontraŭ [[Nacia Socialismo|nacisocialisma]] regado en Aŭstrio * [[1939]]: [[Aer-Armeo de Hispanio]] formiĝis; [[Germana okupado de Pollando]] komencita; [[Pola Rezistomovado]]: en [[Varsovio]] kreiĝis [[konspiro|konspira]] organizaĵo "Zbrojne Wyzwolenie" (Armita Liberigo) * [[1940]]: [[Wehrmacht|Germana armeo]] eniris [[Rumanio]]n por kontroli naftominejojn kaj [[haveno]]jn; [[Hungario]]: [[ministo]]j en [[Salgótarján]] strikas; nokte de la 7-a/8-a de oktobro [[Brita Aerarmeo]] atakis [[Berlino]]n * [[1941]]: en [[armea spaco]] apud Nowe Święciany, membroj de litova [[kunlaborismo|kunlaboranta]] formacio Ypatingasis būrys murdis pli ol 3700 judojn de [[Švenčionys]] kaj ĉirkaŭaĵoj; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: apud [[Vjazma (urbo)|Vjazma]] germanaj trupoj ĉirkaŭis 30 sovetajn [[divizio]]jn; apud la [[Azova maro]] 1-a [[SS (organizo)|SS]]-Kiras-Divizio konkeris [[Berdjansko]]n, kaj 4-a Kirasita Divizio [[Mariupolo]]n * [[1943]]: [[Batalfronto de Mediteraneo, Proksima Oriento kaj Afriko (dua mondmilito)|Batalfronto de Mediteraneo]]: apud marbordoj de duoninsulo [[Istria]] pola [[submarŝipo]] ''ORP Sokół'' sinkigis germanan militistan transportilon ''SS Eridania''; sovetiaj trupoj konkeris [[Nevel]] kaj proksimiĝis al [[Vicebsko]]; [[Japanio]] sur [[Vejkinsulo]] ekzekutis 100 usonajn [[militkaptito]]jn * [[1944]]: [[Holokaŭsto]]: en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] okazis la plej granda ribelo en ties historio; estas fonditaj Civitana [[Milico]] kaj Ŝtata Repatriiga Oficejo, kiu okupiĝos pri devige [[deportado|deportataj]] poloj de [[Orientaj Limregionoj]], forprenitaj de [[Sovetunio]]; [[brita aerarmeo|brita]] kaj [[usona aerarmeo]] faris grandajn atakojn kontraŭ la [[stacidomo]]j de [[Érsekújvár]], [[Szombathely]], [[Csap]], [[Komárom]] kaj [[Zalaegerszeg]] * [[1945]]: [[Statuso]] de [[ŝintoo]] kiel [[ŝtata religio]] de [[Japanio]] estis abolita * [[1949]]: [[Okupacio de Germanio]]: en la [[Zono de postmilita Germanio okupita de Sovetunio]] estis proklamita [[Germana Demokratia Respubliko|GDR]] * [[1950]]: Ĉina [[Popola Liberiga Armeo]] [[invado|invadis]] [[Tibeto]]n; [[Korea milito]]: armeo de [[UN]] transpaŝis 38-an [[latitudo]]n kaj eniris teritorion de [[Norda Koreio]]; [[Barato]]: [[Patrino Teresa]] fondis la [[Ordeno (eklezio)|ordenon]] Misiistinoj de [[Karitato]] * [[1952]]: En [[Usono]] oni [[patento|patentigis]] [[strekokodo]]n * [[1955]]: la lastaj germanaj [[militkaptito]]j revenis de [[Sovetunio]] al [[FRG]] * [[1958]]: [[Pakistana puĉo de 1958|Pakistana puĉo]]: prezidento de Pakistano [[Iskander Mirza]] malfondis parlamenton kaj enkondukis [[krizostato]]n * [[1959]]: Soveta [[kosmosondilo]] [[Luna 3]] unuafoje fotis nevideblan de la [[Tero]] flankon de la [[Luno]] * [[1960]]: [[Niĝerio]] aniĝis al [[Unuiĝintaj Nacioj]] * [[1963]]: [[Traktato por parta malpermeso de nukleaj testoj]] ratifita de [[Usono]] * [[1970]]: [[Kongreso de Tibeta Junularo]] fondiĝis * [[1971]]: [[Omano]] aniĝis al [[UN]]; federacia [[asembleo]] de [[Ĉeĥoslovakio]] aprobis leĝon pri la kvina kvinjara plano * [[1973]]: [[Milito de Jom Kippur]]: La [[Egiptio|egipta]] armeo konkeris la [[Sueza Kanalo|Suezan Kanalon]], detruinte [[Israelo|israelajn]] lim-trupunuojn * [[1977]]: [[Konstitucio de Sovetio]] ekvalidis, anstataŭante tiun el 1936 * [[1988]]: [[Okupacio de baltaj ŝtatoj]]: [[flago de Latvio]] estis hisita en [[Rigo]], unuafoje ekde 1940; [[pasado de Venuso]] * [[1989]]: [[Károly Grósz]] rezignis la postenon de ĝenerala sekretario de [[Hungara Socialista Laborista Partio]]; en Budapeŝto estas formita [[Hungara Socialista Partio]] * [[1991]]: Dum la Kroata Sendependiga Milito [[Jugoslava Popola Armeo]] bombis [[sidejo]]n de la [[kroatio|kroata]] registaro en [[Zagrebo]]; [[Litovio]] aliĝis al [[Unesko]] * [[1992]]: [[Kanado]], [[Meksiko]] kaj [[Usono]] subskribis interkonsenton pri [[NAFTA]] * [[1996]]: Usona [[novaĵo|novaĵa]] [[televidkanalo]] [[Fox News]] surekraniĝis * [[2000]]: [[Henriko (Luksemburgo)|Henriko]] iĝis grandduko de Luksemburgo * [[2001]]: Komenco de la [[Milito en Afganio (2001-2021)|milito en Afganio]] - kontraŭ bazoj de [[Al-Kaida]] kaj apogantaj ĝin [[talibano]]j, kiel reago al la [[atencoj de la 11-a de septembro 2001]] * [[2002]]: [[belorusoj|Belorusa]] Muzeo rekomencis sian agadon en [[Vilno]] * [[2003]]: [[Arnold Schwarzenegger]] gajnis balotadon por guberniestro de [[Kalifornio]] * [[2004]]: Reĝo de [[Kamboĝo]] [[Norodom Sianuk]] abdikis * [[2006]]: En [[Moskvo]] estis murdita rusia ĵurnalistino [[Anna Politkovskaja]]; [[ĉefurbo]] de [[Palaŭo]] translokita al [[Ngerulmudo]]; [[Papuo-Nov-Gvineo]]: [[vulkano]] [[Tavurvur]] sur [[Nova Britio]] erupciis * [[2008]]: Super [[Sudano]] bruliĝis en [[atmosfero]] 2-metra [[asteroido]] 2008 TC3, la unua malkovrita antaŭ [[kolizio]] kun la [[Tero]] * [[2009]]: [[Nacia Stadiono en Varsovio]] ekkonstruatas * [[2013]]: Prezidento de Pollando [[Bronisław Komorowski]] inaŭguris [[monumento]]n al [[Mutobskuruloj|Mutubskuraj]] [[Paraŝuto|Paraŝutisoj]] en [[Varsovio]] * [[2016]]: Premiero de la filmo ''Volinio'' de reĝisoro [[Wojciech Smarzowski]] pri la [[Volinia masakro]] * [[2017]]: [[Preĝo]]-kampanjo por la [[paco]] ''[[Rozario]] ĉe [[ŝtatlimo]]j'' okaziĝinta unue en 320 apudlimaj [[stacio|staciaj]] [[paroĥejo|paroĥejaj]] [[preĝejo]]j kaj poste en 4 mil [[zono]]j ĉirkaŭ [[Pollando]] * [[2022]]: Ukraina [[Centro por Civilaj Liberecoj]], belorusa [[opozicio (politiko)|opoziciisto]] [[Ales Bjaljacki]] kaj rusia asocio [[Memorial]] ricevis [[Pacpremio Nobel|Pacpremion Nobel]] * [[2023]]: Ekis la [[atako de Hamaso kontraŭ Israelo]], interalie per la [[Masakro en la muzika festivalo de Re'im]] == Naskiĝoj == * [[1471]]: [[Frederiko la 1-a (Danio-Norvegio)|Frederiko la 1-a]], reĝo de [[Danio-Norvegio]] (m. [[1533]]) * [[1586]]: [[Isaac Massa]], nederlanda negocisto, vojaĝanto, ambasadoro en Rusio, historiisto kaj [[kartografo]] (m. [[1643]]) * [[1647]]: [[Johann Mützel]], germana arkitekto (m. [[1717]]) * [[1672]]: [[Ernesto Ludoviko la 1-a (Saksio-Meiningen)]], germana duko (m. [[1724]]) * [[1719]]: [[Jacques Cazotte]], franca verkisto, [[marinismo|marinisto]] (m. [[1792]]) * [[1748]]: [[Karolo la 13-a (Svedio)|Karolo la 13-a]], reĝo de Svedio kaj [[Svedio-Norvegio]] (m. [[1818]]) * [[1777]]: [[Pál Felsőbüki Nagy]], hungara politikisto, lingvisto, parlamentano, akademiano (m. [[1857]]) * [[1794]]: [[Wilhelm Müller]], germana poeto (m. [[1827]]) * [[1801]]: [[Adolf Müller la pli maljuna|Adolf Müller]], aŭstra-hungara aktoro kaj komponisto (m. [[1886]]) * [[1805]]: [[Alois Flir]], aŭstra klasika filologo, romkatolika pastro, parlamentano kaj verkisto (m. [[1859]]) * [[1815]]: [[Hermann Jäger]], germana ĝardenisto kaj verkisto (m. [[1890]]) * [[1828]]: [[Miksa Falk]], hungara ĉefredaktoro de germanlingva ĵurnalo ''Pester Lloyd'' (m. [[1908]]) * [[1835]]: [[Felix Draeseke]], germana komponisto kaj [[muzikpedagogio|muzikpedagogo]] (m. [[1913]]) * [[1847]]: [[Emil Holub]], ĉeĥa vojaĝisto kaj esploristo (m. [[1902]]) * [[1849]]: [[James Whitcomb Riley]], usona verkisto kaj poeto (m. [[1916]]) * [[1857]]: [[Zoltán Ferenczi]], hungara literaturhistoriisto kaj bibliotekisto (m. [[1927]]) * [[1879]]: [[Joe Hill]], usona kantisto, poeto kaj dramisto (m. [[1915]]) * [[1881]]: [[Sándor Balla]], hungara apotekisto (m. [[1954]]) * [[1885]]: [[Niels Bohr]], dana fizikisto (m. [[1962]]) * [[1900]]: [[Heinrich Himmler]], germana politikisto, [[Reichsführer-SS]], ĉefo de [[Gestapo]] (m. [[1945]]) * [[1909]]: [[Käthe Niederkirchner]], germana rezistantino kontraŭ nacisocialismo (m. [[1944]]) * [[1910]]: [[László Tabi]], hungara verkisto kaj humuristo (m. ([[1989]]) * [[1913]]: [[Simon Carmiggelt]], nederlanda verkisto kaj ĵurnalisto (m. [[1987]]) * [[1914]]: [[Hans Marr]], germana skisaltisto (m. [[1942]]) * [[1914]]: [[Josef František]], ĉeĥa kaj pola armea [[piloto]] (m. [[1940]]) * [[1919]]: [[Georges Duby]], franca historiisto (m. [[1996]]) * [[1919]]: [[Dezső Bandi]], hungara artisto (m. [[2005]]) * [[1922]]: [[Alaine Polcz]], hungara psikologino, verkistino (m. [[2007]]) * [[1922]]: [[Nándor Wagner]], hungara skulptisto kaj pentristo (m. [[1997]]) * [[1928]]: [[Sohrab Sepehri]], irana poeto kaj pentristo (m. [[1980]]) * [[1931]]: [[Desmond Tutu]], sudafrika anglikanisma ĉefepiskopo Nobelpremiita (m. [[2021]]) * [[1934]]: [[Ulrike Meinhof]], germana ĵurnalistino, kunfondintino de [[Rote Armee Fraktion|''Frakcio Ruĝa Armeo'']] (m. [[1976]]) * [[1935]]: [[Thomas Keneally]], aŭstralia verkisto kaj scenaristo * [[1939]]: [[Harold Walter Kroto]], angla kemiisto Nobelpremiita (m. [[2016]]) * [[1940]]: [[Raimund Harmstorf]], germana aktoro (m. [[1998]]) * [[1942]]: [[Andrzej Zaborski]], pola [[orientalisto]] (m. [[2014]]) * [[1945]]: [[Kostas Kiriakos]], greka esperantisto * [[1946]]: [[Bernard Lavilliers]], franca kantisto * [[1947]]: [[France Gall]], franca kantistino (m. [[2018]]) * [[1947]]: [[François Dosé]], franca instruisto kaj politikisto * [[1947]]: [[Zoltán Kovács (fizikisto)|Zoltán Kovács]], rumania hungara fizikisto, psikologo * [[1950]]: [[Hilary Chapman]], brita instruisto okupiĝanta pri la [[historio de Esperanto]], [[esperantisto]] (m. [[2020]]) * [[1950]]: [[Jakaya Kikwete]], prezidento de Tanzanio * [[1951]]: [[John Mellencamp]], usona [[rokenrolo|rokenrola]] kantisto, [[kantaŭtoro]], gitaristo kaj pentristo * [[1952]]: [[Vladimir Putin]], ĉefministro kaj prezidento de Rusio * [[1954]]: [[Jenő László Vargha]], rumania hungara psikologo * [[1955]]: [[Yo-Yo Ma]], usona [[violonĉelisto]] * [[1955]]: [[Eŭheno Kovtonjuk]], ukraina inĝeniero, fondinto kaj prezidanto de la Bonfara fonduso "[[Vasilij Eroŝenko|Vasil Eroŝenko]]", unua prezidanto de [[Ukrainia Esperanto-Asocio|Ukraina EA]] * [[1957]]: [[Wolfgang Brandstetter]], aŭstra juristo kaj politikisto * [[1959]]: [[Lourdes Flores]], perua advokatino kaj politikistino * [[1973]]: [[Dida]], brazila futbalisto * [[1976]]: [[Gilberto Aparecido da Silva]], brazila futbalisto * [[1980]]: [[Edison Chen]], kanada aktoro kaj kantisto, [[poligloto]] * [[1986]]: [[Ariadna Sintes]], kuba-hispana aktorino == Mortoj == * [[336]]: [[Marko (papo)|Marko]], papo, sanktulo * [[929]]: [[Karlo la 3-a (Francio)|Karlo la 3-a]], okcidentfranka reĝo (n. [[879]]) * [[1553]]: [[Cristóbal de Morales]], hispana komponisto (n. ĉirkaŭ [[1500]]) * [[1620]]: [[Stanisław Żółkiewski]], pola [[magnato]], [[militisto]], verkisto, [[memoraĵoj|memoraĵisto]] (n. [[1547]]) * [[1637]]: [[Viktoro Amadeo la 1-a de Savojo]], duko de Savojo (n. [[1587]]) * [[1708]]: [[Gobind Singh]], deka kaj lasta [[guruo]] de [[sikismo]] (n. [[1666]]) * [[1847]]: [[Alexandre Brongniart]], franca geologo-mineralogo, paleontologo, kemiisto kaj zoologo (n. [[1770]]) * [[1849]]: [[Edgar Allan Poe]], usona verkisto (n. [[1809]]) * [[1864]]: [[Wilhelm Vollmer]], germana verkisto (n. [[1797]]) * [[1866]]: [[Louise Seidler]], germana pentristino kaj rememora verkistino (n. [[1786]]) * [[1886]]: [[William Barnes]], angla filologo, poeto kaj verkisto (n. [[1801]]) * [[1894]]: [[Oliver Wendell Holmes, Sr.]], usona verkisto, kuracisto (n. [[1809]]) * [[1903]]: [[Joseph Buatier de Kolta]], franca [[iluziisto]] (n. [[1847]]) * [[1904]]: [[Isabella Bird]], angla vojaĝistino, esploristino, verkistino kaj [[naturscienco|natursciencistino]] (n. [[1831]]) * [[1905]]: [[Pedro Américo]], brazila pentristo kaj verkisto (n. [[1843]]) * [[1918]]: [[Hubert Parry]], angla [[komponisto]] (n. [[1848]]) * [[1919]]: [[Antal Kherndl]], hungara inĝeniero, arkitekto, profesoro (n. [[1842]]) * [[1922]]: [[Robert Diez]], germana skulptisto (n. [[1844]]) * [[1924]]: [[Dezső Bér]], hungara karikaturisto, grafikisto (n. [[1875]]) * [[1926]]: [[Dezső Szüts]], hungara ĵurnalisto (n. [[1869]]) * [[1943]]: [[Eugeniusz Bodo]], pola kantisto, aktoro, dancisto, reĝisoro kaj [[Produktoro (kinematografio)|produktoro]] (n. [[1899]]) * [[1946]]: [[Hendrik Adamson]], estona instruisto, [[Esperanto-verkisto]] publikiganta en "[[Literatura Mondo]]", "[[Malgranda Revuo]]", "[[Norda Prismo]]" kaj pluraj antologioj (n. [[1891]]) * [[1953]]: [[Emil Filla]], ĉeĥa pentristo (n. [[1882]]) * [[1963]]: [[Gustaf Gründgens]], germana aktoro, reĝisoro (n. [[1899]]) * [[1963]]: [[Joseph Franckenstein]], aŭstra klasika filologo kaj ĵurnalisto (n. [[1910]]) * [[1973]]: [[József Fodor]], hungara poeto, verkisto, tradukisto, ĵurnalisto (n. [[1898]]) * [[1978]]: [[Henry Corbin]], franca filozofo, [[orientalisto]], [[iranologio|iranologo]], tradukisto (n. [[1903]]) * [[1981]]: [[Huberto Rohden]], brazila filozofo kaj verkisto (n. [[1893]]) * [[1986]]: [[Jerzy Łojek]], pola historiisto (n. [[1932]]) * [[1992]]: [[Tevfik Esenç]], [[ĉerkesoj|ĉerkesa]] ekzilito, lasta parolanto de la [[ubiĥa lingvo]] (n. [[1904]]) * [[1994]]: [[Jolanthe Leser]], aŭstra-hungara aktorino, esperantistino partopreninta [[Belartaj Konkursoj de UEA|Belartajn Konkursojn de UEA]] (n. [[1909]]) * [[1996]]: [[Viktor Reimann]], aŭstra ĵurnalisto, verkisto kaj politikisto (n. [[1915]]) * [[2000]]: [[László Kiss (statistikisto)|László Kiss]], hungara-usona [[statistikisto]] kaj matematikisto (n. [[1910]]) * [[2002]]: [[Ralph Harry]], aŭstralia juristo kaj diplomato kontribuinta al [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj]], [[Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj]], [[statuto]] de [[ANZUS]] kaj esperantigo de oficialaj dokumentoj de [[UN]], prezidanto de [[Aŭstralia Esperanto-Asocio|Aŭstralia EA]] kaj membro de [[Honora Patrona Komitato de UEA]], laŭreato de [[Premio Deguĉi]] (n. [[1917]]) * [[2006]]: [[Anna Politkovskaja]], rusia [[ĵurnalisto|ĵurnalistino]] (n. [[1958]]) * [[2009]]: [[Irving Penn]], usona fotisto (n. [[1917]]) * [[2011]]: [[Ramiz Alia]], prezidento de Albanio (n. [[1925]]) * [[2013]]: [[Patrice Chéreau]], franca reĝisoro, aktoro, scenaristo (n. [[1944]]) * [[2013]]: [[József Tőzsér]], rumania hungara libroeldonisto kaj librovendisto (n. [[1945]]) * [[2014]]: [[Siegfried Lenz]], germana verkisto (n. [[1926]]) * [[2020]]: [[Mario J. Molina]], meksika kemiisto Nobelpremiita (n. [[1943]]) * [[2020]]: [[Lida Winiewicz]], aŭstra filologino, verkistino kaj tradukistino (n. [[1928]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Serĝo kaj Bako]], romiaj soldatoj, martiroj; [[Marko (papo)|Marko]], papo; [[Matteo Carreri]], itala pastro kaj [[dominikanoj|dominikano]], [[virgulino de la Rozario]] * komunisma [[Pola Popola Respubliko]] (1944-1989): festo de civitana [[milico]] kaj sekureca servo == Tagoj de [[semajno]] == La '''7-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; {{Projektoj|wikinewscat=7-a de oktobro}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]. [[Kategorio:7-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|07]] [[Kategorio:7-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1007]] n24pw533asblj4xtxy6m3qghf34c8f2 0 5431 9351008 9348895 2026-04-11T08:27:50Z Tirolischleioans 254019 /* Mortoj */ 9351008 wikitext text/x-wiki {{KalendaroAprilo}} {{Aprilo}} La '''20-a de aprilo''' estas la 110-a tago de la jaro (la 111-a en superjaroj) laŭ la [[gregoria kalendaro]]. 255 tagoj restas. Je la 20-a de aprilo okazis, interalie: == Eventoj == * [[1083]]: [[Hungario]]: la [[tombo]] de reĝo [[Stefano la 1-a (Hungario)|Stefano la 1-a]] estis malfermita en [[Székesfehérvár|Fehérvár]] - de ĉi tiu tago la unua reĝo estas honorata kiel [[sanktulo]], kvankam lia oficiala [[konsekrado|konsekro]] okazos nur en la tempo de [[Kolomano (Hungario)|Kolomano]] * [[1207]]: Granda [[incendio]] de [[Magdeburg]], kie i.a. tute bruliĝis la [[Katedralo de Magdeburg|katedralo]] * [[1233]]: Komenco de la [[inkvizicio]] estis formaligita per [[Buleo (papo)|buleo]] de papo [[Gregorio la 9-a]] * [[1303]]: [[Universitato 'Sapienza' de Romo]] estis fondita * [[1303]]: [[Sirio]]: tritaga [[batalo de Ŝaĥabo]] inter [[mamelukoj]] kaj [[mongoloj]] komenciĝis - katastrofa malvenko de [[Ghazan]] * [[1320]]: [[Pollando]]: [[Sępólno Krajeńskie]] iĝis urbo * [[1534]]: [[Jacques Cartier]] elnavigis de [[Saint-Malo]] serĉante okcidentan marvojon al [[Azio]] * [[1539]]: Kondamnita pro [[apostateco]], okdekjara Katarzyna Weiglowa estis [[Ŝtiparumo|ŝtiparumita]] sur Malgranda [[Bazarejo]] en [[Krakovo]] * [[1653]]: [[Komunumo de Anglio]]: malfondo de la angla parlamento - komenco de la diktaturo de [[Oliver Cromwell]] * [[1657]]: En [[golfo]] de [[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] sur [[Tenerifo]] angla admiralo Robert Blake tute detruis hispanan Arĝentan Ŝiparon de 16 ŝipoj * [[1770]]: Angla velisto [[James Cook]] unuan fojon ekvidis marbordon de [[Aŭstralio]] * [[1792]]: [[Francaj Revoluciaj Militoj]] komencitaj - [[Francio]] deklaris militon al [[Aŭstrio]], al Aŭstrio aliĝis [[Reĝlando Prusio]], kaj sekvan jaron [[Britio]], [[Nederlando]], [[Hispanio]] kaj [[Regno de Sardio]] * [[1803]]: [[Pollando]]: en [[Lublin]] [[incendio]] detruis 28 konstruaĵojn, en tio [[preĝejo]]n kaj [[monaĥejo]]n de senŝuaj [[karmelanoj]] * [[1808]]: [[Napoleonaj Militoj]]: [[Reĝlando Holando]]: [[Louis Bonaparte]] translokigis la ĉefurbon de Nederlando de [[Hago]] al [[Amsterdamo]] * [[1809]]: [[Napoleonaj Militoj]]: Franca armeo venkis la aŭstran en batalo de [[Abensberg]] * [[1828]]: Franca [[vojaĝisto]] [[René Caillié]] kiel unua neislamano atingis sanktan urbon [[Timbuktuo]] kaj revenis viva * [[1841]]: [[Edgar Allan Poe]] eldonis unuan [[Krimliteraturo|krimliteraturaĵo]]n en la historio de [[monda literaturo]] - "La murdo en la strato Morgue" * [[1862]]: [[Louis Pasteur]] kaj [[Claude Bernard]] faris la unuan sukcesan teston de [[pasteŭrizado]] * [[1876]]: [[bulgaroj|Bulgara]] [[Aprila ribelo de 1876|Aprila Ribelo]] eksplodis - kontraŭ la preskaŭ 500-jara regado de [[Otomana Imperio]] * [[1884]]: Papo [[Leono la 13-a]] eldonis [[encikliko]]n ''Humanum genus'' pri minacoj flanke de [[framasonismo]] * [[1887]]: Batalanto por sendependigo de Pollando [[Józef Piłsudski|J. Piłsudski]] estis kondamnita de [[caro|caraj]] regopovoj al 5 jaroj de [[ekziligo]] al orienta [[Siberio]] kaj lia frato [[Bronisław Piłsudski|Bronisław]] al 15 jaroj de dura laboro * [[1888]]: Rezulte de la plej tragika en historio [[hajlo|hajlado]] en barata urbo [[Moradabad]] pereis 246 personoj * [[1903]]: Usona astronomo [[Raymond Smith Dugan]] malkovris asteroidon [[508 Princtonio|Princtonio]] * [[1904]]: Germana astronomo [[Max Wolf]] malkovris asteroidon [[532 Herkulino|Herkulino]] * [[1910]]: [[Haleja kometo]] trapasis sian [[perihelio]]n * [[1911]]: [[Portugalio|Portugala]] parlamento voĉdonis pri dispartigo de [[eklezio]] disde [[ŝtato]] * [[1914]]: [[Meksika revolucio]]: venko de usonanoj en batalo de [[Veracruz (komunumo)|Veracruz]] * [[1915]]: [[Unua mondmilito]]: [[Bjalistoko]] estis [[bombo|bombita]] de germanaj aviadiloj kaj [[aerŝipo]]j * [[1917]]: En "[[Pravda (rusa gazeto)|Pravda]]" aperis la [[aprilaj tezoj]] de [[Lenin]] * [[1918]]: [[Ukrainoj]] liberigis [[Slovjansko]]n de [[bolŝevikoj]] * [[1919]]: Al [[Dua Pola Respubliko]] alvenis unua [[trajno]] kun soldatoj de la [[Armeo]] de [[Józef Haller]] * [[1920]]: En [[Sèvres]] apud [[Parizo]] oni subskribis [[Traktato de Sèvres|pactraktaton]] inter [[Triopa Entento]] kaj [[Otomana Imperio]]; la 7-a [[Somera Olimpiko 1920|Somera Olimpiko]] komenciĝis en [[Antverpeno (urbo)|Antverpeno]]; en serio de 7 [[tornado (ŝtormo)|tornadoj]] en [[Misisipio]] kaj [[Alabamo]] 224 personoj pereis * [[1923]]: [[Faŝisma Italio]] dekretis pri forigo de [[slavoj|slavaj]] loknomoj * [[1924]]: Proklamo de [[Turkio|turka]] konstitucio moderniganta la landon kaj abolanta [[poligamio]]n * [[1926]]: Usona firmao [[Warner]] anoncis novan [[sonkino]]n * [[1927]]: [[Tanaka Giichi]] iĝis [[ĉefministro de Japanio]] * [[1930]]: Dimanĉa aldono al "[[Lidové noviny]]" estis unuafoje publikigita en [[Ĉeĥio]] * [[1934]]: Sep aviadilistoj, kiuj savis skipon de [[vaporŝipo]] premitan de [[glacio]] en [[Arkto]], ricevis [[Ora stelo de Heroo de Sovetunio|Oran Stelon de Heroo de Sovetunio]] * [[1938]]: [[Ukraina Soveta Socialisma Respubliko]] ([[Sovetunio]]) enkondukis dekreton pri deviga instruado de la [[rusa lingvo]] en ĉiuj [[lernejo]]j * [[1940]]: En [[Usono]] oni montris unuan [[elektrona mikroskopo|elektronan mikroskopon]]; [[Germana okupado de Pollando]]: germana polico pafmortigis en [[Varsovio]] 42 [[advokato]]jn; [[Gestapo]] arestis en [[Poznano]] pli ol 100 polojn kaj [[deportado|deportis]] ilin al [[koncentrejo Dachau]]; en [[Krakovo]] [[Hans Frank]] fondis Instituton de Germanaj Laboraĵoj en Oriento (IDO), celanta poste iĝi germana universitato; registaroj de Pollando, [[Francio]] kaj [[Britio]] kondamnis la metodojn de la [[okupado]] en Pollando; [[Norda Maro]]: nord-okcidente de [[Ŝetlandaj Insuloj]] germana [[submarŝipo]] U-9 sensukcese atakis divizion de polaj [[destrojero]]j * [[1941]]: germanaj okupantoj kreis en [[Poznano]] [[Universitato]]n de [[Tria Regno]]; [[Hitler]] nomumis [[Alfred Rosenberg]] ĉefa komisaro pri aferoj de orientaj teritorioj; [[Balkana kampanjo]]: subskribo de [[armistico]] sur [[montpasejo]] Metsovo inter [[Grekio]] kaj Germanio, kelkajn horojn poste ĉesis bataloj inter Grekio kaj [[Italio]] - en [[Ateno]] kreado de nova registaro; en [[Vieno]] komencitaj 5-tagaj interparoloj de [[Joachim von Ribbentrop]] kun [[Galeazzo Ciano]] pri dispartigo de [[Jugoslavio]] * [[1942]]: [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: [[Ruĝa Armeo]] transiris al [[strategio|strategia]] defendo, fino de la atako komencita la 8-an de januaro * [[1943]]: en [[Krakovo]] [[Pola Enlanda Armeo]] [[atenco|atencis]] kaj vundis Friedrich Krueger, komandanton de [[SS (organizo)|SS]] kaj Polico, anstataŭanto de [[Heinrich Himmler]] pri germanigo de ĜG; nokte [[Aviado]] de Malproksima Agado atakis [[Sovetsk (Kaliningrada provinco)|Tylża]]; [[Masakro de Katin]]: [[pola ekzila registaro]] transdonis al soveta [[ambasadejo]] en [[Londono]] skribon kun peto klarigi [[Masakro de Katin|aferon de la murdo]] de polaj oficiroj en [[Katin]] kaj Ĉefa Estraro de Pola [[Ruĝa Kruco]] sendis al [[Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco]] en [[Ĝenevo]] raporton de Kazimierz Skarżyński el lia restado en [[Katin]]; aviadiloj de [[Royal Air Force]] dum nokto aeratakis [[Szczecin]] * [[1944]]: [[Mediteraneo]]: atako de germana aerarmeo al [[konvojo]] US-38 apud [[Alĝerio]] - oni sinkigis 2 ŝipojn, kaj kelkajn damaĝis; [[Turkio]]: parlamento deklaris ke de la sekva tago ĉesos liveraĵoj al [[Nazia Germanio]] * [[1945]]: [[Galicio|Galicia]]-[[Volinia masakro]]: pli ol 60 poloj estis murditaj en [[vilaĝo]] Borownica (nun [[distrikto Przemyski]]) de [[ukrainoj|ukrainaj]] kvazaŭarmea grupiĝo; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: trupoj de franca armeo atingis supran [[Danubo]]n apud [[Donaueschingen]], [[Tuttlingen]] kaj [[Sigmaringen]], trupoj de usona armeo konkeris [[Nurenbergo]]n kaj ekkontrolis la regionon [[Harz]]; [[Itala Rezistado]]: ribelo de [[Milano]] komencita * [[1947]]: [[Frederiko la 9-a (Danio)|Frederiko la 9-a]] iĝis reĝo de Danio; [[Federacio Internacia de Volejbalo]] fondiĝis en [[Parizo]]; en [[Pollando]] estiĝis Operaca Grupo „Vistulo” * [[1957]]: Premiero de [[milito|milita]] filmo [[Kanalo (filmo)|''Kanalo'']], reĝisorita de [[Andrzej Wajda]] - komenco de la pola [[filmo|filma]] [[skolo]] * [[1963]]: En [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] komenciĝis la 4-aj [[Tut-Amerikaj Ludoj]]; [[Groto Lascaux]] en sudokcidenta [[Francio]] kun malkovritaj en [[1940]] [[desegnaĵo]]j el [[paleolito]] estis fermita por vizitantoj por ĉiam * [[1967]]: Aviadilo de [[Swiss International Air Lines]] kraŝis sur [[Kipro]] mortigante 126 homojn * [[1968]]: [[Pierre Trudeau]] iĝis [[ĉefministro de Kanado]] * [[1970]]: Gvidanto de Pollando [[Władysław Gomułka]] estis distingita per la [[Ordeno de Lenin]] * [[1984]]: 11 politikaj malliberuloj forĵetis eblecon de liberigo kontraŭ forveturo el Pollando kaj ĉeso de la agado * [[1988]]: En [[Moskvo]] oni malfermis unuan en [[Sovetunio]] ludkampon por [[basbalo]] * [[1989]]: Ĉinaj regopovoj petis studentojn forlasi la [[Placo Tian An Men|Placon Tian An Men]] en [[Pekino]]; Vojevodia Juĝejo en [[Varsovio]] registris aŭtonomecan [[sindikato]]n [[Solidareco (Pollando)|Solidareco]] de Individuaj [[Terkulturado|Terkulturantoj]] * [[1995]]: Postmortaj restaĵoj de [[Marie Curie|Maria Skłodowska-Curie]] kaj [[Pierre Curie]] estis transportitaj en la [[Panteono de Parizo|Panteonon de Parizo]] * [[1998]]: En [[Salvadoro]] oni enkondukis senesceptan malpermeson de [[aborto]]; terorisma organizaĵo [[Rote Armee Fraktion|Frakcio Ruĝa Armeo]] en [[Germanio]] malfondiĝis * [[1999]]: [[Koloradio]]: en la [[masakro de Columbine]] pereis instruisto kaj 12 studentoj, 24 vundiĝis * [[2005]]: Prezidento de Ekvadoro [[Lucio Gutiérrez]] estis demisiita de parlamento * [[2008]]: [[Paragvajo]]: estinta [[episkopo]] [[Fernando Lugo]] gajnis prezidentan balotadon, kiel unua kandidato ekstera al [[Partido Colorado (Paragvajo)|Partido Colorado]] ekde 61 jaroj * [[2010]]: [[Meksika Golfo]]: [[Ekokatastrofo en la Meksika Golfo (2010)|ekokatastrofo en la Meksika Golfo]] komenciĝis - eksplodo de [[naftoplatformo]] rezultigis [[naftoverŝo]]n * [[2013]]: 193 personoj pereis kaj pli ol 12 mil vundiĝis rezulte de [[tertremo]] en ĉina [[Administra divido de Ĉinio|provinco]] [[Siĉuano]]; [[Giorgio Napolitano]] kiel unua en la historio [[listo de prezidantoj de Italio|prezidento de Italio]] refoje elektiĝis * [[2015]]: [[Somalio]]: 10 personoj pereis en bomba [[atenco]] kontraŭ konvojo de [[UN]] kun [[manĝo]] en [[Garoowe]] ([[Puntlando]]) * [[2017]]: Rusia [[Tribunalo]] eksterleĝigis agadon de la [[atestantoj de Jehovo]] kiel ekstrema [[organizaĵo]] * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|invado de Rusio en Ukrainion]]: en [[Pollando]] oni malmuntis 3 monumentojn de la [[Ruĝa Armeo]] - [[Instituto pri Nacia Memoro]] indikis laŭvicajn 60 * [[2023]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|invado de Rusio en Ukrainion]]: [[Kievo]]n vizitis [[Jens Stoltenberg]]; [[Svislando]] atribuis [[sankcio]]jn al [[Grupo Wagner]]; [[Estonio]] kaj [[Slovenio]] sendos [[municio]]n al Ukrainio kadre de [[EU]]-kompreniĝo; rusia aviadilo Su-34 senintence faligis du [[bombo]]jn super centro de la rusia urbo [[Belgorodo]] == Naskiĝoj == * [[1492]]: [[Pietro Aretino]], itala verkisto (m. [[1556]]) * [[1494]]: [[Johannes Agricola]], germana [[teologo]], protestanta reformisto kaj [[humanismo|humanisto]] (m. [[1566]]) * [[1646]]: [[Charles Plumier]], franca [[botanikisto]] (m. [[1704]]) * [[1745]]: [[Philippe Pinel]], franca kuracisto, reformanto de [[psikiatrio]] (m. [[1826]]) * [[1767]]: [[József Sándorffy]], hungara mecenato de teatro (m. [[1824]]) * [[1770]]: [[Ferdinando Provesi]], itala [[opero]]-komponisto (m. [[1833]]) * [[1788]]: [[György Haulik]], kroata ĉefepiskopo (m. [[1869]]) * [[1807]]: [[Wincenty Pol]], pola poeto kaj geografo (m. [[1872]]) * [[1808]]: [[Napoleono la 3-a]], prezidento kaj imperiestro de Francio (m. [[1873]]) * [[1820]]: [[Albert Pálffy]], hungara ĵurnalisto, verkisto, politikisto (m. [[1897]]) * [[1839]]: [[Karolo la 1-a (Rumanio)|Karolo la 1-a]], reĝo de Rumanio (m. [[1914]]) *[[1844]]: [[Robert Diez]], germana skulptisto * [[1845]]: [[Barono de Rio Branco]], brazila advokato, diplomato, geografo kaj historiisto (m. [[1912]]) * [[1845]]: [[György Ember]], hungara poeto, tradukisto (m. [[1905]]) * [[1847]]: [[István Cselkó]], hungara [[agrikulturo|agrikulturisto]] kaj fakverkisto (m. [[1930]]) * [[1848]]: [[Kurd Lasswitz]], germana sciencfikcia verkisto, sciencisto, instruisto kaj filozofo (m. [[1910]]) * [[1858]]: [[Herman Bang]], dana verkisto (m. [[1912]]) * [[1873]]: [[Wojciech Korfanty]], pola nacia gvidanto, iniciatinto de [[Sileziaj ribeloj]], kunkreinto de [[Dua Pola Respubliko|pola sendependeco]] (m. [[1939]]) * [[1889]]: [[Adolf Hitler]], germana [[Listo de kancelieroj de Germanio|kanceliero]] de [[Tria Regno]], gvidanto de [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio]], ideologo de [[naziismo]], [[militkrimo|militkrimulo]], respondeca pro [[krimoj kontraŭ la homaro]] (m. [[1945]]) * [[1890]]: [[Adolf Schärf]], aŭstra politikisto, rezistmovadano, [[prezidanto de Aŭstrujo]] (m. [[1965]]) * [[1893]]: [[Harold Clayton Lloyd]], usona komikulo (m. [[1971]]) * [[1893]]: [[Joan Miró]], hispana pentristo (m. [[1983]]) * [[1893]]: [[Edna Parker]], usona centjarulino el [[Indianao]] (m. [[2008]]) * [[1895]]: [[Henry de Montherlant]], franca verkisto (m. [[1972]]) * [[1895]]: [[Otto Günther (eldonisto)|Otto Günther]], aŭstra gazeteldonisto (m. [[1963]]) * [[1908]]: [[Lionel Hampton]], usona ĵazmuzikisto, [[vibrafono|vibrafonisto]] kaj [[drumo|drumisto]] (m. [[2002]]) * [[1910]]: [[Brigitte Mira]], germana aktorino (m. [[2005]]) * [[1911]]: [[Áron Gábor (ĵurnalisto)|Áron Gábor]], hungara ĵurnalisto kaj verkisto (m. [[1982]]) * [[1920]]: [[John Paul Stevens]], [[juĝisto]] de [[Supera Kortumo de Usono]] (m. [[2019]]) * [[1920]]: [[László Farkas (publicisto)|László Farkas]], rumania hungara publicisto, tradukisto (m. [[2005]]) * [[1923]]: [[András Máthé (ĵurnalisto)|András Máthé]], rumania hungara ĵurnalisto kaj [[raportisto]] (m. [[1999]]) * [[1923]]: [[László Mühlfay]], rumania hungara kuracisto, [[otorinolaringologio|otorinolaringologo]] (m. [[2007]]) * [[1923]]: [[Tito Puente]], [[Porto-Riko|portorika]] muzikisto kaj [[mambo|mamba]] muzikisto (m. [[2000]]) * [[1939]]: [[Gro Harlem Brundtland]], ĉefministrino de Norvegio, difininta fundamentojn de la ideo pri [[daŭripova disvolviĝo]] * [[1941]]: [[Márton Moyses]], rumania hungara poeto, [[sinbruligo|sinbruliginto]] antaŭ [[sidejo]] de la [[Rumana Komunista Partio]] (m. [[1970]]) * [[1941]]: [[Ryan O'Neal]], usona aktoro (m. [[2023]]) * [[1942]]: [[Arto Paasilinna]], finna verkisto (m. [[2018]]) * [[1945]]: [[Gregory Olsen]], usona entreprenisto, inventisto, [[kosmoturismo|kosma turisto]] * [[1947]]: [[Viktor Suvorov]], soveta verkisto, [[oficiro]] de la [[Soveta Armeo]] kaj de la [[spionado|spionagentejo]] GRU, fuĝinta al Britio, [[disidento]] * [[1949]]: [[Jessica Lange]], usona aktorino * [[1950]]: [[Włodzimierz Staniewski]], pola teatra reĝisoro * [[1954]]: [[Piotr Gliński]], pola [[sociologo]], ministro, vicĉefministro * [[1955]]: [[Bernard Lagrange]], franca [[Denaskaj Esperanto-parolantoj|denaska esperantisto]] verkinta libron pri [[biogaso]] * [[1959]]: [[Stephen Harper]], [[ĉefministro de Kanado]] * [[1959]]: [[Győző Zsigmond]], rumania hungara etnografo * [[1961]]: [[Márton Fülöp]], rumania hungara operkantisto * [[1963]]: [[Marem Arapĥanova]], unua kaŭkazanino honorita kiel [[Heroo de Rusio]], murdita de ĉeĉenaj teroristoj * [[1967]]: [[Mike Portnoy]], usona [[frapinstrumentisto]], [[kantaŭtoro]] kaj kantisto * [[1969]]: [[Felix Baumgartner]], aŭstra paraŝutisto (m. [[2025]]) * [[1971]]: [[Tina Cousins]], angla kantistino ĉe [[elektronika muziko]] * [[1972]]: [[Željko Joksimović]], serba kantisto, komponisto, muzikisto * [[1979]]: [[Karolina Cicha]], pola kantistino, komponistino, aktorino kaj multinstrumentisto * [[1987]]: [[Anna Rossinelli]], svisa [[ĵazo|ĵaza]] kantistino == Mortoj == * [[689]]: [[Caedwalla]], reĝo de [[Wessex]] (n. ĉirkaŭ 659) * [[1164]]: [[Viktoro la 4-a (kardinalo Montecelio)|Viktoro la 4-a]], [[kontraŭpapo]] (n. ĉirkaŭ [[1095]]) * [[1176]]: [[Richard de Clare (2-a grafo de Pembroke)]], normanda invadinto de Irlando (n. [[1130]]) * [[1314]]: [[Klemento la 5-a]], [[papo]] translokiginta la papan rezidencon en 1309 al [[Avignon]] (n. ĉirkaŭ [[1260]]) * [[1558]]: [[Johannes Bugenhagen]], germana humanisto, luterana teologo, reformisto kaj edukisto (n. [[1485]]) *[[1563]]: [[Pedro de Soto]], hispana dominikano * [[1641]]: [[Johan Banér]], sveda generalo (n. [[1596]]) * [[1643]]: [[Christoph Demantius]], germana komponisto, muzikteoriisto, verkisto kaj poeto (n. [[1567]]) * [[1695]]: [[Georg Caspar Wecker]], germana komponisto kaj orgenisto (n. [[1632]]) * [[1709]]: [[Johann Ernst von Thun]], salcburga [[Princĉefepiskopujo Salcburgo|princĉefepiskopo]] (n. [[1643]]) * [[1792]]: [[Ádám Teleki]], hungara grafo, poeto, tradukisto (n. [[1740]]) * [[1821]]: [[Franz Karl Achard]], germana fizikisto kaj kemiisto (n. [[1753]]) * [[1831]]: [[August Lafontaine]], germana verkisto (n. [[1758]]) * [[1861]]: [[Johann Friedrich Möller]], germana teologo (n. [[1789]]) * [[1869]]: [[Carl Loewe]], germana komponisto, orgenisto, dirigento kaj kantisto ([[baritono]]) (n. [[1796]]) * [[1872]]: [[Andrej Sládkovič]], slovaka poeto (n. [[1820]]) * [[1872]]: [[Ljudevit Gaj]], kroata juristo kaj lingvisto, kunkreinto de la moderna [[kroata]] skriba lingvo (n. [[1809]]) * [[1882]]: [[Tuiskon Ziller]], germana pedagogo kaj juristo (n. [[1817]]) * [[1885]]: [[Richard Ansdell]], angla pentristo (n. [[1815]]) * [[1902]]: [[Sousândrade]], brazila poeto kaj verkisto (n. [[1833]]) * [[1906]]: [[Karel Liebscher]], ĉeĥa pentristo, pejzaĝisto kaj ilustristo (n. [[1851]]) * [[1912]]: [[Bram Stoker]], irlanda verkisto (n. [[1847]]) *[[1917]]: [[Gerhard Haslroither]], aŭstra abato * [[1918]]: [[Ferdinand Braun]], germana fizikisto Nobelpremiita (n. [[1850]]) * [[1918]]: [[Hans Breuer]], germana kuracisto (n. [[1883]]) * [[1920]]: [[Dmitrij Ivanovskij]], rusa [[mikrobiologio|mikrobiologo]], malkovrinto de [[viruso]]j (n. [[1864]]) * [[1927]]: [[Enrique Simonet]], franca verkisto (n. [[1866]]) * [[1932]]: [[Giuseppe Peano]], itala matematikisto, kreinto de [[aksiomo]]j de [[aritmetiko]] pri [[natura nombro|naturaj nombroj]] kaj de la [[planlingvo]] [[Latino sen fleksio]] (n. [[1858]]) * [[1945]]: [[Wacław Sieroszewski]], pola verkisto kaj socia aganto, parlamentano kaj senatano (n. [[1858]]) * [[1945]]: [[Ernő Tibor]], rumania hungara pentristo, viktimo de la [[koncentrejo Dachau]] (n. [[1885]]) * [[1947]]: [[Kristiano la 10-a (Danio)|Kristiano la 10-a]], reĝo de Danio kaj Islando (n. [[1870]]) * [[1948]]: [[Avedis Aharonjan]], armena politikisto, verkisto kaj revoluciulo (n. [[1866]]) * [[1949]]: [[Egid Filek von Wittinghausen]], aŭstra juristo, pedagogo kaj verkisto (n. [[1874]]) * [[1951]]: [[Sándor Zöld]], hungara kuracisto, politikisto, ministro (n. [[1913]]) * [[1953]]: [[Erich Weinert]], germana komunisma politikisto kaj artisto * [[1962]]: [[Lajos Tóth]], rumania hungara pastro, publicisto, tradukisto (n. [[1878]]) * [[1970]]: [[Paul Celan]], rumana germanlingva poeto kaj tradukisto (n. [[1920]]) * [[1974]]: [[Richard Huelsenbeck]], germana verkisto (n. [[1892]]) * [[1980]]: [[Károly Borbáth]], rumania hungara historiisto (n. [[1931]]) * [[1985]]: [[Charles Francis Richter]], usona [[tertremoscienco|tertremosciencisto]], aŭtoro de [[Skalo de Richter|logaritma skalo]] pri [[tertremo]]j (n. [[1900]]) * [[1989]]: [[George Bidwell]], brita verkisto (n. [[1905]]) * [[1993]]: [[Cantinflas]], meksika komediisto (n. [[1911]]) * [[1995]]: [[Milovan Đilas]], jugoslava politikisto kaj verkisto (n. [[1911]]) * [[1998]]: [[Octavio Paz]], meksika Nobelpremiita verkisto kaj diplomato (n. [[1914]]) * [[1999]]: [[Señor Wences]], hispana ventroparolisto, centjarulo (n. [[1896]]) * [[2002]]: [[Vlastimil Brodský]], ĉeĥa aktoro (n. [[1920]]) * [[2009]]: [[Aladár Lászlóffy]], rumania hungara poeto, eseisto (n. [[1937]]) * [[2010]]: [[Duilio Magnani]], itala pastro, gvidanto de multaj pilgrimoj al [[San Giovanni Rotondo]], ligita kun [[Patro Pio]], prezidanto de [[Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista|IKUE]], kontribuinta al esperantaj salutoj de la [[papo]] je [[Kristnasko]] kaj [[Pasko]] (n. [[1928]]) * [[2018]]: [[Avicii]], sveda [[diskĵokeo]] (n. [[1989]]) * [[2021]]: [[Idriss Déby]], prezidento de [[Ĉado]] (n. [[1952]]) * [[2024]]: [[Gediminas Kirkilas]], ĉefministro de Litovio (n. [[1951]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Monda Tago de Gazetarlibereco]] - laŭ iniciato de la [[Raportistoj sen limoj]] * Tago de la [[ĉina lingvo]] kadre de la Lingvaj tagoj ĉe [[UN]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''20-a de aprilo''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; {{projektoj}} * [[Merkredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]. [[Kategorio:20-a de aprilo| ]] [[Kategorio:Aprilo|20]] [[Kategorio:20-a tago de la monato|#04]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0420]] s424zvdfkfrvxoakmmamwvez1c07n2f 0 5523 9350875 9217069 2026-04-10T21:26:42Z ~2026-22207-67 255018 /* Eventoj */ koncizigo 9350875 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{Oktobro}} La '''11-a de oktobro''' estas la 284-a tago de la jaro (la 285-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 81 tagoj restas. Je la 11-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[1138]]: [[Tertremo de Halepo (1138)|Tertremo de Halepo]]: ĉirkaŭ 230 mil personoj pereis * [[1365]]: Konkero de [[Aleksandrio]] fare de [[krucmilitoj|krucmilitistoj]] * [[1414]]: [[Jan Hus]] iris al [[Konstanco (Germanio)|Konstanco]], invitita de reĝo [[Sigismondo (Sankta Romia Imperio)|Sigismondo]] * [[1492]]: Misteran brilon de la maro, registritan en la [[loglibro]] de [[Kristoforo Kolumbo]], oni vidis antaŭ atingo de insulo [[Guanahani]] * [[1531]]: [[2-a Milito de Kappel]]: venko de katolikaj svisoj kontraŭ la protestantaj * [[1576]]: [[Okdekjara Milito]]: venko de nederlanda ŝiparo super la hispana en batalo de [[Zuiderzee]] * [[1634]]: De 8 ĝis 15 mil personoj pereis sur marbordoj de [[Germanio]] kaj [[Danio]] en [[Ribe|inundo]] kaŭzita de [[tempesto]] sur [[Norda Maro]] * [[1675]]: Retiriĝo de [[Otomana Imperio|turka]] armeo malantaŭ [[Dnestro]] finis sieĝon de Trembowla ([[Ternopila provinco]]) dum pola-turka milito (1672-76) * [[1727]]: [[Georgo la 2-a (Britio)|Georgo la 2-a]] kroniĝis kiel reĝo de Britio * [[1767]]: [[Usono]]: oni finis mezuri [[linio Mason–Dixon|linion Mason-Dixon]] apartiganta [[Marilando]]n de [[Pensilvanio]] * [[1795]]: Oni enkondukis novan administran disdividon de [[Parizo]] [[Arondismentoj de Parizo|en 12 kvartalojn]] * [[1830]]: En [[Varsovio]] okazis adiaŭa koncerto de [[Frédéric Chopin|Frederiko Ŝopeno]] * [[1832]]: [[Jean-de-Dieu Soult]] iĝis [[ĉefministro (Francio)|ĉefministro]] de Francio * [[1835]]: En [[Rusa Imperio]] oni enkondukis novan sistemon de [[mezurunuo]]j * [[1852]]: [[Universitato]] de [[Sidnejo]], la plej malnova en [[Aŭstralio]], estas inaŭgurita * [[1864]]: [[Kampinagrando]] iĝis urbo de [[Brazilo]] * [[1870]]: [[Francia-Prusia Milito]]: kapitulaco de [[Orléans]] * [[1885]]: Franca astronomo [[Henri Joseph Anastase Perrotin]] malkovris asteroidon [[252 Clementina|Clementina]] * [[1891]]: [[Svedio]]: unua [[skanseno]] (etnografia [[subĉiela muzeo]]) en la mondo malfermita en [[Stokholmo]] * [[1891]]: Aŭstra astronomo [[Johann Palisa]] malkovris asteroidon [[320 Katharina|Katharina]] * [[1899]]: La dua [[brita-bura milito]] eksplodis en [[Sud-Afriko]] * [[1901]]: Itala astronomo [[Luigi Carnera]] malkovris asteroidon [[808 Merxia|Merxia]] * [[1906]]: Germana astronomo [[August Kopff]] malkovris [[asteroido]]jn [[613 Ginevra|Ginevra]], [[614 Pia|Pia]] kaj [[615 Roswitha|Roswitha]] * [[1910]]: Sur [[Liĉakiva tombejo]] en [[Lvovo]] estis enterigita pola verkistino [[Maria Konopnicka]] * [[1912]]: Aŭstra astronomo [[Johann Palisa]] malkovris asteroidon [[734 Benda|Benda]] * [[1912]]: [[Unua Balkana milito]]: [[grekoj|greka]] armeo liberigis [[Kozano (urbo)|Kozanon]] * [[Unua Mondmilito]] ** [[1914]]: [[Ferdinando la 1-a (Rumanio)|Ferdinando la 1-a]] iĝis reĝo de [[Rumanio]] ** [[1917]]: Germana mar-tera operaco al la okcidentestona insularo ([[Saaremaa]], [[Hiiumaa]], [[Vormsi]] kaj aliaj [[insulo]]j) komenciĝis, tiutempe apartenantaj al la [[Rusia Imperio]] ** [[1918]]: Konsilio de [[Belorusa Popola Respubliko]] aprobis provizoran [[konstitucio]]n; [[Asocio de Poloj en Germanio|polaj organizaĵoj agantaj en Germanio]] eldonis komunan komunikon malkaŝe postulante [[sendependeco]]n de Pollando * [[1919]]: [[Dua Pola Respubliko]]: [[Józef Piłsudski]] solene malfermis la [[Universitato Vilno|Universitaton Vilno]], fermitan de [[novembra ribelo|rusaj regopovoj]] en 1832 * [[1922]]: Subskribo de [[armistico]] dum [[Greka-turka milito (1919-1922)]] * [[1925]]: Soveta astronomo [[Sergej Beljavskij]] malkovris asteroidon [[1062 Ljubo|Ljubo]] * [[1929]]: De [[Belgio]] al [[Pollando]] oni venigis postrestaĵojn de la pola historiisto [[Joachim Lelewel]] * [[1931]]: Soveta astronomo [[Grigorij Neujmin]] malkovris asteroidon [[1309 Hiperboreio|Hiperboreio]] * [[1931]]: [[Sovetunio]] decidas tute forigi privatan [[komerco]]n * [[1938]]: Centra registaro de [[Ĉeĥoslovakio]] aprobis la registaron de [[Karpata Ukrainio]] * [[1939]]: En [[Sovetunio]] unua [[trolebuso|trolebusa]] linio ekfunkciis en [[Donecko]] sur la ĉefa strato de [[Stalin]] * [[Dua Mondmilito]] ** [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: en apud[[Krakovo|krakova]] [[fortikaĵo]] Krzesławice okazis unua amasa [[ekzekuto]] kadre de [[Eksterordinara Ekstermiga Agado]]; germana polico [[pafekzekutado|pafekzekutis]] ĉ. 80 personojn en [[Tomaszów Mazowiecki]]; inform-propaganda gazeto por poloj eldonata de germanaj regopovoj komencis aperi unue en [[Lodzo]] sub la titolo ''Nova Varsovia Kuriero''; [[Hitler]] ordonis setligi germanojn el [[Rigo]] kaj [[Tartu|Dorpat]] en [[Gdynia]] kaj [[Poznań]] por krei germanan plimulton; en [[Parizo]] pola ĉefministro [[Władysław Sikorski]] ordonis rekreon de Pola [[Mararmeo]] ** [[1940]]: Germanaj regopovoj komencis en Varsovio eldonon de propaganda gazeto por poloj "Nowy Kurier Warszawski"; en [[Varsovio]] aperis unua aldono al [[konspiro|konspira]] gazeteto ''Źródło'' (Fonto); [[Balta Maro]]: [[Sovetunio]] kaj [[Finnlando]] paktis pri malarmigo de la insularo [[Alando]] ** [[1941]]: komunista rezisto komenciĝis en [[Vardar|Vardara]] [[Makedonio]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: sur centra [[strategio|strategia]] direkto la germana 3-a Kirasita Grupo atingis superan [[Volgo]]n; nokte de la 11-a/12-a de oktobro Bomba Korpuso de [[RAF]] atakis [[Emden]] ** [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: ĝendarmoj pafmortigis en [[Lubartów]] sur [[juda tombejo]] 300-500 judojn de diversaj regionoj de Pollando, kaj de la [[geto]] germanoj forveturigis al [[ekstermejo]]j en [[Ekstermejo Bełżec|Bełżec]], [[Sobibor (koncentrejo)|Sobibór]] kaj [[Majdanek]] ĉirkaŭ 3 mil judojn; [[Sovetunio]]: [[Politburoo]] de [[Centra Komitato]] de la [[Komunista Partio de Sovetunio]] decidis pri konsisto de [[komunista partio]] de [[Belorusio]] kaj kreo de [[konspiro|konspira]] Centra Komitato ** [[1943]]: En [[koncentrejo]] [[Auŝvico]] [[SS (organizo)|SS]]-ano Wilhelm Clausen persone [[pafekzekutado|pafekzekutis]] 54 eminentajn malliberigitojn de pola [[nacieco]], suspektitajn pri aparteno al la koncentreja rezisto-movado; germanaj policoj pafmortigis en Woronicze kaj Łaźnie (ambaŭ apud [[Supraśl]]) respektive 65 kaj 56 personojn pro kunlaboro kun sovetaj [[partizano]]j, kaj en [[Legionowo]] 8; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: germana 3-a Kirasita Armeo retiriĝis al nova linio "Pantherstellung" ** [[1944]]: [[Tuvio|Popola Respubliko de Tannu-Tuva]] aliĝis al [[Sovetunio]]; trupoj de 2-a Ukraina Fronto en [[Transilvanio]] okupis [[Kluĵo]]n, kaj en [[Hungario]] [[Szeged]]; Balkana Fronto: en [[Serbio]] la soveta 31-a gvardia Armea Korpuso liberigis [[Subotica]], bulgara 6-a Infanteria Divizio direkte al [[Niŝ]] konkeris Bela Palanka * [[1946]]: en [[Varsovio]] sekureca servo arestis unu el ĉefaj aktivuloj de Pola Popola Partio Kazimierz Bagiński, [[homforkapto|forkaptito]] al la [[proceso de 16 gvidantoj de Pola Subtera Ŝtato]], malkaŝe kritikinta agadon de la komunista Pola Laborista Partio * [[1946]]: [[Zagrebo|Zagreba]] [[ĉefepiskopo]] Alojzije Stepinac estis kondamnita al 16 jaroj da malliberejo pro kunlaboro kun la reĝimo de [[ustaŝoj]] * [[1949]]: [[Wilhelm Pieck]] iĝis unua prezidento de [[Germana Demokratia Respubliko]] * [[1951]]: [[Speciala Enketa Komisiono de la Usona Kongreso pri Esploro de la Katina Murdo]] komencis pridemandadon de atestantoj * [[1954]]: [[Việt Minh]] transprenis kontrolon super [[Nord-Vjetnamio]] * [[1961]]: [[Sovetunio]]: en [[armea spaco]] de [[Semej|Semipalatinsk]] okazis unua [[atomkerna eksplodo]] * [[1962]]: [[Baziliko Sankta Petro]]: papo [[Johano la 23-a]] malfermis [[Dua Vatikana Koncilio|Duan Vatikanan Koncilion]] * [[1968]]: [[Kosmoesploro]]: [[NASA]] lanĉis [[Programo Apollo|Apollo 7]] kun homa skipo * [[1968]]: En [[Panamo]] kolonelo [[Omar Torrijos]] transprenis regopovon post [[puĉo]] * [[1971]]: [[Irano]]: semajna festado de la 2500-jariĝo de la [[Persa Imperio]] komenciĝis en [[Persepolo]] * [[1971]]: [[Sovetunio]]: en [[tera atmosfero]] forbrulis la unua kosmostacio [[Salut 1]] * [[1975]]: [[Usono]]: [[aviadila ŝipo]] ''USS Dwight D. Eisenhower'' surakviĝis; premiero de la televidseria komedio [[Saturday Night Live]]; en [[Arkansaso]] [[Bill Clinton]] [[nupto|nuptiĝis]] kun [[Hillary Rodham Clinton]] * [[1980]]: En [[Nederlando]] fondiĝis [[Kristandemokrata Apelo]] * [[1982]]: Oni [[surfaco|surfacigis]] en [[markolo]] apud la insulo [[Isle of Wight]] la [[vrako]]n de ''[[Mary Rose]]'', [[admiralŝipo]] de la milita ŝiparo de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] * [[1986]]: [[Malvarma milito]]: en [[Rejkjaviko]] renkontiĝis [[Ronald Reagan]] kaj [[Miĥail Gorbaĉov]] * [[1988]]: Unua "[[Tago de elŝrankiĝo]]" okazis en Usono * [[1988]]: En plimulto de polaj [[altlernejo]]j okazis studentaj [[manifestacio]]j kun postulo de releĝigo de [[Sendependa Asocio de Studentoj]] – eksterleĝigita post enkonduko de la [[milita stato en Pollando]] * [[1988]]: [[Strasburgo]]: papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] ekparolis en [[Eŭropa Parlamento]] * [[1989]]: Registaro de [[Ĉeĥoslovakio]] anoncis decidon redukti [[militservo]]n al 18 monatoj * [[1990]]: Unio de Polaj [[Aglomeraĵo]]j fondiĝis * [[1994]]: [[Rusio]]: drasta falo de la kurzo de [[rublo]] * [[1995]]: [[Batalhalto]] estas deklarita en [[Bosnio kaj Hercegovino]] * [[1997]]: [[Paul Biya]] gajnis [[Listo de ŝtatestroj de Kameruno|prezidentan elekton en Kameruno]] * [[1998]]: Papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] [[kanonizo|kanonizis]] germanan [[filozofo|filozofinon]] [[Edith Stein]] * [[2000]]: [[Kosmopramo Discovery]] startis de [[Kennedy Space Center]] dum [[flugo]] de STS-92, la centa misio de [[kosmopramo]] * [[2004]]: [[Kameruno]]: [[Paul Biya]] refoje gajnis prezidentan balotadon * [[2008]]: Pro [[tertremo]] en [[Ĉeĉenio]] ([[Rusio]]) 13 personoj pereis kaj 116 vundiĝis * [[2014]]: [[Charles Michel]] iĝis ĉefministro de Belgio * [[2015]]: [[Aleksandro Lukaŝenko]] la 5-an fojon gajnis prezidentan baloton en [[Belorusio]] * [[2018]]: [[Konstantinopola Ortodoksa Eklezio]] [[:n:Estas nuligita decido pri subiĝo de la Ukraina ortodoksa eklezio al la Rusa ortodoksa eklezio|nuligis]] [[tomoso]]n (eklezian decidon) pri subiĝo de la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio]] al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: ** Ukrainio ĉesis eksporti elektran energion al [[Eŭropa Unio]] por stabiligi sian [[energetiko|energetikan]] sistemon; korpoj de 62 pereintaj ukrainaj soldatoj revenis al Ukrainio, kaj kadre de interŝanĝo de [[militkaptito]]j al Ukrainio revenis 32 armeanoj; en [[Svjatohirsk]] estis trovita laŭvica rusa [[torturo|torturejo]] kaj amasa tombo ** [[rusia armeo]] elpafis 10 raketojn; unua germana kontraŭaviadila defendsistemo IRIS-T SLM estis transdonita de Germanio al ukraina armeo == Naskiĝoj == * [[1616]]: [[Andreas Gryphius]], germana poeto kaj verkisto (m. [[1664]]) * [[1629]]: [[Armand de Bourbon-Conti]], franca princo (m. [[1666]]) * [[1671]]: [[Frederiko la 4-a (Danio)|Frederiko la 4-a]], reĝo de [[Danio-Norvegio]] (m. [[1730]]) * [[1672]]: [[Filip Orlik]], kozako, militisto kaj diplomato (m. [[1742]]) * [[1734]]: [[Friedrich Eberhard von Rochow]], germana pedagogo kaj soldato (m. [[1805]]) * [[1738]]: [[Arthur Phillip]], brita admiralo, guberniestro de [[Novsudkimrio]] (m. [[1814]]) * [[1755]]: [[Fausto Elhuyar]], hispana kemiisto (m. [[1833]]) * [[1758]]: [[Heinrich Olbers]], germana astronomo (m. [[1840]]) * [[1775]]: [[William Smith (maristo)|William Smith]], angla navigisto, malkovrinto de [[Sudaj Ŝetlandaj Insuloj]] (m. [[1847]]) * [[1788]]: [[Simon Sechter]], aŭstra muzikteoriisto, muzikpedagogo, orgenisto, dirigento kaj komponisto (m. [[1867]]) * [[1792]]: [[Maria Barjatinskaja]], germana-ruslanda mecenatino kaj filantropino (m. [[1858]]) *[[1799]]: [[Caroline Junot]], germana edukistino kaj lernejfondintino * [[1816]]: [[Pedro de Madrazo y Kuntz]], hispana pentristo kaj verkisto, kritikisto pri [[arto]] (m. [[1989]]) * [[1818]]: [[Emilie d'Oultremont]], belga [[monaĥino]], katolika beatulino (m. [[1878]]) * [[1825]]: [[Conrad Ferdinand Meyer]], svisa verkisto germanlingva (m. [[1898]]) * [[1825]]: [[Maria Firmina dos Reis]], brazila instruistino, pioniro en la publika [[edukado]], ĵurnalistino kaj verkistino (m. [[1917]]) * [[1849]]: [[William Knox D'Arcy]], brita entreprenisto kaj investinto pri [[nafto]] (m. [[1917]]) * [[1872]]: [[Emily Davison]], brita virin[[balotrajtisto|balotrajtistino]] (m. [[1913]]) * [[1876]]: [[Miklós Havas]], hungara muzikkritikisto, dramisto (m. [[1944]]) * [[1876]]: [[Gertrud von Le Fort]], germana katolika verkistino (m. [[1971]]) * [[1884]]: [[Friedrich Bergius]], germana kemiisto Nobelpremiita (m. [[1949]]) * [[1884]]: [[Eleanor Roosevelt]], usona agantino por [[homrajtoj]], unua damo de Usono (m. [[1962]]) * [[1885]]: [[Václav Vrbata]], ĉeĥa [[skiado|skiisto]] (m. [[1913]]) * [[1885]]: [[François Mauriac]], franca verkisto Nobelpremiita (m. [[1970]]) * [[1889]]: [[Nikolaj Borisov]], soveta kaj rusa verkisto, [[futurismo|futurisma]] [[Esperanta literaturo|esperantlingva verkisto]], aŭtoro de ''Intima parolad''' kaj ''La hundo de Lia Majesteco'', ĉefiniciatinto de [[Internacia Asocio de Revoluciaj Esperantaj Verkistoj]], ekzekutita dum [[Granda purigo|granda teroro]] (m. [[1937]]) * [[1894]]: [[Yui Chunoshin]], japana radio-inĝeniero, membro de [[Japana Esperanto-Instituto]], aganto de [[kontraŭatomenergia movado]] esperantiginta la libron pri [[hibakuŝo]]j ''Viktimoj de la atombombo'', kaj aliĝinta al [[paca movado]] koncerne [[Vjetnama milito|Vjetnaman militon]], sinbruliginto (m. 1967) * [[1901]]: [[János Józsa]], rumania hungara lingvisto kaj tradukisto (m. [[1973]]) * [[1903]]: [[Kazimierz Kordylewski]], pola astronomo (m. [[1981]]) * [[1906]]: [[Izolda Erdély]], rumania hungara aŭtorino (m. nekonata) * [[1906]]: [[Dezső Schön]], rumania hungara-israela redaktoro, verkisto (m. [[2000]]) * [[1911]]: [[István Korda]], hungara poeto, verkisto kaj tradukisto (m. [[1984]]) * [[1916]]: [[Antoni Heda]], komandanto de [[partizano|partizanaj]] taĉmentoj de la [[Pola Enlanda Armeo]] (m. [[2008]]) * [[1918]]: [[Pranas Gavėnas]], litova pastro, [[Salesianoj de Don Bosco|salesiano]], esperantisto, eldoninta libretojn pri ''[[Sankta Kazimiro]] (1458-1484)'' en la [[portugala]] kaj Esperanto, celebrinta meson en [[Baltiaj Esperanto-Tagoj]] en [[Veisiejai]] (m. [[2000]]) * [[1918]]: [[Irén Józsa Nemes]], rumania hungara pentristino (m. [[2003]]) * [[1919]]: [[Art Blakey]], usona ĵaz-frapinstrumentisto (m. [[1990]]) * [[1926]]: [[Thich Nhat Hanh]], vjetnama [[budhismo|budhisma]] monaĥo (m. [[2022]]) * [[1929]]: [[Liselotte Pulver]], svisa aktorino kaj filma stelulino * [[1932]]: [[Richard Lugner]], aŭstra entreprenisto kaj politikisto (m. [[2024]]) * [[1942]]: [[Amitabh Bachchan]], barata aktoro * [[1943]]: [[Enikő Simó]], rumania hungara scenejdekoraciistino, tekstilartistino * [[1949]]: [[Barbara Fedyszak-Radziejowska]], pola sociologino kaj etnografino * [[1950]]: [[József Váradi]], rumania hungara matematikisto kaj pedagogo * [[1951]]: [[Jean-Jacques Goldman]], franca [[kantaŭtoro]] kaj komponisto * [[1961]]: [[Amr Diab]], egipta kantisto kaj komponisto * [[1962]]: [[Andrzej Błasik]], pola [[militisto]], [[armea generalo]], ĉefkomandanto de la [[Pola Aer-Armeo]] (m. [[2010]]) * [[1970]]: [[Magor Plugor]], rumania hungara, hungara poeto * [[1972]]: [[Claudia Black]], aŭstralia aktorino, aŭtorino de [[sonlibro]]j * [[1973]]: [[Kaneshiro Takeshi]], japana-tajvana aktoro * [[1983]]: [[Ruslan Ponomarjov]], ukraina ŝakisto, [[grandmajstro]] == Mortoj == * [[1159]]: [[Vilhelmo la 1-a (Bulonjo)|Vilhelmo la 1-a]], grafo de [[Graflando Bulonjo|Bulonjo]] (n. ĉirkaŭ [[1137]]) * [[1303]]: [[Bonifaco la 8-a]], papo (n. ĉirkaŭ [[1235]]) * [[1347]]: [[Ludoviko la 4-a (Sankta Romia Imperio)|Ludoviko la 4-a]], unua germana reĝo, imperiestro de la [[Sankta Romia Imperio]] (n. [[1282]]) * [[1424]]: [[Jan Žižka]], ĉeĥa militisto kaj armeestro, komandanto de [[taboritoj]] (n. ĉirkaŭ [[1360]]) * [[1493]]: [[Leonor de Aragono]], dukino de [[Ferrara]], [[Modeno]] kaj [[Reggio nell'Emilia|Reggio]] (n. [[1450]]) * [[1531]]: [[Zvinglo]], svisa sacerdoto, unu el la fondintoj de protestantismo (n. [[1484]]) * [[1542]]: [[Thomas Wyatt (poeto)|Thomas Wyatt]], angla poeto, kortegano kaj diplomato (n. [[1503]]) * [[1648]]: [[György Rákóczi la 1-a]], princo de [[Transilvanio]] (n. [[1593]]) * [[1670]]: [[Louis Le Vau]], franca arkitekto (n. [[1612]]) * [[1708]]: [[Ehrenfried Walther von Tschirnhaus]], germana sciencisto, inventinto de eŭropa [[porcelano]] (n. [[1651]]) * [[1779]]: [[Kazimierz Pułaski]], komandanto kaj marŝalo de la [[Bara Konfederacio]], heroo de la [[Usona Milito de Sendependeco]], patro de la usona [[kavalerio]] (n. [[1745]]) * [[1889]]: [[James Prescott Joule]], angla fizikisto (n. [[1818]]) * [[1896]]: [[Anton Bruckner]], aŭstra komponisto kaj orgenisto (n. [[1824]]) * [[1897]]: [[Ignác Helfy]], hungara ĵurnalisto kaj politikisto (n. [[1830]]) * [[1910]]: [[Heinrich Caro]], germana kemiisto (n. [[1834]]) * [[1916]]: [[Otto (Bavario)|Otto]], reĝo de [[Bavario]] (n. [[1848]]) * [[1919]]: [[Karl Gjellerup]], dana-germana verkisto Nobelpremiita (n. [[1857]]) * [[1934]]: [[Radó Kövesligethy]], hungara astronomo kaj [[terfiziko|terfizikisto]] (n. [[1862]]) * [[1938]]: [[Márton Fehér]], hungara, rumania hungara ĵurnalisto (n. [[1878]]) * [[1940]]: [[Vito Volterra]], itala matematikisto kaj fizikisto (n. [[1860]]) * [[1948]]: [[László Boros]], hungara ĵurnalisto, verkisto (n. [[1892]]) * [[1958]]: [[Maurice de Vlaminck]], franca pentristo (n. [[1876]]) * [[1961]]: [[Fratoj Marx|Chico Marx]], usona [[komikisto|komika]] aktoro (n. [[1887]]) * [[1963]]: [[Jean Cocteau]], franca artisto kaj reĝisoro (n. [[1889]]) * [[1965]]: [[Dorothea Lange]], usona dokumentar[[fotisto|fotistino]] (n. [[1895]]) * [[1969]]: [[Kazimierz Sosnkowski]], pola generalo, politikisto (n. [[1885]]) * [[1980]]: [[László Földes (etnografo)|László Földes]], hungara etnografo kaj redaktoro (n. [[1934]]) * [[1981]]: [[Dezső Jász]], hungara redaktoro, verkisto kaj milithistoriisto (n. [[1897]]) * [[1986]]: [[Georges Dumézil]], franca [[filologo]], [[kompara literaturscienco|kompara lingvosciencisto]], [[kartvela|kartvelologo]], spertulo pri [[hindeŭropa lingvaro]], mitografo, aŭtoro de [[hipotezo]] pri tri [[socia klaso|sociaj klasoj]] (klerikoj, batalistoj kaj produktistoj) kaj iliaj funkcioj (n. [[1898]]) * [[1996]]: [[Stanisław Tołpa]], pola profesoro pri [[botaniko]], spertulo pri [[torfo]] kaj [[torfejo]]j, inventinto de torfaĵo kontraŭ [[kancero]] (n. [[1901]]) * [[1996]]: [[Renato Russo]], brazila muzikisto kaj kantisto (n. [[1960]]) * [[2000]]: [[Mihály Szegedi]], [[hungara esperantisto]], [[delegito de UEA]] pri [[fervojo|fervoja]] [[terminaro]] (n. [[1925]]) * [[2000]]: [[Donald Dewar]], ĉefministro de Skotlando (n. [[1937]]) * [[2006]]: [[Tibor Dáné]], rumania hungara verkisto, redaktoro (n. [[1923]]) * [[2007]]: [[Sri Chinmoy]], bengala filozofo kaj artisto, religia gvidanto, instruisto de [[jogo]] kaj [[meditado]] (n. [[1931]]) * [[2008]]: [[Neal Hefti]], usona ĵazmuzikisto, trumpetisto, komponisto, kaj aranĝisto (n. [[1922]]) * [[2008]]: [[Vija Artmane]], latva aktorino (n. [[1929]]) * [[2008]]: [[Jörg Haider]], aŭstra politikisto, ĉefministro de [[Karintio]] (n. [[1950]]) * [[2017]]: [[Clifford Husbands]], ĝenerala [[guberniestro]] de [[Barbado]] (n. [[1926]]) * [[2019]]: [[John Giorno]], usona poeto kaj performanca artisto (n. [[1936]]) * [[2025]]: [[Zora Heide]], kroata esperantistino (n. [[1924]]) * [[2025]]: [[Diane Keaton]], usona aktorino (n. [[1946]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Kristanismo|Kristana]] [[kalendaro de sanktuloj]]: [[Filipo la Diakono]] el [[Nova Testamento]], katolika sanktulo; [[Romkatolika Eklezio]]: rememoro de papo [[Johano la 23-a]] * [[Usono]]: Tago de [[Kazimierz Pułaski]], pola generalo, festata ekde 1933 * [[Tago de elŝrankiĝo]], komencita en [[Usono]] en 1988 * [[Internacia tago de knabinoj]], festata ekde 2012 == Tagoj de [[semajno]] == La '''11-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:11-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|11]] [[Kategorio:11-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1011]] sef253k6bx0hz4gpeiekg8g82m1l2o4 9350877 9350875 2026-04-10T21:29:58Z ~2026-22207-67 255018 /* Naskiĝoj */ 9350877 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{Oktobro}} La '''11-a de oktobro''' estas la 284-a tago de la jaro (la 285-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 81 tagoj restas. Je la 11-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[1138]]: [[Tertremo de Halepo (1138)|Tertremo de Halepo]]: ĉirkaŭ 230 mil personoj pereis * [[1365]]: Konkero de [[Aleksandrio]] fare de [[krucmilitoj|krucmilitistoj]] * [[1414]]: [[Jan Hus]] iris al [[Konstanco (Germanio)|Konstanco]], invitita de reĝo [[Sigismondo (Sankta Romia Imperio)|Sigismondo]] * [[1492]]: Misteran brilon de la maro, registritan en la [[loglibro]] de [[Kristoforo Kolumbo]], oni vidis antaŭ atingo de insulo [[Guanahani]] * [[1531]]: [[2-a Milito de Kappel]]: venko de katolikaj svisoj kontraŭ la protestantaj * [[1576]]: [[Okdekjara Milito]]: venko de nederlanda ŝiparo super la hispana en batalo de [[Zuiderzee]] * [[1634]]: De 8 ĝis 15 mil personoj pereis sur marbordoj de [[Germanio]] kaj [[Danio]] en [[Ribe|inundo]] kaŭzita de [[tempesto]] sur [[Norda Maro]] * [[1675]]: Retiriĝo de [[Otomana Imperio|turka]] armeo malantaŭ [[Dnestro]] finis sieĝon de Trembowla ([[Ternopila provinco]]) dum pola-turka milito (1672-76) * [[1727]]: [[Georgo la 2-a (Britio)|Georgo la 2-a]] kroniĝis kiel reĝo de Britio * [[1767]]: [[Usono]]: oni finis mezuri [[linio Mason–Dixon|linion Mason-Dixon]] apartiganta [[Marilando]]n de [[Pensilvanio]] * [[1795]]: Oni enkondukis novan administran disdividon de [[Parizo]] [[Arondismentoj de Parizo|en 12 kvartalojn]] * [[1830]]: En [[Varsovio]] okazis adiaŭa koncerto de [[Frédéric Chopin|Frederiko Ŝopeno]] * [[1832]]: [[Jean-de-Dieu Soult]] iĝis [[ĉefministro (Francio)|ĉefministro]] de Francio * [[1835]]: En [[Rusa Imperio]] oni enkondukis novan sistemon de [[mezurunuo]]j * [[1852]]: [[Universitato]] de [[Sidnejo]], la plej malnova en [[Aŭstralio]], estas inaŭgurita * [[1864]]: [[Kampinagrando]] iĝis urbo de [[Brazilo]] * [[1870]]: [[Francia-Prusia Milito]]: kapitulaco de [[Orléans]] * [[1885]]: Franca astronomo [[Henri Joseph Anastase Perrotin]] malkovris asteroidon [[252 Clementina|Clementina]] * [[1891]]: [[Svedio]]: unua [[skanseno]] (etnografia [[subĉiela muzeo]]) en la mondo malfermita en [[Stokholmo]] * [[1891]]: Aŭstra astronomo [[Johann Palisa]] malkovris asteroidon [[320 Katharina|Katharina]] * [[1899]]: La dua [[brita-bura milito]] eksplodis en [[Sud-Afriko]] * [[1901]]: Itala astronomo [[Luigi Carnera]] malkovris asteroidon [[808 Merxia|Merxia]] * [[1906]]: Germana astronomo [[August Kopff]] malkovris [[asteroido]]jn [[613 Ginevra|Ginevra]], [[614 Pia|Pia]] kaj [[615 Roswitha|Roswitha]] * [[1910]]: Sur [[Liĉakiva tombejo]] en [[Lvovo]] estis enterigita pola verkistino [[Maria Konopnicka]] * [[1912]]: Aŭstra astronomo [[Johann Palisa]] malkovris asteroidon [[734 Benda|Benda]] * [[1912]]: [[Unua Balkana milito]]: [[grekoj|greka]] armeo liberigis [[Kozano (urbo)|Kozanon]] * [[Unua Mondmilito]] ** [[1914]]: [[Ferdinando la 1-a (Rumanio)|Ferdinando la 1-a]] iĝis reĝo de [[Rumanio]] ** [[1917]]: Germana mar-tera operaco al la okcidentestona insularo ([[Saaremaa]], [[Hiiumaa]], [[Vormsi]] kaj aliaj [[insulo]]j) komenciĝis, tiutempe apartenantaj al la [[Rusia Imperio]] ** [[1918]]: Konsilio de [[Belorusa Popola Respubliko]] aprobis provizoran [[konstitucio]]n; [[Asocio de Poloj en Germanio|polaj organizaĵoj agantaj en Germanio]] eldonis komunan komunikon malkaŝe postulante [[sendependeco]]n de Pollando * [[1919]]: [[Dua Pola Respubliko]]: [[Józef Piłsudski]] solene malfermis la [[Universitato Vilno|Universitaton Vilno]], fermitan de [[novembra ribelo|rusaj regopovoj]] en 1832 * [[1922]]: Subskribo de [[armistico]] dum [[Greka-turka milito (1919-1922)]] * [[1925]]: Soveta astronomo [[Sergej Beljavskij]] malkovris asteroidon [[1062 Ljubo|Ljubo]] * [[1929]]: De [[Belgio]] al [[Pollando]] oni venigis postrestaĵojn de la pola historiisto [[Joachim Lelewel]] * [[1931]]: Soveta astronomo [[Grigorij Neujmin]] malkovris asteroidon [[1309 Hiperboreio|Hiperboreio]] * [[1931]]: [[Sovetunio]] decidas tute forigi privatan [[komerco]]n * [[1938]]: Centra registaro de [[Ĉeĥoslovakio]] aprobis la registaron de [[Karpata Ukrainio]] * [[1939]]: En [[Sovetunio]] unua [[trolebuso|trolebusa]] linio ekfunkciis en [[Donecko]] sur la ĉefa strato de [[Stalin]] * [[Dua Mondmilito]] ** [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: en apud[[Krakovo|krakova]] [[fortikaĵo]] Krzesławice okazis unua amasa [[ekzekuto]] kadre de [[Eksterordinara Ekstermiga Agado]]; germana polico [[pafekzekutado|pafekzekutis]] ĉ. 80 personojn en [[Tomaszów Mazowiecki]]; inform-propaganda gazeto por poloj eldonata de germanaj regopovoj komencis aperi unue en [[Lodzo]] sub la titolo ''Nova Varsovia Kuriero''; [[Hitler]] ordonis setligi germanojn el [[Rigo]] kaj [[Tartu|Dorpat]] en [[Gdynia]] kaj [[Poznań]] por krei germanan plimulton; en [[Parizo]] pola ĉefministro [[Władysław Sikorski]] ordonis rekreon de Pola [[Mararmeo]] ** [[1940]]: Germanaj regopovoj komencis en Varsovio eldonon de propaganda gazeto por poloj "Nowy Kurier Warszawski"; en [[Varsovio]] aperis unua aldono al [[konspiro|konspira]] gazeteto ''Źródło'' (Fonto); [[Balta Maro]]: [[Sovetunio]] kaj [[Finnlando]] paktis pri malarmigo de la insularo [[Alando]] ** [[1941]]: komunista rezisto komenciĝis en [[Vardar|Vardara]] [[Makedonio]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: sur centra [[strategio|strategia]] direkto la germana 3-a Kirasita Grupo atingis superan [[Volgo]]n; nokte de la 11-a/12-a de oktobro Bomba Korpuso de [[RAF]] atakis [[Emden]] ** [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: ĝendarmoj pafmortigis en [[Lubartów]] sur [[juda tombejo]] 300-500 judojn de diversaj regionoj de Pollando, kaj de la [[geto]] germanoj forveturigis al [[ekstermejo]]j en [[Ekstermejo Bełżec|Bełżec]], [[Sobibor (koncentrejo)|Sobibór]] kaj [[Majdanek]] ĉirkaŭ 3 mil judojn; [[Sovetunio]]: [[Politburoo]] de [[Centra Komitato]] de la [[Komunista Partio de Sovetunio]] decidis pri konsisto de [[komunista partio]] de [[Belorusio]] kaj kreo de [[konspiro|konspira]] Centra Komitato ** [[1943]]: En [[koncentrejo]] [[Auŝvico]] [[SS (organizo)|SS]]-ano Wilhelm Clausen persone [[pafekzekutado|pafekzekutis]] 54 eminentajn malliberigitojn de pola [[nacieco]], suspektitajn pri aparteno al la koncentreja rezisto-movado; germanaj policoj pafmortigis en Woronicze kaj Łaźnie (ambaŭ apud [[Supraśl]]) respektive 65 kaj 56 personojn pro kunlaboro kun sovetaj [[partizano]]j, kaj en [[Legionowo]] 8; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: germana 3-a Kirasita Armeo retiriĝis al nova linio "Pantherstellung" ** [[1944]]: [[Tuvio|Popola Respubliko de Tannu-Tuva]] aliĝis al [[Sovetunio]]; trupoj de 2-a Ukraina Fronto en [[Transilvanio]] okupis [[Kluĵo]]n, kaj en [[Hungario]] [[Szeged]]; Balkana Fronto: en [[Serbio]] la soveta 31-a gvardia Armea Korpuso liberigis [[Subotica]], bulgara 6-a Infanteria Divizio direkte al [[Niŝ]] konkeris Bela Palanka * [[1946]]: en [[Varsovio]] sekureca servo arestis unu el ĉefaj aktivuloj de Pola Popola Partio Kazimierz Bagiński, [[homforkapto|forkaptito]] al la [[proceso de 16 gvidantoj de Pola Subtera Ŝtato]], malkaŝe kritikinta agadon de la komunista Pola Laborista Partio * [[1946]]: [[Zagrebo|Zagreba]] [[ĉefepiskopo]] Alojzije Stepinac estis kondamnita al 16 jaroj da malliberejo pro kunlaboro kun la reĝimo de [[ustaŝoj]] * [[1949]]: [[Wilhelm Pieck]] iĝis unua prezidento de [[Germana Demokratia Respubliko]] * [[1951]]: [[Speciala Enketa Komisiono de la Usona Kongreso pri Esploro de la Katina Murdo]] komencis pridemandadon de atestantoj * [[1954]]: [[Việt Minh]] transprenis kontrolon super [[Nord-Vjetnamio]] * [[1961]]: [[Sovetunio]]: en [[armea spaco]] de [[Semej|Semipalatinsk]] okazis unua [[atomkerna eksplodo]] * [[1962]]: [[Baziliko Sankta Petro]]: papo [[Johano la 23-a]] malfermis [[Dua Vatikana Koncilio|Duan Vatikanan Koncilion]] * [[1968]]: [[Kosmoesploro]]: [[NASA]] lanĉis [[Programo Apollo|Apollo 7]] kun homa skipo * [[1968]]: En [[Panamo]] kolonelo [[Omar Torrijos]] transprenis regopovon post [[puĉo]] * [[1971]]: [[Irano]]: semajna festado de la 2500-jariĝo de la [[Persa Imperio]] komenciĝis en [[Persepolo]] * [[1971]]: [[Sovetunio]]: en [[tera atmosfero]] forbrulis la unua kosmostacio [[Salut 1]] * [[1975]]: [[Usono]]: [[aviadila ŝipo]] ''USS Dwight D. Eisenhower'' surakviĝis; premiero de la televidseria komedio [[Saturday Night Live]]; en [[Arkansaso]] [[Bill Clinton]] [[nupto|nuptiĝis]] kun [[Hillary Rodham Clinton]] * [[1980]]: En [[Nederlando]] fondiĝis [[Kristandemokrata Apelo]] * [[1982]]: Oni [[surfaco|surfacigis]] en [[markolo]] apud la insulo [[Isle of Wight]] la [[vrako]]n de ''[[Mary Rose]]'', [[admiralŝipo]] de la milita ŝiparo de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] * [[1986]]: [[Malvarma milito]]: en [[Rejkjaviko]] renkontiĝis [[Ronald Reagan]] kaj [[Miĥail Gorbaĉov]] * [[1988]]: Unua "[[Tago de elŝrankiĝo]]" okazis en Usono * [[1988]]: En plimulto de polaj [[altlernejo]]j okazis studentaj [[manifestacio]]j kun postulo de releĝigo de [[Sendependa Asocio de Studentoj]] – eksterleĝigita post enkonduko de la [[milita stato en Pollando]] * [[1988]]: [[Strasburgo]]: papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] ekparolis en [[Eŭropa Parlamento]] * [[1989]]: Registaro de [[Ĉeĥoslovakio]] anoncis decidon redukti [[militservo]]n al 18 monatoj * [[1990]]: Unio de Polaj [[Aglomeraĵo]]j fondiĝis * [[1994]]: [[Rusio]]: drasta falo de la kurzo de [[rublo]] * [[1995]]: [[Batalhalto]] estas deklarita en [[Bosnio kaj Hercegovino]] * [[1997]]: [[Paul Biya]] gajnis [[Listo de ŝtatestroj de Kameruno|prezidentan elekton en Kameruno]] * [[1998]]: Papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] [[kanonizo|kanonizis]] germanan [[filozofo|filozofinon]] [[Edith Stein]] * [[2000]]: [[Kosmopramo Discovery]] startis de [[Kennedy Space Center]] dum [[flugo]] de STS-92, la centa misio de [[kosmopramo]] * [[2004]]: [[Kameruno]]: [[Paul Biya]] refoje gajnis prezidentan balotadon * [[2008]]: Pro [[tertremo]] en [[Ĉeĉenio]] ([[Rusio]]) 13 personoj pereis kaj 116 vundiĝis * [[2014]]: [[Charles Michel]] iĝis ĉefministro de Belgio * [[2015]]: [[Aleksandro Lukaŝenko]] la 5-an fojon gajnis prezidentan baloton en [[Belorusio]] * [[2018]]: [[Konstantinopola Ortodoksa Eklezio]] [[:n:Estas nuligita decido pri subiĝo de la Ukraina ortodoksa eklezio al la Rusa ortodoksa eklezio|nuligis]] [[tomoso]]n (eklezian decidon) pri subiĝo de la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio]] al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: ** Ukrainio ĉesis eksporti elektran energion al [[Eŭropa Unio]] por stabiligi sian [[energetiko|energetikan]] sistemon; korpoj de 62 pereintaj ukrainaj soldatoj revenis al Ukrainio, kaj kadre de interŝanĝo de [[militkaptito]]j al Ukrainio revenis 32 armeanoj; en [[Svjatohirsk]] estis trovita laŭvica rusa [[torturo|torturejo]] kaj amasa tombo ** [[rusia armeo]] elpafis 10 raketojn; unua germana kontraŭaviadila defendsistemo IRIS-T SLM estis transdonita de Germanio al ukraina armeo == Naskiĝoj == * [[1616]]: [[Andreas Gryphius]], germana poeto kaj verkisto (m. [[1664]]) * [[1629]]: [[Armand de Bourbon-Conti]], franca princo (m. [[1666]]) * [[1671]]: [[Frederiko la 4-a (Danio)|Frederiko la 4-a]], reĝo de [[Danio-Norvegio]] (m. [[1730]]) * [[1672]]: [[Filip Orlik]], kozako, militisto kaj diplomato (m. [[1742]]) * [[1734]]: [[Friedrich Eberhard von Rochow]], germana pedagogo kaj soldato (m. [[1805]]) * [[1738]]: [[Arthur Phillip]], brita admiralo, guberniestro de [[Novsudkimrio]] (m. [[1814]]) * [[1755]]: [[Fausto Elhuyar]], hispana kemiisto (m. [[1833]]) * [[1758]]: [[Heinrich Olbers]], germana astronomo (m. [[1840]]) * [[1775]]: [[William Smith (maristo)|William Smith]], angla navigisto, malkovrinto de [[Sudaj Ŝetlandaj Insuloj]] (m. [[1847]]) * [[1788]]: [[Simon Sechter]], aŭstra muzikteoriisto, muzikpedagogo, orgenisto, dirigento kaj komponisto (m. [[1867]]) * [[1792]]: [[Maria Barjatinskaja]], germana-ruslanda mecenatino kaj filantropino (m. [[1858]]) * [[1799]]: [[Caroline Junot]], germana edukistino kaj lernejfondintino (m. [[1850]]) * [[1816]]: [[Pedro de Madrazo y Kuntz]], hispana pentristo kaj verkisto, kritikisto pri [[arto]] (m. [[1989]]) * [[1818]]: [[Emilie d'Oultremont]], belga [[monaĥino]], katolika beatulino (m. [[1878]]) * [[1825]]: [[Conrad Ferdinand Meyer]], svisa verkisto germanlingva (m. [[1898]]) * [[1825]]: [[Maria Firmina dos Reis]], brazila instruistino, pioniro en la publika [[edukado]], ĵurnalistino kaj verkistino (m. [[1917]]) * [[1849]]: [[William Knox D'Arcy]], brita entreprenisto kaj investinto pri [[nafto]] (m. [[1917]]) * [[1872]]: [[Emily Davison]], brita virin[[balotrajtisto|balotrajtistino]] (m. [[1913]]) * [[1876]]: [[Miklós Havas]], hungara muzikkritikisto, dramisto (m. [[1944]]) * [[1876]]: [[Gertrud von Le Fort]], germana katolika verkistino (m. [[1971]]) * [[1884]]: [[Friedrich Bergius]], germana kemiisto Nobelpremiita (m. [[1949]]) * [[1884]]: [[Eleanor Roosevelt]], usona agantino por [[homrajtoj]], unua damo de Usono (m. [[1962]]) * [[1885]]: [[Václav Vrbata]], ĉeĥa [[skiado|skiisto]] (m. [[1913]]) * [[1885]]: [[François Mauriac]], franca verkisto Nobelpremiita (m. [[1970]]) * [[1889]]: [[Nikolaj Borisov]], soveta kaj rusa verkisto, [[futurismo|futurisma]] [[Esperanta literaturo|esperantlingva verkisto]], aŭtoro de ''Intima parolad''' kaj ''La hundo de Lia Majesteco'', ĉefiniciatinto de [[Internacia Asocio de Revoluciaj Esperantaj Verkistoj]], ekzekutita dum [[Granda purigo|granda teroro]] (m. [[1937]]) * [[1894]]: [[Yui Chunoshin]], japana radio-inĝeniero, membro de [[Japana Esperanto-Instituto]], aganto de [[kontraŭatomenergia movado]] esperantiginta la libron pri [[hibakuŝo]]j ''Viktimoj de la atombombo'', kaj aliĝinta al [[paca movado]] koncerne [[Vjetnama milito|Vjetnaman militon]], sinbruliginto (m. 1967) * [[1901]]: [[János Józsa]], rumania hungara lingvisto kaj tradukisto (m. [[1973]]) * [[1903]]: [[Kazimierz Kordylewski]], pola astronomo (m. [[1981]]) * [[1906]]: [[Izolda Erdély]], rumania hungara aŭtorino (m. nekonata) * [[1906]]: [[Dezső Schön]], rumania hungara-israela redaktoro, verkisto (m. [[2000]]) * [[1911]]: [[István Korda]], hungara poeto, verkisto kaj tradukisto (m. [[1984]]) * [[1916]]: [[Antoni Heda]], komandanto de [[partizano|partizanaj]] taĉmentoj de la [[Pola Enlanda Armeo]] (m. [[2008]]) * [[1918]]: [[Pranas Gavėnas]], litova pastro, [[Salesianoj de Don Bosco|salesiano]], esperantisto, eldoninta libretojn pri ''[[Sankta Kazimiro]] (1458-1484)'' en la [[portugala]] kaj Esperanto, celebrinta meson en [[Baltiaj Esperanto-Tagoj]] en [[Veisiejai]] (m. [[2000]]) * [[1918]]: [[Irén Józsa Nemes]], rumania hungara pentristino (m. [[2003]]) * [[1919]]: [[Art Blakey]], usona ĵaz-frapinstrumentisto (m. [[1990]]) * [[1926]]: [[Thich Nhat Hanh]], vjetnama [[budhismo|budhisma]] monaĥo (m. [[2022]]) * [[1929]]: [[Liselotte Pulver]], svisa aktorino kaj filma stelulino * [[1932]]: [[Richard Lugner]], aŭstra entreprenisto kaj politikisto (m. [[2024]]) * [[1942]]: [[Amitabh Bachchan]], barata aktoro * [[1943]]: [[Enikő Simó]], rumania hungara scenejdekoraciistino, tekstilartistino * [[1949]]: [[Barbara Fedyszak-Radziejowska]], pola sociologino kaj etnografino * [[1950]]: [[József Váradi]], rumania hungara matematikisto kaj pedagogo * [[1951]]: [[Jean-Jacques Goldman]], franca [[kantaŭtoro]] kaj komponisto * [[1961]]: [[Amr Diab]], egipta kantisto kaj komponisto * [[1962]]: [[Andrzej Błasik]], pola [[militisto]], [[armea generalo]], ĉefkomandanto de la [[Pola Aer-Armeo]] (m. [[2010]]) * [[1970]]: [[Magor Plugor]], rumania hungara, hungara poeto * [[1972]]: [[Claudia Black]], aŭstralia aktorino, aŭtorino de [[sonlibro]]j * [[1973]]: [[Kaneshiro Takeshi]], japana-tajvana aktoro * [[1983]]: [[Ruslan Ponomarjov]], ukraina ŝakisto, [[grandmajstro]] == Mortoj == * [[1159]]: [[Vilhelmo la 1-a (Bulonjo)|Vilhelmo la 1-a]], grafo de [[Graflando Bulonjo|Bulonjo]] (n. ĉirkaŭ [[1137]]) * [[1303]]: [[Bonifaco la 8-a]], papo (n. ĉirkaŭ [[1235]]) * [[1347]]: [[Ludoviko la 4-a (Sankta Romia Imperio)|Ludoviko la 4-a]], unua germana reĝo, imperiestro de la [[Sankta Romia Imperio]] (n. [[1282]]) * [[1424]]: [[Jan Žižka]], ĉeĥa militisto kaj armeestro, komandanto de [[taboritoj]] (n. ĉirkaŭ [[1360]]) * [[1493]]: [[Leonor de Aragono]], dukino de [[Ferrara]], [[Modeno]] kaj [[Reggio nell'Emilia|Reggio]] (n. [[1450]]) * [[1531]]: [[Zvinglo]], svisa sacerdoto, unu el la fondintoj de protestantismo (n. [[1484]]) * [[1542]]: [[Thomas Wyatt (poeto)|Thomas Wyatt]], angla poeto, kortegano kaj diplomato (n. [[1503]]) * [[1648]]: [[György Rákóczi la 1-a]], princo de [[Transilvanio]] (n. [[1593]]) * [[1670]]: [[Louis Le Vau]], franca arkitekto (n. [[1612]]) * [[1708]]: [[Ehrenfried Walther von Tschirnhaus]], germana sciencisto, inventinto de eŭropa [[porcelano]] (n. [[1651]]) * [[1779]]: [[Kazimierz Pułaski]], komandanto kaj marŝalo de la [[Bara Konfederacio]], heroo de la [[Usona Milito de Sendependeco]], patro de la usona [[kavalerio]] (n. [[1745]]) * [[1889]]: [[James Prescott Joule]], angla fizikisto (n. [[1818]]) * [[1896]]: [[Anton Bruckner]], aŭstra komponisto kaj orgenisto (n. [[1824]]) * [[1897]]: [[Ignác Helfy]], hungara ĵurnalisto kaj politikisto (n. [[1830]]) * [[1910]]: [[Heinrich Caro]], germana kemiisto (n. [[1834]]) * [[1916]]: [[Otto (Bavario)|Otto]], reĝo de [[Bavario]] (n. [[1848]]) * [[1919]]: [[Karl Gjellerup]], dana-germana verkisto Nobelpremiita (n. [[1857]]) * [[1934]]: [[Radó Kövesligethy]], hungara astronomo kaj [[terfiziko|terfizikisto]] (n. [[1862]]) * [[1938]]: [[Márton Fehér]], hungara, rumania hungara ĵurnalisto (n. [[1878]]) * [[1940]]: [[Vito Volterra]], itala matematikisto kaj fizikisto (n. [[1860]]) * [[1948]]: [[László Boros]], hungara ĵurnalisto, verkisto (n. [[1892]]) * [[1958]]: [[Maurice de Vlaminck]], franca pentristo (n. [[1876]]) * [[1961]]: [[Fratoj Marx|Chico Marx]], usona [[komikisto|komika]] aktoro (n. [[1887]]) * [[1963]]: [[Jean Cocteau]], franca artisto kaj reĝisoro (n. [[1889]]) * [[1965]]: [[Dorothea Lange]], usona dokumentar[[fotisto|fotistino]] (n. [[1895]]) * [[1969]]: [[Kazimierz Sosnkowski]], pola generalo, politikisto (n. [[1885]]) * [[1980]]: [[László Földes (etnografo)|László Földes]], hungara etnografo kaj redaktoro (n. [[1934]]) * [[1981]]: [[Dezső Jász]], hungara redaktoro, verkisto kaj milithistoriisto (n. [[1897]]) * [[1986]]: [[Georges Dumézil]], franca [[filologo]], [[kompara literaturscienco|kompara lingvosciencisto]], [[kartvela|kartvelologo]], spertulo pri [[hindeŭropa lingvaro]], mitografo, aŭtoro de [[hipotezo]] pri tri [[socia klaso|sociaj klasoj]] (klerikoj, batalistoj kaj produktistoj) kaj iliaj funkcioj (n. [[1898]]) * [[1996]]: [[Stanisław Tołpa]], pola profesoro pri [[botaniko]], spertulo pri [[torfo]] kaj [[torfejo]]j, inventinto de torfaĵo kontraŭ [[kancero]] (n. [[1901]]) * [[1996]]: [[Renato Russo]], brazila muzikisto kaj kantisto (n. [[1960]]) * [[2000]]: [[Mihály Szegedi]], [[hungara esperantisto]], [[delegito de UEA]] pri [[fervojo|fervoja]] [[terminaro]] (n. [[1925]]) * [[2000]]: [[Donald Dewar]], ĉefministro de Skotlando (n. [[1937]]) * [[2006]]: [[Tibor Dáné]], rumania hungara verkisto, redaktoro (n. [[1923]]) * [[2007]]: [[Sri Chinmoy]], bengala filozofo kaj artisto, religia gvidanto, instruisto de [[jogo]] kaj [[meditado]] (n. [[1931]]) * [[2008]]: [[Neal Hefti]], usona ĵazmuzikisto, trumpetisto, komponisto, kaj aranĝisto (n. [[1922]]) * [[2008]]: [[Vija Artmane]], latva aktorino (n. [[1929]]) * [[2008]]: [[Jörg Haider]], aŭstra politikisto, ĉefministro de [[Karintio]] (n. [[1950]]) * [[2017]]: [[Clifford Husbands]], ĝenerala [[guberniestro]] de [[Barbado]] (n. [[1926]]) * [[2019]]: [[John Giorno]], usona poeto kaj performanca artisto (n. [[1936]]) * [[2025]]: [[Zora Heide]], kroata esperantistino (n. [[1924]]) * [[2025]]: [[Diane Keaton]], usona aktorino (n. [[1946]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Kristanismo|Kristana]] [[kalendaro de sanktuloj]]: [[Filipo la Diakono]] el [[Nova Testamento]], katolika sanktulo; [[Romkatolika Eklezio]]: rememoro de papo [[Johano la 23-a]] * [[Usono]]: Tago de [[Kazimierz Pułaski]], pola generalo, festata ekde 1933 * [[Tago de elŝrankiĝo]], komencita en [[Usono]] en 1988 * [[Internacia tago de knabinoj]], festata ekde 2012 == Tagoj de [[semajno]] == La '''11-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:11-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|11]] [[Kategorio:11-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1011]] qf4fcghef6afbld41tj2818moda59gm 9350878 9350877 2026-04-10T21:32:09Z ~2026-22207-67 255018 /* Mortoj */ koncizigo 9350878 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{Oktobro}} La '''11-a de oktobro''' estas la 284-a tago de la jaro (la 285-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 81 tagoj restas. Je la 11-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[1138]]: [[Tertremo de Halepo (1138)|Tertremo de Halepo]]: ĉirkaŭ 230 mil personoj pereis * [[1365]]: Konkero de [[Aleksandrio]] fare de [[krucmilitoj|krucmilitistoj]] * [[1414]]: [[Jan Hus]] iris al [[Konstanco (Germanio)|Konstanco]], invitita de reĝo [[Sigismondo (Sankta Romia Imperio)|Sigismondo]] * [[1492]]: Misteran brilon de la maro, registritan en la [[loglibro]] de [[Kristoforo Kolumbo]], oni vidis antaŭ atingo de insulo [[Guanahani]] * [[1531]]: [[2-a Milito de Kappel]]: venko de katolikaj svisoj kontraŭ la protestantaj * [[1576]]: [[Okdekjara Milito]]: venko de nederlanda ŝiparo super la hispana en batalo de [[Zuiderzee]] * [[1634]]: De 8 ĝis 15 mil personoj pereis sur marbordoj de [[Germanio]] kaj [[Danio]] en [[Ribe|inundo]] kaŭzita de [[tempesto]] sur [[Norda Maro]] * [[1675]]: Retiriĝo de [[Otomana Imperio|turka]] armeo malantaŭ [[Dnestro]] finis sieĝon de Trembowla ([[Ternopila provinco]]) dum pola-turka milito (1672-76) * [[1727]]: [[Georgo la 2-a (Britio)|Georgo la 2-a]] kroniĝis kiel reĝo de Britio * [[1767]]: [[Usono]]: oni finis mezuri [[linio Mason–Dixon|linion Mason-Dixon]] apartiganta [[Marilando]]n de [[Pensilvanio]] * [[1795]]: Oni enkondukis novan administran disdividon de [[Parizo]] [[Arondismentoj de Parizo|en 12 kvartalojn]] * [[1830]]: En [[Varsovio]] okazis adiaŭa koncerto de [[Frédéric Chopin|Frederiko Ŝopeno]] * [[1832]]: [[Jean-de-Dieu Soult]] iĝis [[ĉefministro (Francio)|ĉefministro]] de Francio * [[1835]]: En [[Rusa Imperio]] oni enkondukis novan sistemon de [[mezurunuo]]j * [[1852]]: [[Universitato]] de [[Sidnejo]], la plej malnova en [[Aŭstralio]], estas inaŭgurita * [[1864]]: [[Kampinagrando]] iĝis urbo de [[Brazilo]] * [[1870]]: [[Francia-Prusia Milito]]: kapitulaco de [[Orléans]] * [[1885]]: Franca astronomo [[Henri Joseph Anastase Perrotin]] malkovris asteroidon [[252 Clementina|Clementina]] * [[1891]]: [[Svedio]]: unua [[skanseno]] (etnografia [[subĉiela muzeo]]) en la mondo malfermita en [[Stokholmo]] * [[1891]]: Aŭstra astronomo [[Johann Palisa]] malkovris asteroidon [[320 Katharina|Katharina]] * [[1899]]: La dua [[brita-bura milito]] eksplodis en [[Sud-Afriko]] * [[1901]]: Itala astronomo [[Luigi Carnera]] malkovris asteroidon [[808 Merxia|Merxia]] * [[1906]]: Germana astronomo [[August Kopff]] malkovris [[asteroido]]jn [[613 Ginevra|Ginevra]], [[614 Pia|Pia]] kaj [[615 Roswitha|Roswitha]] * [[1910]]: Sur [[Liĉakiva tombejo]] en [[Lvovo]] estis enterigita pola verkistino [[Maria Konopnicka]] * [[1912]]: Aŭstra astronomo [[Johann Palisa]] malkovris asteroidon [[734 Benda|Benda]] * [[1912]]: [[Unua Balkana milito]]: [[grekoj|greka]] armeo liberigis [[Kozano (urbo)|Kozanon]] * [[Unua Mondmilito]] ** [[1914]]: [[Ferdinando la 1-a (Rumanio)|Ferdinando la 1-a]] iĝis reĝo de [[Rumanio]] ** [[1917]]: Germana mar-tera operaco al la okcidentestona insularo ([[Saaremaa]], [[Hiiumaa]], [[Vormsi]] kaj aliaj [[insulo]]j) komenciĝis, tiutempe apartenantaj al la [[Rusia Imperio]] ** [[1918]]: Konsilio de [[Belorusa Popola Respubliko]] aprobis provizoran [[konstitucio]]n; [[Asocio de Poloj en Germanio|polaj organizaĵoj agantaj en Germanio]] eldonis komunan komunikon malkaŝe postulante [[sendependeco]]n de Pollando * [[1919]]: [[Dua Pola Respubliko]]: [[Józef Piłsudski]] solene malfermis la [[Universitato Vilno|Universitaton Vilno]], fermitan de [[novembra ribelo|rusaj regopovoj]] en 1832 * [[1922]]: Subskribo de [[armistico]] dum [[Greka-turka milito (1919-1922)]] * [[1925]]: Soveta astronomo [[Sergej Beljavskij]] malkovris asteroidon [[1062 Ljubo|Ljubo]] * [[1929]]: De [[Belgio]] al [[Pollando]] oni venigis postrestaĵojn de la pola historiisto [[Joachim Lelewel]] * [[1931]]: Soveta astronomo [[Grigorij Neujmin]] malkovris asteroidon [[1309 Hiperboreio|Hiperboreio]] * [[1931]]: [[Sovetunio]] decidas tute forigi privatan [[komerco]]n * [[1938]]: Centra registaro de [[Ĉeĥoslovakio]] aprobis la registaron de [[Karpata Ukrainio]] * [[1939]]: En [[Sovetunio]] unua [[trolebuso|trolebusa]] linio ekfunkciis en [[Donecko]] sur la ĉefa strato de [[Stalin]] * [[Dua Mondmilito]] ** [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: en apud[[Krakovo|krakova]] [[fortikaĵo]] Krzesławice okazis unua amasa [[ekzekuto]] kadre de [[Eksterordinara Ekstermiga Agado]]; germana polico [[pafekzekutado|pafekzekutis]] ĉ. 80 personojn en [[Tomaszów Mazowiecki]]; inform-propaganda gazeto por poloj eldonata de germanaj regopovoj komencis aperi unue en [[Lodzo]] sub la titolo ''Nova Varsovia Kuriero''; [[Hitler]] ordonis setligi germanojn el [[Rigo]] kaj [[Tartu|Dorpat]] en [[Gdynia]] kaj [[Poznań]] por krei germanan plimulton; en [[Parizo]] pola ĉefministro [[Władysław Sikorski]] ordonis rekreon de Pola [[Mararmeo]] ** [[1940]]: Germanaj regopovoj komencis en Varsovio eldonon de propaganda gazeto por poloj "Nowy Kurier Warszawski"; en [[Varsovio]] aperis unua aldono al [[konspiro|konspira]] gazeteto ''Źródło'' (Fonto); [[Balta Maro]]: [[Sovetunio]] kaj [[Finnlando]] paktis pri malarmigo de la insularo [[Alando]] ** [[1941]]: komunista rezisto komenciĝis en [[Vardar|Vardara]] [[Makedonio]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: sur centra [[strategio|strategia]] direkto la germana 3-a Kirasita Grupo atingis superan [[Volgo]]n; nokte de la 11-a/12-a de oktobro Bomba Korpuso de [[RAF]] atakis [[Emden]] ** [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: ĝendarmoj pafmortigis en [[Lubartów]] sur [[juda tombejo]] 300-500 judojn de diversaj regionoj de Pollando, kaj de la [[geto]] germanoj forveturigis al [[ekstermejo]]j en [[Ekstermejo Bełżec|Bełżec]], [[Sobibor (koncentrejo)|Sobibór]] kaj [[Majdanek]] ĉirkaŭ 3 mil judojn; [[Sovetunio]]: [[Politburoo]] de [[Centra Komitato]] de la [[Komunista Partio de Sovetunio]] decidis pri konsisto de [[komunista partio]] de [[Belorusio]] kaj kreo de [[konspiro|konspira]] Centra Komitato ** [[1943]]: En [[koncentrejo]] [[Auŝvico]] [[SS (organizo)|SS]]-ano Wilhelm Clausen persone [[pafekzekutado|pafekzekutis]] 54 eminentajn malliberigitojn de pola [[nacieco]], suspektitajn pri aparteno al la koncentreja rezisto-movado; germanaj policoj pafmortigis en Woronicze kaj Łaźnie (ambaŭ apud [[Supraśl]]) respektive 65 kaj 56 personojn pro kunlaboro kun sovetaj [[partizano]]j, kaj en [[Legionowo]] 8; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: germana 3-a Kirasita Armeo retiriĝis al nova linio "Pantherstellung" ** [[1944]]: [[Tuvio|Popola Respubliko de Tannu-Tuva]] aliĝis al [[Sovetunio]]; trupoj de 2-a Ukraina Fronto en [[Transilvanio]] okupis [[Kluĵo]]n, kaj en [[Hungario]] [[Szeged]]; Balkana Fronto: en [[Serbio]] la soveta 31-a gvardia Armea Korpuso liberigis [[Subotica]], bulgara 6-a Infanteria Divizio direkte al [[Niŝ]] konkeris Bela Palanka * [[1946]]: en [[Varsovio]] sekureca servo arestis unu el ĉefaj aktivuloj de Pola Popola Partio Kazimierz Bagiński, [[homforkapto|forkaptito]] al la [[proceso de 16 gvidantoj de Pola Subtera Ŝtato]], malkaŝe kritikinta agadon de la komunista Pola Laborista Partio * [[1946]]: [[Zagrebo|Zagreba]] [[ĉefepiskopo]] Alojzije Stepinac estis kondamnita al 16 jaroj da malliberejo pro kunlaboro kun la reĝimo de [[ustaŝoj]] * [[1949]]: [[Wilhelm Pieck]] iĝis unua prezidento de [[Germana Demokratia Respubliko]] * [[1951]]: [[Speciala Enketa Komisiono de la Usona Kongreso pri Esploro de la Katina Murdo]] komencis pridemandadon de atestantoj * [[1954]]: [[Việt Minh]] transprenis kontrolon super [[Nord-Vjetnamio]] * [[1961]]: [[Sovetunio]]: en [[armea spaco]] de [[Semej|Semipalatinsk]] okazis unua [[atomkerna eksplodo]] * [[1962]]: [[Baziliko Sankta Petro]]: papo [[Johano la 23-a]] malfermis [[Dua Vatikana Koncilio|Duan Vatikanan Koncilion]] * [[1968]]: [[Kosmoesploro]]: [[NASA]] lanĉis [[Programo Apollo|Apollo 7]] kun homa skipo * [[1968]]: En [[Panamo]] kolonelo [[Omar Torrijos]] transprenis regopovon post [[puĉo]] * [[1971]]: [[Irano]]: semajna festado de la 2500-jariĝo de la [[Persa Imperio]] komenciĝis en [[Persepolo]] * [[1971]]: [[Sovetunio]]: en [[tera atmosfero]] forbrulis la unua kosmostacio [[Salut 1]] * [[1975]]: [[Usono]]: [[aviadila ŝipo]] ''USS Dwight D. Eisenhower'' surakviĝis; premiero de la televidseria komedio [[Saturday Night Live]]; en [[Arkansaso]] [[Bill Clinton]] [[nupto|nuptiĝis]] kun [[Hillary Rodham Clinton]] * [[1980]]: En [[Nederlando]] fondiĝis [[Kristandemokrata Apelo]] * [[1982]]: Oni [[surfaco|surfacigis]] en [[markolo]] apud la insulo [[Isle of Wight]] la [[vrako]]n de ''[[Mary Rose]]'', [[admiralŝipo]] de la milita ŝiparo de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] * [[1986]]: [[Malvarma milito]]: en [[Rejkjaviko]] renkontiĝis [[Ronald Reagan]] kaj [[Miĥail Gorbaĉov]] * [[1988]]: Unua "[[Tago de elŝrankiĝo]]" okazis en Usono * [[1988]]: En plimulto de polaj [[altlernejo]]j okazis studentaj [[manifestacio]]j kun postulo de releĝigo de [[Sendependa Asocio de Studentoj]] – eksterleĝigita post enkonduko de la [[milita stato en Pollando]] * [[1988]]: [[Strasburgo]]: papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] ekparolis en [[Eŭropa Parlamento]] * [[1989]]: Registaro de [[Ĉeĥoslovakio]] anoncis decidon redukti [[militservo]]n al 18 monatoj * [[1990]]: Unio de Polaj [[Aglomeraĵo]]j fondiĝis * [[1994]]: [[Rusio]]: drasta falo de la kurzo de [[rublo]] * [[1995]]: [[Batalhalto]] estas deklarita en [[Bosnio kaj Hercegovino]] * [[1997]]: [[Paul Biya]] gajnis [[Listo de ŝtatestroj de Kameruno|prezidentan elekton en Kameruno]] * [[1998]]: Papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] [[kanonizo|kanonizis]] germanan [[filozofo|filozofinon]] [[Edith Stein]] * [[2000]]: [[Kosmopramo Discovery]] startis de [[Kennedy Space Center]] dum [[flugo]] de STS-92, la centa misio de [[kosmopramo]] * [[2004]]: [[Kameruno]]: [[Paul Biya]] refoje gajnis prezidentan balotadon * [[2008]]: Pro [[tertremo]] en [[Ĉeĉenio]] ([[Rusio]]) 13 personoj pereis kaj 116 vundiĝis * [[2014]]: [[Charles Michel]] iĝis ĉefministro de Belgio * [[2015]]: [[Aleksandro Lukaŝenko]] la 5-an fojon gajnis prezidentan baloton en [[Belorusio]] * [[2018]]: [[Konstantinopola Ortodoksa Eklezio]] [[:n:Estas nuligita decido pri subiĝo de la Ukraina ortodoksa eklezio al la Rusa ortodoksa eklezio|nuligis]] [[tomoso]]n (eklezian decidon) pri subiĝo de la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio]] al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: ** Ukrainio ĉesis eksporti elektran energion al [[Eŭropa Unio]] por stabiligi sian [[energetiko|energetikan]] sistemon; korpoj de 62 pereintaj ukrainaj soldatoj revenis al Ukrainio, kaj kadre de interŝanĝo de [[militkaptito]]j al Ukrainio revenis 32 armeanoj; en [[Svjatohirsk]] estis trovita laŭvica rusa [[torturo|torturejo]] kaj amasa tombo ** [[rusia armeo]] elpafis 10 raketojn; unua germana kontraŭaviadila defendsistemo IRIS-T SLM estis transdonita de Germanio al ukraina armeo == Naskiĝoj == * [[1616]]: [[Andreas Gryphius]], germana poeto kaj verkisto (m. [[1664]]) * [[1629]]: [[Armand de Bourbon-Conti]], franca princo (m. [[1666]]) * [[1671]]: [[Frederiko la 4-a (Danio)|Frederiko la 4-a]], reĝo de [[Danio-Norvegio]] (m. [[1730]]) * [[1672]]: [[Filip Orlik]], kozako, militisto kaj diplomato (m. [[1742]]) * [[1734]]: [[Friedrich Eberhard von Rochow]], germana pedagogo kaj soldato (m. [[1805]]) * [[1738]]: [[Arthur Phillip]], brita admiralo, guberniestro de [[Novsudkimrio]] (m. [[1814]]) * [[1755]]: [[Fausto Elhuyar]], hispana kemiisto (m. [[1833]]) * [[1758]]: [[Heinrich Olbers]], germana astronomo (m. [[1840]]) * [[1775]]: [[William Smith (maristo)|William Smith]], angla navigisto, malkovrinto de [[Sudaj Ŝetlandaj Insuloj]] (m. [[1847]]) * [[1788]]: [[Simon Sechter]], aŭstra muzikteoriisto, muzikpedagogo, orgenisto, dirigento kaj komponisto (m. [[1867]]) * [[1792]]: [[Maria Barjatinskaja]], germana-ruslanda mecenatino kaj filantropino (m. [[1858]]) * [[1799]]: [[Caroline Junot]], germana edukistino kaj lernejfondintino (m. [[1850]]) * [[1816]]: [[Pedro de Madrazo y Kuntz]], hispana pentristo kaj verkisto, kritikisto pri [[arto]] (m. [[1989]]) * [[1818]]: [[Emilie d'Oultremont]], belga [[monaĥino]], katolika beatulino (m. [[1878]]) * [[1825]]: [[Conrad Ferdinand Meyer]], svisa verkisto germanlingva (m. [[1898]]) * [[1825]]: [[Maria Firmina dos Reis]], brazila instruistino, pioniro en la publika [[edukado]], ĵurnalistino kaj verkistino (m. [[1917]]) * [[1849]]: [[William Knox D'Arcy]], brita entreprenisto kaj investinto pri [[nafto]] (m. [[1917]]) * [[1872]]: [[Emily Davison]], brita virin[[balotrajtisto|balotrajtistino]] (m. [[1913]]) * [[1876]]: [[Miklós Havas]], hungara muzikkritikisto, dramisto (m. [[1944]]) * [[1876]]: [[Gertrud von Le Fort]], germana katolika verkistino (m. [[1971]]) * [[1884]]: [[Friedrich Bergius]], germana kemiisto Nobelpremiita (m. [[1949]]) * [[1884]]: [[Eleanor Roosevelt]], usona agantino por [[homrajtoj]], unua damo de Usono (m. [[1962]]) * [[1885]]: [[Václav Vrbata]], ĉeĥa [[skiado|skiisto]] (m. [[1913]]) * [[1885]]: [[François Mauriac]], franca verkisto Nobelpremiita (m. [[1970]]) * [[1889]]: [[Nikolaj Borisov]], soveta kaj rusa verkisto, [[futurismo|futurisma]] [[Esperanta literaturo|esperantlingva verkisto]], aŭtoro de ''Intima parolad''' kaj ''La hundo de Lia Majesteco'', ĉefiniciatinto de [[Internacia Asocio de Revoluciaj Esperantaj Verkistoj]], ekzekutita dum [[Granda purigo|granda teroro]] (m. [[1937]]) * [[1894]]: [[Yui Chunoshin]], japana radio-inĝeniero, membro de [[Japana Esperanto-Instituto]], aganto de [[kontraŭatomenergia movado]] esperantiginta la libron pri [[hibakuŝo]]j ''Viktimoj de la atombombo'', kaj aliĝinta al [[paca movado]] koncerne [[Vjetnama milito|Vjetnaman militon]], sinbruliginto (m. 1967) * [[1901]]: [[János Józsa]], rumania hungara lingvisto kaj tradukisto (m. [[1973]]) * [[1903]]: [[Kazimierz Kordylewski]], pola astronomo (m. [[1981]]) * [[1906]]: [[Izolda Erdély]], rumania hungara aŭtorino (m. nekonata) * [[1906]]: [[Dezső Schön]], rumania hungara-israela redaktoro, verkisto (m. [[2000]]) * [[1911]]: [[István Korda]], hungara poeto, verkisto kaj tradukisto (m. [[1984]]) * [[1916]]: [[Antoni Heda]], komandanto de [[partizano|partizanaj]] taĉmentoj de la [[Pola Enlanda Armeo]] (m. [[2008]]) * [[1918]]: [[Pranas Gavėnas]], litova pastro, [[Salesianoj de Don Bosco|salesiano]], esperantisto, eldoninta libretojn pri ''[[Sankta Kazimiro]] (1458-1484)'' en la [[portugala]] kaj Esperanto, celebrinta meson en [[Baltiaj Esperanto-Tagoj]] en [[Veisiejai]] (m. [[2000]]) * [[1918]]: [[Irén Józsa Nemes]], rumania hungara pentristino (m. [[2003]]) * [[1919]]: [[Art Blakey]], usona ĵaz-frapinstrumentisto (m. [[1990]]) * [[1926]]: [[Thich Nhat Hanh]], vjetnama [[budhismo|budhisma]] monaĥo (m. [[2022]]) * [[1929]]: [[Liselotte Pulver]], svisa aktorino kaj filma stelulino * [[1932]]: [[Richard Lugner]], aŭstra entreprenisto kaj politikisto (m. [[2024]]) * [[1942]]: [[Amitabh Bachchan]], barata aktoro * [[1943]]: [[Enikő Simó]], rumania hungara scenejdekoraciistino, tekstilartistino * [[1949]]: [[Barbara Fedyszak-Radziejowska]], pola sociologino kaj etnografino * [[1950]]: [[József Váradi]], rumania hungara matematikisto kaj pedagogo * [[1951]]: [[Jean-Jacques Goldman]], franca [[kantaŭtoro]] kaj komponisto * [[1961]]: [[Amr Diab]], egipta kantisto kaj komponisto * [[1962]]: [[Andrzej Błasik]], pola [[militisto]], [[armea generalo]], ĉefkomandanto de la [[Pola Aer-Armeo]] (m. [[2010]]) * [[1970]]: [[Magor Plugor]], rumania hungara, hungara poeto * [[1972]]: [[Claudia Black]], aŭstralia aktorino, aŭtorino de [[sonlibro]]j * [[1973]]: [[Kaneshiro Takeshi]], japana-tajvana aktoro * [[1983]]: [[Ruslan Ponomarjov]], ukraina ŝakisto, [[grandmajstro]] == Mortoj == * [[1159]]: [[Vilhelmo la 1-a (Bulonjo)|Vilhelmo la 1-a]], grafo de [[Graflando Bulonjo|Bulonjo]] (n. ĉirkaŭ [[1137]]) * [[1303]]: [[Bonifaco la 8-a]], papo (n. ĉirkaŭ [[1235]]) * [[1347]]: [[Ludoviko la 4-a (Sankta Romia Imperio)|Ludoviko la 4-a]], unua germana reĝo, imperiestro de la [[Sankta Romia Imperio]] (n. [[1282]]) * [[1424]]: [[Jan Žižka]], ĉeĥa militisto kaj armeestro, komandanto de [[taboritoj]] (n. ĉirkaŭ [[1360]]) * [[1493]]: [[Leonor de Aragono]], dukino de [[Ferrara]], [[Modeno]] kaj [[Reggio nell'Emilia|Reggio]] (n. [[1450]]) * [[1531]]: [[Zvinglo]], svisa sacerdoto, unu el la fondintoj de protestantismo (n. [[1484]]) * [[1542]]: [[Thomas Wyatt (poeto)|Thomas Wyatt]], angla poeto, kortegano kaj diplomato (n. [[1503]]) * [[1648]]: [[György Rákóczi la 1-a]], princo de [[Transilvanio]] (n. [[1593]]) * [[1670]]: [[Louis Le Vau]], franca arkitekto (n. [[1612]]) * [[1708]]: [[Ehrenfried Walther von Tschirnhaus]], germana sciencisto, inventinto de eŭropa [[porcelano]] (n. [[1651]]) * [[1779]]: [[Kazimierz Pułaski]], komandanto kaj marŝalo de la [[Bara Konfederacio]], heroo de la [[Usona Milito de Sendependeco]], patro de la usona [[kavalerio]] (n. [[1745]]) * [[1889]]: [[James Prescott Joule]], angla fizikisto (n. [[1818]]) * [[1896]]: [[Anton Bruckner]], aŭstra komponisto kaj orgenisto (n. [[1824]]) * [[1897]]: [[Ignác Helfy]], hungara ĵurnalisto kaj politikisto (n. [[1830]]) * [[1910]]: [[Heinrich Caro]], germana kemiisto (n. [[1834]]) * [[1916]]: [[Otto (Bavario)|Otto]], reĝo de [[Bavario]] (n. [[1848]]) * [[1919]]: [[Karl Gjellerup]], dana-germana verkisto Nobelpremiita (n. [[1857]]) * [[1934]]: [[Radó Kövesligethy]], hungara astronomo kaj [[terfiziko|terfizikisto]] (n. [[1862]]) * [[1938]]: [[Márton Fehér]], hungara, rumania hungara ĵurnalisto (n. [[1878]]) * [[1940]]: [[Vito Volterra]], itala matematikisto kaj fizikisto (n. [[1860]]) * [[1948]]: [[László Boros]], hungara ĵurnalisto, verkisto (n. [[1892]]) * [[1958]]: [[Maurice de Vlaminck]], franca pentristo (n. [[1876]]) * [[1961]]: [[Fratoj Marx|Chico Marx]], usona [[komikisto|komika]] aktoro (n. [[1887]]) * [[1963]]: [[Jean Cocteau]], franca artisto kaj reĝisoro (n. [[1889]]) * [[1965]]: [[Dorothea Lange]], usona dokumentar[[fotisto|fotistino]] (n. [[1895]]) * [[1969]]: [[Kazimierz Sosnkowski]], pola generalo, politikisto (n. [[1885]]) * [[1980]]: [[László Földes (etnografo)|László Földes]], hungara etnografo kaj redaktoro (n. [[1934]]) * [[1981]]: [[Dezső Jász]], hungara redaktoro, verkisto kaj milithistoriisto (n. [[1897]]) * [[1986]]: [[Georges Dumézil]], franca [[filologo]], [[kompara literaturscienco|kompara lingvosciencisto]], [[kartvela|kartvelologo]] (n. [[1898]]) * [[1996]]: [[Stanisław Tołpa]], pola profesoro pri [[botaniko]] (n. [[1901]]) * [[1996]]: [[Renato Russo]], brazila muzikisto kaj kantisto (n. [[1960]]) * [[2000]]: [[Mihály Szegedi]], [[hungara esperantisto]], [[delegito de UEA]] pri [[fervojo|fervoja]] [[terminaro]] (n. [[1925]]) * [[2000]]: [[Donald Dewar]], ĉefministro de Skotlando (n. [[1937]]) * [[2006]]: [[Tibor Dáné]], rumania hungara verkisto, redaktoro (n. [[1923]]) * [[2007]]: [[Sri Chinmoy]], bengala filozofo kaj artisto, religia gvidanto, instruisto de [[jogo]] kaj [[meditado]] (n. [[1931]]) * [[2008]]: [[Neal Hefti]], usona ĵazmuzikisto, trumpetisto, komponisto, kaj aranĝisto (n. [[1922]]) * [[2008]]: [[Vija Artmane]], latva aktorino (n. [[1929]]) * [[2008]]: [[Jörg Haider]], aŭstra politikisto, ĉefministro de [[Karintio]] (n. [[1950]]) * [[2017]]: [[Clifford Husbands]], ĝenerala [[guberniestro]] de [[Barbado]] (n. [[1926]]) * [[2019]]: [[John Giorno]], usona poeto kaj performanca artisto (n. [[1936]]) * [[2025]]: [[Zora Heide]], kroata esperantistino (n. [[1924]]) * [[2025]]: [[Diane Keaton]], usona aktorino (n. [[1946]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Kristanismo|Kristana]] [[kalendaro de sanktuloj]]: [[Filipo la Diakono]] el [[Nova Testamento]], katolika sanktulo; [[Romkatolika Eklezio]]: rememoro de papo [[Johano la 23-a]] * [[Usono]]: Tago de [[Kazimierz Pułaski]], pola generalo, festata ekde 1933 * [[Tago de elŝrankiĝo]], komencita en [[Usono]] en 1988 * [[Internacia tago de knabinoj]], festata ekde 2012 == Tagoj de [[semajno]] == La '''11-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:11-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|11]] [[Kategorio:11-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1011]] gmhhsmzl7t1d0d4tziuayc2u2u2oujo 0 6903 9350689 9174111 2026-04-10T12:40:50Z ~2026-22039-60 254987 /* Eventoj */ koncizigo 9350689 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{oktobro}} La '''9-a de oktobro''' estas la 282-a tago de la jaro (la 283-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 83 tagoj restas. Je la 9-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[-43]]: [[Romio|Romia]] militisto fondis Lugdunum (hodiaŭa [[Liono]]) * [[768]]: Fratoj [[Karlo la Granda]] kaj [[Karlomano la 1-a]] kroniĝis kiel kunregantoj de [[Franka imperio]] * [[1000]]: [[Vikingoj|Vikingo]] [[Leifr Eiríksson]] alteriĝis al [[Vinlando]] iĝante unua konata eŭropano, kiu atingis [[Nordameriko]]n * [[1192]]: [[Rikardo la 1-a (Anglio)|Rikardo la 1-a]] forlasis [[Sankta Lando|Sanktan Landon]] kaj reŝipiĝis al Anglio post subskribo de pactraktato kun [[Saladino]] fine de la [[Tria krucmilito]] * [[1238]]: [[Jakobo la 1-a (Aragono)|Jakobo la Konkeranto]] liberigis [[Valencio]]n de araba regado * [[1305]]: Ĉeĥa reĝo [[Venceslao la 3-a (Bohemio)|Venceslao la 3-a]] eksiĝis de la [[Hungario|hungara krono]] * [[1410]]: [[Malnovurba Urbodomo]]: [[Astronomia horloĝo de Prago]] estis unuafoje menciita en dokumentoj * [[1446]]: En [[Koreio]] oni publikigis [[Korea alfabeto|korean alfabeton]] * [[1479]]: En [[kastelo]] en Nowe Miasto Korczyn ([[distrikto Buski]]) [[Altaj majstroj de Ordeno de germanaj kavaliroj|alta majstro de la ordeno de germanaj kavaliroj]] Martin Truchsess von Wetzhausen [[omaĝo|omaĝis]] al pola reĝo [[Kazimiro la 4-a (Pollando-Litovio)|Kazimiro la 4-a]] * [[1514]]: [[Ludoviko la 12-a (Francio)|Ludoviko la 12-a]] edziĝis al [[Mary Tudor]] * [[1531]]: [[Svislando]]: [[2-a Milito de Kappel]] inter katolikaj kaj protestantaj kantonoj eksplodis * [[1556]]: [[Venezuelo]]: urbo [[Merido (Venezuelo)|Merido]] fondiĝis * [[1594]]: [[Srilanko]]: armeo de [[Portugala kolonia imperio]] estis neniigita de la Reĝlando de [[Kandi (Srilanko)|Kandi]] - fino de la kampanjo de Danturo * [[1610]]: [[Pola-rusa milito 1609-1618|Moskva milito]]: pola militisto [[Stanisław Żółkiewski]] okupis la [[Moskva Kremlo|Moskvan Kremlon]] * [[1626]]: Venko de pola militistaro en la batalo de [[Bila Cerkva]] inter [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]] kaj [[Krimea Ĥanlando]] * [[1635]]: [[Usono]]: regopovoj de [[Salem (Masaĉuseco)|Salem]] kondamnis al [[ekzilo]] pastoron [[Roger Williams]], postan defendanton de [[indianoj]] * [[1676]]: Nederlanda fizikisto [[Antonie van Leeuwenhoek]] skribis leteron al la [[Reĝa Societo de Londono]] kun unua priskribo de [[protozoo]] * [[1683]]: Pola reĝo [[Johano la 3-a Sobieski]] en la dua batalo de [[Štúrovo|Parkany]] frakasis la turkan armeon * [[1701]]: [[Konektikuto]]: [[Universitato Yale]] fondiĝis * [[1708]]: [[Granda Nordia Milito]]: venko de rusa armeo super la sveda en batalo de Leśna (nun [[Mahilova regiono]]) * [[1717]]: [[Burbono (dinastio)|Burbonaj]] regopovoj malfondis universitaton en [[Ilerdo]] * [[1760]]: [[Sepjara milito]]: rusaj trupoj okupis [[Berlino]]n * [[1789]]: En [[Francio]] oni malpermesis [[torturo]]jn * [[1804]]: Fondo de [[Hobarto]], la nuna ĉefurbo de [[Tasmanio]] * [[1806]]: [[Reĝlando Prusio]] deklaris militon al [[Francio]] * [[1807]]: Prusio abolis [[servuteco|personan dependecon]] de kamparanoj disde [[bieno|bienuloj]] * [[1817]]: [[Orienta Flandrio]]: fondo de [[universitato]] en [[Gento (urbo)|Gento]] * [[1824]]: En [[Kostariko]] oni abolis [[sklaveco]]n * [[1829]]: Armena verkisto [[Ĥaĉatur Abovjan]] kiel unua grimpis [[Ararato]]n * [[1845]]: Angla teologo, filozofo, verkisto [[John Henry Newman]] [[konverto (religio)|konvertiĝis]] de [[anglikanismo]] al [[katolikismo]] * [[1874]]: [[Berno]]: [[Universala Poŝta Unio]] fondiĝis * [[1878]]: [[Rusia imperio]] ekregis sudan [[Besarabio]]n * [[1888]]: Oficiala malfermo al la [[publiko]] de la [[Vaŝingtona Monumento]], tiutempe la plej alta konstruaĵo en la mondo * [[Unua Mondmilito]] ** [[1914]]: [[Sieĝo de Antverpeno (1914)|Sieĝo de Antverpeno]]: civilaj regopovoj kapitulacis, permesante al germana armeo konkeri la urbon; [[Józef Piłsudski]] enmanigis la unuajn [[oficiro|oficirajn]] nomumigojn al 136 pafistaj komandantoj ** [[1915]]: Armeoj de [[Germanio]] kaj [[Aŭstrio-Hungario]] konkeris [[Beogrado]]n ** [[1918]]: Usona prezidento [[Woodrow Wilson]] anoncis ke batalhalto kun [[Germanio]] estas kondiĉigita de tuja evakuo de la okupitaj teritorioj de [[Belgio]] kaj [[Francio]] * [[1919]]: Teamo de [[basbalo]] [[Cincinnati Reds]] venkis en finala [[Monda Serio (basbalo)|Monda Serio]] super [[Chicago White Sox]], iĝante unuafoje en sia historio venkanto de la [[Grandaj Ligoj de Basbalo]] * [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Milito]]: ** [[1919]]: Pacaj [[negoco]]j kun [[bolŝevismo|venkitaj bolŝevikoj]] komenciĝis en Mikaszewicze (nun en [[Bresta regiono]]) * [[1920]]: Pola generalo [[Lucjan Żeligowski]], ŝajnigante malobeon al Supera Komandanto [[Józef Piłsudski]], okupis [[Centra Litovio 1920-1940|Vilnon kun ĉirkaŭaĵoj]] * [[1926]]: [[Nupto]] de francaj gesciencistoj [[Frédéric Joliot-Curie]] kaj [[Irène Joliot-Curie]] * [[1934]]: Dum vizito en Francio estis murdita reĝo de [[Jugoslavio]] [[Aleksandro la 1-a Karađorđević]] * [[1936]]: [[Usono]]: inaŭguro de [[Akvobaraĵo Hoover]] * [[1937]]: [[Granda purigo|Granda teroro]]: [[NKVD-trio]] de [[NKVD]] el [[Leningrada provinco]] mortkondamnis unuverdikte 1116 malliberulojn de [[Solovecaj insuloj]] * [[Dua Mondmilito]] ** [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: ''Kurjer Warszawski'' (Varsovia Kuriero) aperis la lastan fojon; en vilaĝo Dobrcz apud [[Bydgoszcz]] [[Wehrmacht|germana armeo]] pafmortigis 800 personojn kaj en vilaĝo Tryszczyn apud la urbo finiĝis amasaj ekzekutoj de la loĝantoj de Bydgoszcz; [[Francio]]: aresto de 35 komunistaj parlamentanoj ** [[1940]]: [[Bukareŝto]]: lasta numero de "Kurier Polski" aperis, eldonata de 1931; [[Batalo de Anglio]]: [[Luftwaffe]] bombis [[Katedralo Sankta Paŭlo (Londono)|Katedralon Sankta Paŭlo]] en [[Londono]] ** [[1941]]: per armea [[puĉo]] estis demisiita prezidento de Panamo [[Arnulfo Arias]] ** [[1942]]: Laŭ ordono de [[Heinrich Himmler]] [[militkaptito|militkaptitejo]] en [[Varsovio]] iĝis [[koncentrejo]] [[KL Warschau]]; estro de [[distrikto Radomski]] malpermesis al poloj eniri al [[geto]]j; [[Holokaŭsto]]: [[Vieno]] estis klasifikita kiel libera de [[judoj]] ([[Judenfrei]]); [[Aliancanoj]] bombis [[Nafta rafinejo|naftan rafinejon]] kaj [[riparado|riparejon]] de [[lokomotivo]]j en [[Lillo]] ** [[1943]]: [[Volinia masakro]]: [[ukraino]]j murdis en vilaĝo Kościuszków (proksime al [[Lucko]]) 5 polojn; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: trupoj de Nord-Kaŭkaza Fronto finis ekstermon de [[faŝismo|faŝistaj]] trupoj sur [[Tamanja duoninsulo]] ** [[1944]]: [[Varsovio]]: evakuo de [[ribelo de Varsovio|ribelaj]] kaj civilaj [[malsanulejo]]j, la urbon forlasis protekta la 8-a [[bataliono]] de [[Pola Enlanda Armeo]]; [[Detruo de Varsovio]]: germanaj [[sapeo|sapeistoj]] komencis eksplodigi ĉirkaŭ 30% de antaŭmilitaj konstruaĵoj de la [[Vistulo|maldekstraborda]] Varsovio; laŭ rekomendo de [[Adolf Hitler]] SS-estro [[Heinrich Himmler]] ordonis tute detrui [[Varsovio]]n; dekreto de [[NKVD]] pri intensigo de la batalo kontraŭ la [[Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj]] en okcidenta [[Ukrainio]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: soveta 8-a Armeo purigis [[Saaremaa|Ozilia]] de malamiko; Balkana Fronto: taĉmento de la soveta 3-a Ukraina Fronto direktiĝis de Arĉar ([[provinco Vidin]]) al [[Beogrado]]; [[Grekio]]: Politika Komitato pri Nacia Liberigo, ankaŭ konata kiel la Montara Registaro, malfondiĝis * [[1945]]: [[Nacia Lernejo pri Administrado (Francio)|Nacia Lernejo pri Administrado]] fondiĝis en [[Francio]] * [[1945]]: Oni nuligis malpermeson de la [[Komunismo|Komunista]] Partio de [[Venezuelo]] * [[1948]]: [[Stalinismo]]: kuriero de Ĉefkomandejo de [[Pola Enlanda Armeo]] kaj organizanto de malleĝa transporto eksterlanden de personoj persekutataj de sekureca servo kaj familioj de oficiroj de la armeo de [[Władysław Anders]], [[Tadeusz Bejt]], estis [[kidnapo|kidnapita]] de sia loĝejo en [[Berlino]], alveturigita al [[Varsovio]], enprizonigita kaj ekzekutita * [[1952]]: Premiero de la japana filmo [[Ikiru (filmo)|''Vivi'']], reĝisorita de [[Kurosawa Akira]] * [[1962]]: [[Ugando]] fariĝis sendependa de [[Britio]] * [[1963]]: [[Italio]]: [[terglito]] falis en la [[baseno]]n de la [[akvobaraĵo]] [[Vajont]], kaŭzante [[ondo]]n, kiu detruis [[Longarone]] kun pli ol 1 900 viktimoj * [[1968]]: En [[Moskvo]] komenciĝis proceso kontraŭ venintoj al la [[Ruĝa Placo (Moskvo)|Ruĝa Placo]] la [[25-an de aŭgusto]] proteste kontraŭ sovetia [[Invado en Ĉeĥoslovakio]] * [[1969]]: Ĉeĥoslovaka registaro en [[Prago]] malpermesis al individuoj vojaĝi al [[Okcidenta Eŭropo]] pro la grandega nombro da [[elmigrado]] * [[1970]]: [[Kamboĝo]] proklamiĝis kiel [[kmera lingvo|Kmera]] Respubliko * [[1971]]: [[GDR]]: monumento al [[Karl Marx]] estis inaŭgurita en [[Karl-Marks-Urbo]] * [[1973]]: [[Elvis Presley]] divorcis disde [[Priscilla Presley]] * [[1975]]: Sovetia sciencisto kaj [[disidento]] [[Andrej Saĥarov]] ricevis [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] * [[1975]]: En [[Varsovio]] oni subskribis interkonsenton permesantan al germana [[malplimulto]] elmigri al [[FRG]] kun samtempa certigo fare de [[Bonn]] pagi [[pensio]]n al polaj [[trudlaboro|trudlaboristoj]] en [[Tria Regno]] * [[1977]]: Papo [[Paŭlo la 6-a]] [[kanonizo|kanonizis]] [[maronitoj|maronitan]] monaĥon [[Ŝarbel Maĥluf]] * [[1980]]: [[Papo]] [[Johano Paŭlo la 2-a]] renkontiĝis kun [[Dalai-lamao]] [[Tenzin Gyatso]] en [[Vatikano]] * [[1982]]: Atako kontraŭ [[sinagogo]] en [[Romo]] kaŭzis morton de dujara infano kaj vundiĝon de 35 homoj * [[1983]]: Kelkajn minutojn antaŭ alveno de prezidento de [[Suda Koreio]] [[Ĝon Du-hŭan]] eksplodo de bombo metita de [[Norda Koreio|nordkoreaj]] agentoj detruis [[Muzeo]]n de [[Martiro]]j en la ĉefurbo de [[Birmo]] [[Jangono]] - 4 birmanoj pereis kaj 17 membroj de korea delegitaro, 46 personoj vundiĝis * [[1986]]: Usona [[televidkanalo]] [[Fox Broadcasting Company]] ekfunkciis * [[1988]]: [[Litovio]]: trikolora [[flago de Litovio]] estis hisita sur la [[turo]] de Granda Militmuzeo en [[Kaŭno]] * [[Revolucioj de 1989]] ** Pli ol 70 000 manifestaciantoj en [[Lepsiko]] protestis kontraŭ la [[GDR|orientgermana]] komunista reĝimo ** [[Sovetunio]] agnoskis la rajton de [[laboristo]]j al [[striko]]j ** Ĝenerala [[akuzisto]] de [[Pola Popola Respubliko]] turnis sin al la ĝenerala akuzisto de [[Sovetunio]] pri komenco de esplora enketo de la [[masakro de Katin|krimo de Katin]] * [[2004]]: [[Afganio]]: [[Hamid Karzai]] gajnis unuan [[demokratio|demokratian]] prezidentan balotadon * [[2006]]: [[Nord-Koreio]] testis eksplodon de [[nuklea armilo]] * [[2006]]: [[Toomas Hendrik Ilves]] iĝis [[prezidanto de Estonio|prezidento de Estonio]] * [[2008]]: [[Montenegro]] kaj [[Norda Makedonio|Makedonio]] agnoskis sendependecon de [[Kosovo]] * [[2009]]: En [[Luno|luna]] [[nubo]] estiĝinta post intencita frakaso de la usona [[kosmosondilo]] [[Lunkratera observo- kaj skanosatelito|LCROSS]] oni poste malkovris [[akvo]]n * [[2012]]: Ĉeĥa [[hokeo|hokeisto]] [[Dominik Hašek]] anoncis finon de sia sporta kariero * [[2012]]: 15-jara pakistana aktivulino pri aliro al [[edukado]] kaj [[virinaj rajtoj]] [[Malala Yousafzai]] estis pafvundita al la kapo kaj kolo en atenco de [[talibo]]j * [[2013]]: [[Ilham Alijev]] estis elektita la trian fojon por la posteno de [[prezidento]] de [[Azerbajĝano]] * [[2014]]: [[Jemeno]]: 47 personoj pereis kaj 88 vundiĝis en du bombaj [[atenco]]j en la ĉefurbo [[Sanao]] * [[2016]]: Batalgrupo atakis landliman poŝton en [[Birmo]], mortigante naŭ homojn kaj komencante periodon de intensa [[persekutado]] de [[rohinĝoj]] * [[2017]]: La 3-a Eŭropa [[Forumo]] de [[Cibermilito|Cibersekureco]] komenciĝis en [[Krakovo]] * [[2019]]: [[Terorismo]]: atako al [[sinagogo]]j dum [[Jom Kipur]] en [[Halle (Saale)|Halle]] kaj [[Landsberg (distrikto Saale)|Landsberg]] * [[2019]]: [[Turkio]] komencis [[invado]]n al nordorienta [[Sirio]] == Naskiĝoj == * [[1201]]: [[Robert de Sorbon]], franca teologo, fondinto de la universitato [[Sorbono]] (m. [[1274]]) * [[1221]]: [[Salimbene de Adam]], itala [[kroniko|kronikisto]], ordena fratulo (m. [[1288]]) * [[1261]]: [[Denizo (Portugalio)|Denizo]], reĝo de Portugalio (m. [[1325]]) * [[1623]]: [[Ferdinand Verbiest]], flandra jezuito, ĉina [[mandareno]] (m. [[1688]]) * [[1666]]: [[Christian August de Sachsen-Zeitz]], germana duko kaj [[primaso]] (m. [[1725]]) * [[1704]]: [[János András Segner]], germana profesoro, fizikisto, kemiisto, matematikisto, kuracisto, astronomo (n. [[1777]]) * [[1735]]: [[Karlo Vilhelmo Ferdinando (Brunsvigo-Wolfenbüttel)|Karlo Vilhelmo Ferdinando]], germana princo kaj soldulo (m. [[1806]]) * [[1757]]: [[Karlo la 10-a (Francio)|Karlo la 10-a]], reĝo de Francio (m. [[1836]]) * [[1788]]: [[József Kossics]], hungara katolika pastro, instruisto, ĉasisto (m. [[1867]]) * [[1811]]: [[Heinrich Albert Jahn]], svisa historiisto (m. [[1900]]) * [[1813]]: [[Giuseppe Verdi]], itala komponisto (m. [[1901]]) * [[1823]]: [[Antal Weber]], hungara arkitekto, ministro, edukisto (m. [[1889]]) * [[1825]]: [[Josef Jireček]], ĉeĥa filologo, etnografo, historiisto (m. [[1888]]) * [[1835]]: [[Camille Saint-Saëns]], franca komponisto, virtuozo de fortepiano kaj orgeno, dirigento (m. [[1921]]) * [[1845]]: [[Erwin Rohde]], germana klasika filologo kaj religiscienculo (m. [[1898]]) * [[1846]]: [[Maksymilian Gierymski]], pola [[pentristo]] (n. [[1874]]) * [[1849]]: [[József Jekelfalussy]], hungara statistikisto, ekonomikisto (m. [[1901]]) * [[1851]]: [[Franciszek Kamieński]], pola [[botanikisto]] (m. [[1912]]) * [[1852]]: [[Hermann Emil Fischer]], germana Nobelpremiita kemiisto (m. [[1919]]) * [[1853]]: [[José do Patrocínio]], brazila farmaciisto, ĵurnalisto, verkisto, oratoro, kaj aktiva politikisto (m. [[1905]]) * [[1858]]: [[Mihajlo Pupin]], serba-usona fizikisto, inventisto, profesoro (m. [[1935]]) * [[1859]]: [[Lajos Bodola (geodeziisto)|Lajos Bodola]], hungara geodeto, inĝeniero, profesoro (m. [[1905]]) * [[1859]]: [[Alfred Dreyfus]], franca oficiro famiĝinta pro t.n. [[Dreyfus-skandalo]] (m. [[1935]]) * [[1873]]: [[Karl Schwarzschild]], germana pioniro de [[astrofiziko]] (m. [[1916]]) * [[1874]]: [[Nikolao Roerich]], rusa pentristo, verkisto, poeto, [[vojaĝisto]] kaj esploristo de [[Azio]] (m. [[1947]]) * [[1876]]: [[Gyula Szini]], hungara verkisto kaj ĵurnalisto, enestanta en ''[[Hungara Antologio]]'' (m. [[1932]]) * [[1879]]: [[Max von Laue]], germana Nobelpremiita fizikisto (m. [[1960]]) * [[1881]]: [[Victor Klemperer]], germana verkisto kaj filologo (m. [[1960]]) * [[1883]]: [[Béla Kölönte]], hungara lokhistoriisto kaj verkisto (m. [[1934]]) * [[1884]]: [[Helene Deutsch]], pola-usona [[psikoanalizo|psikoanalizistino]] (m. [[1982]]) * [[1888]]: [[Nikolaj Buĥarin]], rusa politikisto, ĉefredaktoro de ''[[Pravda]]'', gvidanto de [[Tria Internacio]], viktimo de [[Granda purigo|Granda Teroro]] (m. [[1938]]) * [[1888]]: [[Gyula Vidor]], hungara/rumania hungara redaktoro, verkisto (m. nekonata) * [[1892]]: [[Ivo Andrić]], serba verkisto kaj poeto Nobelpremiita (m. [[1975]]) * [[1893]]: [[Heinrich George]], germana aktoro, teatrestro (m. [[1946]]) * [[1906]]: [[Léopold Sédar Senghor]], senegala poeto kaj politikisto (m. [[2001]]) * [[1907]]: [[Jacques Tati]], franca reĝisoro, scenaristo kaj aktoro (m. [[1982]]) * [[1907]]: [[Horst Wessel]], germana-nazia politikisto, aŭtoro de neoficiala himno de [[NSDAP]] ''[[Horst Wessel Lied|Kanto de Horst Wessel]]'', murdita (m. [[1930]]) * [[1909]]: [[István Horváth (poeto)|István Horváth]], rumania hungara poeto, verkisto (m. [[1977]]) * [[1918]]: [[Howard Hunt]], CIA-agento, kulpulo en la [[Watergate-skandalo]] (m. [[2007]]) * [[1918]]: [[Bebo Valdés]], kuba pianisto kaj komponisto (m. [[2013]]) * [[1919]]: [[Krystyna Wańkowicz]], pola sanitariistino kaj kurierino, soldatino de [[Pola Enlanda Armeo]], partoprenantino de la [[ribelo de Varsovio]] (m. [[1944]]) * [[1919]]: [[Rezső Sugár]], hungara komponisto, instruisto kaj profesoro (m. [[1988]]) * [[1919]]: [[Magdolna Zsakó]], rumania hungara, biologino, geografino (m. [[2015]]) * [[1920]]: [[Yusef Lateef]], usona ĵazmuzikisto kaj multinstrumentisto (m. [[2013]]) * [[1921]]: [[Tadeusz Różewicz]], pola poeto, partizano, dramisto, verkisto (m. [[2014]]) * [[1922]]: [[Attila Palkó]], rumania hungara etnografo, lokhistoriisto (m. [[2012]]) * [[1923]]: [[Stefan de Julien]], pola subleŭtenanto, soldato de [[Pola Enlanda Armeo]], partoprenanto de la [[ribelo de Varsovio]] (m. [[1944]]) * [[1923]]: [[Éva Czjek]], hungara tradukistino (m. [[2003]]) * [[1924]]: [[László Csaba (arkitekto)|László Csaba]], hungara arkitekto, altlerneja instruisto (m. [[1995]]) * [[1925]]: [[Sándor Fazoli]], rumania hungara historiisto, universitata adjunkto (m. [[2010]]) * [[1926]]: [[Shi Jiuyong]], ĉina juristo, prezidanto de la [[Internacia Kortumo]] (m. [[2022]]) * [[1927]]: [[Irén Implon]], rumania hungara ĵurnalistino, redaktorino (m. [[2011]]) * [[1929]]: [[Vladimír Menšík]], ĉeĥa aktoro (m. [[1988]]) * [[1933]]: [[Peter Mansfield]], brita fizikisto, Nobelpremiita pri medicino pro [[magneta resonanca bildigo]] (m. [[2017]]) * [[1935]]: [[Tibor Fátyol]], rumania hungara komponisto, primuzika verkisto (m. [[2017]]) * [[1938]]: [[Heinz Fischer]], [[ŝtatprezidento]] de Aŭstrio, membro de la [[Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]], honora protektanto de [[UK 1992]] * [[1938]]: [[Olga Orbán Szabó]], rumania hungara rapiristino, mondĉampionino (m [[2022]]) * [[1939]]: [[Oldřich Kníchal]], slovaka esperantisto, kunlaboranto de [[Ĉeĥoslovaka Esperanto-Komitato]], komitatano de [[ĈEA]] kaj redaktoro de ties bulteno "[[Starto]]", prezidanto de la [[MEM]]-sekcio en [[ĈSR]], redaktanto de "[[PACO (revuo)|PACO]]", translokiĝinta kun sia edzino [[Éva Tófalvy]] al Hungario, tradukisto (m. [[2021]]) * [[1939]]: [[Béla Zsók]]: rumania hungara muzikfolkloristo, etnografo (m. [[2006]]) * [[1940]]: [[Erzsébet Halasi]], rumania hungara aktorino (m. [[2014]]) * [[1940]]: [[John Lennon]], angla muzikisto, membro de ''[[The Beatles]]'' (m. [[1980]]) * [[1941]]: [[Trent Lott]], usona politikisto * [[1944]]: [[Peter Tosh]], jamajka muzikisto kaj kantisto, pioniro de [[regeo]], [[rastafaria movado|rastafaria movadano]] (m. [[1987]]) * [[1947]]: [[France Gall]], franca kantistino, venkintino de [[Eŭrovido-Kantokonkurso]] (m. [[2018]]) * [[1959]]: [[Boris Nemcov]], rusa politikisto, ano de la [[Kunordiga konsilantaro de rusia opozicio]], murdita (m. [[2015]]) * [[1960]]: [[Magdolna Csomortáni]], rumania hungara lingvistino *[[1961]]: [[Christian Wehrschütz]], aŭstra ĵurnalisto * [[1966]]: [[David Cameron]], ĉefministro de Britio * [[1972]]: [[Etan Patz]], usona [[knabo]], viktimo de [[malaperigo]] * [[1975]]: [[Sean Lennon]], usona muzikisto, verkisto, kantaŭtoro kaj aktoro * [[1985]]: [[Dezső Bonczidai]], rumania hungara pupaktoro == Mortoj == * [[1047]]: [[Klemento la 2-a]], [[saksoj|saksa]] papo (n. [[1005]]) * [[1251]]: [[Jolanda de Hungario]], hungara reĝidino (n. [[1219]]) * [[1253]]: [[Roberto Grossatesta]], angla episkopo, ŝtatulo, profesoro de la [[Universitato de Oksfordo]] (n. ĉirkaŭ [[1175]]) * [[1390]]: [[Johano la 1-a (Kastilio)|Johano la 1-a]], reĝo de Kastilio kaj Leono (n. [[1358]]) * [[1436]]: [[Jakoba (Henegovio)|Jakoba]], germana dukino (n. [[141]]) * [[1469]]: [[Filippo Lippi]], itala pentristo (n. [[1406]]) * [[1555]]: [[Justus Jonas, la maljuna]], germana teologo, humanisto kaj reformisto (n. [[1493]]) *[[1589]]: [[Friedrich Pensold]], germana filologo kaj fizikisto * [[1857]]: [[Josef Ressel]], ĉeĥa [[inventisto]] (n. [[1793]]) * [[1562]]: [[Gabrielo Falloppio]], itala kuracisto, botanikisto, anatomiisto, kirurgo kaj naturalisto (n. [[1523]]) * [[1601]]: [[Nikolaus Krell]], saksia kanceliero, ekzekutita (n. ĉirkaŭ [[1601]]) * [[1614]]: [[Bonaventura Vulcanius]], belga diplomato, filologo kaj humanisto (n. [[1538]]) * [[1709]]: [[Barbara Palmer]], angla [[nobelo|nobelulino]], reĝa korteganino (n. [[1640]]) * [[1743]]: [[Václav Vavřinec Reiner]], ĉeĥa pentristo (n. [[1689]]) * [[1771]]: [[Jan Klemens Branicki]], pola [[aristokrato]] (n. [[1689]]) * [[1793]]: [[Jean Joseph Marie Amiot]], franca [[jezuitoj|jezuito]], misiisto, scienculo, verkinto de la [[manĉura]] vortaro kaj tradukisto (n. [[1718]]) * [[1797]]: [[Gaono de Vilno]], juda [[talmudo|talmudisto]] kaj [[kabalo|kabalisto]], kontraŭulo de [[ĥasidismo]] (n. [[1720]]) * [[1802]]: [[Ferdinando (Parmo)|Ferdinando]], franca duko (n. [[1751]]) * [[1806]]: [[Benjamin Banneker]], [[afrikusonanoj|afrikusona]] [[libera negro]], [[memlernanto]], terenmezuristo, [[almanako|almanakisto]] kaj [[farmisto]] (n. [[1731]]) * [[1831]]: [[Ioannis Kapodistrias]], unua prezidento de sendependa [[Grekio]] (n. [[1776]]) * [[1834]]: [[Wilhelm Neumann]], germana eldonisto kaj verkisto (n. [[1781]]) * [[1841]]: [[Karl Friedrich Schinkel]], germana arkitekto, urboplanisto kaj pentristo (n. [[1781]]) * [[1844]]; [[Elek Gegő]], hungara franciskano, historiisto kaj esploristo pri la [[Ĉangohungaroj de Moldavio]] (n. [[1804]]) * [[1892]]: [[Ferenc Salamon]], hungara historiisto (n. [[1825]]) * [[1915]]: [[Albert Farkas]], hungara ĵurnalisto kaj verkisto (n. [[1842]]) * [[1918]]: [[Joseph von Karabacek]], aŭstra bibliotekisto kaj orientalisto (n. [[1845]]) * [[1925]]: [[Kálmán Dékáni]], hungara bibliotekisto kaj instruisto (n. [[1875]]) * [[1926]]: [[Márton Schreiner]], hungara [[rabeno]], filozofo, [[orientalisto]] (n. [[1863]]) * [[1931]]: [[Antal Stašek]], ĉeĥa poeto, tradukisto, verkisto de romanoj (n. [[1843]]) * [[1934]]: [[Aleksandro la 1-a Karađorđević]], unua reĝo de Jugoslavio, murdita (n. [[1888]]) * [[1938]]: [[Elek Köblös]], rumania hungara politikisto, redaktoro (n. [[1887]]) * [[1943]]: [[Pieter Zeeman]], nederlanda Nobelpremiita fizikisto (n. [[1865]]) * [[1950]]: [[Edna St. Vincent Millay]], usona poetino (n. [[1892]]) * [[1955]]: [[Theodor Innitzer]], aŭstra teologo kaj kardinalo (n. [[1875]]) * [[1958]]: [[Pio la 12-a]], papo (n. [[1876]]) * [[1959]]: [[Ishii Shiro]], japana kuracisto kaj soldato de la dua mondmilito dum la [[Dua japana-ĉina milito]], militkrimulo (n. [[1892]]) * [[1967]]: [[André Maurois]], franca verkisto (n. [[1885]]) * [[1967]]: [[Che Guevara]], argentina marksista revoluciulo kaj verkisto (n. [[1928]]) * [[1968]]: [[Jean Paulhan]], franca verkisto kaj publicisto (n. [[1884]]) * [[1969]]: [[Mária Sándor]], hungara operkantistino (n. [[1895]]) * [[1970]]: [[Jean Giono]], franca verkisto (n. [[1895]]) * [[1971]]: [[Anna Benkő]], rumania hungara verkistino (n. [[1878]]) * [[1971]]: [[Kálmán Nagy]], rumania hungara lingvisto, lernolibroverkisto, tradukisto (n. [[1939]]) * [[1973]]: [[Antonín Seemann]], ĉeĥa aktoro, reĝisoro kaj esperantisto, premiito de la [[Belartaj Konkursoj de UEA]], kun sia edzino fondinta la teatran grupon [[Verda Ĉaro de Julio Baghy]] (n. [[1907]]) * [[1974]]: [[Oskar Schindler]], germana komercisto, savinto de multaj judoj dum la dua mondmilito (n. [[1908]]) * [[1975]]: [[Julia Brystiger]], pola filozofino kaj politikistino, komunista [[kunlaborismo|kunlaboristino]], luktinta kontraŭ la katolika [[eklezio]] (n. [[1902]]) * [[1975]]: [[Noon Meem Rashid]], pakistana poeto (n. [[1910]]) * [[1978]]: [[Jacques Brel]], belga [[bardo]], komponisto, poeto kaj kanzonisto (n. [[1929]]) * [[1982]]: [[Anna Freud]], aŭstra-brita [[psikanalizo|psikanalizistino]] (n. [[1895]]) * [[1985]]: [[Adolfas Klimas]], litova ĵurnalisto kaj esperantisto, aŭtoro de [[lernolibro]], kunlaboranto de ''[[Litova Almanako]]'', [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktanto de la Enciklopedio de Esperanto]] (n. [[1899]]) * [[1985]]: [[Emílio Garrastazú Médici]], prezidento de Brazilo, militisto (n. [[1905]]) * [[1988]]: [[Felix Wankel]], germana inĝeniero kaj inventinto (n. [[1902]]) * [[1990]]: [[Géza Ottlik]], hungara verkisto kaj tradukisto (n. [[1912]]) * [[1994]]: [[Fred Lebow]], usona maratonisto, fondinto de maratono de [[Novjorko]] (n. [[1932]]) * [[1999]]: [[Milt Jackson]], usona [[vibrafono|vibrafonisto]] (n. [[1923]]) * [[2001]]: [[Károly Simonyi]], hungara fizikisto, inĝeniero, profesoro, konstruisto de [[partikla akcelilo]] (n. [[1916]]) * [[2006]]: [[Straub-Huillet|Danièle Huillet]], franca reĝisorino (n. [[1936]]) * [[2006]]: [[Marek Grechuta]], pola kantisto, poeto, komponisto kaj pentristo, [[kantaŭtoro]] kaj plenumanto de [[kanto|kantata]] poezio (n. [[1945]]) * [[2010]]: [[Maurice Allais]], franca ekonomikisto (n. [[1911]]) * [[2011]]: [[Gvozden Sredić]], serba ekonomikisto, [[Esperanto-vortaristo]], sekretario de la [[Esperanto-Ligo de Bosnio kaj Hercegovino]], prezidanto de [[Jugoslavia Esperanto-Ligo]] kaj de la [[Jugoslavia Asocio de Fervojistoj-Esperantistoj]], redaktoro de "Jugoslavia [[Fervojisto]]", ricevinta oran medalon de [[FISAIC]] (m. [[1935]]) * [[2013]]: [[Wilfried Martens]], flandra [[kristana demokratio|kristandemokrata]] politikisto, ĉefministro de Belgio (n. [[1936]]) * [[2016]]: [[Andrzej Wajda]], pola reĝisoro, scenaristo kaj senatano (n. [[1926]]) * [[2017]]: [[Jean Rochefort]], franca aktoro (n. [[1930]]) * [[2019]]: [[Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof]], pola-franca inĝeniero, [[esperantisto]], nepo de L.L. Zamenhof, diskonigata de [[Roman Dobrzyński]], honora civitano de [[Bjalistoko]] (n. [[1925]]) * [[2019]]: [[Lorand Gaspar]], franca poeto, tradukisto kaj kirurgo (n. [[1925]]) * [[2019]]: [[Jan Szyszko]], pola [[forstisto]], profesoro, [[Ekologio|ekologo]] kaj politikisto, defendanto de la [[arbaro de Białowieża]], spertulo pri [[grundoskarabo]]j (n. [[1944]]) * [[2021]]: [[Abolhasan Banisadr]], irana politikisto kaj ekonomikisto, unua [[prezidanto de Irano]], kreinto de la koncepto [[tawhid]], bazita sur [[islamo]] (n. [[1933]]) * [[2024]]: [[Sebastian Kirf]], germana esperanisto (n. [[1977]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia kalendaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Abraham]], biblia [[patriarko]]; Sankta [[episkopo]] [[Denizo de Parizo]] kaj liaj kunuloj, [[martiro]]j; [[John Henry Newman]], angla [[kardinalo]], teologo kaj filozofo; Sankta [[Johano Leonardi]], [[sacerdoto]]; [[Wincenty Kadłubek]], pola episkopo kaj kronikisto, beatulo * [[Nacia tago]] en [[Ugando]], ''Independence Day'', tago de la sendependiĝo ([[1962]]) * [[Sud-Koreio]]: [[Tago de Hangul]], festotago de la proklamaĵo de [[Korea alfabeto]] * Tago de [[Poŝtmarko]] * Monda Tago de Poŝto - fiksita de [[Universala Poŝta Unio]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''9-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]. {{Projektoj|wikinewscat=9-a de oktobro}} [[Kategorio:9-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|09]] [[Kategorio:9-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1009]] q5q8gnlhmy7f3gi6iukzcz28m02easv 9350697 9350689 2026-04-10T12:46:45Z ~2026-22039-60 254987 /* Naskiĝoj */ koncizigo 9350697 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{oktobro}} La '''9-a de oktobro''' estas la 282-a tago de la jaro (la 283-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 83 tagoj restas. Je la 9-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[-43]]: [[Romio|Romia]] militisto fondis Lugdunum (hodiaŭa [[Liono]]) * [[768]]: Fratoj [[Karlo la Granda]] kaj [[Karlomano la 1-a]] kroniĝis kiel kunregantoj de [[Franka imperio]] * [[1000]]: [[Vikingoj|Vikingo]] [[Leifr Eiríksson]] alteriĝis al [[Vinlando]] iĝante unua konata eŭropano, kiu atingis [[Nordameriko]]n * [[1192]]: [[Rikardo la 1-a (Anglio)|Rikardo la 1-a]] forlasis [[Sankta Lando|Sanktan Landon]] kaj reŝipiĝis al Anglio post subskribo de pactraktato kun [[Saladino]] fine de la [[Tria krucmilito]] * [[1238]]: [[Jakobo la 1-a (Aragono)|Jakobo la Konkeranto]] liberigis [[Valencio]]n de araba regado * [[1305]]: Ĉeĥa reĝo [[Venceslao la 3-a (Bohemio)|Venceslao la 3-a]] eksiĝis de la [[Hungario|hungara krono]] * [[1410]]: [[Malnovurba Urbodomo]]: [[Astronomia horloĝo de Prago]] estis unuafoje menciita en dokumentoj * [[1446]]: En [[Koreio]] oni publikigis [[Korea alfabeto|korean alfabeton]] * [[1479]]: En [[kastelo]] en Nowe Miasto Korczyn ([[distrikto Buski]]) [[Altaj majstroj de Ordeno de germanaj kavaliroj|alta majstro de la ordeno de germanaj kavaliroj]] Martin Truchsess von Wetzhausen [[omaĝo|omaĝis]] al pola reĝo [[Kazimiro la 4-a (Pollando-Litovio)|Kazimiro la 4-a]] * [[1514]]: [[Ludoviko la 12-a (Francio)|Ludoviko la 12-a]] edziĝis al [[Mary Tudor]] * [[1531]]: [[Svislando]]: [[2-a Milito de Kappel]] inter katolikaj kaj protestantaj kantonoj eksplodis * [[1556]]: [[Venezuelo]]: urbo [[Merido (Venezuelo)|Merido]] fondiĝis * [[1594]]: [[Srilanko]]: armeo de [[Portugala kolonia imperio]] estis neniigita de la Reĝlando de [[Kandi (Srilanko)|Kandi]] - fino de la kampanjo de Danturo * [[1610]]: [[Pola-rusa milito 1609-1618|Moskva milito]]: pola militisto [[Stanisław Żółkiewski]] okupis la [[Moskva Kremlo|Moskvan Kremlon]] * [[1626]]: Venko de pola militistaro en la batalo de [[Bila Cerkva]] inter [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]] kaj [[Krimea Ĥanlando]] * [[1635]]: [[Usono]]: regopovoj de [[Salem (Masaĉuseco)|Salem]] kondamnis al [[ekzilo]] pastoron [[Roger Williams]], postan defendanton de [[indianoj]] * [[1676]]: Nederlanda fizikisto [[Antonie van Leeuwenhoek]] skribis leteron al la [[Reĝa Societo de Londono]] kun unua priskribo de [[protozoo]] * [[1683]]: Pola reĝo [[Johano la 3-a Sobieski]] en la dua batalo de [[Štúrovo|Parkany]] frakasis la turkan armeon * [[1701]]: [[Konektikuto]]: [[Universitato Yale]] fondiĝis * [[1708]]: [[Granda Nordia Milito]]: venko de rusa armeo super la sveda en batalo de Leśna (nun [[Mahilova regiono]]) * [[1717]]: [[Burbono (dinastio)|Burbonaj]] regopovoj malfondis universitaton en [[Ilerdo]] * [[1760]]: [[Sepjara milito]]: rusaj trupoj okupis [[Berlino]]n * [[1789]]: En [[Francio]] oni malpermesis [[torturo]]jn * [[1804]]: Fondo de [[Hobarto]], la nuna ĉefurbo de [[Tasmanio]] * [[1806]]: [[Reĝlando Prusio]] deklaris militon al [[Francio]] * [[1807]]: Prusio abolis [[servuteco|personan dependecon]] de kamparanoj disde [[bieno|bienuloj]] * [[1817]]: [[Orienta Flandrio]]: fondo de [[universitato]] en [[Gento (urbo)|Gento]] * [[1824]]: En [[Kostariko]] oni abolis [[sklaveco]]n * [[1829]]: Armena verkisto [[Ĥaĉatur Abovjan]] kiel unua grimpis [[Ararato]]n * [[1845]]: Angla teologo, filozofo, verkisto [[John Henry Newman]] [[konverto (religio)|konvertiĝis]] de [[anglikanismo]] al [[katolikismo]] * [[1874]]: [[Berno]]: [[Universala Poŝta Unio]] fondiĝis * [[1878]]: [[Rusia imperio]] ekregis sudan [[Besarabio]]n * [[1888]]: Oficiala malfermo al la [[publiko]] de la [[Vaŝingtona Monumento]], tiutempe la plej alta konstruaĵo en la mondo * [[Unua Mondmilito]] ** [[1914]]: [[Sieĝo de Antverpeno (1914)|Sieĝo de Antverpeno]]: civilaj regopovoj kapitulacis, permesante al germana armeo konkeri la urbon; [[Józef Piłsudski]] enmanigis la unuajn [[oficiro|oficirajn]] nomumigojn al 136 pafistaj komandantoj ** [[1915]]: Armeoj de [[Germanio]] kaj [[Aŭstrio-Hungario]] konkeris [[Beogrado]]n ** [[1918]]: Usona prezidento [[Woodrow Wilson]] anoncis ke batalhalto kun [[Germanio]] estas kondiĉigita de tuja evakuo de la okupitaj teritorioj de [[Belgio]] kaj [[Francio]] * [[1919]]: Teamo de [[basbalo]] [[Cincinnati Reds]] venkis en finala [[Monda Serio (basbalo)|Monda Serio]] super [[Chicago White Sox]], iĝante unuafoje en sia historio venkanto de la [[Grandaj Ligoj de Basbalo]] * [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Milito]]: ** [[1919]]: Pacaj [[negoco]]j kun [[bolŝevismo|venkitaj bolŝevikoj]] komenciĝis en Mikaszewicze (nun en [[Bresta regiono]]) * [[1920]]: Pola generalo [[Lucjan Żeligowski]], ŝajnigante malobeon al Supera Komandanto [[Józef Piłsudski]], okupis [[Centra Litovio 1920-1940|Vilnon kun ĉirkaŭaĵoj]] * [[1926]]: [[Nupto]] de francaj gesciencistoj [[Frédéric Joliot-Curie]] kaj [[Irène Joliot-Curie]] * [[1934]]: Dum vizito en Francio estis murdita reĝo de [[Jugoslavio]] [[Aleksandro la 1-a Karađorđević]] * [[1936]]: [[Usono]]: inaŭguro de [[Akvobaraĵo Hoover]] * [[1937]]: [[Granda purigo|Granda teroro]]: [[NKVD-trio]] de [[NKVD]] el [[Leningrada provinco]] mortkondamnis unuverdikte 1116 malliberulojn de [[Solovecaj insuloj]] * [[Dua Mondmilito]] ** [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: ''Kurjer Warszawski'' (Varsovia Kuriero) aperis la lastan fojon; en vilaĝo Dobrcz apud [[Bydgoszcz]] [[Wehrmacht|germana armeo]] pafmortigis 800 personojn kaj en vilaĝo Tryszczyn apud la urbo finiĝis amasaj ekzekutoj de la loĝantoj de Bydgoszcz; [[Francio]]: aresto de 35 komunistaj parlamentanoj ** [[1940]]: [[Bukareŝto]]: lasta numero de "Kurier Polski" aperis, eldonata de 1931; [[Batalo de Anglio]]: [[Luftwaffe]] bombis [[Katedralo Sankta Paŭlo (Londono)|Katedralon Sankta Paŭlo]] en [[Londono]] ** [[1941]]: per armea [[puĉo]] estis demisiita prezidento de Panamo [[Arnulfo Arias]] ** [[1942]]: Laŭ ordono de [[Heinrich Himmler]] [[militkaptito|militkaptitejo]] en [[Varsovio]] iĝis [[koncentrejo]] [[KL Warschau]]; estro de [[distrikto Radomski]] malpermesis al poloj eniri al [[geto]]j; [[Holokaŭsto]]: [[Vieno]] estis klasifikita kiel libera de [[judoj]] ([[Judenfrei]]); [[Aliancanoj]] bombis [[Nafta rafinejo|naftan rafinejon]] kaj [[riparado|riparejon]] de [[lokomotivo]]j en [[Lillo]] ** [[1943]]: [[Volinia masakro]]: [[ukraino]]j murdis en vilaĝo Kościuszków (proksime al [[Lucko]]) 5 polojn; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: trupoj de Nord-Kaŭkaza Fronto finis ekstermon de [[faŝismo|faŝistaj]] trupoj sur [[Tamanja duoninsulo]] ** [[1944]]: [[Varsovio]]: evakuo de [[ribelo de Varsovio|ribelaj]] kaj civilaj [[malsanulejo]]j, la urbon forlasis protekta la 8-a [[bataliono]] de [[Pola Enlanda Armeo]]; [[Detruo de Varsovio]]: germanaj [[sapeo|sapeistoj]] komencis eksplodigi ĉirkaŭ 30% de antaŭmilitaj konstruaĵoj de la [[Vistulo|maldekstraborda]] Varsovio; laŭ rekomendo de [[Adolf Hitler]] SS-estro [[Heinrich Himmler]] ordonis tute detrui [[Varsovio]]n; dekreto de [[NKVD]] pri intensigo de la batalo kontraŭ la [[Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj]] en okcidenta [[Ukrainio]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: soveta 8-a Armeo purigis [[Saaremaa|Ozilia]] de malamiko; Balkana Fronto: taĉmento de la soveta 3-a Ukraina Fronto direktiĝis de Arĉar ([[provinco Vidin]]) al [[Beogrado]]; [[Grekio]]: Politika Komitato pri Nacia Liberigo, ankaŭ konata kiel la Montara Registaro, malfondiĝis * [[1945]]: [[Nacia Lernejo pri Administrado (Francio)|Nacia Lernejo pri Administrado]] fondiĝis en [[Francio]] * [[1945]]: Oni nuligis malpermeson de la [[Komunismo|Komunista]] Partio de [[Venezuelo]] * [[1948]]: [[Stalinismo]]: kuriero de Ĉefkomandejo de [[Pola Enlanda Armeo]] kaj organizanto de malleĝa transporto eksterlanden de personoj persekutataj de sekureca servo kaj familioj de oficiroj de la armeo de [[Władysław Anders]], [[Tadeusz Bejt]], estis [[kidnapo|kidnapita]] de sia loĝejo en [[Berlino]], alveturigita al [[Varsovio]], enprizonigita kaj ekzekutita * [[1952]]: Premiero de la japana filmo [[Ikiru (filmo)|''Vivi'']], reĝisorita de [[Kurosawa Akira]] * [[1962]]: [[Ugando]] fariĝis sendependa de [[Britio]] * [[1963]]: [[Italio]]: [[terglito]] falis en la [[baseno]]n de la [[akvobaraĵo]] [[Vajont]], kaŭzante [[ondo]]n, kiu detruis [[Longarone]] kun pli ol 1 900 viktimoj * [[1968]]: En [[Moskvo]] komenciĝis proceso kontraŭ venintoj al la [[Ruĝa Placo (Moskvo)|Ruĝa Placo]] la [[25-an de aŭgusto]] proteste kontraŭ sovetia [[Invado en Ĉeĥoslovakio]] * [[1969]]: Ĉeĥoslovaka registaro en [[Prago]] malpermesis al individuoj vojaĝi al [[Okcidenta Eŭropo]] pro la grandega nombro da [[elmigrado]] * [[1970]]: [[Kamboĝo]] proklamiĝis kiel [[kmera lingvo|Kmera]] Respubliko * [[1971]]: [[GDR]]: monumento al [[Karl Marx]] estis inaŭgurita en [[Karl-Marks-Urbo]] * [[1973]]: [[Elvis Presley]] divorcis disde [[Priscilla Presley]] * [[1975]]: Sovetia sciencisto kaj [[disidento]] [[Andrej Saĥarov]] ricevis [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] * [[1975]]: En [[Varsovio]] oni subskribis interkonsenton permesantan al germana [[malplimulto]] elmigri al [[FRG]] kun samtempa certigo fare de [[Bonn]] pagi [[pensio]]n al polaj [[trudlaboro|trudlaboristoj]] en [[Tria Regno]] * [[1977]]: Papo [[Paŭlo la 6-a]] [[kanonizo|kanonizis]] [[maronitoj|maronitan]] monaĥon [[Ŝarbel Maĥluf]] * [[1980]]: [[Papo]] [[Johano Paŭlo la 2-a]] renkontiĝis kun [[Dalai-lamao]] [[Tenzin Gyatso]] en [[Vatikano]] * [[1982]]: Atako kontraŭ [[sinagogo]] en [[Romo]] kaŭzis morton de dujara infano kaj vundiĝon de 35 homoj * [[1983]]: Kelkajn minutojn antaŭ alveno de prezidento de [[Suda Koreio]] [[Ĝon Du-hŭan]] eksplodo de bombo metita de [[Norda Koreio|nordkoreaj]] agentoj detruis [[Muzeo]]n de [[Martiro]]j en la ĉefurbo de [[Birmo]] [[Jangono]] - 4 birmanoj pereis kaj 17 membroj de korea delegitaro, 46 personoj vundiĝis * [[1986]]: Usona [[televidkanalo]] [[Fox Broadcasting Company]] ekfunkciis * [[1988]]: [[Litovio]]: trikolora [[flago de Litovio]] estis hisita sur la [[turo]] de Granda Militmuzeo en [[Kaŭno]] * [[Revolucioj de 1989]] ** Pli ol 70 000 manifestaciantoj en [[Lepsiko]] protestis kontraŭ la [[GDR|orientgermana]] komunista reĝimo ** [[Sovetunio]] agnoskis la rajton de [[laboristo]]j al [[striko]]j ** Ĝenerala [[akuzisto]] de [[Pola Popola Respubliko]] turnis sin al la ĝenerala akuzisto de [[Sovetunio]] pri komenco de esplora enketo de la [[masakro de Katin|krimo de Katin]] * [[2004]]: [[Afganio]]: [[Hamid Karzai]] gajnis unuan [[demokratio|demokratian]] prezidentan balotadon * [[2006]]: [[Nord-Koreio]] testis eksplodon de [[nuklea armilo]] * [[2006]]: [[Toomas Hendrik Ilves]] iĝis [[prezidanto de Estonio|prezidento de Estonio]] * [[2008]]: [[Montenegro]] kaj [[Norda Makedonio|Makedonio]] agnoskis sendependecon de [[Kosovo]] * [[2009]]: En [[Luno|luna]] [[nubo]] estiĝinta post intencita frakaso de la usona [[kosmosondilo]] [[Lunkratera observo- kaj skanosatelito|LCROSS]] oni poste malkovris [[akvo]]n * [[2012]]: Ĉeĥa [[hokeo|hokeisto]] [[Dominik Hašek]] anoncis finon de sia sporta kariero * [[2012]]: 15-jara pakistana aktivulino pri aliro al [[edukado]] kaj [[virinaj rajtoj]] [[Malala Yousafzai]] estis pafvundita al la kapo kaj kolo en atenco de [[talibo]]j * [[2013]]: [[Ilham Alijev]] estis elektita la trian fojon por la posteno de [[prezidento]] de [[Azerbajĝano]] * [[2014]]: [[Jemeno]]: 47 personoj pereis kaj 88 vundiĝis en du bombaj [[atenco]]j en la ĉefurbo [[Sanao]] * [[2016]]: Batalgrupo atakis landliman poŝton en [[Birmo]], mortigante naŭ homojn kaj komencante periodon de intensa [[persekutado]] de [[rohinĝoj]] * [[2017]]: La 3-a Eŭropa [[Forumo]] de [[Cibermilito|Cibersekureco]] komenciĝis en [[Krakovo]] * [[2019]]: [[Terorismo]]: atako al [[sinagogo]]j dum [[Jom Kipur]] en [[Halle (Saale)|Halle]] kaj [[Landsberg (distrikto Saale)|Landsberg]] * [[2019]]: [[Turkio]] komencis [[invado]]n al nordorienta [[Sirio]] == Naskiĝoj == * [[1201]]: [[Robert de Sorbon]], franca teologo, fondinto de [[Sorbono]] (m. [[1274]]) * [[1221]]: [[Salimbene de Adam]], itala [[kroniko|kronikisto]], ordena fratulo (m. [[1288]]) * [[1261]]: [[Denizo (Portugalio)|Denizo]], reĝo de Portugalio (m. [[1325]]) * [[1623]]: [[Ferdinand Verbiest]], flandra jezuito, ĉina [[mandareno]] (m. [[1688]]) * [[1666]]: [[Christian August de Sachsen-Zeitz]], germana duko kaj [[primaso]] (m. [[1725]]) * [[1704]]: [[János András Segner]], germana profesoro, fizikisto, kemiisto, matematikisto, kuracisto, astronomo (n. [[1777]]) * [[1735]]: [[Karlo Vilhelmo Ferdinando (Brunsvigo-Wolfenbüttel)|Karlo Vilhelmo Ferdinando]], germana princo kaj soldulo (m. [[1806]]) * [[1757]]: [[Karlo la 10-a (Francio)|Karlo la 10-a]], reĝo de Francio (m. [[1836]]) * [[1788]]: [[József Kossics]], hungara katolika pastro, instruisto, ĉasisto (m. [[1867]]) * [[1811]]: [[Heinrich Albert Jahn]], svisa historiisto (m. [[1900]]) * [[1813]]: [[Giuseppe Verdi]], itala komponisto (m. [[1901]]) * [[1823]]: [[Antal Weber]], hungara arkitekto, ministro, edukisto (m. [[1889]]) * [[1825]]: [[Josef Jireček]], ĉeĥa filologo, etnografo, historiisto (m. [[1888]]) * [[1835]]: [[Camille Saint-Saëns]], franca komponisto, virtuozo de fortepiano kaj orgeno, dirigento (m. [[1921]]) * [[1845]]: [[Erwin Rohde]], germana klasika filologo kaj religiscienculo (m. [[1898]]) * [[1846]]: [[Maksymilian Gierymski]], pola pentristo (n. [[1874]]) * [[1849]]: [[József Jekelfalussy]], hungara statistikisto, ekonomikisto (m. [[1901]]) * [[1851]]: [[Franciszek Kamieński]], pola [[botanikisto]] (m. [[1912]]) * [[1852]]: [[Hermann Emil Fischer]], germana kemiisto Nobelpremiita (m. [[1919]]) * [[1853]]: [[José do Patrocínio]], brazila farmaciisto, ĵurnalisto, verkisto, oratoro, kaj aktiva politikisto (m. [[1905]]) * [[1858]]: [[Mihajlo Pupin]], serba-usona fizikisto, inventisto, profesoro (m. [[1935]]) * [[1859]]: [[Lajos Bodola (geodeziisto)|Lajos Bodola]], hungara geodeto, inĝeniero, profesoro (m. [[1905]]) * [[1859]]: [[Alfred Dreyfus]], franca oficiro (m. [[1935]]) * [[1873]]: [[Karl Schwarzschild]], germana pioniro de [[astrofiziko]] (m. [[1916]]) * [[1874]]: [[Nikolao Roerich]], rusa pentristo, verkisto, poeto, [[vojaĝisto]] kaj esploristo de [[Azio]] (m. [[1947]]) * [[1876]]: [[Gyula Szini]], hungara verkisto kaj ĵurnalisto (m. [[1932]]) * [[1879]]: [[Max von Laue]], germana fizikisto Nobelpremiita (m. [[1960]]) * [[1881]]: [[Victor Klemperer]], germana verkisto kaj filologo (m. [[1960]]) * [[1883]]: [[Béla Kölönte]], hungara lokhistoriisto kaj verkisto (m. [[1934]]) * [[1884]]: [[Helene Deutsch]], pola-usona [[psikoanalizo|psikoanalizistino]] (m. [[1982]]) * [[1888]]: [[Nikolaj Buĥarin]], rusa politikisto, ĉefredaktoro de ''[[Pravda]]'', gvidanto de [[Tria Internacio]] (m. [[1938]]) * [[1888]]: [[Gyula Vidor]], hungara/rumania hungara redaktoro, verkisto (m. nekonata) * [[1892]]: [[Ivo Andrić]], serba verkisto kaj poeto Nobelpremiita (m. [[1975]]) * [[1893]]: [[Heinrich George]], germana aktoro, teatrestro (m. [[1946]]) * [[1906]]: [[Léopold Sédar Senghor]], senegala poeto kaj politikisto (m. [[2001]]) * [[1907]]: [[Jacques Tati]], franca reĝisoro, scenaristo kaj aktoro (m. [[1982]]) * [[1907]]: [[Horst Wessel]], germana politikisto, aŭtoro de ''[[Horst Wessel Lied|Kanto de Horst Wessel]]'' (m. [[1930]]) * [[1909]]: [[István Horváth (poeto)|István Horváth]], rumania hungara poeto, verkisto (m. [[1977]]) * [[1918]]: [[Howard Hunt]], CIA-agento, kulpulo en la [[Watergate-skandalo]] (m. [[2007]]) * [[1918]]: [[Bebo Valdés]], kuba pianisto kaj komponisto (m. [[2013]]) * [[1919]]: [[Krystyna Wańkowicz]], pola sanitariistino kaj kurierino, partoprenantino de la [[ribelo de Varsovio]] (m. [[1944]]) * [[1919]]: [[Rezső Sugár]], hungara komponisto, instruisto kaj profesoro (m. [[1988]]) * [[1919]]: [[Magdolna Zsakó]], rumania hungara, biologino, geografino (m. [[2015]]) * [[1920]]: [[Yusef Lateef]], usona ĵazmuzikisto kaj multinstrumentisto (m. [[2013]]) * [[1921]]: [[Tadeusz Różewicz]], pola poeto, partizano, dramisto, verkisto (m. [[2014]]) * [[1922]]: [[Attila Palkó]], rumania hungara etnografo, lokhistoriisto (m. [[2012]]) * [[1923]]: [[Stefan de Julien]], pola partoprenanto de la [[ribelo de Varsovio]] (m. [[1944]]) * [[1923]]: [[Éva Czjek]], hungara tradukistino (m. [[2003]]) * [[1924]]: [[László Csaba (arkitekto)|László Csaba]], hungara arkitekto, altlerneja instruisto (m. [[1995]]) * [[1925]]: [[Sándor Fazoli]], rumania hungara historiisto, universitata adjunkto (m. [[2010]]) * [[1926]]: [[Shi Jiuyong]], ĉina juristo, prezidanto de la [[Internacia Kortumo]] (m. [[2022]]) * [[1927]]: [[Irén Implon]], rumania hungara ĵurnalistino, redaktorino (m. [[2011]]) * [[1929]]: [[Vladimír Menšík]], ĉeĥa aktoro (m. [[1988]]) * [[1933]]: [[Peter Mansfield]], brita fizikisto Nobelpremiita (m. [[2017]]) * [[1935]]: [[Tibor Fátyol]], rumania hungara komponisto, primuzika verkisto (m. [[2017]]) * [[1938]]: [[Heinz Fischer]], prezidento de Aŭstrio, membro de la [[Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]], honora protektanto de [[UK 1992]] * [[1938]]: [[Olga Orbán Szabó]], rumania hungara rapiristino (m [[2022]]) * [[1939]]: [[Oldřich Kníchal]], slovaka esperantisto, kunlaboranto de [[Ĉeĥoslovaka Esperanto-Komitato]], komitatano de [[ĈEA]] kaj redaktoro de ties bulteno "[[Starto]]", prezidanto de la [[MEM]]-sekcio en [[ĈSR]], redaktanto de "[[PACO (revuo)|PACO]]", translokiĝinta kun sia edzino [[Éva Tófalvy]] al Hungario, tradukisto (m. [[2021]]) * [[1939]]: [[Béla Zsók]]: rumania hungara muzikfolkloristo, etnografo (m. [[2006]]) * [[1940]]: [[Erzsébet Halasi]], rumania hungara aktorino (m. [[2014]]) * [[1940]]: [[John Lennon]], angla muzikisto, membro de ''[[The Beatles]]'' (m. [[1980]]) * [[1941]]: [[Trent Lott]], usona politikisto * [[1944]]: [[Peter Tosh]], jamajka muzikisto kaj kantisto (m. [[1987]]) * [[1947]]: [[France Gall]], franca kantistino (m. [[2018]]) * [[1959]]: [[Boris Nemcov]], rusa politikisto (m. [[2015]]) * [[1960]]: [[Magdolna Csomortáni]], rumania hungara lingvistino * [[1961]]: [[Christian Wehrschütz]], aŭstra ĵurnalisto * [[1966]]: [[David Cameron]], ĉefministro de Britio * [[1972]]: [[Etan Patz]], usona [[knabo]], viktimo de [[malaperigo]] * [[1975]]: [[Sean Lennon]], usona muzikisto, verkisto, kantaŭtoro kaj aktoro * [[1985]]: [[Dezső Bonczidai]], rumania hungara pupaktoro == Mortoj == * [[1047]]: [[Klemento la 2-a]], [[saksoj|saksa]] papo (n. [[1005]]) * [[1251]]: [[Jolanda de Hungario]], hungara reĝidino (n. [[1219]]) * [[1253]]: [[Roberto Grossatesta]], angla episkopo, ŝtatulo, profesoro de la [[Universitato de Oksfordo]] (n. ĉirkaŭ [[1175]]) * [[1390]]: [[Johano la 1-a (Kastilio)|Johano la 1-a]], reĝo de Kastilio kaj Leono (n. [[1358]]) * [[1436]]: [[Jakoba (Henegovio)|Jakoba]], germana dukino (n. [[141]]) * [[1469]]: [[Filippo Lippi]], itala pentristo (n. [[1406]]) * [[1555]]: [[Justus Jonas, la maljuna]], germana teologo, humanisto kaj reformisto (n. [[1493]]) *[[1589]]: [[Friedrich Pensold]], germana filologo kaj fizikisto * [[1857]]: [[Josef Ressel]], ĉeĥa [[inventisto]] (n. [[1793]]) * [[1562]]: [[Gabrielo Falloppio]], itala kuracisto, botanikisto, anatomiisto, kirurgo kaj naturalisto (n. [[1523]]) * [[1601]]: [[Nikolaus Krell]], saksia kanceliero, ekzekutita (n. ĉirkaŭ [[1601]]) * [[1614]]: [[Bonaventura Vulcanius]], belga diplomato, filologo kaj humanisto (n. [[1538]]) * [[1709]]: [[Barbara Palmer]], angla [[nobelo|nobelulino]], reĝa korteganino (n. [[1640]]) * [[1743]]: [[Václav Vavřinec Reiner]], ĉeĥa pentristo (n. [[1689]]) * [[1771]]: [[Jan Klemens Branicki]], pola [[aristokrato]] (n. [[1689]]) * [[1793]]: [[Jean Joseph Marie Amiot]], franca [[jezuitoj|jezuito]], misiisto, scienculo, verkinto de la [[manĉura]] vortaro kaj tradukisto (n. [[1718]]) * [[1797]]: [[Gaono de Vilno]], juda [[talmudo|talmudisto]] kaj [[kabalo|kabalisto]], kontraŭulo de [[ĥasidismo]] (n. [[1720]]) * [[1802]]: [[Ferdinando (Parmo)|Ferdinando]], franca duko (n. [[1751]]) * [[1806]]: [[Benjamin Banneker]], [[afrikusonanoj|afrikusona]] [[libera negro]], [[memlernanto]], terenmezuristo, [[almanako|almanakisto]] kaj [[farmisto]] (n. [[1731]]) * [[1831]]: [[Ioannis Kapodistrias]], unua prezidento de sendependa [[Grekio]] (n. [[1776]]) * [[1834]]: [[Wilhelm Neumann]], germana eldonisto kaj verkisto (n. [[1781]]) * [[1841]]: [[Karl Friedrich Schinkel]], germana arkitekto, urboplanisto kaj pentristo (n. [[1781]]) * [[1844]]; [[Elek Gegő]], hungara franciskano, historiisto kaj esploristo pri la [[Ĉangohungaroj de Moldavio]] (n. [[1804]]) * [[1892]]: [[Ferenc Salamon]], hungara historiisto (n. [[1825]]) * [[1915]]: [[Albert Farkas]], hungara ĵurnalisto kaj verkisto (n. [[1842]]) * [[1918]]: [[Joseph von Karabacek]], aŭstra bibliotekisto kaj orientalisto (n. [[1845]]) * [[1925]]: [[Kálmán Dékáni]], hungara bibliotekisto kaj instruisto (n. [[1875]]) * [[1926]]: [[Márton Schreiner]], hungara [[rabeno]], filozofo, [[orientalisto]] (n. [[1863]]) * [[1931]]: [[Antal Stašek]], ĉeĥa poeto, tradukisto, verkisto de romanoj (n. [[1843]]) * [[1934]]: [[Aleksandro la 1-a Karađorđević]], unua reĝo de Jugoslavio, murdita (n. [[1888]]) * [[1938]]: [[Elek Köblös]], rumania hungara politikisto, redaktoro (n. [[1887]]) * [[1943]]: [[Pieter Zeeman]], nederlanda Nobelpremiita fizikisto (n. [[1865]]) * [[1950]]: [[Edna St. Vincent Millay]], usona poetino (n. [[1892]]) * [[1955]]: [[Theodor Innitzer]], aŭstra teologo kaj kardinalo (n. [[1875]]) * [[1958]]: [[Pio la 12-a]], papo (n. [[1876]]) * [[1959]]: [[Ishii Shiro]], japana kuracisto kaj soldato de la dua mondmilito dum la [[Dua japana-ĉina milito]], militkrimulo (n. [[1892]]) * [[1967]]: [[André Maurois]], franca verkisto (n. [[1885]]) * [[1967]]: [[Che Guevara]], argentina marksista revoluciulo kaj verkisto (n. [[1928]]) * [[1968]]: [[Jean Paulhan]], franca verkisto kaj publicisto (n. [[1884]]) * [[1969]]: [[Mária Sándor]], hungara operkantistino (n. [[1895]]) * [[1970]]: [[Jean Giono]], franca verkisto (n. [[1895]]) * [[1971]]: [[Anna Benkő]], rumania hungara verkistino (n. [[1878]]) * [[1971]]: [[Kálmán Nagy]], rumania hungara lingvisto, lernolibroverkisto, tradukisto (n. [[1939]]) * [[1973]]: [[Antonín Seemann]], ĉeĥa aktoro, reĝisoro kaj esperantisto, premiito de la [[Belartaj Konkursoj de UEA]], kun sia edzino fondinta la teatran grupon [[Verda Ĉaro de Julio Baghy]] (n. [[1907]]) * [[1974]]: [[Oskar Schindler]], germana komercisto, savinto de multaj judoj dum la dua mondmilito (n. [[1908]]) * [[1975]]: [[Julia Brystiger]], pola filozofino kaj politikistino, komunista [[kunlaborismo|kunlaboristino]], luktinta kontraŭ la katolika [[eklezio]] (n. [[1902]]) * [[1975]]: [[Noon Meem Rashid]], pakistana poeto (n. [[1910]]) * [[1978]]: [[Jacques Brel]], belga [[bardo]], komponisto, poeto kaj kanzonisto (n. [[1929]]) * [[1982]]: [[Anna Freud]], aŭstra-brita [[psikanalizo|psikanalizistino]] (n. [[1895]]) * [[1985]]: [[Adolfas Klimas]], litova ĵurnalisto kaj esperantisto, aŭtoro de [[lernolibro]], kunlaboranto de ''[[Litova Almanako]]'', [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktanto de la Enciklopedio de Esperanto]] (n. [[1899]]) * [[1985]]: [[Emílio Garrastazú Médici]], prezidento de Brazilo, militisto (n. [[1905]]) * [[1988]]: [[Felix Wankel]], germana inĝeniero kaj inventinto (n. [[1902]]) * [[1990]]: [[Géza Ottlik]], hungara verkisto kaj tradukisto (n. [[1912]]) * [[1994]]: [[Fred Lebow]], usona maratonisto, fondinto de maratono de [[Novjorko]] (n. [[1932]]) * [[1999]]: [[Milt Jackson]], usona [[vibrafono|vibrafonisto]] (n. [[1923]]) * [[2001]]: [[Károly Simonyi]], hungara fizikisto, inĝeniero, profesoro, konstruisto de [[partikla akcelilo]] (n. [[1916]]) * [[2006]]: [[Straub-Huillet|Danièle Huillet]], franca reĝisorino (n. [[1936]]) * [[2006]]: [[Marek Grechuta]], pola kantisto, poeto, komponisto kaj pentristo, [[kantaŭtoro]] kaj plenumanto de [[kanto|kantata]] poezio (n. [[1945]]) * [[2010]]: [[Maurice Allais]], franca ekonomikisto (n. [[1911]]) * [[2011]]: [[Gvozden Sredić]], serba ekonomikisto, [[Esperanto-vortaristo]], sekretario de la [[Esperanto-Ligo de Bosnio kaj Hercegovino]], prezidanto de [[Jugoslavia Esperanto-Ligo]] kaj de la [[Jugoslavia Asocio de Fervojistoj-Esperantistoj]], redaktoro de "Jugoslavia [[Fervojisto]]", ricevinta oran medalon de [[FISAIC]] (m. [[1935]]) * [[2013]]: [[Wilfried Martens]], flandra [[kristana demokratio|kristandemokrata]] politikisto, ĉefministro de Belgio (n. [[1936]]) * [[2016]]: [[Andrzej Wajda]], pola reĝisoro, scenaristo kaj senatano (n. [[1926]]) * [[2017]]: [[Jean Rochefort]], franca aktoro (n. [[1930]]) * [[2019]]: [[Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof]], pola-franca inĝeniero, [[esperantisto]], nepo de L.L. Zamenhof, diskonigata de [[Roman Dobrzyński]], honora civitano de [[Bjalistoko]] (n. [[1925]]) * [[2019]]: [[Lorand Gaspar]], franca poeto, tradukisto kaj kirurgo (n. [[1925]]) * [[2019]]: [[Jan Szyszko]], pola [[forstisto]], profesoro, [[Ekologio|ekologo]] kaj politikisto, defendanto de la [[arbaro de Białowieża]], spertulo pri [[grundoskarabo]]j (n. [[1944]]) * [[2021]]: [[Abolhasan Banisadr]], irana politikisto kaj ekonomikisto, unua [[prezidanto de Irano]], kreinto de la koncepto [[tawhid]], bazita sur [[islamo]] (n. [[1933]]) * [[2024]]: [[Sebastian Kirf]], germana esperanisto (n. [[1977]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia kalendaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Abraham]], biblia [[patriarko]]; Sankta [[episkopo]] [[Denizo de Parizo]] kaj liaj kunuloj, [[martiro]]j; [[John Henry Newman]], angla [[kardinalo]], teologo kaj filozofo; Sankta [[Johano Leonardi]], [[sacerdoto]]; [[Wincenty Kadłubek]], pola episkopo kaj kronikisto, beatulo * [[Nacia tago]] en [[Ugando]], ''Independence Day'', tago de la sendependiĝo ([[1962]]) * [[Sud-Koreio]]: [[Tago de Hangul]], festotago de la proklamaĵo de [[Korea alfabeto]] * Tago de [[Poŝtmarko]] * Monda Tago de Poŝto - fiksita de [[Universala Poŝta Unio]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''9-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]. {{Projektoj|wikinewscat=9-a de oktobro}} [[Kategorio:9-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|09]] [[Kategorio:9-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1009]] ftviycigoeztrztci6sovdmlrqaomto 9350701 9350697 2026-04-10T12:53:08Z ~2026-22039-60 254987 /* Mortoj */ koncizigo 9350701 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{oktobro}} La '''9-a de oktobro''' estas la 282-a tago de la jaro (la 283-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 83 tagoj restas. Je la 9-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[-43]]: [[Romio|Romia]] militisto fondis Lugdunum (hodiaŭa [[Liono]]) * [[768]]: Fratoj [[Karlo la Granda]] kaj [[Karlomano la 1-a]] kroniĝis kiel kunregantoj de [[Franka imperio]] * [[1000]]: [[Vikingoj|Vikingo]] [[Leifr Eiríksson]] alteriĝis al [[Vinlando]] iĝante unua konata eŭropano, kiu atingis [[Nordameriko]]n * [[1192]]: [[Rikardo la 1-a (Anglio)|Rikardo la 1-a]] forlasis [[Sankta Lando|Sanktan Landon]] kaj reŝipiĝis al Anglio post subskribo de pactraktato kun [[Saladino]] fine de la [[Tria krucmilito]] * [[1238]]: [[Jakobo la 1-a (Aragono)|Jakobo la Konkeranto]] liberigis [[Valencio]]n de araba regado * [[1305]]: Ĉeĥa reĝo [[Venceslao la 3-a (Bohemio)|Venceslao la 3-a]] eksiĝis de la [[Hungario|hungara krono]] * [[1410]]: [[Malnovurba Urbodomo]]: [[Astronomia horloĝo de Prago]] estis unuafoje menciita en dokumentoj * [[1446]]: En [[Koreio]] oni publikigis [[Korea alfabeto|korean alfabeton]] * [[1479]]: En [[kastelo]] en Nowe Miasto Korczyn ([[distrikto Buski]]) [[Altaj majstroj de Ordeno de germanaj kavaliroj|alta majstro de la ordeno de germanaj kavaliroj]] Martin Truchsess von Wetzhausen [[omaĝo|omaĝis]] al pola reĝo [[Kazimiro la 4-a (Pollando-Litovio)|Kazimiro la 4-a]] * [[1514]]: [[Ludoviko la 12-a (Francio)|Ludoviko la 12-a]] edziĝis al [[Mary Tudor]] * [[1531]]: [[Svislando]]: [[2-a Milito de Kappel]] inter katolikaj kaj protestantaj kantonoj eksplodis * [[1556]]: [[Venezuelo]]: urbo [[Merido (Venezuelo)|Merido]] fondiĝis * [[1594]]: [[Srilanko]]: armeo de [[Portugala kolonia imperio]] estis neniigita de la Reĝlando de [[Kandi (Srilanko)|Kandi]] - fino de la kampanjo de Danturo * [[1610]]: [[Pola-rusa milito 1609-1618|Moskva milito]]: pola militisto [[Stanisław Żółkiewski]] okupis la [[Moskva Kremlo|Moskvan Kremlon]] * [[1626]]: Venko de pola militistaro en la batalo de [[Bila Cerkva]] inter [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]] kaj [[Krimea Ĥanlando]] * [[1635]]: [[Usono]]: regopovoj de [[Salem (Masaĉuseco)|Salem]] kondamnis al [[ekzilo]] pastoron [[Roger Williams]], postan defendanton de [[indianoj]] * [[1676]]: Nederlanda fizikisto [[Antonie van Leeuwenhoek]] skribis leteron al la [[Reĝa Societo de Londono]] kun unua priskribo de [[protozoo]] * [[1683]]: Pola reĝo [[Johano la 3-a Sobieski]] en la dua batalo de [[Štúrovo|Parkany]] frakasis la turkan armeon * [[1701]]: [[Konektikuto]]: [[Universitato Yale]] fondiĝis * [[1708]]: [[Granda Nordia Milito]]: venko de rusa armeo super la sveda en batalo de Leśna (nun [[Mahilova regiono]]) * [[1717]]: [[Burbono (dinastio)|Burbonaj]] regopovoj malfondis universitaton en [[Ilerdo]] * [[1760]]: [[Sepjara milito]]: rusaj trupoj okupis [[Berlino]]n * [[1789]]: En [[Francio]] oni malpermesis [[torturo]]jn * [[1804]]: Fondo de [[Hobarto]], la nuna ĉefurbo de [[Tasmanio]] * [[1806]]: [[Reĝlando Prusio]] deklaris militon al [[Francio]] * [[1807]]: Prusio abolis [[servuteco|personan dependecon]] de kamparanoj disde [[bieno|bienuloj]] * [[1817]]: [[Orienta Flandrio]]: fondo de [[universitato]] en [[Gento (urbo)|Gento]] * [[1824]]: En [[Kostariko]] oni abolis [[sklaveco]]n * [[1829]]: Armena verkisto [[Ĥaĉatur Abovjan]] kiel unua grimpis [[Ararato]]n * [[1845]]: Angla teologo, filozofo, verkisto [[John Henry Newman]] [[konverto (religio)|konvertiĝis]] de [[anglikanismo]] al [[katolikismo]] * [[1874]]: [[Berno]]: [[Universala Poŝta Unio]] fondiĝis * [[1878]]: [[Rusia imperio]] ekregis sudan [[Besarabio]]n * [[1888]]: Oficiala malfermo al la [[publiko]] de la [[Vaŝingtona Monumento]], tiutempe la plej alta konstruaĵo en la mondo * [[Unua Mondmilito]] ** [[1914]]: [[Sieĝo de Antverpeno (1914)|Sieĝo de Antverpeno]]: civilaj regopovoj kapitulacis, permesante al germana armeo konkeri la urbon; [[Józef Piłsudski]] enmanigis la unuajn [[oficiro|oficirajn]] nomumigojn al 136 pafistaj komandantoj ** [[1915]]: Armeoj de [[Germanio]] kaj [[Aŭstrio-Hungario]] konkeris [[Beogrado]]n ** [[1918]]: Usona prezidento [[Woodrow Wilson]] anoncis ke batalhalto kun [[Germanio]] estas kondiĉigita de tuja evakuo de la okupitaj teritorioj de [[Belgio]] kaj [[Francio]] * [[1919]]: Teamo de [[basbalo]] [[Cincinnati Reds]] venkis en finala [[Monda Serio (basbalo)|Monda Serio]] super [[Chicago White Sox]], iĝante unuafoje en sia historio venkanto de la [[Grandaj Ligoj de Basbalo]] * [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Milito]]: ** [[1919]]: Pacaj [[negoco]]j kun [[bolŝevismo|venkitaj bolŝevikoj]] komenciĝis en Mikaszewicze (nun en [[Bresta regiono]]) * [[1920]]: Pola generalo [[Lucjan Żeligowski]], ŝajnigante malobeon al Supera Komandanto [[Józef Piłsudski]], okupis [[Centra Litovio 1920-1940|Vilnon kun ĉirkaŭaĵoj]] * [[1926]]: [[Nupto]] de francaj gesciencistoj [[Frédéric Joliot-Curie]] kaj [[Irène Joliot-Curie]] * [[1934]]: Dum vizito en Francio estis murdita reĝo de [[Jugoslavio]] [[Aleksandro la 1-a Karađorđević]] * [[1936]]: [[Usono]]: inaŭguro de [[Akvobaraĵo Hoover]] * [[1937]]: [[Granda purigo|Granda teroro]]: [[NKVD-trio]] de [[NKVD]] el [[Leningrada provinco]] mortkondamnis unuverdikte 1116 malliberulojn de [[Solovecaj insuloj]] * [[Dua Mondmilito]] ** [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: ''Kurjer Warszawski'' (Varsovia Kuriero) aperis la lastan fojon; en vilaĝo Dobrcz apud [[Bydgoszcz]] [[Wehrmacht|germana armeo]] pafmortigis 800 personojn kaj en vilaĝo Tryszczyn apud la urbo finiĝis amasaj ekzekutoj de la loĝantoj de Bydgoszcz; [[Francio]]: aresto de 35 komunistaj parlamentanoj ** [[1940]]: [[Bukareŝto]]: lasta numero de "Kurier Polski" aperis, eldonata de 1931; [[Batalo de Anglio]]: [[Luftwaffe]] bombis [[Katedralo Sankta Paŭlo (Londono)|Katedralon Sankta Paŭlo]] en [[Londono]] ** [[1941]]: per armea [[puĉo]] estis demisiita prezidento de Panamo [[Arnulfo Arias]] ** [[1942]]: Laŭ ordono de [[Heinrich Himmler]] [[militkaptito|militkaptitejo]] en [[Varsovio]] iĝis [[koncentrejo]] [[KL Warschau]]; estro de [[distrikto Radomski]] malpermesis al poloj eniri al [[geto]]j; [[Holokaŭsto]]: [[Vieno]] estis klasifikita kiel libera de [[judoj]] ([[Judenfrei]]); [[Aliancanoj]] bombis [[Nafta rafinejo|naftan rafinejon]] kaj [[riparado|riparejon]] de [[lokomotivo]]j en [[Lillo]] ** [[1943]]: [[Volinia masakro]]: [[ukraino]]j murdis en vilaĝo Kościuszków (proksime al [[Lucko]]) 5 polojn; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: trupoj de Nord-Kaŭkaza Fronto finis ekstermon de [[faŝismo|faŝistaj]] trupoj sur [[Tamanja duoninsulo]] ** [[1944]]: [[Varsovio]]: evakuo de [[ribelo de Varsovio|ribelaj]] kaj civilaj [[malsanulejo]]j, la urbon forlasis protekta la 8-a [[bataliono]] de [[Pola Enlanda Armeo]]; [[Detruo de Varsovio]]: germanaj [[sapeo|sapeistoj]] komencis eksplodigi ĉirkaŭ 30% de antaŭmilitaj konstruaĵoj de la [[Vistulo|maldekstraborda]] Varsovio; laŭ rekomendo de [[Adolf Hitler]] SS-estro [[Heinrich Himmler]] ordonis tute detrui [[Varsovio]]n; dekreto de [[NKVD]] pri intensigo de la batalo kontraŭ la [[Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj]] en okcidenta [[Ukrainio]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: soveta 8-a Armeo purigis [[Saaremaa|Ozilia]] de malamiko; Balkana Fronto: taĉmento de la soveta 3-a Ukraina Fronto direktiĝis de Arĉar ([[provinco Vidin]]) al [[Beogrado]]; [[Grekio]]: Politika Komitato pri Nacia Liberigo, ankaŭ konata kiel la Montara Registaro, malfondiĝis * [[1945]]: [[Nacia Lernejo pri Administrado (Francio)|Nacia Lernejo pri Administrado]] fondiĝis en [[Francio]] * [[1945]]: Oni nuligis malpermeson de la [[Komunismo|Komunista]] Partio de [[Venezuelo]] * [[1948]]: [[Stalinismo]]: kuriero de Ĉefkomandejo de [[Pola Enlanda Armeo]] kaj organizanto de malleĝa transporto eksterlanden de personoj persekutataj de sekureca servo kaj familioj de oficiroj de la armeo de [[Władysław Anders]], [[Tadeusz Bejt]], estis [[kidnapo|kidnapita]] de sia loĝejo en [[Berlino]], alveturigita al [[Varsovio]], enprizonigita kaj ekzekutita * [[1952]]: Premiero de la japana filmo [[Ikiru (filmo)|''Vivi'']], reĝisorita de [[Kurosawa Akira]] * [[1962]]: [[Ugando]] fariĝis sendependa de [[Britio]] * [[1963]]: [[Italio]]: [[terglito]] falis en la [[baseno]]n de la [[akvobaraĵo]] [[Vajont]], kaŭzante [[ondo]]n, kiu detruis [[Longarone]] kun pli ol 1 900 viktimoj * [[1968]]: En [[Moskvo]] komenciĝis proceso kontraŭ venintoj al la [[Ruĝa Placo (Moskvo)|Ruĝa Placo]] la [[25-an de aŭgusto]] proteste kontraŭ sovetia [[Invado en Ĉeĥoslovakio]] * [[1969]]: Ĉeĥoslovaka registaro en [[Prago]] malpermesis al individuoj vojaĝi al [[Okcidenta Eŭropo]] pro la grandega nombro da [[elmigrado]] * [[1970]]: [[Kamboĝo]] proklamiĝis kiel [[kmera lingvo|Kmera]] Respubliko * [[1971]]: [[GDR]]: monumento al [[Karl Marx]] estis inaŭgurita en [[Karl-Marks-Urbo]] * [[1973]]: [[Elvis Presley]] divorcis disde [[Priscilla Presley]] * [[1975]]: Sovetia sciencisto kaj [[disidento]] [[Andrej Saĥarov]] ricevis [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] * [[1975]]: En [[Varsovio]] oni subskribis interkonsenton permesantan al germana [[malplimulto]] elmigri al [[FRG]] kun samtempa certigo fare de [[Bonn]] pagi [[pensio]]n al polaj [[trudlaboro|trudlaboristoj]] en [[Tria Regno]] * [[1977]]: Papo [[Paŭlo la 6-a]] [[kanonizo|kanonizis]] [[maronitoj|maronitan]] monaĥon [[Ŝarbel Maĥluf]] * [[1980]]: [[Papo]] [[Johano Paŭlo la 2-a]] renkontiĝis kun [[Dalai-lamao]] [[Tenzin Gyatso]] en [[Vatikano]] * [[1982]]: Atako kontraŭ [[sinagogo]] en [[Romo]] kaŭzis morton de dujara infano kaj vundiĝon de 35 homoj * [[1983]]: Kelkajn minutojn antaŭ alveno de prezidento de [[Suda Koreio]] [[Ĝon Du-hŭan]] eksplodo de bombo metita de [[Norda Koreio|nordkoreaj]] agentoj detruis [[Muzeo]]n de [[Martiro]]j en la ĉefurbo de [[Birmo]] [[Jangono]] - 4 birmanoj pereis kaj 17 membroj de korea delegitaro, 46 personoj vundiĝis * [[1986]]: Usona [[televidkanalo]] [[Fox Broadcasting Company]] ekfunkciis * [[1988]]: [[Litovio]]: trikolora [[flago de Litovio]] estis hisita sur la [[turo]] de Granda Militmuzeo en [[Kaŭno]] * [[Revolucioj de 1989]] ** Pli ol 70 000 manifestaciantoj en [[Lepsiko]] protestis kontraŭ la [[GDR|orientgermana]] komunista reĝimo ** [[Sovetunio]] agnoskis la rajton de [[laboristo]]j al [[striko]]j ** Ĝenerala [[akuzisto]] de [[Pola Popola Respubliko]] turnis sin al la ĝenerala akuzisto de [[Sovetunio]] pri komenco de esplora enketo de la [[masakro de Katin|krimo de Katin]] * [[2004]]: [[Afganio]]: [[Hamid Karzai]] gajnis unuan [[demokratio|demokratian]] prezidentan balotadon * [[2006]]: [[Nord-Koreio]] testis eksplodon de [[nuklea armilo]] * [[2006]]: [[Toomas Hendrik Ilves]] iĝis [[prezidanto de Estonio|prezidento de Estonio]] * [[2008]]: [[Montenegro]] kaj [[Norda Makedonio|Makedonio]] agnoskis sendependecon de [[Kosovo]] * [[2009]]: En [[Luno|luna]] [[nubo]] estiĝinta post intencita frakaso de la usona [[kosmosondilo]] [[Lunkratera observo- kaj skanosatelito|LCROSS]] oni poste malkovris [[akvo]]n * [[2012]]: Ĉeĥa [[hokeo|hokeisto]] [[Dominik Hašek]] anoncis finon de sia sporta kariero * [[2012]]: 15-jara pakistana aktivulino pri aliro al [[edukado]] kaj [[virinaj rajtoj]] [[Malala Yousafzai]] estis pafvundita al la kapo kaj kolo en atenco de [[talibo]]j * [[2013]]: [[Ilham Alijev]] estis elektita la trian fojon por la posteno de [[prezidento]] de [[Azerbajĝano]] * [[2014]]: [[Jemeno]]: 47 personoj pereis kaj 88 vundiĝis en du bombaj [[atenco]]j en la ĉefurbo [[Sanao]] * [[2016]]: Batalgrupo atakis landliman poŝton en [[Birmo]], mortigante naŭ homojn kaj komencante periodon de intensa [[persekutado]] de [[rohinĝoj]] * [[2017]]: La 3-a Eŭropa [[Forumo]] de [[Cibermilito|Cibersekureco]] komenciĝis en [[Krakovo]] * [[2019]]: [[Terorismo]]: atako al [[sinagogo]]j dum [[Jom Kipur]] en [[Halle (Saale)|Halle]] kaj [[Landsberg (distrikto Saale)|Landsberg]] * [[2019]]: [[Turkio]] komencis [[invado]]n al nordorienta [[Sirio]] == Naskiĝoj == * [[1201]]: [[Robert de Sorbon]], franca teologo, fondinto de [[Sorbono]] (m. [[1274]]) * [[1221]]: [[Salimbene de Adam]], itala [[kroniko|kronikisto]], ordena fratulo (m. [[1288]]) * [[1261]]: [[Denizo (Portugalio)|Denizo]], reĝo de Portugalio (m. [[1325]]) * [[1623]]: [[Ferdinand Verbiest]], flandra jezuito, ĉina [[mandareno]] (m. [[1688]]) * [[1666]]: [[Christian August de Sachsen-Zeitz]], germana duko kaj [[primaso]] (m. [[1725]]) * [[1704]]: [[János András Segner]], germana profesoro, fizikisto, kemiisto, matematikisto, kuracisto, astronomo (n. [[1777]]) * [[1735]]: [[Karlo Vilhelmo Ferdinando (Brunsvigo-Wolfenbüttel)|Karlo Vilhelmo Ferdinando]], germana princo kaj soldulo (m. [[1806]]) * [[1757]]: [[Karlo la 10-a (Francio)|Karlo la 10-a]], reĝo de Francio (m. [[1836]]) * [[1788]]: [[József Kossics]], hungara katolika pastro, instruisto, ĉasisto (m. [[1867]]) * [[1811]]: [[Heinrich Albert Jahn]], svisa historiisto (m. [[1900]]) * [[1813]]: [[Giuseppe Verdi]], itala komponisto (m. [[1901]]) * [[1823]]: [[Antal Weber]], hungara arkitekto, ministro, edukisto (m. [[1889]]) * [[1825]]: [[Josef Jireček]], ĉeĥa filologo, etnografo, historiisto (m. [[1888]]) * [[1835]]: [[Camille Saint-Saëns]], franca komponisto, virtuozo de fortepiano kaj orgeno, dirigento (m. [[1921]]) * [[1845]]: [[Erwin Rohde]], germana klasika filologo kaj religiscienculo (m. [[1898]]) * [[1846]]: [[Maksymilian Gierymski]], pola pentristo (n. [[1874]]) * [[1849]]: [[József Jekelfalussy]], hungara statistikisto, ekonomikisto (m. [[1901]]) * [[1851]]: [[Franciszek Kamieński]], pola [[botanikisto]] (m. [[1912]]) * [[1852]]: [[Hermann Emil Fischer]], germana kemiisto Nobelpremiita (m. [[1919]]) * [[1853]]: [[José do Patrocínio]], brazila farmaciisto, ĵurnalisto, verkisto, oratoro, kaj aktiva politikisto (m. [[1905]]) * [[1858]]: [[Mihajlo Pupin]], serba-usona fizikisto, inventisto, profesoro (m. [[1935]]) * [[1859]]: [[Lajos Bodola (geodeziisto)|Lajos Bodola]], hungara geodeto, inĝeniero, profesoro (m. [[1905]]) * [[1859]]: [[Alfred Dreyfus]], franca oficiro (m. [[1935]]) * [[1873]]: [[Karl Schwarzschild]], germana pioniro de [[astrofiziko]] (m. [[1916]]) * [[1874]]: [[Nikolao Roerich]], rusa pentristo, verkisto, poeto, [[vojaĝisto]] kaj esploristo de [[Azio]] (m. [[1947]]) * [[1876]]: [[Gyula Szini]], hungara verkisto kaj ĵurnalisto (m. [[1932]]) * [[1879]]: [[Max von Laue]], germana fizikisto Nobelpremiita (m. [[1960]]) * [[1881]]: [[Victor Klemperer]], germana verkisto kaj filologo (m. [[1960]]) * [[1883]]: [[Béla Kölönte]], hungara lokhistoriisto kaj verkisto (m. [[1934]]) * [[1884]]: [[Helene Deutsch]], pola-usona [[psikoanalizo|psikoanalizistino]] (m. [[1982]]) * [[1888]]: [[Nikolaj Buĥarin]], rusa politikisto, ĉefredaktoro de ''[[Pravda]]'', gvidanto de [[Tria Internacio]] (m. [[1938]]) * [[1888]]: [[Gyula Vidor]], hungara/rumania hungara redaktoro, verkisto (m. nekonata) * [[1892]]: [[Ivo Andrić]], serba verkisto kaj poeto Nobelpremiita (m. [[1975]]) * [[1893]]: [[Heinrich George]], germana aktoro, teatrestro (m. [[1946]]) * [[1906]]: [[Léopold Sédar Senghor]], senegala poeto kaj politikisto (m. [[2001]]) * [[1907]]: [[Jacques Tati]], franca reĝisoro, scenaristo kaj aktoro (m. [[1982]]) * [[1907]]: [[Horst Wessel]], germana politikisto, aŭtoro de ''[[Horst Wessel Lied|Kanto de Horst Wessel]]'' (m. [[1930]]) * [[1909]]: [[István Horváth (poeto)|István Horváth]], rumania hungara poeto, verkisto (m. [[1977]]) * [[1918]]: [[Howard Hunt]], CIA-agento, kulpulo en la [[Watergate-skandalo]] (m. [[2007]]) * [[1918]]: [[Bebo Valdés]], kuba pianisto kaj komponisto (m. [[2013]]) * [[1919]]: [[Krystyna Wańkowicz]], pola sanitariistino kaj kurierino, partoprenantino de la [[ribelo de Varsovio]] (m. [[1944]]) * [[1919]]: [[Rezső Sugár]], hungara komponisto, instruisto kaj profesoro (m. [[1988]]) * [[1919]]: [[Magdolna Zsakó]], rumania hungara, biologino, geografino (m. [[2015]]) * [[1920]]: [[Yusef Lateef]], usona ĵazmuzikisto kaj multinstrumentisto (m. [[2013]]) * [[1921]]: [[Tadeusz Różewicz]], pola poeto, partizano, dramisto, verkisto (m. [[2014]]) * [[1922]]: [[Attila Palkó]], rumania hungara etnografo, lokhistoriisto (m. [[2012]]) * [[1923]]: [[Stefan de Julien]], pola partoprenanto de la [[ribelo de Varsovio]] (m. [[1944]]) * [[1923]]: [[Éva Czjek]], hungara tradukistino (m. [[2003]]) * [[1924]]: [[László Csaba (arkitekto)|László Csaba]], hungara arkitekto, altlerneja instruisto (m. [[1995]]) * [[1925]]: [[Sándor Fazoli]], rumania hungara historiisto, universitata adjunkto (m. [[2010]]) * [[1926]]: [[Shi Jiuyong]], ĉina juristo, prezidanto de la [[Internacia Kortumo]] (m. [[2022]]) * [[1927]]: [[Irén Implon]], rumania hungara ĵurnalistino, redaktorino (m. [[2011]]) * [[1929]]: [[Vladimír Menšík]], ĉeĥa aktoro (m. [[1988]]) * [[1933]]: [[Peter Mansfield]], brita fizikisto Nobelpremiita (m. [[2017]]) * [[1935]]: [[Tibor Fátyol]], rumania hungara komponisto, primuzika verkisto (m. [[2017]]) * [[1938]]: [[Heinz Fischer]], prezidento de Aŭstrio, membro de la [[Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]], honora protektanto de [[UK 1992]] * [[1938]]: [[Olga Orbán Szabó]], rumania hungara rapiristino (m [[2022]]) * [[1939]]: [[Oldřich Kníchal]], slovaka esperantisto, kunlaboranto de [[Ĉeĥoslovaka Esperanto-Komitato]], komitatano de [[ĈEA]] kaj redaktoro de ties bulteno "[[Starto]]", prezidanto de la [[MEM]]-sekcio en [[ĈSR]], redaktanto de "[[PACO (revuo)|PACO]]", translokiĝinta kun sia edzino [[Éva Tófalvy]] al Hungario, tradukisto (m. [[2021]]) * [[1939]]: [[Béla Zsók]]: rumania hungara muzikfolkloristo, etnografo (m. [[2006]]) * [[1940]]: [[Erzsébet Halasi]], rumania hungara aktorino (m. [[2014]]) * [[1940]]: [[John Lennon]], angla muzikisto, membro de ''[[The Beatles]]'' (m. [[1980]]) * [[1941]]: [[Trent Lott]], usona politikisto * [[1944]]: [[Peter Tosh]], jamajka muzikisto kaj kantisto (m. [[1987]]) * [[1947]]: [[France Gall]], franca kantistino (m. [[2018]]) * [[1959]]: [[Boris Nemcov]], rusa politikisto (m. [[2015]]) * [[1960]]: [[Magdolna Csomortáni]], rumania hungara lingvistino * [[1961]]: [[Christian Wehrschütz]], aŭstra ĵurnalisto * [[1966]]: [[David Cameron]], ĉefministro de Britio * [[1972]]: [[Etan Patz]], usona [[knabo]], viktimo de [[malaperigo]] * [[1975]]: [[Sean Lennon]], usona muzikisto, verkisto, kantaŭtoro kaj aktoro * [[1985]]: [[Dezső Bonczidai]], rumania hungara pupaktoro == Mortoj == * [[1047]]: [[Klemento la 2-a]], papo (n. [[1005]]) * [[1251]]: [[Jolanda de Hungario]], hungara reĝidino (n. [[1219]]) * [[1253]]: [[Roberto Grossatesta]], angla episkopo, ŝtatulo, profesoro de la [[Universitato de Oksfordo]] (n. ĉirkaŭ [[1175]]) * [[1390]]: [[Johano la 1-a (Kastilio)|Johano la 1-a]], reĝo de Kastilio kaj Leono (n. [[1358]]) * [[1436]]: [[Jakoba (Henegovio)|Jakoba]], germana dukino (n. [[141]]) * [[1469]]: [[Filippo Lippi]], itala pentristo (n. [[1406]]) * [[1555]]: [[Justus Jonas, la maljuna]], germana teologo, humanisto kaj reformisto (n. [[1493]]) * [[1589]]: [[Friedrich Pensold]], germana filologo kaj fizikisto (n. [[1530]]) * [[1857]]: [[Josef Ressel]], ĉeĥa [[inventisto]] (n. [[1793]]) * [[1562]]: [[Gabrielo Falloppio]], itala kuracisto, botanikisto, anatomiisto, kirurgo kaj naturalisto (n. [[1523]]) * [[1601]]: [[Nikolaus Krell]], saksia kanceliero (n. ĉirkaŭ [[1601]]) * [[1614]]: [[Bonaventura Vulcanius]], belga diplomato, filologo kaj humanisto (n. [[1538]]) * [[1709]]: [[Barbara Palmer]], angla [[nobelo|nobelulino]], reĝa korteganino (n. [[1640]]) * [[1743]]: [[Václav Vavřinec Reiner]], ĉeĥa pentristo (n. [[1689]]) * [[1771]]: [[Jan Klemens Branicki]], pola [[aristokrato]] (n. [[1689]]) * [[1793]]: [[Jean Joseph Marie Amiot]], franca [[jezuitoj|jezuito]], misiisto, scienculo, verkinto de [[manĉura]] vortaro kaj tradukisto (n. [[1718]]) * [[1797]]: [[Gaono de Vilno]], juda [[talmudo|talmudisto]] kaj [[kabalo|kabalisto]], kontraŭulo de [[ĥasidismo]] (n. [[1720]]) * [[1802]]: [[Ferdinando (Parmo)|Ferdinando]], franca duko (n. [[1751]]) * [[1806]]: [[Benjamin Banneker]], [[afrikusonanoj|afrikusona]] [[libera negro]], terenmezuristo, [[almanako|almanakisto]] kaj [[farmisto]] (n. [[1731]]) * [[1831]]: [[Ioannis Kapodistrias]], unua prezidento de sendependa [[Grekio]] (n. [[1776]]) * [[1834]]: [[Wilhelm Neumann]], germana eldonisto kaj verkisto (n. [[1781]]) * [[1841]]: [[Karl Friedrich Schinkel]], germana arkitekto, urboplanisto kaj pentristo (n. [[1781]]) * [[1844]]; [[Elek Gegő]], hungara franciskano, historiisto kaj esploristo pri la [[Ĉangohungaroj de Moldavio]] (n. [[1804]]) * [[1892]]: [[Ferenc Salamon]], hungara historiisto (n. [[1825]]) * [[1915]]: [[Albert Farkas]], hungara ĵurnalisto kaj verkisto (n. [[1842]]) * [[1918]]: [[Joseph von Karabacek]], aŭstra bibliotekisto kaj orientalisto (n. [[1845]]) * [[1925]]: [[Kálmán Dékáni]], hungara bibliotekisto kaj instruisto (n. [[1875]]) * [[1926]]: [[Márton Schreiner]], hungara [[rabeno]], filozofo, [[orientalisto]] (n. [[1863]]) * [[1931]]: [[Antal Stašek]], ĉeĥa poeto, tradukisto, verkisto de romanoj (n. [[1843]]) * [[1934]]: [[Aleksandro la 1-a Karađorđević]], unua reĝo de Jugoslavio (n. [[1888]]) * [[1938]]: [[Elek Köblös]], rumania hungara politikisto, redaktoro (n. [[1887]]) * [[1943]]: [[Pieter Zeeman]], nederlanda fizikisto Nobelpremiita (n. [[1865]]) * [[1950]]: [[Edna St. Vincent Millay]], usona poetino (n. [[1892]]) * [[1955]]: [[Theodor Innitzer]], aŭstra teologo kaj kardinalo (n. [[1875]]) * [[1958]]: [[Pio la 12-a]], papo (n. [[1876]]) * [[1959]]: [[Ishii Shiro]], japana kuracisto, soldato, militkrimulo (n. [[1892]]) * [[1967]]: [[André Maurois]], franca verkisto (n. [[1885]]) * [[1967]]: [[Che Guevara]], argentina marksista revoluciulo kaj verkisto (n. [[1928]]) * [[1968]]: [[Jean Paulhan]], franca verkisto kaj publicisto (n. [[1884]]) * [[1969]]: [[Mária Sándor]], hungara operkantistino (n. [[1895]]) * [[1970]]: [[Jean Giono]], franca verkisto (n. [[1895]]) * [[1971]]: [[Anna Benkő]], rumania hungara verkistino (n. [[1878]]) * [[1971]]: [[Kálmán Nagy]], rumania hungara lingvisto, lernolibroverkisto, tradukisto (n. [[1939]]) * [[1973]]: [[Antonín Seemann]], ĉeĥa aktoro, reĝisoro kaj esperantisto, premiito de la [[Belartaj Konkursoj de UEA]], kun sia edzino fondinta la teatran grupon [[Verda Ĉaro de Julio Baghy]] (n. [[1907]]) * [[1974]]: [[Oskar Schindler]], germana komercisto, savinto de judoj dum la dua mondmilito (n. [[1908]]) * [[1975]]: [[Julia Brystiger]], pola filozofino kaj politikistino (n. [[1902]]) * [[1975]]: [[Noon Meem Rashid]], pakistana poeto (n. [[1910]]) * [[1978]]: [[Jacques Brel]], belga [[bardo]], komponisto, poeto kaj kanzonisto (n. [[1929]]) * [[1982]]: [[Anna Freud]], aŭstra-brita [[psikanalizo|psikanalizistino]] (n. [[1895]]) * [[1985]]: [[Adolfas Klimas]], litova ĵurnalisto kaj esperantisto, aŭtoro de [[lernolibro]], kunlaboranto de ''[[Litova Almanako]]'', [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktanto de la Enciklopedio de Esperanto]] (n. [[1899]]) * [[1985]]: [[Emílio Garrastazú Médici]], prezidento de Brazilo (n. [[1905]]) * [[1988]]: [[Felix Wankel]], germana inĝeniero kaj inventinto (n. [[1902]]) * [[1990]]: [[Géza Ottlik]], hungara verkisto kaj tradukisto (n. [[1912]]) * [[1994]]: [[Fred Lebow]], usona maratonisto (n. [[1932]]) * [[1999]]: [[Milt Jackson]], usona [[vibrafono|vibrafonisto]] (n. [[1923]]) * [[2001]]: [[Károly Simonyi]], hungara fizikisto, inĝeniero, profesoro, konstruisto de [[partikla akcelilo]] (n. [[1916]]) * [[2006]]: [[Straub-Huillet|Danièle Huillet]], franca reĝisorino (n. [[1936]]) * [[2006]]: [[Marek Grechuta]], pola kantisto, poeto, komponisto kaj pentristo, [[kantaŭtoro]] (n. [[1945]]) * [[2010]]: [[Maurice Allais]], franca ekonomikisto (n. [[1911]]) * [[2011]]: [[Gvozden Sredić]], serba ekonomikisto, [[Esperanto-vortaristo]], sekretario de [[Esperanto-Ligo de Bosnio kaj Hercegovino]], prezidanto de [[Jugoslavia Esperanto-Ligo]] kaj de [[Jugoslavia Asocio de Fervojistoj-Esperantistoj]], redaktoro de "Jugoslavia [[Fervojisto]]", ricevinta oran medalon de [[FISAIC]] (m. [[1935]]) * [[2013]]: [[Wilfried Martens]], ĉefministro de Belgio (n. [[1936]]) * [[2016]]: [[Andrzej Wajda]], pola reĝisoro, scenaristo kaj senatano (n. [[1926]]) * [[2017]]: [[Jean Rochefort]], franca aktoro (n. [[1930]]) * [[2019]]: [[Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof]], pola-franca inĝeniero, [[esperantisto]], nepo de L.L. Zamenhof, diskonigata de [[Roman Dobrzyński]], honora civitano de [[Bjalistoko]] (n. [[1925]]) * [[2019]]: [[Lorand Gaspar]], franca poeto, tradukisto kaj kirurgo (n. [[1925]]) * [[2019]]: [[Jan Szyszko]], pola [[forstisto]], profesoro, [[Ekologio|ekologo]] kaj politikisto, defendanto de la [[arbaro de Białowieża]], spertulo pri [[grundoskarabo]]j (n. [[1944]]) * [[2021]]: [[Abolhasan Banisadr]], unua [[prezidanto de Irano]] (n. [[1933]]) * [[2024]]: [[Sebastian Kirf]], germana esperantisto (n. [[1977]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia kalendaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Abraham]], biblia [[patriarko]]; Sankta [[episkopo]] [[Denizo de Parizo]] kaj liaj kunuloj, [[martiro]]j; [[John Henry Newman]], angla [[kardinalo]], teologo kaj filozofo; Sankta [[Johano Leonardi]], [[sacerdoto]]; [[Wincenty Kadłubek]], pola episkopo kaj kronikisto, beatulo * [[Nacia tago]] en [[Ugando]], ''Independence Day'', tago de la sendependiĝo ([[1962]]) * [[Sud-Koreio]]: [[Tago de Hangul]], festotago de la proklamaĵo de [[Korea alfabeto]] * Tago de [[Poŝtmarko]] * Monda Tago de Poŝto - fiksita de [[Universala Poŝta Unio]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''9-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]. {{Projektoj|wikinewscat=9-a de oktobro}} [[Kategorio:9-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|09]] [[Kategorio:9-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1009]] 8mwr1c5f9g8du9geithzhoowoju3cxc 0 6981 9350687 8924675 2026-04-10T12:37:24Z Kani 670 9350687 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|administra unuo |sen banderolo=jes |kategorio=Provinco |lando = Panamo |mapo=Chiriqui in Panama.svg |mapo priskribo=Situo de Ĉirikio en Panamo |ĉefurbo = [[David (Panamo)|David]] |regiono-ISO = PA-4 |mapo1 lokumilo = iso |mapo2 lokumilo = Panamo |kodo = PA-4 |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |mapligilo = jes |zomo = 5 |parenco = |parenco_tipo = }} '''Ĉirikio''' ({{Lang-es|Chiriquí}}) estas provinco en [[Panamo]]. Ĝi troviĝas en la okcidenta parto de la lando, havante kiel limojn la provinco [[Bokas-del-Toro]] kaj la indiĝena regiono [[Ngabe-Bugleo]] norde, [[Kostariko]] okcidente, la provinco [[Veragŭo|Veraguo]] oriente kaj la [[Pacifika Oceano]] sude. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la provinco vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas [[David (Panamo)|David]]. Ĝi estas dividita en dek tri distriktojn. == Historio == Ĝia malkovro estas atribuita al la Hispano Gaspar de Espinoza, en la jaro [[1519]]. Oni fondis ĝin kiel provincon la 26-an de Majo 1849, kiam Panamo ankoraŭ estis parto de [[Kolombio]]. == Setlejoj == * [[Remedios (Ĉirikio)|Remedios]] {{Unua}} [[Kategorio:Provincoj de Panamo]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|Panamo}} fm7s0w0d1o41xdfkhdt6xlhr8zprv9c 0 7265 9351100 7562160 2026-04-11T11:02:27Z Forstbirdo 12476 9351100 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Marie BARTOVSKÁ''' (naskiĝis la [[29-a de julio|29-an de julio]] [[1912]] - mortis la [[8-a de decembro|8-an de decembro]] [[1999]] en [[Frýdek-Místek]], [[Ĉeĥio]]) estis [[Honoraj membroj de UEA|Honora Membro de UEA]] (de la jaro [[1996]]) kaj de [[ĈEA|Ĉeĥa Esperanto-Asocio]]. Unue rifuzita de lernejo pro sia miopeco, nur post laboro en tolaĵfabriko ŝi sukcesis ekstudi - pri komerco, kvankam ŝi volis fariĝi instruisto. Esperanton ŝi lernis en 1930. Post aktivado en pluraj kluboj, ŝi fondis en [[1951]] tiun de Frýdek-Místek. Ŝi multe instruis kaj de [[1965]] gvidis ĉiumonatan [[Kafejo Esperanto]]. Sperta pri la tekstil-faka terminologio, ŝi [[Kunlaborintoj_de_PIV|kontribuis]] tiufake i. a. al ''Plena Ilustrita Vortaro'' ([[PIV]], 1970) kaj la ''[[Esperanta Bildvortaro]]'' de [[Rüdiger Eichholz]] (1988). Malgraŭ aĝo, malsanoj kaj vidhandikapo, ĝis lasta tempo ŝi ofte aperigis leterojn en la E-gazetaro kaj partoprenadis aktive fakajn aranĝojn, ekz. prelegante en 1998 pri la terminologio de brodado en la 1-a Kolokvo pri Apliko de E-o en Scienco kaj Tekniko. Longtempa delegito de UEA, modelo de tutviva sindediĉo al lingvo, kiu fariĝis universitato de ŝia vivo, ŝi estis konata aktivulino en sia lando ankaŭ sen okupi centran movadan postenon. Ŝi esperantigis verkojn de [[Karel Čapek]] (''Danjo, Vivo de Hundido''), [[Miloslav Švandrlík]] (''Nigraj Baronoj''), [[Vladimír Škutina]] (''Malliberulo de la Prezidento''), [[Achille Gregor]] (''Problemoj en Panonio'') kaj enĉeĥigis libron de [[Tibor Sekelj]] (''Kumeuaŭa, la Filo de la Ĝangalo''). En 1996 ŝi fariĝis eĉ honora membrino de [[UEA]]. == Literaturo == * Biografieto. En: La stato kaj estonteco de la internacia lingvo Esperanto. Praha: Kava-Pech 1995, p. 127 == Eksteraj ligiloj == * [http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=bartovska&find_code=WRD&x=8&y=5 Libroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171212032121/http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=bartovska&find_code=WRD&x=8&y=5 |date=2017-12-12 }} de kaj pri Marie Bartovská en la [[Esperantomuzeo_kaj_Kolekto_por_Planlingvoj|Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] * [http://www.esperantoland.org/ebea/ Artikoloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509062042/http://www.esperantoland.org/ebea/ |date=2008-05-09 }} de kaj pri Marie Bartovská en [[Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj]] (EBEA) (serĉu je "bartovsk") {{Bibliotekoj|PeEnEo=7265|NOTES=transcluded_values_from_wikidata|REMARK=testcase|TIMESTAMP=20131018045909}} {{vivtempo|Bartovska, Marie}} [[Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj]] [[Kategorio:Honoraj membroj de ĈEA]] 835u28l6wa9ps3mrdfgcjxonei3pfhe 0 9162 9350826 9350490 2026-04-10T17:41:04Z Kani 670 /* Subfamilio Trokilenoj */ 9350826 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Kolibro |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero2 = Haeckel Trochilidae.jpg |dosiero =Trinidad_and_Tobago_hummingbirds_composite.jpg | dosiero larĝo=240px | dosiero2 larĝo=240px |priskribo de dosiero= Iuj el la kolibroj de [[Trinidado]] kaj [[Tobago]] |priskribo de dosiero2 = Diversaj kolibroj en ''[[Kunstformen der Natur]]''<br> de [[Ernst Haeckel]], 1904 |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata'' |klaso = [[Birdo]]j ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj birdoj|Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |familio aŭtoritato = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1825 |specioj de subdivizio = Subfamilioj |subdivizio2 = ''[[Phaethornithinae]]''<br /> ''[[Trochilinae]]''<br /> ''[[Florisuginae]]''<br /> ''[[Lesbiinae]]''<br /> ''[[Patagoninae]]''<br /> ''[[Polytminae]]'' |vikispecio = |komunejo = }} '''Kolibroj''' estas tre malgrandaj [[birdo]]j de la [[familio (biologio)|familio]] [[Trokiledoj]]. Ili ankaŭ estas kromnomitaj "''muŝbirdoj''" pro siaj eta grandeco kaj rapidaj [[flugilo|flugilbatoj]], kiuj permesas ilin ŝvebi en la aero. ==Priskribo== [[Dosiero:Rubythroathummer65.jpg|200px|maldekstra|eta]] Ili povas svingi la flugilojn po 15-80 fojojn por sekundo (variante laŭ la grandeco de la birdo) kaj estas la solaj birdoj kiuj povas intence flugi malantaŭen. La rapida svingado de la flugiloj kreas zum-sonon. Ili povas atingi rapidon de 50 m por sekundo.<ref>Ĉen Ŝjaŭji, ''Aventuro de Ĉasisteto dum Ekspediciado'', Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino, 1988. Esperantigis Hŭang Fengĝu; ilustris Hu Hŭanĵan. paĝo 48. Temas ne pri scienca verko, sed pri populariga, ĉiukaze uzebla kaj citebla.</ref> Tiu flugmaniero respondas al tre partikulara fiziologio de kolibroj: ties normala temperaturo estas de {{GdC|43}} kaj ties [[koro]] batas 615 fojojn por minuto.<ref name="Ĉen Ŝjaŭji, 1988. paĝo 49">Ĉen Ŝjaŭji, 1988. paĝo 49.</ref> Kolibroj allogiĝas al floroj, speciale al ruĝaj floroj. Ili manĝas la [[nektaro]]n de tiuj floroj per longaj, maldikaj bekoj, kaj ili estas gravaj polenantoj. Kiam ili faras tion, ne staras sur petaloj kiel faras abelojn aŭ papiliojn, sed restas enaere kaj nur metas en la floron sian bekon.<ref name="Ĉen Ŝjaŭji, 1988. paĝo 49"/> La plejmulto da specioj da kolibroj ankaŭ manĝas [[insekto]]jn. Tiuj [[Nearktiso|nearktisaj]] kaj [[Neotropiso|neotropisaj]] birdetoj ofte posedas brilajn, lumajn [[plumo]]jn. La viroj estas brilkoloraj kaj la inoj malpli brilaj. La ovoj de kolibroj estas la plej malgrandaj birdovoj en la mondo. Oni ĉirkaŭkalkulas, ke 3 000 kolibraj ovoj egalas al unu de [[struto]].<ref name="Ĉen Ŝjaŭji, 1988. paĝo 49"/> ==Konservado kaj populacioj== La graveco de kolibroj kiel polenigantoj estas kroma tialo por klopodi ilian konservadon. La ĝeneralaj minacoj ([[poluado]], [[habitatoperdo]] ktp.) endanĝerigis kelkajn speciojn. Pro tio el diversaj institucioj oni iniciatis kampanjojn por helpi la kolibrokonservadon, por ekzemplo en ĝardeneto de Iztapalapa, sude de [[Meksikurbo]], nome en la "Instituto de Enseñanza Media Superior" de la Universidad Nacional Autónoma de México ([[UNAM]]) ekde 2016. La iniciato estis imitita kaj nun estas aliaj kolibrejoj en la areo. Tio grave necesas ĉar nur en Meksiko estas troveblaj 58 kolibrospecioj kiuj helpas al polenigado de pli ol 1300 plantospecioj.<ref>Teresa de Miguel, [https://elpais.com/sociedad/2019/12/27/actualidad/1577470499_584780.html ''Objetivo, recuperar el colibrí y su polinización'',] [[El País]], Madrido, Meksiko, 8a de januaro 2020 - 00:15 CET. Alirita la 8a de januaro 2020.</ref> == Genroj kaj specioj de la Trokiledoj == La [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC) agnoskas jenajn 366 kolibrospeciojn en la familio ''Trochilidae'' (Trokiledoj), kaj distribuas ilin inter 112 genroj.<ref> Gill, F.; Donsker, D.; Rasmussen, P., eld. (Marto 2025). [https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ "Hummingbirds".] IOC World Bird List. v 15.1. Alirita la 3an de Marto, 2025. </ref> === Subfamilio Fetornitenoj === * ''[[Topaza]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Topaza kolibro]], ''Topaza pella'' (Linnaeus, 1758) ** [[Flama kolibro]], ''Topaza pyra'' (Gould, 1846) * ''[[Florisuga]]'', 2 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Blanknuka kolibro]], ''Florisuga mellivora'' (Linnaeus, 1758) ** [[Nigra kolibro]], ''Florisuga fusca'' (Vieillot, 1817) La du unuaj genroj povus esti en subfamilio [[Florisugenoj]] * ''[[Eutoxeres]]'', 2 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Aglobeka ermitkolibro]], ''Eutoxeres aquila'' (Bourcier, 1847) ** [[Rufavosta ermitkolibro]], ''Eutoxeres condamini'' (Bourcier, 1851) * ''[[Ramphodon]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Segilbeka ermitkolibro]], ''Ramphodon naevius'' (Dumont, 1818) * ''[[Glaucis]]'', 3 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Bronzvosta ermitkolibro]], ''Glaucis dohrnii'' (Bourcier & Mulsant, 1852) ** [[Bronza ermitkolibro]], ''Glaucis aeneus'' (Lawrence, 1868) ** [[Rufbrusta ermitkolibro]], ''Glaucis hirsutus'' (Gmelin, JF, 1788) * ''[[Threnetes]]'', 3 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Strivosta ermitkolibro]], ''Threnetes ruckeri'' (Bourcier, 1847) ** [[Palvosta ermitkolibro]], ''Threnetes leucurus'' (Linnaeus, 1766) ** [[Fulga ermitkolibro]], ''Threnetes niger'' (Linnaeus, 1758) * ''[[Anopetia]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Larĝbeka ermitkolibro]], ''Anopetia gounellei'' (Boucard, 1891) * ''[[Phaethornis]]'', 27 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Malhelgorĝa ermitkolibro]], ''Phaethornis squalidus'' (Temminck, 1822) ** [[Strekogorĝa ermitkolibro]], ''Phaethornis rupurumii'' (Boucard, 1892) ** [[Nana ermitkolibro]], ''Phaethornis longuemareus'' (Lesson, RP, 1832) ** [[Tapajoza ermitkolibro]], ''Phaethornis aethopygus'' (Zimmer, JT, 1950) ** [[Pigmea ermitkolibro]], ''Phaethornis idaliae'' (Bourcier & Mulsant, 1856) ** [[Cinamgorĝa ermitkolibro]], ''Phaethornis nattereri'' (Berlepsch, 1887) ** [[Nigragorĝa ermitkolibro]], ''Phaethornis atrimentalis'' (Lawrence, 1858) ** [[Strigorĝa ermitkolibro]], ''Phaethornis striigularis'' (Gould, 1854) ** [[Grizmentona ermitkolibro]], ''Phaethornis griseogularis'' (Gould, 1851) ** [[Ruĝeta ermitkolibro]], ''Phaethornis ruber'' (Linnaeus, 1758) ** [[Blankbrova ermitkolibro]], ''Phaethornis stuarti'' (Hartert, EJO, 1897) ** [[Okraventra ermitkolibro]], ''Phaethornis subochraceus'' (Todd, 1915) ** [[Fulgoĉapa ermitkolibro]], ''Phaethornis augusti'' (Bourcier, 1847) ** [[Altebenaĵa ermitkolibro]], ''Phaethornis pretrei'' (Lesson, RP & Delattre, 1839) ** [[Skvamgorĝa ermitkolibro]], ''Phaethornis eurynome'' (Lesson, RP, 1832) ** [[Palventra ermitkolibro]], ''Phaethornis anthophilus'' (Bourcier, 1843) ** [[Blankbarba ermitkolibro]], ''Phaethornis hispidus'' (Gould, 1846) ** [[Blankliphara ermitkolibro]], ''Phaethornis yaruqui'' (Bourcier, 1851) ** [[Verda ermitkolibro]], ''Phaethornis guy'' (Lesson, RP, 1833) ** [[Rufaventra ermitkolibro]], ''Phaethornis syrmatophorus'' (Gould, 1852) ** [[Perua ermitkolibro]], ''Phaethornis koepckeae'' (Weske & Terborgh, 1977) ** [[Nadlobeka ermitkolibro]], ''Phaethornis philippii'' (Bourcier, 1847) ** [[Rektabeka ermitkolibro]], ''Phaethornis bourcieri'' (Lesson, RP, 1832) ** [[Meksika ermitkolibro]], ''Phaethornis mexicanus'' (Hartert, EJO, 1897) ** [[Longbeka ermitkolibro]], ''Phaethornis longirostris'' (Delattre, 1843) ** [[Longvosta ermitkolibro]], ''Phaethornis superciliosus'' (Linnaeus, 1766) ** [[Grandbeka ermitkolibro]], ''Phaethornis malaris'' (Nordmann, 1835) === Subfamilio Politmenoj === {{Div col|cols = 2}} * ''[[Doryfera]]'', 2 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Verdafrunta kolibro]], ''Doryfera ludovicae'' ** [[Blufrunta kolibro]], ''Doryfera johannae'' * ''[[Schistes]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Okcidenta kojnkolibro]], ''Schistes albogularis'' ** [[Orienta kojnkolibro]], ''Schistes geoffroyi'' * ''[[Augastes]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Fajrokravata kolibro]], ''Augastes lumachella'' ** [[Verdakravata kolibro]], ''Augastes scutatus'' * ''[[Colibri]]'', 5 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Ametistorela kolibro]], ''Colibri serrirostris'' ** [[Violvanga kolibro]], ''Colibri coruscans'' ** [[Bruna kolibro]], ''Colibri delphinae'' ** [[Marverda kolibro]], ''Colibri thalassinus'' ** [[Violorela kolibro]], ''Colibri cyanotus'' * ''[[Androdon]]'', 1 specio, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Dentbeka kolibro]], ''Androdon aequatorialis'' * ''[[Heliactin]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Korna kolibro]], ''Heliactin bilophus'' * ''[[Heliothryx]]'', 2 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Violkrona fekolibro]], ''Heliothryx barroti'' ** [[Nigrorela fekolibro]], ''Heliothryx auritus'' * ''[[Polytmus]]'', 3 specioj, Sud-Ameriko ** [[Gŭainumbia kolibro]], ''Polytmus guainumbi'' ** [[Tepuja kolibro]], ''Polytmus milleri'' ** [[Tereza kolibro]], ''Polytmus theresiae'' * ''[[Avocettula]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Flamvosta avocetkolibro]], ''Avocettula recurvirostris'' * ''[[Chrysolampis]]'', 1 specio, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Rubentopaza kolibro]], ''Chrysolampis mosquitus'' * ''[[Anthracothorax]]'', 8 specioj, Karibio, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Jamajka mangokolibro]], ''Anthracothorax mango'' ** [[Nigragorĝa mangokolibro]], ''Anthracothorax nigricollis'' ** [[Verdagorĝa mangokolibro]], ''Anthracothorax viridigula'' ** [[Verdabrusta mangokolibro]], ''Anthracothorax prevostii'' ** [[Veragŭa mangokolibro]], ''Anthracothorax veraguensis'' ** [[Hispaniola mangokolibro]], ''Anthracothorax dominicus'' ** [[Puertorika mangokolibro]], ''Anthracothorax aurulentus'' ** [[Verda mangokolibro]], ''Anthracothorax viridis'' * ''[[Eulampis]]'', 2 specioj, Karibio ** [[Purpurgorĝa karibkolibro]], ''Eulampis jugularis'' ** [[Verdagorĝa karibkolibro]], ''Eulampis holosericeus'' {{Div col end}} === Subfamilio Lesbienoj === {{Div col|cols = 2}} * ''[[Haplophaedia]]'', 3 specioj, Sud-Ameriko ** [[Verdeta ŝukolibro]] (''Haplophaedia aureliae'') ** [[Rufafemura ŝukolibro]] (''Haplophaedia assimilis'') ** [[Griza ŝukolibro]] (''Haplophaedia lugens'') * ''[[Eriocnemis]]'', 11 specioj, Sud-Ameriko ** [[Nigrabrusta ŝukolibro]] (''Eriocnemis nigrivestis'') ** [[Izabela ŝukolibro]] (''Eriocnemis isabellae'') ** [[Violgorĝa ŝukolibro]] (''Eriocnemis vestita'') ** [[Nigrafemura ŝukolibro]] (''Eriocnemis derbyi'') ** [[Turkisgorĝa ŝukolibro]] (''Eriocnemis godini'') ** [[Kuproventra ŝukolibro]] (''Eriocnemis cupreoventris'') ** [[Safirsubpuga ŝukolibro]] (''Eriocnemis luciani'') ** [[Orbrusta ŝukolibro]] (''Eriocnemis mosquera'') ** [[Blufrunta ŝukolibro]] (''Eriocnemis glaucopoides'') ** [[Multkolora ŝukolibro]] (''Eriocnemis mirabilis'') ** [[Smeraldventra ŝukolibro]] (''Eriocnemis aline'') * ''[[Loddigesia]]'', 1 specio, Sud-Ameriko (Peruo) ** [[Spatelvosta kolibro]] (''Loddigesia mirabilis'') * ''[[Aglaeactis]]'', 4 specioj, Sud-Ameriko ** [[Ĉielarkdorsa kolibro]] (''Aglaeactis cupripennis'') ** [[Violdorsa kolibro]] (''Aglaeactis aliciae'') ** [[Maĝentadorsa kolibro]] (''Aglaeactis castelnaudii'') ** [[Bludorsa kolibro]] (''Aglaeactis pamela'') * ''[[Coeligena]]'', 15 specioj, Sud-Ameriko ** [[Bronza inkakolibro]] (''Coeligena coeligena'') ** [[Bruna inkakolibro]] (''Coeligena willsoni'') ** [[Nigra inkakolibro]] (''Coeligena prunellei'') ** [[Verda inkakolibro]] (''Coeligena conradii'') ** [[Kolringa inkakolibro]] (''Coeligena torquata'') ** [[Rufkoluma inkakolibro]] (''Coeligena inca'') ** [[Violgorĝa inkakolibro]] (''Coeligena violifer'') ** [[Ĉielarka inkakolibro]] (''Coeligena iris'') ** [[Blankvosta inkakolibro]] (''Coeligena phalerata'') ** [[Malhela inkakolibro]] (''Coeligena orina'') ** [[Okraflugila inkakolibro]] (''Coeligena lutetiae'') ** [[Periĥa inkakolibro]] (''Coeligena consita'') ** [[Orventra inkakolibro]] (''Coeligena bonapartei'') ** [[Merida inkakolibro]] (''Coeligena eos'') ** [[Blugorĝa inkakolibro]] (''Coeligena helianthea'') * ''[[Lafresnaya]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Velurbrusta kolibro]] (''Lafresnaya lafresnayi'') * ''[[Ensifera]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Spadbeka kolibro]] (''Ensifera ensifera'') * ''[[Pterophanes]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Bluflugila kolibro]] (''Pterophanes cyanopterus'') * ''[[Boissonneaua]]'', 3 specioj, Sud-Ameriko ** [[Okravosta kolibro]] (''Boissonneaua flavescens'') ** [[Kaŝtanbrusta kolibro]] (''Boissonneaua matthewsii'') ** [[Violnigra kolibro]] (''Boissonneaua jardini'') * ''[[Ocreatus]]'', 3 specioj, Sud-Ameriko ** [[Blankbota flagkolibro]] (''Ocreatus underwoodii'') ** [[Perua flagkolibro]] (''Ocreatus peruanus'') ** [[Rufbota flagkolibro]] (''Ocreatus addae'') * ''[[Urochroa]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Rufliphara kolibro]] (''Urochroa bougueri'') ** [[Verdadorsa kolibro]] (''Urochroa leucura'') * ''[[Urosticte]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Blankpinta kolibro]] (''Urosticte benjamini'') ** [[Rufsubpuga kolibro]] (''Urosticte ruficrissa'') * ''[[Heliodoxa]]'', 10 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Nigrabrova brilkolibro]] (''Heliodoxa xanthogonys'') ** [[Rozgorĝa brilkolibro]] (''Heliodoxa gularis'') ** [[Rufaflugila brilkolibro]] (''Heliodoxa branickii'') ** [[Nigragorĝa brilkolibro]] (''Heliodoxa schreibersii'') ** [[Rufbrusta brilkolibro]] (''Heliodoxa aurescens'') ** [[Brunventra brilkolibro]] (''Heliodoxa rubinoides'') ** [[Verdakrona brilkolibro]] (''Heliodoxa jacula'') ** [[Imperiestra brilkolibro]] (''Heliodoxa imperatrix'') ** [[Violfrunta brilkolibro]] (''Heliodoxa leadbeateri'') ** [[Rubena brilkolibro]] (''Heliodoxa rubricauda'') * ''[[Heliangelus]]'', 9 specioj, Sud-Ameriko ** [[Oranĝgorĝa kolibro]] (''Heliangelus mavors'') ** [[Ametistgorĝa kolibro]] (''Heliangelus amethysticollis'') ** [[Rozgorĝa kolibro]] (''Heliangelus clarisse'') ** [[Merida kolibro]] (''Heliangelus spencei'') ** [[Blankakoluma kolibro]] (''Heliangelus strophianus'') ** [[Turmalina kolibro]] (''Heliangelus exortis'') ** [[Orgorĝa kolibro]] (''Heliangelus micraster'') ** [[Violgorĝa kolibro]] (''Heliangelus viola'') ** [[Reĝa kolibro]] (''Heliangelus regalis'') * ''[[Sephanoides]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Ĉilia kolibro]] (''Sephanoides sephaniodes'') ** [[Fernandezinsula kolibro]] (''Sephanoides fernandensis'') * ''[[Discosura]]'', 5 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Pintatufa kolibro]] (''Discosura popelairii'') ** [[Nigrabrusta kolibro]] (''Discosura langsdorffi'') ** [[Kupra kolibro]] (''Discosura letitiae'') ** [[Dornvosta kolibro]] (''Discosura conversii'') ** [[Rakedvosta kolibro]] (''Discosura longicauda'') * ''[[Lophornis]]'', 11 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Blanktufa kolibro]] (''Lophornis adorabilis'') ** [[Kurtatufa kolibro]] (''Lophornis brachylophus'') ** [[Festa kolibro]] (''Lophornis chalybeus'') ** [[Papilikolibro]] (''Lophornis verreauxii'') ** [[Makulvanga kolibro]] (''Lophornis gouldii'') ** [[Ruftufa kolibro]] (''Lophornis delattrei'') ** [[Nigratufa kolibro]] (''Lophornis helenae'') ** [[Superba kolibro]] (''Lophornis magnificus'') ** [[Pavkolibro]] (''Lophornis pavoninus'') ** [[Makultufa kolibro]] (''Lophornis stictolophus'') ** [[Koltufa kolibro]] (''Lophornis ornatus'') * ''[[Phlogophilus]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Ekvadora kolibro]] (''Phlogophilus hemileucurus'') ** [[Perua kolibro]] (''Phlogophilus harterti'') * ''[[Adelomyia]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Punkta kolibro]] (''Adelomyia melanogenys'') * ''[[Aglaiocercus]]'', 3 specioj, Sud-Ameriko ** [[Bluvosta silfkolibro]] (''Aglaiocercus kingii'') ** [[Violvosta silfkolibro]] (''Aglaiocercus coelestis'') ** [[Venezuela silfkolibro]] (''Aglaiocercus berlepschi'') * ''[[Sappho]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Ruĝvostega kolibro]] (''Sappho sparganurus'') * ''[[Polyonymus]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Bronzvosta kolibro]] (''Polyonymus caroli'') * ''[[Taphrolesbia]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Grizventra kolibro]] (''Taphrolesbia griseiventris'') * ''[[Oreotrochilus]]'', [[Oreotroĥiloj]], 7 specioj, Sud-Ameriko ** [[Punaa andkolibro]] (''Oreotrochilus estella'') ** [[Blankflanka andkolibro]] (''Oreotrochilus leucopleurus'') ** [[Ekvadora andkolibro]] (''Oreotrochilus chimborazo'') ** [[Blugorĝa andkolibro]] (''Oreotrochilus cyanolaemus'') ** [[Verdakapa andkolibro]] (''Oreotrochilus stolzmanni'') ** [[Nigrabrusta andkolibro]] (''Oreotrochilus melanogaster'') ** [[Brunflanka andkolibro]] (''Oreotrochilus adela'') * ''[[Opisthoprora]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Monta avocetkolibro]] (''Opisthoprora euryptera'') * ''[[Lesbia (kolibroj)|Lesbia]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Nigravostega kolibro]] (''Lesbia victoriae'') ** [[Verdavostega kolibro]] (''Lesbia nuna'') * ''[[Ramphomicron]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Nigradorsa kolibro]] (''Ramphomicron dorsale'') ** [[Kurtbeka kolibro]] (''Ramphomicron microrhynchum'') * ''[[Chalcostigma]]'', 5 specioj, Sud-Ameriko ** [[Rufĉapa dornkolibro]] (''Chalcostigma ruficeps'') ** [[Oliveca dornkolibro]] (''Chalcostigma olivaceum'') ** [[Blumantela dornkolibro]] (''Chalcostigma stanleyi'') ** [[Bronzvosta dornkolibro]] (''Chalcostigma heteropogon'') ** [[Ĉielarka dornkolibro]] (''Chalcostigma herrani'') * ''[[Oxypogon]]'', 4 specioj, Sud-Ameriko ** [[Blankbarba kaskokolibro]] (''Oxypogon lindenii'') ** [[Verdabarba kaskokolibro]] (''Oxypogon guerinii'') ** [[Blubarba kaskokolibro]] (''Oxypogon cyanolaemus'') ** [[Violbarba kaskokolibro]] (''Oxypogon stuebelii'') * ''[[Oreonympha]]'', 1 specio, Sud-Ameriko (Peruo) ** [[Barba kolibro]] (''Oreonympha nobilis'') * ''[[Metallura]]'', 9 specioj, Sud-Ameriko ** [[Skvama metalkolibro]] (''Metallura aeneocauda'') ** [[Violgorĝa metalkolibro]] (''Metallura baroni'') ** [[Flamgorĝa metalkolibro]] (''Metallura eupogon'') ** [[Ora metalkolibro]] (''Metallura iracunda'') ** [[Purpurgorĝa metalkolibro]] (''Metallura odomae'') ** [[Nigra metalkolibro]] (''Metallura phoebe'') ** [[Kupra metalkolibro]] (''Metallura theresiae'') ** [[Smeraldgorĝa metalkolibro]] (''Metallura tyrianthina'') ** [[Verda metalkolibro]] (''Metallura williami'') {{Div col end}} === Subfamilio Patagonenoj === * ''[[Patagona]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Gigantkolibro]] (''Patagona gigas'') ** [[Perua gigantkolibro]] (''Patagona peruviana'') === Subfamilio Trokilenoj === {{Div col|cols = 2}} * ''[[Sternoclyta]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Violbrusta montkolibro]] (''Sternoclyta cyanopectus'') * ''[[Hylonympha]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Tondilvosta kolibro]] (''Hylonympha macrocerca'') * ''[[Eugenes]]'', 2 specioj, Nord- kay Mez-Ameriko: ** [[Rivolia kolibro]] (''Eugenes fulgens'') ** [[Talamanka kolibro]] (''Eugenes spectabilis'') * ''[[Panterpe]]'', 1 specio, Mez-Ameriko ** [[Flamgorĝa montkolibro]] (''Panterpe insignis'') * ''[[Heliomaster]]'', 4 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Brunĉapa stelkolibro]] (''Heliomaster constantii'') ** [[Longbeka stelkolibro]] (''Heliomaster longirostris'') ** [[Stribrusta stelkolibro]] (''Heliomaster squamosus'') ** [[Blutufa stelkolibro]] (''Heliomaster furcifer'') * ''[[Lampornis]]'', 8 specioj, Nord- kay Mez-Ameriko, inter kio: ** [[Blankventra montkolibro]] (''Lampornis hemileucus'') ** [[Blugorĝa montkolibro]] (''Lampornis clemenciae'') ** [[Ametistgorĝa montkolibro]] (''Lampornis amethystinus'') ** [[Verdagorĝa montkolibro]] (''Lampornis viridipallens'') ** [[Verdabrusta montkolibro]] (''Lampornis sybillae'') ** [[Purpurgorĝa montkolibro]] (''Lampornis calolaemus'') ** [[Grizvosta montkolibro]] (''Lampornis cinereicauda'') ** [[Blankagorĝa montkolibro]] (''Lampornis castaneoventris'') * ''[[Lamprolaima]]'', 1 specio, Mez-Ameriko ** [[Grenatgorĝa kolibro]] (''Lamprolaima rhami'') * ''[[Calliphlox]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Ametista kolibro]] (''Calliphlox amethystina'') * ''[[Myrtis]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Violkoluma kolibro]] (''Myrtis fanny'') * ''[[Rhodopis]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Oaza kolibro]] (''Rhodopis vesper'') * ''[[Myrmia]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Kurtvosta kolibro]] (''Myrmia micrura'') * ''[[Thaumastura]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Koraa kolibro]] (''Thaumastura cora'') * ''[[Philodice]]'', 2 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Maĝenta kolibro]] (''Philodice bryantae'') ** [[Miĉela kolibro]] (''Philodice mitchellii'') * ''[[Eulidia]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Arika kolibro]] (''Eulidia yarrellii'') * ''[[Microstilbon]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Stretvosta kolibro]] (''Microstilbon burmeisteri'') * ''[[Chaetocercus]]'', 6 specioj, Sud-Ameriko ** [[Blankventra elfkolibro]] (''Chaetocercus mulsant'') ** [[Burda elfkolibro]] (''Chaetocercus bombus'') ** [[Rozbarba elfkolibro]] (''Chaetocercus heliodor'') ** [[Sanktmarta elfkolibro]] (''Chaetocercus astreans'') ** [[Ekvadora elfkolibro]] (''Chaetocercus berlepschi'') ** [[Rufavosta elfkolibro]] (''Chaetocercus jourdanii'') * ''[[Tilmatura]]'', 1 specio, Mez-Ameriko ** [[Duponta kolibro]] (''Tilmatura dupontii'') * ''[[Doricha]]'', 2 specioj, Mez-Ameriko ** [[Gvatemala kolibro]] (''Doricha enicura'') ** [[Jukatana kolibro]] (''Doricha eliza'') * ''[[Calothorax]]'', 2 specioj, Nord- kaj Mez-Ameriko: ** [[Lucifera kolibro]] (''Calothorax lucifer'') ** [[Bela kolibro]] (''Calothorax pulcher'') * ''[[Archilochus]]'', 2 specioj, Nord-Ameriko: ** [[Nigramentona kolibro]] (''Archilochus alexandri'') ** [[Rubengorĝa kolibro]] (''Archilochus colubris'') * ''[[Mellisuga]]'', 2 specioj, Karibio ** [[Nana kolibro]] (''Mellisuga minima'') ** [[Abela kolibro]] (''Mellisuga helenae'') * ''[[Nesophlox]]'', 2 specioj, Karibio: ** [[Bahama kolibro]] (''Nesophlox evelynae'') ** [[Inagua kolibro]] (''Nesophlox lyrura'') * ''[[Calypte]]'', 2 specioj, Nord- kaj Mez-Ameriko: ** [[Kolibro de Anna]] aŭ Ruĝmaska kolibro (''Calypte anna'') ** [[Kosta kolibro]] aŭ Violmaska kolibro (''Calypte costae'') * ''[[Selasphorus]]'', 9 specioj, Nord- kaj Mez-Ameriko: ** [[Kaliopa kolibro]], (''Selasphorus calliope'' aŭ ''Stellula calliope'') ** [[Rufa kolibro]] (''Selasphorus rufus'') ** [[Kalifornia kolibro]] (''Selasphorus sasin'') ** [[Larĝvosta kolibro]] (''Selasphorus platycercus'') ** [[Burda kolibro]] (''Selasphorus heloisa'') ** [[Vingorĝa kolibro]] (''Selasphorus ellioti'') ** [[Vulkana kolibro]] (''Selasphorus flammula'') ** [[Scintila kolibro]] (''Selasphorus scintilla'') ** [[Ardagorĝa kolibro]] (''Selasphorus ardens'') * ''[[Phaeoptila]]'', 1 specio, Mez-Ameriko ** [[Malhela kolibro]] (''Phaeoptila sordida'') * ''[[Riccordia]]'', 5 specioj, Karibio ** [[Kuba kolibro]] (''Riccordia ricordii'') ** [[Bracea kolibro]] (''Riccordia bracei'') ** [[Hispaniola kolibro]] (''Riccordia swainsonii'') ** [[Puertorika kolibro]] (''Riccordia maugaeus'') ** [[Blukapa kolibro]] (''Riccordia bicolor'') * ''[[Cynanthus]]'', 6 specioj, Nord- kaj Mez-Ameriko, inter kio: ** [[Larĝbeka kolibro]] (''Cynanthus latirostris'') ** [[Turkiskrona kolibro]] (''Cynanthus doubledayi'') ** [[Orkrona kolibro]] (''Cynanthus auriceps'') ** [[Kozumela kolibro]] (''Cynanthus forficatus'') ** [[Forkvosta kolibro]] (''Cynanthus canivetii'') ** [[Trimaria kolibro]]? (''Cynanthus lawrencei'') * ''[[Chlorostilbon]]'', 10 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Ĝardena smeraldokolibro]] (''Chlorostilbon assimilis'') ** [[Okcidenta smeraldokolibro]] (''Chlorostilbon melanorhynchus'') ** [[Ruĝbeka smeraldokolibro]] (''Chlorostilbon gibsoni'') ** [[Bluvosta smeraldokolibro]] (''Chlorostilbon mellisugus'') ** [[Ĉiribiteka smeraldokolibro]] (''Chlorostilbon olivaresi'') ** [[Orventra smeraldokolibro]] (''Chlorostilbon lucidus'') ** [[Kupra smeraldokolibro]] (''Chlorostilbon russatus'') ** [[Stretvosta smeraldokolibro]] (''Chlorostilbon stenurus'') ** [[Verdavosta smeraldokolibro]] (''Chlorostilbon alice'') ** [[Kurtvosta smeraldokolibro]] (''Chlorostilbon poortmani'') * ''[[Basilinna]]'', 2 specioj, Mez-Ameriko: ** [[Blankorela kolibro]] (''Basilinna leucotis'') ** [[Nigrafrunta kolibro]] (''Basilinna xantusii'') * ''[[Pampa (kolibroj)|Pampa]]'', 4 specioj, Mez-Ameriko ** [[Kurbaflugila kolibro]] (''Pampa curvipennis'') ** [[Pampa kolibro]] (''Pampa pampa'') ** [[Longvosta kolibro]] (''Pampa excellens'') ** [[Rufaventra kolibro]] (''Pampa rufa'') * ''[[Abeillia]]'', 1 specio, Mez-Ameriko ** [[Smeraldmentona kolibro]] (''Abeillia abeillei'') * ''[[Klais]]'', 1 specio, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Violkapa kolibro]] (''Klais guimeti'') * ''[[Orthorhyncus]]'', 1 specio, Karibio ** [[Kresta kolibro]] (''Orthorhyncus cristatus'') * ''[[Anthocephala]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Rozkrona kolibro]] (''Anthocephala floriceps'') ** [[Tolima kolibro]] (''Anthocephala berlepschi'') * ''[[Stephanoxis]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Verdatufa kolibro]] (''Stephanoxis lalandi'') ** [[Violtufa kolibro]] (''Stephanoxis loddigesii'') * ''[[Campylopterus]]'', 10 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Grizbrusta kolibro]] (''Campylopterus largipennis'') ** [[Kalkoŝtona kolibro]] (''Campylopterus calcirupicola'') ** [[Diamantina kolibro]] (''Campylopterus diamantinensis'') ** [[Rufbrusta kolibro]] (''Campylopterus hyperythrus'') ** [[Blankvosta kolibro]] (''Campylopterus ensipennis'') ** [[Lazura kolibro]] (''Campylopterus falcatus'') ** [[Sanktamarta kolibro]] (''Campylopterus phainopeplus'') ** [[Viola kolibro]] (''Campylopterus hemileucurus'') ** [[Okrabrusta kolibro]] (''Campylopterus duidae'') ** [[Napa kolibro]] (''Campylopterus villaviscensio'') * ''[[Chalybura]]'', 2 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Ruĝkrura kolibro]] (''Chalybura urochrysia'') ** [[Blanksubpuga kolibro]] (''Chalybura buffonii'') * ''[[Thalurania]]'', 4 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Krona nimfokolibro]] (''Thalurania colombica'') ** [[Forkvosta nimfokolibro]] (''Thalurania furcata'') ** [[Longvosta nimfokolibro]] (''Thalurania watertonii'') ** [[Violĉapa nimfokolibro]] (''Thalurania glaucopis'') * ''[[Microchera]]'', 3 specioj, Mez-Ameriko ** [[Blankakrona kolibro]] (''Microchera albocoronata'') ** [[Kuprokapa kolibro]] (''Microchera cupreiceps'') ** [[Verdamantela kolibro]] (''Microchera chionura'') * ''[[Goldmania]]'', 2 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Violĉapa kolibro]] (''Goldmania violiceps'') ** [[Cinamvosta kolibro]] (''Goldmania bella'') * ''[[Eupherusa]]'', 5 specioj, Mez-Ameriko ** [[Meksika kolibro]] (''Eupherusa ridgwayi'') ** [[Gerera kolibro]] (''Eupherusa poliocerca'') ** [[Bluĉapa kolibro]] (''Eupherusa cyanophrys'') ** [[Strivosta kolibro]] (''Eupherusa eximia'') ** [[Nigraventra kolibro]] (''Eupherusa nigriventris'') * ''[[Phaeochroa]]'', 1 specio, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Skvambrusta kolibro]] (''Phaeochroa cuvierii'') * ''[[Leucippus]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Cinambrusta kolibro]] (''Leucippus fallax'') * ''[[Thaumasius]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Tumbesia kolibro]] (''Thaumasius baeri'') ** [[Makulgorĝa kolibro]] (''Thaumasius taczanowskii'') * ''[[Taphrospilus]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Multemakula kolibro]] (''Taphrospilus hypostictus'') * ''[[Eupetomena]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Hirundvosta kolibro]] (''Eupetomena macrourus'') ** [[Tenebra kolibro]] (''Eupetomena cirrochloris'') * ''[[Talaphorus]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Olivmakula kolibro]] (''Talaphorus chlorocercus'') * ''[[Trochilus]]'', 2 specioj, Karibio (Jamajko) ** [[Ruĝbeka kolibro]] (''Trochilus polytmus'') ** [[Nigrabeka kolibro]] (''Trochilus scitulus'') * ''[[Ramosomyia]]'', 3 specioj, Nord- kaj Mez-Ameriko: ** [[Violkrona kolibro]] (''Ramosomyia violiceps'') ** [[Verdakrona kolibro]] (''Ramosomyia viridifrons'') ** [[Cinamflanka kolibro]] (''Ramosomyia wagneri'') * ''[[Saucerottia]]'', 10 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Lazurkrona kolibro]] (''Saucerottia cyanocephala'') ** [[Blusubpuga kolibro]] (''Saucerottia hoffmanni'') ** [[Berila kolibro]] (''Saucerottia beryllina'') ** [[Bluvosta kolibro]] (''Saucerottia cyanura'') ** [[Neĝventra kolibro]] (''Saucerottia edward'') ** [[Ŝtalverda kolibro]] (''Saucerottia saucerrottei'') ** [[Indigoĉapa kolibro]] (''Saucerottia cyanifrons'') ** [[Kaŝtanventra kolibro]] (''Saucerottia castaneiventris'') ** [[Verdaventra kolibro]] (''Saucerottia viridigaster'') ** [[Kupropuga kolibro]] (''Saucerottia tobaci'') ** [[Kuprovosta kolibro]] (''Saucerottia cupreicauda'') * ''[[Amazilia]]'', 5 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko, inter kio: ** [[Cinama kolibro]] (''Amazilia rutila'') ** [[Okraventra kolibro]] (''Amazilia yucatanensis'') ** [[Rufavosta kolibro]] (''Amazilia tzacatl'') ** [[Hondura kolibro]] (''Amazilia luciae'') ** [[Mangrova kolibro]] (''Amazilia boucardi'') * ''[[Amazilis]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Amazilia kolibro]] (''Amazilis amazilia'') * ''[[Uranomitra]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Anda kolibro]] (''Uranomitra franciae'') * ''[[Chrysuronia]]'', 9 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Brilverda kolibro]] (''Chrysuronia goudoti'') ** [[Orvosta kolibro]] (''Chrysuronia oenone'') ** [[Diverskolora kolibro]] (''Chrysuronia versicolor'') ** [[Safirgorĝa kolibro]] (''Chrysuronia coeruleogularis'') ** [[Safirventra kolibro]] (''Chrysuronia lilliae'') ** [[Humbolta kolibro]] (''Chrysuronia humboldtii'') ** [[Safirkapa kolibro]] (''Chrysuronia grayi'') ** [[Blankbrusta kolibro]] (''Chrysuronia brevirostris'') ** [[Helventra kolibro]] (''Chrysuronia leucogaster'') * ''[[Leucochloris]]'', 1 specio, Sud-Ameriko ** [[Blankagorĝa kolibro]] (''Leucochloris albicollis'') * ''[[Chionomesa]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Brilgorĝa kolibro]] (''Chionomesa fimbriata'') ** [[Sadirmakula kolibro]] (''Chionomesa lactea'') * ''[[Hylocharis]]'', 2 specio, Sud-Ameriko ** [[Rufgorĝa safirkolibro]] (''Hylocharis sapphirina'') ** [[Ora kolibro]] (''Hylocharis chrysura'') * ''[[Elliotomyia]]'', 2 specioj, Sud-Ameriko ** [[Blankventra kolibro]] (''Elliotomyia chionogaster'') ** [[Verdablanka kolibro]] (''Elliotomyia viridicauda'') * ''[[Polyerata]]'', 3 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Blubrusta kolibro]] (''Polyerata amabilis'') ** [[Ĉarma kolibro]] (''Polyerata decora'') ** [[Purpurbrusta kolibro]] (''Polyerata rosenbergi'') * ''[[Chlorestes]]'', 5 specioj, Mez- kaj Sud-Ameriko ** [[Majaa kolibro]] (''Chlorestes candida'') ** [[Blugorĝa kolibro]] (''Chlorestes eliciae'') ** [[Blankmentona kolibro]] (''Chlorestes cyanus'') ** [[Violventra kolibro]] (''Chlorestes julie'') ** [[Blumentona kolibro]] (''Chlorestes notata'') {{Div col end}} == Referencoj == {{Projektoj|wiktionary=kolibro|ReVo=kolibr}}{{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://esperantaretradio.blogspot.com/2024/10/admirindaj-kolibroj.html/ Admirindaj kolibroj]{{404|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, sonartikolo de [[Esperanta Retradio]] aperinta 2024-10-29 ({{eo}}) [[Kategorio:Kolibroj| ]] [[Kategorio:Trokiledoj]] [[Kategorio:Nearktisa faŭno]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] on6p5gkhi0e4q1a4bptbw7bbaqqz31k 0 10588 9350836 9331355 2026-04-10T18:41:30Z Sj1mor 12103 9350836 wikitext text/x-wiki :''Pri vilaĝo termas artikolo [[Saladín]].'' {{Informkesto gravulo | titolo = [[sultano]] de [[Egiptio]] kaj [[Sirio]] | dato de naskiĝo = ĉ. [[1138]] }} '''Saladino''' (ĉ. [[1138]] - la [[4-a de marto|4-an de marto]] [[1193]]) ({{lang-ar|يُوسُف بن نجم الدين أيُّوب|t=''Ṣalāḥ ad-Dīn Jūsuf ibn Ajjūb''}}, {{lang-ku|Selahedînê Eyûbî}}<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://yektauzunoglu.com/en/2017/02/20/sultan-saladin-2/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2018-07-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180320221347/http://yektauzunoglu.com/en/2017/02/20/sultan-saladin-2/ |arkivdato=2018-03-20 }}</ref>) fondis la etne [[Kurdoj|kurdan]] [[Ajubidoj|Ajubidan dinastion]] de [[Egiptio]] kaj [[Sirio]], kies unua [[sultano]] li estis. [[Dosiero:SaladinRexAegypti.jpg|eta|dekstre|"Saladin rex Aegypti", manuskripto de la 15-a jarcento; tiele Saladino estis viditaj de postaj eŭropanoj.]] Li naskiĝis en kurda familio<ref name="Minorsky">Nombraj tiutempaj fontoj notis tion. La biografiisto Ibn Ĥalikan verkis, "Historiistoj interkonsentas aserti ke la patro kaj familio [de Saladino] apartenis al Duwin. Ili estis Kurdoj kaj apartenis al Rawādiya (tiele), kiu estas branĉo de la granda tribo al-Hadāniya": Minorsky (1953), p. 124. La mezepoka historiisto Ibn Athir, kiu estis kurda kaj tiele lia fidindeco estas pridisputebla, rakontas ion el alia komandanto: "...&nbsp;kaj vi kaj Saladino estas Kurdoj kaj vi ne povos pasi en manoj de la Turkoj": Minorsky (1953), p. 138.</ref><ref>R. Stephen Humphreys, ''From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260'', (State University of New York Press, 1977), 29; "Among the free-born amirs the Kurds would seem the most dependent on Saladin's success for the progress of their own fortunes. He too was a Kurd, after all&nbsp;...".</ref><ref name="Encyclopedia of World Biography on Saladin">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bookrags.com/biography/saladin/|titolo=Encyclopedia of World Biography on Saladin|alirdato=20a de aŭgusto 2008}}</ref> en [[Tikrit]] ĉe la rivero [[Tigris]]. Post unua militista edukado sub la estrado de [[Selĝukaj turkoj|selĝuka]] ŝtatoficisto kaj soldato, Saladino defendis [[Egiptio]]n kontraŭ [[Krucmilito|Krucmilitistoj]], abolis la [[Fatima kaliflando|fatiman kaliflandon]] en [[1171]] kaj restarigis la [[Sunaismo]]n en Egiptio. Lia famo atingis sian pinton, kiam li rekaptis [[Jerusalemo]]n je la [[2-a de oktobro]] de [[1187]] post 88 jaroj da regado de la Krucmilitistoj kaj sukcese defendis la urbon en la [[Tria Krucmilito]]. Saladino estris la islaman oponon al la eŭropaj [[Krucmilito|Krucmilitistoj]] en [[Levantenio]]. Je la pinto de sia povo, lia sultanlando inkludis Egiption, Sirion, [[Mezopotamio]]n, [[Heĝazo]]n, [[Jemeno]]n kaj aliajn partojn de [[Norda Afriko]]. Origine sendita al [[Fatima kaliflando|Fatimida Egiptio]] fare de lia Zengida senjoro Nur ad-Din en 1163, Saladino surgrimpis la rangojn de la Fatimida registaro pro la valoro de siaj armeaj sukcesoj kontraŭ atakoj de [[Krucmilito|Krucmilitistoj]] sur ĝia teritorio kaj lia persona proksimeco al la kalifo al-Adid. Kiam la onklo de Saladino nome Ŝirkuh mortis en 1169, al-Adid nomumis Saladinon [[veziro]], malofta nomumo por [[Sunaismo|sunaisma islamano]] al tia grava posteno en la [[Ŝijaismo|ŝijaisme]] estrita [[kaliflando]]. Dum lia periodo kiel veziro Saladino komencis [[subfoso|subfosi]] la Fatimidan potencularon, kaj sekve la morton de al-Adid en 1171 li transprenis la registaron kaj harmoniigis la fidelecon de la lando kun la [[Bagdad]]-bazita [[Abasida Kaliflando]]. En la sekvaj jaroj, li gvidis ekspediciojn kontraŭ la krucistoj en [[Palestino]], ordigis la sukcesan konkeron de [[Jemeno]] kaj forpuŝis por-fatimidajn ribelojn en Supra Egiptio. Ne longe post la morto de Nur-ad-Din en 1174, Saladino propre gvidis la konkeron de Sirio, pace enirante [[Damasko]]n laŭ la peto de ĝia reganto. De mezo de 1175, Saladino konkeris [[Hamao]]n kaj [[Homs]], okazigante la malkonkordon de siaj iamaj Zengid-senjoroj, kiuj estis la oficialaj regantoj de Sirio. Baldaŭ poste, li venkis la Zengid-armeon en batalo kaj estis poste proklamita la "Sultano de Egiptio kaj Sirio" fare de la abasida [[kalifo]] al-Mustadi. Li faris pliajn konkerojn en norda Sirio kaj Jazira, evitante du atencojn kontraŭ sia vivo fare de la [[Asasinoj]], antaŭ reveno al Egiptio en 1177 por trakti temojn tie. Antaŭ 1182, Saladino kompletigis la konkeron de Sirio post konkerado de [[Halepo]], sed finfine ne transprenis la Zengid-fortikaĵon de [[Mosulo]]. Sub la persona gvidado de Saladino, la Ajubida armeo venkis la krucistojn ĉe la decida [[Batalo de Hattin]] en 1187, malfermante la vojon al la islamanoj por rekapti Palestinon el la Krucistoj kiuj estis konkerinta ĝin 88 jarojn pli frue. Kvankam la krucisma [[Jerusalema reĝlando]] daŭrigus ekzisti por plilongigita periodo, ĝia malvenko ĉe Hattin markis turnopunkton en sia konflikto kun la islamaj potencoj de la regiono. Saladino fariĝis elstara figuro en islama, araba, turka kaj kurda kulturoj.<ref>''Moors' Islamic Cultural Home souvenir III, 1970–1976'' Islamic Cultural Home, 1978, p. 7.</ref> En 1193 li mortis en Damasko, donis multon da sia riĉaĵo al siaj subuloj. Saladino estas entombigita en [[maŭzoleo]] najbara al la [[Moskeo de la Umajadoj]]. Malgraŭ sia fiera opozicio al la regado fare de la [[Kristanoj]], Saladino akiris grandan reputacion en Eŭropo kiel [[kavaliro]], tiagrade, ke ekzistis en la [[14-a jarcento]] epikaj poemoj pri liaj glorfaraĵoj, kaj [[Danto]] enmetis lin inter la virtajn [[pagano|paganajn]] spiritojn en [[Limbo]]. Lia rilato kun la reĝo [[Rikardo la 1-a (Anglio)|Rikardo la 1-a]], kiu venkis lin en batalo en [[1191]], estis miksaĵo de reciproka respekto kaj de militista rivaleco. Kiam Rikardo estis vundita, Saladino eĉ proponis la servojn de lia persona kuracisto. Fakte ne longe post la foriro de Rikardo, Saladino mortis en [[Damasko]], kie lia tombo nun estas grava turisma allogaĵo. La '''nomo''' ''Salah ad Din'' signifas "Lumo de Konscio" aŭ "Rekteco de Konscio", kaj dum jarcentoj Saladin estadis inspiro por Islamanoj en multaj aspektoj. Gubernio ĉirkaŭ Tikrit en moderna [[Irako]], ''[[Gubernio Saladino]] (Salah ad Din)'', estas nomata laŭ Saladino. == Frua vivo == [[Dosiero:بقايا الكنيسة السريانية ( الكنيسة الخضراء ) مدينة تكريت العراقية.jpg|eta|maldekstre|210ra|La deveno de Saladino estis ligita al [[Tikrit]].]] Saladino naskiĝis en [[Tikrit]] en areo de nuntempa Irako. Lia persona nomo estis "Jusuf" (araba versio de [[Jozefo]]; "Salah ad-Din" estas ''lakab'', kromnoma honora epiteto, kun signifo "Virto de Fido".<ref>H. A. R. Gibb, "The Rise of Saladin", en ''A History of the Crusades'', vol. 1: The First Hundred Years, eld. Kenneth M. Setton (University of Wisconsin Press, 1969). p. 563.</ref> Lia familio estis plej verŝajne de [[Kurdoj|kurda]] deveno,<ref name="Minorsky"/>{{sfn|Lane-Poole|1906|p=4}}<ref>La biografiisto Ibn Ĥalikan verkis, "Historiistoj konsentas, ke la patro kaj familio [de Saladino] apartenis al [[Dvin]].&nbsp;... Ili estis Kurdoj kaj apartenis al Rawādiya [tiel], kiu estas branĉo de la granda tribo al-Hadāniya": Minorsky (1953), p. 124.</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260|familia nomo=Humphreys|persona nomo=R. Stephen|jaro=1977|eldoninto=State University of New York Press|citaĵo=Among the free-born amirs the Kurds would seem the most dependent on Saladin's success for the progress of their own fortunes. He too was a Kurd, after all&nbsp;...|ISBN=0-87395-263-4|paĝo=29}}</ref> kaj originiĝis el la vilaĝo Ajdanakan{{sfn|Lane-Poole|1906|p=4}} proksime al la urbo [[Dvin]] en centra [[Armenio]].{{sfn|Baha ad-Din|2002|p=17}}{{sfn|Ter-Ghevondyan|1965|p=218}} La tribo Raŭadija de kiu li devenis estis parte asimilita en la arab-parolanta mondo ĉirkaŭ tiu epoko.<ref>Tabbaa, 1997, p. 31.</ref> En tempo de Saladino, neniu fakulo havis pli da influo ol la ŝejĥo [[Abdul Qadir Gilani]], kaj Saladino estis tre forte influita kaj helpita de li kaj de liaj lernantoj.<ref name="Futuh-al-Ghayb">{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=sVqEDwAAQBAJ&pg=PA3|title=Futuh al-Ghayb ("Rivelaĵoj de Nevidito")|author='Abd al-Qadir al-Jilani|editor=[[w:ar:جمال الدين فالح الكيلاني|Jamal al-Din Faleh al-Kilani]]|language=ar|website=[[Google Books]]|date=20a de Januaro 2019|quote=وقد تأثر به القائد صلاح الدين الأيوبي، والشيخ معين الدين الجشتي، والشيخ شهاب الدين عمر السهروردي رحمهم الله}}</ref><ref name="Azzam">{{Citaĵo el libro|url=https://www.google.com/books/edition/Saladin/r7gMAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=0|titolo=Saladin|familia nomo=Azzam|persona nomo=Abdul Rahman|jaro=2009|eldoninto=[[Pearson Longman]]|ISBN=978-1-4058-0736-4|paĝo=48|lingvo=en}}</ref> En 1132, la venkita armeo de [[Zangi|Imad ad-Din Zengi]], nome [[Atabego]] de [[Mosul]], trovis sian retiriĝon blokitan de la rivero [[Tigris]] ĉe la fortikaĵo de Tikrit, kie la patro de Saladino nome Najm ad-Din Ajjub servis kiel gvardisto. Ajjub havigis boatojn por la armeo kaj rifuĝon en Tikrit. Mujahid al-Din Bihruz, iama greka sklavo kiu estis nomumita militista guberniestro de norda Mezopotamio pro sia servo al la [[Selĝuka Imperio|Selĝukoj]], admonis Ajjub pro havigo al Zengi de rifuĝo kaj en 1137 forpelis Ajjub el Tikrit post lia frato Asad al-Din Ŝirkuh mortigis amikon de Bihruz. Laŭ fakulo Baha ad-Din ibn Ŝaddad, Saladino naskiĝis en la sama nokto en kiu lia familio foriris el Tikrit. En 1139, Ajjub kaj lia familio translokiĝis al [[Mosul]], kie Imad ad-Din Zengi agnoskis sian ŝuldon kaj nomumis Ajjub komandanto de sia fortikaĵo en [[Baalbek]]. Post la morto de Zengi en 1146, lia filo, Nur ad-Din, iĝis la regento de [[Alepo]] kaj la estro de la [[Zengidoj]].{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=3}} Saladino, kiu tiam loĝis en [[Damasko]], sentis specialan emon por tiu urbo, sed la informaro pri lia komenca infanaĝo estas malabunda.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=3}} Pri edukado, Saladino skribis "infanoj estis edukitaj en la maniero en kiuj iliaj antaŭuloj estis edukitaj". Laŭ liaj biografiistoj, Anne-Marie Eddé{{sfn|Eddé|2011}} kaj al-Wahrani, Saladino kapablis respondi demandojn pri [[Eŭklido]], [[Almagesto]], aritmetiko, kaj juro, sed tio estis akademia idealo. Estis lia kono de [[Korano]] kaj de la "sciencoj de religioj" kio ligis lin al siaj samtempuloj;{{sfn|Lyons|Jackson|1982}} kelkaj fontoj asertas, ke dum liaj studoj li estis pli interesataj en religiaj studoj ol en aliĝi al la armeo.<ref name="Who2 Biography: Saladin, Sultan/Military Leader">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.answers.com/topic/saladin|titolo=Who2 Biography: Saladin, Sultan / Military Leader|alirdato=20a de Aŭgusto 2008|eldoninto=Answers.com}}</ref> Alia faktoro kiu povis tuŝi lian intereson en religio estis ke dum la [[Unua Krucmilito]], [[Jerusalemo]] estis [[Sieĝo de Jerusalemo (1099)|konkerita]] de kristanoj.<ref name="Who2 Biography: Saladin, Sultan/Military Leader" /> Krom pri Islamo, Saladino havis sciaron pri genealogioj, biografioj, kaj historioj de [[Araboj]], same kiel pri la bredolinioj de la [[Araba ĉevalo|arabaj ĉevaloj]]. Pli grave, li parkeris la ''[[Kitab al-Hamasah|Hamasah]]'' de [[Abu Tammam]].{{sfn|Lyons|Jackson|1982}} Li parolis [[Kurda lingvo|kurdan]] kaj [[Araba lingvo|araban]] kaj konis [[Turka lingvo|turkan]] kaj [[Persa lingvo|persan]].{{sfn|Northen|1998|p=809}}{{sfn|Şeşen|2009|p=440}} == Fruaj ekspedicioj == [[Dosiero:Amaury1A.jpg|eta|dekstre|La ekkariero de Saladino estis ligita al Asad al-Din Ŝirkuh; 13-a-jarcenta eŭropa priskribo de Adîd abû Muhammad and Shîrkûh (supra panelo), kun la alveno de Amalriko al Konstantinopolo (malsupra panelo).]] La militista kariero de Saladino startis sub tutoreco de sia patroflanka onklo Asad al-Din Ŝirkuh, elstara militestro kun Nur ad-Din, la Zengida emiro de Damasko kaj Alepo kaj la plej influa instruisto de Saladino. En 1163, la [[veziro]] de la [[Fatimida kaliflando|fatimida]] [[kalifo]] [[al-Adid]], [[Ŝaŭar]], estis forigita el Egiptio fare de sia rivalo Dirgham, membro de la povega tribo Banu Ruzzaik. Li petis militistan apogon el Nur ad-Din, kiu akceptis kaj, en 1164, sendis Ŝirkuhon helpi Ŝaŭar en lia ekspedicio kontraŭ Dirgham. Saladino, estante 26-jaraĝa, iris kun ili.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|pp=6–7}} Post Ŝaŭar estis sukcese reinstalita kiel viziro, li petis, ke Ŝirkuh retiru sian armeon el Egipto kontraŭ monsumo de 30 000 oraj [[dinaro]]j, sed li malakceptis, insistante, ke estos la deziro de Nur ad-Din kio restos. La rolo de Saladin en tiu ekspedicio estis minora, kaj oni scias, ke li ricevis ordonon de Ŝirkuh kolekti liveraĵojn el Bilbis antaŭ ties sieĝo fare de [[Krucmilitoj|kombinita forto de krucmilitistoj]] kaj trupoj de Ŝaŭar.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=8}} Post la rabado de Bilbis, la krucmilit-egipta forto kaj la armeo de Ŝirkuh engaĝiĝis en la Batalo de al-Babein sur la dezerta bordo de [[Rivero Nilo|Nilo]], ĝuste okcidente de [[Giza]]. Saladino ludis gravan rolon, komandante la dekstran alon de la Zengida armeo, dum forto de Kurdoj komandis la maldekstran alon, kaj Ŝirkuh estis en la centro. Islamaj fontoj de tiu tempo, tamen, metis Saladinon en la "atakejo de la centro" kun ordono allogi la malamikon en kaptilon ŝajnigante retiriĝon. La krucmilitista forto havis fruan sukceson kontraŭ la trupoj de Ŝirkuh, sed la tereno estis tro kruta kaj sableca por iliaj ĉevaloj, kaj komandanto Hugo Grenier estis kaptitaj kiam li estis atakinta la unuon de Saladino. Post disa luktado en valetoj sude de la ĉefa pozicio, la Zengida centra forto revenis al la ofensivo; Saladino aliĝis tien el la ariero.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=14}} La batalo finiĝis en Zengida venko, kaj oni kredas, ke Saladino estis helpinta Ŝirkuh en unu el la "plej rimarkindaj venkoj en la registrita historio", laŭ Ibn al-Athir, kvankam plej granda parto de la homoj de Ŝirkuh mortiĝis kaj la batalo estis konsiderita de plej granda parto de fontoj ne kiel totala venko. Saladino kaj Ŝirkuh translokiĝis al [[Aleksandrio]] kie ili estis bonvenigitaj, ricevis monon kaj armilojn, kaj sidejan bazon.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=15}} Fronte al supera krucmilit-egipta forto klopodanta sieĝi la urbon, Ŝirkuh disigis sian armeon. Li kaj la kerno de sia forto retiriĝis el Aleksandrio, dum Saladino restis kun la tasko gardi la urbon.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=16}} == En Egiptio == === Veziro de Egiptio === [[Dosiero:Saladin in Egypt Conquest.png|eta|maldekstre|250ra|Bataloj de Saladino en [[Egiptio]].]] Ŝirkuh estis en porpova luktado por Egiptio kun Ŝaŭar kaj [[Amalriko la 1-a (Jerusalemo)|Amalriko de Jerusalemo]] en kiu Ŝaŭar petis la helpon de Amalriko. En 1169, Ŝaŭar laŭ registroj estis murdita de Saladino, kaj Ŝirkuh mortis poste en tiu jaro.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=25}} Post lia morto, nombraj kandidatoj estis konsiderataj por la rolo de veziro de al-Adid, plej el kiuj estis etnaj kurdoj. Ilia etna solidareco formis la agadon de la Aĝubida familio en ilia politika kariero. Saladino kaj liaj proksimuloj malfidis el la turka influo. Iam Isa al-Hakkari, kurda leŭtenanto de Saladino, insistis al kandidato por la vezireco, nome Emiro Qutb al-Din al-Hadhbani, deflankiĝi argumentante, ke "kaj vi kaj Saladino estas kurdoj kaj vi ne deziros lasi la povon en manoj de la turkoj".<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=The life and legend of the Sultan Saladin|familia nomo=Phillips|persona nomo=Jonathan|dato=20a de Aŭgusto 2019|loko=New Haven|ISBN=978-0300247060|paĝo=58}}</ref> Nur ad-Din elektis sukcedanton por Ŝirkuh, sed al-Adid nomumis Saladinon por anstataŭi Ŝaŭar kiel veziro.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=28}} La tialoj por la elekto de Saladino, sunaisto mem, fare de la ŝijaisma kalifo al-Adid varias. Ibn al-Athir asertas, ke la kalifo elektis lin estante avertita de siaj konsilistoj, ke "ne estis iu pli malforta kaj pli juna" ol Saladino, kaj "neniu el la emiroj [komandantoj] obeis lin aŭ servis lin". Tamen, laŭ tiu versio, post kelkaj negocadoj, li estis finfine akceptita de la majoritato de emiroj. Oni supozas, ke la konsilistoj de Al-Adid promociis Saladinon ankaŭ kiel klopodo disigi la zengidojn kun sidejo en Sirio. Al-Wahrani skribis, ke Saladino estis elektita pro la reputacio de lia familio pri sia "malavareco kaj militagado". [[Imad ad-Din al-Isfahani|Imad ad-Din]] skribis, ke post la mallonga funebra periodo pro Ŝirkuh, dum kiu "opinioj diferencis", la Zengidaj emiroj decidis pri Saladino kaj devigis la kalifon "nomumi lin veziro". Kvankam pozicioj estis tre komplikigitaj fare de la rivalaj islamaj estroj, la kerno de siriaj komandantoj apogis Saladinon pro sia rolo en la egiptia ekspedicio, en kiu li atingis rekordon de militaj kvalifikoj.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|pp=28–29}} Enpostenigita kiel veziro la 26an de Marto, Saladin ekpentis pri "vin-drinkado kaj turnis sin el frivoleco por ekhavi veston de religio", laŭ la arabaj tiamaj fontoj.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=32}} Akirinta pli da povo kaj sendependeco ol iam antaŭe en sia kariero, li ankoraŭ frontis la aferon de finfina fideleco inter al-Adid kaj Nur ad-Din. Poste en tiu jaro, grupo de egiptia soldatoj kaj emiroj klopodis mortigi Saladinon, sed sciante pri iliaj intencoj pere de sia spionestro Ali ibn Safyan, li arestis kaj mortigis la ĉefan konspirinton, Naji, Mu'tamin al-Ĥilafa — nome la civila kontrolisto de la Fatimida Palaco —. La postan tagon, 50 000 nigrafrikaj soldatoj el la regimentoj de la Fatimida armeo opoziciis al la regado de Saladino, kun egiptaj emiroj kaj civiluloj, startigis [[ribelo]]n nomitan de Nigruloj aŭ de Sklavoj. Ĉirkaŭ la 23a de Aŭgusto, Saladino jam estis entute subpreminta la ribelog kaj neniam poste li devis fronti militan defion el Kairo.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|pp=34–36}} Ĉirkaŭ la fino de 1169, Saladino, kun plifortigoj el Nur ad-Din, venkis super amasa krucmilit-[[Bizanca Imperio|bizanca]] forto proksime de [[Damietta]]. Poste, en la printempo 1170, Nur ad-Din sendis la patron de Saladino al Egipto je plenumo de peto de Saladino mem, same kiel kuraĝigo el la Bagdada [[Abasida Kaliflando|abasida]] [[kalifo]] [[al-Mustanjid]], kiu celis premi Saladinon elpostenigante sian rivalan kalifon, al-Ad.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=38}} Saladino mem estis plifortigante sian povon en Egipto kaj malfortigante sian apogan sidejon tie. Li ekhavigis al siaj samfamilianoj altrangajn postenojn en la regiono; li ordigis la konstruadon de lernejo por la [[Malikismo|Malikisma]] branĉo de Sunaisma Islamo en la urbo, same kiel unu por la [[Ŝafiismo|Ŝafiisma]] tendenco al kiu li mem apartenis en [[al-Fustat]].{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=41}} Establinte sin en Egiption, Saladino lanĉis kampanjon kontraŭ [[Krucmilitoj|krucmilitistoj]], sieĝante [[Deir al-Balah|Darum]] en 1170.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=43}} Amalriko retiris sian [[Templanoj|Templanan]] soldataron el [[Gaza-urbo|Gaza]] por helpi lin en la defendo de Darum, sed Saladino evitis tiun forton kaj konkeris Gaza en 1187. En 1191 Saladino detruis la fortikaĵojn de Gaza konstruitajn de la reĝo Baldueno la 3-a por la Templanoj.{{sfn|Pringle|1993|p= [https://books.google.com/books?id=BgQ6AAAAIAAJ&pg=PA208 208]}} Ne klaras precize kiam, sed ja ene de tiu sama jaro, li atakis kaj konkeris la krucmilitstan kastelon de [[Eilat]], konstruitan sur insulo ĉe la pinto de la [[Akaba Golfo]]. Ĝi ne estis minaco al la pasado de islama ŝiparo sed povus ĉikani malgrandajn grupojn de islamaj ŝipoj, kaj Saladino decidis forigi ĝin for el sia vojo.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=43}} === Sultano de Egiptio === [[Dosiero:Cairo-citadel-1800s.jpg|eta|dekstre|La [[Kaira Citadelo]], vidita fine de la 19-a jarcento, estis konstruigita fare de Saladino inter 1176 kaj 1183.|alt=A multi-domed mosque dominates the walled Citadel, with ruined tombs and a lone minaret in front.]] Laŭ Imad ad-Din, Nur ad-Din skribis al Saladino en Junio 1171, konsilante al li reestabli la Abasidan kaliflandon en Egipto, kion Saladino kunordigis du monatojn poste post aldona kuraĝigo fare de Najm ad-Din al-Ĥabushani, nome ŝafia juristo ''[[Fakih]]'', kiu arde opoziciis kontraŭ la ŝijaisma regado en la lando. Tiukadre kelkaj egiptaj emiroj estis mortigitaj, sed oni diris al al-Adid, ke ili estis mortigitaj pro ribelo kontraŭ li. Li tiam malsaniĝis aŭ estis venenigita laŭ iu rakonto. Estante malsana, li petis al Saladino viziti lin por povi peti, ke li zorgu lian junan infanon, sed Saladino malakceptis, timante perfidon kontraŭ la Abasidoj, kaj ŝajne li bedaxuris sian agadon post konstati tion kion al-Adid estis deziranta.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=45}} Li mortis la 13an de Septembro, kaj kvin tagojn poste, la Abasida prediko ''[[Ĥutba]]'' estis farita en Kairo kaj al-Fustat, proklamante [[al-Mustadi]] kiel kalifo.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|pp=46–47}} La 25an de Septembro, Saladin lasis Kairon por partopreni en kuna atako al kasteloj Kerak kaj [[Krak de Montréal|Montréal]], nome dezertaj kristanaj kasteloj de la Regno Jerusalemo, kun Nur ad-Din kiu estus atakinta el Sirio. Antaŭ alveni al Montreal, Saladino tamen retiriĝis al Kairo ĉar li ricevis informojn ke en lia foresto la krucmilitestroj estis pliigantaj siajn apogojn al perfidistoj ene de Egipto por ataki Saladinon el eno kaj malpliigi lian povon, speciale ĉe la Fatimidoj kiuj startis komploti por restaŭri sian pasintan gloron. Pro tio, Nur ad-Din alvenis sola.<ref name="Iltumish131">''Dastan Iman Faroshon Ki'' de Inayatullah Iltumish, 2011, pp. 128–34.</ref> Dum la somero 1173, oni informis, ke armeo el [[Nubio]] kun trupoj de [[Armenoj|armenaj]] iamaj Fatimidaj trupoj estis ĉe la egipta limo, preparante sieĝon kontraŭ [[Asuano]]. La emiro de la urbo estis petinta helpon al Saladino kaj ricevis plifortigon estritan de Turan-Ŝah, frato de Saladino. Sekve, la Nubianoj foriris; sed revenis en 1173 kaj estis denove forigitaj. Tiun fojon, egiptaj fortoj avancis el Asuano kaj kaptis la nubian urbon Ibrim. Saladino sendis donacon al Nur ad-Din, kiu estis estinta lia amiko kaj instruisto, nome 60 000 dinarojn, "mirinde fabrikitajn havaĵojn", kelkajn juvelojn, kaj elefanton. Transportante tiujn havaĵojn al Damasko, Saladino trafis oportunon rabadi la krucmilitistan landon. Li ne entreprenis atakon kontraŭ la dezertajn kastelojn sed klopodis forigi la islamajn Beduenojn kiuj vivis en krucmilitista teritorio kun la celo senigi la Frankojn de gvidistoj.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|pp=60–62}} La 31an de Julio 1173, la patro de Saladino nome Ajub estis vundita en ĉevalrajda akcidento, kiu finfine okazigis lian morton la 9an de Aŭgusto.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=64}} En 1174, Saladino sendis Turan-Ŝahon konkeri [[Jemeno]]n por aldoni ĝin kaj ties havenon [[Adeno]] al la teritorioj de la [[Ajubidoj|Ajubida Dinastio]]. == Konkero de Sirio == === Konkero de Damasko === [[Dosiero:Coinage of al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). AH 564-589 AD 1169-1193. Naṣībīn mint. Dated AH 578 (AD 1182-3).jpg|eta|300ra|Stampaĵo de Saladino, en moner-stampejo el [[Nusaybin|Nusajbin]], datitaj de H 578 (1182/3 n.e.).]] Komence de la somero 1174, Nur ad-Din estis ariganta armeo, sendante alvokojn al Mosul, Dijar-Bakr (norda Jazira), kaj [[Supra Mezopotamio|Jazira]] en ŝajna preparado de atako kontraŭ la Egiptio de Saladino. La Ajubidoj okazigis konsilion pri la malkovro de tiuj preparoj por studi la eblan minacon kaj Saladino kolektis sian propran trupojn ekster Kairo. La 15an de Majo, Nur ad-Din mortis post malsaniĝi la antaŭan semajnon kaj lia povo estis transigita al lia dekunu-jaraĝa filo as-Salih Ismail al-Malik. Lia morto lasis Saladinon kun politika sendependeco kaj en letero al as-Salih, li promesis "agi kiel glavo" kontraŭ siaj malamikoj kaj referencis al la morto de lia patro kiel "tertrema frapo".{{sfn|Lyons|Jackson|1982|pp=73–74}} Je la sekvo de la morto de Nur ad-Din, Saladino frontis malfacilan decidon; li povis movi sian armeon kontraŭ la krucmilitistoj el Egiptio aŭ atendi ĝis invito de as-Salih en Sirio por veni al li kun sia helpo kaj lanĉi militon el tie. Li povis ankaŭ kunporti ĝin kun li mem por aneksi Sirion antaŭ ĝi povus fali en la povo de rivalo, sed li timis, ke atakante landon kiu iam apartenis al sia mastro — malpermesita en la islamaj principoj en kiuj li kredis — povus aperi kiel hipokrita, tiel farante sin netaŭga por estri la militon kontraŭ la krucmilitistoj. Saladino vidis necesa por akiri Sirion ke li bezonas ĉu inviton el as-Salih ĉu averti lin ke ebla malordo povus rezulti en danĝero el la krucmilitistoj.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|pp=74–75}} Kiam as-Salih estis forigita al [[Alepo]] en Aŭgusto, Gumuŝtigin, emiro de la urbo kaj kapitano de la veteranoj de Nur ad-Din ekzorgis pri lia gardado. La emiro prepariĝis por forigi ĉiujn siajn rivalojn en Sirio kaj en Jazira, dekomence el Damasko. Tiukadre, la emiro de Damasko petis helpon al Saif al-Din de Mosul (kuzo de Gumuŝtigin) kontraŭ Alepo, sed li malakceptis, devigante la sirianojn peti la helpon de Saladino, kiu plenumis ĝin.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=136}} Saladino trairis la dezerton kun 700 elektitaj kavaliroj, pasante tra al-Kerak kaj atingante [[Busra]]. Laŭ sia propra rakonto, kuniĝis al li "emiroj, soldatoj, kaj beduenoj — kies koraj emocioj estis videblaj en iliaj vizaĝoj."{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=81}} La 23an de Novembro, li alvenis en Damaskon je ĝenerala aklamado kaj restis en la malnova domo de sia patro, ĝis la pordegoj de la [[Citadelo de Damasko]],{{sfn|Lane-Poole|1906|p=136}} kies komandanto Raihan dekomence malakceptis kapitulacigi, estis malfermitaj por Saladino kvar tagojn poste, post mallonga sieĝo fare de lia frato Tughtakin ibn Ajub.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=83}} Li instaliĝis en la kastelo kaj ricevis la omaĝon kaj salutojn de ties loĝantoj.{{sfn|Lane-Poole|1906}} === Pluaj konkeroj en Sirio === [[Dosiero:Saladin the Victorious.jpg|eta|maldekstre|19a-jarcenta priskribo de venkinta Saladino, de [[Gustave Doré]].]] Lasinte sian fraton Tughtakin ibn Ajub kiel Guberniestro de Damasko, Saladino iris konkeri aliajn urbojn kiuj estis apartenintaj al Nur al-Din, sed estis jam praktike sendependaj. Lia armeo konkeris [[Hamao]]n relative facile, sed evitis ataki [[Homs]] pro la fortikeco de ĝia citadelo.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=13}} Saladino translokiĝis norden al Alepo, kaj sieĝi ĝin la 30an de Decembro post Gumuŝtigin malakceptis abdiki sian tronon.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=137}} As-Salih, timante kapton fare de Saladino, foriris el sia palaco kaj alvokis la loĝantojn ne kapitulaci kin kaj la urbon al la invadanta forto. Unu el la kronikistoj de Saladino aserti, ke "la popolo falis sub lia karismo".{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=87}} Gumuŝtigin petis al Raŝid ad-Din Sinan, estro ''da'i'' de [[Asasinoj]] de Sirio, kiu estis jam malamiko de Saladino ekde li estis anstataŭinta la Fatimidojn de Egiptio, murdi Saladinon en sia kampadajo.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=138}} La 11an de Majo 1175, grupo de dek tri Asasinoj facile eniris en la kampadejon de Saladino, sed estis tuje detektitaj antaŭ ili estus plenumintaj sin atakon fare de Nasih al-Din Ĥumartekin de Abu Kubajs. Unu estis mortigita de unu el la generaloj de Saladino kaj la aliaj estis mortigitaj kiam ili estis klopodintaj fuĝi.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=87}}{{sfn|Lane-Poole|1906|p=139}}{{sfn|Nicolle|2011|p=20}} Por haltigi la avancon de Saladino, Rajmondo la 3-a de Tripolo arigis siajn fortojn ĉe la rivero Nahr al-Kabir, kie ili estis bone lokitaj por atako en islama teritorio. Saladino poste translokiĝis al [[Homs]] anstataŭe, sed retiriĝis eksciinte, ke plifortigo estis sendita al la urbo fare de Saif al-Din.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|pp=88–89}}{{sfn|Eddé|2011|p=392}} Dume, la rivaloj de Saladino en Sirio kaj Jazira starigis militpropagandon kontraŭ li, plendante, ke li estis "forgesinta sian propran kondiĉon [servisto de Nur ad-Din]" kaj ne estis montrinta dankemon al sia majstro sieĝanta sian filon, stariĝante "en ribelo kontras sia Senjoro". Saladino klopodis kontraŭstari tiun propagandon finante la sieĝon, plendante, ke li estas defendante Islamon el la Krucmilitistoj; lia armeo revenis al Hamao por batali krucmilitan forton tie. La Krucmilitistoj retiriĝis jam antaŭe kaj Saladino proklamis ĝin "venko malfermanta la pordojn de la homaj koroj".{{sfn|Lyons|Jackson|1982|pp=88–89}} Tuj poste, Saladino eniris en Homs kaj konkeris ties citadelon en Marto 1175, post arda rezistado fare de ties defendantoj.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=140}} [[Dosiero:Hama-AlNouri minaret.jpg|eta|dekstre|Minareto de la moskeo de Nur al-Din, konstruita ĝuste antaŭ la konkero fare de Saladino.]] La sukcesoj de Saladino alarmis Saif al-Din. Kiel estro de [[Zengidoj]], kiel Gumuŝtigin, li konsideris Sirion kaj [[Mezopotamio]]n kiel bieno de sia familio kaj estis kolera kiam Saladino klopodis uzurpi la havaĵojn de lia dinastio. Saif al-Din arigis grandan armeon kaj sendis ĝin al Alepo, kies defendantoj arde estis esperante ilin. La kombinitaj fortoj de Mosul kaj Alepo marŝis kontraŭ Saladinon en Hama. Tre superita laŭnombre, Saladino dekomence klopodis interkonsenti kun la Zengidoj abandonante ĉiujn konkeraĵojn norde de Jund Dimaŝk (Damaska provinco), sed ili malakceptis, insistante, ke ili revenu al Egiptio. Vidinte, ke la konflikto estis neevitebla, Saladino prepariĝis por la batalo, instalante sin sur superan pozicion ĉe Hama, nome sur altaĵoj de la gorĝo de la rivero [[Orontes]]. La 13an de Aprilo 1175, la Zengidaj trupoj marŝis por ataki liajn fortojn, sed tuj troviĝis ĉirkaŭitaj de la Ajubidaj veteranoj de Saladino, kiuj venkegis ilin. La batalo finiĝis en klara venko de Saladino, kiu persekutis la Zengidajn fuĝintojn ĝis la pordegoj de Alepo, devigante la konsilistojn de as-Salih agnoski la kontrolon fare de Saladino de la provincoj Damasko, Homs, kaj Hama, same kiel nombraj urboj ekster Alepo kiel [[Maarat al-Numan]].{{sfn|Lane-Poole|1906|p=141}} Post sia venko kontraŭ la Zengidoj, Saladin proklamiĝis reĝo kaj forigis la nomon de as-Salih el la vendredaj preĝoj kaj el islamaj monerstampado. Ekde tiam, li ordonis preĝejojn en ĉiuj moskeoj de Sirio kaj Egiptio kiel suverena reĝo kaj li eldonis en la Kaira stampejo ormonerojn portantajn sian oficialan titolon — ''al-Malik an-Nasir Juzuf Ajub, ala ghaja'' "reĝo forta helpanto, Jozefo filo de Hjobo; elstarigita kiel flago." La Abasida kalifo en Bagdado gracie bonvenigis la enpovigon de Saladino kaj deklaris lin "Sultano de Egiptio kaj Sirio". La Batalo de Hama ne finis la lukton por la povo inter Ajubidoj kaj Zengidoj, kaj la fina konflikto okazis en la printempo de 1176. Saladino estis ariginta amasajn plifortigojn el Egiptio dum Saif al-Din estis rekrutinta trupojn inter minoraj ŝtatoj de [[Diyarbakir|Dijarkabir]] kaj al-Jazira.{{sfn|Lane-Poole|1906|pp=141–143}} Kiam Saladino trapasis la riveron Orontes, lasante Hama, la suno estis foririnta. Li vidis tion kiel aŭguron, sed li plue marŝis norden. Li atingis la Sultanan Monteton (Tell Sultan) ĉirkaŭ 25&nbsp;km (16&nbsp;mi) el Alepo, kie liaj fortoj trafis la armeon de Saif al-Din. Sekvis person-alpersona luktado kaj la Zengidoj sukcesis balai la maldekstran alon de Saladino, pelante ĝin antaŭ li kiam Saladino mem ŝarĝis kontraŭ la Zengida gvardio. La Zengidaj fortoj panikis kaj plej el la oficiroj de Saif al-Din finfine estis mortigitaj aŭ kaptitaj — Saif al-Din malfacile fuĝis. La tendaro, ĉevaloj, ekipaĵo, kaj stokejoj de la Zengidoj estis kaptitaj de Ajubidoj. La Zengidaj [[militprizonulo]]j, tamen ricevis donacojn kaj liberon. La tuta [[militakiro]] de la Ajubida venko estis atribuita al la armeo, kaj Saladino nenion retenis por si mem.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=144}} [[Dosiero:Bab Qinnasrin2010.jpg|eta|maldekstre|La malnovaj muregoj de Alepo kaj ties pordegoj ludis gravan rolon en la avancoj de Saladino; ĉi tie la Pordego Kinnasrin poste restaŭrita.]] Li pluis al Alepo, kies pordoj ankoraŭ estis fermitaj por li, kaj li haltis antaŭ la urbo. Survoje, lia armeo konkeris Buza kaj poste konkeris [[Manbij]]. El tie, ili iris okcidenten por sieĝi la fortikaĵon de [[Azaz]] la 15an de Majo. Kelkajn tagojn poste, dum Saladino estis ripozante en la tendo de unu el siaj kapitanoj, Asasino entrudiĝis al li kaj frapis lin en lia kapo per tranĉilo. La [[helmo]] de lia kap-armaĵo ne estis penetrata kaj li sukcesis kapti la manon de la Asasino — la ponardo nur tranĉetis lian pufaĵon — kaj la atakanto estis tuj mortigita. Saladino estis nervoza je la atenco kontraŭ sia vivo, pri kio li akuzis Gumuŝtugin kaj la Asasinojn pro komploto, kaj tiel li pliigis siajn klopodojn por la sieĝo.{{sfn|Lane-Poole|1906|pp=144–146}} Azaz kapitulacis la 21an de Junio, kaj Saladino tiam rapidigis siajn fortojn al Alepo por puni Gumuŝtigin. Liaj atakoj estis denove rezistitaj, sed li sukcesis sekurigi ne nur batalpaŭzon, sed ankaŭ reciprokan aliancon kun Alepo, en kiu Gumuŝtigin kaj as-Salih estis rajtigitaj plue regis la urbon, kaj reage, ili agnoskis Saladinon kiel la suvereno super ĉiuj el la teritorioj kiujn li estis konkerinta. Ankaŭ la ''emiroj'' de [[Mardin]] kaj Kejfa, islamaj aliancanoj de Alepo, agnoskis Saladinon kiel la Reĝo de Sirio. Kiam la traktato estis kompletigita, la juna fratino de as-Salih venis al Saladino kaj petis la revenon de la Fortikaĵo de Azaz; li plenumis tion kaj eskortis ŝin reen al la pordegoj de Alepo havigante al ŝi nombrajn donacojn.{{sfn|Lane-Poole|1906|pp=144–146}} === Kampanjo kontraŭ Asasinoj === [[Dosiero:Masyaf - Gesamtansicht.jpg|eta|dekstre|Saladino finis sian sieĝon de [[Ismailismo|Ismailia]] ("[[Asasinoj]]") [[fortikaĵo]] de [[Masjaf]], kiu estis komandita de [[Raŝid ad-Din Sinan]], dum necertaj cirkonstancoj en Aŭgusto 1176.]] Saladino estis tiam interkonsentinta batalpaŭzojn kun siaj Zengidaj rivaloj kaj la Regno de Jerusalemo (tiu lasta okazis en la somero 1175), sed frontis minacon el la Ismailisma sekto konata kiel [[Asasinoj]], estrita de [[Raŝid ad-Din Sinan]]. Kun sidejoj en la Siria Marborda Montaro, ili kontrolis naŭ [[fortikaĵo]]jn, ĉiujn konstruitajn sur altaĵoj. Resendinte la kernon de siaj trupoj al Egiptio, Saladino kondukis sian armeon al la an-Nusajrijah montaro en Aŭgusto 1176. Li retiriĝis la saman monaton, lasante restaĵojn en la kamparo, sed malsukcesante konkeri iun el la fortikaĵoj. Plej el islamaj historiistoj asertas, ke la onklo de Saladino, nome guberniestro de Hama, peris packonsenton inter li kaj Sinan.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=148}}{{sfn|Willey|2001|p=47}} Saladino anstataŭis siajn gardistojn per ligitaj lampoj kaj metis kreton kaj cindrojn sur la grundo ĉirkaŭ sia tendo ekster [[Masjaf]] — kiun li estis sieĝante — por detekti spurojn fare de Asasinoj.{{sfn|Lane-Poole|1906|pp=149–150}} Laŭ tiu versio, unu nokton la gardistoj de Saladino notis brilon venante el la monteto de Masjaf kaj poste perdiĝante sin inter la tendaro Ajubida. Tiam, Saladino vekiĝis kaj trafis figuron lasantan la tendon. Li vidis, ke la lampoj estis movitaj kaj apud sia lito estis varmaj kukoj de preciza formo kiel tiuj de Asasinoj kun noto pinte tenita de venenita ponardo. La noto minacis, ke li estos murdita se li ne retiriĝu el la atako. Saladino laŭte kriis, asertante, ke estis Sinan mem la figuro kiu estis foririnta el la tendo.{{sfn|Lane-Poole|1906|pp=149–150}} Alia verso asertas, ke Saladino subite retiris siajn trupojn el Masjaf ĉar ili estis urĝe necesaj por batali kontraŭ krucmilitista forto proksime de [[Lebanono (montaro)|Monto Lebanono]].{{sfn|Willey|2001|p=47}} Reale, Saladino serĉis formi aliancon kun Sinan kaj liaj Asasinoj, tiel senigante la krucmilitistoj de potenca aliancano kontraŭ li.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=151}} Vidante la forpelon de la krucmilitistoj kiel reciproka profito kaj prioreco, Saladino kaj Sinan plutenis kunlaborajn rilatojn poste, kaj la laste menciita sendis rotojn de siaj fortoj por helpi la armeon de Saladino en nombraj gravaj postaj bataloj.{{sfn|Willey|2001|p=48}} == Reveno al Kairo kaj ekspedicioj en Palestino == [[Dosiero:Isle of Graia3 (cropped).jpg|maldekstre|eta|Saladino sekurigis la protektadon de [[Karavano (tradicia)|karavanaj]] vojoj kio ebligis veturadon al foraj landoj.]] Lasinte la an-Nusajrijah Montojn, Saladino revenis al Damasko kaj revenigis siajn siriajn soldatojn hejmen. Li lasis Turan Ŝah kiel komandanto de Sirio kaj iris al Egiptio kun nur siaj personaj sekvantoj, kaj atingis Kairon la 22an de Septembro. Forestinte dum preskaŭ du jaroj, li devis multon organizi kaj superrigardi en Egiptio, precize fortikigante kaj rekonstruante Kairon. La urbaj muregoj estis riparitaj kaj ties etendo estis ampleksigita, dum la konstruado de la [[Kaira Citadelo]] estis komencita.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=151}} Oni konstruis la 85 m profundan puton Bir Juzuf ("Puto de Jozefo") je ordono de Saladino. La ĉefa publika vorko kiun li komisiis ekster Kairo estis la granda ponto ĉe [[Giza]], kiu estis planita kiel parto de defenda vorkaro kontraŭ ebla invado fare de [[Maŭroj]].{{sfn|Lane-Poole|1906|p=153}} Saladino restis en Kairo superrigardante siajn plibonigojn, konstruante lernejojn kiel la Madrasa de Glavistoj kaj ordigante la internan administradon de la lando. Novembre 1177, li entreprenis atakon al Palestino; la Krucmilitistoj ĵus estis ekspediciante en la teritorion de Damasko, kaj tiel Saladino vidis la batalĉeson tute ne sekvenda. Kristanoj sendis grandan parton de sia armeo por sieĝi la fortikaĵon de Harim, norde de Alepo, kaj tiel suda Palestino disponis de malmultaj defendantoj.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=153}} Saladino trovis la situacion taŭga kaj marŝis al [[Aŝkelon|Askalono]], kiun li referencis kiel "Fianĉino de Sirio". [[Vilhelmo de Tiro]] registris, ke la Ajubida armeo konsistis el 26 000 soldatoj, el kiuj 8 000 estis elitaj fortoj kaj 18 000 estis nigraj soldatoj el [[Sudano]]. Tiu armeo rabadis la kamparon, [[Ramlo]] kaj [[Lod]], kaj disiĝis tiom for kiom ĝis la [[Jerusalemaj pordegoj]].{{sfn|Lane-Poole|1906|p=154}} === Bataloj kaj batalpaŭzo kun Baldueno === La Ajubidoj permesis al [[Baldueno la 4-a (Jerusalemo)|Baldueno la 4-a de Jerusalemo]] eniri en Askalonon kun sia Gaza-bazitaj [[Templanoj]] sen zorgi prudenton kontraŭ subita atako. Kvankam la krucmilitista forto konsistis de nur 375 kavaliroj, Saladino hezitis embuski ilin pro la ĉeesto de tre lertaj generaloj. La 25an de Novembro, dum la plej granda parto de Ajubida armeo forestis, Saladino kaj liaj trupoj estis surprizita proksime de Ramla en la [[batalo de Montgisard]] (eble ĉe [[Gezer]], konata ankaŭ kiel Tell Jezar). Antaŭ ili povus prepariĝi, la templana forto venkegis super la Ajubidoj. Dekomence, Saladino klopodis organizi siajn trupojn en batalordo, sed dum liaj korpogardistoj estis mortigitaj, li vidis, ke la malvenko estis neevitebla kaj kun malgranda restaĵo de siaj trupoj rajdis rapidan kamelon la tutan vojon ĝis la teritorioj de Egiptio.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=155}} Ne malkuraĝigita pro sia malvenko ĉe Montgisard, Saladino estis preparita por militi kontraŭ la krucmilitistoj denove. En la printempo de 1178, li estis entendare ĉe la muregoj de Homs, kaj kelkaj kvereloj okazis inter liaj generaloj kaj la krucmilitista armeo. Liaj fortoj en Hama atingis venkon super sia malamiko kaj portis la militakiron kaj multajn militprizonulojn al Saladino kiu ordonis, ke la kaptitoj estu senkapigitaj peo "rabado kaj malpurigado de la tero de la Fidulo". Li pasigis la ceteron de la jaro en Sirio sen nova fronto kontraŭ siaj malamikoj.{{sfn|Lane-Poole|1906|p=156}} [[Dosiero:JacobsFordBattlefield.jpg|eta|La batalkampo ĉe la Jakoba Vadejo, el la okcidenta al la orienta bordo de la rivero [[Jordano]].]] La spionoj de Saladino informis al li ke la krucmilitistoj estis planante atakon al Sirio. Li ordonis al unu el siaj generaloj, nome Faruĥ-Ŝah, gardi la Damaskan limon kun milo da siaj homoj por atenti pri ebla atako, poste retiriĝi, evitante batalon, kaj ekfajrigi avertajn lumojn sur la montetoj, post kio Saladino forirus. En Aprilo 1179, la krucmilitistoj estritaj de la reĝo Baldueno ne atendis rezistadon kaj esperis lanĉi surprizan atakon al la islamaj paŝtistoj oriente de la [[Golanaj Altaĵoj]]. Baldueno avancis tro senzorge en persekutado de la forto de Faruĥ-Ŝhah, kiu estis koncentrita sudoriente de [[Al-Kunajtira]] kaj estis poste venkitaj de la Ajubidoj. Je tiu venko, Saladino decidis alvoki pliajn trupojn el Egiptio; li petis al al-Adil sendi 1 500 kavalirojn.{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=136}} En la somero de 1179, la reĝo Baldueno estis instalinta liman stacion survoje al Damasko kaj celis fortikigi pasejon super la rivero [[Jordano]], konata kiel la Jakoba Vadejo, kiu regis la aliron al la ebenaĵo [[Banias]] (tiu ebenaĵo estis dividita inter islamanoj kaj kristanoj). Saladino proponis 100 000 [[oro|orajn]] monerojn al Baldueno kondiĉe abandoni la projekton, kiu estis partikulare ofenda por islamanoj, sed tio ne utilis. Li tiam decidis detrui la fortikaĵon, nomitan Chastellet (kasteleto) kaj defenditan de Templanoj, translokiĝante siajn sidejojn al Banias. Kiam la krucmilitistoj rapidis ataki la islamajn fortojn, ili falis en disordo, kaj la infanterio falis sekve. Spite fruan sukcesoj, ili persekutis la islamanojn sufiĉe for kaj disiĝis, kion Saladino profitis rearigante siajn trupojn kaj atakante la krucmilitistojn. La konflikto finiĝis per klara Ajubida venko, kaj multaj altrangaj kavaliroj estis kaptitaj. Saladino tiam aliris sieĝi la fortikaĵon, kiu falis la 30an de Aŭgusto 1179.{{sfn|Lane-Poole|1906|pp=157–159}} En la printempo de 1180, estante Saladino en la areo de [[Safad]], deziranta komenci ardan kampanjon kontraŭ la Regno de Jerusalemo, la reĝo Baldueno sendis mesaĝistojn al li kun pacproponoj. Ĉar sekegoj kaj malbonaj rikoltoj malbonigis lian [[loĝistiko]]n, Saladino akceptis batalĉeson. Rajmondo la 3-a de Tripolo denoncis la batalĉeson sed estis devigita akcepti ĝin post Ajubida atako kontraŭ lia teritorio en Majo kaj je apero de la ŝiparo de Saladino ĉe la haveno de [[Tartus]].{{sfn|Lane-Poole|1906|pp=160–161}} == Hejmaj aferoj == == Imperiaj vastiĝoj == == Militoj kontraŭ krucistoj == == Morto == == Bildaro == <gallery> Dosiero:Folio from The book of knowledge of ingenious mechanical devices (1354 Mamluk copy). Part of a water clock (detail).jpg|Saladino, de 12-a-jarcenta araba [[kodekso]]. Dosiero:SaladinRexAegypti.jpg|"Saladino, reĝo de Egiptio" de 15-a-jarcenta bildomanuskripto; la "[[globo]]" en lia maldekstra mano estas simbolo de potenco. Cristofano dell'altissimo, saladino, ante 1568 - Serie Gioviana.jpg|Portreto de Saladino fare de Cristofano dell'Altissimo, antaŭ 1568. Coat of arms of Kurdistan Regional Government.svg|Aglo de Saladino en la blazono de la [[Aŭtonoma Regiono Kurdistano]]. Coat of arms of Egypt (Official).svg|Aglo de Saladino en la blazono de [[Egiptio]]. Statue of Saladin in Damascus 2.jpg|Statuo de Saladino en Damasko. </gallery> == Literaturo == === Unuarangaj fontoj === * {{Citaĵo el libro|titolo=The Rare and Excellent History of Saladin|aŭtoro=Bahā' al-Dīn Ibn Shaddād|jaro=2002|eldoninto=Ashgate|ISBN=978-0-7546-3381-5}} * {{Cite book|author=Imad ad-Din al-Isfahani|authorlink=Imad ad-Din al-Isfahani|editor=C. Landberg|year=1888|title=Conquête de la Syrie et de la Palestine par Salâh ed-dîn|publisher=Brill|language=French|}} === Duarangaj fontoj === * {{Cite book|last=Bosworth|first=Clifford|author-link=C.E. Bosworth|editor1-last=Van Donzel|editor1-first=E.|editor2-last=Heinrichs|editor2-first=W.P.|editor2-link=Wolfhart Heinrichs|editor3-last=Pellat|editor3-first=Ch.|editor3-link=Charles Pellat|chapter=Mahk-Mid|url=http://books.google.com/?id=PvwUAAAAIAAJ&pg=PA781&lpg=PA781&dq=%22Salah+al-Din%22+pahlavan+OR+pahlawan|accessdate=18a Majo, 2008|title=The Encyclopaedia of Islam|volume= VI|year=1989|publisher=E.J. Brill|isbn=90-04-08112-7}} * Eddé, Anne-Marie (2011). ''Saladin''. tr. Todd, Jane Marie. London: Harvard University Press. ISBN 978-0674055599. * {{Cite book|last=Gabrieli|first=Francesco|author2=Costello, E.J. |title=Arab historians of the crusades|publisher=Routledge & Kegan |location= London|year=1984|page=362|isbn=978-0-7102-0235-2}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Richard I|familia nomo=Gillingham|persona nomo=John|jaro=1999|serio=Yale English Monarchs|loko=New Haven|eldoninto=Yale University Press|ISBN=978-0-300-07912-8|paĝo=378}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The epic of the Crusades|familia nomo=Grousset|persona nomo=René|aliaj=tr. Lindsay, Noël|jaro=1970|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Orion Press}} * {{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=M7pIVpjuyw0C|titolo=Saladin and the Fall of the Kingdom of Jerusalem|alirdato=2014-03-26|familia nomo=Lane-Poole|persona nomo=Stanley|aŭtoroligilo=Stanley Lane-Poole|jaro=1906|serio=Heroes of the Nations|loko=Londono|eldoninto=G. P. Putnam's Sons|referenco=CITEREFLane-Poole1906}} * Lyons, Malcolm Cameron; Jackson, D. E. P. (1982). [https://books.google.es/books?id=hGR5M0druJIC&redir_esc=y ''Saladin: The Politics of the Holy War''.] Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521317398. * {{Citaĵo el libro|titolo=Studies in Caucasian history|familia nomo=Minorsky|persona nomo=Vladimir|jaro=1953|loko=Londono|eldoninto=Cambridge University Press}} * {{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=uvX53Fz2Bc4C&dq=Bu+qubais+syria|titolo=Saladin: The Background, Strategies, Tactics and Battlefield Experiences of the Greatest Commanders of History|alirdato=2014-03-26|familia nomo=Nicolle|persona nomo=David|jaro=2011|eldoninto=Osprey Publishing|ISBN=1849083177|referenco=CITEREFNicolle2011}}{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Pringle, D. (1993). [https://books.google.es/books?id=BgQ6AAAAIAAJ&redir_esc=y ''The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem: A-K (excluding Acre and Jerusalem)''.] Vol. I. Cambridge University Press. ISBN 0 521 39036 2. * {{Citaĵo el libro|titolo=Where heaven touches earth: Jewish life in Jerusalem from medieval times to the present|familia nomo=Rossoff|persona nomo=David|jaro=2001|loko=Jerusalem|eldoninto=Guardian|ISBN=978-0-87306-879-6|redaktinto=Linas, Eli}} * {{Citaĵo el libro|titolo=A History of the Crusades: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East 1100–1187|familia nomo=Runciman|persona nomo=Steven|aŭtoroligilo=Steven Runciman|jaro=1990|volumo=2|eldono=2|loko=Londono|eldoninto=Penguin|ISBN=978-0-14-013704-0}} * Şeşen, Ramazan (2009). "Selâhaddîn-i Eyyûbî". ''TDV Encyclopedia of Islam'', Vol. 36 (Sakal – Sevm) (in Turkish). Istanbul: Turkiye Diyanet Foundation, Centre for Islamic Studies. pp.&nbsp;337–340. ISBN 978-975-389-566-8. * {{Citaĵo el libro|titolo=Արաբական Ամիրայությունները Բագրատունյաց Հայաստանում (Arabaj Emirlandoj en Bagratunia Armenio)|familia nomo=Ter-Ghevondyan|persona nomo=Aram N.|jaro=1965|loko=Yerevan|eldoninto=Armenian Academy of Sciences|referenco=CITEREFTer-Ghevondyan1965|lingvo=hy}} * Willey, Peter (2001). ''The Castles of the Assassins''. Craven Street Books. ISBN 978-0941936644. === Plua legado === * {{Citaĵo el libro|titolo=The Life of Saladin: From the Works of Imad ad-Din and Baha ad-Din|familia nomo=Gibb|persona nomo=H.A.R.|jaro=1973|eldoninto=Clarendon Press|ISBN=978-0-86356-928-9|OCLC=674160}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Saladin: Hero of Islam|familia nomo=Hindley|persona nomo=Geoffrey|jaro=2007|eldoninto=Pen & Sword|ISBN=1-84415-499-8|OCLC=72868777}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Muslim heroes of the crusades: Salahuddin and Nuruddin|familia nomo=Husain|persona nomo=Shahnaz|jaro=1998|loko=Londono|eldoninto=Ta-Ha|ISBN=978-1-897940-71-6|OCLC=40928075}} * {{Cite book|last=Reston, Jr.|first=James|authorlink= |year=2001|title=Warriors of God: Richard the Lionheart and Saladin in the Third Crusade|location= New York|publisher=Anchor Books|isbn=0-385-49562-5|OCLC=45283102}} * {{Cite book|last=Scharfstein|first=Sol|author2=Gelabert, Dorcas |title= Chronicle of Jewish history: from the patriarchs to the 21st century|publisher=Hoboken, N.J.: KTAV Pub. House|year=1997|isbn=0-88125-606-4|oclc=38174402}} == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Citadelo de Saladino]] * [[Jerusalema reĝlando]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.fidnet.com/~weid/medievalpeople.htm#saladin] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050515231713/http://www.fidnet.com/~weid/medievalpeople.htm#saladin |date=2005-05-15 }} Saladino * [http://www.palden.co.uk/palden/p4-saladin.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050406084450/http://www.palden.co.uk/palden/p4-saladin.html |date=2005-04-06 }} Saladino * [http://medieval.shadowedrealm.com/articles/exclusive/article.php?id=17] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061231145710/http://medieval.shadowedrealm.com/articles/exclusive/article.php?id=17 |date=2006-12-31 }} * [http://numerus.ling.uu.se/~kamalk/language/saladin.html Saladino] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050516080838/http://numerus.ling.uu.se/~kamalk/language/saladin.html |date=2005-05-16 }} ''(angle)'' * [http://www.third-millennium-library.com/readinghall/GalleryofHistory/Saladin/LIFE-DOOR.html Stanley Lane-Poole, "The Life of Saladin and the Fall of the Kingdom of Jerusalem", in "btm" format] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090304191952/http://www.third-millennium-library.com/readinghall/GalleryofHistory/Saladin/LIFE-DOOR.html |date=2009-03-04 }} * [http://www.medievalist.globalfolio.net/eng/r/rosebault_saladin/_content.php Rosebault Ch.J. Saladin. Prince of Chivalri] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210226191721/http://www.medievalist.globalfolio.net/eng/r/rosebault_saladin/_content.php |date=2021-02-26 }} * [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost12/Libellus/lib_expu.html#1 De expugnatione terrae sanctae per Saladinum] A European account of Saladin's conquests of the Crusader states. {{la icon}} * [http://www.press.jhu.edu/books/title_pages/9465.html Saladin: The Sultan and His Times, 1138–1193] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20121211094144/http://www.press.jhu.edu/books/title_pages/9465.html |date=2012-12-11 }} * [http://www.shadowedrealm.com/articles/exclusive/richard_saladin_warriors_third_crusade Richard and Saladin: Warriors of the Third Crusade] * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Saladin|revizio=1138483110}} {{Havenda artikolo|Saladino}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Sultanoj de Egiptio]] [[Kategorio:Kurdoj]] [[Kategorio:Personoj de krucmilitoj (islamanoj)]] [[Kategorio:Mortintoj en Damasko]] afl6lt3gw933duwj6d0grafww1k1u0n 0 11983 9350824 9304209 2026-04-10T17:35:43Z Sj1mor 12103 9350824 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo = Ĝingis-Ĥano |titolo = [[Ĥano]] de la [[Mongola Imperio]] |dosiero = YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg |regado = de 1206 – aŭgusto 1227 |kronado = Printempo 1206 apud la [[Rivero Onon]], [[Mongolio]] |devena nomo = Чингис хаан |dosiero de blazono = |ceteraj titoloj = |dato de naskiĝo = ĉirkaŭ 1162 |loko de naskiĝo = Montaro Ĥentii, Mongolio |dato de morto = {{daton|18|aŭgusto|1227}} (aĝis ĉirkaŭ 65) |loko de morto = | tombo = |antaŭulo = |regento = |sekvanto = [[Ogodei-Ĥano]] |edzino = |idaro = |dinastio = |motto = |patro = [[Jesugei]] |patrino = [[Oulen]] }} '''Ĝingis-Ĥano'''<ref name="PIV">[[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (SAT, 2012)</ref> <ref>Noto: Ĥan (Khan) signifas gvidanto, reganto, dum Ĝingis signifas verŝajne signifas 'lago' aŭ 'maro'. Plej ofte la titolo estas tradukita kiel 'la plej granda reganto'</ref> aŭ '''Ĉingisĥano'''<ref>[https://reta-vortaro.de/revo/art/cxingis.html#cxingis.0hxano Reta Vortaro]</ref><ref>[https://www.esperanto.be/fel/mon/rec/lmir.html Vojaĝante kun Marko Polo] Wolfram ROHLOFF [[Flandra Esperanto-Ligo]]</ref><ref>[[Daniel Moirand]] en sia listo de proponitaj vortoj por sia traduko de [[La Libro de la mirindaĵoj]] de [[Marko Polo]] notas la literumon "Ĉingis Ĥano" kun "ĉ" laŭ la mongola prononco. [[Marko Polo]], ''La Libro de la mirindaĵoj, aŭ La priskribo de la mondo'', traduko, notoj, antaŭparolo, epilogo kaj postparolo de [[Daniel Moirand]], publikigis [[UEA]], Rotterdam, [[2001]] ([[Serio Oriento-Okcidento]], n-ro 34, 445 paĝoj, p. 52) ISBN = 92-9017-075-1 </ref> ([[mongole]] [[Dosiero:Cinggis qagan.svg|12ra]], {{lang-zh|成吉思汗|s=成吉思汗|p=Chéngjísī Hàn|wg=Ch’êng-chi-szŭ Han}}, {{Lang-ru|Чингис Хаан}} [t͡ʃʰiŋgis xaːn], ''Ĉingis Ĥaan'') (naskiĝis ĉirkaŭ [[1162]], mortis la {{daton|18|aŭgusto|1227}}) estis fondinto de la [[Mongola Imperio]] (kiu iĝis la plej granda laŭ teritorio seninterrompa imperio en la historio de post lia morto<ref>Noto: Ĉirkaŭ 1206 la [[Mongola Imperio|Mongolia Imperio]] etendiĝis de la Pacifiko en la oriento ĝis la Kaspio (Kaspia Maro) en la okcidento, antaŭ liaj posteuloj konkeris Orientan Eŭropon duonjarcenton poste</ref>) kaj ricevis la kromnomon '''''Temuĝin''''' (en la [[meza mongola]] ᠲᠡᠮᠦᠵᠢᠨ <ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E9%90%B5%E6%9C%A8%E7%9C%9F]</ref>, ĉine '''鐵木真''', [[cirila alfabeto]] ''Тэмүүжин'' [tʰemut͡ʃin]). Li estas konsiderata esti eminenta [[strategiisto]] kaj [[politikisto]]. Li enpovigis per unuigo de multaj el la [[nomado|nomadaj]] [[tribo]]j de [[Nordorienta Azio]]. Post fondo de la Mongola Imperio kaj esti proklamita "Ĝingis-Ĥano," li startis la [[Mongolaj invadoj|mongolajn invadojn]] kiuj rezultis en la [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj|konkero de la plej granda parto]] de [[Eŭrazio]]. En malpli ol dek jaroj (ekde 1215 kun la [[Mongola Konkero de Pekino|konkero de Pekino]]) la mongoloj konkeris du triononojn de [[Ĉinio]]. En ĝia pinta periodo la mongola regno vastiĝis de [[Koreio]] en la oriento, al [[Vjetnamio]] en la sudo kaj [[Pollando]] en la okcidento<ref>(nl) Erika Fatland, ''De Grens'' (La landlimo), p. 195, 198, De Geus, 2019, ISBN 978 90 445 4087 1, origina titolo 'Grensen - Eine Reise Rundt Russland'. (Landlimoj - vojaĝo ĉirkaŭ Ruslando). </ref>. Tiuj inkludis kampanjojn aŭ invadojn al la [[Kara-Ĥitana Ĥanato]], [[Kaŭkazo]], [[Mongolaj invadoj de Ĥorezmo|Ĥorezma Imperio]], [[Okcidenta Xia]] kaj de [[Dinastio Jin (1115–1234)|Dinastio Jin]] (1115–1234). Tiuj kampanjoj estis ofte akompanataj de grandskalaj [[Masakro|masakroj]] de civila loĝantaro – ĉefe ĉe la teritorioj kontrolitaj de [[Ĥorezma Imperio]] kaj de [[Okcidenta Xia|Xia]]. Je la fino de lia vivo, la Mongola Imperio okupis gravan parton de [[Centra Azio]] kaj de [[Ĉinio]]. Antaŭ Ĝingis-Ĥano mortiĝis, li nomumis [[Ögedei Ĥan]] kiel sukcedanto kaj disigis sian imperion en [[Ĥanlando]]j inter siaj filoj kaj nepoj.<ref>{{citaĵo el libro| |lasta=Saunders |unua=John Joseph |titolo=History of the Mongol Conquests |jaro=1972, repr. 2001 |eldoninto=University of Pennsylvania Press |loko=Philadelphia |ISBN=0-8122-1766-7}}</ref> Li mortiĝis en 1227 post venki super Okcidenta Xia. Li estis entombigita en nemarkita tombo ie en Mongolio je nekonata loko.<ref>{{citaĵo el libro||url=http://books.google.com/books?id=OXTv9a0HZakC&lpg=PA247&dq=tangut%20castrate%20genghis&pg=PA254#v=onepage&q&f=false|titolo=Genghis Khan: Life, Death, and Resurrection|aŭtoro=John Man|jaro=2004|eldoninto=Bantam|eldono=reprint, illustrated|paĝoj=254–55|ISBN=0-312-36624-8|alirdato=17a de Majo, 2014}}</ref> Liaj descendantoj etendis la Mongolan Imperion tra plej de [[Eŭrazio]] per konkerado aŭ kreado de [[Vasaloŝtato|vasalaj ŝtatoj]] en ĉio el la moderna Ĉinio, [[Koreio]], la [[Kaŭkazo]], [[Centra Azio]], kaj gravaj partoj de moderna [[Orienta Eŭropo]], [[Rusio]], kaj [[Sudokcidenta Azio]]. Multaj el tiuj invadoj ripetis la komencajn grand-skalajn masakrojn de lokaj loĝantaroj. Kiel rezulto Ĝingis-Ĥano kaj lia imperio havas timigan reputacion en lokaj historioj.<ref name="mongolia">Ian Jeffries (2007). ''[http://books.google.com/books?id=fcgQ9nX0H3gC&pg=PA5&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Mongolia: a guide to economic and political developments].'' Taylor & Francis. pp. 5–7. ISBN 0-415-42545-X</ref> Krom liaj militaj atingoj, Ĝingis-Ĥano ankaŭ progresigis la Mongolan Imperion alimaniere. Li dekretis la adoptadon de la malnova [[ujgura alfabeto]] kiel [[skribmaniero]] de la Mongola Imperio. Li ankaŭ praktikis [[meritokratio]]n kaj kuraĝigis religian [[toleremo]]n en la Mongola Imperio dum li unuigis la nomadajn tribojn de [[Nordorienta Azio]]. Nuntempaj Mongoloj rigardas lin kiel la [[Patro de la Lando|fondopatro]] de [[Mongolio]].<ref>{{citaĵo el la reto|1=|alirdato=26a de Januaro, 2010|url=http://www.accd.edu/sac/history/keller/mongols/empsub1.html|titolo=Genghis Khan|eldonisto=North Georgia College and State University|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100306053246/http://www.accd.edu/sac/history/keller/mongols/empsub1.html|arkivdato=2010-03-06}}</ref> Kondamnita tra plej el la historio pro la malhumaneco de siaj kampanjoj, Ĝingis-Ĥano estas konsiderita ankaŭ pro eltenado de la [[Silka Vojo]] sub unu kohera politika medio. Tio pliigis komunikadon kaj komercon el Nordorienta Azio kaj por [[islamanoj]] el [[Sudokcidenta Azio]] kaj por [[kristanoj]] el [[Eŭropo]], tiele etendante la horizontojn de la tri kulturaj areoj. == Biografio == [[Dosiero:Tibor Sekelj Temuĝino.jpg|eta|<center>la libro ''Temuĝin, la filo de la stepo'', 1993|alternative=|maldekstra]] === Deveno === Li devenis de aristokrata familio de klano [[Borĝigin]] (lia patrineca klano estis Ĥori Tumed) kaj en sia infanaĝo jam montris saĝecon kaj kuraĝon. Temuĝin rilatis je la patra flanko al [[Ĥabul Ĥano]], [[Ambaghai]], kaj [[Hotula Ĥano]], kiu estis estrinta la Ĥamag-Mongolan Konfederacion kaj estis descendantoj de Bodonĉar Munĥag (ĉ. 900). Kiam la Jurĉena Ĝin Dinastio (1115–1234) ŝanĝis eltenon el la Mongoloj al la [[Tataroj]] en 1161, ili venkis sur Ĥabul Ĥano.<ref>{{citaĵo el libro||unua=Paul|lasta=Ratchnevsky|titolo=Genghis Khan: His Life and Legacy|eldoninto=Blackwell Publishing|jaro=1991|ISBN=0-631-16785-4|paĝoj=9–10}}</ref> La patro de Temuĝin, [[Jesugei]] (estro de la klano Borĝigin kaj nevo de Ambaghai kaj de Hotula Ĥano), aperis kiel estro de la reganta klano de la Mongoloj. Tiu sinteno estis malakceptita de la rivala klano Tajiĉiud, kiu descendis rekte el Ambaghai. Kiam la Tataroj iĝis tro povegaj post 1161, la Ĝin ŝanĝis sian eltenon el la Tataroj al la [[Kerajtoj]]. === Naskiĝo kaj infanaĝo === [[Dosiero:onon.jpg|eta|250ra|maldekstre|La rivero [[Onon]], Mongolio, aŭtune, en regiono kie Temuĝin naskiĝis kaj kreskiĝis.|alternative=]] Pro manko de tiutempa verkita registraro, ekzistas nur disa fakta informaro pri la komenca vivo de Temuĝin. La malmultaj fontoj kiuj aludas al tiu periodo ofte malinterkonsentas. Temuĝin probable naskiĝis en 1162<ref name="birth">Raŝid al-Din asertis, ke Ĝingis-Ĥano naskiĝis en 1155, dum la verko de ''Juanŝi'' (nome 元史, ''Historio de la Juan dinastio'') registras lian naskiĝjaron kiel 1162. Laŭ Raĉnevski, akcepti naskiĝon en 1155 farus Ĝingis-Ĥanon patro je aĝo de 30 kaj supozigus, ke li mem persone komandis la ekspedicion kontraŭ la Tangutoj je aĝo de 72. Ankaŭ, laŭ la ''Altan Tobĉi,'' la fratino de Ĝingis-Ĥano, Temulin, estis naŭ jarojn pli juna ol li; sed la ''Sekreta Historio'' rakontas ke Temulin estis infano dum la atako de la Merkitoj, dum kiu Ĝingis-Ĥano estus 18-jaraĝa, se estus naskiĝinta en 1155. Ĉao Hong informis en sia veturlibro ke la Mongoloj kiujn li pridemandis ne konis kaj neniam konis siajn aĝojn.</ref> en [[Dulun-Boldaq]], ĉe la montaro [[Burĥan Ĥaldun]] kaj la riveroj [[Onon]] kaj [[Ĥerlen]] en nuntempa norda [[Mongolio]], ne for el la nuna ĉefurbo [[Ulaanbaataro]]. ''[[La sekreta historio de la Mongoloj]]'' informas, ke Temuĝin naskiĝis kun sanga koagulaĵo ene de sia pugno, tradicia signo ke li estis destinita iĝi granda estro. Li estis la dua plej aĝa filo de sia patro [[Jesugei]], nome ĉefa estro de la konfederacio [[Ĥamag Mongol]] de la klano de Kijadoj kaj aliancano de [[Tooril Ĥano]] de la tribo de [[Kerajtoj]],<ref>{{citaĵo el libro||aŭtoro=Morgan, David|titolo=The Mongols (Peoples of Europe)|jaro=1990|paĝo=58}}</ref> kaj la plej aĝa filo de sia patrino [[Oulen]]. La klano de Jesugei nomiĝis [[Borjigidoj|Borjigin]] (Боржигин), kaj Hoelun estis el [[Olĥonud]], la sub-stirpo de la tribo Ĥongirad.<ref>Guida Myrl Jackson-Laufer, Guida M. Jackson, ''Encyclopedia of traditional epics,'' p. 527</ref><ref>{{citaĵo el libro| |lasta=Kahn |unua=Paul (adaptor) |titolo=Secret History of the Mongols: The Origin of Chingis Khan (expanded edition): An Adaptation of the Yüan chʾao pi shih, Based Primarily on the English Translation by Francis Woodman Cleaves |serio=Asian Culture Series |jaro=1998 |eldoninto=Cheng & Tsui Co. |loko=Boston |ISBN=0-88727-299-1|paĝo=192}}</ref> Kiel aliaj triboj, ankaŭ ili estis [[nomado]]j. Ĉar lia patro estis ĉefo, kiel liaj antaŭuloj, Temuĝin estis de nobela fono. Tiu pli alta socia tavolo plifaciligis peti helpon kaj eventuale konsolidigi la aliajn tribojn de Mongoloj. Temüjin naskiĝis en la klano de [[Borjigidoj]] nome [[Mongoloj|mongola tribo]] al [[Jesugei]], ĉefo descendinta el la legenda militsenjoro Bodonĉar Munĥag, kaj al lia ĉefa edzino [[Hoelun]], kiun Jesugei estis rabita el ŝia Merkita fianĉo Ĉiledu.<ref>Ratchnevsky, 1991, pp. 14–15; May, 2018, pp. 20–21</ref> La origino de lia nasko-nomo estas pridubita: la plej fruaj tradicioj asertis, ke lia patro ĵus revenis el sukcesa kampanjo kontraŭ la [[Tataroj]] kun kaptito nomita Temüĉin-uge, laŭ kiu li nomis la ĵusnaskiton en celebro de sia venko, kvankam postaj tradicioj centriĝas en la [[Radiko (lingvo)|radiko]] {{lang|mn|temür}} (kun la signifo 'fero') kaj konektis kun teorioj ke "Temüjin" signifas 'forĝiston'.<ref>Pelliot, 1959, pp. 289–291; Man, 2004, pp. 67–68; Ratchnevsky, 1991, p. 17.</ref> Kelkaj legendoj ĉirkaŭas la naskiĝon de Temüjin. La plej elstara estas tiu de [[Trombo|sangokoagulaĵo]] kiun li premis en sia mano kiam li naskiĝis, motivo en Azia folkloro kiu indikis, ke la infano estos militisto.<ref>Brose, 2014, § "The Young Temüjin"; Pelliot, 1959, p. 288.</ref> Aliaj postulis, ke Hö'elün estis mirakle fekundita per lumradio kio anoncis la estontecon de la infano, legendo kiu eĥis tiun de mita Borjigida praulo Alan Gua.{{sfn|Ratchnevsky|1991|p=17}} Yesügei kaj Hö'elün havis tri junajn filojn post Temüjin: Qasar, Hachiun kaj Temüge, same kiel unu filinon, Temülen. Temüjin havis ankaŭ du duonfratojn, nome Behter kaj Belgutei, el la dua edzino de Jesugei nome Soĉigel, kies identeco estas necerta. La gefratoj kreskiĝis en la ĉefa kampadejo de Jesugei sur la bordo de la rivero Onon, kie ili lernis ĉevalrajdi kaj pafarki.{{sfn|Ratchnevsky|1991|pp=15–19}} Kiam Temuĝin estis ok-jaraĝa, Jesugei decidis engaĝigi lin al taŭga junulino. Li portis sian heredanton al la paŝtejoj de la prestiĝa tribo Ĥongirad de Hoelun, kiu jam antaŭe estis intergeedziĝante kun Mongoloj en multaj aliaj okazoj. Tie, li aranĝis la geedzecon inter Temüjin kaj Börte, la filino de Ĥongiradestro nomita Dei Seĉen. Ĉar la engaĝiĝo supozigis, ke Jesugei akiros povegan aliancanon, kaj Börte ekhavos riĉan edzinprezon, Dei Seĉen tenis la plej fortan negocsintenon, kaj postulis, ke Temuĝin restu en lia familio por perlabori sian estontan ŝuldon.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 20–21; Fitzhugh, Rossabi, Honeychurch, 2009, p. 100.</ref> Akceptante tiun kondiĉon, Jesugei petis manĝon al bando de Tataroj kiun li trafis survoje hejmen sola, fidante en la stepa tradicio de gastigemo al fremduloj. Tamen, la Tataroj rekonis sian malnovan malamikon, kaj metis venenon en lia manĝaĵo. Jesugei laŭgrade malfortiĝis sed sukcesis reveni hejmem; mortonte, li petis al fidinda servisto nomita Münglig por reporti Temuĝin el Ĥongirad. Li mortis tuj poste.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 21–22; Broadbridge, 2018, pp. 50–51.</ref> === Adolesko === La morto de Jesugei detruis la unueco de lia popolo, kiu inkludis membrojn de Borjigidoj, de Tajiĉjud, kaj de aliaj klanoj. Ĉar Temuĝin estis tiam nur ĉirkaŭ dek-jaraĝa, kaj Behter ĉirkaŭ du jarojn pli aĝa, neniu el ili estis konsiderata sufiĉe aĝa por regi. La frakcio Tajiĉjud ekskludis Hoelun el la ceremonioj de [[Kulto al prauloj|adorado al praulo]] kiuj sekvis post la morto de reganto kaj tuj abandonis ŝian tendaron. La ''Sekreta Historio'' rakontas, ke la tuta klano de Borjigidoj sekvis, spite al la klopodoj de Hoelun por hontigi ilin kaj ke ili restu alvokante al ilia honoro.<ref> Ratchnevsky, 1991, p. 22; May, 2018, p. 25; de Rachewiltz, 2015, § 71–73.</ref> Raŝid al-Din kaj la ''Ŝengvu'' tamen sugestas, ke la fratoj de Jesugei restis ĉe la vidvino. Eble Hoelun malakceptis kuniĝi kun unu el ili en [[levirato|levirata geedzeco]], aŭ la aŭtoro de ''Sekreta Historio'' dramatigis la situacion.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 22–3; Atwood, 2004, pp. 97–98.</ref> Ĉiuj fontoj interkonsentas, ke plimulto el la popolo de Jesugei rezignis pri lia familio favore al la Tajiĉjudoj kaj ke la familio de Hoelun estis malaltigita al mukte pli akra vivo.<ref> Brose, 2014, "The Young Temüjin"; Atwood, 2004, p. 98.</ref> Sekvate tradician vivostilon de [[ĉasistoj-kolektistoj]], ili kolektis radikojn kaj nuksojn, ĉasis malgrandajn animalojn, kaj fiŝkaptis.{{sfn|May|2018|p=25}} Malŝtreĉiĝoj disvolviĝis laŭ la filoj kreskiĝis. Kaj Temuĝin kaj Behter postulis esti la heredanto de ilia patro: kvankam Temuĝin estis filo de la ĉefa edzino de Jesugei, Behter estis almenaŭ du jarojn pli aĝa. Estas eĉ eblo ke, kiel permesis la leviratan kutimon, Behter povus edziĝi al Hoelun iĝante matura kaj tiel iĝante duonpatro de Temuĝin.{{sfn|May|2018|pp=25–26}} Ĉar la malamikeco, akrigita per oftaj disputoj pri la dividado de ĉasakiroj, intensiĝis, Temuĝin kaj lia pli juna frato Qasar embuskis kaj mortigis Behter. Tiu tabua fiago estis neglektita el la oficialaj kronikoj, sed ne el la ''Sekreta Historio'', kiu rakontas, ke Hoelun kolere admonis siajn filojn. La pli juna tutfrato de Behter nome Belgutei ne klopodis por venĝo, kaj iĝis unu el plej altrangaj sekvantoj de Temuĝin kune kun Qasar.<ref>Ratchnevsky, 1991, pp. 23–4; de Rachewiltz, 2015, §76–78</ref> En tiu epoko, Temuĝin disvolvis fortan amikecon kun Jamuĥa, alia knabo de aristokrata deveno; la ''Sekreta Historio'' notas, ke ili interŝanĝis [[metatarso]]jn kaj sagojn kiel donacoj kaj ĵuris la pakton {{lang|mn|''anda''}} — nome tradicia ĵuro de la mongolaj sangofratoj – estante dekunu-jaraĝaj.<ref> Man, 2004, p. 74; de Rachewiltz, 2015, §116; Fitzhugh, Rossabi, Honeychurch, 2009, p. 101.</ref> Ĉar mankis al la familio aliancanoj, Temuĝin estis kaptita prizonulo plurajn fojojn.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 25–26; Fitzhugh, Rossabi, Honeychurch, 2009, pp. 100–101.</ref> La ''Sekreta Historio'' rakontas unu el tiaj okazoj kiam li estis kaptita fare de Tajiĉiudoj. Eskapinte dum festo, li kaŝiĝis unue en la rivero Onon kaj poste en la tendo de Sorkan-Ŝira, kiu vidis lin en la rivero kaj ne volis denonci lin; Sorkan-Ŝira ŝirmis Temuĝin dum tri tagoj je granda persona risko antaŭ ebligi lian fuĝon.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 26–7; May, 2018, pp. 26–27.</ref> Temuĝin estis helpita en alia okazo de adoleskulo nomita Boorĉu kiu helpis lin rekuperi ŝtelitajn ĉevalojn. Tuj poste, Boorĉu aliĝis al la tendaro de Temuĝin kiel lia unua ''nökor'' ('persona kompano').{{sfn|May|2018|p=28}} Tiuj okazaĵoj informas pri la emfazo kiun la aŭtoro de la ''Sekreta Historio'' metis al la persona [[karismo]].{{sfn|Ratchnevsky|1991|p=27}} == Enpovigo == === Fruaj kampanjoj === [[Dosiero:Burkhan Khaldun mount3.jpg|altdekstre=1.3|eta|Burĥan Ĥaldun en la montaro [[Ĥentij]], kie Temuĝin kaŝiĝis dum la atako fare de la Merkitoj, kaj kien li poste venis honori ĝin kiel sankta monto.|alt=Photograph of a landscape in winter, with trees bare, and valleys and mountains covered in snow.]] Akompanita de Belgutei, Temuĝin revenis al Dei Seŝen por edzinigi Börte kiam li atingis [[Plenaĝeco|plenaĝecon]] estante 15-jaraĝa. Kontentiĝinta revidi sian bofilon kiun li timis perdita, la Hongiradestro konsentis la geedziĝon kaj akompanis la ĵusgeedzojn reen la la kampadejo de Temuĝin; lia edzino Čotan donacis al Hoelun multekostan mantelon el [[zibelo]].<ref> May, 2018, p. 28; Ratchnevsky, 1991, p. 31.</ref> Serĉante patronon, Temuĝin tiam elektis alproksimiĝis al Toghrul, [[ĥano]] (reganto) de la tribo de [[Kerajtoj]], kiu estis luktanta kun Jesugei kaj ĵuranta la pakton {{lang|mn|''anda''}} kun li. Toghrul regis centojn da kvadrataj mejloj kaj komandis ĝis 20 000 militistojn, sed li malfidis je la fideleco de siaj ĉefaj sekvantoj kaj, ricevinte la zibelan mantelon kiel donaco, li bonvenigis Temuĝin en sia protektado. Ambaŭ bone amikiĝis, kaj Temuĝin ekkonstruis sekvanton, kiam {{lang|mn|''nökod''}} kiel Jelme eniris en sia servo.<ref> de Hartog, 1999, pp. 14–15; Ratchnevsky, 1991, pp. 32–33; May, 2018, pp. 28–29.</ref> Temuĝin kaj Börte havis sian unuan filon, nome filino Qojin, en tiu epoko.{{sfn|Broadbridge|2018|p=58}} Tuj poste, serĉante venĝon pro la rabado fare de Jesugei de Hoelun, ĉirkaŭ 300 Merkitoj rabadis la kampadejon de Temuĝin. Kvankam Temuĝin kaj liaj fratoj kapablis kaŝiĝi en Burĥan Ĥaldun en la montaro [[Ĥentij]], Börte kaj Soĉigel estis rabitaj. Laŭ la kutimo de la [[levirato]], Börte estis donita en geedzeco al la pli juna frato de la tiam jam mortinta Ĉiledu.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 34–35; Brose, 2014, § "Emergence of Chinggis Khan".</ref> Temuĝin petis helpon al Toghrul kaj lia infanaĝa {{lang|mn|''anda''}} Jamuĥa, kiu estis plialtigita kiel ĉefo de la tribo Jadaran. Ambaŭ ĉefoj deziris formi armeojn de 20 000 militistoj, kaj kun Jamuĥa kiel komandanto, la kampanjo tuj sukcesis. Tiam graveda Börte estis rekuperita sukcese kaj tuj naskis filon, Zuĉi; kvankam Temuĝin edukigis lin kiel sian propran filon, leviĝis priduboj pri la vera patreco de Zuĉi laŭlonge de lia tuta vivo.<ref> May, 2018, p. 30; Bawden, 2022, § "Early struggles".</ref> Tion oni rakontas en la ''Sekreta Historio'' kaj kontrastas kun la rakonto de Raŝid al-Din, kiu protektas la familian reputacion malaperigante ĉiun indicon de eksterlegitimeco.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 34–35; May, 2018, pp. 30–31.</ref> Laŭlonge de la sekva jardeko kaj sekva duono, Temuĝin kaj Börte havis tri pliajn filojn (nome [[Ĉagataj-Ĥano|Ĉagataj]], [[Ogedei Ĥano|Ogedei]], kaj [[Tolui]]) kaj kvar pliajn filinojn (nome Ĉeĉeiĥen, Alaĥai Beĥi, Tümelün kaj Alaltun).{{sfn|Broadbridge|2018|pp=66–68}} Temuĝin kaj Jamuĥa kampanjis kune dum unu jaro kaj duono, dum kiu, laŭ la ''Sekreta Historio'', ili reforĝis sian pakton {{lang|mn|''anda''}}, eĉ dormante kune sub la sama litkovrilo. Tradicie vidita kiel ligilo nur de amikeco, kiel prezentita en la fonto, Ratchnevsky pridubis ĉu Temuĝin estis fakte servante kiel {{lang|mn|''nökor''}} de Jamuĥa, repage por la helpo kontraŭ la Merkitoj.{{sfn|Ratchnevsky|1991|pp=37–38}} Malŝtreĉiĝoj stariĝis kaj ambaŭ estroj dispartiĝis, evidente je konto de kripta rimarko fare de Jamuĥa pri la celo de la kampanjo; analizo de fakuloj fokusis al la aktiva rolo de Börte en tiu dispartigo, kaj ĉu ŝiaj ambicioj estis eĉ supera al tiuj de la propra Temuĝin. Ĉiuokaze, la ĉefaj tribaj regantoj restis kun Jamuĥa, sed 41 estroj aliĝis al Temuĝin kun multaj komunumanoj: tiuj estis [[Subutai]] kaj aliaj de la [[Urianĥoj]], la [[Barlas|Baruloj]], la Olĥonudoj, kaj multaj pliaj.<ref> May, 2018, p. 31; Ratchnevsky, 1991, pp. 38–41.</ref> [[Dosiero:Djengiz Khân et Toghril Ong Khan.jpeg|altdekstre=1.3|maldekstra|eta|alt=Painting of two men wearing crowns on a couch, with three men on either side looking at them |Temuĝin kaj Toghrul, ilustracio en 15-a-jarcenta manuskripto ''Jami' al-taŭariĥ''.]] Temuĝin estis tuj laŭdita de siaj sekvantoj kiel "ĥano" de Mongoloj.<ref> Atwood, 2004, p. 98; Brose, 2014, § "Building the Mongol Confederation".</ref> Toghrul kontentiĝis pro la plialtigo de lia vasalo, sed Jamuĥa estis malkontenta. Malŝtreĉiĝoj plialtiĝis al malferma malamikeco, kaj en 1187 ambaŭ estroj frontis en batalo ĉe Dalan Baljut: ambaŭ armeoj batalis, sed Temuĝin suferis klaran malvenkon. Postaj kronikistoj kiel Raŝid al-Din anstataŭe asertis, ke li estis venkinta, sed iliaj rakontoj kontraŭdiris ilin kaj unu la aliajn.{{sfn|Ratchnevsky|1991|pp=44–47}} Modernaj historiistoj kiel Ratchnevsky kaj Timothy May konsideras tre verŝajne ke Temuĝin pasigis grandan parton de la jardeko sekvante la trupon en Dalan Baljut kiel servisto de Jurĉena [[Dinastio Jin (1115–1234)|dinastio Jin]] en [[Norda Ĉinio]].<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 49–50; May, 2018, p. 32.</ref> Zhao Hong registris, ke la estonta Ĝingis-Ĥano pasigis kelkajn jarojn kiel sklavo de Jin. Tradicie vidita kiel esprimo de Song fiero, tiu aserto estas nune konsiderata kiel bazita sur faktoj, speciale ĉar neniu alia fidinda fonto klarigas la aktivecojn de Temuĝin inter Dalan Baljut kaj ĉirkaŭ 1195.{{sfn|Ratchnevsky|1991|pp=49–50}} Rifuĝi translimen estis ofta praktiko kaj por neobeemaj stepestroj kaj por elpostenigitaj ĉinaj funkciuloj. La reapero de Temuĝin estinte reteninta gravan povon indikas, ke li probable profitis en la servo de Jin. Ĉar li poste entreprenos la renverson de tiu ŝtato, tia epizodo, malprofita al la prestiĝo de Mongoloj, estis nuligita el ĉiuj iliaj fontoj. Zhao Hong ne estis ligita al tiaj tabuoj.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 49–50; May, 2018, p. 32; Fitzhugh, Rossabi, Honeychurch, 2009, p. 101.</ref> === Venkante rivalojn === [[Dosiero:Serven Khaalga inscription.jpg|eta|altdekstre=1.6|alt=Photograph of an orange rock inscribed with pictorial symbols|La surskribaĵo de Serven Ĥalga, kiu rememoras la kampanjon de 1196 kontraŭ la [[Tataroj]].]] La fontoj ne interkonsentas pri la okazaĵoj rilate al la reveno de Temuĝin al la stepo. Komence de la somero 1196, li partoprenis en kuna kampanjo kun Jin kontraŭ la Tataroj, kiuj estis ekagadinte kontraŭ la interesoj de Jin. Kiel premio, Jin donis al li la honoran titolon ''ĉa-ut kuri'', kies signifo probable alproksimiĝis al "komandanto de centoj" en [[Ĝurĉenoj|ĝurĉena lingvo]]. Ĉirkaŭ la sama tempo, li helpis Toghrul je lia postulo de senjoro de Kereitoj, kiu estis uzurpita de unu el la parencoj de Toghrul kun la helpo de la povega tribo de Naimanoj.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 52–53; Pelliot, 1959, pp. 291–295.</ref> La agoj de 1196 fundamente ŝanĝis la sitenon de Temuĝin en la stepo — kvankam teorie ankoraŭ vasalo de Toghrul, li estis ''[[de facto]]'' egalula aliancano.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 52–53; Sverdrup, 2017, p. 56.</ref> Jamuĥa kondutis kruele post sia venko en Dalan Baljut — li ŝajne bolmurdis dek sep prizonulojn kaj humiligis la korpojn de la estroj kiuj estis opoziciantaj kontraŭ li. Nombraj nekontentigitaj sekvantoj, kiel sekvanto de Jesugei nome Münglig kaj liaj filoj, dizertis al Temüjin kiel konsekvenco; ili estis probable altiritaj ankaŭ de la nove trovita riĉo de Temuĝin.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 46–47; May, 2018, p. 32.</ref> Temuĝin kapablis submeti la malobean tribon de [[Ĝurĉenoj]] kiu antaŭe estis ofendinta lin en festo kaj malakceptis partopreni en la kampanjo kontraŭ Tataroj. Ekzekutinte iliajn estrojn, li ordonis Belgutei simbole rompi la dorson de Ĝurĉenestro en spektaklo de [[luktado]] kiel reago. Tiu lasta okazaĵo, kiu kontraŭvenis la justicajn kutimojn de Mongoloj, estis nur registrita de la aŭtoro de ''Sekreta Historio'', miu malferme malaprobis. Tiuj okazaĵoj okazis ĉirkaŭ 1197.{{sfn|Ratchnevsky|1991|pp=54–56}} [[Dosiero:Mongol_Empire_c.1207.png|eta|maldekstra|altdekstre=1.6|alt=Map of the Mongol tribes {{circa|1207}}|La tribaj ŝtatetoj unuigitaj de Temujin por fondi la Mongolan Imperion.]] Dum la sekvaj jaroj, Temuĝin kaj Toghrul kampanjis kontraŭ la Merkitoj, la Naimanoj, kaj la Tataroj; foje aparte kaj foje kune. Ĉirkaŭ 1201, kolekto de malkontentigitaj triboj kiel la Hongiradoj, la Tajiĉiudoj, kaj la Tataroj, ĵuris rompi la dominadon de la alianco Borjigin-Kerejtoj, elektante Jamuĥa kiel estro kaj ''gurĥan'' (laŭvorter "ĥano de triboj"). Post kelkaj dekomencaj sukcesoj, Temuĝin kaj Toghrul venkegis tiun izolan konfederacion ĉe Jedi Kunan, kaj Jamuĥa devis peti al Toghrul bonan traktadon.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 61–62; May, 2018, pp. 34–35.</ref> Dezirante kompletan hegemonion en orienta Mongolio, Temuĝin venkis unue super la Tajiĉjudoj kaj poste, en 1202, super la [[Tataroj]]; post ambaŭ kampanjoj, li ekzekutis la klanestrojn kaj ekprenis la ceterajn militistojn en sia servo. Tiuj estis Sorkan-Ŝira, kiu iam helpis lin, kaj juna militisto nome Jebe, kiu mortiginte la ĉevalon de Temuĝin kaj malakceptinte kaŝi tiun agon, li estis montrinta militan kapablon kaj personan [[kuraĝo]]n.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 63–67; de Hartog, 1999, pp. 21–22; Fitzhugh, Rossabi, Honeychurch, 2009, p. 102.</ref> La absorbado de Tataroj lasis tri militajn povojn en la [[stepo]]: la Naimanoj okcidente, Mongoloj oriente kaj Kereitoj meze.{{sfn|May|2018|p=36}} Klopode al cementigo de lia situacio, Temuĝin proponis, ke lia filo Zuĉi edziĝu al unu el la filinoj de Toghrul. Estrite de la filo de Toghrul nome Senggum, la Kereita elito kredis, ke la propono celis akiri kontrolon super ilia tribo, kvankam la duboj pri la parenceco de Zuĉi iam ofendis ilin. Aldone, Jamuĥa atentis pri la minaco kiun Temuĝin estis rilate al la tradicia stepa [[aristokrataro]] pro sia kutimo promocii nenobelojn al altaj postenoj, kio subvertis la ekzistantajn sociajn normojn. Akceptante finfine tiujn postulojn, Toghrul klopodis por altiri sian vasalon en [[embusko]]n, sed liaj planoj estis subaŭskultitaj de du paŝtistoj. Temüjin kapablis arigi kelkajn el liaj fortoj, sed estis grande venkita en la Batalo de la sablejo Kalakaljid.<ref> Atwood, 2004, p. 98; Ratchnevsky, 1991, pp. 67–70; May, 2018, pp. 36–37.</ref> Retiriĝante sudorienten al Baljuna, nome neidentigita lago aŭ rivero, Temuĝin esperis la regrupigon de siaj disaj fortoj: Boorĉu estis perdinta sian ĉevalon kaj devis fuĝi perpiede, dum la filo de Temuĝin nome [[Ogedei]], grave vundita, estis transportita kaj konvertita en ''Boroĥula'', nome militestro. Temüjin alvokis ĉiujn eblajn aliancanojn kaj faris faman [[Ĵuro|ĵuron de fideleco]], poste konata kiel la Baljuna Engaĝiĝo, al siaj fidelaj sekvantoj, kiu poste havigos al ili ekskluzivecon kaj prestiĝon.<ref> Brose, 2014, § "Building the Mongol Confederation"; Ratchnevsky, 1991, pp. 70–73; Man, 2004, pp. 96–98.</ref> La ĵurprenantoj de Baljuna estis tre [[Heterogeneco|heterogena]] grupo — homoj el naŭ diferencaj triboj kiuj inkludis kristanojn, islamanojn kaj budhistoj, unuigitaj nur pere de la fideleco al Temuĝin kaj de unu al la alia. Tiu grupo iĝis modelo por la posta imperio, kaj estis nomita "praregistaro de pranacio" fare de historiisto John Man.<ref> Man, 2014, p. 40; Weatherford, 2004, p. 58; Biran, 2012, p. 38.</ref> La Baljuna Engaĝiĝo ne aperis en la ''Sekreta Historio''— ĉar la grupo estis ĉefe ne-Mongola, kaj la aŭtoro supozeble deziris malgravigi la rolon de aliaj triboj.{{sfn|Man|2014|p=40}} Militruzaĵo ĉe Kasar ebligis, ke la Mongoloj tenu la Kereitojn nesciantaj ĉe la Altaĵoj Jejer, sed kvankam la sekva batalo ankoraŭ daŭris tri tagojn, ĝi finiĝis per decida venko de Temuĝin. Toghrul kaj Senggum estis devigitaj fuĝi, kaj kvankam tiu lasta eskapis al [[Tibeto]], Toghrul estis mortigita de Naimano kiu ne rekonis lin. Temuĝin fermis sian venkon absorbante la Kereitaj eliton en sia propra tribo: li prenis la princinon Ibaqa Beki kiel edzino, kaj edzinigis ŝiajn fratinon Sorghaghtani Beki kaj nevinon Doquz Ĥatun al sia plej juna filo Tolui.<ref> Ratchnevsky, 1991, pp. 78–80; Atwood, 2004, p. 98; Lane, 2004, pp. 26–27.</ref> La fortoj de Naimanoj pliiĝis pro la alveno de Jamuĥa kaj aliaj venkitoj de la Mongoloj, kaj ili prepariĝis por milito. Temuĝin informiĝis pri tiuj okazaĵoj fare de Alakuŝ, amikema reganto de la Onguda tribo. En Majo 1204, en la Batalo de Ĉakirmaut en [[Altajoj|Altajo]], la Naimanoj estis finfine venkitaj: ilia estro Tajang Ĥan estis mortigita, kaj lia filo Kuĉlug estis devigita fuĝi okcidenten.<ref> Sverdrup, 2017, pp. 81–83; Ratchnevsky, 1991, pp. 83–86.</ref> La Merkitoj estis malpliigitaj poste en tiu sama jaro, dum Jamuĥa, kiu estis forlasinta la Naimanojn ĉe Ĉakirmaut, estis perfidita al Temuĝin fare de kompanoj kiuj siavice estis ekzekutitaj pro sia manko de fideleco. Laŭ la ''Sekreta Historio'', Jamuĥa konvinkis sian infanaĝan {{lang|mn|''anda''}} ekzekuti lin honore; aliaj rakontoj asertas, ke li estis mortigita per [[Kvaronumo|dispecigo]].<ref> Brose, 2014, § "Building the Mongol Confederation"; Fitzhugh, Rossabi, Honeychurch, 2009, p. 103; Ratchnevsky, 1991, pp. 86–88; McLynn, 2015, pp. 90–91.</ref> == Frua regado: reformoj kaj ĉinaj kampanjoj (1206–1215) == Temuĝin en 1202 estis venkint super la mongolaj triboj plej multe okupantaj teron kaj konkeris la [[altebenaĵo]]n Hulun-Boir. En 1204 li fariĝis la plej granda reganto sur la Mongola Altebenaĵo. En 1206 li estis elektita Granda Ĥano de [[Mongolio]]. Tiel li fondis la [[Mongola Imperio|Mongolan Ĥanlandon]] kaj titolis sin jam Ĝingis-Ĥano. Post fondiĝo de la [[ĥanlando]] la limoj inter la triboj estis forigitaj kaj la membroj de la triboj regrupigitaj. De tiam la mongolaj triboj unuiĝis en unu landon. Post sia surtroniĝo Ĝingis-Ĥano faris grandskalan militadon por ekspansiigi la teritorion. En la 13-a jarcento la ĉefaj [[Feŭdismo|feŭdismaj]] landoj frontis seriozan socian krizon, kaj tio pretigis kondiĉojn favorajn al li por grandskala milita ekspansio. En [[1219]] Ĝingis-Ĥano kaj lia armeo el 200 mil soldatoj ekspediciis okcidenten, atingis ĝis [[Hungario]]n kaj konkeris teritorion de la nuntempa rusia suda [[Siberio]]. Por firmigi sian regadon super la unuigita lando, Ĝingis-Ĥano ellaboris sistemojn de [[milito]], [[politiko]] kaj [[juro]], publikigis [[kodo]]n celantan normalan ordon de la socio kaj kreis la mongolan skriblingvon aplikeblan tra la tuta lando. Ĉiuj liaj faroj ludis progresan rolon en la disvolviĝo de la mongola socio. La mongoloj estis pragmataj kaj malmulte interesiĝis pri la vivstilo de la konkeritaj popoloj. Male ili montris sin malfermemaj al aliaj kulturoj kaj religioj kaj eĉ asimilis kulturojn<ref>(nl) Erika Fatland, ''De Grens'' (La landlimo), p. 199, 198, De Geus, 2019,</ref>. Ĝingis-Ĥano mortis en la ekspedicio por konkeri la Okcidentan [[Dinastio Xia|Xia]]-regnon en julio de [[1227]], en la aĝo de 65 jaroj. == Sekvo == Lia nepo [[Kublaj-Ĥano]] fondis la [[Yuan]]-dinastion (1206-1368). Ĝingis-Ĥano mortis, sed neniu aŭdacis atenci [[Mongolio]]n. Ĥubilai senĉese ekspansiis al la sudo de [[Ĉinio]] kaj fine unuigis Ĉinion. Li prenis [[Pekino]]n kaj titolis sian landon Juan en 1271. En sia libro ''Il Milione'' [[Marko Polo]] priskribas tre favoran bildon de Ĝingis-Ĥano: {{Citaĵo|Li estis altvalora viro, kun granda prudento kaj granda prodo, kaj mi diras al vi, ke, kiam oni elektis lin reĝo, li estris kun tiom da modereco kaj justeco, ke ĉiuj amis kaj respektis lin, ne kiel sinjoron sed preskaŭ kiel dion: pro tio lia bona famo disvastiĝanta tra tiom da landoj, ĉiuj Tartaroj de la mondo, disigitaj tra tiuj strangaj regionoj, venis al li kaj konsideris lin sia sinjoro. Kaj tiu Ĉingis Ĥano konservis la sinjorejon bela kaj libera.<ref>Marko Polo, ''La libro de la mirindaĵoj'' aŭ ''La priskribo de la mondo'', Universala Esperanto-Asoio, Rotterdam, 2001, paĝo 148; la cetero de la rakonto en paĝoj 148-154.</ref>}} == En Esperanto aperis == ''Temuĝin, la filo de la stepo'' ([[Tibor Sekelj]], tradukis [[Tereza Kapista]], Beograd,1993, 68 p. Pri Ĝingis-Ĥano en [[El Popola Ĉinio]], la 3-an de septembro 2013. == Vidu ankaŭ == * [[Centra Azio]] * [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj]] * [[Mongolio]] * [[Silka Vojo]] == Notoj kaj referencoj == {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Genghis Khan|revizio=1192959748}}{{Referencoj|2}} == Bibliografio == * Atwood, Christopher P. (2004). [https://www.academia.edu/8855875 ''Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire''.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230719221752/https://www.academia.edu/8855875 |date=2023-07-19 }} New York: Facts on File. ISBN 978-0-8160-4671-3. * Atwood, Christopher P. (2004a). [http://globalmiddleages.org/sites/default/files/pdf-files/atwood.pdf "Validation by Holiness or Sovereignty: Religious Toleration as Political Theology in the Mongol World Empire of the Thirteenth Century" (PDF).] ''The International History Review''. 26 (2): 237–256. doi:10.1080/07075332.2004.9641030. JSTOR 40109471. S2CID 159826445. * Bawden, Charles (2022). [https://www.britannica.com/biography/Genghis-Khan "Genghis Khan".]''Encyclopædia Britannica''. Arkivita el la originalo la 11an de Oktobro 2022. Alirita la 17an de Oktobro 2022. * Broadbridge, Anne F. (2018). ''Women and the Making of the Mongol Empire''. Cambridge Studies in Islamic Civilization. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-1-1086-3662-9. * Brose, Michael C. (2014). [https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780190214371.001.0001/acref-9780190214371-e-14 "Chinggis (Genghis) Khan".] En Brown, Kerry (eld.). ''The Berkshire Dictionary of Chinese Biography''. Great Barrington: Berkshire Publishing Group. ISBN 978-1-9337-8266-9. * Fitzhugh, William W.; Rossabi, Morris; Honeychurch, William, eld. (2009). [https://archive.org/details/genghiskhanmongo00medi ''Genghis Khan and the Mongolian Empire''.] Washington: Mongolian Preservation Foundation. ISBN 978-0-2959-8957-0. * de Hartog, Leo (1999) [1979]. [https://archive.org/details/genghiskhanconqu0000hart/page/n5/mode/2up?view=theater ''Genghis Khan: Conqueror of the World''.] London: I.B. Tauris. ISBN 978-1-8606-4972-1. * Ian Jeffries (2007). [https://books.google.es/books?id=fcgQ9nX0H3gC&pg=PA5&dq=&hl=en&redir_esc=y#v=onepage&q=&f=false ''Mongolia: a guide to economic and political developments''.] Taylor & Francis. pp. 5–7. ISBN 0-415-42545-X * Lane, George (2004). [https://archive.org/details/genghiskhanmongo00geor ''Genghis Khan and Mongol Rule''.] Westport: Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-3133-2528-1. * John Man. (2004) [https://books.google.es/books?id=OXTv9a0HZakC&lpg=PA247&dq=tangut+castrate+genghis&pg=PA254&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''Genghis Khan: Life, Death, and Resurrection'',] Bantam, p. 254–55. ISBN 0-312-36624-8. * May, Timothy (2007). [https://archive.org/details/mongolartofwarch0000mayt ''The Mongol Art of War: Chinggis Khan and the Mongol Military System''.] Yardley: Westholme. ISBN 978-1-5941-6046-2. * May, Timothy (2008). ''Culture and Customs of Mongolia. Culture and Customs of Asia''. Westport, Connecticut: Greenwood. ISBN 978-0-3133-3983-7. * May, Timothy (2012). [https://archive.org/details/Book_1080 ''The Mongol Conquests in World History''.] London: Reaktion Books. ISBN 978-1-8618-9971-2. * May, Timothy (2018). [https://www.jstor.org/stable/10.3366/j.ctv1kz4g68 ''The Mongol Empire''.] Edinburgh: Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-4237-3. JSTOR 10.3366/j.ctv1kz4g68.11. * McLynn, Frank (2015). [https://books.google.es/books?id=jcQzCgAAQBAJ&redir_esc=y ''Genghis Khan: His Conquests, His Empire, His Legacy''.] New York: Hachette Books. ISBN 978-0-3068-2395-4. * Pelliot, Paul (1959). [https://altaica.ru/LIBRARY/Pelliot/Pelliot_Notes%20on%20Marco%20Polo_I%201959.pdf ''Notes on Marco Polo''](PDF). Vol. I. Paris: Imprimerie nationale. OCLC 1741887. Arkivita (PDF) el la originalo la 31an de Aŭgusto 2021. Alirita la 17an de Oktobro 2022. * Ratchnevsky, Paul (1991). [https://archive.org/details/genghiskhan00paul/ ''Genghis Khan: His Life and Legacy''.] Tradukita de Thomas Haining. Oxford: Blackwell Publishing. ISBN 978-0-6311-6785-3. * Saunders, John Joseph. (1972, repr. 2001) ''History of the Mongol Conquests''. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-1766-7. * Sverdrup, Carl (2017). [https://archive.org/details/Book_1096 ''The Mongol Conquests: The Military Campaigns of Genghis Khan and Sübe'etei''.] Solihull: Helion & Company. ISBN 978-1-9133-3605-9. * Weatherford, Jack (2004). [https://archive.org/details/genghiskhanmaki00jack ''Genghis Khan and the Making of the Modern World''.] New York: Crown Publishing Group. ISBN 978-0-3072-3781-1. * Igor Baranko (2003) ''[https://www.goodreads.com/en/book/show/806013 L'Empereur Océan]'' ("La Imperiestro de la Oceano"), bildstrio {{Projektoj|q=Ĝingis-Ĥano}} {{Bibliotekoj}} {{Havenda artikolo}} [[Kategorio:Mortintoj en 1227]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1126]] [[Kategorio:Mongolio]] [[Kategorio:Ĥanoj]] [[Kategorio:Mortintoj la 18-an de aŭgusto]] lux0fj38brzjtgnsi024s4nlxityee1 0 14308 9350867 9171790 2026-04-10T20:58:58Z Alifono 114488 fondumo 9350867 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|temo=Esperanto|dato=Decembro 2016}} [[Dosiero:Tejo-volontulino julia.JPG|eta|dekstra|300ra|Germana volontulo [[Julia Noe]] deĵoranta ĉe la [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo|TEJO]]-budo dum la [[UK 2008|93-a UK]] en [[Roterdamo]] ([[2008]]).]] '''Volontulo de TEJO''' estas persono, kiu [[volontulo|volontule]] laboras kiel [[oficisto]] por [[TEJO]]. En la lastaj jaroj estas samtempe ĉiam unu TEJO-volontulo, kiu laboras en la [[Centra Oficejo de UEA]] en [[Roterdamo]]. La oficperiodo de la volontulo estas kutime unu jaro. Antaŭe la volontulo loĝis senpage en la volontula ĉambro de la Centra Oficejo (en la ĉambro Frank Netrval) nun la volontuloj loĝas senpage kune en [[VolDom]]. Ili ricevas poŝmonon de TEJO. == Historio == [[Rikardo Cash]] estis verŝajne la unua juna esperantisto dungita je la servo de [[TEJO]]. En septembro 1969 ĝis septembro 1970, li estis sekretario de la komisiono pri neesperantistaj organizoj (NEJO-komisiono) de TEJO. Tiu komisiono kreita de [[Humphrey R. Tonkin]] kaj [[Hans Bakker]] baldaŭ fariĝis [[Komisiono pri Eksteraj Rilatoj]] (KER). De oktobro 1970 ĝis julio 1972, tiun taskon plenumis [[Jeanne-Marie Liouville]], kiu en julio 1971 estis elektita TEJO-vic-prezidanto, ŝarĝita pri Eksteraj Rilatoj. Ambaŭ Rikardo kaj Jeanne-Marie estis dungitoj de ''Stichting voor Internationale Kommunikatie'' (Fondumo por Internacia Komunikado), nederlanda fondumo kreita de Hans Bakker cele al financado de tiuj TEJO-oficistoj. En la postaj jaroj (1972/73 kaj 1973/74) funkciis kiel Sekretarioj pri Eksteraj Rilatoj [[Janet Sly]], [[Jim Cushing]] kaj [[Radinka Gavrilović]]. La oficejo troviĝis en [[Amsterdamo]], en ejo luita de ''Stichting voor Internationale Kommunikatie''; foje ankaŭ en la [[Internacia Esperanto-Instituto]] (en [[Hago]]), kiu konsentis helpi kiam TEJO perdis la ejon. Poste, tamen, UEA akceptis en sia [[Centra Oficejo de UEA|centra oficejo]] la junan deĵoranton pri la eksteraj rilatoj de TEJO; ŝajne la unua plentempa volontulo de TEJO kiu laboris en Roterdamo, fine de la 1970-aj jaroj, estis [[Ian Tarrant]], kiu poste fariĝis TEJO-estrarano respondeca pri eksteraj rilatoj de [[1980]] ĝis [[1983]]. == Listo == Jen nekompleta listo de la volontuloj de [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo|TEJO]] (tiuj kiuj laboris plentempe en la [[Centra Oficejo de UEA|centra oficejo]] en [[Roterdamo]]). Kursive estas menciataj volontuloj aliaj (ne nepre laborintaj por TEJO). {| class="wikitable sortable" |- ! Komenco !! Fino !! Nomo !! Lando |- | 1974 (antaŭ) || || ''Laurin Lewis'' || [[Usono]] |- | 1976 || 1977 (ses monatoj) || [[Giulio Cappa]]<ref>''Esperanto'', 1977, marto, p. 47.</ref> ||[[Italio]] |- | 1979 12 || 1981 06 || ''Huibert de Draak'' || [[Nederlando]], malsoldato |- | 1979 || 1980 || [[Ian Tarrant]] || [[Britio]] |- | 1980 || 1981 || Sylvaine Bourrelly-Le Magadure ^{<small>[https://esperanto-france.org/esperanto-aktiv-67-okazis]</small>}|| [[Francio]] |- | 1981 09 || 1982 08 || [[Paul Hopkins]] || [[Kanado]] |- | 1981 06 || 1982 03 || ''[[Kitagawa Hisasi|Hisasi Kitagawa]]'' || [[Japanio]] |- | 1982 || 1983 || [[Dai Songen]] || [[Ĉinio]] |- | 1985 02 || 1985 10 || Graham Cansdale ^{<small>[https://www.facebook.com/graham.cansdale.9][https://www.facebook.com/translatingforeurope/posts/pfbid02wtm1W8NGBqY43LXRtGGySfr1AdSesipSdcQsx1YxSyCYTeTzbTCsKB7LZRuvALLyl]</small>} || [[Britio]] |- | ? || || Martin Morris ^{<small>[https://www.facebook.com/martinbmorris]</small>} || [[Britio]] |- | 1989 || 1990 || [[Christopher Gledhill]] || [[Britio]] |- | ? || || [[Bianka Jacobsen]]|| [[Germanio]] |- | 1992 05 || 1992 07 || [[Andrej Grigorjevskij]] (tiam nomata Andrej Ananjin) || [[Rusio]] |- | 1993 03 || 1993 09 || [[Yves Bellefeuille]] || [[Kanado]] |- | 1994 10 || 1995 04 || Katarína Bodnárová (nun Katja Steele) ^{<small>[?]</small>} || [[Slovakio]] |- | 1995 || 1995 09 || [[Zdravka Bojĉeva]] (nun Zdravka Le Nepveu) || [[Bulgario]] |- | 1995 09 || 1996 07 || [[Kjell Heggvold Ullestad]] || [[Norvegio]] |- | 1996 09 || 1997 10 || Stefano Boddington ^{<small>[?]</small>} || [[Britio]] |- | 1997 10 || 1998 11 || [[Jordan Velikov]] || [[Bulgario]] |- | 1998 11 || 1999 01 || (vaka) || |- | 1999 02 || 1999 07 || [[Aleksandr Blinov]] || [[Rusio]] |- | 1999 08 || 2001 05 || Sandra Schweder ^{<small>[https://www.facebook.com/sandra.schweder.5]</small>} || [[Germanio]] |- | 2001 08 || 2002 06 || [[Christopher Culver]] || [[Usono]] |- | 2002 07 || 2002 09 || (vaka) || |- | 2002 10 || 2002 12 || [[Anna Skudlarska]] || [[Pollando]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://ikso.net/cgi-bin/wiki.pl?AnnaSkudlarska |titolo=AnnaSkudlarska ''(arĥiva kopio)'' |alirdato=2003-02-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20030219012537/http://ikso.net/cgi-bin/wiki.pl?AnnaSkudlarska |arkivdato=2003-02-19 }}</ref> |- | 2003 01 || 2004 01 || [[Chuck Smith]] || [[Usono]] |- | 2004 01 || 2004 12 || [[Joel Amis]] || [[Usono]] |- | 2004 12 || 2006 09 || [[Martin Minich]] || [[Slovakio]] |- | 2006 11 || 2007 11 || [[Katarzyna Marciniak]] || [[Pollando]] |- | 2007 11 || 2008 11 || [[Julia Noe]] || [[Germanio]] |- | 2008 11 || 2009 05 || Federico Faccio Peláez<!-- atentu ke li foje esprimis malkontenton pri ekzisto de artikolo pri si en la Vikipedio kaj administranto sekve forigis ĝin || vidu postan diskuton pri tio ĉe [[Vikipedio:Babilejo/Arkivo_2009_7#Forigo_de_artikolo_pri_TEJO-volontulo]] - TIAL BONVOLU NE KREI LIGILON ĈI TIE NEK ARTIKOLON RILATAN -->|| [[Hispanio]] |- | 2009 05 || 2009 09 || [[Paul Ebermann]] || [[Germanio]] |- | 2009 09 || 2010 09 || [[Alexandre Baudry]] || [[Francio]] |- | 2010 10 || 2011 08 || [[Manuela Ronco]] || [[Italio]] |- | 2011 08 || 2012 01 || [[Sébastien Denux]] || [[Francio]] |- | 2012 02 || 2012 08 || [[Natalia Antolak]] || [[Pollando]] |- | 2012 09 || 2013 08 || [[Quentin Weber-Seban]] || [[Francio]] |- | 2013 09 || 2014 08 || [[Rogier Huurman]] || [[Nederlando]] |- | 2014 09 || 2014 10 || [[Mounir Abjiou]] || [[Maroko]] |- | 2014 11 || 2015 12 || [[Paweł Fischer-Kotowski]] || [[Pollando]] |- | 2015 03 || 2015 04 || [[Konstanze Schönfeld]] || [[Italio]]/[[Germanio]] |- | 2015 12 || 2017 01 || [[Jérémie Bert-Manoppongs]]|| [[Francio]]<ref name="jarraporto2017">{{Citaĵo el la reto |url=https://www.tejo.org/wp-content/uploads/2018/09/Jarraporto-2017-publika-versio.pdf |titolo=Jarraporto 2017 |alirdato=2021-10-23}}</ref> |- | 2016 01 || 2017 01 || [[Michal Matúšov]] || [[Slovakio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/ekkonu-volontulon-kubof-hromoslav/|titolo=Ekkonu volontulon: KuboF Hromoslav|arkivurl=https://web.archive.org/web/20221002202430/https://www.tejo.org/ekkonu-volontulon-kubof-hromoslav/|arkivdato=2022-10-02}}</ref><ref name="jarraporto2017" /> |- | 2016 09 || 2017 09 || [[Alessandro Bonfanti]] || [[Italio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/ekkonu-la-novan-volontulon-de-tejo-alessandro-bonfanti/|titolo=Alessandro Bonfanti, la nova volontulo de TEJO|arkivurl=https://web.archive.org/web/20221002191131/https://www.tejo.org/ekkonu-la-novan-volontulon-de-tejo-alessandro-bonfanti/|arkivdato=2022-10-02}}</ref><ref name="jarraporto2017" /> |- | 2016 09 || 2017 09 || [[Ana Stretcu]] || [[Rumanio]]<ref name="jarraporto2017" /> |- | 2017 02 || 2018 02 || [[Fériel Djenidi]]|| [[Francio]]<ref name="jarraporto2017" /> |- | 2017 09 || 2018 08 || [[Olga Șevcenco]] || [[Moldavio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/olga-sevcenco-la-nova-volontulino-de-tejo/|titolo=Olga Sevcenco, la nova volontulino de TEJO|arkivurl=https://web.archive.org/web/20220924213821/https://www.tejo.org/olga-sevcenco-la-nova-volontulino-de-tejo/|arkivdato=2022-09-24}}</ref><ref name="jarraporto2017" /><ref name=":0">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/teamo/|arkivurl=https://web.archive.org/web/20230120084015/https://www.tejo.org/teamo/|titolo=Nia teamo|arkivdato=2023-01-20|alirdato=2023-03-12}}</ref> |- | 2017 10 || 2018 09 || [[Paul Helly]] || [[Francio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/paul-helly-la-nova-volontulo-de-tejo/|titolo=Paul Helly, la nova volontulo de TEJO|arkivurl=https://web.archive.org/web/20220813210332/https://www.tejo.org/paul-helly-la-nova-volontulo-de-tejo/|arkivdato=2022-08-13}}</ref><ref name="jarraporto2017" /><ref name=":0" /> |- | 2017 10 || 2018 08 || [[Valia Tamvaki]] || [[Grekio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/valia-tamvaki-la-nova-volontulino-de-tejo/|titolo=Valia Tamvaki, la nova volontulino de TEJO|arkivurl=https://web.archive.org/web/20220813211647/https://www.tejo.org/valia-tamvaki-la-nova-volontulino-de-tejo/|arkivdato=2022-08-13}}</ref><ref name="jarraporto2017" /><ref name=":0" /> |- | 2018 09 || 2019 09 || [[Clément Baleyte]]|| [[Francio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/clement-baleyte-la-nova-volontulo-de-tejo/|titolo=Clément Baleyte, la nova volontulo de TEJO|arkivurl=https://web.archive.org/web/20220924230156/https://www.tejo.org/clement-baleyte-la-nova-volontulo-de-tejo/|arkivdato=2022-09-24}}</ref><ref name="jarraporto2019">{{Citaĵo el la reto |url=https://www.tejo.org/wp-content/uploads/2014/06/TEJO-Annual-Report-2019.pdf |titolo=Jarraporto 2019 |alirdato=2021-10-22|lingvo=en}}</ref><ref name=":0" /> |- | 2018 10 || 2019 10 || [[Mia Nordentoft]] || [[Danio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/mia-nordentoft-la-nova-volontulo-de-tejo/|titolo=Mia Nordentoft, la nova volontulo de TEJO|arkivurl=https://web.archive.org/web/20220706070356/https://www.tejo.org/mia-nordentoft-la-nova-volontulo-de-tejo/|arkivdato=2022-07-06}}</ref><ref name="jarraporto2019" /><ref name=":0" /> |- | 2018 11 || 2019 09 || [[Manuela Burghelea]]|| [[Rumanio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/manuela-burghelea-la-nova-volontulino-de-tejo/|arkivurl=https://web.archive.org/web/20221002105242/https://www.tejo.org/manuela-burghelea-la-nova-volontulino-de-tejo/|titolo=Manuela Burghelea, la nova volontulino de TEJO|arkivdato=2022-10-02}}</ref><ref name="jarraporto2019" /><ref name=":0" /> |- | 2019 09 || 2020 06 || Maria Leonor Pacheco || [[Portugalio]]<ref name="jarraporto2019" /><ref name="jarraporto2020" /><ref name=":0" /> |- | 2019 11 || 2020 06 || Afroditi Konstantopoulou || [[Grekio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/ekkonu-la-tejo-volontulinon-afroditi-konstantopoulou/|arkivurl=https://web.archive.org/web/20221125124510/https://www.tejo.org/ekkonu-la-tejo-volontulinon-afroditi-konstantopoulou/|arkivdato=2022-11-25|titolo=Ekkonu la TEJO-volontulinon Afroditi Konstantopoulou}}</ref><ref name="jarraporto2019" /><ref name="jarraporto2020">{{Citaĵo el la reto |url=https://www.tejo.org/wp-content/uploads/2014/06/JARRAPORTO-2020.pdf |titolo=Jarraporto 2020 |alirdato=2021-10-22}}</ref><ref name=":0" /> |- | 2019 11 || 2020 06 || Ernesto Sánchez Hernández || [[Hispanio]]<ref name="jarraporto2019" /><ref name="jarraporto2020" /><ref name=":0" /> |- | 2020 07 || 2020 12 || Quentin Auduc || [[Francio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/pl/quentin-la-nova-tejo-volontulo/|titolo=Quentin, la nova TEJO-volontulo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20220817192254/https://www.tejo.org/pl/quentin-la-nova-tejo-volontulo/|arkivdato=2022-08-17}}</ref><ref name="jarraporto2020" /><ref name=":0" /> |- | 2020 08 || 2021 08 || Valentin Ceretto Bergerat || [[Francio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/pl/valentin-la-nova-tejo-volontulo/|titolo=Valentin, la nova TEJO-volontulo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20220817190019/https://www.tejo.org/pl/valentin-la-nova-tejo-volontulo/|arkivdato=2022-08-17}}</ref><ref name="jarraporto2020" /><ref name=":0" /> |- | 2020 09 || 2021 09 || Renato Guedes Filho || [[Brazilo]]/[[Portugalio]]<ref name="jarraporto2020" /><ref name=":0" /> |- | 2021 02 || 2021 11 || Filipe Rosa Chagas Francisco || [[Brazilo]] |- | 2021 09 || 2022 01 || Guaroa Emmanuel González Cuevas (Manu Guaroa) || [[Hispanio]]/[[Dominika Respubliko]]<ref name=":0" /><ref name="manu1">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/intervjuo-al-manu-guaroa-la-nova-tejo-volontulo/|arkivurl=https://web.archive.org/web/20221129084803/https://www.tejo.org/intervjuo-al-manu-guaroa-la-nova-tejo-volontulo/|arkivdato=2022-11-29|titolo=Intervjuo al Manu Guaroa, la nova TEJO-volontulo}}</ref><ref name="manu2">[https://www.europajoven.org/experiencia/esperanto-una-lengua-llena-de-oportunidades-mi-experiencia-de-voluntariado-en-rotterdam/ Esperanto, una lengua llena de oportunidades: mi experiencia de voluntariado en Rotterdam]</ref><ref>Li ankoraŭ inter 2022 10 kaj 2023 10 deĵoris plenan jaron kiel TEJO-volontulo</ref> |- | 2021 10 || 2022 10 || Livia Noghi || [[Rumanio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/pl/ekkonu-la-novan-tejo-volontulinon-livia-noghi/|arkivurl=https://web.archive.org/web/20220706024751/https://www.tejo.org/pl/ekkonu-la-novan-tejo-volontulinon-livia-noghi/|arkivdato=2022-07-06|titolo=Ekkonu la novan TEJO-volontulinon Livia Noghi}}</ref><ref name=":0" /> |- | 2021 10 || 2022 11 || Wojciech Oreszczuk || [[Pollando]]<ref>{{Citaĵo el la reto|citaĵo=la TEJO-volontulo Wojciech Oreszczuk montras [...]|url=https://www.tejo.org/centoj-da-numeroj-de-kontakto-kaj-tejo-tutmonde-alireblaj-libere/|arkivurl=https://web.archive.org/web/20221202004736/https://www.tejo.org/centoj-da-numeroj-de-kontakto-kaj-tejo-tutmonde-alireblaj-libere/|arkivdato=2022-12-02|titolo=Centoj da numeroj de Kontakto kaj TEJO Tutmonde alireblaj libere}}</ref><ref name=":0" /> |- | 2022 01 || 2022 12 || Lenka Doškářová || [[Ĉeĥio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/la-tejo-volontulo-lenka-rakontas-pri-bet-2022-en-litovio/|titolo=La TEJO-volontulo Lenka rakontas pri BET 2022 en Litovio|arkivurl=https://web.archive.org/web/20221207133943/https://www.tejo.org/la-tejo-volontulo-lenka-rakontas-pri-bet-2022-en-litovio/|arkivdato=2023-12-07|aŭtoro=Lenka Doškářová|dato=2022-07-21}}</ref><ref name=":0" /> |- | 2022 02 || 2022 08 || Leonardo (Léonard) Popov || [[Francio]]<ref name=":0" /> |- | 2022 09 || 2023 09 || Jeanne Grimaud || [[Francio]]<ref name=":0" /> |- | 2022 10 || 2023 10 || Guaroa Emmanuel González Cuevas (Manu Guaroa) || [[Hispanio]]/[[Dominika Respubliko]]<ref name=":0" /><ref name="manu1"/><ref name="manu2"/><ref>Li jam inter 2021 09 kaj 2022 01 deĵoris trionan jaron kiel TEJO-volontulo</ref> |- | 2022 11 || 2023 11 || Jonas Leonard Shanahan Löser (Legolas aŭ Joleŝo)|| [[Germanio]] <ref name=":0" /> |- | 2023 09 || 2024 09 || Μαρία Τσαγκάρη (María Tsankárē) || [[Grekio]] |- | 2023 10 || 2024 09 || Salvatore Iozzo || [[Italio]] |- | 2023 10 || 2024 08 || Cyril Schultz || [[Francio]] |- | 2024 10 01 || 2025 08 31 || Giovanni De Lucia (Ĝovanni) ^{<small>[https://reto.tejo.org/aktivuloj/giovanni.delucia@esperanto.it]</small>}|| [[Italio]]<!-- arkivigo: https://web.archive.org/web/20250131210056/https://reto.tejo.org/aktivuloj/giovanni.delucia@esperanto.it --> |- | 2024 10 || nun || [[Thomas Demeyere]] (Korsako) || [[Belgio]] |- | 2024 10 01 || nun || Gabriele Esposito Guido (Gabrjelo) ^{<small>[https://reto.tejo.org/aktivuloj/gabrieleesposito115@gmail.com]</small>} || [[Italio]] <!-- arkivigo: https://web.archive.org/web/20250131210427/https://reto.tejo.org/aktivuloj/gabrieleesposito115@gmail.com --> |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.youtube.com/watch?v=fp73e5cz8_Y prezenta filmo pri la agado kaj ĉiutago de volontuloj de UEA kaj TEJO] en la retejo [[Jutubo]] ({{eo}}) == Vidu ankaŭ == * [[Prezidantoj de TEJO]] * [[VolDom]] * [[Volontuloj de UEA]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.youtube.com/watch?v=fp73e5cz8_Y prezenta filmo pri la agado kaj ĉiutago de volontuloj de TEJO kaj UEA] en la retejo [[Jutubo]] ({{eo}} kun subtitoloj en Esperanto, sed ŝanĝeble al subtitoloj en multaj lingvoj) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:TEJO]] [[Kategorio:Volontuloj de TEJO| ]] 9p5q0hqt0j56n9hlyrzd9pit3pmgjs2 0 16225 9350787 8425990 2026-04-10T16:20:33Z Arbarulo 135469 normala latinigo 9350787 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|Ĉina Popola Respubliko}} {{Informkesto pereinta ŝtato |mapo=LocationROC.png |mapo noto=Respubliko Ĉinio ekde 1949 |artikolo pri la flago= }} [[Dosiero:Flago-de-Respubliko Ĉinio.svg|eta|dekstre|Flago de la Respubliko de Ĉinio de 1928 ĝis 1949.]] [[Dosiero:Flag of China (1912–1928).svg|eta|dekste|"La flago kun kvin koloroj", flago de la Respubliko de Ĉinio, de 1912 ĝis 1928, kun la koloroj de la "La kvin rasoj sub unio" ([[Hanoj]], [[Manĉuoj]], [[Mongoloj]], [[Hujoj]] kaj [[Tibetanoj]]).]] La '''Respubliko Ĉinio''' ('''RĈ'''; {{Lang|zh-tw|中華民國}}) estas la nomo de la [[respubliko]] fondita de [[Sun Yat-sen]] kaj la [[politika partio]] [[Kuomintango]] post la ĉina revolucio de [[1911]], kiu detronigis la [[manĉuoj|manĉuan]] [[dinastio Qing|dinastion Qing]]. [[Kuomintango]] atingis en la jaro [[1927]] la povon pri la kontinenta [[Ĉinio]], sed devis post la perdita interĉina milito en la jaro [[1949]] kontraŭ la [[komunismo|komunistoj]] retiriĝi al [[Tajvano]] kaj pluraj [[insularo]]j ([[Ĝinmenoj]], [[Macuoj]] kaj [[Penghuoj]]), kie ĝi daŭrigis la Respublikon Ĉinio kaj regis ĝin [[diktaturo|diktature]] ĝis la [[demokratio|demokratiĝo]] de Tajvano en [[1990]]. == Historio == * 1912-1949 Respubliko Ĉinio en la [[Ĉeftera Ĉinio|kontinento]] (ĝis [[ĈPR]] estis fondita) ** 1912-1928 Provizora Registaro de la Respubliko Ĉinio, 中華民國臨時政府 (pinjine:Zhōnghuá mínguó línshí zhèngfǔ) *** 1913-1928 [[Pekino|Pekina]] Registaro de la Respubliko Ĉinio, 中華民國北洋政府 (Zhōnghuá mínguó běiyáng zhèngfǔ) ** 1928-1949 Naciista Registaro de la Respubliko Ĉinio, 中華民國國民政府 (Zhōnghuá mínguó guómín zhèngfǔ) *** 1937-1940 Provizora Registaro de la Respubliko Ĉinio, 中華民國臨時政府 (Zhōnghuá mínguó línshí zhèngfǔ) *** 1940-1945 [[Nankino|Nankina]] Naciista Registaro de la Respubliko Ĉinio 中華民國汪精衛政權 (Zhōnghuá mínguó Wāng Jīngwèi Zhèngquán) * 1949- Respubliko Ĉinio en Tajvano == Vidu ankaŭ == * [[Ĉina enlanda milito]] * [[Historio de Ĉinio]] * Por pliaj informoj pri la nuntempa Respubliko Ĉinio legu sub [[Tajvano]] kaj [[Historio de Respubliko Ĉinio post 1949]]. {{Unua}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Respubliko Ĉinio| ]] [[Kategorio:20-a jarcento en Ĉinio]] [[Kategorio:Eksaj respublikoj]] [[Kategorio:Eksaj membroj de la Unuiĝintaj Nacioj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1911]] [[Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1949]] c4e8qtl7ma83bas5ugzjlbz1b3duzzt 0 20971 9350801 9121617 2026-04-10T16:42:55Z Arbarulo 135469 /* Urboj */ 9350801 wikitext text/x-wiki {{Japana gubernio |Nomo= Hiroŝimo |JapanlingvaNomo=広島県 |MapBildo=Map of Japan with highlight on 34 Hiroshima prefecture.svg |Regiono=[[Ĉugokuo]] |Municipokodo=34000-6 |Areo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |LoĝDato = {{WikidataLoĝantaroDato}} |Loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}} |Denseco = {{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}} |zomo=7 |latitudo=34/23/47.3/N |longitudo=132/27/35.1/E |kodo=JP-34 |Arbo=[[Acero]] |Floro=Acero |Birdo="Stela [[gavio]]"<br />(''Gavia stellata'') |Fiŝo=[[Ostro]] (''Ostreidae'') |Besto= |Maskoto= |BlazonoBildo=Flag of Hiroshima Prefecture.svg |BlazonoKomento= |guberniestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}<br><small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> |DomoPoŝtkodo=730-8511 |DomoAdreso=広島市中区基町10-52<br /><br />10-52,Moto-machi,Naka-ku,Hiroshima-shi<br />Hiroshima JP-730-8511 Japanio |DomoTelefono=+81-82-228-2111 |DomoRetpaĝo=http://www.pref.hiroshima.jp/ }} La '''gubernio Hiroŝimo''' ({{lang-ja|広島県|t=hiroŝima-ken}}, ([[Hepburn-sistemo]] Hiroshima; [[Kunrei]] Hirosima), ĝis 2008 en Esperanto ankaŭ '''prefektejo''' Hiroŝimo,<ref>[[Japana Esperanto-Instituto]] raportis en marto 2008 sur sia gazeto ''[[La Revuo Orienta]]'' ke la vortuzo de la Japana mapo en la [[Jarlibro de UEA]] 2008 ŝanĝiĝos de ''prefektejo'' al '''gubernio''' laŭ propono de la internacia fako de JEI.</ref> estas [[gubernioj de Japanio|gubernio]] de [[Japanio]]. Ĝi situas en la regiono [[Ĉugoku|Ĉugokuo]], la okcidenta parto de la insulo [[Honŝuo]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la gubernio vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La gubernia ĉefurbo estas [[Hiroŝimo]]. == Geografio == === Urboj === <small>Necesos adapti la nomojn al [[transliterigo Hepburn]], krome se pri transliterigo al esperantaj literoj en la paĝo notiĝis almenaŭ du ekstervikipediaj esperantlingvaj referencoj.</small> {{Div col|cols = 3}} * [[Akitakata]] * [[Etaĵima]] * [[Fuchu (Hiroŝimo)|''Fuchū'']] [Fuĉu] * [[Fukujama]] * [[Hatsukaichi]] * [[Higaŝihiroŝimo]] * [[Hiroŝimo]] (gubernia ĉefurbo) ** <!--[[Aki-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Aki-kvartalo ** <!--[[Asakita-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Asakita-kvartalo ** <!--[[Asaminami-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Asaminami-kvartalo ** <!--[[Higaŝi-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Higaŝi-kvartalo ** <!--[[Minami-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Minami-kvartalo ** <!--[[Naka-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Naka-kvartalo ** <!--[[Niŝi-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Niŝi-kvartalo ** <!--[[Saeki-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Saeki-kvartalo * [[Kure (urbo)|Kure]] * [[Mihara]] * [[Mijoŝi (gubernio Hiroŝima)|Mijoŝi]] * [[Onomiĉi]] * [[Otake]] * [[Ŝobara]] * [[Takehara]] {{Div col end}} === Distriktoj, urbetoj kaj vilaĝoj === <!-- * [[distrikto Aki]] ** [[urbeto Fuchū (Hiroŝimo)|Fuchū]] [Fuĉu] ** [[Kaita]] ** [[Kumano (Hiroŝimo)|Kumano]] ** [[Saka]] * [[distrikto Yamagata]] [Jamagata] ** [[Akiota]] ** [[Kitahiroshima]] [Kitahiroŝima] * [[distrikto Jinseki]] [Ĵinseki] ** [[Jinsekikōgen]] [Ĵinsekikogen] * [[distrikto Sera]] ** [[Sera]] * [[distrikto Toyota]] [Tojota] ** [[Osakikamijima]] [Osakikamiĵima] --> {{Div col|cols = 3}} * distrikto Aki ** ''Fuchu'' [Fuĉu] ** Kaita ** Kumano ** Saka * distrikto ''Yamagata'' [Jamagata] ** Akiota ** ''Kitahiroshima'' [Kitahiroŝima] * distrikto ''Jinseki'' [Ĵinseki] ** [[Jinsekikōgen]] [Ĵinsekikogen] * distrikto Sera ** Sera * distrikto ''Toyota'' [Tojota] ** ''Osakikamijima'' [Osakikamiĵima] &nbsp; {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Icukuŝima]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{ja}}, sed aŭtomate ankaŭ al pliaj lingvoj) <br/> {{Administra divido de Japanio}} {{Gubernioj de Japanio}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Hiroŝima}} [[Kategorio:Gubernio Hiroŝima| ]] [[Kategorio:Gubernioj de Japanio]] gi3u17m3rsnhi5fsrp1rx1sy79a8yol 9350802 9350801 2026-04-10T16:44:35Z Arbarulo 135469 /* Geografio */ 9350802 wikitext text/x-wiki {{Japana gubernio |Nomo= Hiroŝimo |JapanlingvaNomo=広島県 |MapBildo=Map of Japan with highlight on 34 Hiroshima prefecture.svg |Regiono=[[Ĉugokuo]] |Municipokodo=34000-6 |Areo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |LoĝDato = {{WikidataLoĝantaroDato}} |Loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}} |Denseco = {{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}} |zomo=7 |latitudo=34/23/47.3/N |longitudo=132/27/35.1/E |kodo=JP-34 |Arbo=[[Acero]] |Floro=Acero |Birdo="Stela [[gavio]]"<br />(''Gavia stellata'') |Fiŝo=[[Ostro]] (''Ostreidae'') |Besto= |Maskoto= |BlazonoBildo=Flag of Hiroshima Prefecture.svg |BlazonoKomento= |guberniestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}<br><small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> |DomoPoŝtkodo=730-8511 |DomoAdreso=広島市中区基町10-52<br /><br />10-52,Moto-machi,Naka-ku,Hiroshima-shi<br />Hiroshima JP-730-8511 Japanio |DomoTelefono=+81-82-228-2111 |DomoRetpaĝo=http://www.pref.hiroshima.jp/ }} La '''gubernio Hiroŝimo''' ({{lang-ja|広島県|t=hiroŝima-ken}}, ([[Hepburn-sistemo]] Hiroshima; [[Kunrei]] Hirosima), ĝis 2008 en Esperanto ankaŭ '''prefektejo''' Hiroŝimo,<ref>[[Japana Esperanto-Instituto]] raportis en marto 2008 sur sia gazeto ''[[La Revuo Orienta]]'' ke la vortuzo de la Japana mapo en la [[Jarlibro de UEA]] 2008 ŝanĝiĝos de ''prefektejo'' al '''gubernio''' laŭ propono de la internacia fako de JEI.</ref> estas [[gubernioj de Japanio|gubernio]] de [[Japanio]]. Ĝi situas en la regiono [[Ĉugoku|Ĉugokuo]], la okcidenta parto de la insulo [[Honŝuo]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la gubernio vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La gubernia ĉefurbo estas [[Hiroŝimo]]. == Geografio == === Urboj === <small>Necesos adapti la nomojn al [[transliterigo Hepburn]], krome se pri transliterigo al esperantaj literoj en la paĝo notiĝis almenaŭ du ekstervikipediaj esperantlingvaj referencoj.</small> {{Div col|cols = 3}} * [[Akitakata]] * [[Etaĵima]] * [[Fuchu (Hiroŝimo)|''Fuchū'']] [Fuĉu] * [[Fukujama]] * [[Hatsukaichi]] * [[Higashihiroshima]] * [[Hiroŝimo]] (gubernia ĉefurbo) ** <!--[[Aki-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Aki-kvartalo ** <!--[[Asakita-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Asakita-kvartalo ** <!--[[Asaminami-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Asaminami-kvartalo ** <!--[[Higaŝi-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Higaŝi-kvartalo ** <!--[[Minami-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Minami-kvartalo ** <!--[[Naka-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Naka-kvartalo ** <!--[[Niŝi-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Niŝi-kvartalo ** <!--[[Saeki-kvartalo (Hiroŝimo)|-->Saeki-kvartalo * [[Kure (urbo)|Kure]] * [[Mihara]] * [[Mijoŝi (gubernio Hiroŝima)|Mijoŝi]] * [[Onomiĉi]] * [[Otake]] * [[Ŝobara]] * [[Takehara]] {{Div col end}} === Distriktoj, urbetoj kaj vilaĝoj === <!-- * [[distrikto Aki]] ** [[urbeto Fuchū (Hiroŝimo)|Fuchū]] [Fuĉu] ** [[Kaita]] ** [[Kumano (Hiroŝimo)|Kumano]] ** [[Saka]] * [[distrikto Yamagata]] [Jamagata] ** [[Akiota]] ** [[Kitahiroshima]] [Kitahiroŝima] * [[distrikto Jinseki]] [Ĵinseki] ** [[Jinsekikōgen]] [Ĵinsekikogen] * [[distrikto Sera]] ** [[Sera]] * [[distrikto Toyota]] [Tojota] ** [[Osakikamijima]] [Osakikamiĵima] --> {{Div col|cols = 3}} * distrikto Aki ** ''Fuchu'' [Fuĉu] ** Kaita ** Kumano ** Saka * distrikto ''Yamagata'' [Jamagata] ** Akiota ** ''Kitahiroshima'' [Kitahiroŝima] * distrikto ''Jinseki'' [Ĵinseki] ** [[Jinsekikōgen]] [Ĵinsekikogen] * distrikto Sera ** Sera * distrikto ''Toyota'' [Tojota] ** ''Osakikamijima'' [Osakikamiĵima] &nbsp; {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Icukuŝima]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{ja}}, sed aŭtomate ankaŭ al pliaj lingvoj) <br/> {{Administra divido de Japanio}} {{Gubernioj de Japanio}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Hiroŝima}} [[Kategorio:Gubernio Hiroŝima| ]] [[Kategorio:Gubernioj de Japanio]] hu8w5fxrq7foak32fg0394ro7l4bi4m 0 22848 9350750 9350563 2026-04-10T14:59:36Z Sj1mor 12103 9350750 wikitext text/x-wiki <!--[[File:Psalms scroll.PNG|thumb|left|Libro de Psalmo skribita sur leda volvlibro]]--> {{Informkesto libro|subteskto=Libro de Psalmo skribita sur leda volvlibro}} '''Psalmaro''' estas unu el la [[libro]]j de la [[Malnova testamento]], kiu enhavas la [[Biblio|bibliajn]] [[psalmo|psalmojn]]. Kopiitaj aŭ presigitaj versioj de ĝi ofte enhavas ankaŭ aliajn kantojn, kaj ofte [[muziko]] por ilia kanto en [[Kristanismo|kristanaj]] [[monaĥejo]]j. Iuj [[mezepoko|mezepokaj]] psalmaroj estas inter la plej belaj artaĵoj de sia epoko. Ĉar tiuj libroj estis multekostegaj, monaĥoj ofte faris psalmarojn tiel grandaj, ke tri monaĥoj povis samtempe kanti el nur unu libro.{{Tanaĥo}}La kristana tradicio de ĉiutaga kanto de la psalmoj venis el [[Judismo]], kaj la monaĥa psalmaro evoluis en la sacerdotan [[breviero|brevieron]], kiu similas al juda [[siddur]]. Estas du tradicioj por numeroj de psalmoj en la psalmaro: hebrea kaj greka. Diferencoj inter ili estas sekvaj: {| class="wikitable" |- ! Hebrea teksto kaj Nova Vulgata !! Septuaginta kaj Vulgata |- | 1-8 || 1-8 |- | 9 kaj 10 || 9 |- | 11-113 || 10-112 |- | 114 kaj 115 || 113 |- | 116,1-9 || 114 |- | 116,10-19 || 115 |- | 117-146 || 116-145 |- | 147,1-11 || 146 |- | 147,12-20 || 147 |- | 148-150 || 148-150 |} == Graveco == La Psalmaro havas grandan gravecon en la Hebrea Biblio kaj la kristana tradicio pro diversaj kialoj: 1. Teologia Rimedo - La psalmoj provizas ampleksan teologian rimarkon pri Dio, inkluzivante atributojn kiel lia potenco, amo, pardonemo, kaj justeco. Ili elmontras la diversan naturon de nia rilato kun Dio. 2. Liturgia Signifo - Multaj psalmoj estis originalaj komponitaj por uzo en kulta adorado, procesio, kaj alia liturgia funkcio. Ili restis ĉefa parto de la judaj kaj kristanaj ritualoj ĝis hodiaŭ. 3. Literatura Valoro - La psalmoj estas inter la plej poemajn kaj literaturile evoluintaj partoj de la Biblio. Ili uzas riĉan poetikan lingvon kaj stilojn por esprimi fundamentajn homajn emociojn. 4. Personeca Profundeco - La psalmoj tuŝas ĉiujn aspektojn de la homa sperto, de ĝojo ĝis angoro, de fidelo ĝis malespero. Iliaj vortoj validas universale kaj helpas homojn esprimi sian propran spiritan vivon. 5. Mesianisma Signifo - Iuj psalmoj (kiel Psalm 22 kaj 110) estas interpretitaj kiel profetaĵoj pri la Mesio, Kristo, kies vivo kaj sufero ili antecipas. Do la Psalmaro estas ĉefparto de la biblia kanono, ĉar ĝi provizas substancian teologian, liturgian, literaturan, personan, kaj mesianistan signifon por la kreduloj. Ĝi daŭre restas riĉa fonto por inspiro, medito, kaj adora preĝo. == Elstaraj psalmoj == Jen kelkaj el la elstaraj kaj bone konataj psalmoj de la Psalmaro, kun klarigoj pri kial ili estas tiom eminentaj: 1) [[Psalmo 23]] (La Senjora Paŝtisto) - Ĉi tiu estas unu el la plej famaj kaj populataj psalmoj, ĉar ĝi provizas belan kaj konsolan bildon de Dio kiel amema kaj zoranta paŝtisto. 2) Psalmo 121 (Mia Helpo Venas de la Senjoro) - Ĉi tiu psalmo estas ofte uzata por espiriti kaj fortigi homojn en tempoj de danĝero aŭ malfacilaj cirkonstancoj, ĉar ĝi elmontras Dion kiel konstanta protektanto. 3) Psalmo 103 (Benu la Senjoron, Mia Animo) - Ĉi tiu psalmo estas rimarkinda pro ĝia eleganta laŭdado de Dio, emfazante liajn kvalitojn de kompato, pardonemo kaj amo. 4) Psalmo 139 (Kie Mi Iros for de Via Spirito?) - Ĉi tiu psalmo impresas per ĝia profunda ekzameno de Dia omniprezenteco kaj scio pri la homaj vivoj. 5) Psalmo 22 (Mia Dio, Mia Dio, Kial Min Forlasis Vi?) - Ĉi tiu psalmo estas speciale grava ĉar ĝi antecipas la suferon de Kristo sur la kruco per ĝiaj vortoj pri soleco kaj angoro. 6) Psalmo 51 (Kreu en Mi Pura Koro, ho Dio) - Ĉi tiu psalmo estas elstara pro ĝi profunda espero pri pardono kaj morala transformado, reflektante la ĉefan temon de repento. 7) Psalmo 91 (Kiu Loĝas Sub la Kovro de la Plejalta) - Ĉi tiu psalmo estas populara pro ĝia konsoligaj asekuroj pri Dion protektado kaj ĝia promeso pri sekureco sub lian ŝildon. Ĉi tiuj psalmoj estas iuj el la plej famaj kaj influhavaj, ĉar ili trafas universalajn homajn spertojn kaj sentojn, kaj elmontras la multajn aspektojn de Dia karaktero kaj rilato kun homoj. == Vidu ankaŭ == * '''[[c:File:EO La Psalmaro el la Biblio 1908.pdf|Skanaĵo de la Esperanto-traduko]]''' en Vikimedia Komunejo {{projektoj|q=Psalmaro}} {{Libroj de La Malnova Testamento}} {{Ĝermo|la Biblio}} [[Kategorio:Libroj de la Tanaĥo]] [[Kategorio:Libroj de la Malnova Testamento]] 2ido451fxg6zdgfdx53nveh3oeyi68l 9350860 9350750 2026-04-10T20:39:36Z Sj1mor 12103 /* Elstaraj psalmoj */ 9350860 wikitext text/x-wiki <!--[[File:Psalms scroll.PNG|thumb|left|Libro de Psalmo skribita sur leda volvlibro]]--> {{Informkesto libro|subteskto=Libro de Psalmo skribita sur leda volvlibro}} '''Psalmaro''' estas unu el la [[libro]]j de la [[Malnova testamento]], kiu enhavas la [[Biblio|bibliajn]] [[psalmo|psalmojn]]. Kopiitaj aŭ presigitaj versioj de ĝi ofte enhavas ankaŭ aliajn kantojn, kaj ofte [[muziko]] por ilia kanto en [[Kristanismo|kristanaj]] [[monaĥejo]]j. Iuj [[mezepoko|mezepokaj]] psalmaroj estas inter la plej belaj artaĵoj de sia epoko. Ĉar tiuj libroj estis multekostegaj, monaĥoj ofte faris psalmarojn tiel grandaj, ke tri monaĥoj povis samtempe kanti el nur unu libro.{{Tanaĥo}}La kristana tradicio de ĉiutaga kanto de la psalmoj venis el [[Judismo]], kaj la monaĥa psalmaro evoluis en la sacerdotan [[breviero|brevieron]], kiu similas al juda [[siddur]]. Estas du tradicioj por numeroj de psalmoj en la psalmaro: hebrea kaj greka. Diferencoj inter ili estas sekvaj: {| class="wikitable" |- ! Hebrea teksto kaj Nova Vulgata !! Septuaginta kaj Vulgata |- | 1-8 || 1-8 |- | 9 kaj 10 || 9 |- | 11-113 || 10-112 |- | 114 kaj 115 || 113 |- | 116,1-9 || 114 |- | 116,10-19 || 115 |- | 117-146 || 116-145 |- | 147,1-11 || 146 |- | 147,12-20 || 147 |- | 148-150 || 148-150 |} == Graveco == La Psalmaro havas grandan gravecon en la Hebrea Biblio kaj la kristana tradicio pro diversaj kialoj: 1. Teologia Rimedo - La psalmoj provizas ampleksan teologian rimarkon pri Dio, inkluzivante atributojn kiel lia potenco, amo, pardonemo, kaj justeco. Ili elmontras la diversan naturon de nia rilato kun Dio. 2. Liturgia Signifo - Multaj psalmoj estis originalaj komponitaj por uzo en kulta adorado, procesio, kaj alia liturgia funkcio. Ili restis ĉefa parto de la judaj kaj kristanaj ritualoj ĝis hodiaŭ. 3. Literatura Valoro - La psalmoj estas inter la plej poemajn kaj literaturile evoluintaj partoj de la Biblio. Ili uzas riĉan poetikan lingvon kaj stilojn por esprimi fundamentajn homajn emociojn. 4. Personeca Profundeco - La psalmoj tuŝas ĉiujn aspektojn de la homa sperto, de ĝojo ĝis angoro, de fidelo ĝis malespero. Iliaj vortoj validas universale kaj helpas homojn esprimi sian propran spiritan vivon. 5. Mesianisma Signifo - Iuj psalmoj (kiel Psalm 22 kaj 110) estas interpretitaj kiel profetaĵoj pri la Mesio, Kristo, kies vivo kaj sufero ili antecipas. Do la Psalmaro estas ĉefparto de la biblia kanono, ĉar ĝi provizas substancian teologian, liturgian, literaturan, personan, kaj mesianistan signifon por la kreduloj. Ĝi daŭre restas riĉa fonto por inspiro, medito, kaj adora preĝo. == Elstaraj psalmoj == Jen kelkaj el la elstaraj kaj bone konataj psalmoj de la Psalmaro, kun klarigoj pri kial ili estas tiom eminentaj: 1) [[Psalmo 23]] (La Eternulo estas mia paŝtisto) - Ĉi tiu estas unu el la plej famaj kaj populataj psalmoj, ĉar ĝi provizas belan kaj konsolan bildon de Dio kiel amema kaj zorganta paŝtisto. 2) Psalmo 121 (Mia helpo venas de la Eternulo) - Ĉi tiu psalmo estas ofte uzata por espiriti kaj fortigi homojn en tempoj de danĝero aŭ malfacilaj cirkonstancoj, ĉar ĝi elmontras Dion kiel konstanta protektanto. 3) Psalmo 103 (Benu, ho mia animo, la Eternulon) - Ĉi tiu psalmo estas rimarkinda pro ĝia eleganta laŭdado de Dio, emfazante liajn kvalitojn de kompato, pardonemo kaj amo. 4) Psalmo 139 (Ho Eternulo, Vi min esploras kaj min konas.) - Ĉi tiu psalmo impresas per ĝia profunda ekzameno de Dia omniprezenteco kaj scio pri la homaj vivoj. 5) Psalmo 22 (Mia Dio, mia Dio, kial Vi forlasis min,) - Ĉi tiu psalmo estas speciale grava ĉar ĝi antecipas la suferon de Kristo sur la kruco per ĝiaj vortoj pri soleco kaj angoro. 6) Psalmo 51 (Korfavoru min, ho Dio, laŭ Via boneco;) - Ĉi tiu psalmo estas elstara pro ĝi profunda espero pri pardono kaj morala transformado, reflektante la ĉefan temon de repento. 7) Psalmo 91 (Kiu loĝas sub la ŝirmo de la Plejaltulo,) - Ĉi tiu psalmo estas populara pro ĝia konsoligaj asekuroj pri Dion protektado kaj ĝia promeso pri sekureco sub lian ŝildon. Ĉi tiuj psalmoj estas iuj el la plej famaj kaj influhavaj, ĉar ili trafas universalajn homajn spertojn kaj sentojn, kaj elmontras la multajn aspektojn de Dia karaktero kaj rilato kun homoj. == Vidu ankaŭ == * '''[[c:File:EO La Psalmaro el la Biblio 1908.pdf|Skanaĵo de la Esperanto-traduko]]''' en Vikimedia Komunejo {{projektoj|q=Psalmaro}} {{Libroj de La Malnova Testamento}} {{Ĝermo|la Biblio}} [[Kategorio:Libroj de la Tanaĥo]] [[Kategorio:Libroj de la Malnova Testamento]] omsa3zsph14m8tndsw9cfmv09dbgax6 0 23381 9350665 9092223 2026-04-10T12:07:32Z Petr Tomasovsky 678 9350665 wikitext text/x-wiki '''Mino''' estas # entera aŭ subtera kavaĵo, el kiu [[ministo]]j elfosas ekspluateblajn substancojn per hakado, pulveksplodo aŭ borado. Komparu: [[minejo]], [[minado]], [[minakademio]]. #fosaĵo subtera aŭ kavaĵo en muro, ponto, roko kc., kien oni metas eksplodigilon por renversi aŭ detrui ion #eksplodkesto kiun oni metas en maron aŭ en grundon, kiu eksplodos ĉe tuŝo aŭ vibrado - vidu la tekston "[[tera mino]]" # [[Kontraŭpersona mino]] #[[Mino (dio)]] - dio en [[egipta mitologio]] #Geografia nomo ##[[Mino (urbo)]] - urbo en [[Japanio]], en [[gubernio Gifu]] ##[[Mino (Tokuŝima)]] - urbeto en Japanio, en [[gubernio Tokuŝima]] ##[[Mino (Kagaŭa)]] - urbeto en Japanio, en [[gubernio Kagaŭa]] ##[[Mino-distrikto]] - estinta distrikto en Japanio, en [[gubernio Ŝimane]] #en [[Biblio|biblia]] lingvo: unuo de [[pezo]] egalanta 50 [[siklo]]jn #[[Mino (monunuo)]] - antikva [[monunuo]] kaj [[monero]] (kp. la [[evangelio]]n laŭ [[Sankta Luko]], ĉirkaŭ 19) En la du lastaj sencoj la vorto ofte estas skribata kun apostrofo: ''min'o''. {{Projektoj|ReVo=min}}{{-}}{{apartigilo}} cp4vcgx6v9kl4s96wqqofq55ftqplkk 9350666 9350665 2026-04-10T12:08:14Z Petr Tomasovsky 678 9350666 wikitext text/x-wiki '''Mino''' estas # entera aŭ subtera kavaĵo, el kiu [[ministo]]j elfosas ekspluateblajn substancojn per hakado, pulveksplodo aŭ borado. Komparu: [[minejo]], [[minado]], [[minakademio]]. #fosaĵo subtera aŭ kavaĵo en muro, ponto, roko kc., kien oni metas eksplodigilon por renversi aŭ detrui ion #eksplodkesto kiun oni metas en maron aŭ en grundon, kiu eksplodos ĉe tuŝo aŭ vibrado - vidu la tekston "[[tera mino]]" # [[Kontraŭpersona mino]] # [[minĵetilo]] - armilo #[[Mino (dio)]] - dio en [[egipta mitologio]] #Geografia nomo ##[[Mino (urbo)]] - urbo en [[Japanio]], en [[gubernio Gifu]] ##[[Mino (Tokuŝima)]] - urbeto en Japanio, en [[gubernio Tokuŝima]] ##[[Mino (Kagaŭa)]] - urbeto en Japanio, en [[gubernio Kagaŭa]] ##[[Mino-distrikto]] - estinta distrikto en Japanio, en [[gubernio Ŝimane]] #en [[Biblio|biblia]] lingvo: unuo de [[pezo]] egalanta 50 [[siklo]]jn #[[Mino (monunuo)]] - antikva [[monunuo]] kaj [[monero]] (kp. la [[evangelio]]n laŭ [[Sankta Luko]], ĉirkaŭ 19) En la du lastaj sencoj la vorto ofte estas skribata kun apostrofo: ''min'o''. {{Projektoj|ReVo=min}}{{-}}{{apartigilo}} gsc4wzusyg0bmdaf7oddctnblsdsg7k 9350673 9350666 2026-04-10T12:18:32Z Petr Tomasovsky 678 9350673 wikitext text/x-wiki '''Mino''' estas # entera aŭ subtera kavaĵo, el kiu [[ministo]]j elfosas ekspluateblajn substancojn per hakado, pulveksplodo aŭ borado. Komparu: [[minejo]], [[minado]], [[minakademio]]. #fosaĵo subtera aŭ kavaĵo en muro, ponto, roko kc., kien oni metas eksplodigilon por renversi aŭ detrui ion #eksplodkesto kiun oni metas en maron aŭ en grundon, kiu eksplodos ĉe tuŝo aŭ vibrado - vidu la tekston "[[tera mino]]" # [[Kontraŭpersona mino]] # [[Mara mino]] # [[Minkampo]] # [[minĵetilo]] - armilo #[[Mino (dio)]] - dio en [[egipta mitologio]] #Geografia nomo ##[[Mino (urbo)]] - urbo en [[Japanio]], en [[gubernio Gifu]] ##[[Mino (Tokuŝima)]] - urbeto en Japanio, en [[gubernio Tokuŝima]] ##[[Mino (Kagaŭa)]] - urbeto en Japanio, en [[gubernio Kagaŭa]] ##[[Mino-distrikto]] - estinta distrikto en Japanio, en [[gubernio Ŝimane]] #en [[Biblio|biblia]] lingvo: unuo de [[pezo]] egalanta 50 [[siklo]]jn #[[Mino (monunuo)]] - antikva [[monunuo]] kaj [[monero]] (kp. la [[evangelio]]n laŭ [[Sankta Luko]], ĉirkaŭ 19) En la du lastaj sencoj la vorto ofte estas skribata kun apostrofo: ''min'o''. {{Projektoj|ReVo=min}}{{-}}{{apartigilo}} 9jd7slqwpcchy09owqbfuw1tmivps17 0 23547 9350872 9277279 2026-04-10T21:05:54Z Sj1mor 12103 9350872 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|magazeno}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Bundesarchiv B 145 Bild-F079099-0023, Göttingen, Schreibwarengeschäft.jpg|282ra|eta|dekstra|Revuoj sur la merkato ([[1988]])]] '''Revuo''' aŭ '''magazino''' estas ampleksa [[gazeto]] aperanta malpli ol ĉiutage kaj ofte dediĉita al limigita temaro. Foje revuoj nomiĝas "magazinoj", precipe kiam ili enhavas multe da bildoj. Revuoj tipe eldoniĝas [[semajno|semajne]], dusemajne, [[monato|monate]], aŭ [[trimestro|trimestre]], kun [[periodikokovrila dato|dato sur la kovrilo]] kiu estas post la dato en kiu ĝi reale estas eldonita (ekzemple presita monato: junio, eldono jam je la 20-a de majo). Ili ofte estas presitaj kolore kaj sur brila papero kaj ilustritaj per multaj bildoj. <!-- tradukita kaj tradukota de Brianwoodrow Magazines usually have articles on popular topics of interest to the general public and are written at the reading level of most of the population. An academic periodical featuring scholarly articles written in a more specialist register is usually called a "[[academic publishing|journal]]." While "Periodical" is the word usually used to describe magazines, journals, newspapers, newsletters, and anything else that is published in regular intervals for an indefinite period of time. "Serial" is sometimes used, as well. Many weekend [[newspaper]]s now incorporate magazine supplements with a magazine-like format. --> La plej malnova magazino ankoraŭ presata estas tiu [[Skotlando|skota]] ''The Scots Magazine'', kiu estis eldonita la unuan fojon en [[1739]]. <!-- == See also == * [[Esperanto-gazeto]] * [[List of magazines]] * [[List of United States magazines]] * [[List of gay magazines]] * [[Bondage magazine]]s * [[Comic magazine]]s * [[Computer magazine]]s * [[Pulp magazine]]s * [[Science magazine]]s, e.g. ''[[New Scientist]]'' and ''[[Scientific American]]''. * [[Teen magazine]]s * [[Newsmagazine]]s * [[Scientific journal]]s * [[List of women's magazines]] * [[List of men's magazines]] * [[Mass media]] --> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|commonscat=Magazines|ReVo=revu}} * [[Gazeto]] * [[Ĵurnalo]] * [[Eldonejo]] * [[Pornografia revuo]] * [[Virrevuo]] * [[Esperanto-gazeto]] {{Ligiltabelo Ĵurnalismo}} [[Kategorio:Gazetspecoj]] 7er3b1pabtnlt3iddbm9itmjg83d1aa 0 25006 9350839 9346490 2026-04-10T19:06:37Z Sahaquiel9102 39443 Plibonigoj, ĉefe pri referencoj 9350839 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{Pluraj problemoj|vikiigu}} ; == Historio de la Esperanto-Movado en [[Kolombio]] == [[Dosiero:Kolombia Esperanto Ligo oct 23a.jpg|eta|Maldekstre-dekstre:Luis Jorge Santos (tiamtempa prezidanto de [[Kolombia Esperanto-Ligo|KEL]]), la tiamtempa sekretariino de KEL kun alia [[Juan Sebastian Quintero Santacruz]], dum oktobro 2011.]] === 1900-1930 === Jam en 1909 aperis esperantistaj grupoj en urboj Altamira, [[Bukaramango]] kaj Cúcuta. En Cúcuta estis presita bulteno "Kolombia Stelo". Laŭ kelkaj konfontoj, aperas ankaŭ la nomo de [[Abel de J. Rico]] (patro de psikiatro Edmundo Rico) kiel esperanto-aktivulo antaŭ la jaro 1910. Eble la plej elstara samideano de tiu epoko estis advokato [[Joaquín Ospina]], naskita en 1875. Krom 10 verkojn pri diversaj temoj (juro, historio, bibliografio, ktp.) li publikigis gramatikon "Tratado de Esperanto" (Traktado de Esperanto), kaj fondis en 1911 ĵurnalon "La Lumo" en Salamina (departamento Caldas). En Salgar, departemento [[Departemento Antjokio|Antjokio]], en 1892, naskiĝis [[José María Solís Moncada]], verkisto de 32 libroj pri historio kaj poemaroj. Li publikigis, kune kun Joaquín Ospina multajn informojn pri Esperanto en ĵurnaloj.<ref name=":0">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm|titolo=Enciklopedio de Esperanto, litero K|eldoninto=Scienca kaj Teknika Esperanto-Biblioteko|jaro=2002|vizitdato=2026-04-10|eldonisto=[[Ivan Ŝirjaev]]|aŭtoro=[[Lajos Kökény]] kaj [[Vilmos Bleier]]}}</ref> En 1911 la grupoj unuiĝis en Ligon, kiun akceptis sub sia patronato la tiama kolombia prezidanto [[Carlos E. Restrepo]].<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Citaĵo el libro|aŭtoro=[[Ivo Lapenna]], [[Tazio Carlevaro]], [[Ulrich Lins]]|titolo=[[Esperanto en Perspektivo]]: Faktoj kaj analizoj pri la Internacia Lingvo|eldonejo=Universala Esperanto-Asocio|loko=Londono — Roterdamo|jaro=1974|paĝoj=845}}</ref>. Ĉirkaŭ la jaro 1910 kaj postaj, kolonelo [[Manuel Tovar]], kuracisto [[Martínez Mendez]], dentisto kaj dramverkisto [[Antonio Alvarez Lleras]], s-ro [[Carlos E. Pinzón]] kaj iu inĝeniero kun familinomo [[Velandia]], fondis la unuan kolombian esperanto-grupon. Kelkaj el la grupo estis junuloj ĉirkaŭ 20-jaraĝaj de lernejo "[[Colegio de la Salle]]".<ref>{{Citaĵo el gazeto|gazeto=[[El Espectador]]|loko=Bogoto, Kolombio|dato=1950-04-26|lingvo=es|titolo=Raporto}}</ref> En decembro de 1920, laŭ iniciato de [[Edmond Privat]], dek-unu delegitoj (el [[Belgio]], [[Brazilo]], [[Ĉeĥoslovakio]], [[Ĉilio]], [[Ĉinio]], [[Haitio]], [[Barato]], [[Italio]], Kolombio, [[irano]] kaj [[Sud-Afriko|Sudafriko]]) prezentis al la Unua Asembleo de [[Ligo de Nacioj]], projekton de rezolucio atentigante pri la lingvaj malfacilaĵoj "kiuj malhelpas rektajn rilatojn inter la popoloj", kaj esprimante la esperon ke "la ĉiulandaj geknaboj sciu, de nun, apenaŭ du lingvojn: sian gepatran kaj facilan rimedon por internacia komunikado". La projekto entenis peton al la Ĝenerala Sekretario de la Ligo prepari raporton pri la rezultoj de la Esperanto-instruado en la publikaj lernejoj de la ŝtatoj-membroj. La kolombia subskribinto de la projekto de rezolucio estis [[Carlos E. Restrepo]], prezidinto de Kolombio inter 1910 kaj 1914.<ref name=":1" /><ref>{{Citaĵo el libro|aŭtoro=Ulrich Lins|titolo=La danĝera lingvo: studo pri la persekutoj kontraŭ Esperanto|eldonejo=Progress|loko=Moskvo|jaro=1990|paĝoj=568|isbn=5010031311}}</ref> Eble la [[Unua mondmilito]] seniluziigis la samideanojn, aŭ decidigis ilin ne aperi publike ĝis 1924. Post tiu paŭzo, reaperis sciigoj en la ĵurnaloj. En 1924, [[José Alfonso Guitiérrez]], de urbo Cúcuta, gajnis konkurson organizita en [[Sovetunio]], pro lia traduko de la romano "[[s:Maria|María]]" de elstara kolombia verkisto [[Isaacs, Jorge|Jorge Isaacs]]. Por la sama verko ekzistis alia traduklaboro, fare de [[Fulgencio González]], komisiita de tiama Internacia Esperanto-Societo de [[Rusio]].<ref>{{Citaĵo el gazeto|aŭtoro=|titolo=|gazeto=El Tiempo|loko=Bogoto, Kolombio|dato=1967-06-18|lingvo=es}}</ref> Oni ne scias ĉu la du tradukintoj kunlaboris. Ankaŭ en 1924, alia kolombiano, Lascario Cárdenas (aŭ Cipriano Cárdenas), publikigis en [[Vieno]] ([[Aŭstrio]]) hispanigan reformon de Esperanto: "[[Hom-Idyomo]]", en libro bele presita kaj bindita<ref>{{Citaĵo el libro|aŭtoro=Mario Pei|titolo=One Language for the World: and How to Achieve It|eldonejo=Devin-Adair|loko=Novjorko|jaro=1958|paĝoj=291|lingvo=en}}</ref>. En 1927 naskiĝis en vilaĝo Urrao, departemento Antjokio, [[Tirso Castrillón]], kiu poste estus elstara ŝakisto kaj esperantisto, verkisto de lernolibroj pri la lingvo kaj pri ŝako. En 1930, [[Guillermo Johnson]] publikigis, en regulaj flugfolioj de sia librejo "La Pluma de Oro", en [[Medeĝino (Kolombio)|Medeĝino]], lecionojn de la Internacia Lingvo, kaj meksika komercisto loĝanta en Bogoto, [[Alberto Gómez Cruz]] publikigas la duan eldonon de propra Esperanto-kurso. === 1930-1940 === En 1931 [[Alberto Gómez Cruz]] estis delegito de [[UEA]] en Bogoto, dum la industriisto [[Friedrich Rappe]] estis vicdelegito. Ekzistis alia delegito en Sogamoso: kuracisto [[Abel J. Rico]]. En 1932 Sinjoro [[Anton Tomić]], jugoslavo (kies patro [[Stanislav Tomic]] ankaŭ estis esperantisto kaj aŭtoro de pluraj verkoj, kaj inĝeniero kiu laboris en la konstruado de fervojo en Antjokio), loĝis en Medeĝino kaj estis delegito de [[UEA]]. Dum sia daŭra agado por Esperanto, s-ro [[Anton Tomić|Tomić]] ankaŭ okupiĝis pri la diskonigado de kolombia kulturo en eksterlando, precipe en sia patrujo, kaj tiucele sendadis kolombiajn dokumentojn al [[Beogrado|Boegrado]], [[Sarajevo]] kaj [[Zagrebo]]. En aŭgusto de 1933 oni fondis en Bogoto "Kolombian Esperanto-Federacion", kun sinjoro [[José Hernando García Lozada]] kiel prezidanto kaj [[Ernesto Dueñas]] kiel sekretario. Letero pri la fondo aperis la 31-an de aŭgusto en tiutempa ĵurnalo nomata "Heraldo de Antioquia", kaj poste, la 15an de decembro de la sama jaro, s-ro José María Solís Moncada favore komentariis pri la fondo. En 1937 mortas politikisto kaj eksprezidanto [[Carlos E. Restrepo]]. Inter la apogantoj de Esperanto, li estis kiu okupis la plej altan pozicion en la politikaj medioj de Kolombio. En la jaroj 1939 - 1940, la ununura delegito de [[UEA]] (tiam nomata "Internacia Esperanto-Ligo") estis kuracisto [[Abel de J. Rico]], loĝanta en Sogamoso. === 1940-1950 === En la jaro 1944, dum kongreso pri paco, en rilato kun al fondo de Unuiĝintaj Nacioj, okazinta en la domego Dumbarton Oaks ([[Vaŝingtono]], [[Usono]]), inĝeniero [[José Antonio Vélez Rojas]], el urbo [[Kalio]], proponis la adopton de Esperanto kiel Universala Lingvo por la nacioj. La aferon komentariis argentina ĵurnalisto Alejandro Sŭ en "Carta de Nueva York" en ĵurnalo [[El Tiempo (Kolombio)|El Tiempo]], la 17-an de Oktobro de la sama jaro.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.eltiempo.com.co/|titolo=El Tiempo (ĉefpaĝo de la 11-a de septembro 2009)|eldoninto=El Tiempo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090911031814/http://www.eltiempo.com.co/|arkivdato=2009-09-11|vizitdato=2026-04-10|lingvo=es}}</ref> En 1946 sinjoro [[Anton Tomić]] atingis kolombian ŝtatanecon. [[H. C. Raasveldt]], nederlanda geologo loĝanta en Bogoto estis delegito de la pacifisma "Universala Ligo" dum 1948 kaj 1949. En tiu-ĉi lasta jaro, sumiĝis al li [[Alberto Plazas H.]] kiel delegito en urbo Kalio, dum delegito de [[UEA]] en urbo Barranquilla estis industriisto [[J. Tenenbaum]]. En 1950 komenciĝis la intensa poresperanta aktivado de D-ro [[Gonzalo González]] (verkante sub pseŭdonimo "GOG"), unu el la samideanoj kiuj plej multe kontribuis al diskonigo de Esperanto en Kolombio. Li estis juristo, profesoro kaj ĵurnalisto. GOG, en sia ĵurnalkolumno "Demandoj kaj Respondoj" en ĵurnalo ''El Espectador'', pritraktis multegajn fojojn, precipe en 1950 kaj 1959, Esperantajn temojn. La 22-an de aprilo de 1950, GOG publikigis malajan poemon en Esperanto: "Malaja Pantumo" laŭ traduko de la elstara intelektulo [[Otto de Greiff Haeusler]] (inĝeniero, matematikisto kaj ekspertulo pri muziko), kiu tiam estis prezidanto de la "Esperantista Societo". En la eldono de la 27-a de majo de 1950, GOG rakontas iomete pri la unuaj jaroj de Esperanto en [[Kolombio]]. En tiu jaro aperis pluraj leteroj pri Esperanto en la sama ĵurnalo. Dum la sama jaro, 1950, oni agadas iom forte pri kursoj en [[Bogoto]]: sinjoro [[Jesus A. Vélez Rojas]], gvidis du kursojn pri Esperanto: unu en privata oficejo kaj alia en la lernejo "República Argentina", kie ankaŭ instruis sinjoro [[Anton Tomić]]. Ankaŭ la pentristo [[Rafael Tavera]] gvidis kurson. Kaj en la sama epoko estas aktiva s-ro [[Feliz Diez Mateo]]. Tiujare, [[Anton Tomić]] fariĝis delegito en Bogoto de "Universala Ligo". === 1950-1960 === En la jaro 1951 mortas advokato [[Joaquín Ospina]], pioniro de la unuaj jaroj de Esperanto en kolombio. La 11an de decembro de 1955, la literatura sekcio de ĵurnalo El Colombiano (presita en Medeĝino) publikigis en sia dua paĝo tradukon "[[Kompatinda Maljunulineto]]" farita de [[Anton Tomić]] (el populara fabelo de verkisto [[Rafael Pombo]]. "La Pobre Viejecita"). En 1957 mortis [[Rafael Tavera]], esperantisto aktiva proksimume ekde 1950. En 1959 estis tre aktiva en Medeĝino la "Sociedad Antioqueña de Esperanto". ĝi organizis gravan ekspozicion de Esperantaĵoj, kaj publikigis bultenon. ĝiaj membroj estis i.a.: [[Sergio Angulo B.]], [[Eliseo García]], [[Julián Gutierez]], [[Fabio Heredia Cano]], [[Rogelio Nieto]], [[Rosa Adela Noreña-Suarez]], [[Aura Pava Alvarado]], [[Gloria Upegi]], kaj katolika sacerdoto [[Nestor Giraldo]]. Proksimume en la sama epoko rimarkindas en Medeĝino la poresperanta laboro de [[Tirso Castrillón]] (konata ŝakludanto), [[Arturo Agudelo G.]], [[Gustavo Jaramillo Zuloaga]] kaj [[Hebert Jiménez Gallo]]; ĉi lasta sendas kelkajn priesperantajn leretojn al ĵurnalistoj. De 1959 ĝis 1962 la delegito de [[UEA]] en Bogoto estis [[Jesús Antonio Vélez Rojas]]. Laŭ rekomendo de [[Anton Tomić]], en 1960 esperantistiĝas en Bogoto [[Libardo Mejía]]. Tiu esperantistiĝo estos la plej granda influo de la movado en Kalio dum pli ol 50 jaroj. === 1960-1970 === En marto de 1965, licenciulino pri Diplomatiko kaj Eksterlandaj Aferoj, [[Leonor Calvo y Feijóo]], kunvokas al sia domo plurajn esperantistojn por pritrakti la fondon de la [http://www.esperantocolombia.org Kolombia Esperanto-Ligo (KEL.)].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://esperantocolombia.org/|titolo=Oficiala retejo de Kolombia Esperanto-Ligo|eldoninto=Kolombia Esperanto-Ligo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200718210513/https://esperantocolombia.org/|arkivdato=2020-07-18|vizitdato=2026-04-10|lingvo=eo}}</ref> Post la fondo, KEL funkciis sub prezidanteco de S-ino Leonor Calvo y Feijóo, kun regulaj ĉiusemajnaj kunsidoj. La tri sekvantaj prezidantoj de KEL estis: Advokato [[Miguel Pérez González]], inĝeniero [[Diego Hoyos Escobar]] kaj profesoro [[Augusto Ochoa P.]] Ankaŭ en la jaro 1965, en [[Bogoto]], Usonano [[Neal Parker]], profesoro pri biologio kaj matematiko en la lernejo "Nueva Granada" gvidis kursojn pri La Internacia Lingvo en Instituto Colombo-Americano (kolombia-usona kulturinstituto) kaj en la Nacia Universitato. Aliaj aktivuloj ekde la sesdeka jardeko estis: [[Henry Ordoñez Potes]], [[Roberto Cadavid]], kaj la hispano [[José Vilaró]], kiu organizadis gajajn ekskursojn kun esperantistoj. En la urbo [[Kartageno (Kolombio)|Kartageno]] fondiĝis la [[13an de majo]] [[1966]], "Verda Stelo Klubo", kiel estraro estis tiel-ĉi: prezidanto: pastro [[Luis Eduardo Palacios Toral]], vicprezidanto: advokato [[Luis Alberto Martínez Morales]], sekretariino: [[María Luisa Rodríguez Juliao]], kasisto: [[Raul Pardo Castilla]], fiskalo: [[Fernando Saladén]], konsilantoj: [[Pablo Ribón]] kaj [[Luis Rafael Dices]] kaj bibliotekistino: [[Zoila del Río]]. Tiu societo atingis juran personecon la 24-an de majo de 1968 kaj sukcesis aktivigi pli ol 25 grupanojn. En tiu epoko, pastro Palacios Toral estis paroĥestro kaj, en la mezlernejo de urbeto San Estanislao (proksime al Kartageno), rektoro kaj profesoro. En la sama epoko, en urbo [[Barankilo]] estis aktiva esperantisto sinjoro [[J. M. Gómez Ochoa]]. De 1966 ĝis 1972 la delegito en Bogoto estis [[Miguel Pérez González]], kaj de 1968 ĝis 1970 [[Gonzalo Ramírez Almanza]] estis fakdelegito pri elektrotekniko. Fine de la 60-aj jaroj vizitis [[Bogoto]]n germana esperantisto kaj verkisto Wilhelm Theodor Oeste. En 1968 ekzistis iom organizita junulara movado "KolombEJO".<ref name=":1" /> La 21-an de decembro de 1969, profesoro [[Luis Jorge Santos-Morales]] publikigis artikolon pri [[L. L. Zamenhof|Zamenhof]] en ĵurnalo Vanguardia Liberal, en urbo Bukaramango. Tiutempe en Medeĝino, rimarkindas la grava plurjara disvastiga kaj instrua agado de Profesoro [[Manuel ÁNGEL MUÑOZ|Manuel &#193;ngel Mu&#241;oz]], kiu profitis sian postenon kiel direktoro de la lingva fako kaj profesoro de [[Pontifika Universitato Bolivarana|Universitato Pontifika Bolivarana]], por diskonigi Esperanton al multegaj homoj, kaj eĉ enkonduki tien La Lingvon kiel oficiala studobjekto. La 24-an de septembro de 1970, en Medeĝino, fondiĝas "Esperanto-Klubo Medeĝina" iniciato de profesoro [[Manuel Ángel Muñoz|Manuel &#193;ngel Mu&#241;oz]], kiu ĝin prezidis; sinjoro [[Nestor Alfredo Gómez]] estis al sekretario. Pri la okazintaĵo aperis raporto en ĵurnaloj: ''La Nueva Mañana'' (31-an de oktobro 1970), ''El Tiempo'' kaj ''El Espectador''. De 1970 ĝis 1972 [[UEA]] havis du reprezentantojn en Cartageno: pastro Luis E. Palacios Toral (delegito) kaj profesorino María Luisa Rodríguez Juliao (fak-delegitino pri turismo). === 1970-1980 === De 1971 ĝis 1975, universitataj studentoj [[Luis Guillermo Restrepo Rivas]], [[Jorge Enrique Arango M.]] kaj [[Jairo Del R&#237;o Ángel]] konsistigis neformalan grupon nomata "Esperanto Dialoga Asocio". Pri tiu evento aperis letero la 1-an de oktobro de 1971, en la dua paĝo de la sekcio "Magazín Dominical" de ĵurnalo ''El Espectador''. La grupeto presis modestan bultenon sub la nomo "K.T.P.", kaj instruis la Internacian Lingvon enloke kaj eĉ per koresponda kurso, kio helpis disvastigi la Internacian Lingvon en iom apartaj kaj disaj urbetoj. En 1972, en Medeĝino, lernis Esperanton, laŭ instruo de [[Manuel Ángel Muñoz|Manuel Angel]], s-ro [[Jorge Velásquez G.]] Kiu fariĝis poste unu el la plej gravaj disvastigantoj de La Lingvo per sia daŭra laboro kiel Esperanto-instruisto. Li verŝajne estis unu el la plej konstantaj instruistoj de [[Esperanto en Kolombio]]. Kelkajn jarojn poste s-ro Velásquez eldonadis bultenon "Laboro" kaj fondis humanisman movadon kun nomo "Universala Familio" kies slogano estas: "Per amo kaj Esperanto, ni estos Universala Familio". S-ro Velásquez estis fakdelegito de [[UEA]] pri Katolikismo. La tiama prezidanto de la [[Akademio de Esperanto]], D-ro Poul Neergaard vizitis nian landon ankaŭ en 1972. Krom grava esperantisto, li estis fama sciencisto, aŭtoro de "La Vivo de la Plantoj". Esperantistoj de Medeĝino atingis ke okaze de la 7-a Internacia Kongreso de Orkideologio, okazinta en tiu-ĉi urbo, en aprilo de 1972, radiostacioj: "Sutatenza" , "Ritmos" kaj la "Voz de la Universidad" (ĉi-lasta de la [[Universitato de Antjokio]]) inkludu Esperanton, inter la plurlingvaj salutoj al partoprenantoj, periode disaŭdigitaj radie. En la 57-a Universala Kongreso de la sama jaro, en Portland (Usono), partoprenis s-ino [[Leonor Calvo y Feijóo]] kaj s-ro [[Libardo Vargas Cuellar]]. Ĉi lasta, fondinto de la lingvo-lernejo "AVC", kiu ofertis Esperanton inter siaj instruaĵoj. S-ro Vargas agadis por Esperanto dum multaj jaroj. La 24-an de septembro de la sama jaro, en la 6-a paĝo de la sekcio "Magazín Dominical" de ĵurnalo ''El Espectador'' aperis artikolo "Esperanto kontraŭ babel", fare de profesoro [[Luis Jorge Santos-Morales]]. Bedaŭrinde, krom la bonaj disvojviĝoj, la jaro 1972 alportis ankaŭ malbonaĵon: la morto de la grava esperanto-aktivulo [[Jesús Antonio Vélez Rojas]]. En julio de 1973, nederlanda esperantisto [[Oene Hoekstra]], kun sia edzino Johana kaj ilia filo Johano vizitis Kolombion, kaj prelegis en la [[Pontifika Universitato Bolivarana|Universitato Pontifika Bolivarana]] de Medeĝino. Pri la vizito kaj la prelego aperis artikolo en la 4-a paĝo de la ĵurnalo El Colombiano de la sama urbo, la merkredon 25-an de julio de 1973. La saman jaron, s-ro [[Tirso Castrillón]], publikigis duteman libron: "Esperanto / Ajedrez Práctico" en Eldonejo "Bedout", kie li laboris. Duono de la libro temas nur pri Esperanto kaj duono nur pri ŝako. Estas du apartaj libroj unuece binditaj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.cubaperiodistas.cu/2021/04/tirso-o-el-tratado-general-de-las-relaciones-humanas/|titolo=Tirso o el tratado general de las relaciones humanas|aŭtoro=José Alejandro Rodríguez|retejo=Cuba Periodistas|dato=2021-04-12|vizitdato=2026-04-10|lingvo=es}}</ref> En la [[UK 1973|58-a Universala Kongreso de Esperanto]] de la sama jaro, en Boegrado (Jugoslavio), partoprenis s-ro [[Lope-Hugo Ortegón Espinel]]. De 1973 ĝis 1975 inĝeniero [[Diego Hoyos Esbobar]] estis peranto de UEA kaj fakdelegito pri sporto, dum Lope-Hugo Ortegón daŭris kiel fakdelegito pri inĝenierado kaj pri lingvoj. S-ro [[Jairo Del Río]] loĝadis en 1974 en urbeto Segovio (departamento Antjokio), kaj tie instruis La Internacian Lingvon. Inter la lernantoj troviĝis junulo [[Luis Felipe Saldarriaga]], kiu multe agadis poste por Esperanto. En la [[UK 1974|59-a Universala Kongreso de Esperanto]] (1974), en [[Hamburgo]] ([[Germanio]]), partoprenis s-ro [[Augusto Ochoa P.]] (Jarojn poste li vojaĝis eksterlanden, por loĝi en [[Svislando]] kaj poste en [[Israelo]]). En 1975 en Medeĝino, kun 40 ĉeestantoj, fondiĝis Antjokia Esperanto-Ligo (AEL); prezidanto estis [[Manuel Ángel Muñoz]], kaj sekretario estis Luis Guillermo Restrepo Rivas. La novaĵo aperis en la ĵurnalo ''El Colombiano'' la 5-an de majo. La Ligo atingis Juran Personecon laŭ Rezolucio 9889 de la jaro 1975 en la Registaro de Antjokio. Poste [[Miguel Cano Estrada]] estis la dua prezidanto de la Ligo. Tiutempe AEL komencis prelegserion sub la nomo "verdaj vendredoj", kiuj kunigis la lokajn esperantistojn ĉiusemajne. Tiujare, en la [[UK 1975|60-a Universala Kongreso]], okazinta en [[Kopenhago]] ([[Danio|Danlando]]), partoprenis inĝeniero [[Libardo Mejía]]. S-ro Mejía estis delegito de UEA, kaj fakdelegito pri vegetarismo dum pluraj jaroj. En 1975 [[Luis Fernando Martínez-Solís]] publikigis artikolon ''"Zamenhof no ha esperado en vano"'' ("[[Zamenhof ne esperis vane]]") publikigita en la revuo de la Antjokia Universitato (N-ro 50 (145) paĝoj 345-350, jun-sep. 1975). En la 1960-aj kaj 70-aj jaroj, grava esperanto-aktivulo en urbo Rionegro, proksima al Medeĝino, estis advokato [[Francisko Ochoa P.]], radioamatoro. Li publikigadis bultenon "Stelo de Rionegro". En la 1970-aj jaroj profesoro [[Luis Jorge Santos-Morales]], ekde sia Lingva Instituto Winston-Salem (unue fondita en Bukaramango kaj poste kun aliaj sidejoj en Bogoto, Kalio kaj Medeĝino), starigis perkorespondan Esperanto-kurson. Vekiĝis ankaŭ la poresperanta aktivado en la urboj [[Armenia (Kindio)|Armenia]] kaj Montenegro de [[Departemento Kindio|Kindio]]: 15 homoj fondis, la 4-an de januaro de 1976, Kindian Esperanto-Grupon, kies ĉefaj membroj estis: [[Luis Fernando Agudelo G.]], [[Gloria Biviana Vélez]], [[Pedro Camacho]], [[Jaime Echeverri Uribe]], [[Jorge Duarte Prado]] kaj [[Ovidio Cardona Botero]]. Tiutempe aperis kvar modestaj bultenoj de politikaj tendencoj: en Armenia "Esperantista Martelo" de Kindia Esperanto-Grupo, en Bogoto "Esperantista Unueco", redaktata de [[Gonzalo Bermúdez]], kaj en Medeĝino "Esperanto-Internaciista", redaktata de studento pri antropologio [[Francisko González]], kaj "Mutualo" redaktata de [[Luis Fernando Martínez-Solís]]. Ĉi-lastaj en studgrupo de la Universitato de Antjokio redaktis ankaŭ la dokumenton ìEsperanto Strategiasî (julio 1976). En tiu epoko la kolombiaj esperantistoj entuziasmiĝis sufiĉe por organizi tutlandan kongreson. La ideo maturiĝis, kaj la 19-an de marto de 1976 kunsidis en Bogoto 38 samideanoj en Antaŭkongreso, kaj de la 10a ĝis la [[12a de decembro]] okazis en urbo Medeĝino la [[Unua Kolombia Kongreso de Esperanto]], kun partopreno de pluraj kolombiaj urboj, kaj eĉ kelkaj aktivuloj de najbara lando [[Venezuelo]], kiel geedzoj María kaj [[Juan Eduardo Bachrich]] kaj profesoro [[Jorge Mosonyi]]. La sidejo de la kongreso estis la [[Pontifika Universitato Bolivarana|Universitato Pontifika Bolivarana]], kies direktoro de la Lingva Fako estis [[Manuel Ángel Muñoz]]. Tiujare, inĝeniero Libardo Mejía partoprenis en la [[UK 1976|61-a Universala Kongreso de Esperanto]], en [[Ateno]] ([[Grekio]]). En 1977 [[Luis Felipe Saldarriaga]], lerninta Esperanton en urbeto Segovio laŭ instruo de [[Jairo Del Río]], translokiĝis al Medeĝino, kie aktive agadis la postajn jarojn por La Internacia Lingvo, ĉefe en instruado, partopreno en organizo de Esperanto-eventoj, tradukado kaj eldono de materialo. La 11an de aŭgusto de 1977 ĵurnalisto Germán Roy Yances publikigis okulfrapan artikolon pri La Internacia Lingvo en la 6-a kaj 7-a paĝoj de la "Revista del Jueves" de ĵurnalo ''El Espectador''. En urbo [[Buenaventura (Kolombio)|Buenaventura]], estis poresperanta agado de profesoro [[José Joaquín Osorio]], almenaŭ ekde 1975, dum multaj jaroj ĝis sia morto. Kio verŝajne estis la unua intenco redakti Historion de Esperanto en Kolombio, estis komencita fare de [[Anton Tomić]] en decembro de 1977. Ekde la 1970-aj jaroj, aktiva grupo de Esperantistoj kuniĝis ĉirkaŭ la daŭra agado de sinjoro Ismael López, amikece konata kiel "[[Mayo López]]", Lia laboro centriĝas en la praktika uzado de la lingvo en konversacio, teatraĵoj, tradukado kaj kantado de kanzonoj. Mayo López eĉ produktis kasedon kun sia voĉinterpreto de kanzonoj propraj kaj tradukitaj. Elstara longedaŭra aktivado por Esperanto estis tiu de lingvoinstruisto Gonzalo Bermudez, en pluraj fakoj kiel: Esperanto-instruado, universitata agado, kaj tradukado. Li estis fakdelegito de UEA pri filmado, lingvoj kaj [[sugestopedio]]. Li vojaĝis plurfoje al eksterlando (Britio kaj Usono), kaj tie daurigis sian poresperantan agadon. Antjokja Esperanto-Ligo publikigadis kulturan kaj primovadan revueton "Avangardo", kun redakto fare de [[Jairo Del R&#237;o]] kaj Luis Guillermo Restrepo Rivas. La lasta kaj iom ambicia numero (kun 20 paĝoj kaj 5 pagitaj reklamoj de entreprenoj) estis la 5-a, presita en septembro de 1979. La subtenon pere de pagataj reklamoj oni atingis danke al la diligenta strebo de s-ro Miguel Cano Estrada. === 1980-1990 === En la jaro 1981 [http://luisguillermo.com/ Luis Guillermo Restrepo Rivas] eldonis kaj publikigis en Medeĝino ilustritan Esperanto-Kurson por hispanparolantoj, kun titolo ''"Voy a Aprender La Lengua Internacional"'' kiu rapide elĉerpiĝis. Iomete poste, en Bogotá, sinjoro Ismael López represis la tekston aldonante plian materialon (kanzonojn). La saman jaron, la 19an de majo mortis en Medeĝino S-ro [[José María Solís Moncada]], 89-jaraĝa, pioniro de la movado en Kolombio kaj avo de Luis Fernando Martínez-Solís. Ankaŭ tiujare S-ro Martínez-Solís verkis "[[Historio de la Esperanto-Movado en Kolombio]]", kiu post la unuaj skribaĵoj fare de [[Anton Tomić]], estas la dua konata klopodo por sisteme kompili kaj konservi memoron pri la okazintaĵoj rilataj al la historio de nia kara lingvo en Kolombio. Fernando Martinez-Solis loĝas en USONO kie partoprenis en la ELNA-Kongreso en Saint Louis/Missouri, Salt Lake City/Utah, kaj Austin/Texas, kaj partoprenos dum la kongreso en Tijuana, Mexiko. Vidu: [[Specialaĵo:FilePath/Www.lulu.com/elperiodiko|Aŭdvidaĵo:www.lulu.com/elperiodiko]] Ekde la 1980-aj jaroj daŭre agadis en Bogotá, ĝis sia morto, sinjoro [[Santiago Álvarez Gutiérrez]]. Lia laboro estadas tre grava en pluraj kampoj, precipe: kiel reprezentanto de "Monda Turismo", kiel organizanto aŭ komitatano de pluraj Esperantaj eventoj kaj societoj, kiel funkciiganto de libroservo, kiel redaktoro de bultenoj, kiel gastiganto de eksterlandaj esperantistoj en sia hejmo, kiel gastiganto en sia domo ankaŭ de Esperanto-kursoj kaj oficialaj kunsidoj de Esperanto-organizaĵoj, kaj kiel peranto de UEA ĝis 1997. Bedaŭrinde, en 1984, la 78a jaraĝa jugoslavo [[Anton Tomić]] mortis en Medeĝino. Li estis homo absolute influa en la disvastigo kaj intelekta prestiĝo de Esperanto en nia lando, en Medeĝino kaj en Bogoto. Lia malrapida parolado estis ĉiam preciza kaj ege klara, plezurige bona lingvaĵo. En 1986 profesoro [[Luis Jorge Santos-Morales]] publikigis en Bogoto la elstaran kurson ''"[[Esperanto: Unu Mondo Unu Lingvo]]"'', kun 335-paĝa lernolibro, poŝvortaro kaj 6 kasedoj, ĉio en eleganta plasta skatolo. La saman jaron [http://luisguillermo.com/ Luis Guillermo Restrepo Rivas] publikigis en Medeĝino 20-paĝan broŝuron ''"Poezie kaj Kante"'', kie li kompilis 14 tradukitajn verketojn, kelkaj el ili neniam antaŭe presitaj, kaj aliaj (kiel "Malaja Pantumo" de [[Otto de Greiff Haeusler]]) preskaŭ jam perdita. En julio de 1987, sub la direkto de [[Luis Jorge Santos-Morales]] aperis en Bogoto bonkvalita 20-paĝa revuo kun la nomo "[http://www.geocities.com/andajondoj Andaj Ondoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". Dum multaj jaroj, en la urbo Neiva, departemento [[Huila]], la ĉefa esperantisto estis la radio-teknikisto [[Roberto Ibañez]], kiu eĉ fariĝis delegito de UEA. En 1982, en [[Medeĝino]], [[Luis Felipe Saldarriaga]] kaj profesoro [[Guillermo Taborda]] publikigis pakaĵon de 18 bonkvalitaj poŝkartoj sub la nomo [http://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=4148 "Mirinda Kolombio"], en eldonejo [http://www.editorial-colina.com/ "Hola Colina"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061231225826/http://www.editorial-colina.com/ |date=2006-12-31 }}. Samjare, Jorge Velásquez G. publikigis "Katolikan Preĝareton". === 1990-2000 === Ankaŭ en 1992 komenciĝis serio de naciaj kunvenoj. Serio kiun ni ŝuldas grandparte al persista iniciato fare de [[Peter Preminger]] de Bogotá, kiu kuraĝigis la medeĝinan esperantistaron fari la unuan eventon. ĉiun eventon oni nomis "Kolombia Esperanto Tago" (sed reale daŭris du aŭ tri tagoj dum semajnfino). La kvinan kunvenon oni decidis konsideri "kongreso" do ĝi fariĝis la Dua Kolombia Kongreso. La datoj kaj lokoj estas jenaj: * [[1-a Kolombia Esperanto Tago]], Medeĝino, Novembro 1992 * [[2-a Kolombia Esperanto Tago]], Medeĝino, Novembro 13-a ĝis 14-a, 1993 * [[3-a Kolombia Esperanto Tago]], Cali, Novembro 12-a ĝis 14-a, 1994 * [[2-a Kolombia Kongreso de Esperanto]], Bogotá, Novembro 9-a ĝis 11-a, 1996 * [[3-a Kolombia Kongreso de Esperanto]], Medeĝino, Novembro, 1997 * [[4-a Kolombia Kongreso de Esperanto]], Tuluá, Novembro, 1998. * [[5-a Kolombia Kongreso de Esperanto]], Ibagueo, Oktobro, 1999. Post tiu publikigita en 1986, duan bonan Esperanto-Kurson fare de profesoro [[Luis Jorge Santos-Morales]] ricevas la mondo en 1993, temas pri "[[Esperanto, un Idioma para Hacer Amigos]]" ("E-o, Lingvo por Fari Amikojn"), kiu konsistas el eta lernolibro plus kasedoj. En junio de 1995, en Cali, oficiale komencis labori nova organizaĵo: Kolombia Fondaĵo por la Lingvo Esperanto. Grava karakterizo estas ke laŭstatute la Fondaĵo rajtas funkcii en aliaj urboj, kaj eĉ eksterlande. La unua estraro de la Fondaĵo konsistis el: Profesoro [[Rafael A. Mejía O.]], Prezidanto; Doktoro [[Elías Bechara]], Vicprezidanto; Profesorino [[Graciela de Bejarano]], Sekretariino; S-ino [[Ligia Barragán]], Kasistino; S-ro [[Hernando Maya]], Komitatano; kaj kiel Anstataŭantoj: Advokatino [[Consuelo Polanco]], [[Gildardo Tabares]] kaj [[José Manuel Correa]]. La Fondaĵo publikigas neregulan bultenon "Tropikaĵoj", en kies redaktado ankaŭ kunlaboras [[Maximilano Ramírez]] Sánchez, profesoro en urbeto Buenos Aires (departamento Cauca) kaj tre aktiva disvastiganto de La Lingvo. Bedaŭrindaĵo por la Movado estis la morto en 1997 de pastro Luis E. Palacios Toral, granda aktivulo ekde la 60-aj jaroj en urbo Kartageno kaj ĉirkaŭaĵoj, kiel menciite antaŭe. Tiujare, en novembro, okaze de la 3-a [[Kolombia Kongreso de Esperanto]], en Medeĝino, [http://luisguillermo.com/ Luis Guillermo Restrepo Rivas] publikigas broŝuron ''"Kolombia Adresaro"'', kie li kompilis adresojn de proksimume 120 esperantistoj. Ĉirkaŭ tiu epoko, la ĵurnalisto, historiisto kaj verkisto Luis Fernando Martínez-Solís, fondis Apartadó Esperanto-Grupon, en urbo Apartadó, Urabá, nordokcidente de Kolombio. En 1998, post la rezigno el la peranteco por UEA fare de s-ro [[Santiago Álvarez Gutiérrez]], el Bogoto, La Kolombia Fondaĵo por la Lingvo Esperanto estas la oficiala peranto de UEA en Kolombio. En tiu-ĉi periodo, alia grava aktivado estis tiu de junulo [[Francisco Javier Gómez]], lingvo-tradukisto kaj dinamisma organizanto de eventoj, kiel la Kvara Tutamerika Kongreso. Li fariĝis ĉefdelegito de UEA en Kolombio, kaj fakdelegito pri mormonismo en la jaro 1999. Poste li vojaĝis al eksterlando. De la 27-a de januaro ĝis la 3-a de februaro de 1999 la kolombia ĉefurbo , Bogotá, gastigis la [[Kvaran Tutamerikan Kongreson de Esperanto]], kies Loka Kongresa Komitato estis jene: S-ino Leonor Calvo, Honora Prezidantino; Prof. [[Luis Jorge Santos-Morales]], Alta Konsilanto kaj respondeculo pri la akademia fako; D-ro [[Rodrigo Ramírez]], Prezidanto; S-ro [[Santiago Álvarez Gutiérrez]], Sekretario; sekretariino [[Diana Carolina Marín]], komisiitino por turisma agado; brazila s-ro Silvestre Bego, komisiito por sudamerikaj rilatoj kaj strategiaj aranĝoj; kaj s-ro [[Luis Casas]], komisiito por financaj aferoj, kune kun la prezidanto kaj la sekretario. Aliaj komitatanoj estis: [[Stella Uribe]], [[Horacio Hernández]], [[Francisco Javier Gómez]], [[Yolanda de Hernández]], [[Elsa Gutierrez]] kaj [[J. Edwin Vargas R.]]. La organizanta komitato havis bonan iniciaton, kiel pretiga laboro, viziti la tiaman Ministron pri Kulturo D-ron Alberto Casas Sanz de Santamaría, informi lin pri Esperanto kaj pri la okazonta evento internacia, kaj nomi lin kiel "Alta Protektanto" de la 4-a TAKE. La ministro Casas ĉeestis la solenan inaŭguron kaj dumkongrese oni legis leteron de la tiama [[Prezidanto de Kolombio]], [[Andrés Pastrana]], en kiu li salutas la kongreson. La 18an de septembro de 1999, je la aĝo de 73 jaroj, mortis esperantisto kaj ŝakisto [[Tirso Castrillón]], kiu lasis por la movado sian etan lernolibron, aperinta en 1973. Li persone ne estis vanta pri siaj konoj, preferis vivi iom aparte de la publika scenejo, kvankam en la kolombiaj ŝakludaj rondoj estis konata kiel unu el niaj elstaraj ludantoj kaj konantoj pri ŝako. Omaĝe al lia memoro ekzistas ŝak-turniro kiu portas lian nomon, organizata fare de la Antjokia Ligo de Ŝako. La jaro 1999 ankaŭ alportis alian malbonan novaĵon: la 12-an de marto, en Schoorl, Nederlando, mortis [[Oene Hoekstra]] kiu vizitis Kolombion en 1973 kun sia familio. Li estis honora membro de UEA ekde 1988 (vidu revuon Esperanto, majo 1999, paĝo 100). === 2000-2010 === En 2000, en la numero 212 de la medeĝina ĵurnalo ''"La Hoja de Medellín"'', aperis artikolo pri Esperanto, verkita de la ĵurnalistino Claudia Patricia Moreno, filino de esperantisto inĝeniero [[Luis Fernando Moreno]]. La artikolo estis ĉefe bazita en intervjuoj kiujn la aŭtorino faris al pluraj esperantistoj de la urbo, kaj en kelke da bibliografio kiel la hispanlingva versio de ''[http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Recenzoj/janton.html "L'Espéranto"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' fare de [[Pierre Janton]] En aprilo de 2001 [[Ricardo Carrilo]], juna kaj tre aktiva esperantisto de Bogoto, partoprenas en la [http://www.oocities.org/espameriko/amtake.htm 5-a TutAmerika Kongreso de Esperanto] en Meksikurbo per subvencio de UEA. En majo de 2001, pro la kvanto da esperantistoj en kolombio, la landa esperanto-movado rajtis havi komitatanon B en [[UEA]]. Samideano Ruben Torres, tiama prezidanto de [[Pro Esperanto (Kolombio)|Pro Esperanto]] en Kalio, proponis al prof. [[Rafael Mejia]] kiel komitatano B, kaj UEA akceptis tiun proponon. La 27-an de septembro de 2002 estis proponita al la Kalia grupo kiu partoprenis en la Kvara Tutamerika Kongreso en Bogoto, ŝanĝi la nomon de la fondaĵo registrita en Kalio por "[[Kolombia Esperanto-Ligo]]" (KEL) kiu jam estis registrita en [[UEA]]. Tio okazis laŭ la supra dato kaj restas sub la nº 4552 de la libro I en la [[Komerca Ĉambro]] de Kalio. Ĉirkaŭ 2002 kreiĝas [[Kolombejo]], la junulara sekcio de KEL, kaj efektiviĝas la [[Unua Junualara Kongreso de Esperanto]] en [[Bogoto]]. Dum tiu tempo [[Ricardo Carrillo]] rolis kiel prezidanto de Kolombejo kaj la junuloj en Kolombio tre vigle agis favore de la movado. La 28-an de marto de 2003 mortis en Bogoto S-ro [[Santiago Álvarez Gutiérrez]]. La 9-a Kolombia Kongreso de Esperanto, kunvenis en la urbo Medeĝino de la 6-a ĝis 8-a de Decembro de 2003.<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=http://luisguillermo.com/9a_kke/|titolo=Breve Historia del Esperanto en Colombia|gazeturl=http://luisguillermo.com/|familia nomo=Restrepo Rivas|persona nomo=Luis Guillermo|aŭtoroligilo=|gazeto=luisguillermo.com|dato=|alirdato=2026-04-03|lingvo=es}}</ref> En 2005 komenciĝas la projekto traduki denove la verkon de Jorge Isaacs [[s:Maria|Maria]] ĉe [[Vikifontaro]], ĉi-foje per Interreto. La tradukoj de 1924 perdiĝis. (Vidu noton de 1924). Profesoro [[Manuel Ángel Muñoz|Manuel &#193;ngel Mu&#241;oz]], elstara pioniro en la diskonigo de La Internacia Lingvo en Kolombio, precipe en la urbo Medeĝino, mortis en la unua semajno de la jaro 2006. === 2010-2020 === [[Dosiero:Zamenhofa Tago en Kalio 02.jpg|eta|257x257ra|Festado de la [[Zamenhofa Tago|Zamenhof Tago]] en la urbo [[Kalio (Cali)|Kalio]], dum 2018.]] La 21-an de majo de 2011 la esperantistoj de Kalio celebras ''[http://www.youtube.com/watch?v=FQxjoz5N1gc&list=UUDAsL7gdTQZj9gDzHFWqd0w&index=5&feature=plcp "la kvindekan jubileon de Libardo Mejía"]'' kiel esperantisto . Inter la 9-a kaj la 11-a de decembro de 2011, efektiviĝis la [[17-a Kolombia Kongreso de Esperanto]] en [[Bogoto]]. La 15-an de decembro de 2011 [[Luis Jorge Santos-Morales]] eniras en la "Panteonon" de edukado.net.<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://edukado.net/biblioteko/panteono?iid=95&s=636986fdf533cc03adf18bb7439a275a|titolo=Luis Jorge Santos Morales|gazeturl=https://edukado.net/|gazeto=Edukado.net – Panteono|alirdato=2026-04-03|lingvo=eo}}</ref> Eble dum tiuj jaroj, eniris la Panteonon Jorge Velásquez.<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://edukado.net/biblioteko/panteono?iid=257&s=d75594f90a09f34dc581f95c8c21091d|titolo=Jorge Velásquez|gazeturl=https://edukado.net/|gazeto=Edukado.net – Panteono|alirdato=2026-04-03|lingvo=eo}}</ref> En aprilo de 2012 kunformiĝas la "Esperanto-Klubo de Sankta Librada", kiu kunigas 119 gelernantojn de la lernejo Sankta Librada, unu el la plej antikvaj kaj prestiĝaj de [[Kalio]]. La grupo funkcias ankay per la fejsbuka paĝo [https://www.facebook.com/groups/esperanto.sanktalibrada/?ref=ts&fref=ts Esperanto Sankta Librada]. En junio de 2012 efektiviĝas en Kalio la unua sesio de KER-Ekzameno en la historio de Esperanto en Kolombio, kadre de la tutmonda sesio okazigita de UEA kaj edukado.net. Ses kandidatoj ekzameniĝas kaj ĉiuj sukcesas. De la 3-a ĝis al 5-a de decembro de 2012 efektiviĝas la [[18-a Kolombia Kongreso de Esperanto]] en Kalio. Ĉirkaŭ decembro de 2012 reaktiviĝas la grupo KEL-Bogoto kun la apogo de [[Luis Jorge Santos-Morales]]. Regulaj kunvenoj efektiviĝas ĉiumonate en la lingvoinstituto Winston Salem. En marto de 2013 [[Antonio Herrera]], el Ibageo, anoncas ke en la lernejo "San Simón" de tiu urbo li gvidas kurson de Esperanto por 30 lernantoj. En marto de 2013 la grupo KEL-Medeĝino ekreaktiviĝas laŭ la iniciato, inter aliaj, de [[Aura Amparo Guevara]] kaj [[Johan Sebastian Montoya Tamayo]]. La grupo konsistas ĉefe de universitatanoj kaj ekagas per la grupo de fejsbuko [https://www.facebook.com/groups/424007721010533/?ref=ts&fref=ts Antaŭen KEL-Medeĝino.] Ankaŭ en marto de 2013 Iván Camilo Quintero Santacruz, 22-jaraĝa, loĝanta en Kalio kaj Sekretario de Kolombia Esperanto-Ligo, estis unu el la tri junuloj en la mondo kiu gajnis subvencion de TEJO por partopreni en la [[IJK 2013| 69-a Internacia Junulara Kongreso (IJK) de TEJO]] okazonta de la 19-a ĝis la 26-a de aŭgusto 2013 en Nazareto, Israelo. En la jaro 2014, Veronika Poor, estonta Ĝenerala Direktoro de la Centra Oficejo, vizitis Medeĝinon, kaj dum tiu sama jaro, Aŭra Amparo Guevara prenis sur siajn ŝultrojn la taskon organizi la [[20-a Kolombia Kongreso de Esperanto|20-an Kolombian Kongreson de Esperanto]], instiginte la junulojn Jonathan Rojas, Johan Sebastian Montoya, Daniel Valencia kaj Andrés Isaza, tiamaj studantoj de la Universitato de Antjokio, kunorganizi la Kongreson kiu okazis inter la 1-a kaj la 3-a de Novembro. La evento sukcesis kun la ĉeesto de esperantistoj el Meksiko -Guadalupe Vega-, Bogoto, Kalio kaj Medeĝino, interalie. Rimarkinda estis la kunesto de la veteranoj  Luis Guillermo Restrepo, Jairo del Río, Luis Felipe Saldarriaga, Jorge Velázques kaj Rodrigo Ramírez kun la junuloj. [https://www.youtube.com/@LuisGuillermoRestrepoRivas/search?query=Esperanto Kelkaj filmetoj pri la evento videblas ĉi tie.]<ref>Komisiono Historia Rekonstruo de KEL, en marto de 2026</ref> La 15an de decembro de 2018 eniris en la Panteonon de [[Edukado.net]] Moisés Herrera Barrera.<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://edukado.net/biblioteko/panteono?iid=296&s=b5c38477beaed17b198081a5d8be7881|titolo=Moisés Herrera Barrera|gazeturl=https://edukado.net/|gazeto=Edukado.net – Panteono|lingvo=eo}}</ref> Kaj ankaŭ, samtage, eniris en la Panteonon [[Luis Miguel Obando|Luis Miguel Obando Tovar]].<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://edukado.net/biblioteko/panteono?iid=300&s=3b89f9648181327533aeb30c3e333f24|titolo=Luis Miguel Obando Tovar|gazeturl=https://edukado.net/|gazeto=Edukado.net – Panteono|volumo=|numero=|paĝoj=|doi=|alirdato=2026-04-03|formato=|bibkodo=|arxiv=|identigilo=|lingvo=eo|citaĵo=}}</ref> '''2020-2030''' la 15an de decembro de 2021 eniris en la Panteonon de Edukado.net [[Doniben Jimenez Jaramillo|Doniben Jiménez Jaramillo]].<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://edukado.net/biblioteko/panteono?iid=301&s=55bf498815e9fd017491490d25e144c1|titolo=Doniben Jiménez Jaramillo|gazeturl=https://edukado.net/|gazeto=Edukado.net – Panteono|alirdato=2026-04-03|lingvo=eo}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Kolombia Esperanto-Ligo]] * [[Kolombia Kongreso de Esperanto]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Fotoj kaj videaĵoj de la a [[20-a Kolombia Kongreso de Esperanto]]: [https://www.flickr.com/photos/luisguillermorestreporivas/albums/72157646807563683 Fotoj]; videaĵoj: [https://www.youtube.com/watch?v=0Yb_W_C3ZBQ 0],[https://www.youtube.com/watch?v=RkLsHJTLqBU 1],[https://www.youtube.com/watch?v=A40Y2Wy9np8 2],[https://www.youtube.com/watch?v=n4pqM1Vq43Y 3],[https://www.youtube.com/watch?v=v69UZdZ9w78 4],[https://www.youtube.com/watch?v=KRBlGjYf1TU 5],[https://www.youtube.com/watch?v=GU4yTqtJWgs 6],[https://www.youtube.com/watch?v=9u4oe2eSDbk 7],[https://www.youtube.com/watch?v=3mEZT1iof4M 8],[https://www.youtube.com/watch?v=VE84xCVFiIY 9],[https://www.youtube.com/watch?v=ACxsI-F5s9c 10],[https://www.youtube.com/watch?v=PTKpI9jisbY 11],[https://www.youtube.com/watch?v=XM8dB5EabHc 12],[https://www.youtube.com/watch?v=1US2qu8Ll2Y 13]. == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Kolombio]] [[Kategorio:Esperanto-movado en Kolombio]] c2tc1e3ajlg6wlb94btx5oqr5ctzgud 0 25249 9350918 7069564 2026-04-11T00:35:14Z LilyKitty 25129 de literatura ligvo 9350918 wikitext text/x-wiki Pluraj religioj taksas '''sanktaj lingvoj''' tiujn, per kiuj iliaj [[sankta skribo|sanktaj skriboj]] estas verkitaj, aŭ la "sanktaj lingvoj" povas esti uzataj nur en ritoj. == Ekzemploj == * [[Latina lingvo]] por [[katolikismo]] * [[Kojnea greka lingvo]] por [[kristanismo]] * [[Sanskrito]] por [[hinduismo]] kaj [[budhismo]] * [[Palio]] por budhismo * [[Avesta lingvo]] por [[zoroastrismo]] * Klasika [[araba lingvo]] por [[islamo]] * [[Hebrea lingvo]] por [[judismo]] kaj kristanismo * [[Eklezie slava lingvo]] por slava ortodoksismo * [[Kopta lingvo]] por [[Kopta Eklezio]] * [[Aramea lingvo]] por [[kristanismo]] kaj judismo * [[Klasika ĉina lingvo]] por [[konfuceismo]], [[daŭismo]] kaj orientazia budhismo * [[Etruska lingvo]] por romiaj divenistoj * [[Joruba lingvo]] por [[santerio]] kaj [[kandombleo]] * [[Geeza lingvo]] por [[Etiopa katolika eklezio|Etiopa Eklezio]] * [[Mandea lingvo]] por [[Mandeoj|mandeismo]] * [[Yathê]] por [[Fulni-ô]] ([[Listo de indianaj etnoj en Brazilo|Brazila etno]]) * [[Korea lingvo]] por [[Eklezio de la Unuiĝo]], [[Providenco (religia movado)|Providenco]] (fondita de Jung Myung Seok), [[Preĝejo de Dio Socia Misia Monda]] (An Sang Hong), kaj aliaj novaj mesioj koreanaj. * [[Klasika japana lingvo]] por [[ŝintoismo]]. * [[Esperanto]] por [[Oomoto]]. Ofte sanktaj lingvoj estas [[morta lingvo|eksvivantaj lingvoj]], kiujn oni utiligis "normale" por religiaj uzoj, dum ili estis vivantaj vulgaraj lingvoj. Poste, spite la forvelkadon, ili plu estis uzataj en ritoj kaj akiris tial sanktan aromon, ĉar ilin oni plu aŭdis nur ligite kun religio. == Vidu ankaŭ == *[[Karolina Cicha]] *[[Literatura lingvo]] *[[Oficiala lingvo]] == Ekstera ligilo == [https://www.youtube.com/watch?v=KQHZrBdaVpA Koncerto kun Karolina Cicha & Elżbieta Rojek] kiu klopodas unuigi diversajn sakrajn lingvojn.{{ĝermo|lingvo}} [[Kategorio:Diservaj lingvoj| ]] [[Kategorio:Sociolingvistiko]] [[Kategorio:Lingvotipoj]] a3xcmbihuko0u9ze41h1hbnsonousxb 0 29638 9350778 8943126 2026-04-10T16:06:33Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Ĉiang Kai-ŝek]] al [[Chiang Kai-shek]] anstataŭigante alidirektilon: kutima latinigo 8943126 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | honora titolo = | nomo = Ĉiang Kai-ŝek<br /><small>蔣介石</small><br /><small>蔣中正</small> | honora sufikso = <br /><small>[[Ordeno de Banloko|OB]]</small> | dosiero = Chiang Kai-shek（蔣中正）.jpg | grandeco de dosiero =230px | priskribo = | vico = | ofico = [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio|Prezidanto de Registara Koalicio de Ĉinio]] | prezidanto de registaro = [[Tan Yankai]]<br />[[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | de = [[10-a de oktobro]] [[1928]] | ĝis = [[15-a de decembro]] [[1931]] | antaŭulo = [[Gu Weijun]] <small>(Aktiva)</small> | sekvanto = [[Lin Sen]] | prezidanto de registaro2 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | de2 = [[1-a de aŭgusto]] [[1943]] | ĝis2 = [[20-a de majo]] [[1948]]<br /><small>Aktiva nur ĝis [[10-a de oktobro]] [[1943]]</small> | antaŭulo2 = [[Lin Sen]] | sekvanto2 = Li mem <small>(kiel [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio]])</small> | vico3 = [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio]] | prezidanto de registaro3 = [[Chang Chun]]<br />[[Wong Wen-hao]]<br />[[Sun Fo]] | vicprezidento3 = [[Li Zongren]] | de3 = [[20-a de majo]] [[1948]] | ĝis3 = [[21-a de januaro]] [[1949]] | antaŭulo3 = Li mem <small>(kiel [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio|Prezidanto de Registara koalicio de Ĉinio]])</small> | sekvanto3 = [[Li Zongren]] <small>(Aktiva)</small> | prezidanto de registaro4 = [[Yen Hsi-shan]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yu Hung-Chun]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yen Chia-kan]]<br />[[Chiang Ching-kuo]] | vicprezidento4 = [[Li Zongren]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yen Chia-kan]] | de4 = [[1-a de marto]] [[1950]] | ĝis4 = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | antaŭulo4 = [[Li Zongren]] <small>(Acting)</small> | sekvanto4 = [[Yen Chia-kan]] | ofico5 = [[Premiero de Respubliko de Ĉinio]] | de5 = [[4-a de decembro]] [[1930]] | ĝis5 = [[15-a de decembro]] [[1931]] | antaŭulo5 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | sekvanto5 = [[Chen Mingshu]] | prezidento6 = [[Lin Sen]] | de6 = [[7-a de decembro]] [[1935]] | ĝis6 = [[1-a de januaro]] [[1938]] | antaŭulo6 = [[Wang Jingwei]] | sekvanto6 = [[H. H. Kung|Hsiang-hsi Kung]] | prezidento7 = [[Lin Sen]] | de7 = [[20-a de novembro]] [[1939]] | ĝis7 = [[31-a de majo]] [[1945]] | antaŭulo7 = [[H. H. Kung|Hsiang-hsi Kung]] | sekvanto7 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | ofico8 = [[Kuomintang|Direktoro-Generalo de Kuomintango]] | de8 = [[29-a de marto]] [[1938]] | ĝis8 = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | antaŭulo8 = [[Hu Hanmin]] | sekvanto8 = [[Chiang Ching-kuo]] <small>(kiel [[Kuomintango|Prezidanto de Kuomintango]])</small> | dato de naskiĝo = [[31-a de oktobro]] [[1887]] | loko de naskiĝo = [[Fenghua]], [[Ĉinio]] | dato de morto = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | loko de morto = [[Taipei]], [[Tajvano]] | nacieco = [[ĉinoj|ĉino]] | edzo/ino = [[Soong May-ling]] | partio = [[Kuomintango]] | rilatoj = | infanoj = [[Chiang Ching-kuo]]<br />[[Chiang Wei-kuo]] | sidejo = | alma_mater = [[Akademio de Imperia Japana Armeo]] | okupo = | profesio = [[Soldato]] ([[Generalisimo]])<br />[[Politikisto]] | religio = [[Metodistoj|Metodisto]] | subskribo = | ttt-paĝo = | notoj = }} '''Ĉiang Kai-ŝek''' aŭ '''Ĉan Kajŝek''' aŭ '''Ĝiang Ĝieŝi''' (naskita la {{daton|31|oktobro|1887}}; mortinta la {{daton|5|aprilo|1975}}), oficiale konata kiel Jiăng Zhōngzhèng (蔣中正), ĉina milita kaj politika estro, iĝis ĉefo de la [[Kuomintango]] post la morto de [[Sun Jatsen]] en [[1925]]. Li komandis la [[Norda ekspedicio|Nordan ekspedicion]] por unuigi [[Ĉinio]]n kontraŭ la militestroj kaj eliĝis venke en [[1928]] kiel ĉefo de la [[Respubliko de Ĉinio]]. Jiǎng kondukis Ĉinion dum la milito por rezisti la [[Japanio|japanojn]], dum kiu la staturo de Jiǎng en Ĉinio malfortigis sed lia internacia eminenteco kreskis kiel unu el la "Kvar grandaj" estroj aliancitaj. Ĉiang provis elradiki la ĉinajn komunistojn sed malsukcesis, pro kio lia registaro devis retreti al [[Tajvano]], kie li servis kiel prezidento de la [[Tajvano|Respubliko de Ĉinio]] dum la cetero de sia vivo. <gallery> Dosiero:Cairo conference.jpg|Ĉiang Kai-ŝek, [[Franklin D. Roosevelt]] kaj [[Winston Churchill]] en la konferenco de [[Kairo]] en 1943. Dosiero:Chiangs and Stilwell.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|_Generalissimo_ kaj _Madame_ JIANG Jieshi kun Ĝenerala _Stilwell_ en Birmo ([[1942]]). --> </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|n=Kategorio:Ĉiang Kai-ŝek}} * [[Mao Zedong]] * [[Dua Mondmilito]] {{Malvarma milito}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konvertitoj al kristanismo]] [[Kategorio:Japanaj militistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ĉinio]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Ĉinio]] [[Kategorio:Ĉinaj kontraŭkomunistoj]] [[Kategorio:Ĉinaj generaloj]] [[Kategorio:Ĉinaj metodistoj]] [[Kategorio:Ĉinaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Ĉinaj militistoj de la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Ĉinaj marŝaloj]] [[Kategorio:Prezidantoj de Tajvano]] [[Kategorio:Ĉinaj socialistoj]] [[Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Homoj de la Ĉina enlanda milito]] [[Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time]] [[Kategorio:Ĉinaj regantoj]] fhbytcf0axtf4kstxyklyriflxr3t3i 9350783 9350778 2026-04-10T16:14:45Z Arbarulo 135469 konfuzoj pri lingvo kaj latinigo 9350783 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | honora titolo = | nomo = Chiang Kai-shek<br /><small>蔣介石</small><br /><small>蔣中正</small> | honora sufikso = <br /><small>[[Ordeno de Banloko|OB]]</small> | dosiero = Chiang Kai-shek（蔣中正）.jpg | grandeco de dosiero =230px | priskribo = | vico = | ofico = [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio|Prezidanto de Registara Koalicio de Ĉinio]] | prezidanto de registaro = [[Tan Yankai]]<br />[[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | de = [[10-a de oktobro]] [[1928]] | ĝis = [[15-a de decembro]] [[1931]] | antaŭulo = [[Gu Weijun]] <small>(Aktiva)</small> | sekvanto = [[Lin Sen]] | prezidanto de registaro2 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | de2 = [[1-a de aŭgusto]] [[1943]] | ĝis2 = [[20-a de majo]] [[1948]]<br /><small>Aktiva nur ĝis [[10-a de oktobro]] [[1943]]</small> | antaŭulo2 = [[Lin Sen]] | sekvanto2 = Li mem <small>(kiel [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio]])</small> | vico3 = [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio]] | prezidanto de registaro3 = [[Chang Chun]]<br />[[Wong Wen-hao]]<br />[[Sun Fo]] | vicprezidento3 = [[Li Zongren]] | de3 = [[20-a de majo]] [[1948]] | ĝis3 = [[21-a de januaro]] [[1949]] | antaŭulo3 = Li mem <small>(kiel [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio|Prezidanto de Registara koalicio de Ĉinio]])</small> | sekvanto3 = [[Li Zongren]] <small>(Aktiva)</small> | prezidanto de registaro4 = [[Yen Hsi-shan]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yu Hung-Chun]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yen Chia-kan]]<br />[[Chiang Ching-kuo]] | vicprezidento4 = [[Li Zongren]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yen Chia-kan]] | de4 = [[1-a de marto]] [[1950]] | ĝis4 = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | antaŭulo4 = [[Li Zongren]] <small>(Acting)</small> | sekvanto4 = [[Yen Chia-kan]] | ofico5 = [[Premiero de Respubliko de Ĉinio]] | de5 = [[4-a de decembro]] [[1930]] | ĝis5 = [[15-a de decembro]] [[1931]] | antaŭulo5 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | sekvanto5 = [[Chen Mingshu]] | prezidento6 = [[Lin Sen]] | de6 = [[7-a de decembro]] [[1935]] | ĝis6 = [[1-a de januaro]] [[1938]] | antaŭulo6 = [[Wang Jingwei]] | sekvanto6 = [[H. H. Kung|Hsiang-hsi Kung]] | prezidento7 = [[Lin Sen]] | de7 = [[20-a de novembro]] [[1939]] | ĝis7 = [[31-a de majo]] [[1945]] | antaŭulo7 = [[H. H. Kung|Hsiang-hsi Kung]] | sekvanto7 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | ofico8 = [[Kuomintang|Direktoro-Generalo de Kuomintango]] | de8 = [[29-a de marto]] [[1938]] | ĝis8 = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | antaŭulo8 = [[Hu Hanmin]] | sekvanto8 = [[Chiang Ching-kuo]] <small>(kiel [[Kuomintango|Prezidanto de Kuomintango]])</small> | dato de naskiĝo = [[31-a de oktobro]] [[1887]] | loko de naskiĝo = [[Fenghua]], [[Ĉinio]] | dato de morto = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | loko de morto = [[Taipei]], [[Tajvano]] | nacieco = [[ĉinoj|ĉino]] | edzo/ino = [[Soong May-ling]] | partio = [[Kuomintango]] | rilatoj = | infanoj = [[Chiang Ching-kuo]]<br />[[Chiang Wei-kuo]] | sidejo = | alma_mater = [[Akademio de Imperia Japana Armeo]] | okupo = | profesio = [[Soldato]] ([[Generalisimo]])<br />[[Politikisto]] | religio = [[Metodistoj|Metodisto]] | subskribo = | ttt-paĝo = | notoj = }} '''Chiang Kai-shek''' (tiel en la [[kantona lingvo]]; per ĉinaj literoj 蔣介石, en la [[norma ĉina]] '''Jiǎng Jièshí''', oficiale konata kiel Jiăng Zhōngzhèng 蔣中正; naskita la {{daton|31|oktobro|1887}}, mortinta la {{daton|5|aprilo|1975}}), ĉina milita kaj politika estro, iĝis ĉefo de la [[Kuomintango]] post la morto de [[Sun Yat-sen]] en [[1925]]. Li komandis la [[Norda ekspedicio|Nordan ekspedicion]] por unuigi [[Ĉinio]]n kontraŭ la militestroj kaj eliĝis venke en [[1928]] kiel ĉefo de la [[Respubliko de Ĉinio]]. Jiǎng kondukis Ĉinion dum la milito por rezisti la [[Japanio|japanojn]], dum kiu la staturo de Jiǎng en Ĉinio malfortigis sed lia internacia eminenteco kreskis kiel unu el la "Kvar grandaj" estroj aliancitaj. Li provis elradiki la ĉinajn komunistojn sed malsukcesis, pro kio lia registaro devis retiriĝi al [[Tajvano]], kie li servis kiel prezidento de la [[Tajvano|Respubliko de Ĉinio]] dum la cetero de sia vivo. <gallery> Dosiero:Cairo conference.jpg|Chiang Kai-shek, [[Franklin D. Roosevelt]] kaj [[Winston Churchill]] en la konferenco de [[Kairo]] en 1943. Dosiero:Chiangs and Stilwell.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|_Generalissimo_ kaj _Madame_ JIANG Jieshi kun Ĝenerala _Stilwell_ en Birmo ([[1942]]). --> </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|n=Kategorio:Ĉiang Kai-ŝek}} * [[Mao Zedong]] * [[Dua Mondmilito]] {{Malvarma milito}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konvertitoj al kristanismo]] [[Kategorio:Japanaj militistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ĉinio]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Ĉinio]] [[Kategorio:Ĉinaj kontraŭkomunistoj]] [[Kategorio:Ĉinaj generaloj]] [[Kategorio:Ĉinaj metodistoj]] [[Kategorio:Ĉinaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Ĉinaj militistoj de la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Ĉinaj marŝaloj]] [[Kategorio:Prezidantoj de Tajvano]] [[Kategorio:Ĉinaj socialistoj]] [[Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Homoj de la Ĉina enlanda milito]] [[Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time]] [[Kategorio:Ĉinaj regantoj]] 6xsmlv55ttaegwrg9nct53jx92ggly8 9350784 9350783 2026-04-10T16:15:13Z Arbarulo 135469 9350784 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | honora titolo = | nomo = Chiang Kai-shek<br /><small>蔣介石</small><br /><small>蔣中正</small> | honora sufikso = <br /><small>[[Ordeno de Banloko|OB]]</small> | dosiero = Chiang Kai-shek（蔣中正）.jpg | grandeco de dosiero =230px | priskribo = | vico = | ofico = [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio|Prezidanto de Registara Koalicio de Ĉinio]] | prezidanto de registaro = [[Tan Yankai]]<br />[[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | de = [[10-a de oktobro]] [[1928]] | ĝis = [[15-a de decembro]] [[1931]] | antaŭulo = [[Gu Weijun]] <small>(Aktiva)</small> | sekvanto = [[Lin Sen]] | prezidanto de registaro2 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | de2 = [[1-a de aŭgusto]] [[1943]] | ĝis2 = [[20-a de majo]] [[1948]]<br /><small>Aktiva nur ĝis [[10-a de oktobro]] [[1943]]</small> | antaŭulo2 = [[Lin Sen]] | sekvanto2 = Li mem <small>(kiel [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio]])</small> | vico3 = [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio]] | prezidanto de registaro3 = [[Chang Chun]]<br />[[Wong Wen-hao]]<br />[[Sun Fo]] | vicprezidento3 = [[Li Zongren]] | de3 = [[20-a de majo]] [[1948]] | ĝis3 = [[21-a de januaro]] [[1949]] | antaŭulo3 = Li mem <small>(kiel [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio|Prezidanto de Registara koalicio de Ĉinio]])</small> | sekvanto3 = [[Li Zongren]] <small>(Aktiva)</small> | prezidanto de registaro4 = [[Yen Hsi-shan]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yu Hung-Chun]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yen Chia-kan]]<br />[[Chiang Ching-kuo]] | vicprezidento4 = [[Li Zongren]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yen Chia-kan]] | de4 = [[1-a de marto]] [[1950]] | ĝis4 = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | antaŭulo4 = [[Li Zongren]] <small>(Acting)</small> | sekvanto4 = [[Yen Chia-kan]] | ofico5 = [[Premiero de Respubliko de Ĉinio]] | de5 = [[4-a de decembro]] [[1930]] | ĝis5 = [[15-a de decembro]] [[1931]] | antaŭulo5 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | sekvanto5 = [[Chen Mingshu]] | prezidento6 = [[Lin Sen]] | de6 = [[7-a de decembro]] [[1935]] | ĝis6 = [[1-a de januaro]] [[1938]] | antaŭulo6 = [[Wang Jingwei]] | sekvanto6 = [[H. H. Kung|Hsiang-hsi Kung]] | prezidento7 = [[Lin Sen]] | de7 = [[20-a de novembro]] [[1939]] | ĝis7 = [[31-a de majo]] [[1945]] | antaŭulo7 = [[H. H. Kung|Hsiang-hsi Kung]] | sekvanto7 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | ofico8 = [[Kuomintang|Direktoro-Generalo de Kuomintango]] | de8 = [[29-a de marto]] [[1938]] | ĝis8 = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | antaŭulo8 = [[Hu Hanmin]] | sekvanto8 = [[Chiang Ching-kuo]] <small>(kiel [[Kuomintango|Prezidanto de Kuomintango]])</small> | dato de naskiĝo = [[31-a de oktobro]] [[1887]] | loko de naskiĝo = [[Fenghua]], [[Ĉinio]] | dato de morto = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | loko de morto = [[Taipei]], [[Tajvano]] | nacieco = [[ĉinoj|ĉino]] | edzo/ino = [[Soong May-ling]] | partio = [[Kuomintango]] | rilatoj = | infanoj = [[Chiang Ching-kuo]]<br />[[Chiang Wei-kuo]] | sidejo = | alma_mater = [[Akademio de Imperia Japana Armeo]] | okupo = | profesio = [[Soldato]] ([[Generalisimo]])<br />[[Politikisto]] | religio = [[Metodistoj|Metodisto]] | subskribo = | ttt-paĝo = | notoj = }} '''Chiang Kai-shek''' (tiel en la [[kantona lingvo]]; per ĉinaj literoj 蔣介石, en la [[norma ĉina lingvo]] '''Jiǎng Jièshí''', oficiale konata kiel Jiăng Zhōngzhèng 蔣中正; naskita la {{daton|31|oktobro|1887}}, mortinta la {{daton|5|aprilo|1975}}), ĉina milita kaj politika estro, iĝis ĉefo de la [[Kuomintango]] post la morto de [[Sun Yat-sen]] en [[1925]]. Li komandis la [[Norda ekspedicio|Nordan ekspedicion]] por unuigi [[Ĉinio]]n kontraŭ la militestroj kaj eliĝis venke en [[1928]] kiel ĉefo de la [[Respubliko de Ĉinio]]. Jiǎng kondukis Ĉinion dum la milito por rezisti la [[Japanio|japanojn]], dum kiu la staturo de Jiǎng en Ĉinio malfortigis sed lia internacia eminenteco kreskis kiel unu el la "Kvar grandaj" estroj aliancitaj. Li provis elradiki la ĉinajn komunistojn sed malsukcesis, pro kio lia registaro devis retiriĝi al [[Tajvano]], kie li servis kiel prezidento de la [[Tajvano|Respubliko de Ĉinio]] dum la cetero de sia vivo. <gallery> Dosiero:Cairo conference.jpg|Chiang Kai-shek, [[Franklin D. Roosevelt]] kaj [[Winston Churchill]] en la konferenco de [[Kairo]] en 1943. Dosiero:Chiangs and Stilwell.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|_Generalissimo_ kaj _Madame_ JIANG Jieshi kun Ĝenerala _Stilwell_ en Birmo ([[1942]]). --> </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|n=Kategorio:Ĉiang Kai-ŝek}} * [[Mao Zedong]] * [[Dua Mondmilito]] {{Malvarma milito}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konvertitoj al kristanismo]] [[Kategorio:Japanaj militistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ĉinio]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Ĉinio]] [[Kategorio:Ĉinaj kontraŭkomunistoj]] [[Kategorio:Ĉinaj generaloj]] [[Kategorio:Ĉinaj metodistoj]] [[Kategorio:Ĉinaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Ĉinaj militistoj de la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Ĉinaj marŝaloj]] [[Kategorio:Prezidantoj de Tajvano]] [[Kategorio:Ĉinaj socialistoj]] [[Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Homoj de la Ĉina enlanda milito]] [[Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time]] [[Kategorio:Ĉinaj regantoj]] 9jknntsk091tjup2xurpqpxnmwkw2mr 9350785 9350784 2026-04-10T16:16:36Z Arbarulo 135469 9350785 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | honora titolo = | nomo = Chiang Kai-shek<br /><small>蔣介石</small><br /><small>蔣中正</small> | honora sufikso = <br /><small>[[Ordeno de Banloko|OB]]</small> | dosiero = Chiang Kai-shek（蔣中正）.jpg | grandeco de dosiero =230px | priskribo = | vico = | ofico = [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio|Prezidanto de Registara Koalicio de Ĉinio]] | prezidanto de registaro = [[Tan Yankai]]<br />[[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | de = [[10-a de oktobro]] [[1928]] | ĝis = [[15-a de decembro]] [[1931]] | antaŭulo = [[Gu Weijun]] <small>(Aktiva)</small> | sekvanto = [[Lin Sen]] | prezidanto de registaro2 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | de2 = [[1-a de aŭgusto]] [[1943]] | ĝis2 = [[20-a de majo]] [[1948]]<br /><small>Aktiva nur ĝis [[10-a de oktobro]] [[1943]]</small> | antaŭulo2 = [[Lin Sen]] | sekvanto2 = Li mem <small>(kiel [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio]])</small> | vico3 = [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio]] | prezidanto de registaro3 = [[Chang Chun]]<br />[[Wong Wen-hao]]<br />[[Sun Fo]] | vicprezidento3 = [[Li Zongren]] | de3 = [[20-a de majo]] [[1948]] | ĝis3 = [[21-a de januaro]] [[1949]] | antaŭulo3 = Li mem <small>(kiel [[Prezidento de Respubliko de Ĉinio|Prezidanto de Registara koalicio de Ĉinio]])</small> | sekvanto3 = [[Li Zongren]] <small>(Aktiva)</small> | prezidanto de registaro4 = [[Yen Hsi-shan]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yu Hung-Chun]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yen Chia-kan]]<br />[[Chiang Ching-kuo]] | vicprezidento4 = [[Li Zongren]]<br />[[Chen Cheng]]<br />[[Yen Chia-kan]] | de4 = [[1-a de marto]] [[1950]] | ĝis4 = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | antaŭulo4 = [[Li Zongren]] <small>(Acting)</small> | sekvanto4 = [[Yen Chia-kan]] | ofico5 = [[Premiero de Respubliko de Ĉinio]] | de5 = [[4-a de decembro]] [[1930]] | ĝis5 = [[15-a de decembro]] [[1931]] | antaŭulo5 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | sekvanto5 = [[Chen Mingshu]] | prezidento6 = [[Lin Sen]] | de6 = [[7-a de decembro]] [[1935]] | ĝis6 = [[1-a de januaro]] [[1938]] | antaŭulo6 = [[Wang Jingwei]] | sekvanto6 = [[H. H. Kung|Hsiang-hsi Kung]] | prezidento7 = [[Lin Sen]] | de7 = [[20-a de novembro]] [[1939]] | ĝis7 = [[31-a de majo]] [[1945]] | antaŭulo7 = [[H. H. Kung|Hsiang-hsi Kung]] | sekvanto7 = [[T. V. Soong|Soong Tse-ven]] | ofico8 = [[Kuomintang|Direktoro-Generalo de Kuomintango]] | de8 = [[29-a de marto]] [[1938]] | ĝis8 = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | antaŭulo8 = [[Hu Hanmin]] | sekvanto8 = [[Chiang Ching-kuo]] <small>(kiel [[Kuomintango|Prezidanto de Kuomintango]])</small> | dato de naskiĝo = [[31-a de oktobro]] [[1887]] | loko de naskiĝo = [[Fenghua]], [[Ĉinio]] | dato de morto = [[5-a de aprilo]] [[1975]] | loko de morto = [[Taipei]], [[Tajvano]] | nacieco = [[ĉinoj|ĉino]] | edzo/ino = [[Soong May-ling]] | partio = [[Kuomintango]] | rilatoj = | infanoj = [[Chiang Ching-kuo]]<br />[[Chiang Wei-kuo]] | sidejo = | alma_mater = [[Akademio de Imperia Japana Armeo]] | okupo = | profesio = [[Soldato]] ([[Generalisimo]])<br />[[Politikisto]] | religio = [[Metodistoj|Metodisto]] | subskribo = | ttt-paĝo = | notoj = }} '''Chiang Kai-shek''' (tiel en la [[kantona lingvo]], per ĉinaj literoj 蔣介石, en la [[norma ĉina lingvo]] '''Jiǎng Jièshí'''; oficiale konata kiel Jiăng Zhōngzhèng 蔣中正; naskita la {{daton|31|oktobro|1887}}, mortinta la {{daton|5|aprilo|1975}}), ĉina milita kaj politika estro, iĝis ĉefo de la [[Kuomintango]] post la morto de [[Sun Yat-sen]] en [[1925]]. Li komandis la [[Norda ekspedicio|Nordan ekspedicion]] por unuigi [[Ĉinio]]n kontraŭ la militestroj kaj eliĝis venke en [[1928]] kiel ĉefo de la [[Respubliko de Ĉinio]]. Jiǎng kondukis Ĉinion dum la milito por rezisti la [[Japanio|japanojn]], dum kiu la staturo de Jiǎng en Ĉinio malfortigis sed lia internacia eminenteco kreskis kiel unu el la "Kvar grandaj" estroj aliancitaj. Li provis elradiki la ĉinajn komunistojn sed malsukcesis, pro kio lia registaro devis retiriĝi al [[Tajvano]], kie li servis kiel prezidento de la [[Tajvano|Respubliko de Ĉinio]] dum la cetero de sia vivo. <gallery> Dosiero:Cairo conference.jpg|Chiang Kai-shek, [[Franklin D. Roosevelt]] kaj [[Winston Churchill]] en la konferenco de [[Kairo]] en 1943. Dosiero:Chiangs and Stilwell.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|_Generalissimo_ kaj _Madame_ JIANG Jieshi kun Ĝenerala _Stilwell_ en Birmo ([[1942]]). --> </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|n=Kategorio:Ĉiang Kai-ŝek}} * [[Mao Zedong]] * [[Dua Mondmilito]] {{Malvarma milito}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konvertitoj al kristanismo]] [[Kategorio:Japanaj militistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ĉinio]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Ĉinio]] [[Kategorio:Ĉinaj kontraŭkomunistoj]] [[Kategorio:Ĉinaj generaloj]] [[Kategorio:Ĉinaj metodistoj]] [[Kategorio:Ĉinaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Ĉinaj militistoj de la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Ĉinaj marŝaloj]] [[Kategorio:Prezidantoj de Tajvano]] [[Kategorio:Ĉinaj socialistoj]] [[Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Homoj de la Ĉina enlanda milito]] [[Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time]] [[Kategorio:Ĉinaj regantoj]] fqevd8e99urz6r8g4btyseeyh4jlvd4 0 30847 9351066 9196386 2026-04-11T09:57:51Z Sj1mor 12103 9351066 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Flickr - boellstiftung - Ernst Ulrich von Weizsäcker.jpg|eta|Ernst Ulrich von Weizsäcker en 2010]] D-ro '''Ernst Ulrich''' Freiherr '''von Weizsäcker''' (naskiĝis la {{daton|25|junio|1939}} en [[Zuriko]]) estas [[Germanio|germana]] [[naturscienco|natursciencisto]] kaj [[politiko|politikisto]] de [[Socialdemokrata Partio de Germanio|Socialdemokrata Partio de Germanio (SPD)]]. == Familio == Ernst Ulrich von Weizsäcker estas filo de la fizikisto [[Carl Friedrich von Weizsäcker]] kaj nevo de la eksa federacia prezidento de [[Germanio]] [[Richard von Weizsäcker]]. Li estas edzo kaj havas kvin infanojn. == Eduko kaj profesio == Post [[abituriento|abiturienta]] ekzameno [[1958]] en [[Göttingen]] Weizsäcker studis [[kemio]]n kaj [[fiziko]]n en [[Hamburg]]. En la jaro [[1966]] li iĝis [[diplomo|diplom]][[fizikisto]] kaj [[1968]] [[doktoro|Dr. rer. nat.]] en la [[Universitato Freiburg]]. De [[1969]] ĝis [[1972]] li estis scienca kunlaboranto de ''Evangelische Studiengemeinschaft'' en [[Heidelberg]]. 1972 li estis nomumita [[profesoro]] pri [[biologio]] de la [[Universitato Essen]]. De [[1975]] ĝis [[1980]] li estis [[universitata prezidanto|prezidanto]] de la [[Universitato Kassel]]. [[1981]] li transiris al la [[UNO-Centro pri Scienco kaj Tekniko]] en [[New York]]. Poste li estis de [[1984]] ĝis [[1991]] direktoro de la [[Instituto pri Eŭropa Naturmedia Politiko]] ([[Bonn]], [[Paris]], [[London]]). De [[1991]] ĝis [[2000]] li prezidis en la [[Wuppertal-Instituto pri Klimato, Naturmedio, Energio]]. == Partio == Ekde [[1966]] li estas membro de [[Socialdemokrata Partio de Germanio]] (Sozialdemokratische Partei Deutschlands,SPD). Tie li unue engaĝiĝis en la junulara asocio [[Jungsozialisten]], kies prezidanto li estis de [[1966]] ĝis [[1968]]. En la jaroj [[1968]] ĝis [[1972]] kaj [[1999]] ĝis [[2001]] li estis estrano de la landa asocio de SPD en [[Badeno-Vurtembergo]]. == Parlamentano == Ekde [[1998]] li estas membro de la germana federacia parlamento. Tie de [[marto]] [[2000]] ĝis [[oktobro]] [[2002]] li prezidis la enket-komisionon "Globaliĝo de la mondekonomio - defioj kaj respondoj" (''Globalisierung der Weltwirtschaft - Herausforderung und Antworten''). Ekde novembro 2002 li estas prezidanto de la Komisiono pri natura medio, naturprotekto kaj sekureco de reaktoroj. Ernst Ulrich von Weizsäcker estas (per 42,0 % de la voĉoj) rekte elektita parlamenta delegito de la elektoregiono 259([[Stuttgart]] I). == Socia Engaĝiĝo == Weizsäcker de [[1988]] ĝis [[1991]] estis prezidanto de [[Vereinigung Deutscher Wissenschaftler]]. Ekde [[1991]] li membras en [[Klubo de Romo]]. Ekde [[1997]] li estas membro de la prezidantaro de la [[Germana Eklezia Foiro]]. == Honorigoj == * [[1986]] Duke of [[Edinburgh]]-ormedalo de [[WWF]] * [[2000]] Honora doktoro de [[Universitato Soka]], [[Japanio]] * [[2001]] Premio Takeda == Gravaj publikaĵoj == * [[Faktor VIER]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://weizsaecker.bawue.spd.de/ Retejo de Ernst Ulrich von Weizsäcker] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050324002305/http://weizsaecker.bawue.spd.de/ |date=2005-03-24 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Weizsacker, Ernst Ulrich von}} [[Kategorio:Germanaj politikistoj]] [[Kategorio:Federacia Meritkruco (Germanio)]] [[Kategorio:Membroj de la Roma Klubo]] [[Kategorio:Familio Weizsäcker|Ernst Ulrich]] gd5rexprij0bc4wntbuyf0dw6vdg1jv 0 31751 9350751 9259677 2026-04-10T15:06:06Z Sj1mor 12103 9350751 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|priskribo=Lignogravuraĵo de Josquin des Prez el 1611, kopiita de nun malaperinta oleopentraĵo, kiu estis farita dum lia vivotempo.<ref>Macey, Grove, §8.</ref>}} <!--[[Dosiero:Josquin des Prez.jpg|eta|dekstra|]]--> '''Josquin des Prez''' (naskiĝinta inter [[1450]] kaj [[1455]] – mortinta [[27-a de aŭgusto]] [[1521]]), ofte simple nomata '''Josquin''', estis [[Franc-Flandra Skolo|franc-flandra]] [[komponisto]] de la [[Renesanca muziko|renesanco]]. Li estas ankaŭ konata kiel '''Josquin Desprez''', [[Franca lingvo|franca]] versio de la [[Nederlanda lingvo|nederlanda]] "Josken Van De Velde", diminutivo de "Joseph Van De Velde", kaj latinigita kiel Josquinus Pratensis, alternative Jodocus Pratensis. Li estis la plej fama eŭropa komponisto inter [[Guillaume Dufay]] kaj [[Giovanni Pierluigi da Palestrina|Palestrina]], kaj kutime oni konsideras lin kiel centrulo de la [[Franc-Flandra Skolo]]. Josquin estas konsiderata fare de eruditoj kiel la unua majstro de la [[Renesanco|altrenesanca stilo]] de [[polifonio|polifonia]] voĉkanta muziko, kiu elmergiĝis dum lia vivotempo Dum la 16-a jarcento Josquin iom post iom akiris la reputacion kiel la plej grava komponisto de la epoko, lia regado de tekniko kaj esprimo estis universale imitata kaj admirata. Verkisto same diversaj kiel [[Baldassare Castiglione]] kaj [[Martin Luther]] skribis pri lia reputacio kaj famo; teoriistoj kiel ekz. [[Heinrich Glarean]] kaj [[Gioseffo Zarlino]] opiniis lian stilon kiel tiu, kiu plej bone reprezentas perfektecon.<ref>Wegman, en Sherr, p. 21–25.</ref> Li estis tiom admirata, ke kopiistoj atribuis al li multajn anonimajn komponaĵojn, eble por kreskigi iliajn vendojn.<ref>Reese, Grove</ref> Almenaŭ 374 verkojn oni atribuis al li;<ref>Wegman, en Sherr, p. 28.</ref> Nur post la apero de moderna analitika klereco kelkaj el tiuj misatribuaĵoj estis reviziita surbaze de stilaj trajtoj kaj manskribaj atestoj. Eĉ spite de la ega reputacio de Josquin daŭranta ĝis komence de la [[Baroka muziko|baroka erao]] kaj revivigita en la 20-a jarcento lia biografio estas mistera, kaj ni preskaŭ nenion scias pri lia presoneco. La ununura transviva verko, kiu estintus el lia propra mano, eble estas skribaĉaĵo sur la muro de la [[Siksta Kapelo]], kaj nur unu samtempula mencio pri lia karaktero estas konata, en letero al [[Ercole d'Este I|Duko Ercole la 1-a]] de [[Ferrara]]. La vivoj de dekoj da malpli gravaj komponistoj el la renesanco estas pli bone dokumentitaj ol la vivo de Josquin.<ref>Wegman, en Sherr, p. 21–22.</ref> Josquin skribis kaj sakralan kaj profanan muzikon en ĉiuj voĉkantaj formoj gravaj tiuteme inkluzive [[meso (muziko)|mesojn]], [[moteto]]jn, [[kanzono]]jn kaj [[frotolo]]jn. Dum la [[16-a jarcento]] li estis laŭdata kaj pro sia plej altgrada melodikrea talento kaj pro sia inventemo rilate la aplikadon de komponteknikoj. En la moderna epoko eruditoj provis esplori la bazajn detalojn de lia biografio kaj difini la ĉefajn trajtojn de lia stilo por ĝustigi misatribuadojn, tasko kiu montriĝis kiel malfacila. Josquin ŝatis solvi komponproblemojn diversmaniere en sinsekvaj komponaĵoj, samkiel faris [[Igor Stravinski|Stravinski]] pli ol 400 jarojn poste. Kelkfoje li verkis en asketa stilo evitanta ornamaĵojn, kaj aliajn fojojn li skribis muzikon postulantan konsinderindan virtuozecon.<ref>Sherr, p. 3.</ref> [[Heinrich Glarean]] skribis en [[1547]], ke Josquin ne nur estis " bonega virtuozo" (la Latinan oni ankaŭ povas traduki kiel "renomisto"), sed kapablis esti "mokulo" efektive uzanta satiron.<ref>Glareanus, quoted in Sherr, p. 3.</ref> Dum kiam la ĉefcelo de la esploro en la lastaj jaroj konsistis en tio, eligi el la Ĵoskena katalogo muzikaĵojn inkluzive kelkajn el siaj plej famaj verkoj por reatribui ilin al samtempuloj liaj, la resta muziko reprezentas kelkajn el liaj plej famaj kaj daŭremaj de la renesanco.<ref>Sherr, p. 10.</ref> == Vivo == === Naskiĝo kaj frua kariero === Nur malmultan oni konas kun certeco pri la frua vivo de Josquin. Multa estas deduktita kaj spekulativa, kvankam multnombraj indico elmergiĝis el liaj verkoj kaj la skriboj de samepokaj komponistoj, teoriistoj kaj verkistoj el la venontaj generacioj. Josquin naskiĝis en la teritorio de la [[Duko de Burgonjo]], kaj eble naskiĝis aŭ en [[Henegovio]] (nun [[Belgio]]) aŭ tuj trans la limo en nuna [[Francio]], dum kelktempo en lia vivo li estis klasifikita laŭleĝe kiel franco (ekz. kiam li faris sian testamenton). Josquin longtempe estis miksita kun similnoma viro nome Josquin de Kessalia, naskiĝinta ĉ. [[1440]], kiu kantis en [[Milano]] ekde [[1459]] ĝis [[1474]], mortinta en [[1498]]. Plej lasttempaj esploroj montris, ke Josquin des Prez naskiĝis ĉ. [[1450]] aŭ malmultajn jarojn poste kaj iris Italien nur en la fruaj 1480-aj jaroj. Ĉ. [[1466]], eble post la morto de sia patro, Josquin estis nomata laŭ siaj geonkloj, Gilles Lebloitte dit Desprez kaj Jacque Banestonne, kiel ilia heredonto. Ilia testamento dokumentas la aktualan kromnomon de Josquin kiel Lebloitte. Laŭ Matthews kaj Merkley, "des Prez" estis moknomo.<ref>Lora Matthews kaj Paul Merkley, "Josquin des Prez", en ''The Journal of Musicology'', somere 1998.</ref> Laŭ raporto el la jaro [[1633]] de amiko kaj bibliotekisto de [[Kardinalo Richelieu]], Claude Hémeré, kiu uzis la registritajn dokumentojn de la monaĥejo [[Sankta Kvintino, Francio]],<ref>Gustave Reese k.a., ''High Renaissance Masters''. Novjorko: W.W. Norton & Company, 1984.</ref> Josquin iĝis ĥorknabo ĉe Sankta Kvintino, verŝajne ĉ. 1460, kaj deĵoris tie kiel muzikisto. Eble li studis kontrapunkton ĉe [[Johannes Ockeghem|Ockeghem]], kiun li admiregis dumvive: tion aludas kaj la atestadoj de [[Gioseffo Zarlino]] kaj [[Lodovico Zacconi]], verkontaj poste en la [[16-a jarcento]], kaj la elokventa lamento de Josquin pri la morto de Ockeghem en [[1497]], ''[[Nymphes des bois|Nymphes des bois/Requiem aeternam]]'', baziĝanta sur poemo de [[Jean Molinet]].<ref name="Macey, Grove">Macey, Grove</ref> Ĉiuj registraĵoj de Sankta Kvintino estis detruitaj en [[1669]]; tamen la katedralo tie estis centro de muzikado por la tuta distrikto kaj aldone grava centro de reĝa patroneco. Kaj [[Jean Mouton]] kaj [[Loyset Compère]] estis entombigitaj tie, kaj eble certas ke Josquin akiris siajn postajn rilatojn kun la franca reĝa kapelo dum fruaj spertoj ĉe Sankta Kvintino. La unua konkreta reistrado de sia dungiteco datiĝas je la [[19-a de aprilo]] [[1477]] kaj tiu ĉi montras, ke li estis kantisto ĉe la kapelo de René, duko de Anjou, en [[Aix-en-Provence]]. Li restis finfine ĝis [[1478]]. Ne ekzistas certaj registradoj pri liaj delokigoj por la periodo inter marto 1478 kaj [[1483]], sed se li restintus je la servoj de René, li translokiĝus al [[Parizo]] en [[1481]] kune kun la tuta kapelo. Unu el la fruaj motetoj de Josquin, ''Misericordias Domini in aeternum cantabo'', aludas rektan rilaton kun [[Ludoviko la 11-a]], kiu tiutempe estas reĝo. En [[1483]] Josquin relokiĝis al Condé por postuli sian heredaĵon de siaj geonkloj, kiuj verŝajne estis mortigitaj per la armeo de [[Ludoviko la 11-a]] en majo [[1478]], kiam tiu sieĝis la urbon, enfermis la loĝantaron en la preĝejon kaj brulmortigis ilin vivantajn.<ref name="Macey, Grove">Macey, Grove</ref> === Milano === La periodo de [[1480]] ĝis [[1482]] konsternis biografiistojn: ekzistas kelkaj neakordigeblaj atestoj sugestiantaj ke Josqin aŭ estis ankoraŭ en [[Francio]] aŭ ke li jam deĵoris ĉe la familio [[Sforza]], precipe ĉe Ascanio Sforza, kiu estis ekzilita de Milano kaj rezidis dumtempe en Ferrara aŭ [[Napolo]]. Loĝado en [[Ferrara]] dum la fruaj 1480-aj jaroj klarigus la ''Missa Hercules dux Ferrariae'', komponita por Ercole d'Este, sed kiu laŭstile ne konformas kun la kutima dato de [[1503]] – [[1504]], kiam Josquin tutcerte estis en Ferrara. Alternative oni sugestiis, ke Josquin kelktempon en [[Hungario]], surbaze de romano el la mezo de la [[16-a jarcento]] priskribanta la hungaran kortegon en tiuj jaroj kaj inkludante Josquin kiel unu el la surlokaj muzikistoj.<ref name="Macey, Grove"/> Oni scias, ke Josquin aŭ en [[1483]] aŭ en [[1484]] estis je la servo de la familio Sforza family en Milano. Dungita ĉe ili li vojaĝis al Romo kaj eble al Parizo; en Milano li konatiĝis kun [[Franchinus Gaffurius]], kiu estis ''kapelmajstro'' de la tiea katedralo. Li estis denove en Milano en [[1489]] post vojaĝperiodo, sed li forlasis ĝin samjare. === Romo === Ekde [[1489]] ĝis [[1495]] Josquin estis membro de la papa ĥoro, unue sub papo [[Inocento la 8-a]] kaj poste sub la [[Borgia]] papo [[Aleksandro la 6-a]]. Eble li ekdeĵoris tie kiel kantisto substituante [[Gaspar van Weerbeke]], kiu samtempe reiris al Milano. Tie le eble estas tiu, kiu gratis sian nomon en la muron de la Sikstina Kapelo; antaŭ nelonge laboristoj restaŭrantaj la kapelon malkovris enskribon "JOSQUINJ". Ĉar estis tradicio inter kantistoj, grati siajn nomojn en la murojn, kaj centoj da nomoj estis enskribitaj tie dum la tempo ekde la 15-a ĝis la [[18-a jarcento]]j, oni konsideras kiel verŝajne, ke la enskribo devenas de Josquin – kaj se estus tiel, tio ĉi estus lia ununura transviva aŭtografo.<ref>Pietschmann</ref><ref>Sherr, frontispiece</ref> Dum ĉi tiu periodo evoluis la matura stilo de Josquin; se li alprenis en Milano la influon de serena itala profanmuziko, en [[Romo]] li rafinis siajn teknikojn de sakrala muziko. Kelkaj motetoj siaj datiĝas dum la jaroj, kiujn li pasigis en la papa kapelo. === Foriro de Romo; Francio === Ĉ. [[1498]] Josquin plej verŝajne reeniris la servon je la familio Sforza, laŭ indikoj en kelkaj leteroj inter la familioj [[Gonzaga]] kaj Sforza.<ref name="Macey, Grove"/> Eble li ne restis longe en Milano, ĉar en [[1499]] [[Ludoviko la 12-a]] militakiris Milanon dum sia invado en nordan Italion kaj malliberigis la antaŭajn dungintojn de Josquin. Je ĉi tiu tempo Josquin plej verŝajne reiris al Francio, kvankam mankas dokumentoj pri lia kariero ĉirkaŭ la ŝanĝo de la jarcentoj. Antaŭ ol li forlasis Italion, li plej verŝajne verkis unu el siaj plej famaj profanaj komponaĵoj, la frotolon ''[[El Grillo]]'' samkiel ''In te Domine speravi'' ("Mi metis mian esperon en vi, Sinjor‘"), baziĝanta sur psalmo 30. Ĉilasta komponaĵo povus esti kaŝita referenco al la religia reformisto [[Girolamo Savonarola]], kiun oni ŝtiparumis en Florenco je [[1498]], kaj kiun Josquin aparte respektis; la teksto estis la favorita psalmo de la monaĥo, meditado kiun li lasis nekompleta antaŭ ol lia ekzekuto.<ref>Macey, p.155.</ref> Kelkaj el la komponaĵoj de Josquin, ekz. la instrumenta ''Vive le roy'', oni provizore datigis en la periodon de ĉ. [[1500]], kiam li estis en Francio. Moteto ''Memor esto verbi tui servo tuo'' ("Memoru Vian promeson al Via servanto") estis, laŭ kion [[Heinrich Glarean]] skribis en ''Dodecachordon'' en [[1547]], komponita kiel eleganta admono al la reĝo plenumi la promeson de [[prebendo]] al Josquin, kiun li forgesintis plenumi. Laŭ la historio de Glarean tio efikis: la kortego aplaŭdis, kaj la reĝo donis al Josquin sian prebendon. Ricevinte ĝin Josquin laŭraporte verkis moteton pri la teksto ''Benefecisti servo tuo, Domine'' ("Sinjoro, Vi agis grace al Via servanto") por montri sian dankemon al la reĝo.<ref>David W. Barber, ''If It Ain't Baroque: More Music History as It Ought to Be Taught'' ([[Toronto]]: Sound and Vision, [[1992]]), p.34.</ref> === Ferrara === [[Dosiero:ercole I d'Este.jpg|250px|eta|Ercole la 1-a d'Este estis grava patrono de artoj dum la itala renesanco; li estis la dunginto de Josquin en [[1503]] kaj [[1504]].]] Josquin verŝajne restis je la servo de [[Ludoviko la 12-a]] ĝis 1503, kiam [[Ercole d'Este I|duko Ercole la 1-a]] de [[Ferrara]] dungis lin por la tiea kapelo. El tiu ĉi tempo transvivas unu el la maloftaj mencioj pri la personeco de Josquin. Antaŭ ol dungi Josquin, unu el la helpantoj de duko Ercole rekomendis, ke tiu dungu anstataŭ [[Heinrich Isaac]], ĉar Isaac estas pli akordiĝema, pli kompanema, estas pli volema komponi je ordro kaj kostus konsiderinde malpli (120 [[dukato]]j kontraŭ 200). Ercole tamen elektis Josquin.<ref name="Macey, Grove">Macey, Grove</ref> Estante en Ferrara Josquin verkis kelkajn el siaj plej famaj komponaĵoj inkluzive la sobran ''[[Miserere (Josquin)|Miserere]]'' influita de [[Girolamo Savonarola|Savonarola]],<ref>Macey, p. 184.</ref> kiu iĝis unu el la plejmulte motetoj de la 16-a jarcento; la ĝisfunde kontrasta virtuoza moteto ''Virgo Salutiferi'';<ref>John Milsom, in Sherr, p. 307.</ref> kaj eble la ''[[Missa Hercules Dux Ferrariae]]'', kiu estas verkita super ''[[kanto firma]]'' deduktita de la muzikaj literoj en la nomo de la duko, tekniko konata kiel ''[[soggetto cavato]]''. Josquin ne restis longe en Ferrara. Pesteksplodo somere [[1503]] instigis la evakuadon de la duko kaj sia familio samkiel de du trionoj de la civitanoj, kaj Josquin foriris aprilon de la venonta jaro, eble ankaŭ por eskapi la peston. Lia anstataŭanto, [[Jacob Obrecht]], mortis pro la pesto somere [[1505]],<ref name="Macey, Grove"/> anstataŭote per [[Antoine Brumel]] en [[1506]], kiu restis ĝis la malfondado de la kapelo en [[1510]]. === Emeritiĝo en Condé-sur-l'Escaut === Josquin iris rekte de Ferrara al sia hejmregiono [[Condé-sur-l'Escaut]], sudoriente de [[Lille]] ĉe la ĉitempa landlimo inter [[Belgio]] kaj [[Francio]], estiĝante [[preposto]] de la kolegia preĝejo ''Notre Dame'' la 3-an de majo [[1504]], ampleksa muzika institucio, kiun li estris ĝisfine de sia. La kapitulo de la katedralo de [[Bourges]] demandis lin, ĉu li volas instruisto de la ĥorknaboj, sed ne konatas, kiel li respondis, kaj ne ekzistas dokumentoj pri iu ajn dungiteco lia; la plej multaj eruditoj supozas, ke li restis en Condé. Dum la lastaj du tagdekoj de lia vivo la famo de Josquin kune kun lia muziko disvastiĝis eksterlanden. La ĵus inventita presarto ebligis vastan publikigon de lia muziko, kaj Josquin estis la favorato de la unuaj presistoj: unu el la unuaj publikaĵoj de [[Ottaviano Petrucci|Petrucci]] kaj la plej antikva transviva muzikpresaĵo de unuopa komponisto estis libro de Ĵoskenaj mesoj presitaj je [[Venecio]] en [[1502]]. Tiu ĉi publikado estis sufiĉe sukcesa, tiel ke Petrucci publikigis du pluajn volumojn da mesoj de Josquin en [[1504]] kaj [[1514]], kaj li reeldonis ilin plurajn fojojn.<ref>Boorman, Stanley. "Petrucci, Ottaviano (dei)." ''Music Printing and Publishing''. [[Novjorko]]: Norton, [[1990]], pp. 365–369.</ref> Sur la mortolito Josquin petis, ke oni enlistigu lin kiel eksterlandano, tiel ke lia propraĵo ne transiĝu al la genobeloj de Condé.<ref>Sherr, p.16.</ref> Tiu ĉi pruveto estis uzata por montri, ke li estis denaska franco. Krome li postlasis donacon pro la muzikado de lia lasta moteto „Pater noster / Ave Maria" je ĉiuj ĝenerala procesioj en la urbo, se ili antaŭ lian domon haltante ĉe la foirejo por meti hostion sur la altaron de la Sankta Virgulino. Eble ''Pater noster'' estus lia lasta verko.<ref>Milsom, en Sherr, 303–305.</ref> == Muziko == === Superrigardo === Josquin vivis dum transira fazo en la muzikhistorio. Muzikaj stiloj rapide ŝanĝis , parte dank‘ al la migrado de muzikistoj inter diferaj regionoj de Eŭropo.<ref>Reese, p. 184–185.</ref> Multaj nordaj muzikistoj translokiĝis al [[Italio]], la koro de la [[renesanco]], allogita de la patroneco de italaj nobeloj; restante en Italio tiuj ĉi komponistoj estis influataj far´ denaske italaj stiloj kaj ofte portis tiujn ideojn reen en siajn hejmlandojn. La sinuaj linioj muzikaj de la generacio de Ockeghem, la kontrapunkta komplekseco de la nederlandanoj kaj la homofoniaj teksturoj de la italaj laŭdoj kaj profanmuzikoj komencis iom post iom kunfandiĝi en unuecan stilon; Josquin tamen estis la gvida persono en tiu ĉi muzika procezo, kiu rezultigis la formadon de internacia muzika lingvo, kiun la plej famaj komponistoj, [[Giovanni Pierluigi da Palestrina|Palestrina]] kaj [[Orlando di Lasso|Lasso]] inkluzivis en siajn stilojn.<ref name="Noble, Grove 1980">Noble, Grove (1980)</ref> Josquin verŝajne lernis sian metion en sia hejmregiono en norda Francio kaj poste en Italio, kiam li iris al Milano kaj Romo. Liaj fruaj sakralaj verkoj imitas la kontrapunktan kompleksecon kaj ornamitajn, [[melismo|melismajn]] liniojn de Ockeghem kaj liaj samtempuloj, sed samtempe, lernante sian kontrapunktan teknikon li akiris italecan muziklingvaĵon por siaj profanaj verkoj: verdire li ja estis ĉirkaŭata de itala populara muziko en [[Milano]]. Fine de sia longa kreiva kariero, kiu ampleksis proksimume 50 produktivajn jarojn, li disvolvintis simpligitan stilon, en kiu ĉiu voĉo de polifonia komponaĵo montris liberan kaj elastan movadon, kaj li ekzakte atentis pri klara muzikigo de la teksto samkiel pri klara alĝustigo de la teksto al la muzikaj motivoj. Se aliaj komponistoj estis infludonaj sur la disvolviĝon de la Ĵoskena stilo, precipe en la malfrua [[15-a jarcento]] li mem iĝis la plej influa komponisto en [[Eŭropo]], speciale post la disvolviĝo de la muzikpresado, kiu samtempis kun la jaroj de lia matureco kaj kulmina produktiveco. Tiu teknikaĵo faris lian influon eĉ pli decida ol alia maniero. Multaj "modernaj" muzikaj komponpraktikoj naskiĝis en la epoko ĉ. [[1500]]. Josquin vaste utiligis "motivajn ĉelojn" en siaj komponaĵoj, mallongajn, facile rekoneblajn melodiajn fragmentojn, kiuj pasis de voĉo al voĉo ene de kontrapukta teksturo, donante al ĝi internan unuecon. Tio ĉi estas la baza organiza principo en muziko, kiun oni kontinue praktikis ekde ĉ. 1500 ĝis nia tempo.<ref>Irving Godt, JMT, 264–292.</ref> Josquin verkis en ĉiuj gravaj formoj disvastiĝintaj tiutempe inkluzive [[meso]]jn, [[moteto]]jn, [[kanzono]]jn kaj [[frotolo]]jn. Li eĉ kontribuis al la evoluo de nova formo, la [[moteto-kanzono]], de kiu li finfine postlasis tri ekzemplerojn. Krome kelkaj el liaj pecoj verŝajne estis intencata por instrumenta prezentado. Ĉiu kampo de sia produktado estas subdividebla laŭ formo aŭ laŭ supozata komponperiodo. Ĉar datado de la Ĵoskenaj verkoj estas speciale problema kaj scienca samopinio atingita nur je malplimulto da verkoj, diskuto jen estas tipa. === Mesoj === [[Dosiero:Josquin Missa BV Kyrie.jpg|eta|Manskribaĵo montranta la komencan ''Kyrie'' el la ''Missa de Beata Virgine'', malfrua verko. (''[[Romo]], Biblioteca Apostolica Vaticana, Capp. Sist. 45, ff. 1v-2r'')|300px]] Josquin verkis je la fino de epoko, en kiu la [[meso (muziko)|meso]] estis la domina form de sakrala kompozicio en Eŭropo. La meso estis laŭ sia evoluo dum la [[15-a jarcento]] estis longa, multparta formo kun la ŝanco por ampleksaj strukturo kaj organizado ne ebla en aliaj formo kiel ekz. la [[moteto]]. Josquin komponis kelkajn el la plej famaj de la ĝenro, plejparte uzante specon de cikla organizado. Li skribis mesojn uzante jenajn ĝeneralajn teknikojn, kvankam ekzistas konsinderindaj supermetadoj inter la teknikoj en la individuaj komponaĵoj: * [[kanto firma|kantofirma]] meso, en kiu antaŭe jam ekzista melodio aperas plejparte neŝanĝite en unu voĉo de la teksturo, kontrapunktate de la aliaj voĉoj plimalpli libere komponitaj; * [[parafrazo|parafraza meso]], en kiu antaŭe jam ekzista melodio estis libere uzata en ĉiuj voĉoj kaj en multaj variacioj; * [[parodio|parodia meso]], en kiu antaŭe jam ekzista plurvoĉa kanto aperis tutece aŭ parte, uzanta materialon el ĉiuj voĉoj, ne nur la melodion; * [[soggetto cavato]], aŭ solmiza meso, en kiu la melodio estas markita de la silaboj de nomo aŭ frazo (ekz. "la sol fa re mi" — A, G, F, D, E — baziĝanta sur ''Lascia fare mi'' ("lasu min fari", frazo uzata de nekonata patrono en kunteksto, pri kiu ekstestis multaj legendoj). * [[Kanono (muziko)|kanono]], en kiu tuta meso baziĝas sur kanonaj teknikoj kaj en kiu ne estas trovebla antaŭekzista materialo.<ref>Blackburn, Planchart, Bloxham, Sherr, en Sherr, 51–248.</ref> La plejmulto el tiuj ĉi teknikoj, precipe parafrazo kaj parodio, iĝis normaj dum la unuaduono de la 16-a jarcento; Josquin estis granda pioniro, kaj kio estis perceptata kiel miksaĵo inter tiu ĉi teknikoj far' de postaj observantoj, estis tiutempe la procezo de ilia kreado.<ref name="Noble, Grove 1980"/> Josquin estis fonto de kanonaj teknikoj samkiel multaj aliaj komponistoj siageneraciaj, kaj kanono aperas en ĉiu el siaj mesoj, kelkfoje je ekskludo de aliaj teknikaj eroj. ==== Kantofirmaj mesoj ==== Antaŭ la maturoperiodo de Josquin, la plej kutima tekniko por skribi mesojn estis la kantofirmo, tekniko jam uzita dum la plejparto de la [[14-a jarcento]]. Estis la tekniko, kiun Josquin aplikis plej frue en lia kariero je la ''Missa L'ami Baudichon'', verŝajne lia unua meso.<ref name="Noble, Grove 1980">Noble, Grove (1980)</ref> Tiu ĉi meso baziĝas sur profana– eĉ obscena – melodio. Ke bazi meson sur tia fonto estis akceptita praktiko, evidentiĝas pro la ekzistado de tiu ĉi meso en la voĉlibro de la Sikstina Kapelo kopiita dum la papado de [[papo Julio la 2-a|Julio la 2-a]] (1503 ĝis 1513).<ref>Bonnie J. Blackburn, en Sherr, p.72.</ref> La plej famaj kantofirmaj mesoj de Josquin estas tiuj du baziĝantaj sur la melodio de [[L'homme armé]], kiu estis la preferita melodio por meskomponaĵoj dum la tuta renesanco. La pli frua el la du, ''[[Missa L'homme armé super voces musicales]]'', estas teknika bravuraĵo, enhavanta multnombrajn [[proporcia kanono|proporcian kanonon]] kaj kontrapunktajn figurojn. Estis la plej fama el ĉiuj liaj mesoj.<ref>Blackburn, en Sherr, p. 53–62</ref> La dua, ''[[Missa L'homme armé sexti toni]]'', estas "fantaziaĵo pri la temo de la armito."<ref>Blackburn, en Sherr, p. 63</ref> Baziĝanta sur kantofirmo, ĝi ankaŭ estas parafraza meso, ĉar fragmentoj de la melodio aperas en ĉiuj voĉoj. Teknike ĝi estas preskaŭ modesta kompare kun la alia meso ''L'homme armé'', escepte de la fina Agnus Dei, kiu enhavas kompleksan kanonan strukturon inklude maloftan retropasan kanonon, enteksita en aliajn voĉojn.<ref>Blackburn, in Sherr, p. 64</ref> ==== Parafrazaj mesoj ==== La [[parafrazo|parafraza tekniko]] diferencas de la kantofirma tekniko en tio, ke la fontmaterialo, kvankam ĝi konsistas nur el monofonia originalo, estas plibeligita per ornamaĵoj. Samkiel je la kantofirma tekniko la voĉo povas aperi en multaj voĉoj de la meso. Kelkaj mesoj de Josquin montras la parafrazan teknikon kaj ili inkludas kelkparton de liaj plej famaj verkoj. La relative frua ''Missa Ave maris stella'', kiu verŝajne datiĝas en siaj jaroj en la ĥoro de la Sikstina Kapelo, parafrazas la Marianan Antifonon [[Ave Maris Stella|samnoman]]; ĝi ankaŭ estas unu el liaj plej mallongaj mesoj.<ref>Planchart, en Sherr, p. 109.</ref> La malfrua ''[[Missa de Beata Virgine]]'' parafrazas gregoriajn ĉantojn laŭde al la Virgulino Maria, ĝi estas meso dediĉe al [[Nia Kara Sinjorino]], votivmeso por sabata celebrado, kaj estis lia plej populara meso en la [[16-a jarcento]].<ref>Planchart, en Sherr, p. 120–130</ref><ref name="Noble, Grove">Noble, Grove</ref> La plejplej fama el la mesoj de Josquin aplikantaj la teknikon kaj unu el la le fama meso de la tuta epoko estis la ''[[Missa pange lingua]]'', baziĝinta sur la himno de [[Tomaso de Akvino]] por la vespro de [[Kristokorpo]]. Estas verŝajne la lasta meso, kiun Josquin komponis.<ref>Planchart, en Sherr, p. 132.</ref> Tiu ĉi meso estas ekstenza [[Fantazio (muziko)|fantazio]] pri la melodio uzanta la melodion en ĉiuj voĉoj kaj ĉiuj partoj de la meso en kompleksa kaj ĉiam ŝanĝa polifonio. Unu el la kulminoj de la meso estas la parto ''et incarnatus est'' el la Credo, kie la teksturo iĝas homofonia kaj la melodio aperas en la plej alta voĉo; jen la alineo, kiu normale aperus je la melodio " Kantu, ho mia lango, de la mistero de la Dia korpo " estas anstataŭita per la vortoj "Kaj li enkarniĝis per la Sankta Spirito el la Virgulino Maria kaj homiĝis."<ref>Planchart, en Sherr, p. 142.</ref> ==== Parodiaj mesoj, mesoj pri popularaj kantoj ==== En parodiaj mesoj la fontmaterialo ne estis unuopa linio, sed kompleta teksturo, ofte populara kanzono. Kelkaj verkoj de Josquin loze falas en tiun ĉi kategorion inkluzive la ''Missa Fortuna desperata'', baziĝinta sur la trivoĉa kanto ''[[Fortuna desperata]]'' (eble de [[Antoine Busnois]]); la ''Missa Malheur me bat'' (baziĝinta sur kanto diverstempe atribuita al [[Jacob Obrecht|Obrecht]], [[Ockeghem]], aŭ - plej verŝajne - [[Abertijne Malcourt]]);<ref name="Noble, Grove 1980"/> kaj la ''Missa Mater Patris'', baziĝinta sur trivoĉa moteto de [[Antoine Brumel]]. La ''Missa Mater Patris'' estas verŝajne la unua vera parodia meso komponita, ĉar ĝi eĉ ne montras spuron de kantofirmuso.<ref>Reese, p. 240.</ref> Parodia tekniko iĝis la plej kutima rimedo de meskompozicio por la resto de la [[16-a jarcento]], kvankam la [[meso]] iom post iom perdis la favoron samgrade kiel kreskis la [[moteto]] en la estimo. ==== Mesoj pri solfeĝaj silaboj ==== La plej frua meso de ajna komponisto aplikanta tiun ĉi komponmetodon – la ''[[soggetto cavato]]'' – estas la ''[[Missa Hercules Dux Ferrariae]]'', kiun Josquin verŝajne verkis en la [[1480]]-aj jaroj por la potenca [[Ercole d'Este I|Ercole I]], duko de Ferrara. La kantofirmusaj notoj estas prentitaj el la muzikaj silaboj de la propra nomo de la duko: Re - Ut - Re - Ut - Re - Fa - Mi – Re. Alia meso uzanta tiun ĉi teknikon estas la ''[[Missa La sol fa re mi]]'', baziĝanta sur la muzikaj silaboj el "Lascia fare mi" ("lasu min fari!"). La historio rakontita de [[Heinrich Glarean|Glareanus]] en [[1547]] estis, ke nekonata nobelulo kutime forsendis la svatiĝantoj per ĉi tiu frazo, kaj Josquin tuj verkis "ege elegantan" meson pri tiu kiel pintaĵo kontraŭ li.<ref>Blackburn, en Sherr, p. 78.</ref> ==== Kanonomesoj ==== [[Dosiero:Prolationcanonjosquin.png|center|dekstra|550px|Example of a prolation canon. Agnus Dei el ''Missa l'homme armé super voces musicales'' de Josquin Desprez]] Kanonaj mesoj akiris kreskan valoron je la fino de la [[15-a jarcento]]. Frua ekzemplo estas la fama ''[[Missa prolationum]]'' de Ockeghem, komplete konsistanta el [[Proporcia kanono|proporciaj kanonoj]], la ''Missa L'homme armé'' de [[Guillaume Faugues]], kies kantofirmuso estas prezentata en kanono de falanta kvinto, kaj la ''Missa Ad fugam'' de [[Marbrianus de Orto]], baziĝanta sur libere komponitaj kanonoj en kvinto inter supra voĉo kaj tenoro. Josquin utiligas kanonon en la Osanna kaj Agnus Dei III de la ''Missa L'homme armé sexti toni'', ĉie en la ''Missa Sine nomine'' kaj en la lastaj tri partoj de la ''Missa De beata virgine''. La ''Missa L'homme armé super voces musicales'' enhavas proporciajn kanonojn en la Kyrie, Benedictus kaj Agnus Dei II. === Motetoj === La motetstilo de Josquin varias ekde preskaŭ strikte homofoniaj komponaĵoj kun blokakordoj kaj silaba tekstdeklamado ĝis alte ornamitaj kontrapunktaj fantazioj kaj psalmmuzikigoj kiuj kombinis tiujn ĉi ekstremojn kun la aldono de retorikaj figuroj kaj vortpentrado, kio antaŭsciigas la postan evoluon de la madrigalo. Li verkis multaj el siaj motetoj por kvar voĉoj, ensembloformato, kiu estiĝis kompozicia normo ĉ. [[1500]], kaj li ankaŭ estis konsiderinda noviganto skribante motetojn por kvin kaj ses voĉoj.<ref>Milsom, in Sherr, p. 282</ref> Neniu moteto kun pli ol ses voĉoj oni fidinde povas atribui al Josquin. Preskaŭ ĉiuj el la motetoj de Josquin motets uzas specon de kompozicia limitigo sur la procezo; ili ne estas libere komponitaj.<ref>Milsom, in Sherr, p. 284</ref> Kelkaj el ili uzas kantofirmuson kiel unuiga elemento; kelkaj estas kanonaj; kelkaj utiligas devizon, kiu ripetiĝas ĉiame; kelkaj utiligas plurajn el tiuj ĉi metodoj. La motetoj aplikantaj kanonon estas divideblaj en du grupojn: tiuj en kiuj la kanono estas plene koncipita por esti aŭskultata kaj aprecata kiel tia, kaj alia grupo, en kiu ĉeestas kanono, sed preskaŭ estas neebla percepti ĝin, kvazaŭ ĝi estus skribita por apreco perokula aŭ por amatoroj.<ref>Milsom, in Sherr, p. 290</ref> Josquin ofte uzis imitadon, precipe para imitado, verkante siajn motetojn, kun partoj similaj al fugaj ekspozicioj okazante sur sukcesivaj linioj de la muzikigata teksto. Ekzemplo estas lia muzikigo de ''Dominus regnavit'' (psalmo 93) por kvar voĉoj; ĉiu tekstlinio de la psalmo komencas per voĉo sole prezentanta novan melodion, rapide sekvata de la imitaj eniroj de la aliaj tri voĉoj.<ref name="Reese, p. 249">Reese, p. 249</ref> Josquin estis pioniro pri la polifonia komponado de psalmoj, kaj psalmkomponaĵoj formas grandan parton el la motetoj de liaj pli postaj jaroj. Malmultaj komponistoj antaŭ Josquin muzikigis psalmojn polifonie.<ref>Reese, p. 246</ref> Kelkaj el la komponaĵoj de Josquin inkludas la faman ''[[Miserere (Josquin)|Miserere]]'' verkitan en Ferrara en [[1503]] aŭ [[1504]] kaj plej verŝajne inspirata de la ĵusa ekzekutado de la reformema monaĵo Girolamo Savonarola,<ref>Macey, p. xxx</ref> ''Memor esto verbi tui'', baziĝanta sur psalmo 119, kaj du komponaĵoj pri ''[[De Profundis]]'' (psalmo 130), ambaŭ konsiderataj kiel inter liaj plej gravaj sukcesoj.<ref name="Reese, p. 249"/><ref>Milsom, en Sherr, p. 305</ref> === Kanzonoj kaj instrumentaj komponaĵoj === Sur la kampo de profana muziko Josquin postlasis multnombrajn francajn [[kanzono]]jn ekde tri ĝis ses voĉoj, samkiel manplenon da italaj sekularaj kantoj konataj kiel [[frotolo]]j, krome kelkajn pecojn, kiujn li verŝajne intencis por instrumenta realigo. La problemo pri la atribuado estas eĉ pli akutaj je la kanzonoj ol ili estas pri aliaj partoj de lia komponkvanto: dum kiam pli ol 70 tri- kaj kvarvoĉaj kanzonoj estis publikitaj sub lia nomo dum lia vivo, samtempe nur ses el la pli ol tridek kvin- kaj sesvoĉaj kanzonoj atribuitaj al li estis cirkuligitaj sub lia nomo. Multajn el la atribuadoj aldonitaj post lia morto oni konsideras kiel nefidindajn, kaj dum la lastaj jardekoj de la [[20-a jarcento]] oni laboris multe por korekti atribuadojn laŭ stilaj kialoj.<ref>Louise Litterick, en Sherr, p. 335, 393</ref> La plej fruan kanzonon Josquin komponis verŝajne en norda Eŭropo influite de komponistoj kiel [[Johannes Ockeghem|Ockeghem]] kaj [[Antoine Busnois|Busnois]]. Sed alie ol ili li ne strikte kroĉiĝis al la kutimoj de la ''[[fiksaj formoj]]'' – la rigidaj kaj kompleksaj ripetaj modeloj de la [[rondelo]], [[virelaio]] kaj [[balado]] – anstataŭe li ofte verkis liajn fruajn kanzonojn en strikta [[imitado (muziko)|imitado]], trajto kiun ili havis komune kun multaj el liaj sakralaj verkoj.<ref name="Noble, Grove"/> Li estis unu el la unuaj kanzonkomponistoj, kiuj faris ĉiujn voĉojn egalaj partoj de la partituro; kaj multaj el liaj kanzonoj enhavas imitavivajn lokojn laŭ la sama maniero kiel motetoj. Tamen li uzis melodian ripetadon, speciale kie la tekstlinioj rimiĝis, kaj kelkaj el liaj kanzonoj havis pli simplan teksturon samkiel pli grandan rapicecon ol liaj motetoj. En siaj kanzonoj li ofte utiligis kanofirmuson, kelkfoje popolkanton, kies originon oni ne povas spuri kiel ekz. en la kanzono ''Si j'avoye Marion''.<ref>Brown, Grove ([[1980]]), "Chanson."</ref> Alifoje li uzas melodion origine ligita kun aparta teksto kaj jen li libere komponas tutan kanton sen uzi evidente eksteran fontmaterialon. Alia tekniko, kiun li kelkfoje uzis, estis preni popolkanton kaj skribi ĝin kiel kanono kun si mem, en du internaj voĉoj, kaj skribi novan melodian materialon supre kaj ĉirkaŭ ĝi pri nova teksto: li uzis tiun ĉi teknikon en unu el liaj plej famaj kanzonoj, ''Faulte d'argent'' ("manko de mono"), kanto kantata de viro vekiĝanta enlite kun putino, bankrote kaj nekapable pagi ŝin. Kelkajn el siaj kanzonoj li sendube koncipis por instrumenta realigo. Ke Petrucci publikis multajn el ili sen teksto ege evidentigas tion; krome kelkaj el la pecoj (ekz. la fanfareca ''Vive le roy'') enhavas pli instrumentecan ol voĉkantecan skribmanieron.<ref name="Noble, Grove"/> La plej famaj kanzonoj de Josquin vaste circulis tra Eŭropo. Kelkajn el la li bone konataj inkluzivas lia [[lamento]] pri la morto de Ockeghem, ''[[Nymphes des bois|Nymphes des bois/Requiem aeternam]]''; ''[[Mille regretz]]'' (kies atribuado antaŭ nelonge estis pridubata);<ref>Litterick, en Sherr, p. 374–376</ref> ''Plus nulz regretz''; kaj ''Je me complains''. Krom siaj francaj kanzonoj li verkis almenaŭ tri pecojn laŭ maniero de la itala [[frotolo]], populara itala kantformo, kiun li verŝajne renkontis dum liaj jaroj en Milano. Tiuj ĉi kantoj inkluzivas ''[[Scaramella]]'', ''[[El grillo]]'', kaj ''[[In te domine speravi]]''. Ili estas eĉ pli simplaj laŭteksture ol liaj francaj kanzonoj, estante unuforme silabaj kaj homofoniaj, kaj ili restas inter la plejofte kantataj partoj de sia verkaro. === Motetkanzonoj === En Milano Josquin verkis diversajn ekzemplerojn de nova speco de muziko evoluigita de la tieaj komponistoj, [[motetkanzono]]. Tiuj ĉi komponaĵoj estis laŭteksture similegaj al kanzonoj de la [[15-a jarcento]] laŭ la fiksa-forma-modelo, escepte ke tiuj ĉi havis alie ol tiuj sekularaj verkoj [[Gregoria ĉanto|ĉantodevenan]] latinan kantofirmuson en la plej malalta el la tri voĉoj. La aliaj voĉoj kantis en la franca profanan tekston, kiu aŭ simbole rilatis al la latina teksto aŭ komentis ĝin.<ref>Litterick, en Sherr, p. 336</ref> La tri kontaj motetkanzonoj de Josquin, ''Que vous madame/In pace'', ''A la mort/Monstra te esse matrem'' kaj ''Fortune destrange plummaige/Pauper sum ego'', estas similaj al tiuj de aliaj komponistoj el la Milana kapelo kiel ekz. [[Loyset Compère]] kaj [[Alexander Agricola]]. == Influo == La famo de Josquin daŭris la tutan [[16-a jarcento]]n kaj vere kreskis dum kelkaj jardekoj post lia morto. [[Gioseffo Zarlino|Zarlino]], verkante en la [[1580]]-aj jaroj, ankoraŭ uzis ekzemplojn de Josquin en liaj traktatoj pri kompozicio; kaj la famo de Josquin nur paliĝis post la komenco de la [[Baroka muziko|barokepoko]] kun la malpliiĝo de la polifonia stilo. Dum la 18-a kaj [[19-a jarcento]]j la famo de Josquin estis ombrumita de la postea komponisto de la [[Roma skolo]] [[Giovanni Pierluigi da Palestrina|Palestrina]], kies muzikon estis rigardata kiel la kulmino de polifonia rafineco kaj kodigita en kompozicisistemon de teoriistoj kiel [[Johann Fŭ]]; tamen dum la [[20-a jarcento]] la reputacio de Josquin konstante kreskis ĝis punkto, kie disĉiploj ree konsideris lin kiel "la plej granda kaj sukcesa komponisto de la epoko."<ref>David Fallows, en Sherr, p. 575.</ref> Laŭ kion skribas Richard Sherr en la enkonduko al ''Josquin Companion'', alparolante precipe la malmultiĝo de la kanonoj de Josquin sekve de la korektado de misatribuoj, "Josquin supervivos, ĉar lia plej bona muziko vere estas tiel grandioza kiel ĉiu ĉiam diris."<ref>Sherr, p. 10</ref> Ekde la [[1950]]-aj jaroj la reputacio de Josquin plifortiĝis pro la kreska ebleco aĉeti registraĵojn, de kiuj ekzistas multaj, kaj la ekesto de ensembloj specialiĝintaj pri la realigo de voĉkanta muziko el la 16-a jarcento, kies centra okupo estas la verkaro de Josquin.<ref>Sherr, p. 577; ankaŭ Appendix B (Discography)</ref> == Verkaro == La malfacilaĵojn je la kompilado verklisto por Josquin oni ne povas troigi. Pro lia enorma prestiĝo en la frua deksesa jarcento multaj verkisto kaj eldonistoj ne povis rezisti la tenton atribui anonimajn aŭ alimaniere dubindajn verkojn al Josquin. La germana eldonisto Georg Forster priskribis admirinde la situacion en [[1540]] skribante ke "Nun, kiam Josquin estas morta, li eligas pli da verkoj ol kiam li vivis."<ref>Jesse Rodin, "A Josquin Substitution," ''Early Music 34.2 (2006), p. 246</ref> Tial multaj el la verkoj listigitaj malsupre estas de pridiskutata aŭtoreco. === [[Meso]]j === # ''[[Missa Ave maris stella]]'' (Romo, 1486–1495) (4 voĉoj); # ''[[Missa de Beata Virgine]]'' (5 voĉoj); # ''Missa Di dadi'' (=''N'aray je jamais'') (4 voĉoj; aŭtoreco pridubata de kelkaj erudiciuloj) # ''Missa Faisant regretz'' (4 voĉoj); # ''Missa Fortuna desperata'' (4 voĉoj); # ''Missa Gaudeamus'' (4 voĉoj); # ''[[Missa Hercules Dux Ferrariae]]'' (Ferrara, 1503/04) (4 voĉoj, 6 en [[Agnus Dei|Agnus III]]); # ''[[Missa La sol fa re mi]]'' (4 voĉoj); # ''Missa L'ami Baudichon'' (4 voĉoj); # ''[[Missa L'homme armé sexti toni]]'' (4 voĉoj, 6 en Agnus III); # ''[[Missa L'homme armé super voces musicales]]'' (4 voĉoj); # ''[[Missa Malheur me bat]]'' (4 voĉoj, 6 en Agnus III); # ''Missa Mater patris'' (4 voĉoj; aŭtoreco pridubata de kelkaj erudiciuloj) # ''[[Missa Pange lingua]]'' (Condé, ĉ. 1514) (4 voĉoj); # ''[[Missa Sine nomine]]'' (4 voĉoj; kanona meso, origine titolita "Missa Ad fugam"); Mesoj de pridubata aŭtoreco: # ''[[Missa Ad fugam]]'' (4 voĉoj) # ''Missa Da pacem'' (4 voĉoj) # ''Missa Une musque de Biscaye'' (4 voĉoj) # ''Missa D'ung aultre amer'' (4 voĉoj) === Mesfragmentoj === De dubinda aŭtoreco escepte de la ''Credo De tous biens playne:" # ''[[Credo]] Chascun me crie (= Des rouges nez)''; # ''Credo De tous biens playne''; # ''Credo Vilayge (II)''; # ''Credo [Quarti toni] (kanona) # ''[[Gloria]] De beata virgine''; # ''[[Sanctus]] De passione''; # ''Sanctus D'ung aultre amer''. # ''Credo Vilayge (I)''; # ''Credo La belle se siet (eble de Robert de Févin) === Motetoj === # ''Absalon, fili mi (4vv)'' (atribuado kontestata; eble [[Pierre de la Rue]]) # ''Absolve, quaesumus, Domine/Requiem aeternam'' (6vv) (atribuado kontestata); # ''Alma redemptoris mater''; # ''Alma redemptoris mater / Ave regina caelorum''; # ''Ave Maria, gratia plena … benedicta tu'' (4vv); # ''Ave Maria, gratia plena … Virgo serena'' ([[Milano]] 1484/85);<ref>Por la plej lastaj verkoj laŭdataj vd. [[Joshua Rifkin]], Munkeno, Milano, kaj Mariana Moteto: Dating Josquin's "Ave Maria … virgo serena," ''Journal of the American Musicological Society'' 56.2 (2003), pp. 239–350</ref> # ''Ave munda spes, Maria'' (ne en la unua plena eldono de la verkaro); # ''Ave nobilissima creatura''; # ''Ave verum corpus natum''; # ''Benedicta es, caelorum regina''; # ''Christum ducem, qui per crucem'' (4vv); # ''De profundis clamavi'' (4vv) (eble meze-perioda komponaĵo: atribuado pridubata); # ''[[De profundis (Josquin)|De profundis clamavi]]'' (5vv) (malfrua komponaĵo); # ''Domine exaudi orationem meam''; # ''Domine, ne in fuore tuo'' (4vv); # ''Domine, non secundum peccata nostra'' (2-4vv; por Romo); # ''Ecce, tu pulchra es, amica mea''; # ''Factum est autem''; # ''Gaude virgo, mater Christi''; # ''Homo quidam fecit cenam magnam''; # ''Honor, decus, imperium''; # ''Huc me sydereo descendere jussit Olympo'' (5vv); # ''Illibata Dei virgo nutrix''; # ''In exitu Israel de Aegypto''; # ''In illo tempore assumpsit Jesus doudecim disciplus''; # ''Iniquos odio habui'' (4vv, nur tenorvoĉo transvivis); # ''[[In principio erat Verbum]]'' (aŭtenteco pridubata;<ref>Finscher, Sherr, p. 264n</ref> # ''[[Inviolata, integra|Inviolata, integra et casta es, Maria]]''; # ''Jubilate Deo omnis terra''; # ''Liber generationis Jesu Christi''; # ''Magnificat quarti toni'' (atribuita al Josquin pro stilaj kaŭzoj); # ''Magnificat terii toni'' (atribuita al Josquin pro stilaj kaŭzoj); # ''Memor esto verbi tui''; # ''[[Miserere (Josquin)|Miserere mei Deus]]'' (Ferrara, 1503); # ''Misericordias Domini in aeternum cantabo'' (Francio, 1480/83); # ''Missus est Gabriel angelus ad Mariam Virginem''; # ''Mittit ad virginem''; # ''Monstra te esse matrem''; # ''O admirabile commercium'' (parto de 5-moteta ciklo); # ''O bone et dulcissime Jesu''; # ''O Domine Jesu Christe'' (parto de pasiona komponaĵo en 5 sekcioj); # ''O virgo prudentissima''; # ''O virgo virginum''; # ''[[Pater noster (Josquin)|Pater noster, qui es in caelis]]'' (Condé, 1505–1521); # ''Planxit autem David''; # ''Praeter rerum seriem''; # ''Qui edunt me adhuc''; # ''Qui habitat in adiutorio altissimi''; # ''Qui velatus facie fuisti'' (parto de pasiona komponaĵo en 6 sekcioj); # ''Salve regina (4vv)''; # ''Salve regina (5vv, 1502)''; # ''Stabat Mater''; # ''Tu lumen, tu splendor''; # ''Tu solus qui facus mirabilia''; # ''Usquequo Domine oblivisceris me'' (atribuo pro stilaj kaŭzoj; nur parte transvivis); # ''Ut Phoebi radiis''; # ''Veni, sancte spiritus'' (ankaŭ atribuita al Forestier); # ''Victimae paschali laudes''; # ''Virgo prudentissima''; # ''Virgo salutiferi'' (Ferrara, 1504/05); # ''Vultum tuum deprecabuntur'' (7-parta pasiona ciklo) (1480-aj jaroj). === Motetoj-kanzonoj === # ''A la mort / Monstra te esse matrem''; # ''Fortune destrange plummaige/Pauper sum ego; # ''Que vous madame / In pace in idipsum''. === Kanzonoj === # ''A l'heure que je vous''; # ''A l'ombre d'ung buissonet, au matinet'' (3vv); # ''[[Adieu mes amours]]''; # ''Adieu mes amours'' (6vv or 7vv); # ''Baisé moy, ma doulce amye'' (4vv); # ''Belle, pour l'amour de vous''; # ''Bergerette savoyenne''; # ''Cela sans plus''; # ''Comment peult haver joye''; # ''Cueur langoreulx''; # ''De tous biens plaine'' (3vv); # ''[[De tous biens plaine]]'' (4vv); # ''Douleur me bat''; # ''Du mien amant''; # ''Dulces exuviae''; # ''En l'ombre d'ung buissonet tout, au long'' (3vv); # ''En l'ombre d'ung buissonet tout, au long'' (4vv); # ''Entré je suis en grant pensée'' (3vv); # ''Entré je suis en grant pensée'' (4vv); # ''Fama malum''; # ''[[Faulte d'argent]]''; # ''[[Fors seulement]]'' (nur unu el ses voĉoj transvivas); # ''Fortuna d'un gran tempo''; # ''Helas madame''; # ''Ile fantazies de Joskin''; # ''Incessament livré suis à martire''; # ''Je me complains''; # ''Je n'ose plus''; # ''Je ris et si ay larme''; # ''Je sey bien dire''; # ''La belle se siet''; # ''La Bernardina''; # ''La plus de plus''; # ''Le villain [jaloŭ]''; # ''Ma bouche rit et mon cueur pleure''; # ''[[Mille Regretz]]'' (4 voices); # ''Mon mary m'a diffamée''; # ''N'esse pas ung grant desplaisir''; # ''[[Nymphes des bois]]'' (verkita okaze de la morto de [[Johannes Ockeghem]]); # ''Nymphes, nappés / Circumdederunt me''; # ''Parfons regretz''; # ''Petite camusette; # ''Plaine de dueil''; # ''Plus n'estes ma maistresse''; # ''Plus nulz regretz'' (verkita inter [[1508]] kaj [[1511]], memore al la [[kontrakto de Calais]] de [[1507]]); # ''Plusieurs regretz''; # ''Pour souhaitter''; # ''Quant je vous voye''; # ''Qui belles amours a # ''Recordans de my signora''; # ''Regretz sans fin; # ''Se congié prens''; # ''Si j'ay perdu mon amy'' (3vv); # ''Si j'ay perdu mon amy'' (4vv); # ''Tant vous aimme Bergeronette''; # ''Tenz moy en voz bras''; # ''Une mousque de Biscaye; # ''Vive le roy'' (instrumentaĵo, skribita por Ludoviko la 12-a); # ''Vous l'arez, s'il vous plaist''; # ''Vous ne l'arez pas''; # senteksta (4vv). === Frotoloj === # ''[[El Grillo]]''; # ''In te Domine speravi per trovar pietà''; # ''Scaramella va alla guerra''. == Fontoj kaj literaturo == * Atlas, Allan W., eld. ''Renaissance music: music in western Europe, 1400-1600''. NY: Norton, 1998. ISBN 0-393-97169-4 * Brown, Howard M. "Chanson" ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', eld. Stanley Sadie. Londono, Macmillan, 1980. (20 vol.) ISBN 1-56159-174-2. * Duffin, Ross W., eld. ''A Josquin Anthology''. Oxford University Press, 1999. ISBN 0-19-353218-2 * Gleason, Harold, and Warren Becker. ''Music in the Middle Ages and the Renaissance''. Bloomington, Indiana: Frangipani Press, 1981. ISBN 0-89917-034-X. * Godt, Irving. "Motivic Integration in Josquin's Motets" ''Journal of Music Theory'' vol. 21 n-o. 2 (aŭtuno 1977), pp.&nbsp;264–292. * International Josquin Symposium, Willem Elders, and Frits de Haen. ''Proceedings of the International Josquin Symposium''. Utreĥto: Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis, 1986. ISBN 90-6375-148-6 * Macey, Patrick. ''Bonfire Songs: Savonarola's Musical Legacy.'' Oksfordo, Clarendon Press. 1998. ISBN 0-19-816669-9. * Macey, Patrick. "Josquin des Prez" ''Grove Music Online'', eld. L. Macy. (Accessed [[2006-10-08]]) [http://www.grovemusic.com www.grovemusic.com]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080516041031/http://www.grovemusic.com/ |date=2008-05-16 }} (necesas antaŭmendo) * Noble, Jeremy. "Josquin Desprez (works)" ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', eld. Stanley Sadie. Londono, Macmillan, 1980. (20 vol.) ISBN 1-56159-174-2. * Pietschmann, Klaus. "Ein Graffito von Josquin Desprez auf der Cantoria der Sixtinischen Kapelle" ''Die Musikforschung'' vol. 52 n-o. 2 (1999), pp.&nbsp;204–207. * [[Gustave Reese|Reese, Gustave]]. ''Music in the Renaissance''. Novjorko: W.W. Norton, 1954. ISBN 0-393-09530-4. * Reese, Gustave. "Josquin Desprez (biography)" ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', eld. Stanley Sadie. Londono, Macmillan, 1980. (20 vol.) ISBN 1-56159-174-2. * [[Richard Sherr|Sherr, Richard]], eld. ''The Josquin Companion''. Oksfordo: Oxford Univ. Press, 2000. ISBN 0-19-816335-5. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.medieval.org/emfaq/composers/josquin.html Josquin biography and discography] * {{IMSLP|id=Josquin Desprez|cname=Josquin Desprez}} * Listen to [http://www.acc.umu.se/~akadkor/early/IVA_Des%20Prez_Josquin.html free recordings of songs] from [http://www.acc.umu.se/~akadkor/indexENG.html Umeå Akademiska Kör]. * Motet [http://bach.nau.edu/Josquin/Ave.html Ave Maria] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120305220000/http://bach.nau.edu/Josquin/Ave.html |date=2012-03-05 }} as interactive hypermedia (Shockwave required) at the [http://bach.nau.edu/ BinAural Collaborative Hypertext] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070309154705/http://bach.nau.edu/ |date=2007-03-09 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Des Prez, Josquin}} [[Kategorio:Franc-flandra skolo]] [[Kategorio:Renesancaj komponistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj komponistoj]] [[Kategorio:Flandraj komponistoj]] [[Kategorio:Franc-flandraj komponistoj]] [[Kategorio:Klasikaj komponistoj]] 9z7v9fhjvxhip8ylky8sgr0hc2kwecd 9350752 9350751 2026-04-10T15:06:24Z Sj1mor 12103 9350752 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|priskribo=Lignogravuraĵo de Josquin des Prez el 1611,<br> kopiita de nun malaperinta oleopentraĵo,<br> kiu estis farita dum lia vivotempo.<ref>Macey, Grove, §8.</ref>}} <!--[[Dosiero:Josquin des Prez.jpg|eta|dekstra|]]--> '''Josquin des Prez''' (naskiĝinta inter [[1450]] kaj [[1455]] – mortinta [[27-a de aŭgusto]] [[1521]]), ofte simple nomata '''Josquin''', estis [[Franc-Flandra Skolo|franc-flandra]] [[komponisto]] de la [[Renesanca muziko|renesanco]]. Li estas ankaŭ konata kiel '''Josquin Desprez''', [[Franca lingvo|franca]] versio de la [[Nederlanda lingvo|nederlanda]] "Josken Van De Velde", diminutivo de "Joseph Van De Velde", kaj latinigita kiel Josquinus Pratensis, alternative Jodocus Pratensis. Li estis la plej fama eŭropa komponisto inter [[Guillaume Dufay]] kaj [[Giovanni Pierluigi da Palestrina|Palestrina]], kaj kutime oni konsideras lin kiel centrulo de la [[Franc-Flandra Skolo]]. Josquin estas konsiderata fare de eruditoj kiel la unua majstro de la [[Renesanco|altrenesanca stilo]] de [[polifonio|polifonia]] voĉkanta muziko, kiu elmergiĝis dum lia vivotempo Dum la 16-a jarcento Josquin iom post iom akiris la reputacion kiel la plej grava komponisto de la epoko, lia regado de tekniko kaj esprimo estis universale imitata kaj admirata. Verkisto same diversaj kiel [[Baldassare Castiglione]] kaj [[Martin Luther]] skribis pri lia reputacio kaj famo; teoriistoj kiel ekz. [[Heinrich Glarean]] kaj [[Gioseffo Zarlino]] opiniis lian stilon kiel tiu, kiu plej bone reprezentas perfektecon.<ref>Wegman, en Sherr, p. 21–25.</ref> Li estis tiom admirata, ke kopiistoj atribuis al li multajn anonimajn komponaĵojn, eble por kreskigi iliajn vendojn.<ref>Reese, Grove</ref> Almenaŭ 374 verkojn oni atribuis al li;<ref>Wegman, en Sherr, p. 28.</ref> Nur post la apero de moderna analitika klereco kelkaj el tiuj misatribuaĵoj estis reviziita surbaze de stilaj trajtoj kaj manskribaj atestoj. Eĉ spite de la ega reputacio de Josquin daŭranta ĝis komence de la [[Baroka muziko|baroka erao]] kaj revivigita en la 20-a jarcento lia biografio estas mistera, kaj ni preskaŭ nenion scias pri lia presoneco. La ununura transviva verko, kiu estintus el lia propra mano, eble estas skribaĉaĵo sur la muro de la [[Siksta Kapelo]], kaj nur unu samtempula mencio pri lia karaktero estas konata, en letero al [[Ercole d'Este I|Duko Ercole la 1-a]] de [[Ferrara]]. La vivoj de dekoj da malpli gravaj komponistoj el la renesanco estas pli bone dokumentitaj ol la vivo de Josquin.<ref>Wegman, en Sherr, p. 21–22.</ref> Josquin skribis kaj sakralan kaj profanan muzikon en ĉiuj voĉkantaj formoj gravaj tiuteme inkluzive [[meso (muziko)|mesojn]], [[moteto]]jn, [[kanzono]]jn kaj [[frotolo]]jn. Dum la [[16-a jarcento]] li estis laŭdata kaj pro sia plej altgrada melodikrea talento kaj pro sia inventemo rilate la aplikadon de komponteknikoj. En la moderna epoko eruditoj provis esplori la bazajn detalojn de lia biografio kaj difini la ĉefajn trajtojn de lia stilo por ĝustigi misatribuadojn, tasko kiu montriĝis kiel malfacila. Josquin ŝatis solvi komponproblemojn diversmaniere en sinsekvaj komponaĵoj, samkiel faris [[Igor Stravinski|Stravinski]] pli ol 400 jarojn poste. Kelkfoje li verkis en asketa stilo evitanta ornamaĵojn, kaj aliajn fojojn li skribis muzikon postulantan konsinderindan virtuozecon.<ref>Sherr, p. 3.</ref> [[Heinrich Glarean]] skribis en [[1547]], ke Josquin ne nur estis " bonega virtuozo" (la Latinan oni ankaŭ povas traduki kiel "renomisto"), sed kapablis esti "mokulo" efektive uzanta satiron.<ref>Glareanus, quoted in Sherr, p. 3.</ref> Dum kiam la ĉefcelo de la esploro en la lastaj jaroj konsistis en tio, eligi el la Ĵoskena katalogo muzikaĵojn inkluzive kelkajn el siaj plej famaj verkoj por reatribui ilin al samtempuloj liaj, la resta muziko reprezentas kelkajn el liaj plej famaj kaj daŭremaj de la renesanco.<ref>Sherr, p. 10.</ref> == Vivo == === Naskiĝo kaj frua kariero === Nur malmultan oni konas kun certeco pri la frua vivo de Josquin. Multa estas deduktita kaj spekulativa, kvankam multnombraj indico elmergiĝis el liaj verkoj kaj la skriboj de samepokaj komponistoj, teoriistoj kaj verkistoj el la venontaj generacioj. Josquin naskiĝis en la teritorio de la [[Duko de Burgonjo]], kaj eble naskiĝis aŭ en [[Henegovio]] (nun [[Belgio]]) aŭ tuj trans la limo en nuna [[Francio]], dum kelktempo en lia vivo li estis klasifikita laŭleĝe kiel franco (ekz. kiam li faris sian testamenton). Josquin longtempe estis miksita kun similnoma viro nome Josquin de Kessalia, naskiĝinta ĉ. [[1440]], kiu kantis en [[Milano]] ekde [[1459]] ĝis [[1474]], mortinta en [[1498]]. Plej lasttempaj esploroj montris, ke Josquin des Prez naskiĝis ĉ. [[1450]] aŭ malmultajn jarojn poste kaj iris Italien nur en la fruaj 1480-aj jaroj. Ĉ. [[1466]], eble post la morto de sia patro, Josquin estis nomata laŭ siaj geonkloj, Gilles Lebloitte dit Desprez kaj Jacque Banestonne, kiel ilia heredonto. Ilia testamento dokumentas la aktualan kromnomon de Josquin kiel Lebloitte. Laŭ Matthews kaj Merkley, "des Prez" estis moknomo.<ref>Lora Matthews kaj Paul Merkley, "Josquin des Prez", en ''The Journal of Musicology'', somere 1998.</ref> Laŭ raporto el la jaro [[1633]] de amiko kaj bibliotekisto de [[Kardinalo Richelieu]], Claude Hémeré, kiu uzis la registritajn dokumentojn de la monaĥejo [[Sankta Kvintino, Francio]],<ref>Gustave Reese k.a., ''High Renaissance Masters''. Novjorko: W.W. Norton & Company, 1984.</ref> Josquin iĝis ĥorknabo ĉe Sankta Kvintino, verŝajne ĉ. 1460, kaj deĵoris tie kiel muzikisto. Eble li studis kontrapunkton ĉe [[Johannes Ockeghem|Ockeghem]], kiun li admiregis dumvive: tion aludas kaj la atestadoj de [[Gioseffo Zarlino]] kaj [[Lodovico Zacconi]], verkontaj poste en la [[16-a jarcento]], kaj la elokventa lamento de Josquin pri la morto de Ockeghem en [[1497]], ''[[Nymphes des bois|Nymphes des bois/Requiem aeternam]]'', baziĝanta sur poemo de [[Jean Molinet]].<ref name="Macey, Grove">Macey, Grove</ref> Ĉiuj registraĵoj de Sankta Kvintino estis detruitaj en [[1669]]; tamen la katedralo tie estis centro de muzikado por la tuta distrikto kaj aldone grava centro de reĝa patroneco. Kaj [[Jean Mouton]] kaj [[Loyset Compère]] estis entombigitaj tie, kaj eble certas ke Josquin akiris siajn postajn rilatojn kun la franca reĝa kapelo dum fruaj spertoj ĉe Sankta Kvintino. La unua konkreta reistrado de sia dungiteco datiĝas je la [[19-a de aprilo]] [[1477]] kaj tiu ĉi montras, ke li estis kantisto ĉe la kapelo de René, duko de Anjou, en [[Aix-en-Provence]]. Li restis finfine ĝis [[1478]]. Ne ekzistas certaj registradoj pri liaj delokigoj por la periodo inter marto 1478 kaj [[1483]], sed se li restintus je la servoj de René, li translokiĝus al [[Parizo]] en [[1481]] kune kun la tuta kapelo. Unu el la fruaj motetoj de Josquin, ''Misericordias Domini in aeternum cantabo'', aludas rektan rilaton kun [[Ludoviko la 11-a]], kiu tiutempe estas reĝo. En [[1483]] Josquin relokiĝis al Condé por postuli sian heredaĵon de siaj geonkloj, kiuj verŝajne estis mortigitaj per la armeo de [[Ludoviko la 11-a]] en majo [[1478]], kiam tiu sieĝis la urbon, enfermis la loĝantaron en la preĝejon kaj brulmortigis ilin vivantajn.<ref name="Macey, Grove">Macey, Grove</ref> === Milano === La periodo de [[1480]] ĝis [[1482]] konsternis biografiistojn: ekzistas kelkaj neakordigeblaj atestoj sugestiantaj ke Josqin aŭ estis ankoraŭ en [[Francio]] aŭ ke li jam deĵoris ĉe la familio [[Sforza]], precipe ĉe Ascanio Sforza, kiu estis ekzilita de Milano kaj rezidis dumtempe en Ferrara aŭ [[Napolo]]. Loĝado en [[Ferrara]] dum la fruaj 1480-aj jaroj klarigus la ''Missa Hercules dux Ferrariae'', komponita por Ercole d'Este, sed kiu laŭstile ne konformas kun la kutima dato de [[1503]] – [[1504]], kiam Josquin tutcerte estis en Ferrara. Alternative oni sugestiis, ke Josquin kelktempon en [[Hungario]], surbaze de romano el la mezo de la [[16-a jarcento]] priskribanta la hungaran kortegon en tiuj jaroj kaj inkludante Josquin kiel unu el la surlokaj muzikistoj.<ref name="Macey, Grove"/> Oni scias, ke Josquin aŭ en [[1483]] aŭ en [[1484]] estis je la servo de la familio Sforza family en Milano. Dungita ĉe ili li vojaĝis al Romo kaj eble al Parizo; en Milano li konatiĝis kun [[Franchinus Gaffurius]], kiu estis ''kapelmajstro'' de la tiea katedralo. Li estis denove en Milano en [[1489]] post vojaĝperiodo, sed li forlasis ĝin samjare. === Romo === Ekde [[1489]] ĝis [[1495]] Josquin estis membro de la papa ĥoro, unue sub papo [[Inocento la 8-a]] kaj poste sub la [[Borgia]] papo [[Aleksandro la 6-a]]. Eble li ekdeĵoris tie kiel kantisto substituante [[Gaspar van Weerbeke]], kiu samtempe reiris al Milano. Tie le eble estas tiu, kiu gratis sian nomon en la muron de la Sikstina Kapelo; antaŭ nelonge laboristoj restaŭrantaj la kapelon malkovris enskribon "JOSQUINJ". Ĉar estis tradicio inter kantistoj, grati siajn nomojn en la murojn, kaj centoj da nomoj estis enskribitaj tie dum la tempo ekde la 15-a ĝis la [[18-a jarcento]]j, oni konsideras kiel verŝajne, ke la enskribo devenas de Josquin – kaj se estus tiel, tio ĉi estus lia ununura transviva aŭtografo.<ref>Pietschmann</ref><ref>Sherr, frontispiece</ref> Dum ĉi tiu periodo evoluis la matura stilo de Josquin; se li alprenis en Milano la influon de serena itala profanmuziko, en [[Romo]] li rafinis siajn teknikojn de sakrala muziko. Kelkaj motetoj siaj datiĝas dum la jaroj, kiujn li pasigis en la papa kapelo. === Foriro de Romo; Francio === Ĉ. [[1498]] Josquin plej verŝajne reeniris la servon je la familio Sforza, laŭ indikoj en kelkaj leteroj inter la familioj [[Gonzaga]] kaj Sforza.<ref name="Macey, Grove"/> Eble li ne restis longe en Milano, ĉar en [[1499]] [[Ludoviko la 12-a]] militakiris Milanon dum sia invado en nordan Italion kaj malliberigis la antaŭajn dungintojn de Josquin. Je ĉi tiu tempo Josquin plej verŝajne reiris al Francio, kvankam mankas dokumentoj pri lia kariero ĉirkaŭ la ŝanĝo de la jarcentoj. Antaŭ ol li forlasis Italion, li plej verŝajne verkis unu el siaj plej famaj profanaj komponaĵoj, la frotolon ''[[El Grillo]]'' samkiel ''In te Domine speravi'' ("Mi metis mian esperon en vi, Sinjor‘"), baziĝanta sur psalmo 30. Ĉilasta komponaĵo povus esti kaŝita referenco al la religia reformisto [[Girolamo Savonarola]], kiun oni ŝtiparumis en Florenco je [[1498]], kaj kiun Josquin aparte respektis; la teksto estis la favorita psalmo de la monaĥo, meditado kiun li lasis nekompleta antaŭ ol lia ekzekuto.<ref>Macey, p.155.</ref> Kelkaj el la komponaĵoj de Josquin, ekz. la instrumenta ''Vive le roy'', oni provizore datigis en la periodon de ĉ. [[1500]], kiam li estis en Francio. Moteto ''Memor esto verbi tui servo tuo'' ("Memoru Vian promeson al Via servanto") estis, laŭ kion [[Heinrich Glarean]] skribis en ''Dodecachordon'' en [[1547]], komponita kiel eleganta admono al la reĝo plenumi la promeson de [[prebendo]] al Josquin, kiun li forgesintis plenumi. Laŭ la historio de Glarean tio efikis: la kortego aplaŭdis, kaj la reĝo donis al Josquin sian prebendon. Ricevinte ĝin Josquin laŭraporte verkis moteton pri la teksto ''Benefecisti servo tuo, Domine'' ("Sinjoro, Vi agis grace al Via servanto") por montri sian dankemon al la reĝo.<ref>David W. Barber, ''If It Ain't Baroque: More Music History as It Ought to Be Taught'' ([[Toronto]]: Sound and Vision, [[1992]]), p.34.</ref> === Ferrara === [[Dosiero:ercole I d'Este.jpg|250px|eta|Ercole la 1-a d'Este estis grava patrono de artoj dum la itala renesanco; li estis la dunginto de Josquin en [[1503]] kaj [[1504]].]] Josquin verŝajne restis je la servo de [[Ludoviko la 12-a]] ĝis 1503, kiam [[Ercole d'Este I|duko Ercole la 1-a]] de [[Ferrara]] dungis lin por la tiea kapelo. El tiu ĉi tempo transvivas unu el la maloftaj mencioj pri la personeco de Josquin. Antaŭ ol dungi Josquin, unu el la helpantoj de duko Ercole rekomendis, ke tiu dungu anstataŭ [[Heinrich Isaac]], ĉar Isaac estas pli akordiĝema, pli kompanema, estas pli volema komponi je ordro kaj kostus konsiderinde malpli (120 [[dukato]]j kontraŭ 200). Ercole tamen elektis Josquin.<ref name="Macey, Grove">Macey, Grove</ref> Estante en Ferrara Josquin verkis kelkajn el siaj plej famaj komponaĵoj inkluzive la sobran ''[[Miserere (Josquin)|Miserere]]'' influita de [[Girolamo Savonarola|Savonarola]],<ref>Macey, p. 184.</ref> kiu iĝis unu el la plejmulte motetoj de la 16-a jarcento; la ĝisfunde kontrasta virtuoza moteto ''Virgo Salutiferi'';<ref>John Milsom, in Sherr, p. 307.</ref> kaj eble la ''[[Missa Hercules Dux Ferrariae]]'', kiu estas verkita super ''[[kanto firma]]'' deduktita de la muzikaj literoj en la nomo de la duko, tekniko konata kiel ''[[soggetto cavato]]''. Josquin ne restis longe en Ferrara. Pesteksplodo somere [[1503]] instigis la evakuadon de la duko kaj sia familio samkiel de du trionoj de la civitanoj, kaj Josquin foriris aprilon de la venonta jaro, eble ankaŭ por eskapi la peston. Lia anstataŭanto, [[Jacob Obrecht]], mortis pro la pesto somere [[1505]],<ref name="Macey, Grove"/> anstataŭote per [[Antoine Brumel]] en [[1506]], kiu restis ĝis la malfondado de la kapelo en [[1510]]. === Emeritiĝo en Condé-sur-l'Escaut === Josquin iris rekte de Ferrara al sia hejmregiono [[Condé-sur-l'Escaut]], sudoriente de [[Lille]] ĉe la ĉitempa landlimo inter [[Belgio]] kaj [[Francio]], estiĝante [[preposto]] de la kolegia preĝejo ''Notre Dame'' la 3-an de majo [[1504]], ampleksa muzika institucio, kiun li estris ĝisfine de sia. La kapitulo de la katedralo de [[Bourges]] demandis lin, ĉu li volas instruisto de la ĥorknaboj, sed ne konatas, kiel li respondis, kaj ne ekzistas dokumentoj pri iu ajn dungiteco lia; la plej multaj eruditoj supozas, ke li restis en Condé. Dum la lastaj du tagdekoj de lia vivo la famo de Josquin kune kun lia muziko disvastiĝis eksterlanden. La ĵus inventita presarto ebligis vastan publikigon de lia muziko, kaj Josquin estis la favorato de la unuaj presistoj: unu el la unuaj publikaĵoj de [[Ottaviano Petrucci|Petrucci]] kaj la plej antikva transviva muzikpresaĵo de unuopa komponisto estis libro de Ĵoskenaj mesoj presitaj je [[Venecio]] en [[1502]]. Tiu ĉi publikado estis sufiĉe sukcesa, tiel ke Petrucci publikigis du pluajn volumojn da mesoj de Josquin en [[1504]] kaj [[1514]], kaj li reeldonis ilin plurajn fojojn.<ref>Boorman, Stanley. "Petrucci, Ottaviano (dei)." ''Music Printing and Publishing''. [[Novjorko]]: Norton, [[1990]], pp. 365–369.</ref> Sur la mortolito Josquin petis, ke oni enlistigu lin kiel eksterlandano, tiel ke lia propraĵo ne transiĝu al la genobeloj de Condé.<ref>Sherr, p.16.</ref> Tiu ĉi pruveto estis uzata por montri, ke li estis denaska franco. Krome li postlasis donacon pro la muzikado de lia lasta moteto „Pater noster / Ave Maria" je ĉiuj ĝenerala procesioj en la urbo, se ili antaŭ lian domon haltante ĉe la foirejo por meti hostion sur la altaron de la Sankta Virgulino. Eble ''Pater noster'' estus lia lasta verko.<ref>Milsom, en Sherr, 303–305.</ref> == Muziko == === Superrigardo === Josquin vivis dum transira fazo en la muzikhistorio. Muzikaj stiloj rapide ŝanĝis , parte dank‘ al la migrado de muzikistoj inter diferaj regionoj de Eŭropo.<ref>Reese, p. 184–185.</ref> Multaj nordaj muzikistoj translokiĝis al [[Italio]], la koro de la [[renesanco]], allogita de la patroneco de italaj nobeloj; restante en Italio tiuj ĉi komponistoj estis influataj far´ denaske italaj stiloj kaj ofte portis tiujn ideojn reen en siajn hejmlandojn. La sinuaj linioj muzikaj de la generacio de Ockeghem, la kontrapunkta komplekseco de la nederlandanoj kaj la homofoniaj teksturoj de la italaj laŭdoj kaj profanmuzikoj komencis iom post iom kunfandiĝi en unuecan stilon; Josquin tamen estis la gvida persono en tiu ĉi muzika procezo, kiu rezultigis la formadon de internacia muzika lingvo, kiun la plej famaj komponistoj, [[Giovanni Pierluigi da Palestrina|Palestrina]] kaj [[Orlando di Lasso|Lasso]] inkluzivis en siajn stilojn.<ref name="Noble, Grove 1980">Noble, Grove (1980)</ref> Josquin verŝajne lernis sian metion en sia hejmregiono en norda Francio kaj poste en Italio, kiam li iris al Milano kaj Romo. Liaj fruaj sakralaj verkoj imitas la kontrapunktan kompleksecon kaj ornamitajn, [[melismo|melismajn]] liniojn de Ockeghem kaj liaj samtempuloj, sed samtempe, lernante sian kontrapunktan teknikon li akiris italecan muziklingvaĵon por siaj profanaj verkoj: verdire li ja estis ĉirkaŭata de itala populara muziko en [[Milano]]. Fine de sia longa kreiva kariero, kiu ampleksis proksimume 50 produktivajn jarojn, li disvolvintis simpligitan stilon, en kiu ĉiu voĉo de polifonia komponaĵo montris liberan kaj elastan movadon, kaj li ekzakte atentis pri klara muzikigo de la teksto samkiel pri klara alĝustigo de la teksto al la muzikaj motivoj. Se aliaj komponistoj estis infludonaj sur la disvolviĝon de la Ĵoskena stilo, precipe en la malfrua [[15-a jarcento]] li mem iĝis la plej influa komponisto en [[Eŭropo]], speciale post la disvolviĝo de la muzikpresado, kiu samtempis kun la jaroj de lia matureco kaj kulmina produktiveco. Tiu teknikaĵo faris lian influon eĉ pli decida ol alia maniero. Multaj "modernaj" muzikaj komponpraktikoj naskiĝis en la epoko ĉ. [[1500]]. Josquin vaste utiligis "motivajn ĉelojn" en siaj komponaĵoj, mallongajn, facile rekoneblajn melodiajn fragmentojn, kiuj pasis de voĉo al voĉo ene de kontrapukta teksturo, donante al ĝi internan unuecon. Tio ĉi estas la baza organiza principo en muziko, kiun oni kontinue praktikis ekde ĉ. 1500 ĝis nia tempo.<ref>Irving Godt, JMT, 264–292.</ref> Josquin verkis en ĉiuj gravaj formoj disvastiĝintaj tiutempe inkluzive [[meso]]jn, [[moteto]]jn, [[kanzono]]jn kaj [[frotolo]]jn. Li eĉ kontribuis al la evoluo de nova formo, la [[moteto-kanzono]], de kiu li finfine postlasis tri ekzemplerojn. Krome kelkaj el liaj pecoj verŝajne estis intencata por instrumenta prezentado. Ĉiu kampo de sia produktado estas subdividebla laŭ formo aŭ laŭ supozata komponperiodo. Ĉar datado de la Ĵoskenaj verkoj estas speciale problema kaj scienca samopinio atingita nur je malplimulto da verkoj, diskuto jen estas tipa. === Mesoj === [[Dosiero:Josquin Missa BV Kyrie.jpg|eta|Manskribaĵo montranta la komencan ''Kyrie'' el la ''Missa de Beata Virgine'', malfrua verko. (''[[Romo]], Biblioteca Apostolica Vaticana, Capp. Sist. 45, ff. 1v-2r'')|300px]] Josquin verkis je la fino de epoko, en kiu la [[meso (muziko)|meso]] estis la domina form de sakrala kompozicio en Eŭropo. La meso estis laŭ sia evoluo dum la [[15-a jarcento]] estis longa, multparta formo kun la ŝanco por ampleksaj strukturo kaj organizado ne ebla en aliaj formo kiel ekz. la [[moteto]]. Josquin komponis kelkajn el la plej famaj de la ĝenro, plejparte uzante specon de cikla organizado. Li skribis mesojn uzante jenajn ĝeneralajn teknikojn, kvankam ekzistas konsinderindaj supermetadoj inter la teknikoj en la individuaj komponaĵoj: * [[kanto firma|kantofirma]] meso, en kiu antaŭe jam ekzista melodio aperas plejparte neŝanĝite en unu voĉo de la teksturo, kontrapunktate de la aliaj voĉoj plimalpli libere komponitaj; * [[parafrazo|parafraza meso]], en kiu antaŭe jam ekzista melodio estis libere uzata en ĉiuj voĉoj kaj en multaj variacioj; * [[parodio|parodia meso]], en kiu antaŭe jam ekzista plurvoĉa kanto aperis tutece aŭ parte, uzanta materialon el ĉiuj voĉoj, ne nur la melodion; * [[soggetto cavato]], aŭ solmiza meso, en kiu la melodio estas markita de la silaboj de nomo aŭ frazo (ekz. "la sol fa re mi" — A, G, F, D, E — baziĝanta sur ''Lascia fare mi'' ("lasu min fari", frazo uzata de nekonata patrono en kunteksto, pri kiu ekstestis multaj legendoj). * [[Kanono (muziko)|kanono]], en kiu tuta meso baziĝas sur kanonaj teknikoj kaj en kiu ne estas trovebla antaŭekzista materialo.<ref>Blackburn, Planchart, Bloxham, Sherr, en Sherr, 51–248.</ref> La plejmulto el tiuj ĉi teknikoj, precipe parafrazo kaj parodio, iĝis normaj dum la unuaduono de la 16-a jarcento; Josquin estis granda pioniro, kaj kio estis perceptata kiel miksaĵo inter tiu ĉi teknikoj far' de postaj observantoj, estis tiutempe la procezo de ilia kreado.<ref name="Noble, Grove 1980"/> Josquin estis fonto de kanonaj teknikoj samkiel multaj aliaj komponistoj siageneraciaj, kaj kanono aperas en ĉiu el siaj mesoj, kelkfoje je ekskludo de aliaj teknikaj eroj. ==== Kantofirmaj mesoj ==== Antaŭ la maturoperiodo de Josquin, la plej kutima tekniko por skribi mesojn estis la kantofirmo, tekniko jam uzita dum la plejparto de la [[14-a jarcento]]. Estis la tekniko, kiun Josquin aplikis plej frue en lia kariero je la ''Missa L'ami Baudichon'', verŝajne lia unua meso.<ref name="Noble, Grove 1980">Noble, Grove (1980)</ref> Tiu ĉi meso baziĝas sur profana– eĉ obscena – melodio. Ke bazi meson sur tia fonto estis akceptita praktiko, evidentiĝas pro la ekzistado de tiu ĉi meso en la voĉlibro de la Sikstina Kapelo kopiita dum la papado de [[papo Julio la 2-a|Julio la 2-a]] (1503 ĝis 1513).<ref>Bonnie J. Blackburn, en Sherr, p.72.</ref> La plej famaj kantofirmaj mesoj de Josquin estas tiuj du baziĝantaj sur la melodio de [[L'homme armé]], kiu estis la preferita melodio por meskomponaĵoj dum la tuta renesanco. La pli frua el la du, ''[[Missa L'homme armé super voces musicales]]'', estas teknika bravuraĵo, enhavanta multnombrajn [[proporcia kanono|proporcian kanonon]] kaj kontrapunktajn figurojn. Estis la plej fama el ĉiuj liaj mesoj.<ref>Blackburn, en Sherr, p. 53–62</ref> La dua, ''[[Missa L'homme armé sexti toni]]'', estas "fantaziaĵo pri la temo de la armito."<ref>Blackburn, en Sherr, p. 63</ref> Baziĝanta sur kantofirmo, ĝi ankaŭ estas parafraza meso, ĉar fragmentoj de la melodio aperas en ĉiuj voĉoj. Teknike ĝi estas preskaŭ modesta kompare kun la alia meso ''L'homme armé'', escepte de la fina Agnus Dei, kiu enhavas kompleksan kanonan strukturon inklude maloftan retropasan kanonon, enteksita en aliajn voĉojn.<ref>Blackburn, in Sherr, p. 64</ref> ==== Parafrazaj mesoj ==== La [[parafrazo|parafraza tekniko]] diferencas de la kantofirma tekniko en tio, ke la fontmaterialo, kvankam ĝi konsistas nur el monofonia originalo, estas plibeligita per ornamaĵoj. Samkiel je la kantofirma tekniko la voĉo povas aperi en multaj voĉoj de la meso. Kelkaj mesoj de Josquin montras la parafrazan teknikon kaj ili inkludas kelkparton de liaj plej famaj verkoj. La relative frua ''Missa Ave maris stella'', kiu verŝajne datiĝas en siaj jaroj en la ĥoro de la Sikstina Kapelo, parafrazas la Marianan Antifonon [[Ave Maris Stella|samnoman]]; ĝi ankaŭ estas unu el liaj plej mallongaj mesoj.<ref>Planchart, en Sherr, p. 109.</ref> La malfrua ''[[Missa de Beata Virgine]]'' parafrazas gregoriajn ĉantojn laŭde al la Virgulino Maria, ĝi estas meso dediĉe al [[Nia Kara Sinjorino]], votivmeso por sabata celebrado, kaj estis lia plej populara meso en la [[16-a jarcento]].<ref>Planchart, en Sherr, p. 120–130</ref><ref name="Noble, Grove">Noble, Grove</ref> La plejplej fama el la mesoj de Josquin aplikantaj la teknikon kaj unu el la le fama meso de la tuta epoko estis la ''[[Missa pange lingua]]'', baziĝinta sur la himno de [[Tomaso de Akvino]] por la vespro de [[Kristokorpo]]. Estas verŝajne la lasta meso, kiun Josquin komponis.<ref>Planchart, en Sherr, p. 132.</ref> Tiu ĉi meso estas ekstenza [[Fantazio (muziko)|fantazio]] pri la melodio uzanta la melodion en ĉiuj voĉoj kaj ĉiuj partoj de la meso en kompleksa kaj ĉiam ŝanĝa polifonio. Unu el la kulminoj de la meso estas la parto ''et incarnatus est'' el la Credo, kie la teksturo iĝas homofonia kaj la melodio aperas en la plej alta voĉo; jen la alineo, kiu normale aperus je la melodio " Kantu, ho mia lango, de la mistero de la Dia korpo " estas anstataŭita per la vortoj "Kaj li enkarniĝis per la Sankta Spirito el la Virgulino Maria kaj homiĝis."<ref>Planchart, en Sherr, p. 142.</ref> ==== Parodiaj mesoj, mesoj pri popularaj kantoj ==== En parodiaj mesoj la fontmaterialo ne estis unuopa linio, sed kompleta teksturo, ofte populara kanzono. Kelkaj verkoj de Josquin loze falas en tiun ĉi kategorion inkluzive la ''Missa Fortuna desperata'', baziĝinta sur la trivoĉa kanto ''[[Fortuna desperata]]'' (eble de [[Antoine Busnois]]); la ''Missa Malheur me bat'' (baziĝinta sur kanto diverstempe atribuita al [[Jacob Obrecht|Obrecht]], [[Ockeghem]], aŭ - plej verŝajne - [[Abertijne Malcourt]]);<ref name="Noble, Grove 1980"/> kaj la ''Missa Mater Patris'', baziĝinta sur trivoĉa moteto de [[Antoine Brumel]]. La ''Missa Mater Patris'' estas verŝajne la unua vera parodia meso komponita, ĉar ĝi eĉ ne montras spuron de kantofirmuso.<ref>Reese, p. 240.</ref> Parodia tekniko iĝis la plej kutima rimedo de meskompozicio por la resto de la [[16-a jarcento]], kvankam la [[meso]] iom post iom perdis la favoron samgrade kiel kreskis la [[moteto]] en la estimo. ==== Mesoj pri solfeĝaj silaboj ==== La plej frua meso de ajna komponisto aplikanta tiun ĉi komponmetodon – la ''[[soggetto cavato]]'' – estas la ''[[Missa Hercules Dux Ferrariae]]'', kiun Josquin verŝajne verkis en la [[1480]]-aj jaroj por la potenca [[Ercole d'Este I|Ercole I]], duko de Ferrara. La kantofirmusaj notoj estas prentitaj el la muzikaj silaboj de la propra nomo de la duko: Re - Ut - Re - Ut - Re - Fa - Mi – Re. Alia meso uzanta tiun ĉi teknikon estas la ''[[Missa La sol fa re mi]]'', baziĝanta sur la muzikaj silaboj el "Lascia fare mi" ("lasu min fari!"). La historio rakontita de [[Heinrich Glarean|Glareanus]] en [[1547]] estis, ke nekonata nobelulo kutime forsendis la svatiĝantoj per ĉi tiu frazo, kaj Josquin tuj verkis "ege elegantan" meson pri tiu kiel pintaĵo kontraŭ li.<ref>Blackburn, en Sherr, p. 78.</ref> ==== Kanonomesoj ==== [[Dosiero:Prolationcanonjosquin.png|center|dekstra|550px|Example of a prolation canon. Agnus Dei el ''Missa l'homme armé super voces musicales'' de Josquin Desprez]] Kanonaj mesoj akiris kreskan valoron je la fino de la [[15-a jarcento]]. Frua ekzemplo estas la fama ''[[Missa prolationum]]'' de Ockeghem, komplete konsistanta el [[Proporcia kanono|proporciaj kanonoj]], la ''Missa L'homme armé'' de [[Guillaume Faugues]], kies kantofirmuso estas prezentata en kanono de falanta kvinto, kaj la ''Missa Ad fugam'' de [[Marbrianus de Orto]], baziĝanta sur libere komponitaj kanonoj en kvinto inter supra voĉo kaj tenoro. Josquin utiligas kanonon en la Osanna kaj Agnus Dei III de la ''Missa L'homme armé sexti toni'', ĉie en la ''Missa Sine nomine'' kaj en la lastaj tri partoj de la ''Missa De beata virgine''. La ''Missa L'homme armé super voces musicales'' enhavas proporciajn kanonojn en la Kyrie, Benedictus kaj Agnus Dei II. === Motetoj === La motetstilo de Josquin varias ekde preskaŭ strikte homofoniaj komponaĵoj kun blokakordoj kaj silaba tekstdeklamado ĝis alte ornamitaj kontrapunktaj fantazioj kaj psalmmuzikigoj kiuj kombinis tiujn ĉi ekstremojn kun la aldono de retorikaj figuroj kaj vortpentrado, kio antaŭsciigas la postan evoluon de la madrigalo. Li verkis multaj el siaj motetoj por kvar voĉoj, ensembloformato, kiu estiĝis kompozicia normo ĉ. [[1500]], kaj li ankaŭ estis konsiderinda noviganto skribante motetojn por kvin kaj ses voĉoj.<ref>Milsom, in Sherr, p. 282</ref> Neniu moteto kun pli ol ses voĉoj oni fidinde povas atribui al Josquin. Preskaŭ ĉiuj el la motetoj de Josquin motets uzas specon de kompozicia limitigo sur la procezo; ili ne estas libere komponitaj.<ref>Milsom, in Sherr, p. 284</ref> Kelkaj el ili uzas kantofirmuson kiel unuiga elemento; kelkaj estas kanonaj; kelkaj utiligas devizon, kiu ripetiĝas ĉiame; kelkaj utiligas plurajn el tiuj ĉi metodoj. La motetoj aplikantaj kanonon estas divideblaj en du grupojn: tiuj en kiuj la kanono estas plene koncipita por esti aŭskultata kaj aprecata kiel tia, kaj alia grupo, en kiu ĉeestas kanono, sed preskaŭ estas neebla percepti ĝin, kvazaŭ ĝi estus skribita por apreco perokula aŭ por amatoroj.<ref>Milsom, in Sherr, p. 290</ref> Josquin ofte uzis imitadon, precipe para imitado, verkante siajn motetojn, kun partoj similaj al fugaj ekspozicioj okazante sur sukcesivaj linioj de la muzikigata teksto. Ekzemplo estas lia muzikigo de ''Dominus regnavit'' (psalmo 93) por kvar voĉoj; ĉiu tekstlinio de la psalmo komencas per voĉo sole prezentanta novan melodion, rapide sekvata de la imitaj eniroj de la aliaj tri voĉoj.<ref name="Reese, p. 249">Reese, p. 249</ref> Josquin estis pioniro pri la polifonia komponado de psalmoj, kaj psalmkomponaĵoj formas grandan parton el la motetoj de liaj pli postaj jaroj. Malmultaj komponistoj antaŭ Josquin muzikigis psalmojn polifonie.<ref>Reese, p. 246</ref> Kelkaj el la komponaĵoj de Josquin inkludas la faman ''[[Miserere (Josquin)|Miserere]]'' verkitan en Ferrara en [[1503]] aŭ [[1504]] kaj plej verŝajne inspirata de la ĵusa ekzekutado de la reformema monaĵo Girolamo Savonarola,<ref>Macey, p. xxx</ref> ''Memor esto verbi tui'', baziĝanta sur psalmo 119, kaj du komponaĵoj pri ''[[De Profundis]]'' (psalmo 130), ambaŭ konsiderataj kiel inter liaj plej gravaj sukcesoj.<ref name="Reese, p. 249"/><ref>Milsom, en Sherr, p. 305</ref> === Kanzonoj kaj instrumentaj komponaĵoj === Sur la kampo de profana muziko Josquin postlasis multnombrajn francajn [[kanzono]]jn ekde tri ĝis ses voĉoj, samkiel manplenon da italaj sekularaj kantoj konataj kiel [[frotolo]]j, krome kelkajn pecojn, kiujn li verŝajne intencis por instrumenta realigo. La problemo pri la atribuado estas eĉ pli akutaj je la kanzonoj ol ili estas pri aliaj partoj de lia komponkvanto: dum kiam pli ol 70 tri- kaj kvarvoĉaj kanzonoj estis publikitaj sub lia nomo dum lia vivo, samtempe nur ses el la pli ol tridek kvin- kaj sesvoĉaj kanzonoj atribuitaj al li estis cirkuligitaj sub lia nomo. Multajn el la atribuadoj aldonitaj post lia morto oni konsideras kiel nefidindajn, kaj dum la lastaj jardekoj de la [[20-a jarcento]] oni laboris multe por korekti atribuadojn laŭ stilaj kialoj.<ref>Louise Litterick, en Sherr, p. 335, 393</ref> La plej fruan kanzonon Josquin komponis verŝajne en norda Eŭropo influite de komponistoj kiel [[Johannes Ockeghem|Ockeghem]] kaj [[Antoine Busnois|Busnois]]. Sed alie ol ili li ne strikte kroĉiĝis al la kutimoj de la ''[[fiksaj formoj]]'' – la rigidaj kaj kompleksaj ripetaj modeloj de la [[rondelo]], [[virelaio]] kaj [[balado]] – anstataŭe li ofte verkis liajn fruajn kanzonojn en strikta [[imitado (muziko)|imitado]], trajto kiun ili havis komune kun multaj el liaj sakralaj verkoj.<ref name="Noble, Grove"/> Li estis unu el la unuaj kanzonkomponistoj, kiuj faris ĉiujn voĉojn egalaj partoj de la partituro; kaj multaj el liaj kanzonoj enhavas imitavivajn lokojn laŭ la sama maniero kiel motetoj. Tamen li uzis melodian ripetadon, speciale kie la tekstlinioj rimiĝis, kaj kelkaj el liaj kanzonoj havis pli simplan teksturon samkiel pli grandan rapicecon ol liaj motetoj. En siaj kanzonoj li ofte utiligis kanofirmuson, kelkfoje popolkanton, kies originon oni ne povas spuri kiel ekz. en la kanzono ''Si j'avoye Marion''.<ref>Brown, Grove ([[1980]]), "Chanson."</ref> Alifoje li uzas melodion origine ligita kun aparta teksto kaj jen li libere komponas tutan kanton sen uzi evidente eksteran fontmaterialon. Alia tekniko, kiun li kelkfoje uzis, estis preni popolkanton kaj skribi ĝin kiel kanono kun si mem, en du internaj voĉoj, kaj skribi novan melodian materialon supre kaj ĉirkaŭ ĝi pri nova teksto: li uzis tiun ĉi teknikon en unu el liaj plej famaj kanzonoj, ''Faulte d'argent'' ("manko de mono"), kanto kantata de viro vekiĝanta enlite kun putino, bankrote kaj nekapable pagi ŝin. Kelkajn el siaj kanzonoj li sendube koncipis por instrumenta realigo. Ke Petrucci publikis multajn el ili sen teksto ege evidentigas tion; krome kelkaj el la pecoj (ekz. la fanfareca ''Vive le roy'') enhavas pli instrumentecan ol voĉkantecan skribmanieron.<ref name="Noble, Grove"/> La plej famaj kanzonoj de Josquin vaste circulis tra Eŭropo. Kelkajn el la li bone konataj inkluzivas lia [[lamento]] pri la morto de Ockeghem, ''[[Nymphes des bois|Nymphes des bois/Requiem aeternam]]''; ''[[Mille regretz]]'' (kies atribuado antaŭ nelonge estis pridubata);<ref>Litterick, en Sherr, p. 374–376</ref> ''Plus nulz regretz''; kaj ''Je me complains''. Krom siaj francaj kanzonoj li verkis almenaŭ tri pecojn laŭ maniero de la itala [[frotolo]], populara itala kantformo, kiun li verŝajne renkontis dum liaj jaroj en Milano. Tiuj ĉi kantoj inkluzivas ''[[Scaramella]]'', ''[[El grillo]]'', kaj ''[[In te domine speravi]]''. Ili estas eĉ pli simplaj laŭteksture ol liaj francaj kanzonoj, estante unuforme silabaj kaj homofoniaj, kaj ili restas inter la plejofte kantataj partoj de sia verkaro. === Motetkanzonoj === En Milano Josquin verkis diversajn ekzemplerojn de nova speco de muziko evoluigita de la tieaj komponistoj, [[motetkanzono]]. Tiuj ĉi komponaĵoj estis laŭteksture similegaj al kanzonoj de la [[15-a jarcento]] laŭ la fiksa-forma-modelo, escepte ke tiuj ĉi havis alie ol tiuj sekularaj verkoj [[Gregoria ĉanto|ĉantodevenan]] latinan kantofirmuson en la plej malalta el la tri voĉoj. La aliaj voĉoj kantis en la franca profanan tekston, kiu aŭ simbole rilatis al la latina teksto aŭ komentis ĝin.<ref>Litterick, en Sherr, p. 336</ref> La tri kontaj motetkanzonoj de Josquin, ''Que vous madame/In pace'', ''A la mort/Monstra te esse matrem'' kaj ''Fortune destrange plummaige/Pauper sum ego'', estas similaj al tiuj de aliaj komponistoj el la Milana kapelo kiel ekz. [[Loyset Compère]] kaj [[Alexander Agricola]]. == Influo == La famo de Josquin daŭris la tutan [[16-a jarcento]]n kaj vere kreskis dum kelkaj jardekoj post lia morto. [[Gioseffo Zarlino|Zarlino]], verkante en la [[1580]]-aj jaroj, ankoraŭ uzis ekzemplojn de Josquin en liaj traktatoj pri kompozicio; kaj la famo de Josquin nur paliĝis post la komenco de la [[Baroka muziko|barokepoko]] kun la malpliiĝo de la polifonia stilo. Dum la 18-a kaj [[19-a jarcento]]j la famo de Josquin estis ombrumita de la postea komponisto de la [[Roma skolo]] [[Giovanni Pierluigi da Palestrina|Palestrina]], kies muzikon estis rigardata kiel la kulmino de polifonia rafineco kaj kodigita en kompozicisistemon de teoriistoj kiel [[Johann Fŭ]]; tamen dum la [[20-a jarcento]] la reputacio de Josquin konstante kreskis ĝis punkto, kie disĉiploj ree konsideris lin kiel "la plej granda kaj sukcesa komponisto de la epoko."<ref>David Fallows, en Sherr, p. 575.</ref> Laŭ kion skribas Richard Sherr en la enkonduko al ''Josquin Companion'', alparolante precipe la malmultiĝo de la kanonoj de Josquin sekve de la korektado de misatribuoj, "Josquin supervivos, ĉar lia plej bona muziko vere estas tiel grandioza kiel ĉiu ĉiam diris."<ref>Sherr, p. 10</ref> Ekde la [[1950]]-aj jaroj la reputacio de Josquin plifortiĝis pro la kreska ebleco aĉeti registraĵojn, de kiuj ekzistas multaj, kaj la ekesto de ensembloj specialiĝintaj pri la realigo de voĉkanta muziko el la 16-a jarcento, kies centra okupo estas la verkaro de Josquin.<ref>Sherr, p. 577; ankaŭ Appendix B (Discography)</ref> == Verkaro == La malfacilaĵojn je la kompilado verklisto por Josquin oni ne povas troigi. Pro lia enorma prestiĝo en la frua deksesa jarcento multaj verkisto kaj eldonistoj ne povis rezisti la tenton atribui anonimajn aŭ alimaniere dubindajn verkojn al Josquin. La germana eldonisto Georg Forster priskribis admirinde la situacion en [[1540]] skribante ke "Nun, kiam Josquin estas morta, li eligas pli da verkoj ol kiam li vivis."<ref>Jesse Rodin, "A Josquin Substitution," ''Early Music 34.2 (2006), p. 246</ref> Tial multaj el la verkoj listigitaj malsupre estas de pridiskutata aŭtoreco. === [[Meso]]j === # ''[[Missa Ave maris stella]]'' (Romo, 1486–1495) (4 voĉoj); # ''[[Missa de Beata Virgine]]'' (5 voĉoj); # ''Missa Di dadi'' (=''N'aray je jamais'') (4 voĉoj; aŭtoreco pridubata de kelkaj erudiciuloj) # ''Missa Faisant regretz'' (4 voĉoj); # ''Missa Fortuna desperata'' (4 voĉoj); # ''Missa Gaudeamus'' (4 voĉoj); # ''[[Missa Hercules Dux Ferrariae]]'' (Ferrara, 1503/04) (4 voĉoj, 6 en [[Agnus Dei|Agnus III]]); # ''[[Missa La sol fa re mi]]'' (4 voĉoj); # ''Missa L'ami Baudichon'' (4 voĉoj); # ''[[Missa L'homme armé sexti toni]]'' (4 voĉoj, 6 en Agnus III); # ''[[Missa L'homme armé super voces musicales]]'' (4 voĉoj); # ''[[Missa Malheur me bat]]'' (4 voĉoj, 6 en Agnus III); # ''Missa Mater patris'' (4 voĉoj; aŭtoreco pridubata de kelkaj erudiciuloj) # ''[[Missa Pange lingua]]'' (Condé, ĉ. 1514) (4 voĉoj); # ''[[Missa Sine nomine]]'' (4 voĉoj; kanona meso, origine titolita "Missa Ad fugam"); Mesoj de pridubata aŭtoreco: # ''[[Missa Ad fugam]]'' (4 voĉoj) # ''Missa Da pacem'' (4 voĉoj) # ''Missa Une musque de Biscaye'' (4 voĉoj) # ''Missa D'ung aultre amer'' (4 voĉoj) === Mesfragmentoj === De dubinda aŭtoreco escepte de la ''Credo De tous biens playne:" # ''[[Credo]] Chascun me crie (= Des rouges nez)''; # ''Credo De tous biens playne''; # ''Credo Vilayge (II)''; # ''Credo [Quarti toni] (kanona) # ''[[Gloria]] De beata virgine''; # ''[[Sanctus]] De passione''; # ''Sanctus D'ung aultre amer''. # ''Credo Vilayge (I)''; # ''Credo La belle se siet (eble de Robert de Févin) === Motetoj === # ''Absalon, fili mi (4vv)'' (atribuado kontestata; eble [[Pierre de la Rue]]) # ''Absolve, quaesumus, Domine/Requiem aeternam'' (6vv) (atribuado kontestata); # ''Alma redemptoris mater''; # ''Alma redemptoris mater / Ave regina caelorum''; # ''Ave Maria, gratia plena … benedicta tu'' (4vv); # ''Ave Maria, gratia plena … Virgo serena'' ([[Milano]] 1484/85);<ref>Por la plej lastaj verkoj laŭdataj vd. [[Joshua Rifkin]], Munkeno, Milano, kaj Mariana Moteto: Dating Josquin's "Ave Maria … virgo serena," ''Journal of the American Musicological Society'' 56.2 (2003), pp. 239–350</ref> # ''Ave munda spes, Maria'' (ne en la unua plena eldono de la verkaro); # ''Ave nobilissima creatura''; # ''Ave verum corpus natum''; # ''Benedicta es, caelorum regina''; # ''Christum ducem, qui per crucem'' (4vv); # ''De profundis clamavi'' (4vv) (eble meze-perioda komponaĵo: atribuado pridubata); # ''[[De profundis (Josquin)|De profundis clamavi]]'' (5vv) (malfrua komponaĵo); # ''Domine exaudi orationem meam''; # ''Domine, ne in fuore tuo'' (4vv); # ''Domine, non secundum peccata nostra'' (2-4vv; por Romo); # ''Ecce, tu pulchra es, amica mea''; # ''Factum est autem''; # ''Gaude virgo, mater Christi''; # ''Homo quidam fecit cenam magnam''; # ''Honor, decus, imperium''; # ''Huc me sydereo descendere jussit Olympo'' (5vv); # ''Illibata Dei virgo nutrix''; # ''In exitu Israel de Aegypto''; # ''In illo tempore assumpsit Jesus doudecim disciplus''; # ''Iniquos odio habui'' (4vv, nur tenorvoĉo transvivis); # ''[[In principio erat Verbum]]'' (aŭtenteco pridubata;<ref>Finscher, Sherr, p. 264n</ref> # ''[[Inviolata, integra|Inviolata, integra et casta es, Maria]]''; # ''Jubilate Deo omnis terra''; # ''Liber generationis Jesu Christi''; # ''Magnificat quarti toni'' (atribuita al Josquin pro stilaj kaŭzoj); # ''Magnificat terii toni'' (atribuita al Josquin pro stilaj kaŭzoj); # ''Memor esto verbi tui''; # ''[[Miserere (Josquin)|Miserere mei Deus]]'' (Ferrara, 1503); # ''Misericordias Domini in aeternum cantabo'' (Francio, 1480/83); # ''Missus est Gabriel angelus ad Mariam Virginem''; # ''Mittit ad virginem''; # ''Monstra te esse matrem''; # ''O admirabile commercium'' (parto de 5-moteta ciklo); # ''O bone et dulcissime Jesu''; # ''O Domine Jesu Christe'' (parto de pasiona komponaĵo en 5 sekcioj); # ''O virgo prudentissima''; # ''O virgo virginum''; # ''[[Pater noster (Josquin)|Pater noster, qui es in caelis]]'' (Condé, 1505–1521); # ''Planxit autem David''; # ''Praeter rerum seriem''; # ''Qui edunt me adhuc''; # ''Qui habitat in adiutorio altissimi''; # ''Qui velatus facie fuisti'' (parto de pasiona komponaĵo en 6 sekcioj); # ''Salve regina (4vv)''; # ''Salve regina (5vv, 1502)''; # ''Stabat Mater''; # ''Tu lumen, tu splendor''; # ''Tu solus qui facus mirabilia''; # ''Usquequo Domine oblivisceris me'' (atribuo pro stilaj kaŭzoj; nur parte transvivis); # ''Ut Phoebi radiis''; # ''Veni, sancte spiritus'' (ankaŭ atribuita al Forestier); # ''Victimae paschali laudes''; # ''Virgo prudentissima''; # ''Virgo salutiferi'' (Ferrara, 1504/05); # ''Vultum tuum deprecabuntur'' (7-parta pasiona ciklo) (1480-aj jaroj). === Motetoj-kanzonoj === # ''A la mort / Monstra te esse matrem''; # ''Fortune destrange plummaige/Pauper sum ego; # ''Que vous madame / In pace in idipsum''. === Kanzonoj === # ''A l'heure que je vous''; # ''A l'ombre d'ung buissonet, au matinet'' (3vv); # ''[[Adieu mes amours]]''; # ''Adieu mes amours'' (6vv or 7vv); # ''Baisé moy, ma doulce amye'' (4vv); # ''Belle, pour l'amour de vous''; # ''Bergerette savoyenne''; # ''Cela sans plus''; # ''Comment peult haver joye''; # ''Cueur langoreulx''; # ''De tous biens plaine'' (3vv); # ''[[De tous biens plaine]]'' (4vv); # ''Douleur me bat''; # ''Du mien amant''; # ''Dulces exuviae''; # ''En l'ombre d'ung buissonet tout, au long'' (3vv); # ''En l'ombre d'ung buissonet tout, au long'' (4vv); # ''Entré je suis en grant pensée'' (3vv); # ''Entré je suis en grant pensée'' (4vv); # ''Fama malum''; # ''[[Faulte d'argent]]''; # ''[[Fors seulement]]'' (nur unu el ses voĉoj transvivas); # ''Fortuna d'un gran tempo''; # ''Helas madame''; # ''Ile fantazies de Joskin''; # ''Incessament livré suis à martire''; # ''Je me complains''; # ''Je n'ose plus''; # ''Je ris et si ay larme''; # ''Je sey bien dire''; # ''La belle se siet''; # ''La Bernardina''; # ''La plus de plus''; # ''Le villain [jaloŭ]''; # ''Ma bouche rit et mon cueur pleure''; # ''[[Mille Regretz]]'' (4 voices); # ''Mon mary m'a diffamée''; # ''N'esse pas ung grant desplaisir''; # ''[[Nymphes des bois]]'' (verkita okaze de la morto de [[Johannes Ockeghem]]); # ''Nymphes, nappés / Circumdederunt me''; # ''Parfons regretz''; # ''Petite camusette; # ''Plaine de dueil''; # ''Plus n'estes ma maistresse''; # ''Plus nulz regretz'' (verkita inter [[1508]] kaj [[1511]], memore al la [[kontrakto de Calais]] de [[1507]]); # ''Plusieurs regretz''; # ''Pour souhaitter''; # ''Quant je vous voye''; # ''Qui belles amours a # ''Recordans de my signora''; # ''Regretz sans fin; # ''Se congié prens''; # ''Si j'ay perdu mon amy'' (3vv); # ''Si j'ay perdu mon amy'' (4vv); # ''Tant vous aimme Bergeronette''; # ''Tenz moy en voz bras''; # ''Une mousque de Biscaye; # ''Vive le roy'' (instrumentaĵo, skribita por Ludoviko la 12-a); # ''Vous l'arez, s'il vous plaist''; # ''Vous ne l'arez pas''; # senteksta (4vv). === Frotoloj === # ''[[El Grillo]]''; # ''In te Domine speravi per trovar pietà''; # ''Scaramella va alla guerra''. == Fontoj kaj literaturo == * Atlas, Allan W., eld. ''Renaissance music: music in western Europe, 1400-1600''. NY: Norton, 1998. ISBN 0-393-97169-4 * Brown, Howard M. "Chanson" ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', eld. Stanley Sadie. Londono, Macmillan, 1980. (20 vol.) ISBN 1-56159-174-2. * Duffin, Ross W., eld. ''A Josquin Anthology''. Oxford University Press, 1999. ISBN 0-19-353218-2 * Gleason, Harold, and Warren Becker. ''Music in the Middle Ages and the Renaissance''. Bloomington, Indiana: Frangipani Press, 1981. ISBN 0-89917-034-X. * Godt, Irving. "Motivic Integration in Josquin's Motets" ''Journal of Music Theory'' vol. 21 n-o. 2 (aŭtuno 1977), pp.&nbsp;264–292. * International Josquin Symposium, Willem Elders, and Frits de Haen. ''Proceedings of the International Josquin Symposium''. Utreĥto: Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis, 1986. ISBN 90-6375-148-6 * Macey, Patrick. ''Bonfire Songs: Savonarola's Musical Legacy.'' Oksfordo, Clarendon Press. 1998. ISBN 0-19-816669-9. * Macey, Patrick. "Josquin des Prez" ''Grove Music Online'', eld. L. Macy. (Accessed [[2006-10-08]]) [http://www.grovemusic.com www.grovemusic.com]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080516041031/http://www.grovemusic.com/ |date=2008-05-16 }} (necesas antaŭmendo) * Noble, Jeremy. "Josquin Desprez (works)" ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', eld. Stanley Sadie. Londono, Macmillan, 1980. (20 vol.) ISBN 1-56159-174-2. * Pietschmann, Klaus. "Ein Graffito von Josquin Desprez auf der Cantoria der Sixtinischen Kapelle" ''Die Musikforschung'' vol. 52 n-o. 2 (1999), pp.&nbsp;204–207. * [[Gustave Reese|Reese, Gustave]]. ''Music in the Renaissance''. Novjorko: W.W. Norton, 1954. ISBN 0-393-09530-4. * Reese, Gustave. "Josquin Desprez (biography)" ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', eld. Stanley Sadie. Londono, Macmillan, 1980. (20 vol.) ISBN 1-56159-174-2. * [[Richard Sherr|Sherr, Richard]], eld. ''The Josquin Companion''. Oksfordo: Oxford Univ. Press, 2000. ISBN 0-19-816335-5. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.medieval.org/emfaq/composers/josquin.html Josquin biography and discography] * {{IMSLP|id=Josquin Desprez|cname=Josquin Desprez}} * Listen to [http://www.acc.umu.se/~akadkor/early/IVA_Des%20Prez_Josquin.html free recordings of songs] from [http://www.acc.umu.se/~akadkor/indexENG.html Umeå Akademiska Kör]. * Motet [http://bach.nau.edu/Josquin/Ave.html Ave Maria] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120305220000/http://bach.nau.edu/Josquin/Ave.html |date=2012-03-05 }} as interactive hypermedia (Shockwave required) at the [http://bach.nau.edu/ BinAural Collaborative Hypertext] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070309154705/http://bach.nau.edu/ |date=2007-03-09 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Des Prez, Josquin}} [[Kategorio:Franc-flandra skolo]] [[Kategorio:Renesancaj komponistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj komponistoj]] [[Kategorio:Flandraj komponistoj]] [[Kategorio:Franc-flandraj komponistoj]] [[Kategorio:Klasikaj komponistoj]] iugejm6ggu97sz7uwrc7bq7ugbcoyew 0 32012 9350754 9309760 2026-04-10T15:07:44Z Sj1mor 12103 9350754 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | nomo = Franz Liszt | dosiero = Barabas-liszt.jpg | priskribo = hungara komponisto | grandeco de bildo = |background = | dato de naskiĝo = [[22-a de oktobro]] [[1811]] | loko de naskiĝo = Doborján, [[Dosiero:Coa Hungary Country History (14th century).svg|20px]] [[Reĝlando Hungario]]<br /><small>(nuntempe [[Raiding]], [[Aŭstrio]]) | dato de morto = [[31-a de julio]] [[1886]] | loko de morto = [[Bayreuth]], {{Germana Regno}} }} '''Franz LISZT''' {{prononco|franc list}}, {{lang-hu|'''LISZT Ferencz'''}}, kiel ankaŭ li mem skribis sian nomon, aŭ laŭ pli nova [[ortografio]] ''Ferenc''<ref>Hungaraj aŭtoroj foje uzas la skribmanieron „Ferenc“. La individua nomo de Liszt tamen estas registrita en lia hungara [[pasporto]] el 1874, bildigita en: Óváry: ''Ferenc Liszt'', S. 29, kiel „Ferencz“, tiel ke oni prefere uzu ĉi tiun nomon. Komp. ankaŭ la [[faksimilo]]n notekzemplo subskribita propramane fare de Liszt per „Liszt Ferencz“, en: Óváry: ''Ferenc Liszt'', S. 38.</ref>, (naskiĝis la [[22-an de oktobro]] [[1811]] en [[Raiding|Raiding/Doborján]], tiam [[Hungara reĝlando|hungara kronlando]] de la [[Aŭstra imperio]], nun [[Aŭstrujo]] ([[Burgenland]]); mortis la [[31-an de julio]] [[1886]] en [[Bayreuth]]), estis [[Aŭstrio-Hungario|aŭstro-hungara]] [[komponisto]], [[pianisto]], [[dirigento]], teatrestro, muzikinstruisto kaj [[verkisto]]. Li estis unu el la plej elstaraj [[virtuozo|pianovirtuozoj]] kaj unu el la plej produktemaj komponistoj de la 19-a jarcento. Li komponis en multaj diversaj stiloj kaj ĝenroj kaj estis vojrompanto de la „programeca muziko“ ([[simfonia poemo|simfoniaj poemoj]]) kaj pro siaj ĉefverkoj li estas rigardata kiel reprezentanto de la „[[novgermana skolo]]“. Li estis kunfondinto de ''[[Allgemeiner Deutscher Musikverein]]''. En la aĝo de 54 jaroj Liszt ricevis en [[Romo]] la „pli malaltan ordinadon“ kaj la titolon [[Abbé]]. [[Dosiero:Liszt 1858.jpg|eta|<center>Franz Liszt en la aĝo de 46 jaroj, foto de [[Franz Seraph Hanfstaengl]]</center>]] [[Dosiero:Ferenc Liszt - Held.jpg|eta|<center>Franz Liszt kiel maljunulo</center>]] == Vivo kaj verkado == Li naskiĝis en ''Doborján'' (tiam vilaĝo situanta en [[Hungara reĝlando]], nuntempe [[Raiding]], en [[Aŭstrio]]) en hungar-germana [[familio]]. Kiam lia [[patro]] malkovris ĉe li eksterordinarajn scipovojn kaj emon al muziko kiel mirinfano, li decidis ke Ferenc edukiĝu muzike. Post efemeraj lekcioj en lernejoj Ferenc Liszt iĝis lernanto de la romantika komponisto kaj pianisto [[Johann Nepomuk Hummel]]. Poste li lernis ĉe la fama klasikisma komponisto [[Antonio Salieri]] (ĉe Salieri lernis ankaŭ [[Ludwig van Beethoven]]). Li studis en [[Vieno]]. Nur en [[Parizo]] li komencis koncerti kaj komponi mem. Tie li ekkonis sian plej grandan amikon [[Fryderyk Chopin]], pri kiu poste li skribis libron. En tiu tempo li amikiĝis ankaŭ kun [[George Sand]], kiun poste li malamis pro nemoraleco, kaj kun [[Camille Saint-Saëns]]. Tie li verkis siajn ''Hungarajn rapsodiojn'' (la ĉefan motivon de ili Liszt verŝajne aŭskultis en Hungario de [[Cigano]]j) kiuj fariĝis tre fama komponaĵo en Eŭropo. Poste li ankaŭ ekkonis [[Hector Berlioz]], [[Robert Schumann]] kaj [[Richard Wagner]]. Wagner poste iĝis lia tre proksima amiko. Krome li estis amiko de multaj polaj elmigrintoj (Chopin, [[Adam Mickiewicz]], [[Juliusz Słowacki]] ktp.). Liszt iĝis famega persono en Eŭropo antaŭ la komponado de siaj plej gravaj komponaĵoj. Li koncertis ankaŭ en [[Irlando]] kaj [[Britio]]. Poste Liszt ekloĝis en [[Weimar]]. Tie li komponis siajn plej geniajn verkojn. Inter ili estas Totentanz (Danse Macabre- la danco de la morto) kiu estis tre fama kaj ofte ludata ankoraŭ en la komenco de la 20-a jarcento, Koncerto Patetika por du fortepianoj, Fortepiana Sonato B-moll (en B minora), Dekkvin [[Rapsodio]]j Hungaraj, orkestraj simfoniaj poemoj, 13-a Psalmo por la tenoro sola. Oni opinias, ke la plej granda kaj genia komponaĵo de tiu tempo de lia vivo estas ''Simfonio faŭsta''. Ĝi konsistas kvar partojn. La unua komenciĝas per la tri akordoj kiuj fariĝas serion. La dodekafonio ne estis uzata ĝis [[Webern]] kaj [[Schonberg]], kiuj inventis tiun metodon. Tri akordoj fariĝas serio dodekafonia. La kvara parto estas parto de ĥoro. De tiu tempo Liszt komencis ofte komponi ĥorajn partojn kaj oratoriojn. En [[1861]] jaro Liszt veturis al Romo. Kiam Wagner kreis en Bayreuth Festivalon de muziko Liszt ĉiam komponis tie akompanante al Wagner. Ĝis la morto en [[1886]] Liszt prelegis en la Universitato de Budapeŝto. Li tre influis al Wagner (kaj reciproke ĉar Simfonio faŭsta konsistas multajn vagnerismojn kaj ankaŭ lejtmotivojn poste uzitajn nur en Parsifal de Wagner). Fakte li estis unu el la plej gravaj eksperimentistoj de la muziko en sia epoko inter Fryderyk Chopin, Ludwig van Beethoven kaj Richard Wagner. Rigardeble li antaŭvidis sentonan muzikon kaj enkondukis eksterordinaran romantikan stilon. La adoruloj de Liszt tamen plej miras pri liaj oratorioj kiuj enkondukas tute novajn metodojn komponadajn (la oratorioj de Liszt forte rompas "decorum" de la antaŭaj oratorioj ekzemple de Beethoven kaj Mozart). En 1841 Liszt fariĝis membro de [[framasonismo|framasona loĝio]] ''Zur Einigkeit (Unueco)'' en [[Frankfurt ĉe Majno]]. La duan kaj trian framasonajn gradojn li ricevis en 1842 de la Berlina loĝio ''Eintracht (Konkordo)''. Li poste fariĝis ankaŭ honora membro de loĝioj en [[Zuriko]] (1845) kaj [[Budapeŝto|Pest]] (1870). == Nacieco == Liszt ĉiam uzis la nomon Liszt kaj neniam la germanecan List. Ne nur li, sed la tuta vilaĝo parolis kaj hungare, kaj germane, sed Liszt pli bone parolis germane. Spite tion li ĉiam uzis hungaran pasporton kaj neniam petis alian ŝtatanecon. Ankaŭ liaj [[filo]]j estis hungaroj, tio estas legebla en [[letero]]. == Verkoj (elekto) == * ''Don Sanche, ou le Château de l'Amour'' (Sinjoro Sanche, aŭ kastelo de la amo), [[opero]], (1824–25) * ''Die Legende von der heiligen Elisabeth'' (Legendo de [[Elizabeto de Hungario]]), religia muzikaĵo, (1857–62) * ''Christus'' ([[Kristo]]), religia muzikaĵo, 1867 * ''Missa quattuor vocum ad aequales concinente organo (Meso de [[Szekszárd]]), religia muzikaĵo, (1848, 1869) * ''Missa solennis zur Einweihung der Basilika in Gran (Gran Mass)'' (Meso de [[Esztergom]]), religia muzikaĵo, (1855, 1857–58) * ''Magyar koronázási mise'' (Hungara kronada meso), religia muzikaĵo, (1866–67) * ''13. zsoltár'' (Herr, wie lange willst du meiner so gar vergessen) (13-a psalmo), religia muzikaĵo, (1855, 1858, 1862) * ''18. zsoltár'' (Coeli enarrant) (18-a psalmo), religia muzikaĵo, (1860) * ''23. zsoltár'' (Mein Gott, der ist mein Hirt) ([[23-a psalmo]]), religia muzikaĵo, (1859, 1862) * ''116. zsoltár'' (Laudate Dominum) (116-a psalmo), religia muzikaĵo, (1869) * ''129. zsoltár'' (De profundis) (129-a psalmo), religia muzikaĵo, (1880–83) * ''137. zsoltár'' (An der Wassern zu Babylon) (137-a psalmo), religia muzikaĵo, (1859–62) * ''Öt kórus francia szövegre'' (Kvin korusoj por franca teksto), religia muzikaĵo, (1840–49) * ''Hymne de l'enfant à son réveil (Lamartine)'' (Himno de la vekiĝanta infano), religia muzikaĵo, (1847, 1862) * ''Ave Maria I'' religia muzikaĵo, (1846, 1852) * ''Pater noster II'' (Patro nia), religia muzikaĵo, (1846, 1848) * ''Pater noster IV'' religia muzikaĵo por koruso kaj [[orgeno]], (1850) * ''Beati pauperes spiritu'' (Die Seligkeiten) (Ok feliĉoj), religia muzikaĵo, (1853) * ''Christus ist geboren I'' (Kristo naskiĝis), religia muzikaĵo, (1863?) * ''Crux! Hymne des marins'' (Himno por maristoj), religia muzikaĵo, (1865) * ''Weihnachtslied (O heilige Nacht)'' (Kristnaska kanto), religia muzikaĵo, (post 1876) * ''Alte deutsche geistliche Weisen (Chorales)'' (12 malnovaj germanaj religiaj muzikaĵoj), (1878–79) * ''An die Künstler (Schiller)'' (Al la artistoj), profana muzikaĵo, (1853, 1853, 1856) * ''Es war einmal ein König'' (Iam estis reĝo), profana muzikaĵo, (1845) * ''Das deutsche Vaterland'' (La germana patrujo), profana muzikaĵo, (1839) * ''Ungaria-Kantate'' (Hungario-kantato), profana muzikaĵo, (1848) * ''Morgenlied'' (Hoffmann von Fallersleben) (Matena kanto), profana muzikaĵo, (1859) * ''Ungarisches Königslied'' (Hungara reĝokanto), profana muzikaĵo, (1883) * ''Gruss'' (Saluto), profana muzikaĵo, (1885?) == Elektitaj disĉiploj == * [[Károly Aggházy]] * [[Ferenc Gaál]] * [[Gyula Major]] * [[Ede Szerdahelyi]] == Interesaĵoj == * Liszt signifas hungare: [[faruno]] * La [[longharverta tamarino]] en multaj landoj havas la nomon Liszt-simio, ĉar la verta hararo de tiu simio similas al la hararo de Liszt. == Memorigiloj == * [[Societo Ferenc Liszt]] * internacia [[flughaveno]] de [[Budapeŝto]] havas la nomon Liszt Ferenc de [[2011]] * [[Muzikarta Universitato Ferenc Liszt]] * [[skulptaĵo]] sur [[muro]] de [[Budapeŝta Ŝtata Operejo]] fare de [[Alajos Stróbl]] * skulptaĵo sur muro de Muzikarta Universitato Ferenc Liszt fare de Alajos Stróbl * skulptaĵo en Budapeŝto sur placo ''Liszt Ferenc'' de [[1986]] * skulptaĵo en [[Pécs]] fare de [[Imre Varga]] * skulptaĵo en [[Esztergom]] de 1986 * [[busto]] en [[Szeged]] fare de Alajos Stróbl * skulptaĵo en Weimar * busto en [[Bratislavo]] * busto en [[Sopron]] en muzikhalo * memortabulo en Weimar * hungara kaj germana memortabuloj en Raiding * memortabulo en Esztergom * memortabulo en [[Kőszeg]] * memortabulo en Budapeŝto * [[strato]]j, [[placo]]j en Hungario * [[asteroido]] [[3910 Liszt]] * [[kratero]] en [[Merkuro]] * [[Monumento por Franz Liszt (Vajmaro)]] == Vidu ankaŭ == * [[Ah ! vous dirai-je, maman]] * [[3910 Liszt]] == Referencoj-fontoj == {{Referencoj}} * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html biografio hungare] * Harold C. Schonberg: A nagy zeneszerzők élete (hungare) * Brockhaus Riemann: Zenei lexikon (hungare) ISBN 963 330 543 8 == Partituroj == * {{IMSLP|id=Liszt, Franz}} {{Projektoj|commonscat=Franz Liszt|wikisource=Aŭtoro:Franz Liszt}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Liszt, Franz}} [[Kategorio:Ferenc Liszt| ]] [[Kategorio:Hungaraj klasikaj komponistoj]] [[Kategorio:Hungaraj pianistoj]] [[Kategorio:Hungaraj profesoroj]] [[Kategorio:Hungaraj framasonoj]] [[Kategorio:Romantikaj komponistoj]] [[Kategorio:Hungaraj mirinfanoj]] [[Kategorio:Hungaraj kapelmajstroj]] t0mv3e9ar0yhaq3rhr0kv03q76sl9nx 0 33630 9350985 9317192 2026-04-11T07:55:37Z Petr Tomasovsky 678 9350985 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Litoměřice | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Leitmeritz}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Litoměřice | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Stará radnice z náměstí.JPG | dosiero_priskribo = Malnova urbodomo (hodiaŭ muzeo) kaj [[preĝejo de Ĉiuj sanktuloj (Litoměřice)|preĝejo de Ĉiuj sanktuloj]] <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Litomerice_CZ_flag.svg | blazono = Litoměřice CoA CZ.svg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Litoměřice | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = Sudetio | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = [[Elbo (rivero)|Elbo]] | rivero1 = Ohře | memorindaĵo = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro | montaro1 = Doksa montetaro | orogenezo = Malsupraohara tabulo | orogenezo_tipo = Tabulo <!-- *** Situo *** --> | situo = Litoměřice | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 136 | lat_d = 50 | lat_m = 32 | lat_s = 03 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 07 | long_s = 58 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 17.99 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1219 - 1228 | establita_tipo = Estiĝo | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ042 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ0423 | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ0423 564567 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 2 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 4 | libera1_tipo = Partoj de urbo | libera2 = 26 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = Litomerice LT CZ.png | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.litomerice.cz/ www.litomerice.cz] | commons = Litoměřice | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Litoměřice''' (legu Litomjerĵice, {{lang-de|Leitmeritz}}) estas distrikturbo kun {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}), situanta en norda [[Bohemio]] sur rivero [[Elbo (rivero)|Elbo]] ĉe kunfluejo kun rivero [[Ohře]] ({{lang-de|Eger}}). Parto de la urbo estas estinta vilaĝo Pokratice. La urbo kun riĉeco de historiaj memorigaĵoj estas de antaŭ longe centro de ĉirkaŭa agrikultura regiono (pomologio, lupolkulturado kaj vinkulturado). Amplekse estas reprezentita ankaŭ industriaj branĉoj: [[nutraĵo|nutraĵindustrio]] (fridigejoj, konservejoj, mueliloj), [[maŝino|maŝinindustrio]] kaj teksindustrio. Litoměřice havas ankaŭ riverhavenon kaj la urbo estas ankaŭ [[fervojo|fervoja]] vojkruciĝo. Vizitantojn logas tradiciaj foiroj kaj ekspozicioj (Ĝardeno de Bohemio). {{Najbaraj municipoj}} == Historio == [[Dosiero:Litoměřice Sv Štěpán.jpg|maldekstra|300px|eta|katedralo de sankta Stefano kun sonorilturo sur katedrala monteto]] [[Dosiero:Bundesarchiv Bild 146-2006-0017, Einmarsch Sudetenland, Leitmeritz.jpg|eta|maldekstra|300px|Naziaj taĉmentoj en parada formacio en placo en Litoměřice la [[12-an de oktobro]] [[1938]]]] La unua loĝigo estas konata jam ekde [[neolitiko]]. En frua [[mezepoko]] [[slavoj]] konstruis en teraso de Dómský vrch burgejon, kiu fine de la [[10-a jarcento]] fariĝis signifa apogpunkto de [[Premislidoj]]. En la jaro [[1057]] ĉi tie princo [[Spytihněv la 2-a]] fondis kapitulon kun preĝejo, ĉirkaŭ tiu ĉi centro iom post iom formiĝis urbo. En [[1228]] Litoměřice akiris statuton de reĝa urbo, en mezepoko la plej signifa en norda [[Bohemio]]. Jam en la [[13-a jarcento]] oni komencis konstrui [[ŝtono|ŝtonajn]] domojn. Rapida evoluo estis ebligita per enspezoj el transporto en [[Elbo (rivero)|Elbo]], komerco, metioj kaj vinproduktado. Jam fine de la [[13-a jarcento]] ĉi tie funkciis monerstampejo kaj estis establita lernejo. Dum regado de Luksemburgidoj kaj precipe dum [[Karolo la 4-a]] en la [[14-a jarcento|14-a]] kaj komence de la [[15-a jarcento]] okazis konstru-evoluo. La urbo estis fortikigita, evoluis metioj kaj vinberejoj. Ekde la 2-a duono de la [[13-a jarcento]] ĝis la jaro [[1849]] kaj en la jaroj [[1855]]–[[1862]] la urbo estis centro de unu el la plej grandaj bohemiaj regionoj, kun urba juĝejo. La juĝejo estis ekde la [[13-a jarcento]] ĝis la [[1610]] [[Apelacio|apelacia]] loko de ĉiuj bohemiaj urboj de la t.n. [[magdeburg]]a rajto. La urbo travivis [[husmovado|husanajn militojn]] sen pli grandaj damaĝoj. Unue la urbo estis kontraŭ husana movado (anoj de husanoj estis dronigitaj en [[Elbo (rivero)|Elbo]]), sed post sieĝado de soldataroj de [[Jan Žižka]] en la jaro [[1421]] la urbo kapitulacis kaj ĝi aliĝis al [[Prago|praga]] asocio de urboj. En la jaro [[1537]] la urbo estis grave difektita per incendio, post kiu ĝi estis alikonstruita [[renesanco|renesance]]. En la jaro [[1655]] ĉi tie estis fondita episkopejo kaj Litoměřice fariĝis centro de rekatoligo en nordo de Bohemio. En 2026 ties episkopo estas [[Stanislav Přibyl]]. En la epoko post la [[tridekjara milito]] okazis [[baroko|baroka]] konstruado. En duono de la [[19-a jarcento]] la urbo disvastiĝas malantaŭ la remparoj, en [[1878]] trafikigita fervojo [[Lysá nad Labem]] – [[Děčín]], en [[1898]] [[Lovosice]] – [[Česká Lípa]], okazas prospero de industrio. Krome en la urbo estis grava [[garnizono]] de la aŭstra-hungara armeo. En 1918 la urbo eksiĝis el [[Aŭstrio-Hungario]] kaj fariĝis parto de la Unua Ĉeĥoslovakia Respubliko (1918-1938). En 1937 aprobitis tie ĉi la virina romkatolika ordeno de la [[Eŭkaristiaj fratinoj]] kies sidejo estas nun en [[Salzburg]] ĉe [[Dia setlejo Sankta Erentrudis]]. De [[1939]] la urbo apartenis al [[Nazia Germanio]], ĉi tie havis sidejon justicorganoj de la nazia Germanio por [[Sudetoj]]. Surbaze de la dekretoj de Beneš plej multaj germanoj estis eksproprietigitaj kaj perforte elpelitaj en 1945 kaj la postaj jaroj. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Partoj de urbo == Litoměřice konsistas el 4 lokaj partoj sur du katastraj teritorioj: * Litoměřice – partoj [[Litoměřice-Město]], [[Za nemocnicí]] (= [[Katedrala monteto]]) kaj [[Předměstí (Litoměřice)|Předměstí]] * [[Pokratice]] Antaŭe la konsisto de Litoměřice estis ankaŭ hodaŭ memstaraj municipoj [[Hlinná]], [[Kamýk (distrikto Litoměřice)|Kamýk]], [[Miřejovice]], [[Mlékojedy]] kaj [[Trnovany (distrikto Litoměřice)|Trnovany]]. == Vidindaĵoj == En placo kaj en apudaj stratoj estas vico da ekspoziciaj burĝaj domoj, kies kernoj estas plimulte gotikaj, en la [[16-a jarcento]] ili estis alikonstruitaj renesance. Devene gotika urbodomo en la placo devenas el fino de la [[14-a jarcento]]. Kiel urbodomo ĝi servis ĝis la jaro [[1839]], en la jaroj [[1952]]–[[1960]] ĝi estis renovigita kaj nun estas en ĝi lokigita Distrikta patrujgrafia muzeo. Unikan komplekson kreas eksa jezuita preĝejo kaj eksa jezuita kolegio, kiuj estas kunigitaj per pendkoridoro super monumenta ŝtuparejo. * [[Historia kelaro en Litoměřice]] Kun la urbo estas ligita la vivo de [[Karel Hynek Mácha]]. Tie estis [[volapuko|volapuk-klubo]] en la [[19-a jarcento]]. == Personecoj == * [[Alfred Kubin]] * [[Franz Josef Schams]], vitisto en Hungarlando == Vidu ankaŭ == * [[Subtera fabriko Richard]] ==Pluaj fotoj== <gallery> Litoměřice náměstí U Černého orla a kostel.jpg|Placo Mírové náměstí – la suda flanko kun renesanca domo [[Domo U Černého orla (Litoměřice)|U Černého orla]] kaj preĝejo de Ĉiuj sanktuloj Litoměřice náměstí s Kalichem 3.jpg|[[Domo Kalich]] Litoměřice, průvod hasičů IX.jpg|Fajroestingistaj solenoj en Litoměřice en 2014 </gallery> {{Litoměřice}} {{Municipoj de Regiono Ústí nad Labem|Distrikto Litoměřice}} [[Kategorio:Litoměřice| ]] [[Kategorio:Municipoj en distrikto Litoměřice]] [[Kategorio:Urboj en distrikto Litoměřice]] [[Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Urboj en Bohemio]] [[Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en Malsupraohara tabulo]] [[Kategorio:Setlejoj en Doksa montetaro]] [[Kategorio:Setlejoj sur Elbo]] [[Kategorio:Setlejoj sur Ohře]] [[Kategorio:Vinkultivada subregiono Litoměřice]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] 63pyumrq2ku2o7jkxi6pou8936hm902 0 33936 9351117 8780301 2026-04-11T11:57:06Z Sj1mor 12103 9351117 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Mohamed ElBaradei''' ( محمد البرادعي ; Muḥammad al-Barādiʿī ; naskita la [[17-an de junio]] [[1942]] en [[Kairo]], [[Egiptio]]) estis la Ĝenerala Direktoro de [[Internacia Atomenergia Organizo]] ([[IAEO]]) ĝis decembro de [[2009]].[[Dosiero:Mohamed ElBaradei, Davos 2.jpg|eta|dekstra|Mohamed ElBaradei]]Li studis en Kairo [[jurscienco]]n kaj komencis en 1964 sian karieron kiel [[diplomato]], ĉefe kiel daŭra reprezentanto de Egiptio ĉe la [[Unuiĝintaj Nacioj]]. En 1974 li doktoriĝis ĉe ''[[Universitato de Novjorko|New York University]] School of Law'' kaj iĝis jura konsilanto en la egiptia [[Ministerio pri Eksteraj Aferoj]]. En 1980 ŝanĝis sian pozicion al UN kaj iĝis en 1984 reprezentanto de la Ĝenerala direktoro de la [[Internacia Atomenergia Organizo]] (IAEA). Ekde 1987 ĝis 1991 gvidis li la juran sekcion de la instanco. En 1993 li elektiĝis vic-reprezentanto de ĝenerala direktoro [[Hans Blix]]. Li kaŭzis surprizon 10 tagojn antaŭ la [[Usono|usona]] prezidenta elekto en 2004, kiam li informis pri malapero de 377 tunoj da eksplodaĵo, kiujn devintus gardi la usonaj soldatoj. Fine de 2004 oni nomumis lin denove Ĝenerala Direktoro de [[Internacia Atomenergia Organizo]]. La aliaj du proponitaj personoj (fare de la Usona alianco) retiriĝis, rekonante lian fakan laboron, scion. Tiel li restis la sola nomumita persono por la posteno spite al la usona volo kaj oni elektis lin la 13-an de junio en 2005 denove al Ĝenerala Direktoro. Li ricevis [[Nobel-Premio pri Paco|Nobel-Premion pri Paco]] en [[2005]]. == Eksteraj ligiloj == [http://www.iaea.org/About/DGC/dgbio.html Oficiala biografio en la retejo de IAEO] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050616082847/http://www.iaea.org/About/DGC/dgbio.html |date=2005-06-16 }} {{Commons|Mohamed ElBaradei}} {{Bibliotekoj}} {{Nobel-premio pri paco}} {{Vivtempo|Elbaradei, Mohamed}} [[Kategorio:Egiptaj politikistoj]] [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] [[Kategorio:Egiptaj islamanoj]] qf82k2t7cu1xpbla7uhu4iop0b4dkgs 0 33946 9351118 9045555 2026-04-11T11:57:33Z Sj1mor 12103 9351118 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=AT-9 |Mapo en angulo= Vieno |situo sur mapo= Centra Vieno |zomo=13 }} La '''Internacia Atomenergia Organizaĵo''' ('''IAEO'''), ankaŭ nomata '''Internacia Atom-Energia Agentejo''' ('''IAEA''') ({{Lang-en|International Atomic Energy Agency}}, ''IAEA'') estas scienca-teknika organizaĵo de [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj servas la internacian kunlaboron sur tereno de la [[nuklea energio]]. La IAEO kunlaboras por la paca uzado de la [[nuklea energio]], [[radiologio]] kaj [[radioaktivo|radioaktivaj]] materialoj kaj samtempe kontrolas la misuzon de tiuj kaj la teknologio. En [[2005]], kune kun sia Ĝenerala Direktoro [[Mohamed ElBaradei]], la Internacia Atomenergia Organizaĵo gajnis la [[Nobel-Premio pri Paco|Nobelpremion pri Paco]] pro sia daŭra agado por mondpaco. == Organizaĵo == [[Dosiero:UnocityIAEA.jpg|eta|maldekstra|250px|Sidejo de IAEO en [[Vieno]] ([[Aŭstrio]])]] [[Dosiero:Flag of IAEA.svg|eta|dekstra|250px|Oficiala flago de la organizaĵo]] La IAEO fondiĝis [[29-a de julio|29-an de julio]] [[1957]] ene de la programo "[[Atoms for Peace]]" kiel suborganizaĵo de UNO kaj kun sidejo en [[Vieno]], [[UNO-City]] ([[Aŭstrio]]). Regionaj oficejoj ekzistas en [[Ĝenevo]], [[New York City|New York]]/[[Usono]], [[Toronto]]/[[Kanado]] kaj [[Tokio]]/[[Japano]]. La nukleoteknologia oficejo troviĝas en [[Seibersdorf]] 30 km for de Vieno, aliaj nukleaj esplorejoj de IAEO troviĝas en [[Monako]] kaj [[Triesto]]/[[Italio]]. La nuna ĝenerala direktoro estas [[Rafael Mariano Grossi]]. En 2004, la organizaĵo havis ĉirkaŭ 2200 laboristojn (el tiuj ĉirkaŭ 350 kontrolistojn) el pli ol 90 landoj. La ses ĉefaj sekcioj de IAEO: * Teknika kunlaboro * [[Nuklea energio]] * Nuklea sekureco * Administrado * Nukleaj sciencoj kaj uzoj * Teleobservado (angle ''safeguards'') Pri la programoj kaj monoj decidas 35-ana gubernia konsilantaro kaj la ĝenerala kunveno de ĉiuj membroŝtatoj. La regula buĝeto en 2004 estis ĉirkaŭ 270 milionoj da [[usona dolaro|US $]]. Kiel aldona mono venis ankaŭ 75 mio. USD. La elspezojn de la organizaĵo kontrolas ĉiujare ekstera aŭditoro ([[revizoro]], angle ''External Auditor''). La eksteran aŭditoron elektas la Ĝenerala Konferenco (General Conference). La sciigoj, analizoj pri la agado de IAEO estas regule kaj laŭbezone publikigataj antaŭ la [[Sekureca Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj]] kaj [[Ĝenerala Asembleo de UN]]. La organizaĵo kaptis surmonde atenton pro sia komisio en [[Irako]] antaŭ la komenco de la [[Iraka milito|milito en 2003]]. == Kritikoj == IAEO kontraŭas la militan uzon de la nuklea energio, sed amase instigas la plukonstruadon de atomcentraloj. Ĝi celas la disvolvadon de atomenergio por la elektra produktado en ĉiuj siaj ŝtataj membroj (nuntempe 139 landoj). La milita uzo de atomenergio tamen ofte antaŭas ĝian civilan uzon. Male, la stimulado de civila atomenergia uzo far IAEO ofte ne stimulas la unuflankan senarmigon de atombomboj, sed preparas la favorajn kondiĉojn por la fabrikado de atomarmaro. Multaj internaciaj observadistoj primokas la aserton de IAEO subteni la mondpacon, kaj precipe konsideras la donon al IAEO de la [[Premio Nobel de Paco]] kiel groteskan ŝercon. === Taksoj pri la [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo|ĉernobila katastrofo]] === La kontraŭnukleaj [[NRO|Neregistaraj organizaĵoj (NRO)]] kulpigas IAEOn bagateligi la riskojn rezultantajn de la atomenergia manipulado. En unu el siaj unuaj raportaĵoj pri la nuklea akcidento de Ĉernobilo en [[Ukrainio]], IAEO kalkulas 50 viktimojn. La ceteraj raportaĵoj avizas, ke estis sume (t.e. la tujaj trafitoj kaj la viktimoj, kiuj ekmalsaniĝis post pli longa tempo) 4.000 trafitoj, dum la taksoj de la [[Monda Organizaĵo pri Sano|Monda Organizaĵo pri Sano (MOS)]] montras 5-ciferan viktimonombron <ref>[http://www.spiegel.de/panorama/0,1518,410268,00.html Kiom da viktimoj pro Ĉernobilo laŭ OMS (germane)]</ref> kaj tiuj de la Internacia kuracistaro por evito de [[nuklea milito]] ([[IPPNW]] en la [[angla lingvo|angla]]) aŭ tiuj de [[Greenpeace]] montras 6-ciferan viktimonombron. === Skandalo en Usono === En decembro de [[2004]] estis publikigite, ke [[Mohamed ElBaradei]] – tiam estro de la organizaĵo – estis ekde 1997 subaŭskultita. ElBaradei montris indignon, kvankam li suspektis la kaŝobservon, kiu verŝajne celis kolekti informojn por lia forigo. == Asociaj Centroj == * [[Internacia Centro por Teoria Fiziko]] kun [[Unesko]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.iaea.org Oficiala retejo] * [http://www-pub.iaea.org/MTCD/publications/PDF/Pub1032_web.pdf Historio de IAEO – la unuaj 40 jaroj] {{Nobel-premio pri paco}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] [[Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj]] [[Kategorio:Organizaĵoj de Unuiĝintaj Nacioj]] [[Kategorio:Nuklea energio]] hbjduprrjys0af4iajf5nvhxawjsczm 0 34415 9350958 9011809 2026-04-11T07:22:51Z Petr Tomasovsky 678 9350958 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | kaverno <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Historia kelaro en Litoměřice | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = Historia subterejo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Historia kelaro en Litoměřice | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = | dosiero_priskribo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Litoměřice | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Historia kelaro en Litoměřice | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 32 | lat_s = 01 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 07 | long_s = 49 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = | areo_rondumo = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = Mírové náměstí 21/13, 412 01 Litoměřice | libera_tipo = Adreso | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Historia kelaro en Litoměřice''' troviĝas sub la placo kaj domoj de la historia centro de urbo [[Litoměřice]]. La historia kelaro estas hodiaŭ kunigita per koridoroj kaj ĝi kreas 366 m longa vizitvojon, kiu estas samtempe [[lapidario]] de Distrikta patrujgrafia muzeo. Tiel, kiel aliaj, servis tiuj ĉi keloj devene al depono de provizoj de nutraĵoj kaj trinkaĵoj, sed ankaŭ kiel deponejo de metia materialo kaj ankaŭ pretaj produktoj. Dum militoj kaj katastrofoj tio estis memkompreneble idealaj kaŝejoj de la urbaj loĝantoj kaj ties posedaĵo. La [[mezepoko|mezepoka]] kelaro kun 3 – 4 etaĝoj kaj ties kunigkoridoroj estis preskaŭ sub la tuta urbo kaj ili kondukis malproksime malantaŭ remparoj. Ties devena longeco estas taksata al 24 km. La hodiaŭa alirebligita parto kondukas tra tri etaĝoj kun proksimume 180 ŝtupoj kaj ĝi prezentas proporcie tre konservintan parton de la subtera sistemo. La enirejo en la [[subterejo]]n troviĝas en vinejo Urbodoma keleto en la placo. ==Eksteraj ligiloj== * [https://radnicni-sklipek.cz/historicke-podzemi/ Historia subterejo - Urbodoma kela restoracio] {{unua}} [[Kategorio:Litoměřice]] [[Kategorio:Subteraj konstruaĵoj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Litoměřice]] qo2dywmojj1pe9m0qgwkb3b3082q5kv 9350959 9350958 2026-04-11T07:30:55Z Petr Tomasovsky 678 9350959 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | kaverno <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Historia kelaro en Litoměřice | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = Historia subterejo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Historia kelaro en Litoměřice | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = | dosiero_priskribo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Litoměřice | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Historia kelaro en Litoměřice | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 32 | lat_s = 01 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 07 | long_s = 49 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = | areo_rondumo = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = Mírové náměstí 21/13, 412 01 Litoměřice | libera_tipo = Adreso | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Historia kelaro en Litoměřice''' troviĝas sub la placo kaj domoj de la historia centro de urbo [[Litoměřice]]. La historia kelaro estas hodiaŭ kunigita per koridoroj kaj ĝi kreas 366 m longa vizitvojon, kiu estas samtempe [[lapidario]] de Distrikta patrujgrafia muzeo. Tiel, kiel aliaj, servis tiuj ĉi keloj devene al depono de provizoj de nutraĵoj kaj trinkaĵoj, sed ankaŭ kiel deponejo de metia materialo kaj ankaŭ pretaj produktoj. Dum militoj kaj katastrofoj tio estis memkompreneble idealaj kaŝejoj de la urbaj loĝantoj kaj ties posedaĵo. La [[mezepoko|mezepoka]] kelaro kun 3 – 4 etaĝoj kaj ties kunigkoridoroj estis preskaŭ sub la tuta urbo kaj ili kondukis malproksime malantaŭ remparoj. Ties devena longeco estas taksata al 24 km. La hodiaŭa alirebligita parto kondukas tra tri etaĝoj kun proksimume 180 ŝtupoj kaj ĝi prezentas proporcie tre konservintan parton de la subtera sistemo. La enirejo en la [[subterejo]]n troviĝas en vinejo Urbodoma keleto en la placo. ==Eksteraj ligiloj== * [https://radnicni-sklipek.cz/historicke-podzemi/ Historia subterejo - Urbodoma kela restoracio sur radnicni-sklipek.cz] * [https://www.litomerice.cz/turisticke-cile/historicke-sklepy Historiaj keloj sur litomerice.cz] {{unua}} [[Kategorio:Litoměřice]] [[Kategorio:Subteraj konstruaĵoj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Litoměřice]] bnoasaroq9h2n8tumhhqqkib0yt7sqf 9351019 9350959 2026-04-11T09:06:08Z Petr Tomasovsky 678 9351019 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | konstruaĵo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Historia kelaro en Litoměřice | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = Historia subterejo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Historia kelaro en Litoměřice | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = | dosiero_priskribo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Litoměřice | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Historia kelaro en Litoměřice | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 32 | lat_s = 01 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 07 | long_s = 49 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = | areo_rondumo = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = Mírové náměstí 21/13, 412 01 Litoměřice | libera_tipo = Adreso | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Historia kelaro en Litoměřice''' troviĝas sub la placo kaj domoj de la historia centro de urbo [[Litoměřice]]. La historia kelaro estas hodiaŭ kunigita per koridoroj kaj ĝi kreas 366 m longa vizitvojon, kiu estas samtempe [[lapidario]] de Distrikta patrujgrafia muzeo. Tiel, kiel aliaj, servis tiuj ĉi keloj devene al depono de provizoj de nutraĵoj kaj trinkaĵoj, sed ankaŭ kiel deponejo de metia materialo kaj ankaŭ pretaj produktoj. Dum militoj kaj katastrofoj tio estis memkompreneble idealaj kaŝejoj de la urbaj loĝantoj kaj ties posedaĵo. La [[mezepoko|mezepoka]] kelaro kun 3 – 4 etaĝoj kaj ties kunigkoridoroj estis preskaŭ sub la tuta urbo kaj ili kondukis malproksime malantaŭ remparoj. Ties devena longeco estas taksata al 24 km. La hodiaŭa alirebligita parto kondukas tra tri etaĝoj kun proksimume 180 ŝtupoj kaj ĝi prezentas proporcie tre konservintan parton de la subtera sistemo. La enirejo en la [[subterejo]]n troviĝas en vinejo Urbodoma keleto en la placo. ==Eksteraj ligiloj== * [https://radnicni-sklipek.cz/historicke-podzemi/ Historia subterejo - Urbodoma kela restoracio sur radnicni-sklipek.cz] * [https://www.litomerice.cz/turisticke-cile/historicke-sklepy Historiaj keloj sur litomerice.cz] {{unua}} [[Kategorio:Litoměřice]] [[Kategorio:Subteraj konstruaĵoj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Litoměřice]] dbhupm5tufauo9x0q72zw1qgh6roxj2 0 36378 9350840 8914461 2026-04-10T19:11:03Z Sahaquiel9102 39443 9350840 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Mario PEI''' (naskiĝis la {{daton|16|februaro|1901}} en [[Romo]], [[Italio]] – mortis la [[2-a de marto|2-an de marto]] [[1978]] en [[Glen Ridge]], [[Usono]]) estis [[Italio|italdevena]] [[Usono|usona]] [[lingvisto]] kaj [[poligloto]] kiu verkis kelkajn popularsciencajn verkojn konatajn pro iliaj alireblo al legantoj sen profesia fono en lingvistiko. Lia libro ''The Story of Language'' (1949) estis aklamita pro la prezento de teknikaj lingvistikaj konceptoj en manieroj kiuj estis distraj kaj alireblaj por ĝenerala legantaro<ref name=":0">(en) Saxon, Wolfgang. "''[https://www.nytimes.com/1978/03/05/archives/mario-andrew-pei-linguist-dies-at-77-author-of-the-story-of.html Mario Andrew Pei, Linguist, Dies at 77]''". The New York Times'','' la 5-an de marto 1978, p. 36.</ref>. == Biografio == Li estis brila studento; ekde sia diplomiĝo de la mezlernejo li parolis kvin lingvojn flue kaj li scipovis paroli 30 pliajn lingvojn. Li konis ankaŭ la [[sintakso]]n kaj [[vortprovizo]]n de pli ol 100 lingvoj. Li ricevis sian [[bakalaŭro]]n de la [[Urba Kolegio de Novjorko|Urba Kolegio de Novjork]]<nowiki/>o kaj doktorecon ĉe [[Universitato Kolumbio]] en [[1937]], kie li studis [[sanskrito]]n, antikvan eklezian [[slavono]]n kaj la [[malnovfranca lingvo]]. == Mondlingvo == Pei estis subtenanto de unuigado de homoj sub unu lingvo, kaj en [[1958]] publikigis libron titolitan ''One Language For the World and How to Achieve It'' (Unu lingvo por la mondo kaj kiel atingi tion) kaj sendis kopion al la tiutempaj gvidantoj de ĉiuj nacioj. La libro argumentis, ke la [[Unuiĝintaj Nacioj]] devus elekti unu lingvon—sendepende de tio ĉu ĝi estas ekzistanta [[natura lingvo]] kiel la [[Angla lingvo|angla]] aŭ [[konstruita lingvo]] kiel [[Esperanto]] —kaj postuli ke ĝi estu instruata kiel dua lingvo al ĉiu lernejano en la mondo<ref name=":0" />. === Esperanto === Pei estis ne nur mondfama lingvisto, sed ankaŭ unu el la plej valoraj apogantoj de [[Esperanto]] en la fakaj lingvistikaj rondoj. Pei ankaŭ estis internaciisto kaj pledis por la enkonduko de Esperanto en lernejajn instruplanojn tra la mondo por kompletigi lokajn lingvojn. En pluraj el siaj multnombraj verkoj (ekz. en ''One Language for the World''), Pei favore traktis Esperanton. Lia broŝuro ''Wanted: a world language'' ([[1969]]) ankoraŭ estas unu el la plej bonaj anglalingvaj informiloj pri Esperanto. Pei estis membro de la redakta komitato de ''La monda lingvo-problemo'' (posta titolo: ''Language Problems and Language Planning'' (''Lingvaj problemoj kaj lingvo-planado'') ekde ties unua numero. == Citaĵoj == === Valoro de neologismoj === Rimarkante ke neologismoj estas de grandega valoro por la daŭra ekzisto de vivanta lingvo, ĉar la plej multaj vortoj estas evoluigitaj kiel neologismoj de radikvortoj, Pei deklaris en ''The Story of Language'' (''La Rakonto de Lingvo)'' :<blockquote>''Of all the words that exist in any language only a bare minority are pure, unadulterated, original roots. The majority are "coined" words, forms that have been in one way or another created, augmented, cut down, combined, and recombined to convey new needed meanings. The language mint is more than a mint; it is a great manufacturing center, where all sorts of productive activities go on unceasingly''<ref name=":1">(en) ''[http://www.wordspy.com/WAW/Pei-Mario.asp WordSpy.]'' [https://web.archive.org/web/20070930203513/http://www.wordspy.com/WAW/Pei-Mario.asp Arkivita de la originalo], la 30-an de septembro 2007 ĉe la [[Wayback Maŝino|Wayback maŝino]]</ref>''.'' El ĉiuj vortoj, kiuj ekzistas en iu ajn lingvo, nur eta minoritato estas puraj, nefalsitaj, originaj radikoj. La plimulto estas "eltrovitaj" vortoj, formoj kiuj estis laŭ unu maniero aŭ alia kreitaj, pliigitaj, tranĉitaj, kombinitaj kaj rekombinitaj por transdoni novajn bezonatajn signifojn. La lingvo-valorunuo estas pli ol valorunuo; ĝi estas bonega fabrikcentro, kie senĉese okazas ĉiaj produktaj agadoj.</blockquote> === Kreiva novigado kaj slango === <blockquote>''While slang may be condemned by purists and schoolteachers, it should be remembered that it is a monument to the language's force of growth by creative innovation, a living example of the democratic, normally anonymous process of language change, and the chief means whereby all the languages spoken today have evolved from earlier tongues''<ref name=":1" />. Kvankam [[slango]] povas esti kondamnita de puristoj kaj lernejaj instruistoj, oni devas memori ke ĝi estas monumento al la forto de kresko de la lingvo per krea novigo, vivanta ekzemplo de la demokrata, normale anonima procezo de lingvoŝanĝo, kaj la ĉefa rimedo per kiu ĉiuj lingvoj parolataj hodiaŭ evoluis el pli fruaj lingvoj. </blockquote> == Verkaro (elekto) == === Prilingvaj verkoj === Pei verkis lingvajn lernolibrojn, evoluigis lingvokursojn kaj verkis lingvajn gvidlibrojn. * ''Comments by language professors (George Falgier, Mario Pei, En: The Esperanto language in elementary schools)'' * ''...Cercasi una lingua mondiale'' (itale, 1975) * ''Invitation to Linguistics'' (Eldonejo "Dobleday & Co. Inc."). Hispanlingva traduko: ''Invitación a la Lingüistica'' (Eldonejo "Editorial Diana, S.A.", 1970) * Kellerman Reed, Ivy: ''Esperanto: a complete grammar'' (Foreword by Mario Pei, 1968) * ''Gezocht: een wereldtaal'' (nederlande), traduko de la angla versio (''Wanted: a world language)'' * ''Remarks on the Esperanto symposium'' (En: Yes, Esperanto is the answer to the world language problem) * ''Se cauta o limba mondiala!'' (rumane, en: Documente Esperanto) * ''Languages for War and Peace'' (poste alititolita kiel ''The World's Chief Languages''), 1949, Vanni/George Allen & Unwin, gvidilon pri la sep ĉefaj lingvoj de la mondo kaj 30 aliaj malgrandaj lingvoj. * ''One Language for the World'', 1958, Biblio-Moser, ISBN 0-8196-0218-3 * ''Wanted: a World Language, New York: 1969, Public Affairs Committee'' * ''Story of Language'', 1949, Lippincott, ISBN 0-397-00400-1, konsiderata unu el la ĉefaj verkoj pri la historio de la angla lingvo * ''The Story of English. A Modern Approach'', Philadelphia 1952, 1962; u. d. T. ''The story of the English language'', 1967 === Aliaj verkoj === * ''Glossary of Linguistic Terminology'', 1966, Columbia University Press, ISBN 0-231-03012-6 * ''How To Learn Languages And What Languages To Learn'', 1973, Harper & Row, ISBN 0-06-013323-6 * ''The American road to peace: a constitution for the world'', 1945, S.F. Vanni == Literaturo == * ''Studies in honor of Mario A. Pei'', eld. John Fischer & Paul A. Gaeng, Chapel Hill, 1972 {{Projekto vizaĝoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Lingvistiko]] * [[Lingvistika Societo de Usono|Lingvistika societo de Usono]] == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20090802101520/http://www.esperanto-chicago.org/jones/pei.htm Mario Pei On Esperanto Education] * [https://web.archive.org/web/20090712042614/http://donh.best.vwh.net/Languages/pei.html Remarks on the Esperanto Symposium] * [http://miresperanto.com/biblioteko/pei.htm One Language For The World] * [http://www.esperanto.org/Ondo/Ondo/229-lode.htm#12 Artikolo pri li kaj la libro ''One Language for the World'' en] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131214232737/http://www.esperanto.org/Ondo/Ondo/229-lode.htm#12 |date=2013-12-14 }} [[La Ondo de Esperanto]] (2013, n-ro 11) {{eo}} == Referencoj{{Vivtempo|Pei, Mario}}== <references />{{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj lingvistoj]] [[Kategorio:Usonaj esperantistoj]] ce4vvcd09cken61sc4qy0ndupn599qm 0 39147 9350948 9344493 2026-04-11T06:33:50Z Tirolischleioans 254019 9350948 wikitext text/x-wiki '''Dogmoteologio''', '''dogmologio''' aŭ '''dogmatiko'''<ref>Laŭ [[Kristana Glosaro]].</ref> en [[teologio]], estas la studo de kredaj asertoj aŭ dogmoj kaj deklaroj de fido, fare de dogmoteologoj. En teologio [[katolikismo|katolika romana]], tio konsistas el la studo (aŭ "kanono") de l' instruoj de l' [[Eklezio]]. ==Vidu ankaŭ== * [[Sistematika teologio]] ==Notoj== <references/> {{ĝermo|religio}} [[Kategorio:Religio]] csmb30bslgvjpakst9bvk94799x8edc 9350949 9350948 2026-04-11T06:35:52Z Tirolischleioans 254019 9350949 wikitext text/x-wiki '''Dogmoteologio''' aŭ '''dogmologio''' - sed ja ankaŭ '''dogmatiko'''<ref>Laŭ [[Kristana Glosaro]].</ref> - en [[teologio]], estas la studo de kredaj asertoj aŭ dogmoj kaj deklaroj de fido, fare de dogmoteologoj. En teologio [[katolikismo|katolika romana]], tio konsistas el la studo (aŭ "kanono") de l' instruoj de l' [[Eklezio]]. ==Vidu ankaŭ== * [[Sistematika teologio]] ==Notoj== <references/> {{ĝermo|religio}} [[Kategorio:Religio]] feo1yhiwiwh8dsbwljltgmf91kw99ba 0 55327 9351111 9240763 2026-04-11T11:25:02Z Sj1mor 12103 9351111 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} <!-- {{Informkesto Dalai-Lamao |iksareenkarniĝo = 14-a |Dosiero = Dalailama1 20121014 4639.jpg |nomo = Tenzin Gyatso |naskonomo = Lhamo Thondub |identigo = [[17-a de novembro]] [[1950]] |finis = Ĝisnun en la funkcio |antaŭulo = [[Thubten Gyatso]] |posteulo = Elektota |naskiĝinta = [[6-a de julio]] [[1935]] |loko = [[Taktser]], [[Amdo]], [[Tibeto]] |mortinto = |dato de morto= |loko de morto= }} --> '''Tenzin Gyatso''' (བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ en la [[Tibeta lingvo|tibeta]], Tenzin Gjaco en [[Esperantigo|Esperanto]]) estas la 14-a [[Dalai-Lamao]] kaj konsekvence la spirita gvidanto de la [[tibeta budhismo]] (ankaŭ mongolaj budhanoj) kaj la politika gvidanto de la [[tibeta diasporo]]. Li estas [[lamao]] kies [[gento]] estas la [[Gelugpao]], alidire «la flavaj ĉapoj». Naskita la [[6-a de julio|6-an de julio]] [[1935]], li estas ankaŭ la estro de la [[centra tibeta administrejo]], kiu de [[1959]] ekziliĝis en [[Barato]], en [[Dharamsala]] ([[Himaĉal-Pradeŝo]]). Li ricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] en [[1991]] pro sia daŭra [[Senperforto|senperforta]] lukto por la [[aŭtonomeco]] de [[Tibeto]]. == Biografio == === Antaŭ la identiĝo === [[Dosiero:Dalai Lama boy.jpg|eta|maldekstra|194ra|Tenzin Gyatso, 5-jara]] [[Dosiero:Dalai lama 141.jpg|eta|maldekstra|250ra|La juna Tenzin Gyatso]] Gyatso naskiĝis en farmista familio sub la nomo de '''Lhamo Thondup'''' (ankaŭ ortografiita «Dhondrub») la [[6-an de julio|6-a de julio]] [[1935]] en la fora nord-orienta provinco [[Amdo]] en la vilaĝo Takster, malgranda kaj malriĉa domaro, kiu kuŝis sur monteto kaj superstaris vastan valon. Liaj gepatroj, Choekyong kaj Diki Tsering, estis relative riĉaj farmistoj inter proksimume dudek aliaj familioj, kelkaj [[Hanĉino]]j, kiuj modeste bienis kaj kultivis kelkajn kampojn per [[hordeo]], [[fagopiro]] kaj [[terpomo]]j. Li estis la kvina el naŭ postvivantaj gefiloj kies plejaĝa estis lia fratino Tsering Dolma, dekses jarojn pli aĝa ol li. Lian plejaĝan fraton, Thupten Jigme Norbu, oni distingis kiel la reenkarniĝo de la altranga [[lamao]] Takser Rinpoche. Lia fratino Jetsun Pema rolis sian propran patrinon en la usonprodukciita filmo [[Seven Years in Tibet]] (sep jaroj en Tibeto) kune kun [[Brad Pitt]]. Liaj ceteraj pliaĝaj fratoj nomiĝis Gyalo Thondup kaj Lobsang Samten. Ĉirkaŭ kiam la estonta Dalai-lamao trafis sian duan naskiĝtagon, esplorado por trovi la 14-an Dalai-lamaon estis lanĉita. Inter aliaj signoj, la kapo de la balzamita [[Thubten Gyatso|13-a Dalai-lamao]] (unue rigardante suden) turniĝis cele al nord-oriento, tiel indikante la situon de la venonta Dalai-lamao. Post nelonge, [[regento]] Reting Rinpoche perceptis klare en [[vizio]] domon en la areo Amdo kun apartaj tegoloj kaj elfluiloj. Post detala priserĉo, ili deduktis, ke la domo de Thondub pleje kongruis kun tiu de la revo, kaj tial submetis Thondub al kelkaj testoj: oni ekzemple montris al li kelkajn ludilojn kaj aĵojn kiujn posedis la antaŭa dalai-lamao inter amasoj da ceteraj aĵoj. Thondub prave identigis ĉiujn objektojn poseditajn de sia antaŭulo, klamante «Estas mia! Estas mia!». Oni identigis Thondub kiel la 14-an Dalai-lamaon kaj renomis lin '''Jetsun Jamphel Ngawang Lobsang Yeshe Tenzin Gyatso''' (''Sankta Sinjoro, Milda Gloro, Kompatanto, Fiddefendanto, Prudentoceano'') aŭ mallonge '''Tenzin Gyatso'''. Tibetaj budhistoj kutimas alparoli lin ''Yeshe Norbu'' (dezirkontentiga juvelulo) aŭ nur ''Kundun'' (esteco). Okcidente, li estas ofte nomita ''Lia Sanktulo la Dalai-lamao''. Tiun ĉi formon Tenzin Gyatso mem uzas en sia [[retejo]]. Li komencis sian monaĥan edukadon je sia sesa jaraĝo. Kiam li aĝis 25, li trapasis finan [[ekzameno]]n okaze de la [[festivalo]] Monlam ([[preĝo]]) en [[1959]]. Li sukcese ĝin obtenis kaj ricevis la diplomon ''Lharampa'', kiu pli-malpli tradukiĝas kiel doktoreco en tibeta budhismo. === Post la identiĝo === [[Dosiero:14th Dalai Lama.jpg|eta|dekstra|250ra|La 14-a Dalai-lamao]] ==== Ekziliĝo laŭ la Ekzilita Tibeta Registaro ==== Estante unu el la plej influhavaj spiritaj gvidantoj de la tibeta budhismo, la Dalai-lamao tradicie ankaŭ sin ŝarĝas per politika respondeco kaj estas la plej grava ŝtatestro. Je lia 15-a jaraĝo, la tibetaj ĉefoj, kiuj timis tujan konflikton kun la novformita [[Popolrespubliko de Ĉinio]], decidis rapidigi la aferon kaj surtronigis Gyatson kiel tempan ĉefon de Tibeto la [[17-a de novembro|17-an de novembro]] [[1950]]; tamen, lia regado estis tre mallonga, ĉar la ĉina armeo invadis Tibeton por rekontroli la areon kaj efektivigi la [[Kultura Revolucio|Kulturan Revolucion]]. La delonge sendependa Tibeta nacio ne posedis taŭgan armeon. Tiu pacema popolo tamen provis rezistadi kaj trejnigi soldataron por daŭrigi la tibetan sendependecon. La [[7-an de oktobro]] [[1950]], 40.000 ĉinaj soldatoj kun altteknikaj militiloj ekbatalis kontraŭ malpli ol 6.000 tibetaj militistoj maltaŭge provizitaj kaj rapide venkegis. Je la landlimo inter [[Kham]] kaj meza Tibeto, la popola liberiga armeo ekhaltis kaj postulis traktadon. La Dalai-lamao vizitis [[Mao Zedong]] en [[Pekino]] kaj li ja provis traktadi kun la ĉina registaro ĝis [[1959]]. La ĉinoj devigis lin akcepti la ''[[akordo po dek-sep punktoj por la paca liberigo de Tibeto|akordon po dek-sep punktoj por la paca liberigo de Tibeto]]'', kiun li poste (en sekura loko) neis. Dumtempe la perforta regado de la ĉina liberiga armeo en Tibeto kaj la malkonstruo de ĉiuj tibetaj kulturaj kaj religiaj posedaĵoj provokis ribelon inter la tibetanoj. Tiuj tumultoj estis senkompate briditaj: la ĉina armeo amasbuĉis 80.000 tibetanojn kun aparta furiozo kontraŭ la budhistaj monaĥoj. La [[10-an de marto]] [[1959]] [[Lasao]] fariĝis sangujo, kaj tiu tago restas stampita en ĉiuj tibetaj memoroj. En tiu kriza situacio, la amikaro kaj konsilanto de Tenzin Gyatso antaŭtimis forrabon kaj murdon de la Dalai-lamao kaj instigis lin foriri translimen. La [[17-an de marto]] [[1959]], la ĉinoj invitis la Dalai-lamaon ĉeesti festivalon kun kantoj kaj dancoj, sed postulis ke li venu sen [[eskorto]]. La dalai-lamao decidis ne plenumi la inviton kaj maskvestiĝinte kiel ĉina soldato, trapasis la ĉinajn kontrolejojn kaj sukcesis ekziliĝi al [[Barato]], tra [[Nepalo]]. Li kaj la tibetanoj, kiuj survoje reatingis lin, finfine surtretis baratan grundon la [[31-a de marto|31-an de marto]] [[1959]]. ==== Ekziliĝo laŭ la Ĉina Registaro<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.china.org.cn/fa-book/menu17-4.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2006-12-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061024223818/http://www.china.org.cn/fa-book/menu17-4.htm |arkivdato=2006-10-24 }}</ref> ==== En [[majo]] [[1951]], la 14-a dalai-lamao sendube akceptis, kune kun la ĉinaj aŭtoritatoj, la [[Akordo po dek-sep punktoj por la paca liberigo de Tibeto|akordon po dek-sep punktoj por la paca liberigo de Tibeto]]. Tibeta [[deputito]], li partoprenis la unuan popolan nacian [[asembleo]]n en [[1954]] kaj estis elektita kiel ĉefo de la [[Tibeto|aŭtonoma regiono de Tibeto]]. Dum lia 3-monata vojaĝo en Barato, secesiistaj individuoj instigis lin konspiri kun la aristokrataro por organizi tumultojn. Ekzilita en 1959, la dalai-lamao sin helpis de fremdaj kontraŭĉinaj gentoj por disvastigi malverajn klaĉojn. Pro siaj propraj spiritaj bezonoj, la okcidentanoj nomis lin «packuriero» kaj «defendanto de [[Homaj rajtoj|homrajtoj]]». Tiu altranga estro de la tibeta budhismo delasis la tradician [[patriotismo]]n de la dalai-lamaoj, kaj entute inventis [[ekzilita tibeta registaro|ekzilitan tibetan registaron]] por disigi la patrion, perfidante ambaŭ la patrion kaj la tibetan popolon. De [[1979]], la aŭtoritatoj de la Popola Respubliko de Ĉinio daŭre postulas de li la saman akcepton: «la fundamenta problemo estas la malagnosko, ke Tibeto estas parto de Ĉinio.» Post akcepto de tio, ĉio eblos. ==== En Barato ==== La dalai-lamao renkontis la [[ĉefministro]]n de [[Barato]] [[Jawaharlal Nehru]] por ke ĝia registaro trudinfluu [[Ĉinio]]n atribui veran aŭtonomion kaj pli da religia toleremo al tibetanoj. Nehru ne deziris akrigi la streĉcon inter la du aziaj potenclandoj kaj kuraĝigis la tibetan gvidanton akcepti kaj malperfidi la Akordon po dek-sep punktoj. Fine kiam la dalai-lamao alvenis Baraten en 1959, Nehru ofertis al li kaj liaj sekvantoj azilejon en urbeto [[Dharamsala]] ĉe la himalajaj deklivoj. Post fondo de la [[ekzilita tibeta registaro]], la dalai-lamao rerajtigis la tibetanojn, kiuj lin sekvis, donante al ili kultiveblajn bienojn kaj hejmojn. Li inicis tibetan edukadan sistemon celante instrui al tibetdevenaj infanoj tion, kion li opiniis esti tradicia lingvo, historio, religio kaj kulturo. Li kreis ''the Tibetan Institute of Performing Arts'' kaj la ''Central Institute of Higher Tibetan Studies'' fariĝis la plej grava universitato en Barato por tibetanoj. Li apogis la starigon de 200 viraj kaj inaj monaĥejoj por daŭrigi la tibetajn [[precepto]]jn kaj la tibetan vivmanieron. La dalai-lamao admonis la [[Unuiĝintaj Nacioj|Unuiĝintajn Naciojn]] pri la tibeta situacio. UN faris tri rezoluciojn en 1959, [[1961]], kaj [[1965]] kiu petis de Ĉinio homrajtojn kaj [[rajto de memdetermino|rajton de memdetermino]] por tibetanoj. La tibeta kaŭzo estis firme subtenita de [[Irlando (lando)|Irlanda]], [[Malajzio|malajzia]] kaj [[Tajlando|tajlanda]] registaroj. En [[1963]], li kreis tion, kion li nomas [[Demokratio|demokratia]] [[konstitucio]], kies ŝablono estas la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj]]. Oni alvokas la tibetdevenulojn [[rifuĝinto|rifuĝintaj]] ĉirkaŭ la [[tero]] baloti tibetan ekzilitan [[parlamento]]n, kiu siavice balotas la [[Ekzilita tibeta registaro|tibetan registaron]]. Okaze de la 30-a datreveno de sia ekziliĝo, la 14-a Dalai-lamao estis premiita per la [[Nobel-premio pri paco]] en [[1989]] pro sia «lukto por liberigo de Tibeto kaj siaj streboj por paca solvo anstataŭ uzi perforton». La komitatprezidanto konfesis, ke la premio estis ankaŭ parte dediĉita al la [[Mahatmo Gandhio]], kiu neniam ricevis la premion. Tenzin Gyatso, dum sia prelego post la premierricevo, mallaŭdis la uzon de perforto far ĉina registaro okaze de la ĵusaj [[protestoj sur placo Tian An Men]]. Li tamen certigis, ke la protestaj streboj ne estis vanaj, kaj emfazis la gravecon daŭrigi la dialogon kun Ĉinio por provi solvi la konflikton. [[Oktobro|Oktobre]] [[1991]], li esprimis sian deziron reveni al Tibeto por provi formi kunan bilancon kaj decidon kun la ĉina registaro en Tibeto. Tiam li timis, ke perforta ribelo okazus inter la tibetanoj kaj deziris ĝin eviti. La [[5-an de julio]] [[2005]], la Dalai-lamao admonis la [[G 8|G8-ajn]] ĉefojn plibonigi la staton de milionoj da homoj, kiuj malsategas tuttere. Li tion faris surscene kun la rokkantistino [[Annie Lennox]] de [[Eurythmics]]. Li poste diris, ke la renkonto havis «pozitivan potencon». La Dalai-lamao festis sian sepdekan naskiĝdatrevenon la [[6-a de julio|6-an de julio]] [[2005]]. Ĉirkaŭ 10.000 tibetaj rifuĝintoj, monaĥoj kaj fremddevenuloj ariĝis antaŭ lia hejmo. La [[patriarko]] [[Patriarko Aleksejs la 2-a|Aleksejs la 2-a]] de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] deklaris: «Mi konfesas, ke la Rusa Ortodoksa Eklezio ŝategas adigi bonajn rilatojn kun la budhistaj sekvantoj kaj esperas iliajn pluajn disvolviĝojn».<ref>https://archive.is/20120529010837/www.interfax.ru/e/B/0/28.html?id_issue=11332525</ref> La [[Prezidento]] de [[Tajvano]] [[Chen Shui-bian]] ĉeestis ceremonion honore al la dalai-lamaa naskiĝtago, kies nomo estis «Vojaĝi kun Amo kaj Libereco de 70 jaroj» apud la Memormonumento al Jiang Jieshi en [[Tajpeo]].<ref>http://english.www.gov.tw/index.jsp?action=cna&cnaid=11340 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050506051119/http://english.www.gov.tw/index.jsp?action=cna |date=2005-05-06 }} http://english.www.gov.tw/</ref> Tenzin Gyatso esprimis sian deziron reveni Tibeten, se la ĉinaj aŭtoritatoj ne postulos kondiĉojn. Tion la ĉinoj malkonsentis. La [[5-a de julio]] [[2005]], la Popolrespubliko de Ĉinio rifuzis lian demandon reveni hejmen okaze de lia naskiĝdatreveno, spite al riskoj de ribelo kontraŭ la ĉinaj aŭtoritatoj, se la Dalai-lamao forpasus ekzile. ==== Emeritiĝo ==== En [[majo]] [[2007]], Chhime Rigzing, proparolanto de la dalai-lamao kaj membro de la [[Centra Tibeta Administrejo]] deklaris ke Tenzin Gjaco deziris malpliigi sian politikan ŝarĝon kaj emeritiĝi. {{Citaĵo|La politika regeco estas transdonota [al la centra tibeta administrejo] post kelke da tempo sed li nepre spirite pluregos ĉar kiel dalai-lamao forlasi sian postenon estas nepridiskutebla.|Chhime Rigzing|<ref>[http://uk.news.yahoo.com/afp/20070513/ten-india-china-tibet-religion-9700fcb.html [[Jahuo|Jahuaj]] novaĵoj de la 13/05/2007]</ref>}} La sciigo estis ĝenerale bonvenita de la [[tibeta diasporo]]. Laŭ la [[poeto]] kaj ano de [[asocio]] ''Amikoj de Tibeto'' Tenzin Tsundue, tio «estas pozitiva ŝanĝo. Tiel la dalai-lamao nutras demokration. » Je la [[1-a de septembro]] [[2007]], la ĉina registaro oficialigis novajn regulojn pri la nomumo de la venonta dalai-lamao..<ref>Artikolo de la [[BBC]]. Vidu http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6973605.stm</ref> Interalie, laŭ tiu regularo, ia dalai-lamaa reenkarniĝo devos esti aprobita per sigelo de la ĉina ministraro. Tiu decido virtuale malhelpas la ekzilitaj tibetaj religiestroj libere nomumi la dalai-lamaan reenkarniĝon post lia morto, kiel ili kutimis fari de jarcentoj en la tibeta tradicio. Rezulte, post la morto de la nuntempa dalai-lamao, verŝajnas ke iu reenkarniĝo estos nomumita de la tibetaj religiestroj dum alia estos nomumita de la ĉina registaro, kiel okazis kun la lasta [[panĉen-lamao]], [[Gedhun Choekyi Nyima]]. La [[27-a de septembro]] [[2006]], la [[Usona Kongreso]] elektis per baloto la dalai-lamaon por ricevi la ormedalon, t.e. la plej alta usona civila distingo. Li oficiale ricevis ĝin okaze de ceremonio la [[17-a de oktobro|17-an de oktobro]] [[2007]]. ==== Alilandaj rilatoj ==== Ekde [[1967]] ĝis [[2006]], la Dalai-lamao entute vizitis kvardek-ses [[ŝtato]]jn. Li cetere regule renkontis la sinsekvajn [[papo]]jn: [[Paŭlo la 6-a]] en [[Vatikano]] en [[1973]], [[Johano Paŭlo la 2-a]] unue en [[1980]] kaj ankaŭ poste en [[1982]], [[1986]], [[1988]], [[1990]] kaj [[2003]], kaj antaŭ nelonge [[Benedikto la 16-a]]. Li ankaŭ interparoladis kun la [[ĉefepiskopo de Canterbury]] kaj aliaj ĉefoj de la [[anglikanismo|anglikana]] eklezio en [[Londono]]. Fine, li ankaŭ renkontis [[Judismo|judajn]], [[Sikismo|sikajn]], [[islamano|islamanajn]], [[Hinduismo|hinduajn]] kaj [[Oomoto|Oomoto-ajn]] oficialulojn. La [[23-a de septembro]] [[2007]], la dalai-lamao renkontis por la unua fojo oficantan germanan [[kanceliero]]n. Temis pri [[Angela Merkel]], kun kiu li parolis dum unu horo. La dalai-lamao regule vizitas [[Germanio]]n, kie la opinisondoj indikas ke li estas pli populara ol la germandevena papo [[Benedikto la 16-a|Benedikto]].<ref>Irlanda gazeto ''The Irish Times''; eldono de la 24/09/2007</ref> Okaze de la renkontiĝo, li dankis Angela Merkel por «daŭrigi malnovan amikecon» kaj notis ke «multaj ceteraj potenculoj surprize malkontaktiĝas [kun li]».<ref name="ReferenceA">Intervjuo kun germana gazeto ''[[Süddeutsche Zeitung]]'' tuj post la renkontiĝo.</ref> Dumtempe, pluraj germanaj alilandanalizistoj maltrankviliĝis pro la eblaj malbonaj konsekvencoj de la renkontiĝo en la rilatado kun la [[Popolrespubliko de Ĉinio]]. Efektive, tuj post la novaĵo disvastiĝis, la germana ambasadoro en [[Pekino]] estis kunvokita kaj admonita, kaj la ĉinaj aŭtoritatoj furioze mallaŭdis la okazaĵon. La dalai-lamao certigis ke la german-ĉinaj rilatadoj pluestos bonaj: «Ili nur testas iliajn limojn» <ref name="ReferenceA"/> == Sociaj kaj politikaj opinioj == La nuntempa Dalai-Lamao estas alte rigardita de plejpartoj el la tibetaj budhistoj. Tamen, liaj opinioj pri kontestitaj demandoj kaj aliaj ne nepre respegulas la opiniojn de ĉiaj tibetaj budhistoj kaj tute ne simbolas nediskuteblan dogmon en tiu movado. === Movado por Libera Tibeto === [[Dosiero:President George W. Bush and the 14th Dalai Lama at the Whitehouse in 2001.jpg|eta|maldekstra|240ra|La Dalai-lamao renkontis la [[Prezidento de Usono|usonan prezidenton]] [[George W. Bush]] en la [[Blanka Domo]] la [[23-a de majo|23-an de majo]] [[2001]].]] Dum li estis devigita subsigni la [[Akordo po dek-sep punktoj por la paca liberigo de Tibeto|Akordon po dek-sep punktoj]] kaj malkaŝe laboris kun la Popolrespubliko de Ĉinio, la dalai-lamaon oni kulpigis sekrete organizi tibetan sendependigan movadon. En [[Sikimo]], la [[CIA]] kaj la barata [[armeo]] provizis armilaron al la fratoj de Tenzin Gyatso. Onidire, ĉi tiuj strebis propagandi kontraŭ la ĉinoj kaj strukturi armitajn miliciojn por ataki ĉinojn. Armitaj ribeloj ŝpruĉis en [[Amdo]] kaj [[Kham]] en [[1956]] kaj poste tiuj lokaj bataloj disvastiĝis en meza Tibeto. Tamen, la afero rapide fiaskis kaj la batalantoj devis retroiri Nepalen kaj kaŝi sin. Pro la rilata malakriĝo inter Usono kaj la Popolrespubliko de Ĉinio, la armprovizado por tibetanoj ĉesis en la fruaj [[1970-oj]]. Iompostiom la sinteno de la Dalai-lamao koncerne la tibetan konflikton mildiĝis kaj nuntempe li elektis la t.n. moderan manieron (tre kritikita de multaj tibetanoj), kies ĉefaj postuloj estas, ke la tibeta registaro estu memstara kaj demokratia, ke la religia libereco estu efektiva, ke la ĉinoj zorgu pri la tibeta defendo kaj ke Tibeto estu parto de Ĉinio. Ĝis nun, la du flankoj ne sukcesis trovi akordiĝterenon kvankam la Dalai-lamao ne ĉesis rilatadi kun Ĉinio de pluraj jardekoj. En oktobro [[1998]], la dalai-lamaa administracio konfesis, ke la [[CIA]] donacis al ili 1,7 milionojn da dolaroj jare en la [[1960-oj]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.timboucher.com/journal/2005/07/25/dalai-lama-on-cia-payroll/ |titolo=http://www.timboucher.com/ |alirdato=2006-12-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061121043219/http://www.timboucher.com/journal/2005/07/25/dalai-lama-on-cia-payroll/ |arkivdato=2006-11-21 }}</ref> kaj trejnis tibetan rezistan movadon en [[Koloradio]].<ref>[https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F3061EF73E5C0C718CDDA90994D0494D81&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fD%2fDalai%20Lama] [https://select.nytimes.com/ http://select.nytimes.com/]</ref> En [[1995]], kiam CIA-a agento John Kenneth Knaus demandis al la Dalai-lamao, ĉu aposteriore li dankis la spionorganizaĵon pro ĝia subteno, li respondis ke kvankam ĝi helpis la kontraŭĉinajn rezistantojn, «milojn da vivoj la rezistado pereigis» kaj «se la usona registaro enmiksiĝis en tiu afero, temis nur pri [[Malvarma milito|malvarmmilita]] taktiko por spiti la ĉinojn kaj neniel pri helpo al tibeta afero».<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://members.aol.com/superogue/intro.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2006-12-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20000917191822/http://members.aol.com/superogue/intro.htm |arkivdato=2000-09-17 }}</ref> === Demokratio === La [[Popolrespubliko de Ĉinio]] kaj aliaj tutterdevenuloj deklaris ke, antaŭ la ĉina invado, Tibeto estis feŭda lando superregita de tutpotenca [[sekto]]. La mallaikeco de la lando estas laŭ tiuj malrespektanta la religiajn rajtojn (parto de la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj]]). La Dalai-Lamao multfoje parolis pri tio: {{Citaĵo|Kiel aliaj fondaĵoj, tiu de la [[Dalai-Lamao]] entenas grandan fortecon sed ankaŭ malfortecon. Dum krizaj tempoj, la Dalai-Lamao fariĝas la rekonigulo de la tibeta spirito. Alitempe, la tibetpopola dependeco de unu homo kaj unu fondaĵo fariĝas baro sur la kresko de tibeta demokratio. Tial, ekde la fruaj [[1960-oj]], mi enkondukis demokration al la ekzilita tibeta politikaro esperante ke dum la foresto de la Dalai-Lamao, la socia kaj politika kunhereco de la tibeta popolo estos garantiita de profunde enradikitaj demokratiaj fondaĵoj. Mi ankaŭ enkondukis demokration esperante ke ĝi kuraĝigos tibetanojn vigle partopreni la politikan procezon kaj responsiĝi en la tibeta aferaro. En [[1992]], mi oficiale sciigis, ke estonte, kiam ni revenos al efektiva [[Rajto de memdetermino|memregada]] Tibeto, mi rezignos mian politikan estrecon kaj tenos nenian rolon en la tibeta registaro. Mi pluroble ripetis ĝin de tiam. Fakte, mi eĉ ne interesiĝas pri ajna oficiala pozicio en la religia hierarkio. Se mi restadas kiel privatulo, dum krizaj tempoj, la tibeta popolo povus sin turni al mi kiel honesta, neŭtrala juĝanto de la tibeta aferaro.|Tenzin Gjaco| <ref>Antaŭparolo de la libro ''The Dalai Lamas of Tibet'' de Tendar Samphel</ref>}} === Samseksemo kaj aborto === Ambaŭ tiuj demandoj ĝenerale restas tikla en multaj [[religio|religiaj]] fluoj. Ankaŭ estas en tibeta budhismo, kie ne ĉiuj konsentas unu kun la aliaj. La Dalai-lamao pluroble esprimis sian konvinkon, ke [[gejo]]j devus esti socie akceptitaj, kvankam li ankaŭ diris, ke por budhistoj samseksemon oni rigardas kiel miskonduton.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.religioustolerance.org/hom_budd.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2006-12-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101206095154/http://www.religioustolerance.org/hom_budd.htm |arkivdato=2010-12-06 }}</ref> «Se ambaŭ uloj ne sanktpromesis [ĉastecon] kaj se neniu estas nocita, kial ĝi ne devus esti konvena?.» Li skribis en sia verko ''Beyond Dogma'' (transe dogmon), ke «Samseksemo, aŭ inter [[viro]]j aŭ inter [[virino]]j, ne estas maltaŭga per si mem. Kio estas maltaŭga, tio estas la uzo de organoj jam difinitaj kiel malkonvena por seksa kontakto.»<ref>Angla fonto: Homosexuality, whether it is between men or between women, is not improper in itself. What is improper is the use of organs already defined as inappropriate for sexual contact</ref> Pri [[aborto]], lia opinio estas pli nuanca: «Kompreneble, aborto, laŭ budhista vidpunkto, estas mortiganta ago kaj estas nea, parolante ĝenerale. Sed dependas de la cirkonstancoj: se la naskota infano havas mensmalsanon aŭ se la naskiĝo igos seriozajn problemojn por la gepatroj, en tiuj kazoj povus ekzisti esceptoj. Mi opinias, ke aborto devus esti aprobita aŭ malaprobita laŭ la kazoj.»<ref>http://www.sacred-texts.com/bud/tib/nytimes.htm</ref> === Ekologio === {{Citaĵo|Je tuttera skalo, mi opinias ke la [[Ekologio|ekologiaj]] problemoj estas tre seriozaj. Mi aŭdis kelkajn personojn, kiuj prenas la aferon tre serioze. Estas mirinde! Tiu planedo estas nia ununura hejmo, se io misas en la aktuala generacio, la venonta generacio alfrontos amasojn da problemoj, kies solvoj estos malatingeblaj al homaro, tial la afero estas tre serioza. Ekologio devos esti parto de nia ĉiutaga vivo.|Tenzin Gjaco|<ref>http://www.archive.org/details/DalaiLama_2006_09_19</ref>}} La Dalai-lamao ĉiam estis fundamente kontraŭ la [[Nuklea energio|nukleaj testoj]] same kiel kontraŭ ajna [[armilo de amasa detruo]]. Cetere, li estas aparte sensiva pri tiu afero, ĉar la tibeta [[altebenaĵo]] estas uzita de Ĉinio kiel deponejo por nukleaj rubaĵoj.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.tibet.com/Eco/eco3.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2006-12-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090713074340/http://www.tibet.com/Eco/eco3.html |arkivdato=2009-07-13 }}</ref> Li konsekvence freŝdate admonis la eksigon de nukleaj armiloj por senarmigi la naciojn. Li forte aprobis la postulon de la Popolrespubliko de Ĉinio malbalastigi la teron de nukleaj armiloj. Tamen, li ne aparte kondamnis la nukleajn testojn de Barato, ĉar laŭ li ''«se la teraj potenclandoj daŭre posedas [[Atombombo|bombojn]], kial Barato, kiu estas granda lando, ankaŭ ne povus posedi sian?»''.<ref>http://www.tibet.ca/en/wtnarchive/1998/5/20_1.html</ref> En lastaj jaroj, la dalai-lamao aparte kampanjis kontraŭ ŝakradon de sovaĝbestoj kaj por la protektado kaj konservado de endanĝeritaj specioj, emfazante ke ĉia vivo, besta kiel homa, estas sankta kaj respektinda.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ens-newswire.com/ens/apr2005/2005-04-08-01.asp |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2007-09-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150924001013/http://www.ens-newswire.com/ens/apr2005/2005-04-08-01.asp |arkivdato=2015-09-24 }}</ref> === Esperanto === La Dalai-lamao en [[2006]] transdonis la premion «Lumo de vero» al fondaĵo [[Hergé]] pro la [[Bildliteraturo|bildrakonta]] verko [[Tinĉjo|Tinĉjo en Tibeto]]. Lige kun la ceremonio, Dalai-lamao disdonis al la ĉeestantoj ekzemplerojn de la esperantlingva eldono de la verko. Esperantistoj ŝajne ne ĉeestis dum la ceremonio, sed laŭ neesperantista ĉeestinto, la esperanta versio estis disdonita ''«kun la espero, ke iam ni ĉiuj parolos la saman lingvon»''.<ref name="Classic Notes">[http://www.liberafolio.org/2006/dalailamao/]</ref> La premio «Lumo de vero» estas disdonata ĉiujare de la Internacia Kampanjo por Tibeto. Ĝin ricevas personoj kaj institucioj, kiuj faris «signifajn kontribuojn al la tibeta batalo por homaj rajtoj kaj libereco». == Kritikoj == La Dalai-lamaon oni kelkfoje kritikis pro lia emo ŝanĝi liajn opiniojn kaj dirojn depende de la situacio kaj de la publiko. Oni eĉ riproĉis al li memkontraŭdiri por ŝajni kiel eble plej agrabla kaj samopinia kun lia kunparolanto. Tio igis malajn flankojn ambaŭ klami la subtenon de la Dalai-lamao, pri temo tiom tikla kiom la [[Iraka milito]], la konflikto en [[Ĝamuo kaj Kaŝmiro]], barataj atombombaj testoj, samseksemo, ktp… Tamen, kelkaj sugestis, ke la kialo de tia sinteno estis nur laŭdinda provo konservi harmonion inter gentoj. Iuj ankaŭ kritikis la dalai-lamaon plibeligi la feŭdan Tibeton. Kelkaj asertis ke aldone al [[servuteco]], ekzistis vivkondiĉoj, kiuj fakte konsistis el nura [[sklaveco]]. Ankaŭ la validita penkodo enhavus torturetan punon same kiel [[mortpuno]]n. De post tio, la Dalai-lamao kondamnis kelkajn tibetajn feŭdajn kutimojn kaj emfazis, ke ĝuste kiam la ĉinoj invadis Tibeton, gravaj reformoj estis venontaj. Laŭ la historiisto Michael Parenti, la Dalai-lamao forlasis Tibeton interalie, ĉar la ĉinoj estis malaperigonta servutecon.<ref>http://www.swans.com/library/art9/mparen01.html</ref> == Bibliografio == * ''Toward a True Kinship of Faiths'' * ''The Art of Happiness'', kunverkita kun Howard C. Cutler * ''The Art of Happiness at Work'', kunverkita kun Howard C. Cutler * ''Ethics for the New Millennium'' (1999) * ''A Simple Path'' * ''How to Practice: The Way to a Meaningful Life'' * ''Freedom in Exile|Freedom in Exile: The Autobiography of the Dalai Lama'' * ''An Open Heart'' * ''The Gelug/Kagyü Tradition of Mahamudra'' * ''The Wisdom of Forgiveness: Intimate Conversations and Journeys'' * ''Tibetan Portrait: The Power of Compassion'' * ''The Heart of Compassion: A Practical Approach to a Meaningful Life'' * ''Ancient Wisdom, Modern World: Ethics for the new millenium'' * ''My Tibet'', kunverkita kun Galen Rowell * ''The Universe in a Single Atom: The Convergence of Science and Spirituality'' * ''How to Expand Love: Widening the Circle of Loving Relationships'' == Kino == Kelkaj kinoaktoroj el [[Holivudo]], kiel [[Richard Gere]] aŭ [[Steven Seagal]], estas novicoj kaj adeptoj de la Dalai Lamao. * ''Experiencing the Soul'' - Antaŭ naskiĝo, dum vivo kaj post morto (2005) * ''What Remains of Us'' (2004) * ''Ethics for the New Millennium'' (1999) * ''Kundun'' (1997 - de [[Martin Scorsese]]) * ''[[Seven Years in Tibet]]'' (1997 - de [[Jean-Jacques Annaud]]) * ''The Good Heart'' (1998) * ''Compassion In Exile'' (1993 - Dokumento de Mickey Lemle) * ''Realizing Oneness in All Humanity - The Dalai Lama'' == Fontoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commons=Tenzin Gyatso, 14. Dalai Lama|wikiquote=Tenzin Gyatso}} * {{eo}} {{Twitter|id=DalaiLamaEO|name=Dalajlamao}} * {{PlurajLingvokodoj|en|zh}} [http://www.dalailama.com/ Oficiala retejo] * {{PlurajLingvokodoj|en|nl}} [http://www.katinkahesselink.net/other/c/c_dalai.html Artikoloj far la Dalai-lamao] * [http://www.liberafolio.org/2006/dalailamao/ Libera folio] * {{PlurajLingvokodoj|en}} [http://fpmt.org/teachers/hhdl/ Dokumentoj far la Dalai-lamao] * {{PlurajLingvokodoj|fr}} [http://www.china.org.cn/fa-book/menu17-4.htm Biografio de DL laŭ ĉina vidpunkto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061024223818/http://www.china.org.cn/fa-book/menu17-4.htm |date=2006-10-24 }} {{Elstara}} {{ADLS|2007|11}} {{Listo de dalai-lamaoj}} {{Bibliotekoj|PeEnEo=55327|PND=118523449|LCCN=n/80/79447|VIAF=38242123|TSURL=viaf/38242123}} {{Nobel-premio pri paco}} {{Vivtempo|Gyatso, Tenzin}} [[Kategorio:Lamaoj]] [[Kategorio:Senperforto]] [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 6-an de julio]] [[Kategorio:Premio Templeton]] nnso93gm3muoujp2i703yb3rp9vf7oy 0 69666 9351041 9294676 2026-04-11T09:32:35Z Kontributor 2K 214888 picture #1 "Savo fluas en Danubon" @newer version 9351041 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rivero | nomo = Sava | situo= [[Slovenio]], [[Kroatio]], [[Bosnio kaj Hercegovino]], [[Serbio]] | rivera reto= Danubo | akvokolekta areo= 95419 | longo= 945 | fonto-teksto= Deveno | fonto= kunfluo de Sava Bohinjka kaj Sava Dolinka apud Radovljica | fonto-latitudo= 46.344115<!--google, war 46.343817|14.155208--> | fonto-longitudo= 14.155260 | regiono-ISO por fonto= SI | enfluejo= en [[Belgrado]] | enfluejo-latitudo= 44/49/54/N | enfluejo-longitudo= 20/26/59/E | regiono-ISO por enfluejo= RS-00 | maldekstraj alfluoj= [[Savinja]], [[Sotla]], [[Lonja-Trebež]], [[Veliki Strug]], [[Orljava]], [[Bosut]], [[Jarcina]] | dekstraj alfluoj = [[Sora (Sava)|Sora]], [[Ljubljanica]], [[Krka (Slovenio)|Krka]], [[Kupa]], [[Una (rivero)|Una]], [[Vrbas (rivero)|Vrbas]], [[Ukrina]], [[Bosna (rivero)|Bosna]], [[Tolisa (rivero)|Tolisa]], [[Tinja]], [[Drina]], [[Kolubara (rivero)|Kolubara]] | urboj= [[Ljubljana]], [[Zagrebo]], [[Belgrado]] | mezgrandaj urboj= [[Kranj]], [[Sisak]], [[Slavonski Brod]], [[Brčko]], [[Sremska Mitrovica]], [[Šabac]] | navigebla= de [[Sisak]] en [[Kroatio]] | skemo= Savarivermap.png | skem-priskribo= Riversistemo de Sava | dosiero= Fluss Save Slavonski Brod.JPG | priskribo de dosiero= Sava ĉe Slavonski Brod kun rigardo al la limponto al Bosnio }} '''Sava''' estas la plej longa [[rivero]] en [[Kroatio]] kaj Slovenio. Ĝi nomiĝas serbe, kroate, slovene Sava, germane Save, hungare Száva, latine Savus. Ĝi havas la akvokolektan areon de ĉ. 95.700 km². Ĝi fontas en [[Slovenio]], fakte konsistanta el du [[rivero]]j ĉe komenco. Ili nomiĝas [[Sava Dolinka]], kiu fluas tra valo (slovene dolina) kaj [[Sava Bohinjka]]. Sava Bohinjka fontas apud [[Lago de Bohinj]] kiel akvofalo [[Savica]], kie ĝi estas monta rivereto, malvarma kaj trinkebla. Sava Bohinjka trafluas Lagon de Bohinj. La [[urbo]] kie ili du kunfandiĝas estas [[Radovljica]]. Sava pasas tra [[Slovenio]], Kroatio, [[Bosnio kaj Hercegovino|Bosnio]] kaj [[Serbio]]. Post 940 kilometroj ĉe [[Belgrado]] ĝi alfluas la [[rivero]]n [[Danubo]]. Ĝi apartenas al alfluo de [[Nigra maro]]. Ĝi estas ŝipveturebla ekde la kroata urbo Sisak, kie alfluas ĝin la rivero Kupa. Gravaj alfluantoj: [[Ljubljanica]], [[Krka]], [[Kupa]], [[Una]], [[Vrbas]], [[Bosna]], [[Drina]], [[Bosut]], [[Kolubara]]. Gravaj apudaj urboj: [[Kranj]], [[Ljubljana]], [[Sevnica]], [[Krško]], [[Brežice]], [[Zagrebo]], [[Sisak (Kroatio)|Sisak]], [[Slavonski Brod]], [[Županja]], [[Bosanski Šamac]], [[Brčko]], [[Šabac]] kaj [[Belgrado]]. Akvonivelaj indikiloj: [[Jasenovac]], Slavonski Brod, Šabac. <gallery> Dosiero:Sava-Danube-Confluence-2009-08-09.jpg|Beogrado: Savo (de maldekstre) fluas en Danubon Dosiero:Slap Savica.jpg|Akvofalo ĉe la fonto de la rivero </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Ponto Ada]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.burger.si/Slapovi/Virtual/360SlapSavica.HTM [[Kategorio:Riveroj en Eŭropo]] [[Kategorio:Karpat-basenaj riveroj]] [[Kategorio:Riveroj en Bosnio kaj Hercegovino]] [[Kategorio:Riveroj en Kroatio]] [[Kategorio:Riveroj en Serbio]] [[Kategorio:Riveroj en Slovenio]] [[Kategorio:Akvokolekta areo de Danubo]] [[Kategorio:Internaciaj riveroj en Eŭropo]] [[Kategorio:Alfluantoj de Danubo]] [[Kategorio:Akvokolekta areo de Sava| ]] 9yipb1p5jfy6j1beew7rwvlujq6oazq 0 83744 9350851 9334660 2026-04-10T19:51:09Z Sj1mor 12103 9350851 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} {|class="infobox" {{Islamo}} |} <!--{{Dekduimamismo}}--> '''[[Mohamedo|Profeto Mohamedo]]''' aŭ '''Mahometo'''<ref>Pri la nomoformoj vidu ĉe [[Mohamedo (nomo)]].</ref> (en la klasika [[araba lingvo]] محمد / ''Muḥammad'', plennome {{Lang-ar|أبو القاسم محمد بن عبد الله بن عبد المطلب|t=Abū al-Qāsim Muḥammad ibn ʿAbd Allāh ibn ʿAbd al-Muṭṭalib ibn Hāŝim}}; naskiĝinta ĉirkaŭ la jaro [[570]]; mortinta en [[632]]) estas, laŭ islama [[doktrino]], la fina [[profeto]] de [[Dio]], ricevinto de la [[sankta libro]] [[Korano]], predikanto de [[islamo]], perfekta [[homo]] (sed certe ne [[dio|dia]] mem) kaj la [[parakleto]] promesita de [[Jesuo Kristo]] en la [[Biblio]]. Li estas ĝenerale konsiderata la fondinto de [[islamo]], kvankam islama [[doktrino]] asertas, ke islamo estas eterna, la [[religio]] de pli ol unu miliardo da homoj. La profeto Mohamedo ne faris [[miraklo]]jn, kiel oni atribuas al [[Jesuo Kristo|Jesuo]] aŭ [[Moseo]], sed, laŭ islamo, Korano mem estas miraklo: nenia homo povus verki ĝin aŭ ion similan sen helpo de Dio. == Vivo == === La fruaj, antaŭprofetaj jaroj (571–609) === Mohamedo naskiĝis en la araba urbo [[Mekko]] post la morto de sia patro [[Abdullah ibn Abd al-Muttalib|Abdullah]], kiel malriĉiĝinta familiano de la [[Haŝemidoj]] el la grava reganta tribo de la [[Korejŝoj]]. La naskiĝdato ne estas konata, sed disvastiĝis en Islamo la datigo je la [[jaro de la elefanto]]. Tamen gravaj historiaj faktoj kontraŭas tian datumon. La milito de [[Abraha]] verŝajne okazis inter [[552]] kaj [[554]].<ref>Lawrence I. Conrad: ''Abraha and Muhammad.'' Some observations apropos of chronology and literary topoi in the early Arabic historical tradition. En: Bulletin of the School of Oriental and African Studies (BSOAS), 50 (1987), S. 225–240; M. J. Kister: ''The Campaign of Ḥulubān''. En: Le Museon 78 (1965), S.425-436; Ella Landau-Tessaron: ''Sayf Ibn ʿUmar in Medieval and Modern Scholarship''. En: Der Islam 67 (1990), S. 12</ref> En 570, naskiĝis Mohamedo, kiu bebo estis sendita al dezerto, kie zorgis lin beduenino Halimah bint Abi Dhuajb de la tribo Banu Sa'ad, branĉo de Haŭāzin.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Muhammad#ref=ref894022 "Muhammad: Prophet of Islam",] [[Encyclopædia Britannica]], 28a de Septembro 2009. Alirita la 5an de Oktobro 2021.</ref> Tio estis ofta kutimo de la gravuloj de la tribo de Korejŝoj, cele al pli saniga eduko de la infanoj en la dezerto, por iĝi pli liberaj kaj fortaj kaj lerni el [[beduenoj]], kiuj estis agnoskitaj pro sia honesteco kaj manko de nombraj malvirtoj.<ref>Ibn Hisham (2004). السيرة النبوية, p. 163. Beirut: Dar El-Marefah. ISBN 9953-420-08-4.</ref>​ [[Dosiero:Muhammad 13.jpg|eta|200px|maldekstra|Mohamedo en brakoj de sia patrino (ambaŭ sub vualoj) en [[Turkio|turka]] miniaturo. La islama arto kutime ne prezentas bildon de Mohamedo, kaj kiam ĝi faras tion (ekzemple en mezepokaj orientaj ilustraĵoj, ĉefe) estas plej ofte kun vizaĝoj sub vualoj.]] Estante ses-jaraĝa Mohamedo revenis al sia patrino, [[Amina bint Vahb]], kiu baldaŭ poste, en 577 aŭ 578, mortis.<ref>Peters, F.E. ''Muhammad and the Origins of Islam''. State University of New York Press: Albany, 1994. ISBN 0-7914-1876-6.</ref> Post tio li vivis kun sia avo [[Abd al-Muttalib]], kaj post ties morto ĉe sia onklo [[Abu Talib ibn ʿAbd al-Muttalib|Abu Talib]], kiu estis pli juna frato de lia patro.<ref>Al-Mubarakfuri, Safi Urrahman (2003). ''El Néctar Sellado'', pp. 70, 74. Riyadh: Dar-us-Salam. ISBN 9960-897-55-9.</ref> La unua [[miraklo]], kiu estas rakontita de la tradicio pri Mohamedo en la kompilo de la [[hadito]]j, temas pri faro de la [[Ĉefanĝelo Gabrielo]], kiu descendis kaj malfermis lian bruston por elpreni lian koron. Li elprenis nigran koagulaĵon el tiu kaj diris «Tiu estas la parto, per kiu Satano povus allogi lin». Poste li lavis ĝin per akvo de la [[puto Zamzam]] en ujo el oro kaj redonis la koron al ties loko. La infanoj kaj ludkolegoj, kun kiuj li estis, kuris al lia nutropatrino kaj diris: «Mohamedo estis murdita»; ĉiuj iris al li sed malkovris, ke li estas viva.<ref>Muslim, Abi Al-Husyan (1998). ''Traducción al idioma español del Sahih Muslim'', p. 105. Argentina: Oficina de Cultura y Difusión Islámica. ISBN 987-20945-1-9.</ref>​ La islamanoj vidas tiun okazaĵon kiel montro de protekto por ke li apartiĝu el sia infanaĝo el la adorado al idoloj kaj probable tiu estas la tialo pro kio li estis redonita al sia patrino. En tiu epoko Mekko estis prospera komerca centro, ĉefe ĉar ekzistis variaj temploj kiuj enhavis diversajn idolojn, kio altiris grandan nombron de pilgrimantoj. Komercistoj de diversaj triboj vizitis Mekkon en la epoko de la pilgrimado, kiam la tribaj militoj estis malpermesitaj kaj ili povis fari siajn veturojn sekure. En sia adolesko, Mohamedo akompanis sian onklon al liaj veturoj en Sirion kaj en aliajn lokojn. Tial, li iĝis persono kun ampleksa esperto ankaŭ en la kutimoj de aliaj regionoj. Junaĝe Mohamedo dekomence laboris kiel ŝafisto, sed poste li ŝajne partoprenis en du vojaĝoj de komercaj karavanoj norden (al [[Sirio]]). Dum unu el tiuj komercaj vojaĝoj norden li ŝajne - laŭ profetlegendo el lia biografio el la frua [[8-a jarcento]] - renkontis la [[monaĥo]]n [[Bahira]], kiu laŭdire vidis la sigelon de la profeteco inter la ŝultroj de Mohamedo. La rakonto pri la komercaj vojaĝoj, kies datoj ne estas ekzakte difinitaj, servas ŝajne al kadra rakonto de la stranga renkonto kun Bahira, kiu estas menciita kaj en la siria-kristana tradicio de la [[9-a jarcento]]<ref>Sidney H, Griffith: ''The Prophet Muḥammad: his scripture and his message according to the christian apologies in Arabic and Syriac from the first Abbasid century.'' En: Uri Rubin (Eld.): The Life of Muḥammad. Ashgate Variorum 1998. S. 354-355; 380-384</ref> kaj en la islamaj ''"profetlegendoj"'' (''qiṣaṣ al-anbiyāʾ''). La monaĥo Bahira rakontis al Abu Talib sian vizion de Mohamedo en la estonteco, avertante lin, ke li protektu Mohamedon el judoj (en la versio de Ibn Iŝak), aŭ el bizancanoj (en la versio de al-Tabari).<ref>Dr. Al-Umari, Akram Dia (2003). السيرة النبوية الصحيحة p. 108,113. Riyadh: Obeikan. ISBN 9960-20-155-4.</ref> Laŭ islamaj fontoj, Mohamedo respektis la religian tradicion de sia komunumo antaŭ siaj unuaj [[revelacio]]j. Ibn al-Kalbi (kiu mortis ĉirkaŭ [[819]]),<ref>Fuat Sezgin (1967), p. 268-271</ref> verkinto de ''La idollibro'' pri malnovaj arabaj diaĵoj, citis Mohamedon ĉe priskribo de la idolo ''al-Uzza'' jene: ''"Mi oferis blankan ŝafinon al al-Uzza, kiam mi sekvis la religion de mia popolo."'' <ref>M. J. Kister: ''„A bag of meat“'': A study of an early Ḥadīth. En: Bulletin of the School of Oriental and African Studies (BSOAS), 33 (1970), p. 275; Julius Wellhausen: ''Reste arabischen Heidentums''. Berlin 1887. p. 30</ref> Ankaŭ la profetbiografio enhavas malnovajn raportojn, kiuj supozigas, ke Mohamedo sekvis pra-islamajn kutimojn en la antaŭprofeta periodo. En la ''Sira'', la profetbiografio de [[Ibn Iŝak]] estas priskribita renkontiĝo inter Mohamedo kaj la tiam konata Zaid ibn 'Amr. Laŭ tiu raporto Mohamedo ofertis al Zaid la viandon de ''"niaj oferaĵoj, kiujn ni oferis al niaj idoloj"'', kies manĝon Zaid tamen rifuzis. ''"Ekde tiu tago"'', diris Mohamedo laŭtradicie, ''"mi nenion oferis al iu ajn dio, ĝis Dio sendis al mi sian mesaĝon."'' <ref>Alfred Guillaume: ''New light on the life of Muhammad.'' Manchester University Press 1960. Journal of Semitic Studies. Monograph No. 1. p. 27-28 en angla traduko laŭ la profetbiografio de Ibn Iŝak, prilaborita de Yūnus ibn Bukair. En la eldono de Muḥammad Ḥamīdullāh (Konya 1981), p. 98</ref> Ĉirkaŭ [[595]] lia tiama dungintino, la 15-jare pli aĝa negocista vidvino [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid]] ([[555]]?–[[619]])<ref>Kvankam estas difeerencaj versioj pri la aĝodiferenco: kelkaj fontoj diras, ke ŝi estis 28, aliaj 40.</ref> el la alte taksita familio ʿAbd al-ʿUzzā, proponis al li geedziĝon. Per ŝia helpo Mohamedo atingis financan sendependecon kaj socian sekurecon, kio estis granda ŝanĝo en lia vivo. Ĥadiĝa estis la unua persono, kiu kredis je la mesaĝo de Mohamedo. Tial la islama historio rigardas ŝin la unua islamanino en Mekao. Kune ili havis gefilojn, fakte ses gefilojn, nome du viroj kaj kvar virinoj. Ĉiuj naskiĝis antaŭ Mohamedo ricevis la unuan revelacion. Iliaj filoj Al-Kasim kaj Abdullah mortis infanaĝe en Mekko. Iliaj kvar filinoj estis Zajnab, Rukajjah, Umm Kulthum bint Muhammad kaj Fatima. Estas menciinda ĉefe la filino [[Fatima bint Muhamad|Fatima]], la sola de iliaj gefiloj kiu mem havis idojn.<ref>Pri la gefiloj de tiu geedzeco, vidu: Meir J.Kister: ''The Sons of Khadīja. En: Jerusalem Studies in Arabic and Islam. 16 (1993). p.59–95''</ref> De ŝi devenas ĉiuj posteuloj de Mohamedo. Ĥadiĝa, [[Ali ibn Abi Talib]] kaj [[Abu Bakr]], la unua [[kalifo]] post la morto de Mohamedo, estis laŭtradicie la unuaj islamanoj. === La unuaj revelacioj === [[Dosiero:Rashid al-Din Tabib - Jami al-Tawarikh, f.45v detail - c. 1306-15.png|eta|220px|maldekstre|Mohamedo ricevanta la revelacion de la [[Ĉefanĝelo Gabrielo]] en [[Irano|irana]] miniaturo de la 15-a jarcento. Tie ĉi Mohamedo aperas kun malkovrita vizaĝo, io tute malofta.]] Mohamedo estis de meditema karaktero kaj rutine pasigis noktojn meditante en la [[Kaverno Hira]], proksime de Mekko. Laŭ islama kredo en 610, estante 40-jaraĝa, dum meditado, Mohamedo havis vizion de la Ĉefanĝelo Gabrielo. La unuaj revelacioj faris, ke Mohamedo eĉ pensis, ke li estis sub la influo de demona estaĵo, kio eĉ kondukis lin proksime al memmortigo. La perado de lia edzino preventis tian rezulton kaj instigis Mohamedon aŭskulti la revelaciojn. Mohamedo poste priskribis tiun viziton kiel ordonon [[parkerigi]] kaj deklami la versojn senditajn de Dio. Dum sia vivo, Mohamedo fidis la konservon de la parolo de Dio ([[Alaho]] {{lang|ar|الله}}), transigita de Gabrielo (Ĝibril, {{lang|ar|جبريل}}) al retenkapablo de la [[hafiz|memoruloj]], kiuj senlace deklamante memoris tion, kio post lia morto estos kompilita skribe en la [[Korano]] pro la esenca gravo konservi la ĝustan kaj originan mesaĝon tute pure, sen minimuma ŝanĝo enhava aŭ forma. Por tio ili uzis la materialojn kiujn ili povis havi kiel la [[skapolo]]j de kamelo, sur kiuj ili gravuris la versegojn de la Korano. Laŭ la islama kredo, la Ĉefanĝelo Gabrielo indikis al Mohamedo, ke li estis elektita kiel la lasta de la [[profeto]]j kaj tiukadre li predikis la parolon de Dio sur la bazo de strikto [[unudiismo]], antaŭdirante la alvenon de la tago de la [[Lasta juĝo]]. Laŭ la [[Korano]] kaj la tradiciaj rakontoj, Mohamedo estis analfabeto (''ummi''), fakto kiun la islama tradicio konsideras pruvon kiu pravigas la Koranon (Al-Qur'ān, {{lang|ar|القران}}), sankta libro de la islamanoj, kiel portanto de la parola vero revelaciita. Tamen, estas almenaŭ du [[hadito]]j kiuj montras, ke Mohamedo ne estis analfabeto [http://www.webislam.com/media/2011/12/50320_sahih_al-bujari.pdf Bujari] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304193637/http://www.webislam.com/media/2011/12/50320_sahih_al-bujari.pdf |date=2016-03-04 }} 1305. ‘Abdullah bin ‘Abbâs diris: «La malsano de la Profeto malboniĝis ĵaŭde». Tiam la Profeto diris: «Alportu al mi ion por skribi kaj mi redaktos skribon kaj tial vi ne perdiĝu post tio». Al-Bara' diris: «Tiel la Mesaĝisto de Allaho, prenis la dokumenton, kaj kvankam li ne povis bone skribi, li skribis: “Tio estas kion Muhammad ibn 'Abdullah konkludas...”» (Tio okazis dum la negocado de la [[Traktato de Hudajbija]]).<ref>So, Allah's Apostle took the document, although he could not write well and wrote, 'This is what Muhammad... [http://www.searchtruth.com/book_display.php?book=49&translator=1&start=0&number=0 hadiz no 863, Sahih Bujari]</ref> === Malakcepto === [[Dosiero:Abu Bakr stops Meccan Mob.jpg|eta|Mohamedo estas defendita de sia bopatro Abu Bakr. Turka miniaturo de la 16-a jarcento.]] Dum la sekvantoj de Mohamedo ekpliiĝis laŭnombre, ilia kritika sinteno kontraŭ la plurdiismo iĝis minaco por la lokaj tribestroj. La riĉeco de tiuj triboj estis bazita sur la [[Kaaba]], nome la sankta komplekso de la idoloj de araboj kaj la ĉefe punkto religia de Mekko. Se oni malakceptus la idolojn, tiel kiel Mohamedo predikis, ne estus pilgrimantoj al Mekko, nek komerco, nek riĉeco. La malakcepto de la plurdiismo kiun predikis Mohamedo estis partikulare ofenda kontraŭ lia propra tribo, nome la [[Kurajŝoj]], ĉar ili fakte estis la gardistoj de la Kaaba. Estas pro tio ke Mohamedo kaj liaj sekvantoj estis akre persekutataj. En la jaro 619 mortis Ĥadiĝa, nome la edzino de Mohamedo, kaj lia onklo [[Abu Talib]]. Tiu jaro estis konata kiel "la jaro de la tristeco". La klano al kiu apartenis Mohamedo repudiis lin kaj li kaj liaj sekvantoj suferis malsaton kaj persekutadon. Tio rezultis por Mohamedo en [[ekzilo]] (al Medino, kio fakte iĝis markilo por la starto de Islamo), milito kaj fina venko. == Korano == [[Dosiero:FirstSurahKoran.jpg|maldekstra|eta|210px|La unua [[surao]] de la Korano.]] Mohamedo estis [[araboj|araba]] [[komercisto]] de [[Mekao]], kiu ĉiujare dum la monato [[Ramadano]] iris al [[kaverno]] [[Hira]] en la monto [[Ĝabal an-Nur]] por preĝi, fasti kaj doni [[almozo]]jn. En la jaro [[610]] komencis al li ŝajni, ke la [[anĝelo]] [[sankta Gabrielo]] parolas al li. Unuafoje Mohamedo nur aŭdis [[sonorilo]]n, sed post tempo li povis aŭdi la vortojn de la [[anĝelo]] [[Gabrielo]]. Sankta Gabrielo daŭre parolis al Mohamedo ĝis lia morto kaj Mohamedo [[parkere|parkeris]] la diraĵojn. Post la morto de Mohamedo, liaj anoj skribis la diraĵojn (li mem ne povis tion fari estante analfabeto) kaj tiel estiĝis la [[Korano]]. Laŭ Islamo, Mohamedo estas la fina [[profeto]] de [[Dio]], posteulo de miloj da aliaj [[profeto]]j: [[Adamo]], [[Noa]], [[Abrahamo]], [[Moseo]], [[Jesuo Kristo]], ktp. La profetaĵoj antaŭ Mohamedo estis aranĝitaj en la [[Biblio]], sed estis difektitaj de homoj. La Korano, aliflanke, estas la sendifekta Vorto de Dio. ==Heĝiro== La vivo de la malgranda islama komunumo en Mekao ne nur estis malfacila, sed ankaŭ danĝera. La arabaj tradicioj asertas, ke okazis kelkaj atencoj kontraŭ la vivo de Mohamedo, kiu finfine decidis translokiĝi al [[Medina|Ĝazrib]] (la nuntempa Medina) en la jaro 622, kiu estis granda agrikultura [[oazo]], kie estis kelkaj liaj sekvantoj. Rompante siajn ligilojn kun la tribaj kaj familiaj fidelecoj, Mohamedo montris, ke tiuj ligiloj estas sensignifaj kompare kun sia engaĝiĝo al islamo, ideo revolucia por la tribeca socio de tiama [[Arabio]]. Tiu migrado al Medina markas la starton de la jaro en la [[islama kalendaro]]. Tiu [[kalendaro]] kalkulas la datojn el la [[Heĝiro]] ({{lang|ar|هجرة}}), pro kio la islamaj datoj montras la mallongigon AH aŭ JK (jaro de la heĝiro). Mohamedo alvenis al [[Medina]] kiel perantor, invitita solvi kverelojn inter la arabaj bandoj de Aŭs kaj Ĥazraj. Li sukcesis je tio absorbante ambaŭ frakciojn en la islaman komunumon kaj malpermesante la sangelverŝadon inter islamanoj. Tamen, Medina estis ankaŭ loko kie loĝis kelkaj judaj triboj. Mohamedo esperis, ke tiuj triboj agnosku lin kiel profeto, kio ne okazis. Kelkaj fakuloj asertas, ke Mohamedo abandonis la esperon estis agnoskita kiel profeto fare de la [[judoj|judaj triboj]]. La [[kiblo]], tio estas, la direkto al kiu preĝas la islamanoj, estis ŝanĝita for el la antikva templo de [[Jerusalemo]] al tiu de la [[Kaaba]] en la jaro 624&nbsp;[[Anno Domini|A.D.]].<ref>[https://www.ugr.es/~catedraifec/seminario/textos/1.3.La-historia-reconstruida-por-la-ciencia.html "Análisis histórico desde El Orientalismo Colonial"]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Universidad de Granada</ref> Mohamedo disvastigis dokumenton nun konata kiel ''La [[Konstitucio de Medino]]'' (en 622-623), en kiu oni specifigas la terminojn laŭ kiuj aliaj frakcioj, partikulare la judooj, povis vivi ene de la nova islama ŝtato. Laŭ tiu sistemo, oni permesis al judoj kaj kristanoj pluteni sian religion pere de pago de imposto: nome ''[[Ĝizia]]'' aŭ ''Ĝiziah'' (sed ne al la praktikantoj de religioj konsiderataj paganaj). Tiu sistemo rezultos en la tipigo de la rilatoj inter la islamanoj kaj la [[dhimmi]]-oj ([[nekredanto]]j), tiu tradicio estas la tialo de la relativa stabileco kiu normale ekzistis en la arabaj kaliflandoj. La ĉefa juda tribo de Medino ([[Banu Kurajzoj]] aŭ [[Banu Nadir]]) ne estis citita en la Konstitucio de Medino pro ilia perfido, posta disintegrigo kaj retirigo el la [[Konstitucio de Medino]].<ref>[https://www.abc.es/internacional/abci-primera-batalla-historia-entre-musulmanes-y-judios-201611220310_noticia.html Diario ABC "Traición de una de las tribus judías de Medina"]</ref> == La milito == [[Dosiero:Muhammad 14.jpg|eta|200px|dekstra|Mohamedo ricevas revelacion dum batalo. Mezepoka orienta manuskripto.]] La rilatoj inter Mekko kaj Medino rapide malboniĝis. Ĉiuj propraĵoj de islamanoj en Mekko estis konfiskitaj, dum en Medino Mohamedo sukcesis akiri aliancojn kun la najbaraj triboj. La sekvantoj de Mohamedo ekatakis la karavanojn kiuj iras al Mekko. En marto 624, Mohamedo estris tricent militistojn dum atako al karavana de komercistoj kiuj iris al Mekko. La integrantoj de la karavano sukcesis eviti la atakon ŝanĝante la kutiman itineron per alia pli proksima al la marbordo, danke al iu informo kiu venis al [[Abu Sufjan ibn Harb]] kiu estis la karavanestro. Poste la estroj de [[Mekko]] decidis direkti reprezalion kontraŭ la islamanoj, sendante armeeton al invado de Medino. La 15a de marto 624&nbsp;[[Anno Domini|A.D.]], en loko nomita [[Batalo de Badr|Badr]], ambaŭ tendaroj interkoliziis. Kvankam la sekvantoj de Mohamedo estis multe pli malmultnombraj (trifoje) ol iliaj malamikoj (tricent kontraŭ mil), la islamanoj venkis en la batalo. Tiu estis la unua el serio de militaj sukcesoj fare de la islamanoj. === La dominado de Mohamedo plifirmiĝis === Por la islamanoj, la venko de Badr rezultis dia ratifo, ke Mohamedo estas legitima profeto. Post la venko, kaj post la juda klano de Banu Kajnuka estis forpelita el Medino, la plej parto de la lokanoj adoptis la islaman kredon dum kelkaj konservis sian iaman unudiisman kredon antaŭan al [[Islamo]] kaj Mohamedo establiĝis kiel reganto de la urbo. Post la morto de sia edzino, Mohamedo edziniĝis al [[Aiŝa]], la filino de lia amiko [[Abu Bakr]] (kiu poste iĝos la estro de la islamanoj post la morto de Mohamedo). En Medino li edziĝis ankaŭ al [[Hafsa bint Umar|Hafsa]], filino de [[Umar]] (kiu posre estos la sukcedanto de Abu Bakr). Tiuj geedzecoj sigelis la aliancojn inter Mohamedo kaj liaj ĉefaj sekvantoj. La filino de Mohamedo, [[Fatima bint Muhamad|Fatima]], edziniĝis al [[Ali Ibn Abi Talib|Ali]], kuzo de Mohamedo. Alia filino, [[Rukajja bint Muhammad|Rukajjah]], edziniĝis al [[Uthman ibn Affan|Utman]], sed ŝi mortis, kaj poste Utman edziĝis al ŝia fratino Umm Kalzum. Tiuj homoj estos en la venontaj jaroj la sukcedantoj de Mohamedo (''kalifoj'') kaj politikaj estroj de la islamanoj. Tiukadre, la [[Raŝiduna Kaliflando|kvar unuaj kalifoj]] estis ligitaj al Mohamedo per diversaj geedzecoj. La islamanoj konsideras tiujn kalifojn kiel la ''[[Raŝiduna Kaliflando|rāshidūn]]'', raŝidunoj ({{lang|ar|الخلفاء الراشدون}}), kio signifas «gviditajn». === Pluis la milito === [[Dosiero:Banu Qurayza.png|eta|maldekstre|200px|Detalo de la miniaturo ''La Profeto, Ali, kaj liaj kompanoj en la [[Banu Kurajzoj|Masakro de prizonuloj de la juda tribo Banu Kurajza]]'', ilustraĵo de teksto de la 19-a jarcento de Muhammad Rafi Bazil.]] En 625 estro de Mekko, [[Abu Sufjan ibn Harb|Abu Sufjan]], marŝis kontraŭ Medino kun 3000 homoj. En la [[batalo de Uhud]] kiu okazis la 23an de Marto, venkis neniu el la du bandoj. La armeo de Mekko asertis, ke ili venkis en la batalo, sed faktu ĝi iĝis tro senhomigita kaj ne povis persekuti la islamanojn de Medino kaj okupi la urbon. En Aprilo 627, Abu Sufjan iniciatis alian atakon kontraŭ Medino, sed Mohamedo estis ordoninta la elfosadon de tranĉeoj ĉirkaŭ la urbo kaj povis defendi ĝin sukcese en tio kio estas konata kiel la [[batalo de la Tranĉeo]]. En tiu batalo, la [[judoj|juda]] tribo de [[Banu Kurajzoj]] estis aliancanoj kun la armeo de Mekko,<ref>[https://www.lavanguardia.com/historiayvida/edad-media/20200111/472793461147/mahoma-islam-coran-la-meca-medina.html "¿Por qué caló en Arabia el mensaje de Mahoma?"] La Vanguardia</ref> pro kio la islamanoj iniciatis militon kontraŭ ili, kaj venkis super ili. Post la venko en la batalo de la Tranĉeo, la islamanoj etendis sian influon pere de konvertoj kaj konkeroj de diversaj urboj kaj triboj, aplikante la militan koncepton mem de la [[Ĝihado]], kiu havis fortajn rezultojn dum pli ol unu jarmilo kaj eĉ ĝis nuntempe. === La konkero de Mekko === En la jaro 628, la pozicio de Mohamedo estis sufiĉe avantaĝa kaj forta por decidi sian revenon al Mekko, tiam kiel pilgrimanto. En Marto de tiu jaro, li iris al Mekko sekvita de 1600 homoj. Post diversaj negocadoj, oni subskribis traktaton en vilaĝo proksima al Mekko nome [[Traktato de Hudajbija|al-Hudajbija]]. Kvankam oni ne permesis, ke Mohamedo eniru en Mekkon tiujare, la malamikeco ĉesis kaj la islamanoj ekde tiam rajtis aliri al la urbo en la venonta jaro. La traktato validis nur du jarojn, ĉar en 630 Mohamedo rompis ĝin.<ref>[https://www.webislam.com/articulos/27097-tratado_de_hudaibiya.html]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171007142847/https://www.webislam.com/articulos/27097-tratado_de_hudaibiya.html|date=2017-10-07}}<span> Tratado de Hudaibiya</span></ref> Mohamedo marŝis kontraŭ Mekko akompanata de armeo de pli ol 10 000 homoj kaj [[Konkero de Mekko|konkeris ĝin sen trafi rezistadon]]. Mohamedo amnestiis la loĝantojn de la urbo escepte tiuj kiuj estis insultintaj lin kaj la islamanojn apostatintajn. Li ordonis mortigi tiujn “eĉ se ili estas trovitaj sub la kurtenoj de la Kaaba”. Multaj loĝantoj konvertiĝis al Islamo. [[Dosiero:ArabianpeninsulaAL.PNG|eta|dekstre|300px|Antaŭ sia morto en [[632]], Mohamedo estis jam plifirmigante sian dominadon sur la tuta duoninsulo de Arabio.]] Mohamedo ordonis detrui la 360 idolojn ordigitajn ĉirkaŭ la [[Kaaba]] kaj forviŝi la paganajn pentraĵojn de ties internaj muroj, kvankam konservis tiujn de [[Jesuo]] kaj la [[Virgulino Maria]].<ref>Bramon, Dolors, La Meca antes de Mahoma, Historia National Geographic, Barcelona , 2016, numero 148, pp. 64-75, issn = 1696-7755 Alirita la 29an de Aprilo 2020.</ref> Krome, li malpermesis al la neislamanoj pilgrimi al Mekko, kaj tiel igis ĝin la sankta loko de la Islamo kaj ĉefa destino de pilgrimado de la nova religio. Kvankam Mohamedo ne ĉeestis en la atako al la urbo, administris la kvinonon de la [[militakiro]] por disdoni ĝin inter la necesuloj. La kvar ceteraj kvinonoj apartenis ĉiam al la luktintoj. Li akiris elaĉeton de 45 uncoj de arĝento el ĉiu prizonulo, [[elaĉeto]] kiu estis dispartigita inter la necesuloj. Mohamedo neniam sategis pro troa manĝo, en lia hejmo estis nur tio bezonata por pasigi la tagon kaj por la invititoj kiuj venis al tiu. La kapitulaco de Mekko kaj la venko super la malamikaj triboj en Hunajn permesis al Mohamedo trudi sian dominadon super tuta [[Arabio]]. Tamen, Mohamedo ne formis registaron, sed preferis regadi tra la personaj rilatoj kaj la traktatoj kun la diversaj triboj. == La familia vivo de Mohamedo == [[Dosiero:Aisha bint Abi Bakr.png|eta|maldekstre|23opx|Kaligrafio de la nomo de [[Aiŝa bint Abi Bakr|Aiŝa]].]] Ekde 595 ĝis 619, Mohamedo estis edzo de [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid|Ĥadiĝa]], riĉa virino de Mekko kiu estis 27-jaraĝa (40-jaraĝa laŭ aliaj fontoj) kiam ŝi edziniĝis. Post ŝia morto, li edziĝis al [[Saŭda bint Zama|Saŭda]], kaj tuj poste al [[Aiŝa bint Abi Bakr|Aiŝa]], filino de [[Abu Bakr]] —kiu poste sukcedos post Mohamedo—. Laŭ kelkaj [[hadito]]j, Aiŝa estis nur ses-jaraĝa kiam ŝi estis fianĉigita al la profeto, kiu estis 54-jaraĝa, kvankam la geedzeco estis plenumita kiam ŝi estis naŭ-jaraĝa. Tamen kelkaj priislamaj fakuloj de la 20-a jarcento kredas, ke tiu informo estas eraraj kaj ke Aiŝa estis konsiderinde pli aĝa.<ref>[http://www.webislam.com/?idt=5292 ¿Era novia Aisha a los seis años? El viejo mito expuesto por Dr. T. O. Shanavas]</ref> Spite tiujn modernajn reinterpretojn de la haditoj kiuj atribuas al Aiŝa plian aĝon, granda parto de la islamanoj plue akceptas aktuale la tradiciajn interpretojn. Tiu lasta estis uzita de kritikistoj de Islamo, kiel Ibn Ŭarak, por subteni, ke la infanaj geedzigoj kiuj estas praktikataj en la aktualo en multaj islamaj landoj kaj sektoroj trovas favoran argumenton en tiuj eblaj rakontoj de la [[hadito]]j.<ref>Ibn Warraq – ''Why I Am Not a Muslim'', 1995 (''Kial mi ne estas islamano'', Ediciones del Bronce, Barcelono, 2003 ISBN 84-8453-146-5)</ref> Poste li edziĝis al [[Hafsa]], al [[Zajnab bint Ĝahŝ]] (kiu estis edzino de lia adopta filo Zaid dum malpli ol unu jaro kaj divorcis de li), al Ramla, filino de estro, kiu batalis kontraŭ Mohamedo, kaj al [[Umm Salama]], vidvino de islama luktinto. Li edziĝis ankaŭ kun kristanino nome [[Marijah al-Kibtia]] (Maria, la kopta), kaj kun ŝi li havis alian filon post translokiĝi al [[Medino]]. Tiu sepa kaj lasta filo nomiĝis [[Ibrahim ibn Muhammad]]. Same kiel liaj fratoj, Ibrahim forpasis infanaĝe; oni diras, ke li mortis je la 17a aŭ 18a aĝ-monato. Unu de la sunaoj aŭ haditoj, nome [https://muflihun.com/bukhari/18/153 153a de la Libro 18a de la Eklipsoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211004223243/https://muflihun.com/bukhari/18/153 |date=2021-10-04 }}, rakontas, ke la suno eklipsiĝis la tagon en kiu Ibrahim mortis, kvankam Mohamedo rememorigas, ke suneklipso estas signalo nek pri morto, nek pri naskiĝo de iu ajn. Ibrahim estas la sama nomo kiel tiu de la patriarko de judoj kaj kristanoj (kaj islamanoj), nome [[Abraham]], pri kiu unu de la sunaoj aŭ haditoj, nome [https://muflihun.com/muslim/1/314 314a de la Libro 1a Islamano de Fido], rakontas, ke Mohamedo renkontis lin en la sepa ĉielo dum sia veturo tra la ĉieloj, kaj Ibrahim estas la nomo de la sepa filo de Mohamedo. Mohamedo edziĝis ankaŭ al judino nome [[Safija bint Hujaj]]. Li havis ankaŭ aliajn edzinojn, kun nepreciza nombro inter tiuj naŭ menciitaj, kiuj estas plej ofte konsiderataj de fakuloj kiel certaj, kaj pli ol dudek, kiuj estas konsiderataj de aliaj. Kelkaj el tiuj virinoj estis vidvinoj de sekvantoj de Mohamedo mortintaj en batalo, dum aliaj estis filinoj de liaj aliancanoj. Mohamedo fakte preskribis maksimumon de po kvar edzinoj por islamano, pro kio lia geedzeco al almenaŭ naŭ virinoj konstituas la nuran escepton ene de la religio kiun li mem estis disvolviginta, ĝis la apero de la [[surao]] An-Nisa en la jaro 628 kiu firmigos la jurajn bazojn de la geedzeco, divorco, heredrajto kaj orfeco.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.webislam.com/articulos/18004-surat_an_nisa.html |titolo=Webislam Tafsir de Muhammad Asad |alirdato=2021-10-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20171007142756/https://www.webislam.com/articulos/18004-surat_an_nisa.html |arkivdato=2017-10-07 }}</ref> === Listo de edzinoj === [[Dosiero:Khadijah.svg|eta|dekstre|23opx|Kaligrafio de la nomo de [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid|Ĥadiĝa]].]] Kiel mezorienta gravulo, Mohamedo havis kelkajn edzinojn, kies nombroj, nomoj kaj vivoj estas celo de debato inter fakuloj. La plej amplekse akceptitaj estas nome la jenaj:<ref>Serio Oriento-Okcidento n-ro 12: ''Je la flanko de la profeto'', [[Italo Chiussi]], [[Antverpeno]], [[Eldonejo TK/Stafeto|TK]], 1978, ISBN 90-6336-003-7, p. 93, 208-209</ref> * Ĥadiĝa, [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid]], ** el kiu filino [[Fatima bint Muhamad]] * Saŭda, [[Saŭda bint Zama]] * Aiŝa, [[Aiŝa|Aiŝa bint Abi Bakr]] * Hafsa, [[Hafsa bint Umar]] * Zajnab, [[Zajnab bint Ĥuzajma]] * Umm Salama, [[Umm Salama Hind bint Abi Umajja|Hind bint Abi Umajja]] * Zajnab, [[Zajnab bint Ĝahŝ]] * Ĝuvajrija, [[Ĝuvajrija bint al-Harith]] * Rajhana, [[Rajhana|Rajhana bint Zajd]] * Safija, [[Safija bint Hujaj]] * Umm Habiba, [[Ramla bint Abi Sufjan]] * Marijah, [[Marijah al-Kibtia]] * Majmuna, [[Majmuna bint al-Harith]] === La morto de Mohamedo === [[Dosiero:Siyer-i Nebi 414a.jpg|eta|250px|maldekstre|Morto de Mohamedo en la turka verko ''Siyer-i Nebi'' de 1596.]] Post mallongdaŭra malsano, Mohamedo mortis la 8an de Junio 632 en la urbo Medino estante sesdek-tri-jaraĝa. La malsano estis tradicie atribuita al engluto de viando venenigita. Tio okazis tri jarojn antaŭ lia morto, post la falo kaj subpremado de la estroj de Ĥajbar fare de la islama truparo. [[Abu Bakr as-Siddiq|Abu Bakr]], nome la patro de [[Aiŝa bint Abi Bakr|Aiŝa]], la tria edzino de Mohamedo, estis elektita<ref>Madelung, Wilferd. [https://www.worldcat.org/oclc/42854661 The succession to Muḥammad: a study of the early Caliphate] Cambridge University Press, 1997. Alirita la 29an de Julio 2020 isbn = 0-585-03966-6 oclc = 42854661</ref> fare de la estroj de la islama komunumo kiel la sukcedanto de Mohamedo, ĉar tiu estis la preferita sekvanto de Mohamedo. Ĉiuokaze, certe Abu Bakr iĝis la nova estro de Islamo. La plej parton de lia mallongdaŭra regado li pasigis batale kontraŭ nesubmetitajn tribojn, en tio kio estas konata kiel la [[Ridda-militoj]]. Je la dato de la morto de Mohamedo, li estis unuiginta la tutan araban duoninsulon<ref>[https://canalhistoria.es/hoy-en-la-historia/fallece-mahoma/ Fallece Mahoma - Historia]{{404|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 7a de Junio 2006, alirita en 15a de Oktobro 2018, Canal Historia, en hispana</ref> kaj etendinta la islaman religion en tiu regiono, same kiel en parto de [[Sirio]] kaj [[Palestino]]. Poste la sukcedantoj de Mohamedo etendis la teritorion de la araba imperio al la tuta Palestino, Sirio, [[Mezopotamio]], [[Persio]], [[Egiptio]], la nordo de [[Afriko]] kaj [[al-Andalus]]. === Posteuloj de Mohamedo === Al Mohamedo supervivis lia filino [[Fatima bint Muhamad|Fatima]] kaj la filoj de tiu kaj de lia lasta edzino. La [[Ŝijaismo|ŝijaistoj]] asertas, ke la edzo de Fatima, nome [[Ali Ibn Abi Talib|Ali]] kaj liaj posteuloj, estas la veraj estroj de la islamo. Kontraste la [[Sunismo|sunaistoj]] tute ne akceptas tiun kredon, sed respektas la posteulojn de Mohamedo. La posteuloj de Mohamedo estas konataj laŭ diversaj nomoj, kiaj [[sajido]]j kaj [[ŝarifo]]j. Multaj estroj kaj nobeloj de la islamaj landoj, kaj nuntempaj kaj pasintaj, asertas, ke ili estas posteuloj de Mohamedo kun variaj gradoj de kredindeco, tiaj kiel la [[Fatimida kaliflando|fatimida dinastio]] de Nordafriko, la [[idrisida dinastio]] samloke, la aktualaj [[Haŝemidoj|reĝaj familioj]] de [[Maroko]] kaj [[Jordanio]] kaj la imamoj [[Ismailismo|ismailismanaj]] kiuj uzas la titolon de [[Aga Ĥan]]. == Nova religio == [[Dosiero:Cave Hira.jpg|eta|200px|dekstre|Tiu estas la kavo de Hira kie laŭ Mohamedo li ricevis la revelacion el la [[ĉefanĝelo Gabrielo]].]] Laŭ Mohamedo, li ne fondis novan religion, sed nur malkaŝis la veran religion sub la kutimaj homaj aldonaĵoj, kiuj kovras ĉiun religion. Do islamo esence estas [[judismo]] aŭ [[kristanismo]] purigita. Kristanismo, ekzemple, sen la sacerdotoj kaj sakramentoj, sen la dieco de [[Jesuo Kristo]]. Mohamedo konis kaj [[judoj]]n kaj kristanojn, sed li mem estis nek judo nek kristano. Sperte al Mohamedo, kristanismo estis plejparte la [[nestorianismo]] de [[Levantenio]], ne la [[ortodoksismo]] aŭ [[katolikismo]] de [[Eŭropo]]. Lia nova religio estos populara inter la nestorianoj, kaj konvertoj ambaŭdirekte oftis en la unuaj epokoj de Islamo. La prediko de Mohamedo estis akceptita komence inter araboj, kaj urbanoj kaj [[beduenoj]]. Mohamedo kiel la finfina profeto kaj fondinto de islamo nur montriĝis en jarcentoj postaj. Sed spite de tia puriganta [[spirito]], Mohamedo ja retenis iom da la idolkulta praktiko de la araboj por esti akceptita populare. Ekzemple, kvankam li forprenis la 360 [[idolanismo|idolojn]], kiuj staris ĉirkaŭ la [[Kaaba]], Mohamedo ne forigis la devon de pilgrimado al la Kaaba: kontraŭe, li faris la pilgrimadon devo religia de islamo. Do, kiel Jesuo kaj [[Budho]], Mohamedo ne konstruis novan religion el nenio, sed konstruis ĝin sur la tradicia religio de sia lando kaj epoko, profundigante kaj purigante ĝin. === Frua Islamo === En la tempo de Mohamedo, la araboj senĉese kaj venĝoplene interbatalis. Araboj estis ordigitaj laŭ [[klano]]j, laŭ [[Heredo (genetiko)|sango]]. Mohamedo enkondukis ion novan: [[komunumo]]n bazitan ne sur sango, sed sur fido. En la fruaj jaroj, la islamanoj funkciis kiel nova klano, sed klano algluigita ne de sango, sed de fido komuna. Aldone, la islamanoj, spite de diverseco de sango, promesis ne interbatali, kaj fakte interbatalo inter islamanoj estis dekomence malpermesita. [[Dosiero:Masjid Nabawi The Prophet's Mosque, Madina.jpg|eta|230px|maldekstre|La Moskeo de la Profeto en Medino. La emfazo de islamanoj al Mekko ofte forgesigas, ke Islamo mem plie naskiĝis en Medino, kie estas la tombo de Mohamedo.]] Pro la minaco de la nova klano al tradicio kaj ĝia religio, potenco kaj socia ordo, Mohamedo kaj la islamanoj devis forfuĝi de [[Mekko]] en la somero de 611 al ''[[Jatrib]]'' ({{lang-ar|يثرب|t=''Jaṯrib''}}, nun [[Medino]], "[la] urbo"). Tio estis la ''[[heĝiro]]'' ("fuĝo"), kiu markas la komencon de la [[islama kalendaro|islama erao]]. Estis en Medino kie Mohamedo fondis la unuan [[moskeo]]n (islama [[preĝejo]]), kiu fariĝis la modelo por ĉiuj postaj moskeoj. Sed kvankam Mohamedo kaj la islamanoj nun estis en Medino, Mekko ankoraŭ batalis kontraŭ Mohamedo, ĉar nun la islamanoj subtenis sin per rab-atakoj kontraŭ la [[karavano]]j kiuj vojaĝis al Mekko. Mohamedo fine venkis la armeon de Mekko en [[627]] en la [[Batalo de la Tranĉeo]]. Tiam islamo disvastiĝis kiel fajro tra Arabujon. En [[630]] li kaptis Mekkon. Ĉar la islamanoj promesis ne interbatali, la islama parto de Arabujo estis regiono de paco. Tio fortigis la islamanojn kontraŭ la aliaj araboj, kiuj estis tre disigitaj de la deziro por venĝo. Kiam Mohamedo mortis en [[632]], la plimulto de la araboj estis jam islamanoj. Kvar el la kunuloj de Mohamedo fariĝis regantoj de [[araba imperio]] granda kaj donis bazan formon al [[islama civilizo]]. === Islama imperio === Cent jarojn post lia morto, la islama imperio regis de [[Iberio]] ĝis [[Hindio]] tra multaj landoj, lingvoj kaj kulturoj. Post 200 jaroj, multe da la homoj de la imperio estis islamigitaj. Fakte dekomence araba imperio iĝis islama imperio aŭ landaro, kun aligo de multaj diversaj popoloj, lingvoj kaj kulturoj, nome persoj, berberoj de Nordafriko, grek-romianoj, ĉefe de la Bizanca Imperio, turkoj, hindoj ktp. En postaj jarcentoj Islamo atingis pli malproksimajn landojn oriente, kiel Malajzio, Indonezio, sudaj Filipinoj, Centra Azio, Balkanio ktp. == Historia signifo de Mohamedo == [[Dosiero:Al-Masjid al-Nabawi 06.jpg|eta|[[Moskeo de la Profeto]], en Medino. En tiu moskeo estas la tomboj de Mohamedo kaj de la du unuaj kalifoj, nome Abu Bakr kaj Umar ibn al-Ĥattab.]] Antaŭ sia morto en 632, Mohamedo jam estis establinta islamon kiel socia, milita kaj religia forto kaj estis unuiginta Arabion. Kelkajn jardekojn post lia morto, liaj sukcedantoj konkeris Persion, Egiption, Palestinon, Sirion, Armenion kaj grandan parton de la nordo de Afriko, kaj sieĝis dufoje [[Konstantinopolo]]n, kvankam ili ankoraŭ ne povis konkeri ĝin, kio malhelpis ilin antaŭeniri al [[Orienta Eŭropo]]. Inter 711 kaj 716 komenciĝis la luktado por la [[Al Andalus|araba konkero kaj dominado]], de preskaŭ ok jarcentoj, tute aŭ parte de la [[iberia duoninsulo]], kaj en 732, nur cent jarojn post la morto de Mohamedo, la araba antaŭeniro en la klopodita konkero de [[Okcidenta Eŭropo]] alvenis eĉ ĝis la centro de [[Francio]] kie ĝi estis haltigita en la [[Batalo de Tours|batalo de Poitiers]]. Sub la regado de la [[Gaznavida Imperio]], la islamo etendiĝis en la 10-a jarcento al la ĉefaj [[hinduismo|hinduaj ŝtatoj]] oriente de la rivero [[Induso]], en tio kio estas nuntempe la nordo de [[Hindio]]. La ekspansio de islamo pluis sen necesaj militinvadoj tra diversaj regionoj de Afriko kaj de [[Sudorienta Azio]], plej ofte pro agado de komercistoj, misiistoj kaj la prestiĝo de la povo kaj alta kulturo de la nova civilizo. Tial Islamo havas aktuale pli ol mil sescent milionojn de sekvantoj, estante la dua plej granda religio de la mondo, post nur de [[kristanismo]].<ref>[https://www.infobae.com/2014/09/30/1598324-el-mapa-del-dia-que-paises-hay-mas-cantidad-musulmanes/ Musulmanes en el mundo]</ref> Tamen, la nombro de fidelaj kredantoj (same kiel por plej parto de aliaj religioj) estas malfacile determinebla, ĉar laŭ islama regulo la [[apostateco]] devas esti punita per mortopuno. Tio povas malkuraĝigi tiujn kiuj dezirus montri sian religian identecon en zonoj de islama majoritato aŭ de deviga islama praktiko. Post la nomita ''[[Reconquista]]'' de [[Hispanio]], finigita en 1492 dum la regado de la [[Katolikaj Gereĝoj]], kaj la sekvaj devigitaj konvertoj al la [[katolikismo]] en la venontaj jaroj (per trudo de ampleksaj sektoroj de la [[katolika eklezio]]), la islamaj bildoj, konstruaĵoj kaj institucioj estis malakceptitaj kaj forviŝitaj oficiale kaj absolute. Multaj [[moskeo]]j estis konvertitaj en kristanaj [[preĝejo]]j, kiel la fama [[Moskeo de Kordovo]], kaj simile okazis en aliaj landoj kie la islama religio perdis hegemonion, kiel en parto de Balkanio aŭ Hindio. Kontraste en multaj aliaj lokoj kie same Islamo perdis hegemonion, ĝi povis konservi ĉu la praktikon ĉu tradiciojn ĉu moskeojn mem, kiel en [[Albanio]], [[Bosnio]] kaj eks-sovetaj respublikoj (eĉ tra komunisma epoko), aliaj zonoj de Hindio, Ĉinio ktp. == Kulto al Mohamedo == Islamanoj sentas amon kaj praktikas adoradon de Mohamedo (notu, ke la tradicia, eĉ zamenhofa, Esperanta literumo de la sama vira nomo estas Mahometo, sed ekzistas ankaŭ aliaj literumoj, plene esperantigitaj, kiel Muhamado, aŭ nur transliterumitaj per Esperantaj literoj, kiel, ekzemple, Muhammad): [[Dosiero:Muhammad Salat.svg|eta|maldekstre|"Muhammad" verkita en "thuluth", skriba variaĵo de islama [[kaligrafio]], arto disvolvigita kiel surogato de pentraĵoj. Oni legas el dekstra flanko en pli dika streko kvar konsonantoj: m-h-m-d, el kiuj la du mo-j estas la du bukletoj, dum la ho estas la preskaŭ fermita angulo en suba dekstra kadrangulo kaj la do estas la fina bildo maldekstre. La vokaloj estas montritaj kiel pli maldikaj bildoj, nome u super la unua mo, a kiel rekta strieto super la ho kaj super la dua mo, kie estas krome simboleto kiu markas duobligon de tiu mo, kaj super la fina do estas cirkleca simboleto kiu signifas, ke tiu fina konsonanto estas senvokala.]] * Parolante pri Mohamedo, la aludo estas akompanata de titoloj kiel tiu de [[Profeto]] kaj lia nomo estas sekvata de benoj al li adresitaj kaj, ĉe ŝijaistoj, ankaŭ al lia familio per la formulo "benu Dion al tiu kaj donu sian pacon" (''sal-la allahu 'alaihi (ŭa alihi) ŭa sal-lam'' {{lang|ar|صلّى الله عليه (و آله) وسلّم}}) aŭ "la paco kaj la preĝu estu kun li" (''alaihi as-salatu ŭa-s-salam'' {{lang|ar|عليه الصلاة والسلام}}). * Estas multa islama [[muziko]] adore al Mohamedo, speciale la adora muziko de la [[sufismo|sufistoj]]. Kontraste aliaj radikalaj islamaj branĉoj, kiel tiuj de afganiaj taliboj, malaprezas muzikon kiel nedeca distro kiu apartigas de la ĝusta kredo. * Kelkaj islamanoj celebras la naskon de Mohamedo per grandaj festoj, kvankam tio ne estas universala tradicio kaj kontraste multaj aliaj konsideras, ke tio estas novigo kontraŭ la spirito de islamo kaj de la koranaj preskriboj. * Krom la kanonaj historioj kaj rakontoj de la [[Hadito]], kaj kompiloj de diraĵoj pri la vivo de Mohamedo kaj de liaj kompanoj, verkitaj proksimume du jarcentojn post lia morto (al-Muŭatta kaj [[Sahih Buĥari]]), ekzistas multnombraj rakontoj pri la naskiĝo kaj vivo de Mohamedo. * Kelkaj islamaj radikalaj sektoroj konsideras reprezentadon kaj aludojn de Mohamedo, kiel dia sendito, fare ĉefe de nekredantoj kiel nepardonebla ofendo kaj atako al Islamo mem kaj eĉ kelkaj proponas perfortajn reprezaliojn eĉ mortigojn. == Bildigo == Laŭ plej ortodoksaj kaj etendaj islamaj doktrinoj kaj tendencoj, ne ekzistu bildoj de Mohamedo. Eĉ [[Ŝijaismo|ŝijaismaj]] artaĵoj reprezentas lin per malplena blankaĵo aŭ flamo. En [[filmo]]j, oni uzas nerektajn aludojn por ne montri lin en sceno. Same kiel en kristanaj filmoj oni montras Dion mem, dum Jesuo ja aperas ofte en homa fizika reprezento. En la reala arthistorio, [[bildo]]j de Mohamedo jes ja ekzistas, malgraŭ la malpermeso, parte en malpli ortodoksaj islamaj rondoj, sed ankaŭ ekster islamo, parte en kontraŭislama propagando. Ekzemplo de tio estas la ilustraĵoj de [[Gustave Doré]] al la [[Dia Komedio]] de [[Dante Alighieri]], el kiuj unu bildigas Mohamedon en la [[infero]], kie la katoliko Dante lokis Mohamedon en tre malsupran lokon (iom ironie, ĉar la infero de Dante estis parte inspirita de islama tradicio). [[Dosiero:Mohammad SAW.svg|eta|250px|Senvokala bildo de la nomo de Mohamedo en araba. Tiubilde, kompare kun la antaŭa bildo supre kaj maldekstre, montras la duan mo-n per alia formo, nome la streketo centre malsupre, anstataŭ bukleto. La skribaj reprezentoj estas alternativo por grupoj kiuj malakceptas la realigon de ilustraĵoj de Mohamedo.]] La [[Korano]] ne eksplicite malpermesas la bildojn de Mohamedo, sed estas kelkaj malmultaj [[hadito]]j (komplementaj tradicioj) kiuj ja rekte malpermesis al islamanoj krei bildajn reprezentojn de homaj figuroj en ajna cirkonstanco.<ref>Sahih Muslim vol. 3, no. 5268 (p. 1160)</ref><ref>Sahih Muslim vol. 3, no .5271 (p. 1161)</ref> La majoritato de islamanoj almenaŭ en la nuntempa [[sunaismo]] kredas, ke la fizikaj bildoj de la profetoj ĝenerale devas esti malpermesataj, kaj tre speciale tiuj de Mohamedo.<ref name=Larsson>Larsson, Göran, Muslims and the New Media, 2011, Ashgate. ISBN = 978-1-4094-2750-6 p. 51</ref> La ŝlosila koncepto estas ke la islamo konsideras, ke la uzado de bildoj helpas la etendon de la [[idolkulto]], ĉar la bildo tendencas iĝi pli grava ol la koncepto mem reprezentata. En la islama arto Mohamedo kutime aperas montranta la vizaĝon kovritan per [[vualo]], aŭ simbole reprezentata per flamo; tamen aliaj bildoj, speciale de [[Persio]]<ref>Grabar, p. 19; Gruber (2005), p. 235 (el kiu datogamo), Blair, Sheila S., ''The Development of the Illustrated Book in Iran'', ''Muqarnas'', Vol. 10, ''Essays in Honor of Oleg Grabar'' (1993), p. 266, BRILL, [http://www.jstor.org/stable/1523191 JSTOR] diras "ĉirkaŭ 1250"</ref><ref>Gruber (2010), pp. 27-28.</ref> aŭ faritaj dum la registaro de la [[Otomana Imperio]], inter aliaj ekzemploj, montras lin komplete. La islama perspektivo estas tre diversa kaj kelkaj islamanoj montras sintenon kaj alrigardon pli fleksebla. Kelkaj, speciale la [[ŝijaistoj]] de [[Irano]], akceptas la bildojn se ili estas respektemaj,<ref name="GruberHaugbolle2013">Christiane Gruber: [https://www.academia.edu/4061369/Images_of_the_Prophet_In_and_Out_of_Modernity_The_Curious_Case_of_a_2008_Mural_in_Tehran Images of the Prophet In and Out of Modernity: The Curious Case of a 2008 Mural in Tehran], en Christiane Gruber kaj Sune Haugbolle ''Visual Culture in the Modern Middle East: Rhetoric of the Image'' en [http://books.google.com/books?id=pLfEClsscNIC&pg=PA25] 17a de Julio 2013, Indiana University Press, ISBN = 978-0-253-00894-7 pp. 3–31. Vidu ankaŭ [http://arthistorygradforum.tumblr.com/post/74830788716] kaj [https://www.google.com/maps/place/Motahhari+-+Modarres+Exit,+Tehran,+Iran/@35.724081,51.424456,3a,75y,90t/data=!3m5!1e2!3m3!1s89306537!2e1!3e10!4m2!3m1!1s0x3f8e015c2dbdb1c7:0x86a5a3f81513f9a2].</ref><ref>Gruber (2010), p. 253, ilustras poŝtkarton aĉetitan en 2001.</ref> kaj uzas ilustraĵojn de Mohamedo en libroj kaj arkitektura dekorado, kie la sunaistoj en kelkaj epokoj kaj lokoj, kvankam tiuj lastaj nuntempe tendencas al sintenoj de [[ikonoklasmo]] kaj al malakcepto de ajna bildo de Mohamedo, inklude tiujn kreitajn aŭ publikigitajn fare de neislamanoj. Ekde la 7-a jarcento, la nomo kaj koncepto mem de la profeto de islamo konis variajn [[stereotipo]]jn, tute diferencajn el vidpunktoj islamaj disde neislamaj. Multaj fontoj mencias stereotipojn interesitajn, troigajn aŭ foje eĉ simple eraraj. Tiuj stereotipoj foje naskiĝis en Oriento, sed estos poste adoptitaj aŭ eĉ disvolvigitaj en la okcidentaj kulturoj. En tiuj referencoj, ludas gravajn rolojn la enkonduko kaj prezento de Mohamedo kaj lian religion en Okcidento kiel falsa profeto, saracena princo, diaĵo de saracenoj, la biblia besto, skismulo de kristanismo kaj eĉ satana kreitaĵo, aŭtoro de Korano, kaj Antikristo (Kontraŭkristo).<ref>[http://journals.yu.edu.jo/jjmll/Issues/vol7no12015/Nom2.pdf Stereotypes associated with real prototypes of the prophet of Islam's name till the 19th century] Sbaihat, Ahlam, 2015, ''Jordan Journal of Modern Languages and Literature'' Vol. 7, No. 1, 2015, pp. 21-38. Alirita la 18an de Decembro 2015.</ref> ==Referencoj== {{Referencoj|2}} ==Literaturo== === En esperanto === * [[Italo Chiussi]], Je la flanko de la Profeto, [[Serio Oriento-Okcidento]] n-ro 12, Antverpeno, [[Eldonejo TK/Stafeto|TK]], 1978, (ISBN 90-6336-003-7) ===En franca=== * François Bœspflug, Le prophète de l'islam en images : Un sujet tabou ?, Bayard,‎ 2013 (ISBN 978-2-227-48669-0) * Thierry Bianquis (dir.), Pierre Guichard (dir.) et Mathieu Tillier (dir.), Les débuts du monde musulman, VIIe ‑ Xe siècle : De Muhammad aŭ dynasties autonomes, Presses universitaires de France, coll. « Nouvelle Clio »,‎ 2012 (ISBN 978-2-13-055762-3) * Tilman Nagel, Mahormet : Histoire d’un Arabe. Invention d’un Prophète, Labor et Fides,‎ 2012 (ISBN 978-2-8309-1450-4) * Hichem Djaït, La Vie de Muhammad, Révélation et Prophétie, t. 1, éd. Fayard, 2007 * Mohammad Ali Amir-Moezzi (dir.), Dictionnaire du Coran, Paris, Robert Laffont,‎ 2007 (ISBN 978-2-221-09956-8) * Édouard-Marie Gallez, Le Messie et son prophète, Aŭ origines de l’Islam 2 tomes, Tome 1. De Qumran à Muhammad, Tome 2. Du Muhammad des Califes au Muhammad de l’histoire, Versailles, éditions de Paris, 2004, resumo rete * Martin Lings, Le Prophète Muhammad : sa vie basée sur les sources les plus anciennes, éd. Seuil, 2002, (ISBN 978-2-02-054979-0) * Ibn Warraq (dir.), The Quest for the Historical Muhammad, eld. Prometheus Books, 2000 * Jacqueline Chabbi, Le Seigneur des tribus. L’Islam de Mahomet, Paris, éd. Noêsis, 1997, (préface d’André Caquot) * Maxime Rodinson, Mahomet, Seuil, Paris, 1968, rééd. 1993 * William Montgomery Watt, Mahomet à Médine, éd. Payot, 1989 * William Montgomery Watt, Mahomet à La Mecque, éd. Payot, 1989 * Roger Arnaldez, Mahomet, éd. Seghers, 1975 ===En hispana=== * Armstrong, Karen (2005). Mahoma, biografía del Profeta. Barcelona: Tusquets. 84-8310-432-6. * Al-Mubarakfuri, Safi Urrahman (2003). El Néctar Sellado. Riyadh: Dar-us-Salam. 9960-897-55-9. * Vernet, Juan (1994). Mahoma. Barcelona: Planeta De Agostini. 8439540493, 9788439540496. * Cansinos Assens, Rafael (2006, papera libro; 2011, eBook.). Mahoma y el Koran. Madrid: Arca Ediciones. 8493497630, 9788493497637; eBook: 9788493951344. ===En [[araba]]=== موقع نبي الرحمة. اعرف نبيك رسول الله أماكن ثلاثية الأبعاد: موقع ولادة خاتم المرسلين بمكة - جولة افتراضية. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=muhama|ReVo titolo=Muhamado / Mohamedo}} * [[Islamaj terminoj]] * [[Apero de Islamo]] * [[Abu Bakr]] * [[Mohamedo (nomo)]] * [[La fanatikismo aŭ Mahomedo la profeto]] estas tragedio de [[Voltaire]] {{Trad|es|Mahoma|138856700}} {{Leginda|jaro=2021 |monato=11 |tago=19}} {{Havenda artikolo|Mohamedo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Mohamedo| ]] [[Kategorio:Islamo]] [[Kategorio:Historio de Islamo]] [[Kategorio:Korano]] [[Kategorio:Fondintoj de religioj]] [[Kategorio:Profetoj]] [[Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio (Infero)]] [[Kategorio:Kurajŝoj]] [[Kategorio:Araboj]] liu266m2oaryahyk645svhd8lpzvhs4 9350852 9350851 2026-04-10T19:51:48Z Sj1mor 12103 9350852 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} <!--{{Dekduimamismo}}--> '''[[Mohamedo|Profeto Mohamedo]]''' aŭ '''Mahometo'''<ref>Pri la nomoformoj vidu ĉe [[Mohamedo (nomo)]].</ref> (en la klasika [[araba lingvo]] محمد / ''Muḥammad'', plennome {{Lang-ar|أبو القاسم محمد بن عبد الله بن عبد المطلب|t=Abū al-Qāsim Muḥammad ibn ʿAbd Allāh ibn ʿAbd al-Muṭṭalib ibn Hāŝim}}; naskiĝinta ĉirkaŭ la jaro [[570]]; mortinta en [[632]]) estas, laŭ islama [[doktrino]], la fina [[profeto]] de [[Dio]], ricevinto de la [[sankta libro]] [[Korano]], predikanto de [[islamo]], perfekta [[homo]] (sed certe ne [[dio|dia]] mem) kaj la [[parakleto]] promesita de [[Jesuo Kristo]] en la [[Biblio]]. Li estas ĝenerale konsiderata la fondinto de [[islamo]], kvankam islama [[doktrino]] asertas, ke islamo estas eterna, la [[religio]] de pli ol unu miliardo da homoj. La profeto Mohamedo ne faris [[miraklo]]jn, kiel oni atribuas al [[Jesuo Kristo|Jesuo]] aŭ [[Moseo]], sed, laŭ islamo, Korano mem estas miraklo: nenia homo povus verki ĝin aŭ ion similan sen helpo de Dio. == Vivo == === La fruaj, antaŭprofetaj jaroj (571–609) === Mohamedo naskiĝis en la araba urbo [[Mekko]] post la morto de sia patro [[Abdullah ibn Abd al-Muttalib|Abdullah]], kiel malriĉiĝinta familiano de la [[Haŝemidoj]] el la grava reganta tribo de la [[Korejŝoj]]. La naskiĝdato ne estas konata, sed disvastiĝis en Islamo la datigo je la [[jaro de la elefanto]]. Tamen gravaj historiaj faktoj kontraŭas tian datumon. La milito de [[Abraha]] verŝajne okazis inter [[552]] kaj [[554]].<ref>Lawrence I. Conrad: ''Abraha and Muhammad.'' Some observations apropos of chronology and literary topoi in the early Arabic historical tradition. En: Bulletin of the School of Oriental and African Studies (BSOAS), 50 (1987), S. 225–240; M. J. Kister: ''The Campaign of Ḥulubān''. En: Le Museon 78 (1965), S.425-436; Ella Landau-Tessaron: ''Sayf Ibn ʿUmar in Medieval and Modern Scholarship''. En: Der Islam 67 (1990), S. 12</ref> En 570, naskiĝis Mohamedo, kiu bebo estis sendita al dezerto, kie zorgis lin beduenino Halimah bint Abi Dhuajb de la tribo Banu Sa'ad, branĉo de Haŭāzin.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Muhammad#ref=ref894022 "Muhammad: Prophet of Islam",] [[Encyclopædia Britannica]], 28a de Septembro 2009. Alirita la 5an de Oktobro 2021.</ref> Tio estis ofta kutimo de la gravuloj de la tribo de Korejŝoj, cele al pli saniga eduko de la infanoj en la dezerto, por iĝi pli liberaj kaj fortaj kaj lerni el [[beduenoj]], kiuj estis agnoskitaj pro sia honesteco kaj manko de nombraj malvirtoj.<ref>Ibn Hisham (2004). السيرة النبوية, p. 163. Beirut: Dar El-Marefah. ISBN 9953-420-08-4.</ref>​ [[Dosiero:Muhammad 13.jpg|eta|200px|maldekstra|Mohamedo en brakoj de sia patrino (ambaŭ sub vualoj) en [[Turkio|turka]] miniaturo. La islama arto kutime ne prezentas bildon de Mohamedo, kaj kiam ĝi faras tion (ekzemple en mezepokaj orientaj ilustraĵoj, ĉefe) estas plej ofte kun vizaĝoj sub vualoj.]] Estante ses-jaraĝa Mohamedo revenis al sia patrino, [[Amina bint Vahb]], kiu baldaŭ poste, en 577 aŭ 578, mortis.<ref>Peters, F.E. ''Muhammad and the Origins of Islam''. State University of New York Press: Albany, 1994. ISBN 0-7914-1876-6.</ref> Post tio li vivis kun sia avo [[Abd al-Muttalib]], kaj post ties morto ĉe sia onklo [[Abu Talib ibn ʿAbd al-Muttalib|Abu Talib]], kiu estis pli juna frato de lia patro.<ref>Al-Mubarakfuri, Safi Urrahman (2003). ''El Néctar Sellado'', pp. 70, 74. Riyadh: Dar-us-Salam. ISBN 9960-897-55-9.</ref> La unua [[miraklo]], kiu estas rakontita de la tradicio pri Mohamedo en la kompilo de la [[hadito]]j, temas pri faro de la [[Ĉefanĝelo Gabrielo]], kiu descendis kaj malfermis lian bruston por elpreni lian koron. Li elprenis nigran koagulaĵon el tiu kaj diris «Tiu estas la parto, per kiu Satano povus allogi lin». Poste li lavis ĝin per akvo de la [[puto Zamzam]] en ujo el oro kaj redonis la koron al ties loko. La infanoj kaj ludkolegoj, kun kiuj li estis, kuris al lia nutropatrino kaj diris: «Mohamedo estis murdita»; ĉiuj iris al li sed malkovris, ke li estas viva.<ref>Muslim, Abi Al-Husyan (1998). ''Traducción al idioma español del Sahih Muslim'', p. 105. Argentina: Oficina de Cultura y Difusión Islámica. ISBN 987-20945-1-9.</ref>​ La islamanoj vidas tiun okazaĵon kiel montro de protekto por ke li apartiĝu el sia infanaĝo el la adorado al idoloj kaj probable tiu estas la tialo pro kio li estis redonita al sia patrino. En tiu epoko Mekko estis prospera komerca centro, ĉefe ĉar ekzistis variaj temploj kiuj enhavis diversajn idolojn, kio altiris grandan nombron de pilgrimantoj. Komercistoj de diversaj triboj vizitis Mekkon en la epoko de la pilgrimado, kiam la tribaj militoj estis malpermesitaj kaj ili povis fari siajn veturojn sekure. En sia adolesko, Mohamedo akompanis sian onklon al liaj veturoj en Sirion kaj en aliajn lokojn. Tial, li iĝis persono kun ampleksa esperto ankaŭ en la kutimoj de aliaj regionoj. Junaĝe Mohamedo dekomence laboris kiel ŝafisto, sed poste li ŝajne partoprenis en du vojaĝoj de komercaj karavanoj norden (al [[Sirio]]). Dum unu el tiuj komercaj vojaĝoj norden li ŝajne - laŭ profetlegendo el lia biografio el la frua [[8-a jarcento]] - renkontis la [[monaĥo]]n [[Bahira]], kiu laŭdire vidis la sigelon de la profeteco inter la ŝultroj de Mohamedo. La rakonto pri la komercaj vojaĝoj, kies datoj ne estas ekzakte difinitaj, servas ŝajne al kadra rakonto de la stranga renkonto kun Bahira, kiu estas menciita kaj en la siria-kristana tradicio de la [[9-a jarcento]]<ref>Sidney H, Griffith: ''The Prophet Muḥammad: his scripture and his message according to the christian apologies in Arabic and Syriac from the first Abbasid century.'' En: Uri Rubin (Eld.): The Life of Muḥammad. Ashgate Variorum 1998. S. 354-355; 380-384</ref> kaj en la islamaj ''"profetlegendoj"'' (''qiṣaṣ al-anbiyāʾ''). La monaĥo Bahira rakontis al Abu Talib sian vizion de Mohamedo en la estonteco, avertante lin, ke li protektu Mohamedon el judoj (en la versio de Ibn Iŝak), aŭ el bizancanoj (en la versio de al-Tabari).<ref>Dr. Al-Umari, Akram Dia (2003). السيرة النبوية الصحيحة p. 108,113. Riyadh: Obeikan. ISBN 9960-20-155-4.</ref> Laŭ islamaj fontoj, Mohamedo respektis la religian tradicion de sia komunumo antaŭ siaj unuaj [[revelacio]]j. Ibn al-Kalbi (kiu mortis ĉirkaŭ [[819]]),<ref>Fuat Sezgin (1967), p. 268-271</ref> verkinto de ''La idollibro'' pri malnovaj arabaj diaĵoj, citis Mohamedon ĉe priskribo de la idolo ''al-Uzza'' jene: ''"Mi oferis blankan ŝafinon al al-Uzza, kiam mi sekvis la religion de mia popolo."'' <ref>M. J. Kister: ''„A bag of meat“'': A study of an early Ḥadīth. En: Bulletin of the School of Oriental and African Studies (BSOAS), 33 (1970), p. 275; Julius Wellhausen: ''Reste arabischen Heidentums''. Berlin 1887. p. 30</ref> Ankaŭ la profetbiografio enhavas malnovajn raportojn, kiuj supozigas, ke Mohamedo sekvis pra-islamajn kutimojn en la antaŭprofeta periodo. En la ''Sira'', la profetbiografio de [[Ibn Iŝak]] estas priskribita renkontiĝo inter Mohamedo kaj la tiam konata Zaid ibn 'Amr. Laŭ tiu raporto Mohamedo ofertis al Zaid la viandon de ''"niaj oferaĵoj, kiujn ni oferis al niaj idoloj"'', kies manĝon Zaid tamen rifuzis. ''"Ekde tiu tago"'', diris Mohamedo laŭtradicie, ''"mi nenion oferis al iu ajn dio, ĝis Dio sendis al mi sian mesaĝon."'' <ref>Alfred Guillaume: ''New light on the life of Muhammad.'' Manchester University Press 1960. Journal of Semitic Studies. Monograph No. 1. p. 27-28 en angla traduko laŭ la profetbiografio de Ibn Iŝak, prilaborita de Yūnus ibn Bukair. En la eldono de Muḥammad Ḥamīdullāh (Konya 1981), p. 98</ref> Ĉirkaŭ [[595]] lia tiama dungintino, la 15-jare pli aĝa negocista vidvino [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid]] ([[555]]?–[[619]])<ref>Kvankam estas difeerencaj versioj pri la aĝodiferenco: kelkaj fontoj diras, ke ŝi estis 28, aliaj 40.</ref> el la alte taksita familio ʿAbd al-ʿUzzā, proponis al li geedziĝon. Per ŝia helpo Mohamedo atingis financan sendependecon kaj socian sekurecon, kio estis granda ŝanĝo en lia vivo. Ĥadiĝa estis la unua persono, kiu kredis je la mesaĝo de Mohamedo. Tial la islama historio rigardas ŝin la unua islamanino en Mekao. Kune ili havis gefilojn, fakte ses gefilojn, nome du viroj kaj kvar virinoj. Ĉiuj naskiĝis antaŭ Mohamedo ricevis la unuan revelacion. Iliaj filoj Al-Kasim kaj Abdullah mortis infanaĝe en Mekko. Iliaj kvar filinoj estis Zajnab, Rukajjah, Umm Kulthum bint Muhammad kaj Fatima. Estas menciinda ĉefe la filino [[Fatima bint Muhamad|Fatima]], la sola de iliaj gefiloj kiu mem havis idojn.<ref>Pri la gefiloj de tiu geedzeco, vidu: Meir J.Kister: ''The Sons of Khadīja. En: Jerusalem Studies in Arabic and Islam. 16 (1993). p.59–95''</ref> De ŝi devenas ĉiuj posteuloj de Mohamedo. Ĥadiĝa, [[Ali ibn Abi Talib]] kaj [[Abu Bakr]], la unua [[kalifo]] post la morto de Mohamedo, estis laŭtradicie la unuaj islamanoj. === La unuaj revelacioj === [[Dosiero:Rashid al-Din Tabib - Jami al-Tawarikh, f.45v detail - c. 1306-15.png|eta|220px|maldekstre|Mohamedo ricevanta la revelacion de la [[Ĉefanĝelo Gabrielo]] en [[Irano|irana]] miniaturo de la 15-a jarcento. Tie ĉi Mohamedo aperas kun malkovrita vizaĝo, io tute malofta.]] Mohamedo estis de meditema karaktero kaj rutine pasigis noktojn meditante en la [[Kaverno Hira]], proksime de Mekko. Laŭ islama kredo en 610, estante 40-jaraĝa, dum meditado, Mohamedo havis vizion de la Ĉefanĝelo Gabrielo. La unuaj revelacioj faris, ke Mohamedo eĉ pensis, ke li estis sub la influo de demona estaĵo, kio eĉ kondukis lin proksime al memmortigo. La perado de lia edzino preventis tian rezulton kaj instigis Mohamedon aŭskulti la revelaciojn. Mohamedo poste priskribis tiun viziton kiel ordonon [[parkerigi]] kaj deklami la versojn senditajn de Dio. Dum sia vivo, Mohamedo fidis la konservon de la parolo de Dio ([[Alaho]] {{lang|ar|الله}}), transigita de Gabrielo (Ĝibril, {{lang|ar|جبريل}}) al retenkapablo de la [[hafiz|memoruloj]], kiuj senlace deklamante memoris tion, kio post lia morto estos kompilita skribe en la [[Korano]] pro la esenca gravo konservi la ĝustan kaj originan mesaĝon tute pure, sen minimuma ŝanĝo enhava aŭ forma. Por tio ili uzis la materialojn kiujn ili povis havi kiel la [[skapolo]]j de kamelo, sur kiuj ili gravuris la versegojn de la Korano. Laŭ la islama kredo, la Ĉefanĝelo Gabrielo indikis al Mohamedo, ke li estis elektita kiel la lasta de la [[profeto]]j kaj tiukadre li predikis la parolon de Dio sur la bazo de strikto [[unudiismo]], antaŭdirante la alvenon de la tago de la [[Lasta juĝo]]. Laŭ la [[Korano]] kaj la tradiciaj rakontoj, Mohamedo estis analfabeto (''ummi''), fakto kiun la islama tradicio konsideras pruvon kiu pravigas la Koranon (Al-Qur'ān, {{lang|ar|القران}}), sankta libro de la islamanoj, kiel portanto de la parola vero revelaciita. Tamen, estas almenaŭ du [[hadito]]j kiuj montras, ke Mohamedo ne estis analfabeto [http://www.webislam.com/media/2011/12/50320_sahih_al-bujari.pdf Bujari] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304193637/http://www.webislam.com/media/2011/12/50320_sahih_al-bujari.pdf |date=2016-03-04 }} 1305. ‘Abdullah bin ‘Abbâs diris: «La malsano de la Profeto malboniĝis ĵaŭde». Tiam la Profeto diris: «Alportu al mi ion por skribi kaj mi redaktos skribon kaj tial vi ne perdiĝu post tio». Al-Bara' diris: «Tiel la Mesaĝisto de Allaho, prenis la dokumenton, kaj kvankam li ne povis bone skribi, li skribis: “Tio estas kion Muhammad ibn 'Abdullah konkludas...”» (Tio okazis dum la negocado de la [[Traktato de Hudajbija]]).<ref>So, Allah's Apostle took the document, although he could not write well and wrote, 'This is what Muhammad... [http://www.searchtruth.com/book_display.php?book=49&translator=1&start=0&number=0 hadiz no 863, Sahih Bujari]</ref> === Malakcepto === [[Dosiero:Abu Bakr stops Meccan Mob.jpg|eta|Mohamedo estas defendita de sia bopatro Abu Bakr. Turka miniaturo de la 16-a jarcento.]] Dum la sekvantoj de Mohamedo ekpliiĝis laŭnombre, ilia kritika sinteno kontraŭ la plurdiismo iĝis minaco por la lokaj tribestroj. La riĉeco de tiuj triboj estis bazita sur la [[Kaaba]], nome la sankta komplekso de la idoloj de araboj kaj la ĉefe punkto religia de Mekko. Se oni malakceptus la idolojn, tiel kiel Mohamedo predikis, ne estus pilgrimantoj al Mekko, nek komerco, nek riĉeco. La malakcepto de la plurdiismo kiun predikis Mohamedo estis partikulare ofenda kontraŭ lia propra tribo, nome la [[Kurajŝoj]], ĉar ili fakte estis la gardistoj de la Kaaba. Estas pro tio ke Mohamedo kaj liaj sekvantoj estis akre persekutataj. En la jaro 619 mortis Ĥadiĝa, nome la edzino de Mohamedo, kaj lia onklo [[Abu Talib]]. Tiu jaro estis konata kiel "la jaro de la tristeco". La klano al kiu apartenis Mohamedo repudiis lin kaj li kaj liaj sekvantoj suferis malsaton kaj persekutadon. Tio rezultis por Mohamedo en [[ekzilo]] (al Medino, kio fakte iĝis markilo por la starto de Islamo), milito kaj fina venko. == Korano == [[Dosiero:FirstSurahKoran.jpg|maldekstra|eta|210px|La unua [[surao]] de la Korano.]] Mohamedo estis [[araboj|araba]] [[komercisto]] de [[Mekao]], kiu ĉiujare dum la monato [[Ramadano]] iris al [[kaverno]] [[Hira]] en la monto [[Ĝabal an-Nur]] por preĝi, fasti kaj doni [[almozo]]jn. En la jaro [[610]] komencis al li ŝajni, ke la [[anĝelo]] [[sankta Gabrielo]] parolas al li. Unuafoje Mohamedo nur aŭdis [[sonorilo]]n, sed post tempo li povis aŭdi la vortojn de la [[anĝelo]] [[Gabrielo]]. Sankta Gabrielo daŭre parolis al Mohamedo ĝis lia morto kaj Mohamedo [[parkere|parkeris]] la diraĵojn. Post la morto de Mohamedo, liaj anoj skribis la diraĵojn (li mem ne povis tion fari estante analfabeto) kaj tiel estiĝis la [[Korano]]. Laŭ Islamo, Mohamedo estas la fina [[profeto]] de [[Dio]], posteulo de miloj da aliaj [[profeto]]j: [[Adamo]], [[Noa]], [[Abrahamo]], [[Moseo]], [[Jesuo Kristo]], ktp. La profetaĵoj antaŭ Mohamedo estis aranĝitaj en la [[Biblio]], sed estis difektitaj de homoj. La Korano, aliflanke, estas la sendifekta Vorto de Dio. ==Heĝiro== La vivo de la malgranda islama komunumo en Mekao ne nur estis malfacila, sed ankaŭ danĝera. La arabaj tradicioj asertas, ke okazis kelkaj atencoj kontraŭ la vivo de Mohamedo, kiu finfine decidis translokiĝi al [[Medina|Ĝazrib]] (la nuntempa Medina) en la jaro 622, kiu estis granda agrikultura [[oazo]], kie estis kelkaj liaj sekvantoj. Rompante siajn ligilojn kun la tribaj kaj familiaj fidelecoj, Mohamedo montris, ke tiuj ligiloj estas sensignifaj kompare kun sia engaĝiĝo al islamo, ideo revolucia por la tribeca socio de tiama [[Arabio]]. Tiu migrado al Medina markas la starton de la jaro en la [[islama kalendaro]]. Tiu [[kalendaro]] kalkulas la datojn el la [[Heĝiro]] ({{lang|ar|هجرة}}), pro kio la islamaj datoj montras la mallongigon AH aŭ JK (jaro de la heĝiro). Mohamedo alvenis al [[Medina]] kiel perantor, invitita solvi kverelojn inter la arabaj bandoj de Aŭs kaj Ĥazraj. Li sukcesis je tio absorbante ambaŭ frakciojn en la islaman komunumon kaj malpermesante la sangelverŝadon inter islamanoj. Tamen, Medina estis ankaŭ loko kie loĝis kelkaj judaj triboj. Mohamedo esperis, ke tiuj triboj agnosku lin kiel profeto, kio ne okazis. Kelkaj fakuloj asertas, ke Mohamedo abandonis la esperon estis agnoskita kiel profeto fare de la [[judoj|judaj triboj]]. La [[kiblo]], tio estas, la direkto al kiu preĝas la islamanoj, estis ŝanĝita for el la antikva templo de [[Jerusalemo]] al tiu de la [[Kaaba]] en la jaro 624&nbsp;[[Anno Domini|A.D.]].<ref>[https://www.ugr.es/~catedraifec/seminario/textos/1.3.La-historia-reconstruida-por-la-ciencia.html "Análisis histórico desde El Orientalismo Colonial"]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Universidad de Granada</ref> Mohamedo disvastigis dokumenton nun konata kiel ''La [[Konstitucio de Medino]]'' (en 622-623), en kiu oni specifigas la terminojn laŭ kiuj aliaj frakcioj, partikulare la judooj, povis vivi ene de la nova islama ŝtato. Laŭ tiu sistemo, oni permesis al judoj kaj kristanoj pluteni sian religion pere de pago de imposto: nome ''[[Ĝizia]]'' aŭ ''Ĝiziah'' (sed ne al la praktikantoj de religioj konsiderataj paganaj). Tiu sistemo rezultos en la tipigo de la rilatoj inter la islamanoj kaj la [[dhimmi]]-oj ([[nekredanto]]j), tiu tradicio estas la tialo de la relativa stabileco kiu normale ekzistis en la arabaj kaliflandoj. La ĉefa juda tribo de Medino ([[Banu Kurajzoj]] aŭ [[Banu Nadir]]) ne estis citita en la Konstitucio de Medino pro ilia perfido, posta disintegrigo kaj retirigo el la [[Konstitucio de Medino]].<ref>[https://www.abc.es/internacional/abci-primera-batalla-historia-entre-musulmanes-y-judios-201611220310_noticia.html Diario ABC "Traición de una de las tribus judías de Medina"]</ref> == La milito == [[Dosiero:Muhammad 14.jpg|eta|200px|dekstra|Mohamedo ricevas revelacion dum batalo. Mezepoka orienta manuskripto.]] La rilatoj inter Mekko kaj Medino rapide malboniĝis. Ĉiuj propraĵoj de islamanoj en Mekko estis konfiskitaj, dum en Medino Mohamedo sukcesis akiri aliancojn kun la najbaraj triboj. La sekvantoj de Mohamedo ekatakis la karavanojn kiuj iras al Mekko. En marto 624, Mohamedo estris tricent militistojn dum atako al karavana de komercistoj kiuj iris al Mekko. La integrantoj de la karavano sukcesis eviti la atakon ŝanĝante la kutiman itineron per alia pli proksima al la marbordo, danke al iu informo kiu venis al [[Abu Sufjan ibn Harb]] kiu estis la karavanestro. Poste la estroj de [[Mekko]] decidis direkti reprezalion kontraŭ la islamanoj, sendante armeeton al invado de Medino. La 15a de marto 624&nbsp;[[Anno Domini|A.D.]], en loko nomita [[Batalo de Badr|Badr]], ambaŭ tendaroj interkoliziis. Kvankam la sekvantoj de Mohamedo estis multe pli malmultnombraj (trifoje) ol iliaj malamikoj (tricent kontraŭ mil), la islamanoj venkis en la batalo. Tiu estis la unua el serio de militaj sukcesoj fare de la islamanoj. === La dominado de Mohamedo plifirmiĝis === Por la islamanoj, la venko de Badr rezultis dia ratifo, ke Mohamedo estas legitima profeto. Post la venko, kaj post la juda klano de Banu Kajnuka estis forpelita el Medino, la plej parto de la lokanoj adoptis la islaman kredon dum kelkaj konservis sian iaman unudiisman kredon antaŭan al [[Islamo]] kaj Mohamedo establiĝis kiel reganto de la urbo. Post la morto de sia edzino, Mohamedo edziniĝis al [[Aiŝa]], la filino de lia amiko [[Abu Bakr]] (kiu poste iĝos la estro de la islamanoj post la morto de Mohamedo). En Medino li edziĝis ankaŭ al [[Hafsa bint Umar|Hafsa]], filino de [[Umar]] (kiu posre estos la sukcedanto de Abu Bakr). Tiuj geedzecoj sigelis la aliancojn inter Mohamedo kaj liaj ĉefaj sekvantoj. La filino de Mohamedo, [[Fatima bint Muhamad|Fatima]], edziniĝis al [[Ali Ibn Abi Talib|Ali]], kuzo de Mohamedo. Alia filino, [[Rukajja bint Muhammad|Rukajjah]], edziniĝis al [[Uthman ibn Affan|Utman]], sed ŝi mortis, kaj poste Utman edziĝis al ŝia fratino Umm Kalzum. Tiuj homoj estos en la venontaj jaroj la sukcedantoj de Mohamedo (''kalifoj'') kaj politikaj estroj de la islamanoj. Tiukadre, la [[Raŝiduna Kaliflando|kvar unuaj kalifoj]] estis ligitaj al Mohamedo per diversaj geedzecoj. La islamanoj konsideras tiujn kalifojn kiel la ''[[Raŝiduna Kaliflando|rāshidūn]]'', raŝidunoj ({{lang|ar|الخلفاء الراشدون}}), kio signifas «gviditajn». === Pluis la milito === [[Dosiero:Banu Qurayza.png|eta|maldekstre|200px|Detalo de la miniaturo ''La Profeto, Ali, kaj liaj kompanoj en la [[Banu Kurajzoj|Masakro de prizonuloj de la juda tribo Banu Kurajza]]'', ilustraĵo de teksto de la 19-a jarcento de Muhammad Rafi Bazil.]] En 625 estro de Mekko, [[Abu Sufjan ibn Harb|Abu Sufjan]], marŝis kontraŭ Medino kun 3000 homoj. En la [[batalo de Uhud]] kiu okazis la 23an de Marto, venkis neniu el la du bandoj. La armeo de Mekko asertis, ke ili venkis en la batalo, sed faktu ĝi iĝis tro senhomigita kaj ne povis persekuti la islamanojn de Medino kaj okupi la urbon. En Aprilo 627, Abu Sufjan iniciatis alian atakon kontraŭ Medino, sed Mohamedo estis ordoninta la elfosadon de tranĉeoj ĉirkaŭ la urbo kaj povis defendi ĝin sukcese en tio kio estas konata kiel la [[batalo de la Tranĉeo]]. En tiu batalo, la [[judoj|juda]] tribo de [[Banu Kurajzoj]] estis aliancanoj kun la armeo de Mekko,<ref>[https://www.lavanguardia.com/historiayvida/edad-media/20200111/472793461147/mahoma-islam-coran-la-meca-medina.html "¿Por qué caló en Arabia el mensaje de Mahoma?"] La Vanguardia</ref> pro kio la islamanoj iniciatis militon kontraŭ ili, kaj venkis super ili. Post la venko en la batalo de la Tranĉeo, la islamanoj etendis sian influon pere de konvertoj kaj konkeroj de diversaj urboj kaj triboj, aplikante la militan koncepton mem de la [[Ĝihado]], kiu havis fortajn rezultojn dum pli ol unu jarmilo kaj eĉ ĝis nuntempe. === La konkero de Mekko === En la jaro 628, la pozicio de Mohamedo estis sufiĉe avantaĝa kaj forta por decidi sian revenon al Mekko, tiam kiel pilgrimanto. En Marto de tiu jaro, li iris al Mekko sekvita de 1600 homoj. Post diversaj negocadoj, oni subskribis traktaton en vilaĝo proksima al Mekko nome [[Traktato de Hudajbija|al-Hudajbija]]. Kvankam oni ne permesis, ke Mohamedo eniru en Mekkon tiujare, la malamikeco ĉesis kaj la islamanoj ekde tiam rajtis aliri al la urbo en la venonta jaro. La traktato validis nur du jarojn, ĉar en 630 Mohamedo rompis ĝin.<ref>[https://www.webislam.com/articulos/27097-tratado_de_hudaibiya.html]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171007142847/https://www.webislam.com/articulos/27097-tratado_de_hudaibiya.html|date=2017-10-07}}<span> Tratado de Hudaibiya</span></ref> Mohamedo marŝis kontraŭ Mekko akompanata de armeo de pli ol 10 000 homoj kaj [[Konkero de Mekko|konkeris ĝin sen trafi rezistadon]]. Mohamedo amnestiis la loĝantojn de la urbo escepte tiuj kiuj estis insultintaj lin kaj la islamanojn apostatintajn. Li ordonis mortigi tiujn “eĉ se ili estas trovitaj sub la kurtenoj de la Kaaba”. Multaj loĝantoj konvertiĝis al Islamo. [[Dosiero:ArabianpeninsulaAL.PNG|eta|dekstre|300px|Antaŭ sia morto en [[632]], Mohamedo estis jam plifirmigante sian dominadon sur la tuta duoninsulo de Arabio.]] Mohamedo ordonis detrui la 360 idolojn ordigitajn ĉirkaŭ la [[Kaaba]] kaj forviŝi la paganajn pentraĵojn de ties internaj muroj, kvankam konservis tiujn de [[Jesuo]] kaj la [[Virgulino Maria]].<ref>Bramon, Dolors, La Meca antes de Mahoma, Historia National Geographic, Barcelona , 2016, numero 148, pp. 64-75, issn = 1696-7755 Alirita la 29an de Aprilo 2020.</ref> Krome, li malpermesis al la neislamanoj pilgrimi al Mekko, kaj tiel igis ĝin la sankta loko de la Islamo kaj ĉefa destino de pilgrimado de la nova religio. Kvankam Mohamedo ne ĉeestis en la atako al la urbo, administris la kvinonon de la [[militakiro]] por disdoni ĝin inter la necesuloj. La kvar ceteraj kvinonoj apartenis ĉiam al la luktintoj. Li akiris elaĉeton de 45 uncoj de arĝento el ĉiu prizonulo, [[elaĉeto]] kiu estis dispartigita inter la necesuloj. Mohamedo neniam sategis pro troa manĝo, en lia hejmo estis nur tio bezonata por pasigi la tagon kaj por la invititoj kiuj venis al tiu. La kapitulaco de Mekko kaj la venko super la malamikaj triboj en Hunajn permesis al Mohamedo trudi sian dominadon super tuta [[Arabio]]. Tamen, Mohamedo ne formis registaron, sed preferis regadi tra la personaj rilatoj kaj la traktatoj kun la diversaj triboj. == La familia vivo de Mohamedo == [[Dosiero:Aisha bint Abi Bakr.png|eta|maldekstre|23opx|Kaligrafio de la nomo de [[Aiŝa bint Abi Bakr|Aiŝa]].]] Ekde 595 ĝis 619, Mohamedo estis edzo de [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid|Ĥadiĝa]], riĉa virino de Mekko kiu estis 27-jaraĝa (40-jaraĝa laŭ aliaj fontoj) kiam ŝi edziniĝis. Post ŝia morto, li edziĝis al [[Saŭda bint Zama|Saŭda]], kaj tuj poste al [[Aiŝa bint Abi Bakr|Aiŝa]], filino de [[Abu Bakr]] —kiu poste sukcedos post Mohamedo—. Laŭ kelkaj [[hadito]]j, Aiŝa estis nur ses-jaraĝa kiam ŝi estis fianĉigita al la profeto, kiu estis 54-jaraĝa, kvankam la geedzeco estis plenumita kiam ŝi estis naŭ-jaraĝa. Tamen kelkaj priislamaj fakuloj de la 20-a jarcento kredas, ke tiu informo estas eraraj kaj ke Aiŝa estis konsiderinde pli aĝa.<ref>[http://www.webislam.com/?idt=5292 ¿Era novia Aisha a los seis años? El viejo mito expuesto por Dr. T. O. Shanavas]</ref> Spite tiujn modernajn reinterpretojn de la haditoj kiuj atribuas al Aiŝa plian aĝon, granda parto de la islamanoj plue akceptas aktuale la tradiciajn interpretojn. Tiu lasta estis uzita de kritikistoj de Islamo, kiel Ibn Ŭarak, por subteni, ke la infanaj geedzigoj kiuj estas praktikataj en la aktualo en multaj islamaj landoj kaj sektoroj trovas favoran argumenton en tiuj eblaj rakontoj de la [[hadito]]j.<ref>Ibn Warraq – ''Why I Am Not a Muslim'', 1995 (''Kial mi ne estas islamano'', Ediciones del Bronce, Barcelono, 2003 ISBN 84-8453-146-5)</ref> Poste li edziĝis al [[Hafsa]], al [[Zajnab bint Ĝahŝ]] (kiu estis edzino de lia adopta filo Zaid dum malpli ol unu jaro kaj divorcis de li), al Ramla, filino de estro, kiu batalis kontraŭ Mohamedo, kaj al [[Umm Salama]], vidvino de islama luktinto. Li edziĝis ankaŭ kun kristanino nome [[Marijah al-Kibtia]] (Maria, la kopta), kaj kun ŝi li havis alian filon post translokiĝi al [[Medino]]. Tiu sepa kaj lasta filo nomiĝis [[Ibrahim ibn Muhammad]]. Same kiel liaj fratoj, Ibrahim forpasis infanaĝe; oni diras, ke li mortis je la 17a aŭ 18a aĝ-monato. Unu de la sunaoj aŭ haditoj, nome [https://muflihun.com/bukhari/18/153 153a de la Libro 18a de la Eklipsoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211004223243/https://muflihun.com/bukhari/18/153 |date=2021-10-04 }}, rakontas, ke la suno eklipsiĝis la tagon en kiu Ibrahim mortis, kvankam Mohamedo rememorigas, ke suneklipso estas signalo nek pri morto, nek pri naskiĝo de iu ajn. Ibrahim estas la sama nomo kiel tiu de la patriarko de judoj kaj kristanoj (kaj islamanoj), nome [[Abraham]], pri kiu unu de la sunaoj aŭ haditoj, nome [https://muflihun.com/muslim/1/314 314a de la Libro 1a Islamano de Fido], rakontas, ke Mohamedo renkontis lin en la sepa ĉielo dum sia veturo tra la ĉieloj, kaj Ibrahim estas la nomo de la sepa filo de Mohamedo. Mohamedo edziĝis ankaŭ al judino nome [[Safija bint Hujaj]]. Li havis ankaŭ aliajn edzinojn, kun nepreciza nombro inter tiuj naŭ menciitaj, kiuj estas plej ofte konsiderataj de fakuloj kiel certaj, kaj pli ol dudek, kiuj estas konsiderataj de aliaj. Kelkaj el tiuj virinoj estis vidvinoj de sekvantoj de Mohamedo mortintaj en batalo, dum aliaj estis filinoj de liaj aliancanoj. Mohamedo fakte preskribis maksimumon de po kvar edzinoj por islamano, pro kio lia geedzeco al almenaŭ naŭ virinoj konstituas la nuran escepton ene de la religio kiun li mem estis disvolviginta, ĝis la apero de la [[surao]] An-Nisa en la jaro 628 kiu firmigos la jurajn bazojn de la geedzeco, divorco, heredrajto kaj orfeco.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.webislam.com/articulos/18004-surat_an_nisa.html |titolo=Webislam Tafsir de Muhammad Asad |alirdato=2021-10-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20171007142756/https://www.webislam.com/articulos/18004-surat_an_nisa.html |arkivdato=2017-10-07 }}</ref> === Listo de edzinoj === [[Dosiero:Khadijah.svg|eta|dekstre|23opx|Kaligrafio de la nomo de [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid|Ĥadiĝa]].]] Kiel mezorienta gravulo, Mohamedo havis kelkajn edzinojn, kies nombroj, nomoj kaj vivoj estas celo de debato inter fakuloj. La plej amplekse akceptitaj estas nome la jenaj:<ref>Serio Oriento-Okcidento n-ro 12: ''Je la flanko de la profeto'', [[Italo Chiussi]], [[Antverpeno]], [[Eldonejo TK/Stafeto|TK]], 1978, ISBN 90-6336-003-7, p. 93, 208-209</ref> * Ĥadiĝa, [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid]], ** el kiu filino [[Fatima bint Muhamad]] * Saŭda, [[Saŭda bint Zama]] * Aiŝa, [[Aiŝa|Aiŝa bint Abi Bakr]] * Hafsa, [[Hafsa bint Umar]] * Zajnab, [[Zajnab bint Ĥuzajma]] * Umm Salama, [[Umm Salama Hind bint Abi Umajja|Hind bint Abi Umajja]] * Zajnab, [[Zajnab bint Ĝahŝ]] * Ĝuvajrija, [[Ĝuvajrija bint al-Harith]] * Rajhana, [[Rajhana|Rajhana bint Zajd]] * Safija, [[Safija bint Hujaj]] * Umm Habiba, [[Ramla bint Abi Sufjan]] * Marijah, [[Marijah al-Kibtia]] * Majmuna, [[Majmuna bint al-Harith]] === La morto de Mohamedo === [[Dosiero:Siyer-i Nebi 414a.jpg|eta|250px|maldekstre|Morto de Mohamedo en la turka verko ''Siyer-i Nebi'' de 1596.]] Post mallongdaŭra malsano, Mohamedo mortis la 8an de Junio 632 en la urbo Medino estante sesdek-tri-jaraĝa. La malsano estis tradicie atribuita al engluto de viando venenigita. Tio okazis tri jarojn antaŭ lia morto, post la falo kaj subpremado de la estroj de Ĥajbar fare de la islama truparo. [[Abu Bakr as-Siddiq|Abu Bakr]], nome la patro de [[Aiŝa bint Abi Bakr|Aiŝa]], la tria edzino de Mohamedo, estis elektita<ref>Madelung, Wilferd. [https://www.worldcat.org/oclc/42854661 The succession to Muḥammad: a study of the early Caliphate] Cambridge University Press, 1997. Alirita la 29an de Julio 2020 isbn = 0-585-03966-6 oclc = 42854661</ref> fare de la estroj de la islama komunumo kiel la sukcedanto de Mohamedo, ĉar tiu estis la preferita sekvanto de Mohamedo. Ĉiuokaze, certe Abu Bakr iĝis la nova estro de Islamo. La plej parton de lia mallongdaŭra regado li pasigis batale kontraŭ nesubmetitajn tribojn, en tio kio estas konata kiel la [[Ridda-militoj]]. Je la dato de la morto de Mohamedo, li estis unuiginta la tutan araban duoninsulon<ref>[https://canalhistoria.es/hoy-en-la-historia/fallece-mahoma/ Fallece Mahoma - Historia]{{404|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 7a de Junio 2006, alirita en 15a de Oktobro 2018, Canal Historia, en hispana</ref> kaj etendinta la islaman religion en tiu regiono, same kiel en parto de [[Sirio]] kaj [[Palestino]]. Poste la sukcedantoj de Mohamedo etendis la teritorion de la araba imperio al la tuta Palestino, Sirio, [[Mezopotamio]], [[Persio]], [[Egiptio]], la nordo de [[Afriko]] kaj [[al-Andalus]]. === Posteuloj de Mohamedo === Al Mohamedo supervivis lia filino [[Fatima bint Muhamad|Fatima]] kaj la filoj de tiu kaj de lia lasta edzino. La [[Ŝijaismo|ŝijaistoj]] asertas, ke la edzo de Fatima, nome [[Ali Ibn Abi Talib|Ali]] kaj liaj posteuloj, estas la veraj estroj de la islamo. Kontraste la [[Sunismo|sunaistoj]] tute ne akceptas tiun kredon, sed respektas la posteulojn de Mohamedo. La posteuloj de Mohamedo estas konataj laŭ diversaj nomoj, kiaj [[sajido]]j kaj [[ŝarifo]]j. Multaj estroj kaj nobeloj de la islamaj landoj, kaj nuntempaj kaj pasintaj, asertas, ke ili estas posteuloj de Mohamedo kun variaj gradoj de kredindeco, tiaj kiel la [[Fatimida kaliflando|fatimida dinastio]] de Nordafriko, la [[idrisida dinastio]] samloke, la aktualaj [[Haŝemidoj|reĝaj familioj]] de [[Maroko]] kaj [[Jordanio]] kaj la imamoj [[Ismailismo|ismailismanaj]] kiuj uzas la titolon de [[Aga Ĥan]]. == Nova religio == [[Dosiero:Cave Hira.jpg|eta|200px|dekstre|Tiu estas la kavo de Hira kie laŭ Mohamedo li ricevis la revelacion el la [[ĉefanĝelo Gabrielo]].]] Laŭ Mohamedo, li ne fondis novan religion, sed nur malkaŝis la veran religion sub la kutimaj homaj aldonaĵoj, kiuj kovras ĉiun religion. Do islamo esence estas [[judismo]] aŭ [[kristanismo]] purigita. Kristanismo, ekzemple, sen la sacerdotoj kaj sakramentoj, sen la dieco de [[Jesuo Kristo]]. Mohamedo konis kaj [[judoj]]n kaj kristanojn, sed li mem estis nek judo nek kristano. Sperte al Mohamedo, kristanismo estis plejparte la [[nestorianismo]] de [[Levantenio]], ne la [[ortodoksismo]] aŭ [[katolikismo]] de [[Eŭropo]]. Lia nova religio estos populara inter la nestorianoj, kaj konvertoj ambaŭdirekte oftis en la unuaj epokoj de Islamo. La prediko de Mohamedo estis akceptita komence inter araboj, kaj urbanoj kaj [[beduenoj]]. Mohamedo kiel la finfina profeto kaj fondinto de islamo nur montriĝis en jarcentoj postaj. Sed spite de tia puriganta [[spirito]], Mohamedo ja retenis iom da la idolkulta praktiko de la araboj por esti akceptita populare. Ekzemple, kvankam li forprenis la 360 [[idolanismo|idolojn]], kiuj staris ĉirkaŭ la [[Kaaba]], Mohamedo ne forigis la devon de pilgrimado al la Kaaba: kontraŭe, li faris la pilgrimadon devo religia de islamo. Do, kiel Jesuo kaj [[Budho]], Mohamedo ne konstruis novan religion el nenio, sed konstruis ĝin sur la tradicia religio de sia lando kaj epoko, profundigante kaj purigante ĝin. === Frua Islamo === En la tempo de Mohamedo, la araboj senĉese kaj venĝoplene interbatalis. Araboj estis ordigitaj laŭ [[klano]]j, laŭ [[Heredo (genetiko)|sango]]. Mohamedo enkondukis ion novan: [[komunumo]]n bazitan ne sur sango, sed sur fido. En la fruaj jaroj, la islamanoj funkciis kiel nova klano, sed klano algluigita ne de sango, sed de fido komuna. Aldone, la islamanoj, spite de diverseco de sango, promesis ne interbatali, kaj fakte interbatalo inter islamanoj estis dekomence malpermesita. [[Dosiero:Masjid Nabawi The Prophet's Mosque, Madina.jpg|eta|230px|maldekstre|La Moskeo de la Profeto en Medino. La emfazo de islamanoj al Mekko ofte forgesigas, ke Islamo mem plie naskiĝis en Medino, kie estas la tombo de Mohamedo.]] Pro la minaco de la nova klano al tradicio kaj ĝia religio, potenco kaj socia ordo, Mohamedo kaj la islamanoj devis forfuĝi de [[Mekko]] en la somero de 611 al ''[[Jatrib]]'' ({{lang-ar|يثرب|t=''Jaṯrib''}}, nun [[Medino]], "[la] urbo"). Tio estis la ''[[heĝiro]]'' ("fuĝo"), kiu markas la komencon de la [[islama kalendaro|islama erao]]. Estis en Medino kie Mohamedo fondis la unuan [[moskeo]]n (islama [[preĝejo]]), kiu fariĝis la modelo por ĉiuj postaj moskeoj. Sed kvankam Mohamedo kaj la islamanoj nun estis en Medino, Mekko ankoraŭ batalis kontraŭ Mohamedo, ĉar nun la islamanoj subtenis sin per rab-atakoj kontraŭ la [[karavano]]j kiuj vojaĝis al Mekko. Mohamedo fine venkis la armeon de Mekko en [[627]] en la [[Batalo de la Tranĉeo]]. Tiam islamo disvastiĝis kiel fajro tra Arabujon. En [[630]] li kaptis Mekkon. Ĉar la islamanoj promesis ne interbatali, la islama parto de Arabujo estis regiono de paco. Tio fortigis la islamanojn kontraŭ la aliaj araboj, kiuj estis tre disigitaj de la deziro por venĝo. Kiam Mohamedo mortis en [[632]], la plimulto de la araboj estis jam islamanoj. Kvar el la kunuloj de Mohamedo fariĝis regantoj de [[araba imperio]] granda kaj donis bazan formon al [[islama civilizo]]. === Islama imperio === Cent jarojn post lia morto, la islama imperio regis de [[Iberio]] ĝis [[Hindio]] tra multaj landoj, lingvoj kaj kulturoj. Post 200 jaroj, multe da la homoj de la imperio estis islamigitaj. Fakte dekomence araba imperio iĝis islama imperio aŭ landaro, kun aligo de multaj diversaj popoloj, lingvoj kaj kulturoj, nome persoj, berberoj de Nordafriko, grek-romianoj, ĉefe de la Bizanca Imperio, turkoj, hindoj ktp. En postaj jarcentoj Islamo atingis pli malproksimajn landojn oriente, kiel Malajzio, Indonezio, sudaj Filipinoj, Centra Azio, Balkanio ktp. == Historia signifo de Mohamedo == [[Dosiero:Al-Masjid al-Nabawi 06.jpg|eta|[[Moskeo de la Profeto]], en Medino. En tiu moskeo estas la tomboj de Mohamedo kaj de la du unuaj kalifoj, nome Abu Bakr kaj Umar ibn al-Ĥattab.]] Antaŭ sia morto en 632, Mohamedo jam estis establinta islamon kiel socia, milita kaj religia forto kaj estis unuiginta Arabion. Kelkajn jardekojn post lia morto, liaj sukcedantoj konkeris Persion, Egiption, Palestinon, Sirion, Armenion kaj grandan parton de la nordo de Afriko, kaj sieĝis dufoje [[Konstantinopolo]]n, kvankam ili ankoraŭ ne povis konkeri ĝin, kio malhelpis ilin antaŭeniri al [[Orienta Eŭropo]]. Inter 711 kaj 716 komenciĝis la luktado por la [[Al Andalus|araba konkero kaj dominado]], de preskaŭ ok jarcentoj, tute aŭ parte de la [[iberia duoninsulo]], kaj en 732, nur cent jarojn post la morto de Mohamedo, la araba antaŭeniro en la klopodita konkero de [[Okcidenta Eŭropo]] alvenis eĉ ĝis la centro de [[Francio]] kie ĝi estis haltigita en la [[Batalo de Tours|batalo de Poitiers]]. Sub la regado de la [[Gaznavida Imperio]], la islamo etendiĝis en la 10-a jarcento al la ĉefaj [[hinduismo|hinduaj ŝtatoj]] oriente de la rivero [[Induso]], en tio kio estas nuntempe la nordo de [[Hindio]]. La ekspansio de islamo pluis sen necesaj militinvadoj tra diversaj regionoj de Afriko kaj de [[Sudorienta Azio]], plej ofte pro agado de komercistoj, misiistoj kaj la prestiĝo de la povo kaj alta kulturo de la nova civilizo. Tial Islamo havas aktuale pli ol mil sescent milionojn de sekvantoj, estante la dua plej granda religio de la mondo, post nur de [[kristanismo]].<ref>[https://www.infobae.com/2014/09/30/1598324-el-mapa-del-dia-que-paises-hay-mas-cantidad-musulmanes/ Musulmanes en el mundo]</ref> Tamen, la nombro de fidelaj kredantoj (same kiel por plej parto de aliaj religioj) estas malfacile determinebla, ĉar laŭ islama regulo la [[apostateco]] devas esti punita per mortopuno. Tio povas malkuraĝigi tiujn kiuj dezirus montri sian religian identecon en zonoj de islama majoritato aŭ de deviga islama praktiko. Post la nomita ''[[Reconquista]]'' de [[Hispanio]], finigita en 1492 dum la regado de la [[Katolikaj Gereĝoj]], kaj la sekvaj devigitaj konvertoj al la [[katolikismo]] en la venontaj jaroj (per trudo de ampleksaj sektoroj de la [[katolika eklezio]]), la islamaj bildoj, konstruaĵoj kaj institucioj estis malakceptitaj kaj forviŝitaj oficiale kaj absolute. Multaj [[moskeo]]j estis konvertitaj en kristanaj [[preĝejo]]j, kiel la fama [[Moskeo de Kordovo]], kaj simile okazis en aliaj landoj kie la islama religio perdis hegemonion, kiel en parto de Balkanio aŭ Hindio. Kontraste en multaj aliaj lokoj kie same Islamo perdis hegemonion, ĝi povis konservi ĉu la praktikon ĉu tradiciojn ĉu moskeojn mem, kiel en [[Albanio]], [[Bosnio]] kaj eks-sovetaj respublikoj (eĉ tra komunisma epoko), aliaj zonoj de Hindio, Ĉinio ktp. == Kulto al Mohamedo == Islamanoj sentas amon kaj praktikas adoradon de Mohamedo (notu, ke la tradicia, eĉ zamenhofa, Esperanta literumo de la sama vira nomo estas Mahometo, sed ekzistas ankaŭ aliaj literumoj, plene esperantigitaj, kiel Muhamado, aŭ nur transliterumitaj per Esperantaj literoj, kiel, ekzemple, Muhammad): [[Dosiero:Muhammad Salat.svg|eta|maldekstre|"Muhammad" verkita en "thuluth", skriba variaĵo de islama [[kaligrafio]], arto disvolvigita kiel surogato de pentraĵoj. Oni legas el dekstra flanko en pli dika streko kvar konsonantoj: m-h-m-d, el kiuj la du mo-j estas la du bukletoj, dum la ho estas la preskaŭ fermita angulo en suba dekstra kadrangulo kaj la do estas la fina bildo maldekstre. La vokaloj estas montritaj kiel pli maldikaj bildoj, nome u super la unua mo, a kiel rekta strieto super la ho kaj super la dua mo, kie estas krome simboleto kiu markas duobligon de tiu mo, kaj super la fina do estas cirkleca simboleto kiu signifas, ke tiu fina konsonanto estas senvokala.]] * Parolante pri Mohamedo, la aludo estas akompanata de titoloj kiel tiu de [[Profeto]] kaj lia nomo estas sekvata de benoj al li adresitaj kaj, ĉe ŝijaistoj, ankaŭ al lia familio per la formulo "benu Dion al tiu kaj donu sian pacon" (''sal-la allahu 'alaihi (ŭa alihi) ŭa sal-lam'' {{lang|ar|صلّى الله عليه (و آله) وسلّم}}) aŭ "la paco kaj la preĝu estu kun li" (''alaihi as-salatu ŭa-s-salam'' {{lang|ar|عليه الصلاة والسلام}}). * Estas multa islama [[muziko]] adore al Mohamedo, speciale la adora muziko de la [[sufismo|sufistoj]]. Kontraste aliaj radikalaj islamaj branĉoj, kiel tiuj de afganiaj taliboj, malaprezas muzikon kiel nedeca distro kiu apartigas de la ĝusta kredo. * Kelkaj islamanoj celebras la naskon de Mohamedo per grandaj festoj, kvankam tio ne estas universala tradicio kaj kontraste multaj aliaj konsideras, ke tio estas novigo kontraŭ la spirito de islamo kaj de la koranaj preskriboj. * Krom la kanonaj historioj kaj rakontoj de la [[Hadito]], kaj kompiloj de diraĵoj pri la vivo de Mohamedo kaj de liaj kompanoj, verkitaj proksimume du jarcentojn post lia morto (al-Muŭatta kaj [[Sahih Buĥari]]), ekzistas multnombraj rakontoj pri la naskiĝo kaj vivo de Mohamedo. * Kelkaj islamaj radikalaj sektoroj konsideras reprezentadon kaj aludojn de Mohamedo, kiel dia sendito, fare ĉefe de nekredantoj kiel nepardonebla ofendo kaj atako al Islamo mem kaj eĉ kelkaj proponas perfortajn reprezaliojn eĉ mortigojn. == Bildigo == Laŭ plej ortodoksaj kaj etendaj islamaj doktrinoj kaj tendencoj, ne ekzistu bildoj de Mohamedo. Eĉ [[Ŝijaismo|ŝijaismaj]] artaĵoj reprezentas lin per malplena blankaĵo aŭ flamo. En [[filmo]]j, oni uzas nerektajn aludojn por ne montri lin en sceno. Same kiel en kristanaj filmoj oni montras Dion mem, dum Jesuo ja aperas ofte en homa fizika reprezento. En la reala arthistorio, [[bildo]]j de Mohamedo jes ja ekzistas, malgraŭ la malpermeso, parte en malpli ortodoksaj islamaj rondoj, sed ankaŭ ekster islamo, parte en kontraŭislama propagando. Ekzemplo de tio estas la ilustraĵoj de [[Gustave Doré]] al la [[Dia Komedio]] de [[Dante Alighieri]], el kiuj unu bildigas Mohamedon en la [[infero]], kie la katoliko Dante lokis Mohamedon en tre malsupran lokon (iom ironie, ĉar la infero de Dante estis parte inspirita de islama tradicio). [[Dosiero:Mohammad SAW.svg|eta|250px|Senvokala bildo de la nomo de Mohamedo en araba. Tiubilde, kompare kun la antaŭa bildo supre kaj maldekstre, montras la duan mo-n per alia formo, nome la streketo centre malsupre, anstataŭ bukleto. La skribaj reprezentoj estas alternativo por grupoj kiuj malakceptas la realigon de ilustraĵoj de Mohamedo.]] La [[Korano]] ne eksplicite malpermesas la bildojn de Mohamedo, sed estas kelkaj malmultaj [[hadito]]j (komplementaj tradicioj) kiuj ja rekte malpermesis al islamanoj krei bildajn reprezentojn de homaj figuroj en ajna cirkonstanco.<ref>Sahih Muslim vol. 3, no. 5268 (p. 1160)</ref><ref>Sahih Muslim vol. 3, no .5271 (p. 1161)</ref> La majoritato de islamanoj almenaŭ en la nuntempa [[sunaismo]] kredas, ke la fizikaj bildoj de la profetoj ĝenerale devas esti malpermesataj, kaj tre speciale tiuj de Mohamedo.<ref name=Larsson>Larsson, Göran, Muslims and the New Media, 2011, Ashgate. ISBN = 978-1-4094-2750-6 p. 51</ref> La ŝlosila koncepto estas ke la islamo konsideras, ke la uzado de bildoj helpas la etendon de la [[idolkulto]], ĉar la bildo tendencas iĝi pli grava ol la koncepto mem reprezentata. En la islama arto Mohamedo kutime aperas montranta la vizaĝon kovritan per [[vualo]], aŭ simbole reprezentata per flamo; tamen aliaj bildoj, speciale de [[Persio]]<ref>Grabar, p. 19; Gruber (2005), p. 235 (el kiu datogamo), Blair, Sheila S., ''The Development of the Illustrated Book in Iran'', ''Muqarnas'', Vol. 10, ''Essays in Honor of Oleg Grabar'' (1993), p. 266, BRILL, [http://www.jstor.org/stable/1523191 JSTOR] diras "ĉirkaŭ 1250"</ref><ref>Gruber (2010), pp. 27-28.</ref> aŭ faritaj dum la registaro de la [[Otomana Imperio]], inter aliaj ekzemploj, montras lin komplete. La islama perspektivo estas tre diversa kaj kelkaj islamanoj montras sintenon kaj alrigardon pli fleksebla. Kelkaj, speciale la [[ŝijaistoj]] de [[Irano]], akceptas la bildojn se ili estas respektemaj,<ref name="GruberHaugbolle2013">Christiane Gruber: [https://www.academia.edu/4061369/Images_of_the_Prophet_In_and_Out_of_Modernity_The_Curious_Case_of_a_2008_Mural_in_Tehran Images of the Prophet In and Out of Modernity: The Curious Case of a 2008 Mural in Tehran], en Christiane Gruber kaj Sune Haugbolle ''Visual Culture in the Modern Middle East: Rhetoric of the Image'' en [http://books.google.com/books?id=pLfEClsscNIC&pg=PA25] 17a de Julio 2013, Indiana University Press, ISBN = 978-0-253-00894-7 pp. 3–31. Vidu ankaŭ [http://arthistorygradforum.tumblr.com/post/74830788716] kaj [https://www.google.com/maps/place/Motahhari+-+Modarres+Exit,+Tehran,+Iran/@35.724081,51.424456,3a,75y,90t/data=!3m5!1e2!3m3!1s89306537!2e1!3e10!4m2!3m1!1s0x3f8e015c2dbdb1c7:0x86a5a3f81513f9a2].</ref><ref>Gruber (2010), p. 253, ilustras poŝtkarton aĉetitan en 2001.</ref> kaj uzas ilustraĵojn de Mohamedo en libroj kaj arkitektura dekorado, kie la sunaistoj en kelkaj epokoj kaj lokoj, kvankam tiuj lastaj nuntempe tendencas al sintenoj de [[ikonoklasmo]] kaj al malakcepto de ajna bildo de Mohamedo, inklude tiujn kreitajn aŭ publikigitajn fare de neislamanoj. Ekde la 7-a jarcento, la nomo kaj koncepto mem de la profeto de islamo konis variajn [[stereotipo]]jn, tute diferencajn el vidpunktoj islamaj disde neislamaj. Multaj fontoj mencias stereotipojn interesitajn, troigajn aŭ foje eĉ simple eraraj. Tiuj stereotipoj foje naskiĝis en Oriento, sed estos poste adoptitaj aŭ eĉ disvolvigitaj en la okcidentaj kulturoj. En tiuj referencoj, ludas gravajn rolojn la enkonduko kaj prezento de Mohamedo kaj lian religion en Okcidento kiel falsa profeto, saracena princo, diaĵo de saracenoj, la biblia besto, skismulo de kristanismo kaj eĉ satana kreitaĵo, aŭtoro de Korano, kaj Antikristo (Kontraŭkristo).<ref>[http://journals.yu.edu.jo/jjmll/Issues/vol7no12015/Nom2.pdf Stereotypes associated with real prototypes of the prophet of Islam's name till the 19th century] Sbaihat, Ahlam, 2015, ''Jordan Journal of Modern Languages and Literature'' Vol. 7, No. 1, 2015, pp. 21-38. Alirita la 18an de Decembro 2015.</ref> {|class="infobox" {{Islamo}} |} ==Referencoj== {{Referencoj|2}} ==Literaturo== === En esperanto === * [[Italo Chiussi]], Je la flanko de la Profeto, [[Serio Oriento-Okcidento]] n-ro 12, Antverpeno, [[Eldonejo TK/Stafeto|TK]], 1978, (ISBN 90-6336-003-7) ===En franca=== * François Bœspflug, Le prophète de l'islam en images : Un sujet tabou ?, Bayard,‎ 2013 (ISBN 978-2-227-48669-0) * Thierry Bianquis (dir.), Pierre Guichard (dir.) et Mathieu Tillier (dir.), Les débuts du monde musulman, VIIe ‑ Xe siècle : De Muhammad aŭ dynasties autonomes, Presses universitaires de France, coll. « Nouvelle Clio »,‎ 2012 (ISBN 978-2-13-055762-3) * Tilman Nagel, Mahormet : Histoire d’un Arabe. Invention d’un Prophète, Labor et Fides,‎ 2012 (ISBN 978-2-8309-1450-4) * Hichem Djaït, La Vie de Muhammad, Révélation et Prophétie, t. 1, éd. Fayard, 2007 * Mohammad Ali Amir-Moezzi (dir.), Dictionnaire du Coran, Paris, Robert Laffont,‎ 2007 (ISBN 978-2-221-09956-8) * Édouard-Marie Gallez, Le Messie et son prophète, Aŭ origines de l’Islam 2 tomes, Tome 1. De Qumran à Muhammad, Tome 2. Du Muhammad des Califes au Muhammad de l’histoire, Versailles, éditions de Paris, 2004, resumo rete * Martin Lings, Le Prophète Muhammad : sa vie basée sur les sources les plus anciennes, éd. Seuil, 2002, (ISBN 978-2-02-054979-0) * Ibn Warraq (dir.), The Quest for the Historical Muhammad, eld. Prometheus Books, 2000 * Jacqueline Chabbi, Le Seigneur des tribus. L’Islam de Mahomet, Paris, éd. Noêsis, 1997, (préface d’André Caquot) * Maxime Rodinson, Mahomet, Seuil, Paris, 1968, rééd. 1993 * William Montgomery Watt, Mahomet à Médine, éd. Payot, 1989 * William Montgomery Watt, Mahomet à La Mecque, éd. Payot, 1989 * Roger Arnaldez, Mahomet, éd. Seghers, 1975 ===En hispana=== * Armstrong, Karen (2005). Mahoma, biografía del Profeta. Barcelona: Tusquets. 84-8310-432-6. * Al-Mubarakfuri, Safi Urrahman (2003). El Néctar Sellado. Riyadh: Dar-us-Salam. 9960-897-55-9. * Vernet, Juan (1994). Mahoma. Barcelona: Planeta De Agostini. 8439540493, 9788439540496. * Cansinos Assens, Rafael (2006, papera libro; 2011, eBook.). Mahoma y el Koran. Madrid: Arca Ediciones. 8493497630, 9788493497637; eBook: 9788493951344. ===En [[araba]]=== موقع نبي الرحمة. اعرف نبيك رسول الله أماكن ثلاثية الأبعاد: موقع ولادة خاتم المرسلين بمكة - جولة افتراضية. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=muhama|ReVo titolo=Muhamado / Mohamedo}} * [[Islamaj terminoj]] * [[Apero de Islamo]] * [[Abu Bakr]] * [[Mohamedo (nomo)]] * [[La fanatikismo aŭ Mahomedo la profeto]] estas tragedio de [[Voltaire]] {{Trad|es|Mahoma|138856700}} {{Leginda|jaro=2021 |monato=11 |tago=19}} {{Havenda artikolo|Mohamedo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Mohamedo| ]] [[Kategorio:Islamo]] [[Kategorio:Historio de Islamo]] [[Kategorio:Korano]] [[Kategorio:Fondintoj de religioj]] [[Kategorio:Profetoj]] [[Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio (Infero)]] [[Kategorio:Kurajŝoj]] [[Kategorio:Araboj]] nnpm7ekb9ruvx7e7n6ldkpbbo2u4xsk 9350853 9350852 2026-04-10T19:52:26Z Sj1mor 12103 9350853 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} <!--{{Dekduimamismo}}--> '''[[Mohamedo|Profeto Mohamedo]]''' aŭ '''Mahometo'''<ref>Pri la nomoformoj vidu ĉe [[Mohamedo (nomo)]].</ref> (en la klasika [[araba lingvo]] محمد / ''Muḥammad'', plennome {{Lang-ar|أبو القاسم محمد بن عبد الله بن عبد المطلب|t=Abū al-Qāsim Muḥammad ibn ʿAbd Allāh ibn ʿAbd al-Muṭṭalib ibn Hāŝim}}; naskiĝinta ĉirkaŭ la jaro [[570]]; mortinta en [[632]]) estas, laŭ islama [[doktrino]], la fina [[profeto]] de [[Dio]], ricevinto de la [[sankta libro]] [[Korano]], predikanto de [[islamo]], perfekta [[homo]] (sed certe ne [[dio|dia]] mem) kaj la [[parakleto]] promesita de [[Jesuo Kristo]] en la [[Biblio]]. Li estas ĝenerale konsiderata la fondinto de [[islamo]], kvankam islama [[doktrino]] asertas, ke islamo estas eterna, la [[religio]] de pli ol unu miliardo da homoj. La profeto Mohamedo ne faris [[miraklo]]jn, kiel oni atribuas al [[Jesuo Kristo|Jesuo]] aŭ [[Moseo]], sed, laŭ islamo, Korano mem estas miraklo: nenia homo povus verki ĝin aŭ ion similan sen helpo de Dio. == Vivo == === La fruaj, antaŭprofetaj jaroj (571–609) === Mohamedo naskiĝis en la araba urbo [[Mekko]] post la morto de sia patro [[Abdullah ibn Abd al-Muttalib|Abdullah]], kiel malriĉiĝinta familiano de la [[Haŝemidoj]] el la grava reganta tribo de la [[Korejŝoj]]. La naskiĝdato ne estas konata, sed disvastiĝis en Islamo la datigo je la [[jaro de la elefanto]]. Tamen gravaj historiaj faktoj kontraŭas tian datumon. La milito de [[Abraha]] verŝajne okazis inter [[552]] kaj [[554]].<ref>Lawrence I. Conrad: ''Abraha and Muhammad.'' Some observations apropos of chronology and literary topoi in the early Arabic historical tradition. En: Bulletin of the School of Oriental and African Studies (BSOAS), 50 (1987), S. 225–240; M. J. Kister: ''The Campaign of Ḥulubān''. En: Le Museon 78 (1965), S.425-436; Ella Landau-Tessaron: ''Sayf Ibn ʿUmar in Medieval and Modern Scholarship''. En: Der Islam 67 (1990), S. 12</ref> En 570, naskiĝis Mohamedo, kiu bebo estis sendita al dezerto, kie zorgis lin beduenino Halimah bint Abi Dhuajb de la tribo Banu Sa'ad, branĉo de Haŭāzin.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Muhammad#ref=ref894022 "Muhammad: Prophet of Islam",] [[Encyclopædia Britannica]], 28a de Septembro 2009. Alirita la 5an de Oktobro 2021.</ref> Tio estis ofta kutimo de la gravuloj de la tribo de Korejŝoj, cele al pli saniga eduko de la infanoj en la dezerto, por iĝi pli liberaj kaj fortaj kaj lerni el [[beduenoj]], kiuj estis agnoskitaj pro sia honesteco kaj manko de nombraj malvirtoj.<ref>Ibn Hisham (2004). السيرة النبوية, p. 163. Beirut: Dar El-Marefah. ISBN 9953-420-08-4.</ref>​ [[Dosiero:Muhammad 13.jpg|eta|200px|maldekstra|Mohamedo en brakoj de sia patrino (ambaŭ sub vualoj) en [[Turkio|turka]] miniaturo. La islama arto kutime ne prezentas bildon de Mohamedo, kaj kiam ĝi faras tion (ekzemple en mezepokaj orientaj ilustraĵoj, ĉefe) estas plej ofte kun vizaĝoj sub vualoj.]] Estante ses-jaraĝa Mohamedo revenis al sia patrino, [[Amina bint Vahb]], kiu baldaŭ poste, en 577 aŭ 578, mortis.<ref>Peters, F.E. ''Muhammad and the Origins of Islam''. State University of New York Press: Albany, 1994. ISBN 0-7914-1876-6.</ref> Post tio li vivis kun sia avo [[Abd al-Muttalib]], kaj post ties morto ĉe sia onklo [[Abu Talib ibn ʿAbd al-Muttalib|Abu Talib]], kiu estis pli juna frato de lia patro.<ref>Al-Mubarakfuri, Safi Urrahman (2003). ''El Néctar Sellado'', pp. 70, 74. Riyadh: Dar-us-Salam. ISBN 9960-897-55-9.</ref> La unua [[miraklo]], kiu estas rakontita de la tradicio pri Mohamedo en la kompilo de la [[hadito]]j, temas pri faro de la [[Ĉefanĝelo Gabrielo]], kiu descendis kaj malfermis lian bruston por elpreni lian koron. Li elprenis nigran koagulaĵon el tiu kaj diris «Tiu estas la parto, per kiu Satano povus allogi lin». Poste li lavis ĝin per akvo de la [[puto Zamzam]] en ujo el oro kaj redonis la koron al ties loko. La infanoj kaj ludkolegoj, kun kiuj li estis, kuris al lia nutropatrino kaj diris: «Mohamedo estis murdita»; ĉiuj iris al li sed malkovris, ke li estas viva.<ref>Muslim, Abi Al-Husyan (1998). ''Traducción al idioma español del Sahih Muslim'', p. 105. Argentina: Oficina de Cultura y Difusión Islámica. ISBN 987-20945-1-9.</ref>​ La islamanoj vidas tiun okazaĵon kiel montro de protekto por ke li apartiĝu el sia infanaĝo el la adorado al idoloj kaj probable tiu estas la tialo pro kio li estis redonita al sia patrino. En tiu epoko Mekko estis prospera komerca centro, ĉefe ĉar ekzistis variaj temploj kiuj enhavis diversajn idolojn, kio altiris grandan nombron de pilgrimantoj. Komercistoj de diversaj triboj vizitis Mekkon en la epoko de la pilgrimado, kiam la tribaj militoj estis malpermesitaj kaj ili povis fari siajn veturojn sekure. En sia adolesko, Mohamedo akompanis sian onklon al liaj veturoj en Sirion kaj en aliajn lokojn. Tial, li iĝis persono kun ampleksa esperto ankaŭ en la kutimoj de aliaj regionoj. Junaĝe Mohamedo dekomence laboris kiel ŝafisto, sed poste li ŝajne partoprenis en du vojaĝoj de komercaj karavanoj norden (al [[Sirio]]). Dum unu el tiuj komercaj vojaĝoj norden li ŝajne - laŭ profetlegendo el lia biografio el la frua [[8-a jarcento]] - renkontis la [[monaĥo]]n [[Bahira]], kiu laŭdire vidis la sigelon de la profeteco inter la ŝultroj de Mohamedo. La rakonto pri la komercaj vojaĝoj, kies datoj ne estas ekzakte difinitaj, servas ŝajne al kadra rakonto de la stranga renkonto kun Bahira, kiu estas menciita kaj en la siria-kristana tradicio de la [[9-a jarcento]]<ref>Sidney H, Griffith: ''The Prophet Muḥammad: his scripture and his message according to the christian apologies in Arabic and Syriac from the first Abbasid century.'' En: Uri Rubin (Eld.): The Life of Muḥammad. Ashgate Variorum 1998. S. 354-355; 380-384</ref> kaj en la islamaj ''"profetlegendoj"'' (''qiṣaṣ al-anbiyāʾ''). La monaĥo Bahira rakontis al Abu Talib sian vizion de Mohamedo en la estonteco, avertante lin, ke li protektu Mohamedon el judoj (en la versio de Ibn Iŝak), aŭ el bizancanoj (en la versio de al-Tabari).<ref>Dr. Al-Umari, Akram Dia (2003). السيرة النبوية الصحيحة p. 108,113. Riyadh: Obeikan. ISBN 9960-20-155-4.</ref> Laŭ islamaj fontoj, Mohamedo respektis la religian tradicion de sia komunumo antaŭ siaj unuaj [[revelacio]]j. Ibn al-Kalbi (kiu mortis ĉirkaŭ [[819]]),<ref>Fuat Sezgin (1967), p. 268-271</ref> verkinto de ''La idollibro'' pri malnovaj arabaj diaĵoj, citis Mohamedon ĉe priskribo de la idolo ''al-Uzza'' jene: ''"Mi oferis blankan ŝafinon al al-Uzza, kiam mi sekvis la religion de mia popolo."'' <ref>M. J. Kister: ''„A bag of meat“'': A study of an early Ḥadīth. En: Bulletin of the School of Oriental and African Studies (BSOAS), 33 (1970), p. 275; Julius Wellhausen: ''Reste arabischen Heidentums''. Berlin 1887. p. 30</ref> Ankaŭ la profetbiografio enhavas malnovajn raportojn, kiuj supozigas, ke Mohamedo sekvis pra-islamajn kutimojn en la antaŭprofeta periodo. En la ''Sira'', la profetbiografio de [[Ibn Iŝak]] estas priskribita renkontiĝo inter Mohamedo kaj la tiam konata Zaid ibn 'Amr. Laŭ tiu raporto Mohamedo ofertis al Zaid la viandon de ''"niaj oferaĵoj, kiujn ni oferis al niaj idoloj"'', kies manĝon Zaid tamen rifuzis. ''"Ekde tiu tago"'', diris Mohamedo laŭtradicie, ''"mi nenion oferis al iu ajn dio, ĝis Dio sendis al mi sian mesaĝon."'' <ref>Alfred Guillaume: ''New light on the life of Muhammad.'' Manchester University Press 1960. Journal of Semitic Studies. Monograph No. 1. p. 27-28 en angla traduko laŭ la profetbiografio de Ibn Iŝak, prilaborita de Yūnus ibn Bukair. En la eldono de Muḥammad Ḥamīdullāh (Konya 1981), p. 98</ref> Ĉirkaŭ [[595]] lia tiama dungintino, la 15-jare pli aĝa negocista vidvino [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid]] ([[555]]?–[[619]])<ref>Kvankam estas difeerencaj versioj pri la aĝodiferenco: kelkaj fontoj diras, ke ŝi estis 28, aliaj 40.</ref> el la alte taksita familio ʿAbd al-ʿUzzā, proponis al li geedziĝon. Per ŝia helpo Mohamedo atingis financan sendependecon kaj socian sekurecon, kio estis granda ŝanĝo en lia vivo. Ĥadiĝa estis la unua persono, kiu kredis je la mesaĝo de Mohamedo. Tial la islama historio rigardas ŝin la unua islamanino en Mekao. Kune ili havis gefilojn, fakte ses gefilojn, nome du viroj kaj kvar virinoj. Ĉiuj naskiĝis antaŭ Mohamedo ricevis la unuan revelacion. Iliaj filoj Al-Kasim kaj Abdullah mortis infanaĝe en Mekko. Iliaj kvar filinoj estis Zajnab, Rukajjah, Umm Kulthum bint Muhammad kaj Fatima. Estas menciinda ĉefe la filino [[Fatima bint Muhamad|Fatima]], la sola de iliaj gefiloj kiu mem havis idojn.<ref>Pri la gefiloj de tiu geedzeco, vidu: Meir J.Kister: ''The Sons of Khadīja. En: Jerusalem Studies in Arabic and Islam. 16 (1993). p.59–95''</ref> De ŝi devenas ĉiuj posteuloj de Mohamedo. Ĥadiĝa, [[Ali ibn Abi Talib]] kaj [[Abu Bakr]], la unua [[kalifo]] post la morto de Mohamedo, estis laŭtradicie la unuaj islamanoj. === La unuaj revelacioj === [[Dosiero:Rashid al-Din Tabib - Jami al-Tawarikh, f.45v detail - c. 1306-15.png|eta|220px|maldekstre|Mohamedo ricevanta la revelacion de la [[Ĉefanĝelo Gabrielo]] en [[Irano|irana]] miniaturo de la 15-a jarcento. Tie ĉi Mohamedo aperas kun malkovrita vizaĝo, io tute malofta.]] Mohamedo estis de meditema karaktero kaj rutine pasigis noktojn meditante en la [[Kaverno Hira]], proksime de Mekko. Laŭ islama kredo en 610, estante 40-jaraĝa, dum meditado, Mohamedo havis vizion de la Ĉefanĝelo Gabrielo. La unuaj revelacioj faris, ke Mohamedo eĉ pensis, ke li estis sub la influo de demona estaĵo, kio eĉ kondukis lin proksime al memmortigo. La perado de lia edzino preventis tian rezulton kaj instigis Mohamedon aŭskulti la revelaciojn. Mohamedo poste priskribis tiun viziton kiel ordonon [[parkerigi]] kaj deklami la versojn senditajn de Dio. Dum sia vivo, Mohamedo fidis la konservon de la parolo de Dio ([[Alaho]] {{lang|ar|الله}}), transigita de Gabrielo (Ĝibril, {{lang|ar|جبريل}}) al retenkapablo de la [[hafiz|memoruloj]], kiuj senlace deklamante memoris tion, kio post lia morto estos kompilita skribe en la [[Korano]] pro la esenca gravo konservi la ĝustan kaj originan mesaĝon tute pure, sen minimuma ŝanĝo enhava aŭ forma. Por tio ili uzis la materialojn kiujn ili povis havi kiel la [[skapolo]]j de kamelo, sur kiuj ili gravuris la versegojn de la Korano. Laŭ la islama kredo, la Ĉefanĝelo Gabrielo indikis al Mohamedo, ke li estis elektita kiel la lasta de la [[profeto]]j kaj tiukadre li predikis la parolon de Dio sur la bazo de strikto [[unudiismo]], antaŭdirante la alvenon de la tago de la [[Lasta juĝo]]. Laŭ la [[Korano]] kaj la tradiciaj rakontoj, Mohamedo estis analfabeto (''ummi''), fakto kiun la islama tradicio konsideras pruvon kiu pravigas la Koranon (Al-Qur'ān, {{lang|ar|القران}}), sankta libro de la islamanoj, kiel portanto de la parola vero revelaciita. Tamen, estas almenaŭ du [[hadito]]j kiuj montras, ke Mohamedo ne estis analfabeto [http://www.webislam.com/media/2011/12/50320_sahih_al-bujari.pdf Bujari] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304193637/http://www.webislam.com/media/2011/12/50320_sahih_al-bujari.pdf |date=2016-03-04 }} 1305. ‘Abdullah bin ‘Abbâs diris: «La malsano de la Profeto malboniĝis ĵaŭde». Tiam la Profeto diris: «Alportu al mi ion por skribi kaj mi redaktos skribon kaj tial vi ne perdiĝu post tio». Al-Bara' diris: «Tiel la Mesaĝisto de Allaho, prenis la dokumenton, kaj kvankam li ne povis bone skribi, li skribis: “Tio estas kion Muhammad ibn 'Abdullah konkludas...”» (Tio okazis dum la negocado de la [[Traktato de Hudajbija]]).<ref>So, Allah's Apostle took the document, although he could not write well and wrote, 'This is what Muhammad... [http://www.searchtruth.com/book_display.php?book=49&translator=1&start=0&number=0 hadiz no 863, Sahih Bujari]</ref> === Malakcepto === [[Dosiero:Abu Bakr stops Meccan Mob.jpg|eta|Mohamedo estas defendita de sia bopatro Abu Bakr. Turka miniaturo de la 16-a jarcento.]] Dum la sekvantoj de Mohamedo ekpliiĝis laŭnombre, ilia kritika sinteno kontraŭ la plurdiismo iĝis minaco por la lokaj tribestroj. La riĉeco de tiuj triboj estis bazita sur la [[Kaaba]], nome la sankta komplekso de la idoloj de araboj kaj la ĉefe punkto religia de Mekko. Se oni malakceptus la idolojn, tiel kiel Mohamedo predikis, ne estus pilgrimantoj al Mekko, nek komerco, nek riĉeco. La malakcepto de la plurdiismo kiun predikis Mohamedo estis partikulare ofenda kontraŭ lia propra tribo, nome la [[Kurajŝoj]], ĉar ili fakte estis la gardistoj de la Kaaba. Estas pro tio ke Mohamedo kaj liaj sekvantoj estis akre persekutataj. En la jaro 619 mortis Ĥadiĝa, nome la edzino de Mohamedo, kaj lia onklo [[Abu Talib]]. Tiu jaro estis konata kiel "la jaro de la tristeco". La klano al kiu apartenis Mohamedo repudiis lin kaj li kaj liaj sekvantoj suferis malsaton kaj persekutadon. Tio rezultis por Mohamedo en [[ekzilo]] (al Medino, kio fakte iĝis markilo por la starto de Islamo), milito kaj fina venko. == Korano == [[Dosiero:FirstSurahKoran.jpg|maldekstra|eta|210px|La unua [[surao]] de la Korano.]] Mohamedo estis [[araboj|araba]] [[komercisto]] de [[Mekao]], kiu ĉiujare dum la monato [[Ramadano]] iris al [[kaverno]] [[Hira]] en la monto [[Ĝabal an-Nur]] por preĝi, fasti kaj doni [[almozo]]jn. En la jaro [[610]] komencis al li ŝajni, ke la [[anĝelo]] [[sankta Gabrielo]] parolas al li. Unuafoje Mohamedo nur aŭdis [[sonorilo]]n, sed post tempo li povis aŭdi la vortojn de la [[anĝelo]] [[Gabrielo]]. Sankta Gabrielo daŭre parolis al Mohamedo ĝis lia morto kaj Mohamedo [[parkere|parkeris]] la diraĵojn. Post la morto de Mohamedo, liaj anoj skribis la diraĵojn (li mem ne povis tion fari estante analfabeto) kaj tiel estiĝis la [[Korano]]. Laŭ Islamo, Mohamedo estas la fina [[profeto]] de [[Dio]], posteulo de miloj da aliaj [[profeto]]j: [[Adamo]], [[Noa]], [[Abrahamo]], [[Moseo]], [[Jesuo Kristo]], ktp. La profetaĵoj antaŭ Mohamedo estis aranĝitaj en la [[Biblio]], sed estis difektitaj de homoj. La Korano, aliflanke, estas la sendifekta Vorto de Dio. ==Heĝiro== La vivo de la malgranda islama komunumo en Mekao ne nur estis malfacila, sed ankaŭ danĝera. La arabaj tradicioj asertas, ke okazis kelkaj atencoj kontraŭ la vivo de Mohamedo, kiu finfine decidis translokiĝi al [[Medina|Ĝazrib]] (la nuntempa Medina) en la jaro 622, kiu estis granda agrikultura [[oazo]], kie estis kelkaj liaj sekvantoj. Rompante siajn ligilojn kun la tribaj kaj familiaj fidelecoj, Mohamedo montris, ke tiuj ligiloj estas sensignifaj kompare kun sia engaĝiĝo al islamo, ideo revolucia por la tribeca socio de tiama [[Arabio]]. Tiu migrado al Medina markas la starton de la jaro en la [[islama kalendaro]]. Tiu [[kalendaro]] kalkulas la datojn el la [[Heĝiro]] ({{lang|ar|هجرة}}), pro kio la islamaj datoj montras la mallongigon AH aŭ JK (jaro de la heĝiro). Mohamedo alvenis al [[Medina]] kiel perantor, invitita solvi kverelojn inter la arabaj bandoj de Aŭs kaj Ĥazraj. Li sukcesis je tio absorbante ambaŭ frakciojn en la islaman komunumon kaj malpermesante la sangelverŝadon inter islamanoj. Tamen, Medina estis ankaŭ loko kie loĝis kelkaj judaj triboj. Mohamedo esperis, ke tiuj triboj agnosku lin kiel profeto, kio ne okazis. Kelkaj fakuloj asertas, ke Mohamedo abandonis la esperon estis agnoskita kiel profeto fare de la [[judoj|judaj triboj]]. La [[kiblo]], tio estas, la direkto al kiu preĝas la islamanoj, estis ŝanĝita for el la antikva templo de [[Jerusalemo]] al tiu de la [[Kaaba]] en la jaro 624&nbsp;[[Anno Domini|A.D.]].<ref>[https://www.ugr.es/~catedraifec/seminario/textos/1.3.La-historia-reconstruida-por-la-ciencia.html "Análisis histórico desde El Orientalismo Colonial"]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Universidad de Granada</ref> Mohamedo disvastigis dokumenton nun konata kiel ''La [[Konstitucio de Medino]]'' (en 622-623), en kiu oni specifigas la terminojn laŭ kiuj aliaj frakcioj, partikulare la judooj, povis vivi ene de la nova islama ŝtato. Laŭ tiu sistemo, oni permesis al judoj kaj kristanoj pluteni sian religion pere de pago de imposto: nome ''[[Ĝizia]]'' aŭ ''Ĝiziah'' (sed ne al la praktikantoj de religioj konsiderataj paganaj). Tiu sistemo rezultos en la tipigo de la rilatoj inter la islamanoj kaj la [[dhimmi]]-oj ([[nekredanto]]j), tiu tradicio estas la tialo de la relativa stabileco kiu normale ekzistis en la arabaj kaliflandoj. La ĉefa juda tribo de Medino ([[Banu Kurajzoj]] aŭ [[Banu Nadir]]) ne estis citita en la Konstitucio de Medino pro ilia perfido, posta disintegrigo kaj retirigo el la [[Konstitucio de Medino]].<ref>[https://www.abc.es/internacional/abci-primera-batalla-historia-entre-musulmanes-y-judios-201611220310_noticia.html Diario ABC "Traición de una de las tribus judías de Medina"]</ref> == La milito == [[Dosiero:Muhammad 14.jpg|eta|200px|dekstra|Mohamedo ricevas revelacion dum batalo. Mezepoka orienta manuskripto.]] La rilatoj inter Mekko kaj Medino rapide malboniĝis. Ĉiuj propraĵoj de islamanoj en Mekko estis konfiskitaj, dum en Medino Mohamedo sukcesis akiri aliancojn kun la najbaraj triboj. La sekvantoj de Mohamedo ekatakis la karavanojn kiuj iras al Mekko. En marto 624, Mohamedo estris tricent militistojn dum atako al karavana de komercistoj kiuj iris al Mekko. La integrantoj de la karavano sukcesis eviti la atakon ŝanĝante la kutiman itineron per alia pli proksima al la marbordo, danke al iu informo kiu venis al [[Abu Sufjan ibn Harb]] kiu estis la karavanestro. Poste la estroj de [[Mekko]] decidis direkti reprezalion kontraŭ la islamanoj, sendante armeeton al invado de Medino. La 15a de marto 624&nbsp;[[Anno Domini|A.D.]], en loko nomita [[Batalo de Badr|Badr]], ambaŭ tendaroj interkoliziis. Kvankam la sekvantoj de Mohamedo estis multe pli malmultnombraj (trifoje) ol iliaj malamikoj (tricent kontraŭ mil), la islamanoj venkis en la batalo. Tiu estis la unua el serio de militaj sukcesoj fare de la islamanoj. === La dominado de Mohamedo plifirmiĝis === Por la islamanoj, la venko de Badr rezultis dia ratifo, ke Mohamedo estas legitima profeto. Post la venko, kaj post la juda klano de Banu Kajnuka estis forpelita el Medino, la plej parto de la lokanoj adoptis la islaman kredon dum kelkaj konservis sian iaman unudiisman kredon antaŭan al [[Islamo]] kaj Mohamedo establiĝis kiel reganto de la urbo. Post la morto de sia edzino, Mohamedo edziniĝis al [[Aiŝa]], la filino de lia amiko [[Abu Bakr]] (kiu poste iĝos la estro de la islamanoj post la morto de Mohamedo). En Medino li edziĝis ankaŭ al [[Hafsa bint Umar|Hafsa]], filino de [[Umar]] (kiu posre estos la sukcedanto de Abu Bakr). Tiuj geedzecoj sigelis la aliancojn inter Mohamedo kaj liaj ĉefaj sekvantoj. La filino de Mohamedo, [[Fatima bint Muhamad|Fatima]], edziniĝis al [[Ali Ibn Abi Talib|Ali]], kuzo de Mohamedo. Alia filino, [[Rukajja bint Muhammad|Rukajjah]], edziniĝis al [[Uthman ibn Affan|Utman]], sed ŝi mortis, kaj poste Utman edziĝis al ŝia fratino Umm Kalzum. Tiuj homoj estos en la venontaj jaroj la sukcedantoj de Mohamedo (''kalifoj'') kaj politikaj estroj de la islamanoj. Tiukadre, la [[Raŝiduna Kaliflando|kvar unuaj kalifoj]] estis ligitaj al Mohamedo per diversaj geedzecoj. La islamanoj konsideras tiujn kalifojn kiel la ''[[Raŝiduna Kaliflando|rāshidūn]]'', raŝidunoj ({{lang|ar|الخلفاء الراشدون}}), kio signifas «gviditajn». === Pluis la milito === [[Dosiero:Banu Qurayza.png|eta|maldekstre|200px|Detalo de la miniaturo ''La Profeto, Ali, kaj liaj kompanoj en la [[Banu Kurajzoj|Masakro de prizonuloj de la juda tribo Banu Kurajza]]'', ilustraĵo de teksto de la 19-a jarcento de Muhammad Rafi Bazil.]] En 625 estro de Mekko, [[Abu Sufjan ibn Harb|Abu Sufjan]], marŝis kontraŭ Medino kun 3000 homoj. En la [[batalo de Uhud]] kiu okazis la 23an de Marto, venkis neniu el la du bandoj. La armeo de Mekko asertis, ke ili venkis en la batalo, sed faktu ĝi iĝis tro senhomigita kaj ne povis persekuti la islamanojn de Medino kaj okupi la urbon. En Aprilo 627, Abu Sufjan iniciatis alian atakon kontraŭ Medino, sed Mohamedo estis ordoninta la elfosadon de tranĉeoj ĉirkaŭ la urbo kaj povis defendi ĝin sukcese en tio kio estas konata kiel la [[batalo de la Tranĉeo]]. En tiu batalo, la [[judoj|juda]] tribo de [[Banu Kurajzoj]] estis aliancanoj kun la armeo de Mekko,<ref>[https://www.lavanguardia.com/historiayvida/edad-media/20200111/472793461147/mahoma-islam-coran-la-meca-medina.html "¿Por qué caló en Arabia el mensaje de Mahoma?"] La Vanguardia</ref> pro kio la islamanoj iniciatis militon kontraŭ ili, kaj venkis super ili. Post la venko en la batalo de la Tranĉeo, la islamanoj etendis sian influon pere de konvertoj kaj konkeroj de diversaj urboj kaj triboj, aplikante la militan koncepton mem de la [[Ĝihado]], kiu havis fortajn rezultojn dum pli ol unu jarmilo kaj eĉ ĝis nuntempe. === La konkero de Mekko === En la jaro 628, la pozicio de Mohamedo estis sufiĉe avantaĝa kaj forta por decidi sian revenon al Mekko, tiam kiel pilgrimanto. En Marto de tiu jaro, li iris al Mekko sekvita de 1600 homoj. Post diversaj negocadoj, oni subskribis traktaton en vilaĝo proksima al Mekko nome [[Traktato de Hudajbija|al-Hudajbija]]. Kvankam oni ne permesis, ke Mohamedo eniru en Mekkon tiujare, la malamikeco ĉesis kaj la islamanoj ekde tiam rajtis aliri al la urbo en la venonta jaro. La traktato validis nur du jarojn, ĉar en 630 Mohamedo rompis ĝin.<ref>[https://www.webislam.com/articulos/27097-tratado_de_hudaibiya.html]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171007142847/https://www.webislam.com/articulos/27097-tratado_de_hudaibiya.html|date=2017-10-07}}<span> Tratado de Hudaibiya</span></ref> Mohamedo marŝis kontraŭ Mekko akompanata de armeo de pli ol 10 000 homoj kaj [[Konkero de Mekko|konkeris ĝin sen trafi rezistadon]]. Mohamedo amnestiis la loĝantojn de la urbo escepte tiuj kiuj estis insultintaj lin kaj la islamanojn apostatintajn. Li ordonis mortigi tiujn “eĉ se ili estas trovitaj sub la kurtenoj de la Kaaba”. Multaj loĝantoj konvertiĝis al Islamo. [[Dosiero:ArabianpeninsulaAL.PNG|eta|dekstre|300px|Antaŭ sia morto en [[632]], Mohamedo estis jam plifirmigante sian dominadon sur la tuta duoninsulo de Arabio.]] Mohamedo ordonis detrui la 360 idolojn ordigitajn ĉirkaŭ la [[Kaaba]] kaj forviŝi la paganajn pentraĵojn de ties internaj muroj, kvankam konservis tiujn de [[Jesuo]] kaj la [[Virgulino Maria]].<ref>Bramon, Dolors, La Meca antes de Mahoma, Historia National Geographic, Barcelona , 2016, numero 148, pp. 64-75, issn = 1696-7755 Alirita la 29an de Aprilo 2020.</ref> Krome, li malpermesis al la neislamanoj pilgrimi al Mekko, kaj tiel igis ĝin la sankta loko de la Islamo kaj ĉefa destino de pilgrimado de la nova religio. Kvankam Mohamedo ne ĉeestis en la atako al la urbo, administris la kvinonon de la [[militakiro]] por disdoni ĝin inter la necesuloj. La kvar ceteraj kvinonoj apartenis ĉiam al la luktintoj. Li akiris elaĉeton de 45 uncoj de arĝento el ĉiu prizonulo, [[elaĉeto]] kiu estis dispartigita inter la necesuloj. Mohamedo neniam sategis pro troa manĝo, en lia hejmo estis nur tio bezonata por pasigi la tagon kaj por la invititoj kiuj venis al tiu. La kapitulaco de Mekko kaj la venko super la malamikaj triboj en Hunajn permesis al Mohamedo trudi sian dominadon super tuta [[Arabio]]. Tamen, Mohamedo ne formis registaron, sed preferis regadi tra la personaj rilatoj kaj la traktatoj kun la diversaj triboj. == La familia vivo de Mohamedo == [[Dosiero:Aisha bint Abi Bakr.png|eta|maldekstre|23opx|Kaligrafio de la nomo de [[Aiŝa bint Abi Bakr|Aiŝa]].]] Ekde 595 ĝis 619, Mohamedo estis edzo de [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid|Ĥadiĝa]], riĉa virino de Mekko kiu estis 27-jaraĝa (40-jaraĝa laŭ aliaj fontoj) kiam ŝi edziniĝis. Post ŝia morto, li edziĝis al [[Saŭda bint Zama|Saŭda]], kaj tuj poste al [[Aiŝa bint Abi Bakr|Aiŝa]], filino de [[Abu Bakr]] —kiu poste sukcedos post Mohamedo—. Laŭ kelkaj [[hadito]]j, Aiŝa estis nur ses-jaraĝa kiam ŝi estis fianĉigita al la profeto, kiu estis 54-jaraĝa, kvankam la geedzeco estis plenumita kiam ŝi estis naŭ-jaraĝa. Tamen kelkaj priislamaj fakuloj de la 20-a jarcento kredas, ke tiu informo estas eraraj kaj ke Aiŝa estis konsiderinde pli aĝa.<ref>[http://www.webislam.com/?idt=5292 ¿Era novia Aisha a los seis años? El viejo mito expuesto por Dr. T. O. Shanavas]</ref> Spite tiujn modernajn reinterpretojn de la haditoj kiuj atribuas al Aiŝa plian aĝon, granda parto de la islamanoj plue akceptas aktuale la tradiciajn interpretojn. Tiu lasta estis uzita de kritikistoj de Islamo, kiel Ibn Ŭarak, por subteni, ke la infanaj geedzigoj kiuj estas praktikataj en la aktualo en multaj islamaj landoj kaj sektoroj trovas favoran argumenton en tiuj eblaj rakontoj de la [[hadito]]j.<ref>Ibn Warraq – ''Why I Am Not a Muslim'', 1995 (''Kial mi ne estas islamano'', Ediciones del Bronce, Barcelono, 2003 ISBN 84-8453-146-5)</ref> Poste li edziĝis al [[Hafsa]], al [[Zajnab bint Ĝahŝ]] (kiu estis edzino de lia adopta filo Zaid dum malpli ol unu jaro kaj divorcis de li), al Ramla, filino de estro, kiu batalis kontraŭ Mohamedo, kaj al [[Umm Salama]], vidvino de islama luktinto. Li edziĝis ankaŭ kun kristanino nome [[Marijah al-Kibtia]] (Maria, la kopta), kaj kun ŝi li havis alian filon post translokiĝi al [[Medino]]. Tiu sepa kaj lasta filo nomiĝis [[Ibrahim ibn Muhammad]]. Same kiel liaj fratoj, Ibrahim forpasis infanaĝe; oni diras, ke li mortis je la 17a aŭ 18a aĝ-monato. Unu de la sunaoj aŭ haditoj, nome [https://muflihun.com/bukhari/18/153 153a de la Libro 18a de la Eklipsoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211004223243/https://muflihun.com/bukhari/18/153 |date=2021-10-04 }}, rakontas, ke la suno eklipsiĝis la tagon en kiu Ibrahim mortis, kvankam Mohamedo rememorigas, ke suneklipso estas signalo nek pri morto, nek pri naskiĝo de iu ajn. Ibrahim estas la sama nomo kiel tiu de la patriarko de judoj kaj kristanoj (kaj islamanoj), nome [[Abraham]], pri kiu unu de la sunaoj aŭ haditoj, nome [https://muflihun.com/muslim/1/314 314a de la Libro 1a Islamano de Fido], rakontas, ke Mohamedo renkontis lin en la sepa ĉielo dum sia veturo tra la ĉieloj, kaj Ibrahim estas la nomo de la sepa filo de Mohamedo. Mohamedo edziĝis ankaŭ al judino nome [[Safija bint Hujaj]]. Li havis ankaŭ aliajn edzinojn, kun nepreciza nombro inter tiuj naŭ menciitaj, kiuj estas plej ofte konsiderataj de fakuloj kiel certaj, kaj pli ol dudek, kiuj estas konsiderataj de aliaj. Kelkaj el tiuj virinoj estis vidvinoj de sekvantoj de Mohamedo mortintaj en batalo, dum aliaj estis filinoj de liaj aliancanoj. Mohamedo fakte preskribis maksimumon de po kvar edzinoj por islamano, pro kio lia geedzeco al almenaŭ naŭ virinoj konstituas la nuran escepton ene de la religio kiun li mem estis disvolviginta, ĝis la apero de la [[surao]] An-Nisa en la jaro 628 kiu firmigos la jurajn bazojn de la geedzeco, divorco, heredrajto kaj orfeco.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.webislam.com/articulos/18004-surat_an_nisa.html |titolo=Webislam Tafsir de Muhammad Asad |alirdato=2021-10-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20171007142756/https://www.webislam.com/articulos/18004-surat_an_nisa.html |arkivdato=2017-10-07 }}</ref> === Listo de edzinoj === [[Dosiero:Khadijah.svg|eta|dekstre|23opx|Kaligrafio de la nomo de [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid|Ĥadiĝa]].]] Kiel mezorienta gravulo, Mohamedo havis kelkajn edzinojn, kies nombroj, nomoj kaj vivoj estas celo de debato inter fakuloj. La plej amplekse akceptitaj estas nome la jenaj:<ref>Serio Oriento-Okcidento n-ro 12: ''Je la flanko de la profeto'', [[Italo Chiussi]], [[Antverpeno]], [[Eldonejo TK/Stafeto|TK]], 1978, ISBN 90-6336-003-7, p. 93, 208-209</ref> * Ĥadiĝa, [[Ĥadiĝa bint Ĥuvajlid]], ** el kiu filino [[Fatima bint Muhamad]] * Saŭda, [[Saŭda bint Zama]] * Aiŝa, [[Aiŝa|Aiŝa bint Abi Bakr]] * Hafsa, [[Hafsa bint Umar]] * Zajnab, [[Zajnab bint Ĥuzajma]] * Umm Salama, [[Umm Salama Hind bint Abi Umajja|Hind bint Abi Umajja]] * Zajnab, [[Zajnab bint Ĝahŝ]] * Ĝuvajrija, [[Ĝuvajrija bint al-Harith]] * Rajhana, [[Rajhana|Rajhana bint Zajd]] * Safija, [[Safija bint Hujaj]] * Umm Habiba, [[Ramla bint Abi Sufjan]] * Marijah, [[Marijah al-Kibtia]] * Majmuna, [[Majmuna bint al-Harith]] === La morto de Mohamedo === [[Dosiero:Siyer-i Nebi 414a.jpg|eta|250px|maldekstre|Morto de Mohamedo en la turka verko ''Siyer-i Nebi'' de 1596.]] Post mallongdaŭra malsano, Mohamedo mortis la 8an de Junio 632 en la urbo Medino estante sesdek-tri-jaraĝa. La malsano estis tradicie atribuita al engluto de viando venenigita. Tio okazis tri jarojn antaŭ lia morto, post la falo kaj subpremado de la estroj de Ĥajbar fare de la islama truparo. [[Abu Bakr as-Siddiq|Abu Bakr]], nome la patro de [[Aiŝa bint Abi Bakr|Aiŝa]], la tria edzino de Mohamedo, estis elektita<ref>Madelung, Wilferd. [https://www.worldcat.org/oclc/42854661 The succession to Muḥammad: a study of the early Caliphate] Cambridge University Press, 1997. Alirita la 29an de Julio 2020 isbn = 0-585-03966-6 oclc = 42854661</ref> fare de la estroj de la islama komunumo kiel la sukcedanto de Mohamedo, ĉar tiu estis la preferita sekvanto de Mohamedo. Ĉiuokaze, certe Abu Bakr iĝis la nova estro de Islamo. La plej parton de lia mallongdaŭra regado li pasigis batale kontraŭ nesubmetitajn tribojn, en tio kio estas konata kiel la [[Ridda-militoj]]. Je la dato de la morto de Mohamedo, li estis unuiginta la tutan araban duoninsulon<ref>[https://canalhistoria.es/hoy-en-la-historia/fallece-mahoma/ Fallece Mahoma - Historia]{{404|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 7a de Junio 2006, alirita en 15a de Oktobro 2018, Canal Historia, en hispana</ref> kaj etendinta la islaman religion en tiu regiono, same kiel en parto de [[Sirio]] kaj [[Palestino]]. Poste la sukcedantoj de Mohamedo etendis la teritorion de la araba imperio al la tuta Palestino, Sirio, [[Mezopotamio]], [[Persio]], [[Egiptio]], la nordo de [[Afriko]] kaj [[al-Andalus]]. === Posteuloj de Mohamedo === Al Mohamedo supervivis lia filino [[Fatima bint Muhamad|Fatima]] kaj la filoj de tiu kaj de lia lasta edzino. La [[Ŝijaismo|ŝijaistoj]] asertas, ke la edzo de Fatima, nome [[Ali Ibn Abi Talib|Ali]] kaj liaj posteuloj, estas la veraj estroj de la islamo. Kontraste la [[Sunismo|sunaistoj]] tute ne akceptas tiun kredon, sed respektas la posteulojn de Mohamedo. La posteuloj de Mohamedo estas konataj laŭ diversaj nomoj, kiaj [[sajido]]j kaj [[ŝarifo]]j. Multaj estroj kaj nobeloj de la islamaj landoj, kaj nuntempaj kaj pasintaj, asertas, ke ili estas posteuloj de Mohamedo kun variaj gradoj de kredindeco, tiaj kiel la [[Fatimida kaliflando|fatimida dinastio]] de Nordafriko, la [[idrisida dinastio]] samloke, la aktualaj [[Haŝemidoj|reĝaj familioj]] de [[Maroko]] kaj [[Jordanio]] kaj la imamoj [[Ismailismo|ismailismanaj]] kiuj uzas la titolon de [[Aga Ĥan]]. == Nova religio == [[Dosiero:Cave Hira.jpg|eta|200px|dekstre|Tiu estas la kavo de Hira kie laŭ Mohamedo li ricevis la revelacion el la [[ĉefanĝelo Gabrielo]].]] Laŭ Mohamedo, li ne fondis novan religion, sed nur malkaŝis la veran religion sub la kutimaj homaj aldonaĵoj, kiuj kovras ĉiun religion. Do islamo esence estas [[judismo]] aŭ [[kristanismo]] purigita. Kristanismo, ekzemple, sen la sacerdotoj kaj sakramentoj, sen la dieco de [[Jesuo Kristo]]. Mohamedo konis kaj [[judoj]]n kaj kristanojn, sed li mem estis nek judo nek kristano. Sperte al Mohamedo, kristanismo estis plejparte la [[nestorianismo]] de [[Levantenio]], ne la [[ortodoksismo]] aŭ [[katolikismo]] de [[Eŭropo]]. Lia nova religio estos populara inter la nestorianoj, kaj konvertoj ambaŭdirekte oftis en la unuaj epokoj de Islamo. La prediko de Mohamedo estis akceptita komence inter araboj, kaj urbanoj kaj [[beduenoj]]. Mohamedo kiel la finfina profeto kaj fondinto de islamo nur montriĝis en jarcentoj postaj. Sed spite de tia puriganta [[spirito]], Mohamedo ja retenis iom da la idolkulta praktiko de la araboj por esti akceptita populare. Ekzemple, kvankam li forprenis la 360 [[idolanismo|idolojn]], kiuj staris ĉirkaŭ la [[Kaaba]], Mohamedo ne forigis la devon de pilgrimado al la Kaaba: kontraŭe, li faris la pilgrimadon devo religia de islamo. Do, kiel Jesuo kaj [[Budho]], Mohamedo ne konstruis novan religion el nenio, sed konstruis ĝin sur la tradicia religio de sia lando kaj epoko, profundigante kaj purigante ĝin. === Frua Islamo === En la tempo de Mohamedo, la araboj senĉese kaj venĝoplene interbatalis. Araboj estis ordigitaj laŭ [[klano]]j, laŭ [[Heredo (genetiko)|sango]]. Mohamedo enkondukis ion novan: [[komunumo]]n bazitan ne sur sango, sed sur fido. En la fruaj jaroj, la islamanoj funkciis kiel nova klano, sed klano algluigita ne de sango, sed de fido komuna. Aldone, la islamanoj, spite de diverseco de sango, promesis ne interbatali, kaj fakte interbatalo inter islamanoj estis dekomence malpermesita. [[Dosiero:Masjid Nabawi The Prophet's Mosque, Madina.jpg|eta|230px|maldekstre|La Moskeo de la Profeto en Medino. La emfazo de islamanoj al Mekko ofte forgesigas, ke Islamo mem plie naskiĝis en Medino, kie estas la tombo de Mohamedo.]] Pro la minaco de la nova klano al tradicio kaj ĝia religio, potenco kaj socia ordo, Mohamedo kaj la islamanoj devis forfuĝi de [[Mekko]] en la somero de 611 al ''[[Jatrib]]'' ({{lang-ar|يثرب|t=''Jaṯrib''}}, nun [[Medino]], "[la] urbo"). Tio estis la ''[[heĝiro]]'' ("fuĝo"), kiu markas la komencon de la [[islama kalendaro|islama erao]]. Estis en Medino kie Mohamedo fondis la unuan [[moskeo]]n (islama [[preĝejo]]), kiu fariĝis la modelo por ĉiuj postaj moskeoj. Sed kvankam Mohamedo kaj la islamanoj nun estis en Medino, Mekko ankoraŭ batalis kontraŭ Mohamedo, ĉar nun la islamanoj subtenis sin per rab-atakoj kontraŭ la [[karavano]]j kiuj vojaĝis al Mekko. Mohamedo fine venkis la armeon de Mekko en [[627]] en la [[Batalo de la Tranĉeo]]. Tiam islamo disvastiĝis kiel fajro tra Arabujon. En [[630]] li kaptis Mekkon. Ĉar la islamanoj promesis ne interbatali, la islama parto de Arabujo estis regiono de paco. Tio fortigis la islamanojn kontraŭ la aliaj araboj, kiuj estis tre disigitaj de la deziro por venĝo. Kiam Mohamedo mortis en [[632]], la plimulto de la araboj estis jam islamanoj. Kvar el la kunuloj de Mohamedo fariĝis regantoj de [[araba imperio]] granda kaj donis bazan formon al [[islama civilizo]]. === Islama imperio === Cent jarojn post lia morto, la islama imperio regis de [[Iberio]] ĝis [[Hindio]] tra multaj landoj, lingvoj kaj kulturoj. Post 200 jaroj, multe da la homoj de la imperio estis islamigitaj. Fakte dekomence araba imperio iĝis islama imperio aŭ landaro, kun aligo de multaj diversaj popoloj, lingvoj kaj kulturoj, nome persoj, berberoj de Nordafriko, grek-romianoj, ĉefe de la Bizanca Imperio, turkoj, hindoj ktp. En postaj jarcentoj Islamo atingis pli malproksimajn landojn oriente, kiel Malajzio, Indonezio, sudaj Filipinoj, Centra Azio, Balkanio ktp. == Historia signifo de Mohamedo == [[Dosiero:Al-Masjid al-Nabawi 06.jpg|eta|[[Moskeo de la Profeto]], en Medino. En tiu moskeo estas la tomboj de Mohamedo kaj de la du unuaj kalifoj, nome Abu Bakr kaj Umar ibn al-Ĥattab.]] Antaŭ sia morto en 632, Mohamedo jam estis establinta islamon kiel socia, milita kaj religia forto kaj estis unuiginta Arabion. Kelkajn jardekojn post lia morto, liaj sukcedantoj konkeris Persion, Egiption, Palestinon, Sirion, Armenion kaj grandan parton de la nordo de Afriko, kaj sieĝis dufoje [[Konstantinopolo]]n, kvankam ili ankoraŭ ne povis konkeri ĝin, kio malhelpis ilin antaŭeniri al [[Orienta Eŭropo]]. Inter 711 kaj 716 komenciĝis la luktado por la [[Al Andalus|araba konkero kaj dominado]], de preskaŭ ok jarcentoj, tute aŭ parte de la [[iberia duoninsulo]], kaj en 732, nur cent jarojn post la morto de Mohamedo, la araba antaŭeniro en la klopodita konkero de [[Okcidenta Eŭropo]] alvenis eĉ ĝis la centro de [[Francio]] kie ĝi estis haltigita en la [[Batalo de Tours|batalo de Poitiers]]. Sub la regado de la [[Gaznavida Imperio]], la islamo etendiĝis en la 10-a jarcento al la ĉefaj [[hinduismo|hinduaj ŝtatoj]] oriente de la rivero [[Induso]], en tio kio estas nuntempe la nordo de [[Hindio]]. La ekspansio de islamo pluis sen necesaj militinvadoj tra diversaj regionoj de Afriko kaj de [[Sudorienta Azio]], plej ofte pro agado de komercistoj, misiistoj kaj la prestiĝo de la povo kaj alta kulturo de la nova civilizo. Tial Islamo havas aktuale pli ol mil sescent milionojn de sekvantoj, estante la dua plej granda religio de la mondo, post nur de [[kristanismo]].<ref>[https://www.infobae.com/2014/09/30/1598324-el-mapa-del-dia-que-paises-hay-mas-cantidad-musulmanes/ Musulmanes en el mundo]</ref> Tamen, la nombro de fidelaj kredantoj (same kiel por plej parto de aliaj religioj) estas malfacile determinebla, ĉar laŭ islama regulo la [[apostateco]] devas esti punita per mortopuno. Tio povas malkuraĝigi tiujn kiuj dezirus montri sian religian identecon en zonoj de islama majoritato aŭ de deviga islama praktiko. Post la nomita ''[[Reconquista]]'' de [[Hispanio]], finigita en 1492 dum la regado de la [[Katolikaj Gereĝoj]], kaj la sekvaj devigitaj konvertoj al la [[katolikismo]] en la venontaj jaroj (per trudo de ampleksaj sektoroj de la [[katolika eklezio]]), la islamaj bildoj, konstruaĵoj kaj institucioj estis malakceptitaj kaj forviŝitaj oficiale kaj absolute. Multaj [[moskeo]]j estis konvertitaj en kristanaj [[preĝejo]]j, kiel la fama [[Moskeo de Kordovo]], kaj simile okazis en aliaj landoj kie la islama religio perdis hegemonion, kiel en parto de Balkanio aŭ Hindio. Kontraste en multaj aliaj lokoj kie same Islamo perdis hegemonion, ĝi povis konservi ĉu la praktikon ĉu tradiciojn ĉu moskeojn mem, kiel en [[Albanio]], [[Bosnio]] kaj eks-sovetaj respublikoj (eĉ tra komunisma epoko), aliaj zonoj de Hindio, Ĉinio ktp. == Kulto al Mohamedo == Islamanoj sentas amon kaj praktikas adoradon de Mohamedo (notu, ke la tradicia, eĉ zamenhofa, Esperanta literumo de la sama vira nomo estas Mahometo, sed ekzistas ankaŭ aliaj literumoj, plene esperantigitaj, kiel Muhamado, aŭ nur transliterumitaj per Esperantaj literoj, kiel, ekzemple, Muhammad): [[Dosiero:Muhammad Salat.svg|eta|maldekstre|"Muhammad" verkita en "thuluth", skriba variaĵo de islama [[kaligrafio]], arto disvolvigita kiel surogato de pentraĵoj. Oni legas el dekstra flanko en pli dika streko kvar konsonantoj: m-h-m-d, el kiuj la du mo-j estas la du bukletoj, dum la ho estas la preskaŭ fermita angulo en suba dekstra kadrangulo kaj la do estas la fina bildo maldekstre. La vokaloj estas montritaj kiel pli maldikaj bildoj, nome u super la unua mo, a kiel rekta strieto super la ho kaj super la dua mo, kie estas krome simboleto kiu markas duobligon de tiu mo, kaj super la fina do estas cirkleca simboleto kiu signifas, ke tiu fina konsonanto estas senvokala.]] * Parolante pri Mohamedo, la aludo estas akompanata de titoloj kiel tiu de [[Profeto]] kaj lia nomo estas sekvata de benoj al li adresitaj kaj, ĉe ŝijaistoj, ankaŭ al lia familio per la formulo "benu Dion al tiu kaj donu sian pacon" (''sal-la allahu 'alaihi (ŭa alihi) ŭa sal-lam'' {{lang|ar|صلّى الله عليه (و آله) وسلّم}}) aŭ "la paco kaj la preĝu estu kun li" (''alaihi as-salatu ŭa-s-salam'' {{lang|ar|عليه الصلاة والسلام}}). * Estas multa islama [[muziko]] adore al Mohamedo, speciale la adora muziko de la [[sufismo|sufistoj]]. Kontraste aliaj radikalaj islamaj branĉoj, kiel tiuj de afganiaj taliboj, malaprezas muzikon kiel nedeca distro kiu apartigas de la ĝusta kredo. * Kelkaj islamanoj celebras la naskon de Mohamedo per grandaj festoj, kvankam tio ne estas universala tradicio kaj kontraste multaj aliaj konsideras, ke tio estas novigo kontraŭ la spirito de islamo kaj de la koranaj preskriboj. * Krom la kanonaj historioj kaj rakontoj de la [[Hadito]], kaj kompiloj de diraĵoj pri la vivo de Mohamedo kaj de liaj kompanoj, verkitaj proksimume du jarcentojn post lia morto (al-Muŭatta kaj [[Sahih Buĥari]]), ekzistas multnombraj rakontoj pri la naskiĝo kaj vivo de Mohamedo. * Kelkaj islamaj radikalaj sektoroj konsideras reprezentadon kaj aludojn de Mohamedo, kiel dia sendito, fare ĉefe de nekredantoj kiel nepardonebla ofendo kaj atako al Islamo mem kaj eĉ kelkaj proponas perfortajn reprezaliojn eĉ mortigojn. == Bildigo == Laŭ plej ortodoksaj kaj etendaj islamaj doktrinoj kaj tendencoj, ne ekzistu bildoj de Mohamedo. Eĉ [[Ŝijaismo|ŝijaismaj]] artaĵoj reprezentas lin per malplena blankaĵo aŭ flamo. En [[filmo]]j, oni uzas nerektajn aludojn por ne montri lin en sceno. Same kiel en kristanaj filmoj oni montras Dion mem, dum Jesuo ja aperas ofte en homa fizika reprezento. En la reala arthistorio, [[bildo]]j de Mohamedo jes ja ekzistas, malgraŭ la malpermeso, parte en malpli ortodoksaj islamaj rondoj, sed ankaŭ ekster islamo, parte en kontraŭislama propagando. Ekzemplo de tio estas la ilustraĵoj de [[Gustave Doré]] al la [[Dia Komedio]] de [[Dante Alighieri]], el kiuj unu bildigas Mohamedon en la [[infero]], kie la katoliko Dante lokis Mohamedon en tre malsupran lokon (iom ironie, ĉar la infero de Dante estis parte inspirita de islama tradicio). [[Dosiero:Mohammad SAW.svg|eta|250px|Senvokala bildo de la nomo de Mohamedo en araba. Tiubilde, kompare kun la antaŭa bildo supre kaj maldekstre, montras la duan mo-n per alia formo, nome la streketo centre malsupre, anstataŭ bukleto. La skribaj reprezentoj estas alternativo por grupoj kiuj malakceptas la realigon de ilustraĵoj de Mohamedo.]] La [[Korano]] ne eksplicite malpermesas la bildojn de Mohamedo, sed estas kelkaj malmultaj [[hadito]]j (komplementaj tradicioj) kiuj ja rekte malpermesis al islamanoj krei bildajn reprezentojn de homaj figuroj en ajna cirkonstanco.<ref>Sahih Muslim vol. 3, no. 5268 (p. 1160)</ref><ref>Sahih Muslim vol. 3, no .5271 (p. 1161)</ref> La majoritato de islamanoj almenaŭ en la nuntempa [[sunaismo]] kredas, ke la fizikaj bildoj de la profetoj ĝenerale devas esti malpermesataj, kaj tre speciale tiuj de Mohamedo.<ref name=Larsson>Larsson, Göran, Muslims and the New Media, 2011, Ashgate. ISBN = 978-1-4094-2750-6 p. 51</ref> La ŝlosila koncepto estas ke la islamo konsideras, ke la uzado de bildoj helpas la etendon de la [[idolkulto]], ĉar la bildo tendencas iĝi pli grava ol la koncepto mem reprezentata. En la islama arto Mohamedo kutime aperas montranta la vizaĝon kovritan per [[vualo]], aŭ simbole reprezentata per flamo; tamen aliaj bildoj, speciale de [[Persio]]<ref>Grabar, p. 19; Gruber (2005), p. 235 (el kiu datogamo), Blair, Sheila S., ''The Development of the Illustrated Book in Iran'', ''Muqarnas'', Vol. 10, ''Essays in Honor of Oleg Grabar'' (1993), p. 266, BRILL, [http://www.jstor.org/stable/1523191 JSTOR] diras "ĉirkaŭ 1250"</ref><ref>Gruber (2010), pp. 27-28.</ref> aŭ faritaj dum la registaro de la [[Otomana Imperio]], inter aliaj ekzemploj, montras lin komplete. La islama perspektivo estas tre diversa kaj kelkaj islamanoj montras sintenon kaj alrigardon pli fleksebla. Kelkaj, speciale la [[ŝijaistoj]] de [[Irano]], akceptas la bildojn se ili estas respektemaj,<ref name="GruberHaugbolle2013">Christiane Gruber: [https://www.academia.edu/4061369/Images_of_the_Prophet_In_and_Out_of_Modernity_The_Curious_Case_of_a_2008_Mural_in_Tehran Images of the Prophet In and Out of Modernity: The Curious Case of a 2008 Mural in Tehran], en Christiane Gruber kaj Sune Haugbolle ''Visual Culture in the Modern Middle East: Rhetoric of the Image'' en [http://books.google.com/books?id=pLfEClsscNIC&pg=PA25] 17a de Julio 2013, Indiana University Press, ISBN = 978-0-253-00894-7 pp. 3–31. Vidu ankaŭ [http://arthistorygradforum.tumblr.com/post/74830788716] kaj [https://www.google.com/maps/place/Motahhari+-+Modarres+Exit,+Tehran,+Iran/@35.724081,51.424456,3a,75y,90t/data=!3m5!1e2!3m3!1s89306537!2e1!3e10!4m2!3m1!1s0x3f8e015c2dbdb1c7:0x86a5a3f81513f9a2].</ref><ref>Gruber (2010), p. 253, ilustras poŝtkarton aĉetitan en 2001.</ref> kaj uzas ilustraĵojn de Mohamedo en libroj kaj arkitektura dekorado, kie la sunaistoj en kelkaj epokoj kaj lokoj, kvankam tiuj lastaj nuntempe tendencas al sintenoj de [[ikonoklasmo]] kaj al malakcepto de ajna bildo de Mohamedo, inklude tiujn kreitajn aŭ publikigitajn fare de neislamanoj. Ekde la 7-a jarcento, la nomo kaj koncepto mem de la profeto de islamo konis variajn [[stereotipo]]jn, tute diferencajn el vidpunktoj islamaj disde neislamaj. Multaj fontoj mencias stereotipojn interesitajn, troigajn aŭ foje eĉ simple eraraj. Tiuj stereotipoj foje naskiĝis en Oriento, sed estos poste adoptitaj aŭ eĉ disvolvigitaj en la okcidentaj kulturoj. En tiuj referencoj, ludas gravajn rolojn la enkonduko kaj prezento de Mohamedo kaj lian religion en Okcidento kiel falsa profeto, saracena princo, diaĵo de saracenoj, la biblia besto, skismulo de kristanismo kaj eĉ satana kreitaĵo, aŭtoro de Korano, kaj Antikristo (Kontraŭkristo).<ref>[http://journals.yu.edu.jo/jjmll/Issues/vol7no12015/Nom2.pdf Stereotypes associated with real prototypes of the prophet of Islam's name till the 19th century] Sbaihat, Ahlam, 2015, ''Jordan Journal of Modern Languages and Literature'' Vol. 7, No. 1, 2015, pp. 21-38. Alirita la 18an de Decembro 2015.</ref> ==Referencoj== {{Referencoj|2}} {|class="infobox" {{Islamo}} |} ==Literaturo== === En esperanto === * [[Italo Chiussi]], Je la flanko de la Profeto, [[Serio Oriento-Okcidento]] n-ro 12, Antverpeno, [[Eldonejo TK/Stafeto|TK]], 1978, (ISBN 90-6336-003-7) ===En franca=== * François Bœspflug, Le prophète de l'islam en images : Un sujet tabou ?, Bayard,‎ 2013 (ISBN 978-2-227-48669-0) * Thierry Bianquis (dir.), Pierre Guichard (dir.) et Mathieu Tillier (dir.), Les débuts du monde musulman, VIIe ‑ Xe siècle : De Muhammad aŭ dynasties autonomes, Presses universitaires de France, coll. « Nouvelle Clio »,‎ 2012 (ISBN 978-2-13-055762-3) * Tilman Nagel, Mahormet : Histoire d’un Arabe. Invention d’un Prophète, Labor et Fides,‎ 2012 (ISBN 978-2-8309-1450-4) * Hichem Djaït, La Vie de Muhammad, Révélation et Prophétie, t. 1, éd. Fayard, 2007 * Mohammad Ali Amir-Moezzi (dir.), Dictionnaire du Coran, Paris, Robert Laffont,‎ 2007 (ISBN 978-2-221-09956-8) * Édouard-Marie Gallez, Le Messie et son prophète, Aŭ origines de l’Islam 2 tomes, Tome 1. De Qumran à Muhammad, Tome 2. Du Muhammad des Califes au Muhammad de l’histoire, Versailles, éditions de Paris, 2004, resumo rete * Martin Lings, Le Prophète Muhammad : sa vie basée sur les sources les plus anciennes, éd. Seuil, 2002, (ISBN 978-2-02-054979-0) * Ibn Warraq (dir.), The Quest for the Historical Muhammad, eld. Prometheus Books, 2000 * Jacqueline Chabbi, Le Seigneur des tribus. L’Islam de Mahomet, Paris, éd. Noêsis, 1997, (préface d’André Caquot) * Maxime Rodinson, Mahomet, Seuil, Paris, 1968, rééd. 1993 * William Montgomery Watt, Mahomet à Médine, éd. Payot, 1989 * William Montgomery Watt, Mahomet à La Mecque, éd. Payot, 1989 * Roger Arnaldez, Mahomet, éd. Seghers, 1975 ===En hispana=== * Armstrong, Karen (2005). Mahoma, biografía del Profeta. Barcelona: Tusquets. 84-8310-432-6. * Al-Mubarakfuri, Safi Urrahman (2003). El Néctar Sellado. Riyadh: Dar-us-Salam. 9960-897-55-9. * Vernet, Juan (1994). Mahoma. Barcelona: Planeta De Agostini. 8439540493, 9788439540496. * Cansinos Assens, Rafael (2006, papera libro; 2011, eBook.). Mahoma y el Koran. Madrid: Arca Ediciones. 8493497630, 9788493497637; eBook: 9788493951344. ===En [[araba]]=== موقع نبي الرحمة. اعرف نبيك رسول الله أماكن ثلاثية الأبعاد: موقع ولادة خاتم المرسلين بمكة - جولة افتراضية. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=muhama|ReVo titolo=Muhamado / Mohamedo}} * [[Islamaj terminoj]] * [[Apero de Islamo]] * [[Abu Bakr]] * [[Mohamedo (nomo)]] * [[La fanatikismo aŭ Mahomedo la profeto]] estas tragedio de [[Voltaire]] {{Trad|es|Mahoma|138856700}} {{Leginda|jaro=2021 |monato=11 |tago=19}} {{Havenda artikolo|Mohamedo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Mohamedo| ]] [[Kategorio:Islamo]] [[Kategorio:Historio de Islamo]] [[Kategorio:Korano]] [[Kategorio:Fondintoj de religioj]] [[Kategorio:Profetoj]] [[Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio (Infero)]] [[Kategorio:Kurajŝoj]] [[Kategorio:Araboj]] p8ngs3zi4y0rz1zl18ofg5ptxxsc72p 0 85692 9351090 8874532 2026-04-11T10:51:25Z Crosstor 3176 /* Renomaj personoj */ 9351090 wikitext text/x-wiki '''Mereni''' [merenj] (hungare: '''Kézdialmás''' kezdialma:ŝ) estas komunumo en Rumanio nordoriente de [[Târgu Secuiesc]]. Administre ĝi apartenas al [[Lemnia]]. ==Loĝantaro== En [[1910]] ĝi havis 1 328 loĝantojn (hungaroj), en [[1992]] 970 (99% hungaroj). ==Historio== Ĝia unua skriba mencio estas en [[1567]]. Ĝis [[1919]] kaj inter [[1940]] kaj [[1944]] ĝi apartenis al [[Hungario]] (''[[Háromszék (reĝa departemento)|Háromszék]]''). ==Fonto== *[[Magyar nagylexikon]], 1-18., 1993-2004, Budapest. *[[Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)]] == Renomaj personoj == * [[Didák Sámuel Kelemen]], hungara minoritano * [[Frigyes Kelemen]] (Mereni, [[8-a de septembro]] [[1924]] – [[6-a de junio]] [[1979]], [[Kluĵo]]): fizikisto. * [[Edit Mózes-Finta]] (*[[20-a de februaro]] [[1945]]): pentristino, grafikistino. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.cosys.ro/haromszek/map/map.html Mapo de distrikto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061125192448/http://www.cosys.ro/haromszek/map/map.html |date=2006-11-25 }} * [http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ Popolnombrado 2002] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080614234332/http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ |date=2008-06-14 }} {{Unua}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio]] [[Kategorio:Distrikto Covasna]] moyvle18yz67pn9gu1cfwnngpvp5jdv 0 97449 9350903 1865983 2026-04-10T23:20:06Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Chiang Kai-shek]] 9350903 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Chiang Kai-shek]] 7lg7pmmpo6ow5jki2es1e1x5ljbopn4 3 97530 9351087 9350394 2026-04-11T10:43:52Z ~2026-22334-13 255045 /* Saltvik */ nova sekcio 9351087 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = Inter la 2-a kaj 6-a de aprilo 2026 mi estas hejme sed havas gastojn kaj tial havas malpli da tempo por vikipedio, de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Do la venontan tempon mi nur la 12-an de aprilo havos vastan tempon por vikipedio kaj denove ekde la 18-a. Thomas }} <!-- <hr> {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = <!- nur por kazoj de ekstrema drameco: [[dosiero:Attention Sign Red White.svg|40ra]] -> |teksto = Ekde la 20-a ĝis 22-a de junio mi ne aŭ nur tre malmulte povas kontribui. Ekde la 23-a mi ree partoprenos. Th. Pusch }} {{-}} {{Klariga noto |titolo = <small><small>Noto</small></small> |enhavo = En la [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Rezulto|vikipedia teknikejo]] estis diskuto pri konservo aŭ forigo de tradicia aspekto de la eksteraj ligiloj en vikipediaj artikoloj, kiu laŭ mi finiĝis per malbona baloto, ne per trovo de teknika solvo, kiu ebligus liberan decidon inter du samvaloraj variaĵoj. Mi tial komence de marto 2017 ekprenis vikipedio-ferion de eble monato, eble duonjaro, eble pli longe, dum tiu tempo observos kaj minimume agetos kiel administranto, kaj post mia ebla reaktiviĝo vidos ĉu tamen eblos havi elekton inter du bonaj eblecoj pri tiu temo. Dum la intertempo mi ne povos labori pri plua bonigo de tekstoj pri komunumoj de eŭropaj ŝtatoj, ne elektos artikolon de la semajno kaj ne plenumos alian kontinue faratan taskon. :Thomas Pusch |larĝeco = 100% |pozicio = |enhav-grandeco = }} --> == Arkive == * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/uzo_aŭ_neuzo_de_la_vorto_"oblasto"|Uzo aŭ neuzo de la vorto "oblasto"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Transskribo_de nomoj_ne-latin-literaj_sen_esperantigo_al_esperanta prononco|Transskribo de nomoj ne-latin-literaj sen esperantigo al esperanta prononco]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Pludirektigoj_de_paĝoj_pri_"popolo"_al_"popola lingvo"|Pludirektigoj de paĝoj pri "popolo" al "popola lingvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Geografiaj_nomoj_en_Esperanto,_el_regionoj,_kies_lingva_kaj_politika situacio ŝanĝiĝis_post_1887|Geografiaj nomoj en Esperanto, el regionoj, kies lingva kaj politika situacio ŝanĝiĝis post 1887]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Historie:_"Litovio"_aŭ_Litvo"|Historie: "Litovio" aŭ Litvo"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Korekto_de_la_ŝablono_"Urbo_de_Germanio"|Korekto de la ŝablono "Urbo de Germanio" (urbo de) kaj de ties uzo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando"|Kategorionomoj "geografiaĵo DE aŭ EN lando" (do ekz. "Lagoj de Svislando" aŭ "Lagoj en Svislando")]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Ŝablono:Informkesto administra unuo|Ŝablono:Informkesto administra unuo]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Centrigo de bildosubskriboj|Centrigo de bildosubskriboj]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Diferenco inter "dum" kaj "en"|Diferenco inter "dum" kaj "en"]] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Kategorio "sindromoj"|Kategorio "sindromoj"]] === Pliaj, unuopaj temoj laŭ jaroj: === {{Div col|cols = 4}} <small> * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2007|'''arkivo 2007''']] kun temoj ** Kategoriaj alidirektiloj ** Landaj ŝablonoj ** Ŝablono:KategorioGeografioLaŭLando ** Azova maro kaj Nigra maro ** Ĉu du apudaj adjektivoj en nomo? ** Mapo de Eŭropo ** Administranto ** Helpalvoko por germana vikipedio ** Informkesto por artikoloj * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2008|'''arkivo 2008''']] kun temoj ** Ŝablono:KategorioMontaroEnLando ** forviŝo de malplena kategorio ** "Ŝablono:Ligo el bildo" ** Naskiĝjaro kaj aĝo ** flagoj svg ** Binet ** Valdorfa pedagogio ** ebla nova portalo (pri psikologio) ** Ŝablono:Plurtone ** Vlaggen ** Informoj sur bildaj paĝoj ** diskutejo... ** Nekonscia tajpado ** Wikipedija:Hornjoserbšćina ** Plibeligo de informkestoj ** Skandinavistiko kaj Nederlandistiko ** Granda Nordia Milito ** Situo sur mapo Moldavio ** Les Halles (Parizo) *** Marko sur bildo ** Neris ** Ĉu vi ne volas/pretas kandidati kiel administranto? ** Pariza Regiono * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2009|'''arkivo 2009''']] kun temoj ** Resonkorpo ** Zoo de Londono ** Valo Owens ** Helpo bezonata ** Kato sur varmega ladotegmento ** Korono ** Okulvitra strigo ** Metropoliteno ** Kolonaj ordoj ** Homaj respondecoj ** Ĉapulteko ** Bertha Benz Memorial Route ** Vikifontaro * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2010|'''arkivo 2010''']] kun temoj ** Timo Boll ** Dosiero:Navaro-dum-1037.png ** Avatar: The Last Airbender ** Na'via lingvo ** Kriaj koloroj ** Laura Chinchilla ** Ĝermoj ** olimpika tabelo ** Ĉu vi ne volas fariĝi administranto? ** Administraj rajtoj ** Tarator ** Bonan resaniĝon! ** Peto ** Kotdivuara Esperanto-Asocio ** Vulkanologio ** Informkesto pro blazonoj? ** Helpopeto ** Translation request ** Navigilo2 ** Forigitaj kategorioj ** Saluton, sorry to bother you ** Heiner Keupp ** Ĝemelaj urboj ** Futbala mondĉampionado ** Internacia Junulara Kongreso ** Aldono de kodo ** Puĉo ** Provlegado ** Uzantobloko kaj lingva demando ** Ŝablono:Informkesto televida kanalo ** Monunuoj ** Defio ** "Rekuperi" ** "Por deletigi?" ** Alinomado de artikoloj pri gubernioj de Japanio ** "Anekti" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2011|'''arkivo 2011''']] kun temoj ** Stivardoj ** mw:Template:Languages ** SVG-Flagoj ** Leysin ** Ŭ kaj v ** Rufa kaj Ruĝa haro ** 2011 Board Elections ** artikolo "Tutmondiĝo" ** VIAF 47453644 *** Nurembergo, la 10-an de septembro 2011 ** Anstataŭo de la ŝablono projekto per la ŝablono projektoj ** Statuto de la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj kaj de la Eŭropa Centra Banko ** Distrikta reformo en Meklenburgio-Antaŭpomerio ** Tonalta lingvo ** Helle Thorning-Schmidt ** Oŭrenso ** Ŝablono:Informkesto sciencisto ** Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj ** Grandurbo * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2012|'''arkivo 2012''']] kun temoj ** Kuujjuaq (Kebekio) ** Schwarzbach (Majno) ** Litovaj personaj nomoj ** Robert ** Esperanto-Asocio de Rumanio ** Cite web ** Ŝablono:Informkesto kanada provinco-teritorio ** Kanada konfederacio ** Kiel alinomigi ĝin? ** Listo de Meksikaj ŝtatoj ** Ŝablono:Flageto ** Ŝablono:Priskribo ** Gemeinsame Normdatei (GND) ** Berlin-Lichtenberg kaj rilataj artikoloj ** Ekzekut(iv)o? ** Forigita dosiero ** Usona problemo ** Sebastian Giovinco ** Forbaro ** Malgranda problemo ** Provincnomoj ** Petr Tomasovsky kontraŭregule forigis tutan sekcion *** refaktorigita *** Forbaro ** Afiksoj en Esperanto ** Signifoplena kaj ne ekspresiva ** Cleopatra Stratan ** Article translation/collaboration request ** Pavel Stratan ** en la aŭ dum? ** Ŝablono "el" ** Ŝablono:El ** Subpaĝoj ** Foto ** Birdoj ** Tradukpeto ** Hans Georg Link ** Sinagogo ** Ŝablono:Informkesto germania komunumo ** A380 ** Bildoj pri Tibor ** Fuŝado de artikoloj en la germana vikipedio ** "Vadmaro (ĝenerale)" estis alidirektita al "Flusejo" * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2013|'''arkivo 2013''']] kun temoj ** Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo ** Top Gear ** Flago de Ĝibutio ** Ruĝaj ligiloj ** Mondoñedo ** Esperanto-movado en Vigo ** Inkludigado de balotpaĝo pri elstarigo ** Citŝablonoj *** Misfunkcio *** Parametroj en citŝablonoj ** Diskuto:Alpakao ** Diskuto pri neliberaj dosieroj ** licenco pri foto ** Hungaroj ** Kukuhorloĝo ** Artikolo Sudorienta Kvartalo de Essen ** Ŝablono:Informkesto nuklea centralo ** Trepanado ** Artikolotitoloj pri provincoj de Italio ** Pri diskuto:Titoloj de artikoloj ** Ŝablono:Informkesto lingva familio ** Scorpions ** 2012-W37 ** Forigitaj bildoj ** Star Trek oficistoj ** Justa uzo ** Aleksandro Galkin ** Gaviedoj ** Skalo de Mercalli ** Forigitaj dosieroj en Komunejo ** Alinomigado kaj forigado de alidirektiloj ** Uzanto:毛澤東的智障孫子毛新宇‎ ** Ŝablono:Bildo de la Tago2/208 ** Hispana literaturo de la Klerismo ** Germana Muzika Arkivo ** Plena informo pri justa uzo ** Unue belan kristnaskon ** diskuto pri pedofilio ** Voĉdono pri forigo de la Portalo Pedofilio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2014|'''arkivo 2014''']] kun temoj ** Kalumnio kontraŭ la administranto DidiWeidmann fare de uzanto Pangea – ĉu forbari? ** Paroleraro ** Nomoj de meksikaj komunumoj ** Pangea plu misatentas la admonojn kaj atakas ** Landnoma interkonsento ĉe la Aŭstruja Popola Partio ** Ŝablono:Distrikto Cuxhaven ** Kion vi pretus fari por portalo pedofilio? ** Realŝuto de viaj bildoj al Komunejo ** Averto ** Georg Sauerwein‎‎ ** Amasa alinomigado ** Re:Rebonvenon ** Ĉefkatedralo ** Ektopia gravedeco ** Esperantaj prefiksoj en la germana vikipedio ** San Pedro ** Svisa instituto de esplorado pri eksterlando ** Neliberaj dosieroj ** Jenő Kuncz ** Santo Domingo Petapa ** Absurda batalo kun KuboF ** Ŝablono:El ** Amt Schenkenländchen‎‎ ** Ŝablono:Citaĵo el la reto ** Por ADLS ** Dankon pro la novaj kategorioj pri sportoj ** Kirko ** Katedralo de Brno ** Modulo:Portalo/bildoj/alternativaj nomoj‎‎ ** Kontakto ** Tekstaj librokovriloj ** po ** Eraro/ĝisdatigo Amri Wandel ** Pri resumo ** Weyhusen ** Tahirih ** Kemia ŝablono ** Liv and Maddie ** Kirko ** Big Hero 6 (film) ** Preĝejo Sankta Marteno (Laives) * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2015|'''arkivo 2015''']] kun temoj ** Paulo Casaca ** Tradukpeto por meta-vikio ** Subpaĝo de uzanto ** Eraro "zoologia ĝardeno">"bestoscienco" ** Tonlingvo ** Malŝalto de la x-sistemo ** Graflando/duklando ** Frank Christoph Schnitzler ** Vestfalia Paco ** Termina problemo ** Deletion request ** Jonas Marx ** Lingvoj de okcidenta Afriko ** Kotafonua lingvo ** Nudbrankuloj ** Du kategorioj pri unu tempo / redirektiloj al kategorioj ** Ŝablono <nowiki>{{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|081260020}}}}</nowiki> ** Fotoj pri teatraĵoj de Anton Ĉeĥov kaj Pavel Ŝumilov ** Artikolo de la semajno ** <nowiki>{{Lang-en}}</nowiki> en Encyclopedia of Judaism‎‎ ** Ĉu kunigi? ** Mario Puzo ** Fermo de proponoj por elstaraj artikoloj ** Helpaj ŝablonoj ** Investitura kontroverso ** Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj ... ** Chantal Gacond ** Reinfeld en Latvio ** Francaj arondismentoj kaj kantonoj ** Turingio ** Ans (Belgio)‎ ** Artikoloj pri la provincoj de Belgio kaj pri ties municipoj ** Henegovio * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2016|'''arkivo 2016''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2017|'''arkivo 2017''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2018|'''arkivo 2018''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2019|'''arkivo 2019''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2020|'''arkivo 2020''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2021|'''arkivo 2021''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2022|'''arkivo 2022''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2023|'''arkivo 2023''']] * [[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch/Arkivo_2024|'''arkivo 2024''']] </small> {{Div col end}} <br/> <div style="background-color: #f0f8ff; border: 1px solid #808000; padding: 5px; {{kesta ombro}}">'''{{centre|[[2025]]}}'''</div> == (stacidomo) == Saluton! Mi malfaris viajn alinomadojn koncerne stacidomojn [[Mariupol-Sortuvalnij (stacidomo)]] kaj [[Mariupol-Port (stacidomo)]] - la apartigilo "(stacidomo)" estas necesa por aperigi ilin en [[Listo de fervojaj stacioj en Ukrainio]] kaj pli ĝenerale povas utili en aliaj okazoj (ekz. {{stacidomo|Mariupol-Port}}, t.e. ĉiufoje kiam uzatas ŝablono {{Ŝ|Stacidomo}}). [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 03:59, 6 jan. 2025 (UTC) : {{re|Dominik}} Bone! Mi ĝenerale agas laŭ la principo ke titoloj estu "ne pli komplike ol necese": se estas artikolo pri kvartaleto "Mariupol-Sortuvalnij" aŭ "Mariupol-Port" (ĉe ni ne estas) kaj aldona teksto pri la stacidomo tie, tiam la aldonaĵo (stacidomo) necesas, alikaze ne. Sed kompreneble mi ne tiom orientiĝas pri la funkcio de la ŝablono {{Ŝ|Stacidomo}}. Do se ŝablono estas tiom trikita ke ĝi bezonas la aldonaĵon, tiam tio estas bona argumento ke ĝi jes estas necesa kaj ankaŭ laŭ la principo ke titoloj estu "ne pli komplike ol necese" ĝi estas pravigata. Ĉio en ordo, dankon pro la atentigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:27, 6 jan. 2025 (UTC) == Modulo:Portalo == Saluton! Ŝajne vi forigis "Modulo:Portalo/bildoj/k" - nun ĉiuj artikoloj kun ŝablono {{Ŝ|Portalo Komputiko}} montras eraron: "Lua-eraro en package.lua, linio 80: module 'Modulo:Portalo/bildoj/k' not found.". Ĉu eblas ripari tion? Antaŭdankon. [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 07:43, 8 jan. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Mi fakte jam rimarkis ke io misas, kiam mi volis meti {{ŝ|ĝermo|kino}} kaj estis sama fuŝo kiel ĉe vi, sed mi ne tuj konjektis kio povus esti la kaŭzo de la misfunkcio kaj simple metis iun alian taŭgan temvorton en la ĝerman ŝablonon. Mi tre miris kiel la forigo povis okazi, ankaŭ ne trovis iun noton en la protokolo de miaj kontribuoj (klare, forigo ne estas kontribuoj), sed fine mi trovis la protokolon de ĉiuj forigoj kaj tie vidis ke mi estis tre petita malplenigi ĉiun enhavon de "tujaj forigoj"), kaj tion faris la 31-an de decembro frumatene, principe zorge kontrolante ke ĉiu peto de tuja forigo estas fakte pravigita. Sed en la listo estis la forigendaj eroj :□ <nowiki>07:00, 31 dec. 2024 ThomasPusch forigis paĝon Ŝablono:Situo sur mapo Usono Bostono (enhavis: '{{Forigu tuj|Ĝ6|Eraro}}') (vidi/malforigi)</nowiki> :□ <nowiki>07:00, 31 dec. 2024 ThomasPusch forigis paĝon Modulo:Portalo/bildoj/k/dokumentado (enhavis: '{{forigu tuj|Modulo:Portalo/dokumentado Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Modulo:Portalo}}') (vidi/malforigi)</nowiki> :Kaj ial kun la forigo de Modulo:Portalo/bildoj/k/dokumentado ankaŭ tute kontraŭvole forviŝiĝis la modulo Modulo:Portalo/bildoj/k mem. Estas bone kontroli ke la teknika eraro vere ne okazis du- aŭ plurfoje - sed bonŝance estis nur unika kazo. Malfari la forigon kompreneble estas neniu ajn problemo, se oni ekkonsciis kaj detektis la problemon. Tial koran dankon pro via atento kaj atentigo! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:25, 8 jan. 2025 (UTC) ::Dankon pro la rapida riparo. Nun {{Ŝ|Portalo Komputiko}} bone funkcias. [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 13:31, 8 jan. 2025 (UTC) ==Kia kuracisto?== Saluton! Kiun nomon havas tiu kuracisto, kiu ne laboras en hospitalo, sed havas kuracejon kaj ne estas privata kuracisto? Se homo malsanas, kaj la afero ne estas urĝa aŭ ne estas akcidento, la homo iras al la kuracejo, kaze de febro vokas tiun kuraciston kaj akceptas lin en sia loĝejo. En Vp mi trovis nur unufoje "hejma kuracisto" sen ligilo. Nuna hungara esprimo estas háziorvos, sed mankas pri tio artikolo. Ĉu en aliaj lingvoj? --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:06, 9 jan. 2025 (UTC) :{{re|Crosstor}} Goglo-tradukilo por traduko de la vorto háziorvos proponas la vorton "familia kuracisto", kiu aspektas tute taŭga propono. En Germanio kaj ŝajne en tuta okcidenta Eŭropo jes ekzistas la vorto "Hausarzt", laŭvorte "hejma kuracisto", fakte "kuracisto de ĝenerala medicino" aŭ "ĝenerala kuracisto" ([[d:Q6500773]]), sed apenaŭ plu ekzistas la servo ke kuracisto de ĝenerala medicino forlasus sian praktikejon kaj pene vizitus malsanan pacienton - eble ankoraŭ en tre malurbaj regionoj kaj se la kuracisto dum jardekoj konis la pacienton. Normalkaze ekzistas servo de emerĝencaj kuracistoj, la deĵoro alternas ĉiutage kaj estas tre malŝatata de la kuracistoj premataj al ĝi, de tuta regiono kiuj akompanate de ŝoforo vizitas dube krizajn pacientojn kiuj ŝajne ne tiom krize malsanas ke oni tuj transportus ilin al hospitalo, kaj tiam decidas kion fari. Do povas esti ke en vikipedio tute ne ekzistas la koncepto de "hejme vizitanta familia kuracisto", ĉar la servo tiom rariĝis (kvankam historie la servo pli oftis kaj jes bonus havi tekston pri la historia servo). La vorto "familia kuracisto"/"hejma kuracisto" (do kuracisto por ĉiuj anoj de la familio, sen specialiĝo) povas facile kompreniĝi sinonimo al "ĝenerala kuracisto", sed la vikidatuma koncepto [[d:Q6500773]] sendube celas kuraciston ne en hospitalo, kiu unuavice laboras en sia praktikejo - kien ja per [[ambulanco]] ankaŭ eblas transporti nemoveblajn maljunulojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:20, 9 jan. 2025 (UTC) == Pliaj finnaj temoj == '''ATENTU:''' Mi ĝis almenaŭ fino de februaro ne havos tempon por pliaj finnaj temoj, tiel mi grupigis lastajn notojn en keston kaj petas ankaŭ eventualajn postajn notojn meti tien. Ekster la kesto mi senkomente forigos ilin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 17 jan. 2025 (UTC) <br/> {{teksto en skatolo - komenco|1=Pliaj finnaj temoj}} == Utö == [[Utö]] ne apartenas al [[Alando]]. [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.201.239|193.210.201.239]] 04:00, 17 dec. 2024 (UTC) :Prave. La ruĝa punkto en la informkesta mapo bone montras tion. Tamen, via forbariĝo daŭre validas, kaj mi ne povas pravigi ne vidi tiom multajn redaktojn kiel hodiaŭ frumatene. Tial mi tamen devas fermi ankaŭ tiun kanalon, kaj devas alvoki vin ne tiom malferme kontribui per samaj temoj kiel ĉiam antaŭe, tiel ke ĉiu ajn kiu vidas la protokolon de "lastaj ŝanĝoj" tuj konjektos ke vi estas "la forbarito". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:43, 17 dec. 2024 (UTC) ::Kompreneble, per viaj antaŭaj agadoj kiuj sekvigis vian forbaron kaj via daŭra meto de finnlandocentraj temoj vi daŭre perfortos iun administranton aŭ individue revizii ĉiun vian redakteton, kio signifas ade kaj ade altiri la atenton de iu aliulo al la finnlandocentraj temoj, kvankam ankaŭ ekzistas aliaj prilaborendaj temoj - aŭ vi provokos ke iu kun malpli da [[stoikismo|stoika]] pacienco ol mi ĝenerale dum la lastaj monatoj tuj bloke forigos ĉiujn kontribuojn de ĉiu anonimulo kies redaktado supozigas ke estas malatento kaj neglekto de forbariteco. Tio povas esti iu alia inter la nun dek administrantoj, aŭ povas esti mi kiam mi simple ne havas tiom da tempo individue lukse revizii ĉiun vian paŝon. En tio unu redakto en unu monato aŭ en kvaronjaro ne estos granda problemo, sed longa listo de redaktoj el nur unu nokto estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:05, 17 dec. 2024 (UTC) El la artikolo [[svedlingvaj finnlandanoj]]: "Antaŭe el ili multaj apartenis al la reganta supra socia tavolo de Finnlando." Post tio estu teksto: Respondante la sveda estis tra multaj jardekoj la plej grava lingvo en la altkulturo kaj administro de Finnlando. Multaj finnlandaj areoj svediĝis lingve, ankaŭ iuj areoj, kiuj nun havas grandan finnparolantan plimulton – ankaŭ marborda reĝiono de Uusimaa svediĝis lingve kaj nur en la 20-a jarcento la areo lingve refinniĝis." == Forbaro == En Vikipedio, blokado NENIAM estas PUNO sed preventa rimedo. - sen subskribo, 28 dec. 2024 :Vi pravas, sed la homoj kiuj post multaj admonoj kaj portempaj forbaroj de nur izolitaj salutnomoj fine decidis tute forbloki vin, tute faris tion kun preventa motivo: simple la damaĝo estis tiom granda kaj la investenda laboro por ĉiam denove ripari la fuŝojn per iuj volontuloj iĝis tiom granda, kaj aliaj gravaj taskoj suferis pro labormanko, ke simple neniu plu pretis toleri la provokan ludon. Vi pravas demandi kiam eblos doni al vi tute novan ŝancon, ĉar ankaŭ plurjara kompleta forbaro devos iam finiĝi. Via bloko komenciĝis en somero 2023, kaj en somero kaj aŭtuno 2024 ankoraŭ estis multaj kontraŭregule plantitaj paĝoj de vi, kiuj kaŭzis multajn riparajn redaktojn per aliaj uzantoj. Ĉiuj misaj salutnomaj redaktoj de 2023 kiuj ne sekvigis globalan forbaron, sekvigis 3-jaran forbaron en la esperanta vikio, do ĝis printempo aŭ somero 2026. Tial fakte tiam estas la momento kiam eblas diskuti pri forpreno de la blokado. Sed eĉ kiam vi dumtempe plu provas malgraŭ la forbaro kontribui, atentu pri kvalito de la kontribuoj, do ne nur ne meti rasismajn vulgaraĵojn kaj provokaĵon, sed aldoni informkestojn, kategoriojn, bildojn, almenaŭ meti tri plenajn frazojn, tiam kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}}, se taŭgas ankaŭ meti eksterajn ligilojn kaj referencojn... Simple meti paĝetojn tiel ke ili havas ŝancon resti sen aldona prilaboro de aliulo... Mi komprenas ke vi sentas forbaron de 15 tagoj puno, despli forbaron de 15 monatoj. Sed ankoraŭ necesos kelkajn pluajn monatojn vivi kun la misa situacio, ĝis pluraj homoj konsentos ke eksperimente eblas forigi la preventan rimedon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:10, 28 dec. 2024 (UTC) == Plibonigita kalendro == Cxu en la artikolo [[plibonigita kalendaro]] estus bone menciita, ke temas pri nun vere malmulte konata afero ecx en Finnlando, kie gxi en 1845 peris grandan, strangan escepton? Mi legis multajn finnajn tekstojn pri historio de kalendaroj, sed nur en unu scion pri la plibonigita kalendaro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.200.76|193.210.200.76]] 06:36, 31 dec. 2024 (UTC) == Lestadianismo == Via plej nova redakto en la artikolo [[lestadianismo]] estas erara. En la lestadianismo vere multaj fumas. [[Specialaĵo:Kontribuoj/46.132.64.82|46.132.64.82]] 11:57, 31 dec. 2024 (UTC) :> Vidu [[Diskuto:Lestadianismo#Lestadianismo kaj tabako?]].[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:12, 11 jan. 2025 (UTC) == Hospitaloj en Finnlando == Mi dankas vin pri tio, ke vi aldonis bildon al la artikolo [[sansistemo en Finnlando]]. Mi diskutis interrete kun finna eksa menshospitalflegantino. Sxi diris, ke se mi ne prenas mensan helpon, oni POVAS finfine movigi min al mensmalsanulejo. Mi demandis, cxu al [[Malsanulejo de Malnova Vaasa]] [[Malsanulejo de Niuvanniemi]]. Sxi diris, ke sxi konsilas min por ke min oni ne devas movigi al Malnova Vaasa aux Niuvanniemi. Mi demandis, cxu estas eventuale, ke min oni devas movigi al unu el tiuj du. Sxi diris, ke tio ESTAS eventuale, se mi ne prenas menshelpon kaj tio peras, ke la mensproblemo grandigos do, ke gxin oni ne plu povos flegi en normala mensmalsanulejo. Lau sxi, mi estas pri mia menssaneco forte malsana. Mi rakontis al sxi pri Niuvanniemi. Sxi diris, ke mi NE DEVAS rakonti al sxi pri Mensmalsanulejo de Niuvanniemi, cxar sxi estas eksa mensfleganto kaj tiu mensmalsanulejo, kie sxi laboris, faris multe kunlaboron kun Niuvanniemi kaj sxi ankau diskutis kun kuracistoj, flegantoj kaj pacientoj de Niuvanniemi. Sxi diris al mi, post ke mi diris, ke mi povus viziti Niuvanniemin (mi volus vidi terurajn krimulojn), ke mi ne povas fari do, cxar la pordoj tie estas sxlositaj. Mi diris, ke al Centralmalsanulejo de Meza Finnlando kaj al Malsanulejo de Hatanpää (cxefa malsanulejo de la [[Universitata malsanulejo de Tampere]]) oni povas iri libere, sed sxi klarigis, ke en tiuj malsanulejoj oni ne flegas kolerigajn perfortajn krimulojn - la pacientoj ne estas dangxeraj kiel pacientoj de Niuvanniemi. Laux sxi, estas tute malsama afero renkonti tia homo ol renkonti pri mense normala homo, kiu por ekzemple trafika akcidento aŭ kancero estas malsanuleje. Mi demandis, cxu en Niuvanniemi estas esceptaj tagoj tiaj, ke oni povas libere viziti. Sxi respondis, ke kompreneble ne estas tiaj tagoj - Niuvanniemi estas pintprezice zorgata malsanulejo, kie pordoj estas sxlositaj kaj la sxlosilojn havas nur la personalo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/46.132.72.213|46.132.72.213]] 22:13, 3 jan. 2025 (UTC) :Cxu vi povus kiel kuracisto doni iujn komentojn? Lau [[Tuomo Grundström]] povus esti bone, ke vi diskutu kun mi. Cxu vi povus diskuti kun mi en Facebook? https://w w w . f a c e b o o k.c o m/profile.php?id=100013657266166 ::En Niuvanniemi estas tia regulo, ke membro de la personalo neniam sole iras al cxambro de paciento sed cxiam estas minimume du membroj de la personalo vizitante cxambron de paciento. [[Specialaĵo:Kontribuoj/46.132.72.213|46.132.72.213]] 23:43, 3 jan. 2025 (UTC) :: Tuj forbarenda interalie pro [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto:Moldur&curid=136702&diff=8970834&oldid=8937445 ĉikanado]. '''Mi forte malrekomendas FejsBukon'''. Vi estas globale forbarita DO NE RAJTAS REDAKTI IUN VIKION DE WMF. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:19, 3 jan. 2025 (UTC) ::: Ho ve, mi estis horon ne ĉe la komputilo, kaj jam vi denove transpaŝis la regulojn: Tute mallonge nun - Laŭ la reguloj de forbariĝo ne eblas redakti dum daŭro de forbariĝo en vikipedio: tial la 500-a forbaro ne eviteblas. {{farite}} Mi respondetos al vi morgaŭ sur mia diskutpaĝo, tute koncize (resumo: Facebook certe ne), nun mi tute ne havas tempon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:01, 4 jan. 2025 (UTC) ::::Jen mia noto al la demaninto: Mi jam donis al vi konsilojn, nome, ne ĉiam remaĉi la samajn fiksajn ideojn, sed preni tute novajn temojn, pensojn, ekzemple en Vikipedio nur skribi pri Sudameriko aŭ pri Oceanio. En la reto estas neniu baro kontraŭ tio, kaj volontula projekto kiel Vikipedio malferma al principe ĉiu (kiu ne antaŭe ekscese mispaŝis kaj tial estas forbarita) havas malaltan sojlon de kunlaboro kaj necesas nur bridi la proprajn provokajn impulsojn en la kapo. Sed la samo kompreneble ankaŭ validas por la "vera vivo", nur ke tie estas pli malfacile "rajti kunlabori" en iu metiejo. Certe mi ne diskutos kun vi per iu ajn kanalo. Mi ekinteresiĝis pri Vikipedio, ĉar mi volis iom havi malpezan ekvilibron al la psikiatraj tensioj, halucinoj kaj problemoj - sed nun estante administranto mi en la administra funkcio havas ofte tro da kontaktoj al psikiatraj tensioj kaj problemoj ... esti administranto bezonas senfinan paciencon, kaj senfina pacienco ofte interne mankas al mi. Sed tio ne estas via temo. Por vi, ŝajnas ke entute diskuti ne helpos, ĉar per multvorta babilado vi ne ŝanĝos viajn malvastan "pensan pejzaĝon". La ŝlosilo estas ekagi, per manoj, ekmovi, per sporto kaj fizika moviĝo ... Se vi daŭrigos kaŝe meti esperantlingvajn frazojn pri finnaj vilaĝoj aŭ luteranaj radikaluloj, vi ĉiam pli rapide nur vidos stop-ŝildon kaj ne interne kreskos. Se la stop-ŝildo ne venas tuj, tiam nur, ĉar mi kaj la aliaj 9 administrantoj ne sufiĉe zorge plenumas la tedan taskon daŭre patroli la paĝojn pri trolado. Vi nepre bezonas pli socie akcepteblan koncepton pri kiel vi forigas vian enuon. Mi ĝojus se tio eblus sen esti forŝlosita, en eksterhospitala helpa institucio. En Vikipedio, mi neniam iĝos via terapiisto, ĉiam tenos la malagrablan funkcion simple reforbari vin, kaj ĉiu alia uzanto same havos tiun malagrablan funkcion. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:54, 4 jan. 2025 (UTC) == Uuno Turhapuro == Ĉu en la artikolo pri la fikcia rolo [[Uuno Turhapuro]] oni povus rakonti, ke Uuno Turhapuro naskiĝis en 1946 kaj kreskis en sudfinna kamparo? Plejon el sia prenskreskula vivo li loĝis en Helsinko. Lia nomo Uuno estas elektita, ĉar ''uuno'' estas ankaŭ finna parollingva vorto, kiu signifas stultulon. [[Specialaĵo:Kontribuoj/46.132.76.230|46.132.76.230]] 22:15, 5 jan. 2025 (UTC) :Ne eblas rakonti tion sen konvinka kaj alirebla referenco, kiu pruvas ke la aserto veras: miaj retaj serĉoj nur informas ke la finna vorto "uuno" signifas "forno"n, kaj "naskiĝjaro" de fikcia rolo ankaŭ estas tre specifa fikcia informo, pri kiu mi same ne trovis konfirmon. Kio jes mankis en la e-lingva teksto, estas foto: kvankam multaj fotoj loke alŝutiĝis al la finna kaj angla vikipedioj kaj ne uzeblas en aliaj projektoj, tamen iuj ankaŭ estas en la vikimedia komunejo nun, libere uzeblaj, kaj unu el tiuj bone montras la vizaĝon de la fikciulo en televida programo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:43, 6 jan. 2025 (UTC) ::Kompreneble nenio ŝanĝiĝis en la regularo, do mi ankaŭ devas forbari la kanalon 46.132.76.230. Se vi vidas tiun ĉi noton, ankoraŭ atentu pri paĝo [[Diskuto:Kitee]]! Tamen daŭre mi rekomendas, ke vi ne tiom redaktu pri finnaj temoj, sed ekkonu por vi pliajn temojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:18, 6 jan. 2025 (UTC) == Johannes == Kial estas idiotisme diri Vihtori Torolainen? https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Johannes_Virolainen&diff=prev&oldid=8883156 En 2003 iu komencigis en la finna Vikipedio la artikolon Johannes Virolainen: "Johannes Virolainen (aux ludeme Vihannes Jorolainen [Legomo el Joro]) kreis la devigan svedan en finnlandaj lernejoj." Mia patro diris, ke ne estas bone komencigi artikolon pri grava mujltflanka politikisto kaj forta efikanto en multaj, multaj aferoj tiel je unu afero, kiun li faris (pli bone estus unue diri, ke li estis finna politikisto kaj en pli malfrua epoko de la artikoli mencii, ke unu el liaj multaj politikaj agoj estis krei la devigan bazlernejan svedan). Krome pacxjo diris, ke ne estas aferece tial tuj mencii kromnomon. Lau li, kiam li estis en popollernejo (kansakoulu, folkskola, https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu, https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola) la sxerco estis ordinara, kian oni uzis vere ofte, sed gxi ne estas bona en enciklopedia artikolo pri politikisto. [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.196.213|193.210.196.213]] 05:58, 10 jan. 2025 (UTC) Cxu mia patro pravis laux vi? [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.196.213|193.210.196.213]] 06:06, 10 jan. 2025 (UTC)https://eo.wiktionary.org/wiki/l%C3%A4roverk Via patro tre pravis, kompreneble. Vi ne sukcesos ne ĉiam reveni al viaj samaj malnovaj ideoj, ĉu? Tio obsedo je malmultaj ideoj estas ĝuste tio kio limigas vian vivon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:09, 10 jan. 2025 (UTC) La komenco de la artikolo en 2003 inkludis krome aserton: "Ei itse osannut ruotsia" (ne mem sciia la svedan). Kompreneble tio ne povas pravi - Virolainen lernis en oppikoulu/läroverk (https://eo.wiktionary.org/wiki/oppikoulu, https://eo.wiktionary.org/wiki/l%C3%A4roverk) faris mezlernejfinan ekzamenon (https://eo.wiktionary.org/wiki/ylioppilaskirjoitukset, https://eo.wiktionary.org/wiki/studentexamen) kaj sxtudis en Universitato de Helsinko. Krome plu kiam li studis en Universitato de Helsinko, la pleja universitata instrulingvo en Finnlando estis plu la sveda, la Universitato de Helsinko estis lingve finnigita en 1937, do nur du jaroj pre la [[Vintra milito]]! Sed oni povas mencii lian kromnomon, kies celo ne normale estas moki. == Lestadianismo == Cxu en la artikolo [[lestadianismo kaj kontraŭkoncipo]] povus ekzisti ligilo al [[Universitata malsanulejo de Oulu]]? [[Specialaĵo:Kontribuoj/46.132.92.125|46.132.92.125]] 16:42, 11 jan. 2025 (UTC) :Mi hodiaŭ vikipedie estas en centra Afriko kaj havas ĝuste tiom da tempo ke sufiĉas fini la 26 komencitajn paĝojn tie. Tial pri Finnlando mi nun ne havas tempon. Krome: mi ne vidus ligilon inter la temoj [[lestadianismo kaj kontraŭkoncipo]] kaj [[Universitata malsanulejo de Oulu]], kaj pri dua persona nomo de J. Virolainen: vikidatumoj kaj ĉiuj diverslingvaj vikiaj paĝoj kiujn mi vidis notas nur unu antaŭnomon. Tial necesus konvinki per bona ekstera referenco ke entute estus dua persona nomo, plej bone unue la finna, svedan, anglan kaj ankoraŭ unu tekston de "granda eŭropa lingvo", ekz. germanan aŭ francan, kaj se tie la fakto sendiskute akceptiĝos, tiam kun referenco sekvu la esperanta teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:15, 11 jan. 2025 (UTC) Mi demandis mian konatulon, konservativa luterana pastro, ke en la 19-a jarcento okazis, ke pastro neis, kiam gepatroj petis lin bapti ilian infanon pagananomulo, kiel ekzemple [[Seppo]] aux [[Ilmari]] kaj cxu la pastroj nuntempe fari do. Li respondis, ke li komprenas, ke en tiu tempo pastro do neis, sed nuntempe estas alia situacio - ne nuntempe oni volas doni tian nomon de sia infano cxar difinas kiel dio tian paganreligian figuron kaj tial ne nuntempe oni devas malapogi tiajn nomojn. Mia patro diris, ke dum en la 19-a jarcento estis en Finnlando iuj lokoj, kiuj oni servis kiel dion tiajn figurojn. [[Specialaĵo:Kontribuoj/2001:999:788:E48C:F282:DBF9:CED:A287|2001:999:788:E48C:F282:DBF9:CED:A287]] :Kaj en ''Emil i Lönneberga'' estas tekstloko, kie pastro aranĝas ''kinkerit'' (mi ne scias pri tio svedan aux esperantan nomon, mi legis finnan tradukon), kies celo estis klarigi, kiom la popolo konas la aferojn pri la Biblio kaj luterana kristanismo. Pastro demandis bienan servistinon de hejmbieno de Emil, kiuj estis la du unuaj homoj, kaj la servistino diras: Tor kaj Freja. Kaj la farmmastrino (patrino de Emil) ruĝiĝis dolore, ĉar Tor kaj Freja estas figuroj, kiujn la skandinavoj pensis kiel la du unuaj homoj pre la kristanismo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/2001:999:788:E48C:F282:DBF9:CED:A287|2001:999:788:E48C:F282:DBF9:CED:A287]] Kion mi Jaakko Leinonen faras tian, ke mi ne rajtus redakti? [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.161.94|193.210.161.94]] 22:31, 19 jan. 2025 (UTC) Tia situacio simple ne ekzistas ie ajn en la mondo: -Membroj de la granda lingva plimulto de la lando estas devigitaj instrui etan minoritatan lingvon en elementa lernejo dum multaj jaroj, kiu en la cetero de la mondo estas parolata nur en la najbara lando trans la golfeto. -por povi frekventi mezlernejon aŭ profesian lernejon, ekzemple, oni devas pli lerni tiun lingvon -por povi studi en universitato aŭ alia supera eduka institucio, oni ankoraŭ devas pli lerni tiun lingvon -scio de tiu lingvo estas postulata por sennombraj postenoj, el kiuj la plimulto ne postulas ĝin - ekzistas tuta partio en la lando, kies sola celo de ekzistado estas konservi kaj plifortigi tiun ĉi sistemon (la sistemo multe plifortiĝis eĉ post kiam la sveda fariĝis deviga ankaŭ en la elementa lernejo; ekde tiam, la devigo etendiĝis de la elementa). lernejo kaj supera mezlernejo al multaj aliaj instruejoj, kaj la devigo estis malmoligita en la universitato) - tiu lobia partio estas subtenata de nur ĉirkaŭ kvar procentoj de la loĝantaro, kaj tamen ĝi havas preskaŭ la tutan lingvan politikan potencon de la lando. -- aldonis sen subskribo je la dato 12:53, 23 jan. 2025 la IP-adreso 193.210.194.78 La informoj pri la plibonigita kalendaro venas de tiu libro: https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/7c1805a7-8bd7-4ea3-a502-5439ce4f785f/content Interesa informo en tiu libro estas ankaŭ, ke la sveda kaj finna kalendaroj havis vetermarkojn. Komence oni provis ekscii la estontan veteron el la steloj sammaniere kiel horoskopaj informoj, sed poste oni elpensis pli ruzan, pli facilan manieron. La fazoj de la luno ripetas proksimume la saman ĉiujn dek naŭ jarojn. Estis argumentite ke, simile, la vetero ripetiĝus proksimume la saman ĉiujn dek naŭ jarojn. Veterdatenoj komencis esti registritaj en almanakoj antaŭ 19 jaroj. De jaro al jaro kaj de jardeko al jardeko, la almanako ripetis la veteron de Upsalo kaj, poste en Finnlando, Turku kaj Helsinko antaŭ dek naŭ jaroj. En Finnlando, la praktiko finiĝis kun la 1886-datita almanako. La jaro 1867 estis terura jaro de malsato en Finnlando. Nur kelkaj el la plej pozitivaj veterdatenoj de 1867 estis kolektitaj por la almanako de 1886, kaj ni trafis la najlon sur la kapon, ke 1886 estis varma jaro en Finnlando. Greno estis bone akirita, tute male al antaŭ 19 jaroj. Sed la finnaj almanakoj post tiu jaro ne plu havas vetermarkojn presitajn sur ili. Kiam en la 1960-aj jaroj oni komencis plani unuigon de la popollernejo, la ''keskikoulu'' kaj la ''kansalaiskoulu'' estis klare, ke oni devis ekuzi absolutan devon lerni almenaŭ unu fremdan lingvon, devon, kia ekzemple en Svedio jam estis. La ĉiuj lernejreformaj komitatoj rekomendis, ke aŭtomate deviga fremda lingvo en ''peruskoulu'' estu en la finnlingvaj lernejoj nur la angla kaj en la svedlingvaj lernejoj nur la finna kaj en la finnlingvaj estu libervola instruo de la sveda kaj en la svedlingvaj libervola instruo de la angla, '''sed cxar por komencigi ''lukion'' post la ''peruskoulu'', oni devus scii la svedan, la plano havis tian problemon, ke la finnlingvaj lernejoj en '''peruskoulu''' jarojn pre la fino de tiu lernejo devus decidi, cxu ili provos iri al ''lukio''.''' Kvankam la granda plejo el la spertuloj la devigan svedan en la finnlingvaj lernejoj ''peruskoulu'', la parlamento printempe 1968 akceptis la leĝon pri la fundamentoj de la nova lerneja sistemo tiel, ke iĝis devo lerni en ''peruskoulu'' du fremdajn lingvojn, el kiuj unu devas esti la alia enlanda lingvo. En tio efikis krom la Sveda Popola Partio [[Johannes Virolainen]], kiu forte kredis, ke la deviga sveda peras, ke Svedio helpas Finnlandon. Oni ekuzis la novan lernejan sistemon iom post iom en diversaj partoj de la lando en 1972–1977. aldonis sen subskribo je la dato 09:39, 30 jan. 2025 la IP-adreso 193.210.200.226 :Ankoraŭfoje: Bonvolu ĉiam subskribi viajn notojn per <nowiki>~~~~</nowiki>, aldoni ĝin en la kesto (mi ĉiukaze tute same vidos ĝin kaj ĉiukaze ne havos tempon baldaŭ legi kaj reagi), ne ekstere de ĝi, kaj tiam aldone vi devos alkutimiĝi ke mia respondo venos nur post iom da semajnoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 23 jan. 2025 (UTC) == Hieraŭ == Hieraŭ denove deklaris la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]] novan postulon: la deviga sveda devas komenci jam pre la antauxlernejo (https://yle.fi/a/74-20141342). Oni menciu tion en la artikolo [[sveda lingvo en Finnlando]]. [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.192.77|193.210.192.77]] 10:17, 5 feb. 2025 (UTC) Templinio: *Antaŭ la transiro al la baza lerneja sistemo, kiu okazis inter 1972 kaj 1977: la sveda estis deviga en la lernejo oppikoulu/läroverk sed ne en la lernejo kansaskoulu/folkskola (ĝi estis sesjara bazlernejo, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo oppikoulu/läroverk estis kutime nur kvar/aŭ kvin jarojn en la lernejo kansaskoulu) *bazlerneja reformo 1972-1977: ĉiuj devas lerni la svedan almenaŭ tri jarojn *1978: estas aldonita deviga sveda lernado en la universitato *1980-aj jaroj: deviga sveda komencas validi por ĉiuj faklernejoj kaj komercaj lernejoj *1987: deviga sveda fina ekzameno estas aldonita al ĉiuj universitataj diplomoj *2016: La sveda estas deviga en la unua parto de bazlernejo (finna bazlernejo konsistas el du partoj) *2024: la deviga sveda en la sepa klaso de la bazlernejo pliiĝas, kaj la svedlingva prezidento de la respubliko (lia familia radiko estas en la svedlingva Ostrobotnio) postulas la devigan svedan en la elementa lernejo jam por la unua klaso kaj rakontas, ke li kaj lia edzino ne parolas la finnan al siaj infanoj. *2025: La Sveda Popola Partio de Finnlando komencas postuli devigan Svedion por infanoj sub lerneja aĝo. :Fonto? TP ::https://www.youtube.com/watch?v=0JWrqpRD3mw "deviga sveda ne malpliiĝos - la Sveda Popola Partio de Finnlando (RKP/SFP) volas, ke oni instruu la svedan jam en infanĝardenoj" ::https://antonkumpulainen.kokoomus.net/blogi/paivakotiin-pakkoruotsia/ [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.201.81|193.210.201.81]] 20:54, 27 feb. 2025 (UTC) Vi demandis, ĉu [[Johannes Virolainen]] havis nun unu antauxnomon. Supozeble. [[Otavan iso tietosanakirja]] ne mencias pri li aliajn antaŭnomojn ol Johannes. [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.192.77|193.210.192.77]] 13:19, 5 feb. 2025 (UTC) :Bone, sed estas kiel kutime: Laŭ la reguloj de forbariĝo ne eblas redakti dum daŭro de forbariĝo en vikipedio. Tial mi devas forbari vin ankaŭ nun. Pli bonas eĉ fari kiel vi truke faris antaŭe, nome (mis)uzi nacilingvan vikipedian personan diskutpaĝon de mi, notante al mi, se vi tie ne estas globale forbarita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:27, 5 feb. 2025 (UTC) ::Surbaze de aliaj fontoj, Johannes Virolainen nur havis unu antaŭnomon. Mi demandis sur la diskutpaĝo de la finna vikipedia artikolo Jukka Kuoppamäki, ĉu li havas aliajn antaŭnomojn ol Jukka. Iu skribis, ke li scivolis la samon, li provis ekscii el multnombraj fontoj kaj neniam legis alian nomon ol Jukka kiel antaŭnomon de la menciita Kuoppamäki, sed li ne havas certan fonton pri tio, ke ne ekzistas aliaj antaŭnomoj. La Finna Ortodoksa Eklezio rekomendas doni al la infano nur unu antaŭnomon. Ĉar Johannes Virolainen havis nur unu antaŭnomon kaj li estis el Orienta Finnlando, venis al mi en la kapon ĉu Virolainen estas ortodoksa. mi demandis mian patron. Li diris, ke Virolainen certe ne estis ortodoksa, ĉar dum la tempo, kiam li estis ĉe la pinto de la finna politiko, nur luteranoj havis praktike ŝancon atingi tien. [[Specialaĵo:Kontribuoj/2001:999:580:836C:6EDF:AF67:7771:F745|2001:999:580:836C:6EDF:AF67:7771:F745]] == Korhonen kaj Alivaltiosihteeri == En la informo de la finna Vikipedio mi demandis: cxu la oficio subsxtatsekretario (finne ''alivaltiosihteeri'') estas nomita laux la muzikgrupo [[Alivaltiosihteeri]], cxu la muzika grupo estas nomita lau la oficio aux cxu la nomoj igxis aparte. Iu respondis: La oficio estis unue. Ekzemple Keijo Korhonen estis en la 1970-aj jaroj subsxtatsekretario, la muzika grupo estas fondita 1985. Do, versxajne la grupo elektis sian nomon laux la oficio. Subsxtatsekretario ankaux ne estas nur finnlanda oficio sed gxi ekzistas en multaj landoj. Cxu en la artikolo [[Keijo Korhonen]] oni povu rakonti, ke li estis subsxtatsekretario, finne ''alivaltiosihteeri'' jam pre la fondo de la samnoma muzika grupo? Laux mia patrino Satu Leinonen la ideo de la nomo de ''Alivaltiosihteeri'' estas kontrauxdiro inter la grupo kaj la oficio: subsxtatsekretario estas valora sxtata oficio, kie devonias esti afereca: oni devas fari sian oficiajn taksojn zorgeme fari siajn oficiajn taskojn, onia vizagxo devas esti normalesprime, oni devas paroli aferece ktp. - kiam tia tute klauxna grupo, kiu radie kaj iam ankaux televide parolas malkvalitajn sxercojn, strange ridetas en gazetaj bildoj, estas nomita laux la oficio subsxtatsekretario, tio peras kontrauxdiron, kiu faras la nomon amuza. [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.204.240|193.210.204.240]] 15:16, 13 feb. 2025 (UTC) En la artikolo [[Keijo Korhonen]] oni povus koncize resumi kiujn ŝtatajn postenojn le havis antaŭ ol iĝi ministro en 1976, sed nepre sen aludo aŭ ligilo al la malserioza grupo, kiu tute ne rilatas al la politika agado de Korhonen. Pli grava, aparte en internacia esperanta konteksto, laŭ mi estus lia opozicio al EU. Mi nun aldonetis 6 frazojn al lia artikolo kaj aludis al tiu opozicio. La malserioza grupo rajtas teni sian artikolon, kvankam ĝi estas klaŭna, sed ĝi ne ligiĝu el paĝoj kiuj nur hazarde havas iun komunan vorton. Imagu se iu nur enlande konata grupo elektus al sia la nomon "La finnoj". Tiam ankaŭ rajtus esti teksto pri ili, se ili faris iun eksterordinaran, ekzemple venkis en nacia kantokonkurso, sed oni neniel aldonus ligilojn al tiu paĝo el ĉiu paĝo en kiu iel temas pri finnino aŭ finno. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 13 feb. 2025 (UTC) == Kameruno == Vi krikis min, Jaakko Leinonen-on, pri tio, ke mi skribas do unuflanke pri mia lando. Nun mi skribas pri Afriko. Cxu tio estas bone? [[Kimmo Kiljunen]] skribis, ke [[Kameruno]] estas escepta tiel, ke neniu lingvo estas tia, ke la plejo komprenus la lingvon. Mi skribis tion en la finnlingva Vikipedio en la artikolo Kameruno, sed cxar mi estas do multe vikie malamata, oni forigus la scion. [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.203.221|193.210.203.221]] 15:30, 15 feb. 2025 (UTC) :Estus bone je nova IP-adreso ekverki tekstojn pri regionoj, grandaj urboj, ankaŭ grandaj riveroj kaj lagoj de Kameruno. Sobre, sen ridindigo aŭ obsceno, kio necesigus ankaŭ tie forigi paĝojn kaj forbari la novan IP-adreson. Sed mi en la pasintaj du tagoj ankoraŭ ne vidis iun ajn novan tekston pri Kameruno. Vi ne devus en mia diskutpaĝo fanfaroni kiujn paĝojn vi kreis, ĉar tio jam detruus la anonimecon, sed vi povus foje atentigi "jen, tiun kaj tiun tekston pri Kameruno faris iu ajn anonimulo. Estas bona teksto, ĉu ne? Mi ĝojas ke la paĝoj pri Kameruno iom post iom atingos similan kvanton kiel tiuj pri Finnlando."... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:11, 16 feb. 2025 (UTC) == Kalvulo == [[Joseph Boakai]]. Cxu en la artikolo oni povus mencii, ke temas pri kalvulo? [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.194.221|193.210.194.221]] 15:37, 1 mar. 2025 (UTC) :Nepre ne, ĉar tre gravas ne memorigi pri malnovaj nervaj obsedaj redaktoj, kiuj poste gvidis al forbaro. Multe pli saĝe estas simple ligi novan tekston al vikidatumoj, meti informkeston kaj tuj brilas sur la paĝo granda portreto kun polurita kalva kapo. La bildo donas plenan informon, ĉiu aldona komento estus troa kaj stranga. Sed mi demandas min ĉu vi komprenas la ludon: vi daŭre estas blokita, kaj ni devas forbari ĉiun konton kiu videble identigas vin. Tial petoladoj pri kalveco kaj despli novaj salutnomoj kiaj "Kalvkapo" ne donas alternativon ol forbari la anonimajn kaj ankaŭ salutnomajn kontojn. Paĝo pri nova prezidanto de Liberio estis bona ideo. Sed vi ĝis nun '''neniam''' sukcesis '''ne''' tuj malkaŝi vian identecon... Ne devus esti tiom komplike ne tuj devigi min forbari vin la 572-an fojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 1 mar. 2025 (UTC) :: [[:m:Special:CentralAuth/Kalvkapo|Kalvkapo]] eble esta forbarenda porĉiam kaj globale. Neniu alia iam povus uzi la konton. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:15, 4 mar. 2025 (UTC) :::Mi havas nenion kontraŭ eterna forbaro de salutnomo ĉi tie. Globala forbaro ne nepre interesas min: Ĉu iu homo uzas esperantan nomon en la finna aŭ estona vikipedioj, kie mi kaj aliaj esperantistoj apenaŭ estas, fakte ne tuŝas min. Estus aliel se en la salutnomo estus rekta ofendo, mi tute ne volas doni ekzemplojn por ne doni al malĝustaj homoj malĝustajn ideojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 01:08, 4 mar. 2025 (UTC) {{farite}} forbarita ne nur portempe, sed porĉiame ĉi tie [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 01:11, 4 mar. 2025 (UTC) :::: La konto estas globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:31, 4 mar. 2025 (UTC) == 3-a de aprilo == En la finna Vikipedio al la artikolo pri [[Pertti Torstila]] mi aldonis mencion, ke kvankam li estis subsxtatsekretario, li ne apartenis al [[Alivaltiosihteeri]]. Iu per komputilo de finna eksterafereca ministrejo forigis la mencion. Cxu tio estis bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.192.109|193.210.192.109]] 15:22, 3 apr. 2025 (UTC) :Vi scias, ke mi ne kompetentas kaj ne aktivas en la finna vikipedio, eĉ ne parolas la lingvon. Do la demando estas ekster mia agado... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:35, 3 apr. 2025 (UTC) ::Krome vi daŭre konscias ke vi ankoraŭ ne rajtas kontribui al la e-lingva vikipedio, ĉar daŭre forbariĝis. Mi do alvokas vin ĉesi fari novajn redaktojn kaj ankaŭ devas forbari tiun ĉi IP-adreson. {{teksto en skatolo - fino}} <br/> [[Specialaĵo:Kontribuoj/46.132.0.0/16]] estas forbarenda por 6 monatoj. ([https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Bertilo_Wennergren&diff=prev&oldid=6586332 firedakto]) [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:38, 11 jan. 2025 (UTC) :{{re|Taylor 49}} {{farite}} por 1 jaro: pli malpli ĉiuj subkanaloj jam estis forbaritaj pli mallongan tempon ĝis 2022, tiam ĉio forbariĝis de somero 2023 ĝis somero 2024, ekde tiam denove liberis, kaj la misuzado daŭras. Tamen mi ne vidas firedakton en la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Bertilo_Wennergren&diff=prev&oldid=6586332 noto citita de vi], sed en multaj aliaj lokoj jes, tial la propono tute sencas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:12, 17 jan. 2025 (UTC) :: Estas farendaĵo ĉe [[MediaWiki-Diskuto:Common.css]], kaj '''LTA Pakkoruotsi''' ĉesu ŝteli tempon de Thomas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:19, 17 jan. 2025 (UTC) ::: [[Vikipedio:Lingva_angulo#Landnomoj|firedakto aŭ ne]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:15, 18 jan. 2025 (UTC) :::: Nu ja, ke nesperta novulo ŝanĝas landonomon, ĉar li/ŝi vidis antaŭe alian landoformon, okazas pli ofte. Tio estas sama malobeo kontraŭ la regularo kiom ekzemple fari novan tekston de 2 frazoj, sen informkesto kaj sen ekstera ligilo, kaj ne signi la frazon kiel {{ŝ|ĝermeto}} aŭ almenaŭ kiel {{ŝ|ĝermo}}. Pli problemaj laŭ mi estis la stultaj redaktoj de la IP-adreso [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Urho_Kekkonen&diff=prev&oldid=7476676 ĉi tie] aŭ [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Spede_Pasanen&diff=prev&oldid=7494464 ĉi tie], malgrandaj sed ĝenaj, kvankam ankaŭ pri ili mi dirus ke la forta vorto "firedakto" estus tro drasta, sed estas "misaj redaktoj": ĉiukaze ili estis nervaj kaj provokaj agoj, kiujn ĉiam denove malfari ligas laborkapaciton. Ĉiukaze la uzanto per tiu [[Specialaĵo:Kontribuoj/46.132.0.0/16|IP-adresobloko povis multe malbonigi vikipediajn paĝojn inter aprilo 2019 kaj fino de aprilo 2022]], antaŭ ol ĝi unuafoje forblokiĝis, kaj post la unua forbaro de nur unu monato la malhelpa redaktado gaje daŭriĝis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:40, 18 jan. 2025 (UTC) == Thank you for being a medical contributor! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:22, 26 jan. 2025 (UTC) </div> == Anfrage einer Filemoverin == Guten Morgen @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bitte entschuldige wenn ich dir einfach so auf die Diskussionsseite schreibe und da du auf deiner Userseite scheibst auch Deutsch sprichst, tu ich es gleich damit. Ich habe bemerkt, dass du ein paar Beiträge von mir gesichtet hast und so habe ich bemerkt, dass du hier Admin bist. Nun denn, ich bin hier eigentlich nur tätig als Dateiverschieberin auf Commons und oft ersetze ich die neuen Dateinamen manuell. Manchmal ersetze ich auch ältere jpg/png/gif durch bessere svg Vektor-Grafiken. Tatsächlich verstehe ich kein Esperanto und nehme deswegen auch keine anderen Textverbesserungen vor, dies obliegt den Autoren der hiesigen Sprachversion. Ich tausche eigentlich nur Bilddateinamen aus, sprich gleiches mit gleichem. Hierzu eine Frage? Willst du mich nicht in die Benutzergruppe autoreview hochstufen? Somit könntet ihr künftig auf ein Sichten meiner Beiträge verzichten. Bitte schaue dir in diesem Zusammenhang [[Specialaĵo:Centra aŭtentigo/Ziv|mein Benutzerkonto]] an, ich denke dies sollte dir bestätigen, dass ich vertrauenswürdig genug bin. Selbstverständlich darf diese Anfrage auch abgelehnt werden und auch zuerst mit anderen Adminkollegen besprochen werden. Mit liebsten Grüssen aus der Schweiz; [[Uzanto:Ziv|Ziv]] ([[Uzanto-Diskuto:Ziv|diskuto]]) 08:33, 28 jan. 2025 (UTC) :Nein, die Anfrage macht Sinn, für alle Beteiligten, und muss nicht extra mit anderen Adminkollegen abgesprochen werden. Es gibt im Interface hier gar keine explizite Option "autoreview", nur die Optionen "autochecked user" und "confirmed user", d.h. "Passiver Sichter" und "Bestätigter Benutzer". Vom Sinn her müsste die Funktion "autochecked user" / "Passiver Sichter" hier passen. Die habe ich dir gerade gegeben. Dein bisheriges [[Specialaĵo:Kontribuoj/Ziv|Benutzerkonto]] zeigt tatsächlich hochgradig, dass du vertrauenswürdig bist. Ich verlasse mich darauf, dass du auch weiterhin keine anderen Textverbesserungen vornimmt, die du nur errätst - dafür reicht mir dein Ehrenwort. Und es ist eigentlich etwas traurig, dass Wikimedia Commons mehr und mehr straight auf us-amerikanisch umgestellt wird - ich habe prinzipiell keinerlei Problem damit, wenn Wappenbilder eines Landes (oder Kantons) auch einheitlich das Wort "Wappen" oder "blason" oder "stemma" oder "herbas" oder "gerb" oder so weiter enthalten, es muss nur einheitlich sein, aber auf litauisch oder italienisch oder finnisch oder deutsch macht eine Abkürzung C. O. A. überhaupt keinerlei Sinn. Aber mir ist klar, dass das nicht dein kultureller Kreuzzug ist - wenn ein Bild schon umbenannt ist, dann muss man es natürlich überall umbenennen... Also, weiterhin gutes Schaffen. Liebi Grüess in di Schwyz, [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 09:45, 28 jan. 2025 (UTC) ::Hallo Thomas, meinen besten Dank fürs Bestätigen. ::Zu den Wappenbildern gibt es wohl folgendes zu sagen: Gerade bei den Grafiken für den DACH-Raum herrscht da eine gewisse Unheinheitlichkeit in der Namensgebung. Es ist gerade der eine Ersteller dabei, der viele Wappenbilder gemacht hat, seine Werke auf DEU XXXX COA umzustellen. Selbiges ist aber auch bei den österreicher Wappen und den schweizer Wappen anzutreffen. Es ist also gut möglich dass in diesem Sinne noch mehr Änderungen passieren werden, da doch eine gewisse Harmonisierung sein sollte. Liebste Grüsse zurück, [[Uzanto:Ziv|Ziv]] ([[Uzanto-Diskuto:Ziv|diskuto]]) 10:58, 28 jan. 2025 (UTC) :::Klar ist eine Einheitlichkeit wichtig und praktisch, und klar wird es schwierig sein sich auf eine Norm zu einigen, die prinzipiell auch gut "DEU Name Wappen" heißen könnte, "LIT Name herbas" usw. Für Amerikaner würde es vermutlich in der Schweiz und in Belgien schon schwierig werden (wobei man die auch etwas herausfordern kann, ein Wort pro anderer Weltsprache zu lernen, kann jeder schaffen), aber ich denke auch die letzeburgisch- und deutschsprachigen Wikipedianer in Luxemburg könnten mit "LUX Name blason" mindestens genauso zurechtkommen wie mit einem "LUX Name CoA" oder "LUX Name COA", weil Englisch dort überhaupt keine Landessprache ist. Aber natürlich würde ich es einem Ersteller auch nicht verübeln, wenn er seine eigens gemachten vielen Wappenbilder auf us-amerkanisch umstellt; es sieht nur kulturell etwas unglücklich aus. Und klar ist sowieso, dass du daran keinen Anteil hast, sondern nur aufräumst. Danke nochmal dafür. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:09, 28 jan. 2025 (UTC) ::::Hallo @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]. ::::Ich mal wieder. Statt ein neues Thema aufzumachen, wärme ich einfach dieses hier nochmals auf. Mir sind so einige Artikel mit austehenden Sichtungen aufgefallen. Sie alle haben etwas mit Berner Gemeinden und Distrikten zu tun. Seit 2024 wurden da viele neue Wappen auf Commons hochgeladen, die jene zuvor verwendeten Dateien ersetzten und wie ich sehe wurden ausser Dateinamenaustausch an den Artikeln auch nichts weiter gross verändert. Um die Artikel zu finden, geh einfach meine Beiträge durch. Ich würds ja sichten, kann ich aber nicht, überlasse dir aber sehr gerne diesen Job. Liebste Grüsse, [[Uzanto:Ziv|Ziv]] ([[Uzanto-Diskuto:Ziv|diskuto]]) 23:02, 18 jun. 2025 (UTC) == Ŝablono {{ŝ|/Arbo kun bildoj}} == Dankon ke vi forigis la ŝablonon {{ŝ|/Arbo kun bildoj}}. Ĝi estis misa kreado dum mi celis {{ŝ|Zamenhof/Arbo kun bildoj}} [[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 08:51, 29 jan. 2025 (UTC) :{{re|Agloforto}} Nedankinde. Mi malofte kontrolas ne-plu-uzatajan ŝablonojn, hieraŭ estis escepta duonhoro. Se vi hazarde ankoraŭ trovas tian eksan ŝablonon de vi, kiun vi kaj neniu plu bezonas, vi scias ke vi povas helpi la malpezigon de vikipedio, aldonante ŝablonon {{ŝ|forigu|ne plu bezonata. Dankon, la origina alŝutinto Agloforto (diskuto) dato}} al la eksa kreaĵo. Kompreneble, tio ne estas skoldo, kaj mi scias ke vi perfekte scias pri la ŝablono "forigu", sed simple vi konscias ke la malmultaj nunaj admin'oj simple ne trovas tiajn ne-plu-uzatajan ŝablonojn kaj tial ili ankoraŭ kuŝas polviĝante dum monatoj, jaroj kaj jardekoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 29 jan. 2025 (UTC) == [[Lajos Szakolczay]] == Eble mi ne rememoris pri ĉiuj viaj demandoj. Jen: Laŭ helpilo de biografioj skribas, ke ĉiuj frazoj estu en paseo (is). Nuntempon mi uzas nur en la enkonduka frazo, post morto en la artikolo ŝanĝiĝos nur la enkonduka frazo jam en paseo. Evidente se mi skribas pri mi: mi naskiĝis, mi lernis ktp, sed mi ankoraŭ vivas. Same [[Laura Faragó]]. Ankaŭ ŝi vivas, se vi scivolemas, klaku al Laura Faragó, tial ĝi bluas. Bedaŭrinde ne nur la miaj artikoloj, sed ankaŭ miaj fontoj estas mankhavaj, ofte mankas informoj pri tio, sed kion mi scias, tion mi skribas. La pseŭdonimoj estis kapricaj, komprenu tiel, ke dum sia vivo li havis tiujn nomojn. Ĉu? --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:32, 30 jan. 2025 (UTC) {{re|Crosstor}} Ho, se la helpilo de biografioj skribas, ke ĉiuj frazoj estu en paseo, tiam tio estas drasta eraro: en paseo estu nur tio kio klare estas en finita pasinteco, tiu por romano, gazetartikolo kaj ĉiu alia teksto same validas kiel por biografio. Vi aludas pri la paĝo [[Vikipedio:Gvidilo por biografioj]], ĉu? Mi neniam ĝis nun vidis aŭ eĉ tralegis ĝin. Sed se tie estas klara priskribo aŭ nur forta rekomendo ke "en biografioj ĉiuj frazoj estu en paseo", tiam tio estus ŝanĝenda, ĉar tiom simple ne estas. Mi nun legetis la tekston, sed ankoraŭ ne trovis la indikon al kiu vi referencas. Ĉu vi povas helpi kaj indiki ĝin al mi? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:46, 30 jan. 2025 (UTC) :Antaŭ 15 jaroj mi legis ĝin, do mi jam ne povas reciti ĝin. Plej simple estus, se vi farus en la artikolo Lajos Szakolczay la necesajn riparojn, poste mi vidos la diferencojn. Tamen mi aldonas, ke tiu vivanta homo iom poste mortos, pli poste estas riparinda la mortotago kaj aliaj datenoj. Laŭ la nuna stato post morto de Szakolczay nur la enkonduka frazo estas riparinda. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:35, 31 jan. 2025 (UTC) ::{{re|Crosstor}} Mi tute konsentas, ke ĉiu vivanta homo <s>iom</s> iam poste mortos. Sed tamen oni ne verku biografion en la stilo ke la homo jam delonge mortis dum tiu fakte ankoraŭ tute vivas, nur por ŝpari al ni vikipedian tekstoadapton poste! Fakte ĉe ĵusmortintaj homoj la vikipedia aldono de mortodato kaj en tiu redakto ankaŭ la postmorta ŝanĝo de -as-formoj al -is-formoj relative ofte bone funkcias laŭ mia impreso. Aliflanke mi ankaŭ foje renkontas paĝojn pri Esperanto-eventoj laŭ la stilo ''"la asocio planas tre grandan kongreson kiu okazos iam en 2011 kaj invitiĝos multaj kongresanoj"''. Tio kompreneble ankaŭ nur estas signo, ke oni plene forgesis la paĝon kaj nur tial neniu rimarkis ke jam antaŭ pli ol jardeko la jaro 2011 pasis. Tiaj paneoj bedaŭrindas, sed estas nur indiko ke ni havas pli da paĝoj ol da aktivaj kunlaborantoj... Sed estus bone ankoraŭ retrovi la misgvidan konsilon kiun vi vidis antaŭ 15 jaroj kaj tamen ĝustigi ĝin, por ke ĝi ne misgvidu novajn aktivulojn kiuj vidos ĝin nur nun aŭ dum la sekvaj monatoj kaj jaroj !!! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:17, 31 jan. 2025 (UTC) :::Do ĉe [[Lajos Szakolczay]]: ĉio pri kio ni ne havas informon ke la fakto ne plu ĝustas estas en -as-formo: Lia edzino "estas" Laura Faragó, ĉar ambaŭ ankoraŭ vivas kaj ni ne havas informon kun referenco ke ili divorcis. Kaj tiel plu... mi faros la adaptojn en tiu paĝo, kaj vi sendube jam tutklare komprenas la ideon. Mi petus vin nur plu reserĉi la malnovan konsilon de antaŭ 15 jaroj - ja povas ankaŭ esti ke iu jam delonge, eble antaŭ 14 jaroj, ĝustigis la indikon kaj tial ĝi ne plu videblas. Tio jam solvus la problemon. Sed tiel simple ne nepre estas - estus tamen bone rekontroli... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:23, 31 jan. 2025 (UTC) ::::CETERE: Mi ĵus vidis ke ni ŝajne ne havas esperantan tekston pri la Hungara Arta Akademio, la ''Magyar Művészeti Akadémia'' [[d:Q1162109]], sed serĉante mi ĵus tuj vidis tridek biografiajn paĝojn en kiuj menciiĝas la nomo (tie mi ĉesis nombri, estas ankoraŭ pliaj). Do krei tekston pri ĝi estos bona ŝanco tuj ligi 30, 40 aŭ pli da biografioj al ĝi kaj tuj ne havi orfan paĝon. Mi sincere rekomendus al vi kreadon de tiu paĝo - ĝi laŭ mi estos pli centra temo ol trovi unu plian artiston (..., vilaĝan kirkon aŭ lagon...), pri kiu neniu ĝis nun ekhavis ideon fari vikipedian paĝon - kvankam mi neniel volas moketi paĝojn pri lagoj pri kiuj neniu alia jam verkis tekston: al mi ankaŭ la teksto pri la [[banlago de Gyömrő]] aspektas tute simpatia! Sed tiu pri la arta akademio estus ankoraŭ pli bezonata... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:56, 31 jan. 2025 (UTC) == Ōamiŝirasato == Vi lastatempe movis paĝon al <big>[[Ōamiŝirasato]]</big>. Mi kontraŭas tiun miksaĵon de esperantigo kaj transskribo. Ĉu estas fontoj pri tiu "vorto"? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:46, 10 feb. 2025 (UTC) :{{re|Taylor 49}} La latinliterigo tute ne estas esperanta vorto (ke ĝi finiĝas per sono "o" estas plena hazardo), sed estas 100-procenta transskribo de la japana vorto 大網白里 (aŭ kun aldono de fina 市=ŝi=urbo, 大網白里市, Ōamiŝirasato-ŝi, samkiel la anglalingva [[transliterigo Hepburn]] Ōamishirasato-shi aŭ Ōami-Shirasato-shi estas anglalingva transskribo. Mi konsentas ke estas grave mencii ambaŭ transliterigojn, ankaŭ la fremdlingvan anglalingvan variaĵon kaj mencias ankaŭ la fremdlingvan transliterigo en la unua frazo, sed kiel '''titolo''' de esperantlingva teksto pri japana urbo laŭ mi usonangla transskribo estus tre stranga (samkiel franclingva, litova, estona aŭ esperanta transskribo en angla teksto pri Japanio, kvankam ĉi-tie eĉ ne aperas vere mal-esperantaj literoj Y W Q X sed ankaŭ ankaŭ la literoparoj "sh" aŭ "ch" en Esperanto sonas alie ol en la angla). Kial la angla lingvo rilatas al esperantlingva teksto pri japana urbo? Tiam eĉ titolo [[大網白里市]] pli logikus (tiel ni farus se estus mezgranda sveda urbo kiel [[Växjö]], kiu tute ne bezonas latinliterigon - ni lasus la urbonomon senŝanĝe en nacilingva formo). Tamen en la esperanta vikipedio kaj ankaŭ ĝenerale en esperantaj tekstoj tekstaj titoloj kiel [[Växjö]] akceptiĝas senprobleme, sed titoloj [[大網白里市]] ne akceptiĝas. Kaj tio estas senca. Ne nur ke por averaĝa esperantisto (kiel mi kaj vi) latinliterigon multe pli facilas rekoni ol japanlingvan nomon en ĉinaj karaktroj, sed ankaŭ tute praktike mi aŭ vi povas nur bloke enkopii tian nomon en ĉinaj karaktroj, ne povus (aŭ estus eksterproporcie pene) krei ĝin per mia aŭ via latinlingva komputila klavaro. La germana aŭ sveda vikipedio ne havas skrupulojn uzi la anglalingvan transliterigon Hepburn, ĉar ni denaskaj ĝermanlingvanoj estas grandaj aliancanoj en la nordatlantika kultura unuo de la angla lingvo, sed Esperanto ne estas la germana aŭ sveda lingvoj. ::Mi ĵus ankoraŭ sukcesis savi mian antaŭan [[Diskuto:Ōamiŝirasato|diskutpaĝan noton]], sed krome jam ekde kvaronhoro havas grandajn komputilajn problemojn, ke mia komputila muso preskaŭ tute ne reagas - mi jam dufoje reŝaltis la komputilon, kaj neniu plibonigo. Tial mi nun malŝaltos la komputilon kaj lasos ĝin ripozi dum la nokto. Espereble morgaŭ, post freŝa reenŝalto, denove ĉio estos en ordo... aŭ mi devos aĉeti novan komputilan muson kaj esperi ke tio helpos... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:16, 10 feb. 2025 (UTC) == Ŝablono:Novaj Federaciaj Landoj == Kial vi totale kaj poreterne protektis la preskaŭ neuzatan ŝablonon [[Ŝablono:Novaj Federaciaj Landoj]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:10, 4 mar. 2025 (UTC) Tute ne "totale", 13 administrantoj povas ĉiam manipuli ĝin, kaj "poreterne" ankaŭ sonas drame - mi protektis la ŝablonon sen antaŭfiksita findato. La faktan priskribon mi notis en la diskutpaĝo: '' «[[:dosiero:Novaj Federaciaj Landoj.png]] bezonatas, por la ŝablono {{ŝ|Novaj Federaciaj Landoj}} kaj por la teksto [[Novaj Federaciaj Landoj]]. Iu uzanto senpense anstataŭigis la PNG dosieron al alikolorigita SVG-dosiero: sed se fari tiel, tiam la ŝablono identas al {{ŝ|Federaciaj landoj sur mapo de Germanio}}, kaj fakte la du mapoŝablonoj estis malsamaj - kaj havis tute intence malsaman aspekton.»'' Sed kion mi ne notis, estis ke mi tute ne rimarkis, ke la fuŝigo jam okazis antaŭ preskaŭ 9 jaroj. Se dosiero identas, tiam oni facile povas anstataŭigi PNG- per SVG-dosiero, sed mi jam vidis multajn SVG-dosierojn, kiuj estis malsuperaj al la PNG-versioj, jam tiam ŝanĝo PNG>SVG ne sencas, kaj se la enhavo ne samas, tiam entute ne sencas. Mi rigardis en la komunejo, sed tiom simplan skemon kiel Novaj Federaciaj Landoj.png mi tie ne vidis. Fakte mi regas Inkscape, kaj povus pentri tian mapon ankaŭ per SVG-bildo, sed kial? PNG ne estas malpermesata formato. Kaj fakte mi ne volis protekti la paĝon [[Novaj Federaciaj Landoj]], ĉar tio ŝajnis pli granda limigo, kaj protekti la bildon mem, ne ŝajnis al mi saĝa. La nun loke stokata bildo fakte estas CC 1.0 kaj transporti ĝin al la komunejo ne estus malsaĝe. Kvankam tie oni neniam scias kio okazas al unuopaj bildoj, sed tia simpla mapo laŭ mi ne estus en danĝero tie. Tamen tio ne devis esti tuj, kaj tion fakte, se teniĝas la dosieronomo, povas fari iu ajn saĝa uzanto. Mi scias ke mi povintus tre redukti la paĝojn kiujn mi redaktas, al eble 1000, kaj tiujn 1000 meti al mia atentaro, kaj kvazaŭ hipnote gapi la atentoliston por kiel vidi ĉiujn movojn tie, aŭ povus simple kvazaŭ hipnote gapi la liston "lastaj ŝanĝoj" por entute kontroli la redaktoj de ĉiuj. Tiam mi tuj rimarkus kiam iu metas iun novan proponon al iu ajn diskutlisto, sed mi ne volas tion, mi volas konstrui, krei, kaj ne kontroli iujn aliajn. Eĉ la robotecaj taskoj kiel ade forbari nian finnan kolegon, aŭ forigi 400 kategoriojn pli MM1 kaj MM2, nur ĉar VladimirPF insistis majuskligi la 2 nomojn ĉie, kvankam mi (samkiel ekz. LiMr) tute ne konsentis pri la ŝanĝo, aŭ devi police elserĉi ĉiun naciisman fuŝpropagandon el la 366 tagolistoj, tasko kiun mi vere abonemas kaj nun en februaro konscie prenis ferion de tiu aĉa tasko, mi volonte ne havus - laŭ mi la burokrataj devigoj estas foje vere malbenoj. Sed eĉ sen tiuj nervigaj taskoj, mi eble tamen nur post preskaŭ naŭ jaroj vidos malsaĝan agon, kiun mi volintus vidi tuj, kiel la ŝanĝo de tiu palverd-ruĝa mapo al nur palverda, kiu tute perdigas la intencitan sencon. Se iu volas fari ŝanĝon en {{ŝ|Novaj Federaciaj Landoj}}, eblas facile malprotekti ĝin, ankaŭ por anonimuloj, difinitan tempon, sed mi ne volas patroli la ekranon tra jardekoj observante tian aŭ similajn dosierojn, ŝablonojn aŭ artikolojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:58, 4 mar. 2025 (UTC) : Tio estas troreago. La baza principo de vikio estas '''retejo kiujn ĉiuj rajtas redakti'''. Se vi '''totale kaj poreterne''' protektas ĉiun paĝon kiu viktimiĝas je malfeliĉa redakto (eĉ ne malica redakto), tiam estonte apenaŭ iujn paĝojn eblos redakti. Mi forte malkonsentas pri la protekto. Vi ne devas patroli "la ekranon" aŭ ion ajn tra jardekoj. Tio ne estas bona argumento por protekto. Certe disponeblas granda kvanto da pliaj fuŝoj kiujn vi ankoraŭ ne malkovris. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:31, 4 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke vi pravas: Certe disponeblas granda kvanto da pliaj fuŝoj kiujn mi ankoraŭ ne malkovris, sed tio ne trankviligas. Kutime mi iam trovas la fuŝojn, post ok minutoj, ok tagoj, ok monatoj aŭ ok jaroj - kaj kiam nur post ok jaroj, mi ĉagreniĝas, pli pri mi mem ĉar mi ne havis la intuicion rekontroli paĝon post ok tagoj ol pri iu kiu malatente kaj certe vere ne pro malico fuŝis anstataŭigon. Mi proponas lasi la protekton dum 2 semajnoj, ĝis mia nuna ŝokiĝo forvaporiĝis. Tiam mi ankaŭ ŝovos la bildon Novaj Federaciaj Landoj.png al la komunejo, aŭ kreos SVG-version, kaj ĉiukaze konsideros meti la ŝablonon kaj artikolon al tre reduktita atentaro de mi. Mi tute konsentas ke estis ioma troreago de mi, sed mi postulas ke eĉ mi rajtas havi emociojn - foje. Tamen mi vidas ke vi kun enorma energio jam faris tiun laboron ĵus, kaj ankaŭ aranĝis lerte kunigi la du ŝablonojn, sen ke la esenco perdiĝas. Tio fakte estas bona kompromiso, kaj mi konsentas pri ĝi. Sekve mi voĉdonos por forigo de la verda-ruĝa ŝablono jam post semajno, ankaŭ se mia nuna ŝoko ĝis tiam ne forvaporiĝis. Tiel pensante eblas ankaŭ jam nun malprotekti la ŝablonon, kies vivtempo supozeble estos limigita al jam komencita semajno. Nur mi ne komprenus kial en {{ŝ|Federaciaj landoj sur mapo de Germanio}} viaj ŝanĝoj devus esti en la lingvo de Liverpool kaj Glasgow, kvankam klariga noto inter <!- -> ĉiukaze nur celas esperantistojn, de kiuj estas ekstreme malmultaj denaskaj anglalingvanoj, kiuj ĉiukaze same komprenas Esperanton. Sed tio estas detalo kaj rapide tradukebla - la teknika ideo de vi kombini la du temojn en unu ŝablono ĉiukaze estas saĝa. Sed se vi hazarde iam vidas plian fuŝon, kiu eble koncernus min, el inter la "granda kvanto da pliaj fuŝoj kiujn mi ankoraŭ ne malkovris", kaj vi ne volas mem ĝustigi la mison, ĉar vin la fuŝo multe malpli interesas, tiam ne hezitu atentigi min - simple la 400 000 artikoloj plus aldonaj ŝablonoj kaj kategorioj kaj ĉiuj eroj en la komunejo kaj en vikidatumoj estas tro vasta ebenaĵo ol ke mi (aŭ iu ajn) povus havi plenan superrigardon pri ĉio ĉie. Kompreneble. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 4 mar. 2025 (UTC) ::: Supozeble ne plu necesas ke vi "ankaŭ ŝovos la bildon Novaj Federaciaj Landoj.png al la komunejo, aŭ kreos SVG-version". {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:31, 4 mar. 2025 (UTC) ::::Klare, la frazon mi skribis antaŭ ol mi en la sekva frazo vidis kion vi intertempe faris. Kaj mi lasis mian pensadon kiel ĝi kronologie disvolviĝis. ::::Flanke mi havas ankoraŭ demandon pri tute alia "dinamika mapo": Temas pri paĝo de la usona [[kantono Aransas]], kie mi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kantono_Aransas&action=edit&oldid=6100878 jam la 4-an de februaro 2017 enmetis minimuman ĝermon de 3 frazoj, ekstera ligilo, suba navigilo kaj dinamika mapo {{ŝ|navigilo Teksaso}} - tiam ankoraŭ kun ruĝaj ligiloj, intertempe en la lastaj 2 semajnoj la lastaj bluiĝis. Intertempe mi antaŭ malmultaj tagoj vastigis la la tekston, kaj ankaŭ ekuzigis la vastam, sed sencan "informkeston urbo" de Tlustulimu dekstre de la paĝo. Nur, nun la dinamika mapo en la nuntempa paĝo [[kantono Aransas]] soviĝas tre suben, dum maldekstre restas multa spaco. Do nature estus ŝovi la mapon maldekstren, ĉar ĝi tamen restu en la paĝo, kvankam jam iuj situomapoj estas en la informkesto, kaj ankaŭ estas la alfabeta listigo de la kantonoj tute sube en la navigilo: la dinamika mapo nur kun duliteraj kantonokodoj donas valoran grafikan impreson kiu kantono situas proksime al kiu alia, kiu situas ĉe la Atlantiko, kaj kiu lime de Luiziano, Meksiko, Nov-Meksiko, Oklahomo aŭ Arkansaso. Mi hieraŭ provis maldekstrigi la ŝablonon, sed ne trovis la ĝustan kodon por tio. Kompreneble oni povus defaŭlte ĉie maldekstrigi la ŝablonon, sed tiam necesus kontroli ĉu tio ne ie fuŝigas enpaĝigon de artikolo, kaj tiom radikala adapto estus teknike mizera solvo. Do: ĉu vi povas konsili la kodon, kiel eblas maldekstrigi, eventuale eĉ centrigi (kvankam mi dubas ke tio tiam havos uzon) aŭ lasi la ŝablonon dekstre? Se tio estas, bonos ankaŭ mencii la funkciojn tute transparente en la ŝablona "[[Ŝablono:Navigilo_Teksaso/dokumentado|dokumentado]]", sed unue la tute devas teknike glate funkcii. Ĉu vi konas la (se ĝi estas, supozeble simplan) kodigon por dekstrigo/maldekstrigo/centrigo de dinamika mapo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:25, 4 mar. 2025 (UTC) == Atentu == {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = Mi ekde la 17-a de marto 2025 havas akutan komputilan problemon, kaj krome jam ekde kelkaj semajnoj havis misfunkcian poŝtelefonon. Tial mi nur povos normale reredakti Vikipedion kiam tiu ĉi mesaĝo estos forigita de mi. Intertempe la poŝtelefona problemo estas solvita la 27-an/28-an de marto, mi limigite denove povas repartopreni, tamen ne jam plene. Th. Pusch }} {{-}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:54, 17 mar. 2025 (UTC), aktualigita je 28 Mar. 2025 :Mi bedaŭras pri via ĵusa teknika problemo. Por simbole signi mian solidaron, mi ĵus finis la forigon de troaj aldonaĵoj pri la multegaj kantonoj de Teksaso. Mi pensas ke mi trafis ĉiujn, sed unu paĝon, pri [[kantono Fort Bend (Teksaso)]] mi ne sukcesis movi, ĉar tie la antaŭa alidirektilo AL la formon kun aldonaĵo "(Teksaso)" sidas tro stabile. Kun administraj rajtoj movi la lastan pagon devus esti nenia problemo. Mi petus vin pri tio, kiam vi ree sukcesos esti en vikipedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:30, 19 mar. 2025 (UTC) ::Thomas, mi havas plian peton por kiam vi denove povos redakti: min iu misklako hieraŭ gvidis al la teknika listo [[specialaĵo:kategorioj]] - tie estas multaj necesaj kategorioj, pri kiuj io misas, sed estas ankaŭ iuj kiuj nur listiĝas ĉar en ili estas komplete malplena alia kategorio. Komplete malplenaj kategorioj ne sencas kaj forigindas, kaj se fari tion ankaŭ la supera neekzista kategorio ne plu estas problemo. Do, mi hieraŭ kreis eble 20 kategoriojn kiuj vere enhavis enhaveton kaj havas vivsencon, sed mi pensus ke nun aldoni {{ŝ|forigu tuj}} (pri unu kat'o mi faris tion) al la multegaj pli-ol-dubindaj sensencaj kategorioj estus malŝparo de tempo: se vi aŭ alia administranto sekvas la ruĝajn ligilojn en la speciala listo, vi tuj sen antaŭa peto de simpla uzanto povas teknike forigi la paĝon. Mi ne volas manie buĉi kategoriojn: se estas plej eta vivcelo ili restu, sed se ne, ne. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:55, 20 mar. 2025 (UTC) ::{{farite}} Kantono Fort Bend movita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:07, 31 mar. 2025 (UTC) == Pri Esperanto-societo en Krakovo == Saluton! [[Krakova Societo ESPERANTO]] ne estas membro de Pola Esperanto Asocio. Vi aldonis malĝustan informon en la informkesto de la asocio: https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Krakova_Societo_ESPERANTO&diff=next&oldid=8986844 Mi gvidis la krakovan asocion kaj ni kunlaboras kun diversaj Esperanto-organizoj, inkl. PEA, sed ni de longe agas sendepende. Ĵus mi parolis kun nuntempa prezidanto de PEA, kiu konfirmis, ke KSE ne membriĝas en tiu asocio. Verŝajne en pasinteco mallonge en Krakovo estis filio de Pola Esperanto Asocio sed tio ne veras nun. Do, bonvolu nuligi tiun informon en la informkesto. Iama krakova esperantisto Marian Kostecki verkis libreton „Krakovaj kunkreintoj de Esperanto-movado kaj kulturo (1906-2006)”, kiun mi nun legas. Kiam tempo permesos mi aldonos kelkajn detalojn en Vikipedio surbaze de la verko. La retejo “esperantujo.w.interia.pl” en la informkesto estas malĝusta. Ĝi ne plu validas. Mi intencas ĝisdatigi ĝin al nuntempa retejo. Vi nuligis ligilon en la teksto al ankoraŭ neekzistanta artikolo pri iama gvidantino kuracistino Danuta Rymar sed mi planas baldaŭ krei ŝian priskribon ĉar antaŭ nelonge ni renkontiĝis kaj mi nun kolektas informon pri ŝi. [[Uzanto:Naturamanto|Naturamanto]] ([[Uzanto-Diskuto:Naturamanto|diskuto]]) 21:40, 23 mar. 2025 (UTC) :{{re|Naturamanto}} Vi pravas: la supozita, ne konfirmita informo nur enŝteliĝis en la pagon, kiam la (principe bela) informkesto kopiiĝis tien de iu paĝo pri aliurba klubo. Tamen pri via aserto, ke la societo neniam havis rilaton al landa Esperanto-Asocio (aŭ maksimume havis tre mallonge): Mi facile kredas ke la societo nun ne estas membro de PEA, kaj povas ankaŭ esti ke en la komunista periodo inter 1945 kaj 1990 ĝi ne estis membro, kvankam tiam en la socialisma bloko estis nekutime ke lokaj grupoj rajtis simple ekzisti memorganizite (krome la du frazoj en la teksto ''"Nur en 1957 [re]ekagis krakova filio de AEP [?, AEP?? - ĉu PEA??]. La movado vigliĝis ankaŭ pro la gvido de PEA fare de Stanisław Świstak"'' donas alian impreson). Kaj ĉu vi certas ke la societo fondita en 1906 ne aligis al la [[Pola Esperanto-Societo]] kiam tiu fondiĝis en 1908??? Sendube vi, la urbaj esperantistoj, estas pli proksime ĉe historiaj dokumentoj de 1906 kaj 1908, kvankam ankaŭ povas esti ke tute neniuj dokumentoj el la plej unuaj jaroj pretervivis. Jam estas bone, ke nun denove estas funkcia societa retejo, kvankam en ĝi nun estas preskaŭ neniuj informoj. Do ampleksigoj de la societa retejo kaj de la teksto estos tre bonvenaj. Ĉiukaze estas tre nekutime en Vikipedio skribi la vorton "ESPERANTO" tutmajuskligo. Kiam la nuna retejo (cetere en la reto ankaŭ estas [https://archive.ph/cgsxW samaspekta arkivigo de la stato de 2014], pri tio vi konscias, ĉu?) skribas la vorton tute normale, per komenca majusklo sed krome kiel ĉiu nomo per minusklaj literoj, mi proponas surbaze de la retejo ŝanĝi la titolon al formo "Esperanto". Ĉu laŭ vi io kontraŭus tion? En la Lvova bulteno de oktobro 1906, p. 24, la nova asocio nur nomiĝis "Krakovia societo"... Cetere: se vi havas skanitan historian dokumenton el la unuaj jaroj, vi povus facile alŝuti ĝin al vikipedio, al la loka branĉo, sed ankoraŭ pli volonte al la la ĉiulingva "komunejo". Dokumento el 1906, 1908 aŭ 1910 sendube ne plu estas sub kopirajto. Se vi bezonas teknikan helpon en tio, vi povas rekontakti min. Pri interna ligilo de Danuta Rymar: estus paneo se iu metintus ruĝan ligilon kaj iu alia tuj poste forigus la ligilon. Sed tiel ne estis: la ligilo estis ruĝa ekde 2014, dum pli ol 10 jaroj ne venis teksto, kaj estas multegaj tiaj arbitraj ruĝaj ligiloj en la esperanta vikipedio, kiuj same pli ol kvar, ok, dekdu, dekses jarojn atendas tekston, sen ke iu uzanto havus informojn pri tiuj nomoj, kaj sekve ne estas miraklo ke teksto ne fariĝis ene de kelkaj monatoj. Sed por kreado de artikolo tio tute ne estas bremsilo: ne necesas havi ajn ruĝa ligilo por komenci tekston. Post kiam la teksto estas, oni povas serĉi la nomon en aliaj paĝoj kaj aldoni internajn ligilojn, kiuj tiam estos tuj bluaj. Kaj se oni faras tekston pri iu homo, pri kiu ankoraŭ ne estas iu alilingva teksto, oni ankaŭ devas fari vikidatuman eron. Vi kuraĝe faru tekston kaj, se malfacilas al vi fari perfektan informkeston aŭ vikidatuman eron, vi ĉiam povas helpi peton de iu teknike lerta uzanto. Do: forpreno de ruĝa ligilo tute ne estas signalo "pri tiu temo ni ne volas artikolon". Sed ĝi nur signifas "ni jam atendis tro longe kaj plurajn jarojn ne alvenis teksto. Se vi havas informojn, plej bone kun referencoj, tiam unue kreu tekston (povas esti neperfekta), kaj tiam metu internan ligilon". Ĉu bone? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 27 mar. 2025 (UTC) == Rompo == Vi [[Specialaĵo:Redirect/logid/4285110|forigis]] la ŝablonon {{ŝ|lingv/Nomo de la lingvo}} kaj [[Vikipedio:Diskutejo]] rompiĝis. [[Uzanto:Jlwoodwa|jlwoodwa]] ([[Uzanto-Diskuto:Jlwoodwa|diskuto]]) 03:20, 1 apr. 2025 (UTC) {{Re|jlwoodwa}} Koran dankon pro la rapida atentigo. La vasta ŝablonaro "lingv" estas arkaika, ekde 2012 neatentita kaj malfacile superrigardebla retejo de ŝablonoj, kiu post decido kaj multaj hezitaj antaŭpreparoj ekde 2023 nun estas forigata. Kompreneble eblos remeti la ŝablonon {{ŝ|lingv/Nomo de la lingvo}}, sed restos dubo ĉu pro la forta interplektiĝo de la multegaj ŝablonoj tio sufiĉos por refunkciigo de la diskuteja kapo, sed ankaŭ eblas vidi tie mem, kiel eblas anstataŭigi uzon de {{ŝ|lingv}} per alia, pli moderna ŝablono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:28, 1 apr. 2025 (UTC) :PS: Bone ke per la restarigo de tiu unusola ŝablono jam la diskuteja kapo jam denove ŝajnas perfekte funkcii... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:34, 1 apr. 2025 (UTC) :: Ankaŭ [[Ŝablono:lingv/a]] kaj [[Ŝablono:lingv/e]] kaj [[Ŝablono:lingv/Vikipedia kodo]] bedaŭrinde estas dumtempe malforigendaj. Iam mi instalos pli bonan sistemon, sed dum la venontaj du semajnoj mi apenaux havos tempon por vikiumado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:43, 2 apr. 2025 (UTC) ::: Mi volonte vidintus ekzemplan paĝon kie videblas kio misfunkciiĝis, kaj kie eblus vidi kiel la malforigo de la tri heroj denove normaligas la staton, sed se vi nun mem estas stresata, mi ne atendas kaj tuj laŭ via propono malforigas la tri erojn. La metodo [[provo kaj eraro]] estas baza homa metodo eksperimente ekhavi novajn sciojn - ni estas en bona akompano ... {{s}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 2 apr. 2025 (UTC) :::: >>> Pli en [[Uzanto-Diskuto:Taylor 49#plena forigo de "lingv"]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:30, 3 apr. 2025 (UTC) == Filipinoj == Saluton. Vi kreis artikolon [[Registaro de la Filipinoj]] kaj movis paĝon [[Kongreso de Filipinoj]] al Kongreso de la Filipinoj. Eble okazis debato pri prefero de "la Filipinoj" anstataŭ [[Filipinoj]], sed mi ne konas aŭ ne memoras tion. Pro uzado de artikolo kun propra nomo povas esti iom da ambigueco, sed en la kazo de nomo de ŝtatoj [[Salvadoro]] perdis ĝin el la originala nomo, same kiel [[Hago]] kaj aliaj propraj nomoj. En la kazo de insularo, mi supozas, ke ĉiuokaze oni povus uzi la artikolon reference al la insularo en iu specifa kunteksto, sed ne por la ŝtato mem. Ĉu estas referenco de gramatiko, akademio aŭ io simila? En PIV aperas Filipinoj kaj por la insularo kaj por la "regno".--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 5 apr. 2025 (UTC) :Gustas ke en PIV aperas la formo [https://vortaro.net/#Filipinoj_kd Filipinoj] samkiel [https://vortaro.net/#Fi%C4%9Dioj_kd Fiĝioj], [https://vortaro.net/#Maldivoj_kd Maldivoj], [https://vortaro.net/#Salomonoj_kd Salomonoj], [https://vortaro.net/#Sejŝeloj_kd Sejŝeloj], do la pluralo estas kaj nepras en la ŝtata nomo (malsimile al Nederlando, en Esperanto klare singulara lando, kvankam en iuj naciaj lingvoj estas "la nederlandoj", "la malaltaj landoj", aŭ Usono, ankaŭ en plej multaj lingvoj plurala lando sed en nia artefarita esperanta nomo singulara). Laŭ mi la indiko de PIV nur estas substreko ke la plurala formo estas oficiala kaj la alternativaj formoj "Filipinio", "Fiĝio", "Salomonio" ktp. tie ne antaŭvidatas, sed ne estas indiko ke antaŭa artikolo bonas aŭ ne bonas. Sed laŭ mia lingvosento en landonomoj kun plurala formo nepras aldono de artikolo, en Esperanto samkiel plimalpli ĉiuj naciaj lingvoj (vidu ekzemple [[geografio de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] diverslingve en vikidatumoj, aŭ [[:Kategorio:Insuloj de la Francaj Antiloj|Insuloj de la Francaj Antiloj]]/[[:Kategorio:Insuloj de la Malgrandaj Antiloj|Insuloj de la Malgrandaj Antiloj]] same en vikidatumoj). Konsentite, pri formoj kiel "Geografio de la Filipinoj" la interlingva formo ne estas tiom unueca, estas Geografia de '''les''' Filipines katalune, Geography of '''the''' Philippines angle (ne Geography of Philippines), Geographie '''der''' Philippinen germane (ne Geographie Philippiniens), Géographie '''des''' Philippines france (ne Géographie de Philippines), Geografia '''delle''' Filippine itale, Geografie van '''de''' Filipijnen nederlande, Geografia '''das''' Filipinas portugale ktp ktp, ankaŭ en tute aliaj lingvoj kiel la litova aŭ greka la vorto estas klare plurala kaj en kombinaĵo kun "geografio de" kaŝiĝas "artikolo" en malsama finaĵo de la landonomo, Φιλιππίνες/των Φιλιππίνων, Filipinai/Filipinų, en la filipina, tagaloga, cebua ŝajne simile - sed eble iuj lingvoj (la haŭsa?, kurda?) jes enkondukis modernisman singularan formon kaj tiam ne bezonus artikolon, kaj mi konstatas ke la hispana kontraste al la kataluna aŭ portugala almenaŭ en vikipedio ŝparas la vorteton "las" en "Geografía de Filipinas". Sed en tio la hispana sufiĉe izolatas inter aliaj eŭropaj lingvoj, kaj ankaŭ forlasas la artikolon nur pri la Filipinoj (komparu ''Geografía de '''los''' Emiratos Árabes Unidos'', ''..de '''las''' Islas Salomón'', ''de '''las''' Islas Marshall'' ktp). Tio cetere ankaŭ validas por geografiaj nomoj kun "maro", "montaro" aŭ simile, komparu [[:Kategorio:Insularoj de la Kariba Maro|Insularoj de la Kariba Maro]]/''of the Caribbean Sea'' ktp. - sen ke mi konus eksteran referencon pri tiu lingva fenomeno en la angla/esperanta/franca/germana/itala/nederlanda ktp. Sed la fenomeno ĉiukaze estas kaj observeblas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:19, 6 apr. 2025 (UTC) ::Laŭ mi la referencoj al aliaj lingvoj ne utilas por Esperanto. Fakte mi timas, ke via elekto estas kontaĝo de la propra lingvo, kio ankaŭ estas malutila por Esperanto. Tamen mi konsentas, ke la artikolo estas pli akceptebla en plurvortaj propraj nomoj, male al unuvortaj, ekzemple Insularoj de la Kariba Maro, Insuloj de la Francaj Antiloj/Insuloj de la Malgrandaj Antiloj ktp. Nu, eble iam oni devus konsulti prie al fakaj gramatikistoj. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:51, 6 apr. 2025 (UTC) :::PMEG mencias ''Filipinoj'' ĝuste kiel ekzemplon de nomo por kiu la uzo aŭ neuzo de ''la'' ne estas klare difinita [https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/propraj_nomoj.html]. Rigardo al la Tekstaro donas la saman impreson. Laŭ mi, estus plej bone lasi la malkoheran uzon de diversaj artikoloj kia ĝi estis. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:30, 7 apr. 2025 (UTC) ::::Ĝuste, PMEG statas: Propraj nomoj, kiuj havas jam en sia baza formo J-finaĵon, '''ofte''' kondutas kiel ordinaraj O-vortoj kun "la", ankaŭ kiam fakte temas pri normala propra nomo: la Alpoj (montaro en Eŭropo), la Andoj (montaro en Sud-Ameriko), la Filipinoj (insulara ŝtato en Azio), kvankam ankaŭ Alpoj, Andoj kaj Filipinoj eblas. Tio estas pli-malpli tio kun mi volis indiki per mia tutsupra frazero, ke la indiko(j) en PIV "'''ne''' estas indiko ke antaŭa artikolo bonas aŭ ne bonas". Mi ne dirus ke mi estas "malsanigita de la denaska lingvo", sed mi estas influita de la ofteco de la "la" en Esperanto, kiun ĝuste konfirmas PMEG. Sed eventuale min ankaŭ influis ĉiuj eŭropaj lingvoj kune, kiujn mi supre statigis kiel ekzemploj. Do, laŭ mia lingvosento, en "Geografio/Kongreso/artistoj de Filipinoj" mankas difinita artikolo, sed mi povas akcepti kompromison ankaŭ toleri tiun variaĵon kaj vere lasi "la malkoheran uzon de diversaj artikoloj kia ĝi" estas, kiel proponas Arbarulo. Tamen, Kani, "la artikolo" ne estas (iom) "'''pli akceptebla''' en plurvortaj propraj nomoj" (adjektivo plus nominativo), sed ĝi principe '''nepras''' "en plurvortaj propraj nomoj" (adjektivo plus nominativo"), kiel jam montras la banala ekzemplo "La malgranda Janjo per larĝe malfermitaj okuloj rigardis la murojn" en PMEG, ankaŭ en geografiaj nomoj kiel "la Jutlanda duoninsulo" aŭ "la Atlantika oceano", "la Kariba Maro, la Francaj Antiloj, la Malgrandaj Antiloj" ktp. - kun escpeto ke se ŝtatonomo estas firme konata termino kiel Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, tiam ankaŭ tolereblas escepte rezigni pri la artikolo, tion ankaŭ mia "eŭropece malsanigita esperanta lingvosento" akceptas. Do, baze mi konsentas pri tolero de ambaŭ formoj en artikolaj titoloj, kaj ĉiukaze mi ne planis krucmiliton nun ĉiujn artikolajn titolojn unuecigi al la laŭ PMEG aparte ofta formo kun artikolo. Nur ke mi sincere dirite dankemas, ke en kategorioj nun la formo kun artikolo estas la kutima, kaj en vikipediaj kategorioj unueco aparte utilas. Tial mi alvokus ne tie krei konfuzon, nun aldonante multajn kategorionomojn sen artikolo nur pro principo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:01, 7 apr. 2025 (UTC) :::::En ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:03, 14 apr. 2025 (UTC) == Lingv == Mi klopodas forŝalti subpaĝojn de "[[Ŝablono:Lingv]]". Bedaŭrinde tro ofte tio malsukcesas pro protekto aŭ de la celita ŝablono mem, aŭ kaskada protekto (supozeble devena de la ĉefpaĝo). Unu ebla solvo estus portempa administriĝo limigita al tiu ununura tasko. Alia estus malprotekto kaj malkaskadigo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:31, 14 apr. 2025 (UTC) :{{re|Taylor 49}} Pri ambaŭ eblecoj mi konsentas. Principe sufiĉus se mi malprotektus kaj malkaskadigus la protektitan paĝon, sed laŭ mia ekrano [[Ŝablono:Lingv]] tute ne estas protektita. Ke la protekto de [[Vikipedio:Ĉefpaĝo]] kaŭzus la problemon estus ekzotika konduto, sed ĉiukaze mi jen dumtempe malprotektis la ĉefpaĝon tiel ke ĉiuj ensalutintoj povas redakti ĝin. Se estas kaskada efiko al subaj paĝoj, efikon kion mi nun ekrane ne vidas, ĝi devus esti for se la ĉefpaĝo estas redaktebla. Vi provu ĉu tio sufiĉas por viaj agoj kaj alikaze remesaĝu. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:48, 14 apr. 2025 (UTC) :: Dankon ... mi bezonas malprotekon de [[Ŝablono:Projektoj]] kaj [[Ŝablono:Babela ŝablonaro]] (kaskada protekto). [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:44, 14 apr. 2025 (UTC) ::: {{farite}} Mi malprotektis la unuan, [[Ŝablono:Projektoj]], kaj kiam mi venis al la dua, [[Ŝablono:Babela ŝablonaro]], ĝi jam estis malprotektita. Mi ne scias ĉu tion eble faris mi mem tri sekundojn antaŭe, sed ne gravas. Provu ĉu tio sufiĉas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:50, 14 apr. 2025 (UTC) :::: Mi sukcesis redakti [[Ŝablono:Projektoj]] sed ĝi bezonas plian redakton. [[Ŝablono:Babela ŝablonaro]] estas protektita, kaskade de si mem. Se ĝi aspektas neprotektita al vi, bv protektu kaj malprotektu ĝin. Bedaŭrinde multaj ŝablonoj estas kaskade protektitaj de ĝi. Mi nun elŝaltas la komputilon por hodiaŭ. Espereble nenio nun estas pli rompita ol hieraŭ. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:12, 14 apr. 2025 (UTC) ::::: Bone, mi (vi vidas en la redaktoresumo) provis plene protekti ĝin, plene malprotekti ĝin kaj reŝalti la redaktadon nur de ensalutintaj uzantoj, kio ĉi tie estus la dezirinda opcio. Estas griza kvarangulo antaŭ la noto "kaskada protekto", al kio mi do ne povas aldoni aŭ forigi hokon. Venonta paŝo estus ke vi rekontrolos kiel estas ĉe vi, aŭ se ne funkcias ke mi simple neformale donas al vi administrajn rajtojn por teknika tempo. Sed se vi nun elŝaltis vian komputilon, la sekvaj paŝoj kompreneble estas post kiam vi reenŝaltis ĝin. Mesaĝu kiam tio estos, kaj ni vidos ĉu mi tiam estos ĉe la komp'o. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:37, 14 apr. 2025 (UTC) {{re|Taylor 49}} Hm, rigardu ankoraŭ la liston [[Ŝablono:InternaciaVikipedio/tabelo]], kiu nun mizere aspektas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:43, 15 apr. 2025 (UTC) : Lingvaĵoj riparitaj {{farite}} ... sed ankaŭ la nombroj estas fuŝitaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:27, 15 apr. 2025 (UTC) :: [[Ŝablono:Lingv/*]] kaj [[Ŝablono:Lingv/flago]] estas portempe malforigendaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 15 apr. 2025 (UTC) ::: {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:05, 15 apr. 2025 (UTC) == [[Gabriele Fava]] == Saluton. Mi ĵus estis forigonta tiun artikolon, ĉar neniu kontraŭis en la koncerna paĝo, kiam mi vidis, ke vi ĵus faris kelkajn aranĝojn en ĝi. Ĉu vi celis konservi la artikolon? Mi plue petas forigon pro la menciitaj kialoj, sed se vi kontraŭas, mi haltigos la forigon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:10, 14 apr. 2025 (UTC) :{{re|Kani}} Mi evidente ĵus eksciis pri la paĝo, tuj post kiam mi vidis vian forigopeton de [[Toy Story 5]], kaj mi dividas vian dubon pri ebla mempropagando de [[Gabriele Fava]]. Tamen, ni havas ekstereme malmultajn paĝojn pri temoj de socia sekureco en Italio, kaj kompreneble neniu el la aktivaj vikipediistoj fakas pri la temaro, tial laŭ mi estas tute utile unue iom plenigi nian artikolaron, kaj poste decidi ĉu ni volos tamen buĉi la temon [[Gabriele Fava]] simple ĉar ĝi nur ekzistas en la lombarda, ne en la itala kaj ne en la kvin plej grandaj vikipediaj lingvobranĉoj, aŭ ĉu ni simple malfanfaronigos la tekston kaj lasos ĝin kiel sobra teksto. Se la homo vere estas gvidanto de iuj gvidaj institucioj en Italio, li fakte konsidereblas menciinda homo, egale ke itala teksto pri li ankoraŭ ne estas. Tial mi ekordigis la kategoriojn, faris ĝerman artkolon pri la [[Nacia Instituto pri Socia Sekureco]], kaj momente traktas la ĝeneralan juran temon pri "Kortumo(j) de kontoj". Fakte mi eĉ ne rigardis ke la teksto estis jam proponita por forigo sep tagojn antaŭ [[Toy Story 5]], kaj subsupozis ke ambaŭ havos ankoraŭ maturigotempon de semajno. Do mi proponus lasi la paĝon ankoraŭ tri tagojn, kaj decidi tiam. Tion mi povas ankaŭ noti en [[VP:FA]]. Ĉu bone? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:25, 14 apr. 2025 (UTC) ::Bone, notu ĝin en VP:FA.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:33, 14 apr. 2025 (UTC) == Mempatrolanto por "Д.Ильин" == Mi proponas doni la rajton. [[:m:Special:CentralAuth/Д.Ильин]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:05, 17 apr. 2025 (UTC) :Prave, liajn pli ol 800 miniaturajn redaktojn ĉiam devi revizii ŝajne estas evitebla agado. Tamen mi dubas ĉu estas antaŭvidite simple al iu ne-esperantisto, kiu ŝajne pli ol 800-foje nur ŝanĝis dosierojn, eble neniam skribis unusolan vorton en tiu ĉi projekto, kaj kiu ne petis pri la rajto, tamen altrudi la rajton. Sed mi supozas ke jam pasintece estis iuj robotoj de neesperantistoj, kiuj same ne petis mempatrolajn rajtojn kaj tamen ricevis ilin laŭ nia iniciato - simple ĉar tio estas pragmatika vojo simpligi la teknikan flankon de la redaktado... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:27, 17 apr. 2025 (UTC) :: Mi "altrude" ricevis la saman rajton en la rusa vikipedio. ;-) Mempatrolato jes, patrolanto ne. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:10, 17 apr. 2025 (UTC) ::: Saĝe, krom se iu ne-denaskulo vere pruvis en multaj kazoj ke tiu kapablas en senerara lingvaĵo verki plurajn frazojn aŭ ĉapitron en la projekta lingvo - (nur) se oni mem kapablas verki je tiu nivelo, ankaŭ estas pravigite doni al tiu redaktanto la rajton aprobi la lingvaĵon de aliuloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:16, 17 apr. 2025 (UTC) == Plu unufoje pri antauxa temo == [[Sveda lingvo]]. Cxu en la parto "sveda en Finnlando" povus esti tiu teksto: La sveda estas unu el la du oficialaj lingvoj de Finnlando - la alia estas la finna. Ĝi havas tre fortan pozicion en Finnlando pro historiaj kialoj. Ekzemple, ĝi estas deviga lernobjekto en la plej multaj finnaj lernejoj, kvankam ĝiaj denaskaj parolantoj estas nur ĉirkaŭ 5%, kaj, ekzemple ĉiuj registaraj oficistoj kaj la cxiuj kuracistoj en Helsinko devas scii ĝin. Ĉi tiuj postuloj foje vekas varmajn emociojn por kaj kontraŭ. [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.202.244|193.210.202.244]] 21:13, 18 apr. 2025 (UTC) :Mi konsentas pri la ŝanĝo, kiu ŝajnas al mi same neŭtrala kiel la antaŭa vortumo, kaj bone konsentebla. Tamen, vi post kiam vi metis tiun noton gaje plu redaktis paĝojn, kvankam vi daŭre estas forbarita kaj daŭre ne rajtas redakti en la esperanta branĉo. Tio kreas tro multan laboron, ĉar necesus postkontroli ĉiun redakton, aŭ almenaŭ bloke malakcepti ĝin, kaj por tio mankas administra laborkapacito. Tial mi nun blokas ankaŭ tiun novan IP-kanalon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 18 apr. 2025 (UTC) ::Mi sugestas, ke ĝi inkludu ankaŭ ĉi tiun deklaron: "Laŭleĝe, ĉiuj manĝpakaĵoj venditaj devas ankaŭ havi tekston presitan en la sveda." [[Specialaĵo:Kontribuoj/2001:999:60D:C2:A9D0:CADC:96B0:5A37|2001:999:60D:C2:A9D0:CADC:96B0:5A37]] ::Kaj tiu parto de la artikolo povus finiĝi tiel (ĝi estas tre signifa afero): "Ĉu la devon lerni la svedan en lernejoj devus esti forlasita, estas unu el la plej malfacilaj demandoj en la finna politiko dum jardekoj." Sed mi supozas, ke ne utilas skribi pli pri ĝi. [[Specialaĵo:Kontribuoj/2001:999:60D:C2:A9D0:CADC:96B0:5A37|2001:999:60D:C2:A9D0:CADC:96B0:5A37]] ::Venis al mi en la kapon, kiel svedlingvanoj en Finnlando, kiuj estas praktike dulingvaj, lernas la "alian hejman lingvon". Respondo: Estas du specoj de finna instruado en svedlingvaj lernejoj en Finnlando: norma finna instruado, aŭ finska (tiel svedlingvaj studentoj lernas la finnan kiel fremdan lingvon) kaj mofi-instruado (mallongigo de la svedaj vortoj ''modersmålsinriktad finska'', hejmlingvsimila finna) por dulingvaj studentoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/2001:999:60D:C2:A9D0:CADC:96B0:5A37|2001:999:60D:C2:A9D0:CADC:96B0:5A37]] == Protekto kaj diagnozaj katoj == * Vi povas [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=Vikipedio%3A%C4%88efpa%C4%9Do reprotekti] la ĉefpaĝon je "‎[edit=sysop] [move=sysop]" sed bv ne kaskade * la plenigo de diagnozaj katoj de [[Ŝablono:Tradukita]] progresas nekutime malrapide, supozeble pro mia lastatempa amasredaktado de ŝablonoj kaŭzante laboron por la servilo :-( [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 20 apr. 2025 (UTC) {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:43, 20 apr. 2025 (UTC) == Forigendaĵo == Multaj forigkazoj ĉe [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj]] estas fermeblaj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:33, 4 maj. 2025 (UTC) :{{re|Taylor 49}} Mi faros, sed aktuale mi survojas kaj nur tre limigite povas vikipediumeti per malkomforta saĝtelefoneto. Mi morgaŭ donos mian difektitan aŭton al riperejo, atendos la riparon kiu probable daŭros 2-3 tagojn, en tiuj tagoj havos ekstrajn feriojn kaj estos hejme merkrede vespere aŭ ĵaŭde. Tiam estos nenia problemo malplenigi la kat-on. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:50, 4 maj. 2025 (UTC) == Aparta temo == Konsideru lasi min redakti. Ĉu vi kiel kuracisto ne devus apogi tion, ke en Vikipedio oni kreas paĝojn pri malsanoj? [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.201.236|193.210.201.236]] 19:37, 12 maj. 2025 (UTC) == Lando Ukrainio en "Geokesto" == Saluton ThomasPusch! Mi ne scias ĉu vi povas helpi al mi - mi jam starigis tiun demandon al Tlustulimu, kiu ankoraŭ ne reagis. Jen pri kio temas: Koncerne urbojn de Ukrainio, mi rimarkis, ke la ukraina flageto ne ĝuste aperas antaŭ Lando en {{Ŝ|Geokesto}} aŭ {{Ŝ|Geokesto2}}. Mi petas vian helpon ĉar mi ne scias kiel ripari tion. Antaŭdankon! [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 07:12, 16 maj. 2025 (UTC) La flageto ankaŭ ne ĝuste montriĝas en {{Ŝ|Informkesto Fervoja stacidomo}}. (la aperanta flageto estas Flag of None.svg) [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 10:10, 17 maj. 2025 (UTC) {{re|Dominik}} Ĉu vi havas ekzempla(j)n artikolo(j)n?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:05, 17 maj. 2025 (UTC) :Ekzemploj: [[Kievo]], [[Kijiv-Pasaĵirskij (stacidomo)]], la montrita flageto estas: Flag of None.svg. [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 13:09, 17 maj. 2025 (UTC) ::{{re|Dominik}}Dankon pro l'ekzemploj. Do mi vidas, ke en [[Kievo]] la problema ŝablono estas "geokesto", en [[Kijiv-Pasaĵirskij (stacidomo)]] estas "Informkesto Fervoja stacidomo". Ambaŭ estas "idoj" de Petr Tomasovsky. Aparte la ŝablonon "geokesto" mi juĝas senespere komplika, tial mi por urboj ĉiam preferas la ankaŭ multe pli oftan alternativon {{ŝ|informkesto urbo}}, kiu ankoraŭ neniam kreis al mi problemon. Sed tamen mi komprenas, ke la problemo devos kaŝiĝi en {{ŝ|flago}} - komparu {{ŝ|flago|Grekio}} {{ŝ|flago|Litovio}} aspektas jene {{flago|Grekio}} {{flago|Litovio}}, sed {{ŝ|flago|Ukrainio}} jene {{flago|Ukrainio}}. Bedaŭrinde en {{ŝ|flago}} ĉio stokiĝas en [[modulo:flago]], sed tie mi ne vidas cimon. Ĝustas ke precipe Tlustulimu umis pri {{ŝ|flago}} kaj [[modulo:flago]], kaj ke li ekde jam fino de marto maltrankvilige malmulte redaktas. Mi tamen vidas ke pri {{ŝ|flago}} ankaŭ {{re|Robin van der Vliet}} interesiĝis kaj ŝraŭbis, kaj povus esti ke ankaŭ {{re|LiMr}}, kiu ĝenerale havas bonan teknikistan komprenon, povus havi ideon, tial mi "ping"as tiujn du, kaj petas pri cerbumo kie povus esti metita sabotaĵo specife de Ukrainio... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 17 maj. 2025 (UTC) :::Dankon pro ĉiuj viaj klopodoj - mi pensas, ke mi provizore solvis la problemon en {{Ŝ|Informkesto Fervoja stacidomo}} aldonante <nowiki>"|Ukrainio={{Ukrainio}} " post "|Krimeo={{Krimeo}} "</nowiki>. [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 04:01, 18 maj. 2025 (UTC) :::Mi provizore solvis la individuan problemon de KIEVO, aldonante <nowiki>{{Ukrainio}}</nowiki> post | lando, kaj forigante "1" post | lando_flago [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 09:00, 18 maj. 2025 (UTC) ::::Prave, ŝajne la forigo de la "1" post "lando_flago" estis la truko. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:16, 18 maj. 2025 (UTC) :::::Mi eĉ plibonigis la aferon: post modifo de {{ŝ|UKR}} kiu nun uzas Flago-de-Ukrainio.svg -> Flag of Ukraine.svg, mi povas simple uzi {{ŝ|Ukrainio}} por lando. Estas nepre forigi "1" post | lando_flago. [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 09:19, 18 maj. 2025 (UTC) ::::::Veras ke estis nepre forigi "1" post | lando_flago, kiel mi jam agnoskis. Sed vi eraras ke dosieronomo en la angla aŭ en Esperanto farus iun teknikan diferencon. Teknike tute egalas kiuj signoj reprezentas dosierobildon, teorie ankaŭ la bildo povus havi nomon en la [[ukraina]] aŭ la [[ĉukĉa]], sed nur por e-lingvaj homaj redaktantoj pli komfortas Esperanto ol dosieronomoj en iuj naciaj aŭ lokaj lingvoj kiel la angla, ukraina aŭ ĉukĉa. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:46, 18 maj. 2025 (UTC) == Files without a file page and license == Hi! Thise files have no file page and therefore no license. Perhaps you could have a look? {{Div col|cols = 2}} # [[:File:Epaminondas1.jpg]] {{farite}} # [[:File:Epaminondas2.jpg]] {{farite}} # [[:File:Epaminondas3.jpg]] {{farite}} # [[:File:Fouad_Mebazaa.jpg]] {{farite}} # [[:File:Go0.jpg]] # [[:File:Helada.jpg]] # [[:File:Magnet1.jpg]] # [[:File:Magnet2.jpg]] # [[:File:Spot1.jpg]] {{farite}} # [[:File:Spot2.jpg]] {{farite}} # [[:File:Spot3.jpg]] {{farite}} # [[:File:Spot4.jpg]] {{farite}} # [[:File:Spot5.jpg]] {{farite}} # [[:File:Spot6.jpg]] {{farite}} # [[:File:TresMosq.jpg]] {{farite}} # [[:File:Undas-in-phase1.png]] {{farite}} # [[:File:Undas-in-phase2.png]] {{farite}} # [[:File:Undas-in-quadratura1.png]] {{farite}} # [[:File:Undas-in-quadratura2.png]] {{farite}} # [[:File:Unda-sintexto.png]] # [[:File:Undas-opp-phase1.png]] {{farite}} # [[:File:Undas-opp-phase2.png]] {{farite}} {{Div col end}} [[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 19:58, 19 maj. 2025 (UTC) :{{re|MGA73}} Yes, 21 of them were really "antique" wikipedia files from the first year of the project eo.wiki. One additional one (#4) was a misunderstanding. I've cleared 17 of the cases and will do the last 5 during the next days... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:12, 19 maj. 2025 (UTC) :: Awesome! Yeah I made [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MGA73/Sandbox&oldid=1033312208 a list on all wikis] and it is mostly very old files. Sometimes from some conversion script. Often the files does not show up in queries because I think most of us expect a file to always have a file page with information. Hopefully after this cleanup all files will have a file page (and hopefully also a license). --[[Uzanto:MGA73|MGA73]] ([[Uzanto-Diskuto:MGA73|diskuto]]) 07:33, 20 maj. 2025 (UTC) == LA Bahamoj == Saluton! Ĉu ie estas interkonsento por la hodiaŭaj movoj de artikoloj kaj dosieroj al titoloj kun '''la'''? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:07, 23 maj. 2025 (UTC) :{{re|Taylor 49}} Mi hieraŭ agis laŭ interkonsento estas baze en [[PMEG]], citita ekzemple en la supra diskuto [[#Filipinoj]] de aprilo ĉi-jare inter Arbarulo, Kani kaj mi (vidu tie! - la interkonsenton de junio 2011, pri kiu vi kiel mi nun komprenis bazis vin, mi ĝis hodiaŭ ne konis: mi opinias ĝin problema, sed nun almenaŭ klare vidigis ĝin en la [[Diskuto:Flago de Bahamoj|koncerna diskutpaĝo]] - pri tio poste). En la supra diskuto [[#Filipinoj]] konfirmiĝas la aserto de PMEG, ke propraj nomoj, kiuj havas jam en sia baza formo J-finaĵon, '''ofte''' kondutas kiel ordinaraj O-vortoj kun "la", ankaŭ kiam fakte temas pri normala propra nomo: la Alpoj (montaro en Eŭropo), la Andoj (montaro en Sud-Ameriko), la Filipinoj (insulara ŝtato en Azio), kvankam ankaŭ Alpoj, Andoj kaj Filipinoj eblas. Tio estas pli-malpli tio kun mi volis indiki per mia tutsupra frazero, ke la indiko(j) en PIV "ne estas indiko ke antaŭa artikolo bonas aŭ ne bonas". Mi ne dirus ke mi estas "malsanigita de la denaska lingvo", sed miMi subtenas ktiun ĝustan lingvan konstaton, ĉar mi konscias pri la ofteco de la "la" en Esperanto, kiun ĝuste konfirmas PMEG. Sed min ankaŭ influis ĉiuj eŭropaj lingvoj kune, kiujn mi supre statigis kiel ekzemploj. Do, laŭ mia lingvosento, en "Geografio/Kongreso/artistoj de Filipinoj" mankas difinita artikolo, sed mi povas akcepti kompromison ankaŭ toleri tiun variaĵon kaj vere lasi "la malkoheran uzon de diversaj artikoloj kia ĝi" estas, kiel proponas Arbarulo. Tamen, Kani, "la artikolo" ne estas (iom) "pli akceptebla en plurvortaj propraj nomoj" (adjektivo plus nominativo), sed ĝi principe nepras "en plurvortaj propraj nomoj" (adjektivo plus nominativo"), kiel jam montras la banala ekzemplo "La malgranda Janjo per larĝe malfermitaj okuloj rigardis la murojn" en PMEG, ankaŭ en geografiaj nomoj kiel "la Jutlanda duoninsulo" aŭ "la Atlantika oceano", "la Kariba Maro, la Francaj Antiloj, la Malgrandaj Antiloj": ke la artikolo nepras "en plurvortaj propraj nomoj" (adjektivo plus nominativo)", ne nur validas por banalaj ekzemploj "la malgranda Janjo" aŭ "la Kariba Maro", sed ankaŭ por samspecaj landonomoj de adjektivo plus nominativo, kiel "Dominikana Respubliko" aŭ "Ĉeĥa Respubliko". Do, baze mi konsentas pri tolero de ambaŭ formoj en artikolaj titoloj, sed '''ne''' pri forigo de la aparte ofta uzo el artikoloj, dosieroj kaj kategorioj. Tio validas por la ★ dosiero [[:Dosiero:Flago-de-la-Bahamoj.svg]] en kiu vi en 2021 notis "en la [flago de Bahamoj] kun - '''erara''' - esperantlingva dosieronomo" kaj kiun en 2024 Kani tute forigis. Erara la dosieronomo tute ne estas, sed male estas la aparte ofta (=la kutima) formo laŭ PMEG, kaj simpla forigo de tiu dosiero, kiu ampleksas eĉ ne kvaronan kB kaj vere ne eksterproporcie pezigas la vikimediajn malmoldiskojn, pli damaĝas ol ke ĝi helpus - tion mi hieraŭ konstatis kiam mi bezonis ĝin en la nova teksto pri [[nacia himno de la Bahamoj]] kaj tie aperis ruĝa, rompita dosieroligilo, ĉar la dosiero kiu estis ekde 2006 subite ne plu estis. En la movo de la ★ titolo [[Flago de Bahamoj]] al [[Flago de la Bahamoj]] kun daŭra alidirektilo estas pli komplike. Tie '''ekde 2011''' la titolo estis "Flago de la Bahamoj", en junio 2021 eĉ iu uzanto Yehadut movis la titolon al "Flago de '''La''' Bahamoj" kun noto "Oficiale "La" devas esti majuskla" (tio validas por la angla, sed eĉ la angla vikipedio ne aplikas la majusklon en la titolo), poste vi en julio 2021 movis ĝin al "Flago de Bahamoj" kaj notis "erara nomo" (kio malĝustas). Mi hieraŭ perceptis ke vi arbitre kaj per malĝusta argumento ŝanĝis la antaŭan titolon de jardeko. Sed nur nun mi vidis kaj diskutpaĝe vidigis la voĉdonono en VP:AA, kiun vi sekvis kaj do ne agis arbitre. tial mi respektas la vcoĉdonon de junio 2011, kvankam mi certe voĉdonintus kontraŭ ĝi, se mi vidintus ĝin. Konsciu ke eĉ se vi kaj eble kvar pliaj uzantoj mem el teknika konsidero ne ŝatas, la formo "Flago de la Bahamoj" estas la pli kutima kaj gramatike preferinda el du ĝustaj formoj, samkiel "Flag of '''the''' Bahamas", "Bandera de '''las''' Bahamas", "Vlag van '''de''' Bahama's, "Drapeau '''des''' Bahamas", "Bandeira '''das''' Bahamas" kaj en multegaj pliaj lingvoj en kaj ekster vikipedio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:21, 24 maj. 2025 (UTC) :La du movoj signitaj per nigraj steloj ★ estas la du redaktetoj pri kiuj vi atentigis, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:24, 24 maj. 2025 (UTC) == Spam Article == Hello, may you take a look at [[Shamim Hossen]]? The delete tag was reverted by the spammer. It's an article made by cross-wiki spammer and most of the page from other languages wikipedia has been [https://w.wiki/EKV4 deleted]. Many thanks. [[Uzanto:Aqurs1|Aqurs1]] ([[Uzanto-Diskuto:Aqurs1|diskuto]]) 11:58, 29 maj. 2025 (UTC) {{re|Aqurs1}} I know about the case. Its deletion [[VP:FA#Shamim_Hossen|is also discussed here]]. It is a pity, that the article e.g. in the french wikipedia was poorly made, but the Esperanto article has quite good quality in terms of style. And as there are really not many articles about Bangladesh at all in the Esperanto wikipedia, it would be welcomed to leave the text, if only to give an additional reason for other side texts to be brushed up, even if one can always discuss if a person is really noteworthy. But of course we see how articles in other branches germinate in large quantities and disappear just as quickly. So I suppose that at last we'll also drop the text after more or less a week (or maybe sooner). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:04, 29 maj. 2025 (UTC) ==Kunigenda== Bedaŭrinde mi faris superfluan laboron, ĉar estas 2 artikoloj: [[Preĝejo Vito de Lukanio la 14 helpemaj sanktuloj (Pilisborosjenő)]] kaj [[Preĝejo Sankta Vito (Pilisborosjenő)]]. Laŭ via volo bonvolu el tio unun forigi aŭ kunigi ilin. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:34, 30 maj. 2025 (UTC) {{re|Crosstor}} Mi kondolencas. Kompreneble unuigo estas la bona solvo - sed ĉu tion ne povus fari vi mem? Ja ambaŭ tekstoj estas viaj idoj. Mi kompate farus tion anstataŭ vi, kvankam mi ĵus dronas en pluraj projektoj, se vi vere tro nerviĝus en la proceso de kunigo. Sed mi pensas ke principe vi povas bone fari tion mem. Ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 30 maj. 2025 (UTC) ::Jes, vi pravas, hodiaŭ mi faros ion.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:32, 31 maj. 2025 (UTC) :::Senindulge forigu [[Preĝejo Sankta Vito (Pilisborosjenő)]]. La data ne sukcesis ĝis la plena forigo. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 05:33, 31 maj. 2025 (UTC) :::: {{farite}} Mi preskaŭ laŭpete forigis la malnovan paĝon de 2019 kaj lasis nur la novan de majo 2025, sed tio ne sencas: laŭeble konserviĝu la redaktohistorio. Tial mi jen rearanĝis ĉion, kaj la nova teksto estas for - en vikidatumoj ĉio estas en ordo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:46, 31 maj. 2025 (UTC) ==[[Little Women (filmo)]]== Saluton. En filmo de 1933 aperas [[The Moody Blues]] kiu kreiĝis en 1964. Ĉu eraro?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:59, 2 jun. 2025 (UTC) :Sendube eraro, en vikidatumoj. Mi ne multon konas pri kaj la filmo de 1933 kaj la grupo de 1964 - mi esploras ĉu mi povas solvi la miskomprenon, sed miskompreno certe devas esti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:02, 2 jun. 2025 (UTC) ::La esploro rezultas, ke la aserton ke la grupo "The Moody Blues" estis unuopa aktoro en la filmo, en vikidatumoj plantis iu roboto la 26-an de majo 2013. Certe estas vane demandi al la roboto kion li aŭ ŝi pensis kiam metiĝis tia evidente sensenca aserto. En la aŭtomata redakto de 2013 ankoraŭ notiĝis ke la informo laŭdire enpreniĝis el la germana vikipedio, sed tiu informo ne veras: tie nek nun nek tiam estis iu komparebla informo. Simple la roboto fuŝis. Okazas, ankaŭ robotaj agoj ne estas seneraraj. Mi simple forigas la aserton el vikidatumoj. ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:06, 2 jun. 2025 (UTC) :::Krome, en [[Watch on the Rhine]] de 1943 aperas [[Eric Roberts]], naskiĝonta en 1956. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 15:08, 2 jun. 2025 (UTC) ::::?? 21:44, 13 December 2014 Symac bot added claim: cast member (P161): Eric Roberts (Q207969) - sen ia pravigo, simple aserto el nenio. La angla teksto [[:en:Watch on the Rhine]] asertas ke estis alia aktoro de nomo Eric Roberts, pri kie estas neniu indiko en Vikidatumoj, kaj ankaŭ la listigo [[:en:Eric Roberts (disambiguation)]] havas neniun indikon pri dua, pli maljuna aktoro. Egale: ĉiukaze Eric Roberts (Q207969) ne estas la ĝusta homo. Kaj duan fojon iu roboto eraris. Sed [https://www.imdb.com/name/nm0731079 IMDb] deklaras, ke en 1943 ĉi tiu dua Eric Roberts estis infano laŭ la fotoj eble 10- aŭ 11-jaraĝa, kiu ludis en 5 filmoj inter 1943 kaj 1948. Neniu preciza naskiĝdato estas indikita. Ne sufiĉe da informoj por krei vikidatuman eron. Mi forigos la malĝustan aserton pri la malĝusta Eric Roberts de 1956. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:29, 2 jun. 2025 (UTC) ::::: We'll significantly improve the international project of Wikidata, and will classify as international english speaking Wikidata heroes... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ({{flago|Usono}}) 15:29, 2 jun. 2025 (UTC) ::::::En [[Man Hunt]] de 1941 aperas [[George Saunders]], naskiĝonta en 1958.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 15:22, 2 jun. 2025 (UTC) :::::::Sed pri tiu fuŝo kulpas la uzantino Sophia Guevara je 10:54, 31 maj. 2025, kiu notis «prenita de [[:en:Man_Hunt_(1941_film)#Cast]]». Sed la aktoro de 1941 estis [[George Sanders]], ne [[George Saunders]] kun aldona -u- naskita en 1958. Mi jam persone atentigis ŝin pri la erareto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 2 jun. 2025 (UTC) :::::::: {{re|Kani}} {{farite}} ĉio. Dankon pro via atento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:54, 2 jun. 2025 (UTC) == Yrjö Karilas == Cxu en la artikolo oni povu rakonti pri tio, ke en 1919 Karilas publikigis longan liston pri antauxnomoj, kiujn li rekomendis al la uzo? Iuj estas jam ekzistintaj raraj nomoj, iuj nomoj, kiujn li kreis mem. Unu el tiuj nomoj, kiujn Karilas mem kreis, estas ''Seija''. Gxi ankaux estis en Finnlando populara nomo en la 1940-aj, 1950-aj kaj 1960-aj nomoj. Bedauxrinde Seija Kettunen, eksa prezidanto de Esperantoklubo de Jyväskylä, forpasis. Estus bone rakonti al sxi, ke sxian nomon kreis esperantisto. : Hm, mi ne scias ĉu tiu informero sufiĉe grandas por meriti frazon. Pri Seija Kettunen vikipedio nur skribas ke ŝi mortis en 2023. Se vi, per la germana diskutpaĝo, povas sendi al mi ligilon pri reta mortanonco, en kiu ankaŭ estas ŝia naskiĝdato kaj jaro, mi povus meti mekrofrazeton pri ŝi en [[ĝermolisto de finnaj esperantistoj]]. Kaj se vi havas retan referencon pri la aserto de kreado de antaŭnomo Seija, eblas tion en frazeton de la teksto [[Yrjö Karilas]] mencii. Vi havos almenaŭ semajnon por tio, ĉar mi nun 6 tagojn ne estos ĉe komputilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:23, 5 jun. 2025 (UTC) Alia demando: Cxu estas bone, ke estas en la artikolo [[Antero Vipunen]] teksto pri la libro aux cxu estus pli bone, ke ekzistus alia artikolo pri la libro? [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.204.93|193.210.204.93]] 15:48, 4 jun. 2025 (UTC) :Estas tolereble en la artikolo [[Antero Vipunen]] mencii la libron, kvankam fakte nur la titolo ligas la libron de 1950 kun la mitologia estaĵo. Bonus la alineo en la teksto pri la libroserio [[Pikkujättiläinen]]. Mi hieraŭ pensis ke mi jam kopiis ĝin tien, sed sajnas ke ni. Se mi ne forgesos, mi metos ĝin tien post semajno. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:23, 5 jun. 2025 (UTC) ==Mazatlán== Ekzistas artikolo [[Mazatlán]] kun ligoj, krome [https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:Listo_de_artikoloj_kiuj_ekzistas_en_multaj_lingvoj_kaj_forestas_en_la_esperanta_Vikipedio/Urboj] mencias ruĝe Mazatlán kun 52 ligoj sen Esperanto. kion fari?--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 10:28, 23 jun. 2025 (UTC) {{re|Crosstor}} Klare, la unua vikidatumero estas por la komunumo (''municipio''), kaj la dua por la samnoma urbo kaj komunuma ĉefurbo. Laŭ mi tute sencas en Esperanto ne havi du tekstojn pri preskaŭ sama geografia unuo, kaj preferi la pli vastan temon de la komunumo. Mi metis apartigilon "Mazatlán (urbo)", kaj ligis ĝin al la dua vikidatumero ([[d:Q40194]]) por la urbo. Kiam roboto venontfoje aktualigas la liston, la ruĝa indiko de devus foresti... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 23 jun. 2025 (UTC) == Cizre == Bonvolu disigi [[Cizre]] kaj [[provinco Şırnak]], ĉar mi nepre skribus artikolon pri Cizre.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 12:33, 25 jun. 2025 (UTC) :{{re|Crosstor}} Fakte mi pensas ke mi devas tute nenion fari. Se vi ekskribas tekston pri la distrikto [[Cizre]], vi per tio mem aŭtomate viŝas la antaŭan alidirektilon al la [[provinco Şırnak]]. La alidirektilo ja ĉiukaze nur estis provizora solvo - en la momento kiam estas propra artikolo, tio kompreneble pli bonas ol "malmultekosta" alidirektilo. Provu fari, mi '''tre''' mirus se io teknike malhelpus vin savi la redakton! Ĉiukaze ĉiuj tekstoj, kiuj plialtigas la videblecon de la kurda kulturo en Eŭrazio estas tre bonvenaj. Tial same eblas procedi ĉe aliaj paĝoj pri kiuj vi bonvolus fari apartajn tekstojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 25 jun. 2025 (UTC) ::Mi faris tion kaj ĝi direktigis min al la <s>distrikto</s> provinco. Mia artikolo jam estas preta (!!!), mi ne riskas tion, mi savos la artikolon al mia paĝo provizore kaj mi atendos la disiĝon. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:30, 25 jun. 2025 (UTC) :::{{re|Crosstor}} Estas vere simple, vi havas la solvon antaŭ la nazo: Klaku la internan ligilon [[Cizre]]. Malfermiĝas la provinca paĝo, supre skribiĝas <big>'''Provinco Şırnak'''</big>, kaj en dua linio pli ete inter krampoj "<small>'''(Alidirektita el [[Cizre]])'''</small>". Re-klaku la ligilon [[Cizre]] tie, post la vortoj "<small>Alidirektita el</small>". Vi vidos kurbitan sagon suben kaj tiam dekstren [[dosiero:Redirectltr.png|30ra]], kaj apud ĝi en bluaj literoj la vortojn "[[Provinco Şırnak#Distriktoj (İlçe)]]". '''Ne''' klaku tiujn, ĉar tiam vi reestus sur la provinca paĝo, sed klaku '''supre''' "redakti fonton", kaj vi estos en redaktomodo, povas tutsimple viŝi la alidirektilon "#ALIDIREKTI..." kaj povas enkopii vian novan tekston! Kompreneble '''mi povas''' viŝi la alidirektilon "#ALIDIREKTI..." por vi, sed multe pli valoras se vi unufoje mem sukcesas fari tion! Mi ĵus elsalutis kaj kiel nuda IP-anonimulo provis fari tion: senprobleme funkcias. Do oni ver-vere ne bezonas iujn specialajn rajtojn, sed nur devas unufoje kompreni kiel funkcias. '''Provu!! Kuraĝe!''' Vi vere ne povas difektigi ion, sed nur povas lerni fariĝi pli ruza ol la alidirektiloj! Mi garantias al vi, ke vi povas! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 25 jun. 2025 (UTC) ::::Mi jam vidis vian malnetan novan tekston en Crosstor/provejo, kaj havas ankoraŭ tri komentetojn pri tio, sciante ke la tuto ankoraŭ ne estas preta, kaj vi eble nur haste savis la provizoran tekston. 1) La vorto "flugmaŝino" aspektas tre strange - mi rekomendas vorton [[aviadilo]] anstataŭe. 2) Provu ne tiom ofte komenci frazon per sama vorto, ĉi tie vorto "Cizre". Foje eblas skribi vorton "La urbo" anstataŭe, foje necesos iom rearanĝi la vortordon, sed fine maksimume, ni diru, unu el kvin frazoj komenciĝu per la vorto "Cizre". Kaj fine 3) Kiam la teksto estos en sia loko kaj estos ligila al vikidatumoj, kompreneble la informkesto dekstre tuj tre vastiĝos. Ĉiujn bildojn necesos meti al la maldekstra flanko, kaj se estos tie pli longa kolumno da fotoj ol meze estos teksto, tiam ankoraŭ necesos uzi galerion <small><gallery></small> tutsube de la paĝo, aŭ fotoŝanĝilon - tekniko kiun vi jam ofte aplikis. Sed dekomence klaras, ke fotoj dekstre sub la longa informkesto garantiite ne funkicios. Eblas aŭtomate meti ĉiujn maldekstre, kaj tiam vidi ĉu tie tiam estos pli da fotoj ol da teksto. Sed dekstre entute nur sencas havi bildojn, se estas kompare tre multa teksto, kiu estas signife pli vasta ol la informkesto dekstra... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 25 jun. 2025 (UTC) :::::Dankon, sukcesis, sed poste necesis forigi direktilojn de wikidata, poste aldoni la veran direktilon. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 04:28, 26 jun. 2025 (UTC) ::::::{{re|Crosstor}} Nun ĉiukaze en vikidatumaro kaj ankaŭ en la paĝo mem aspektas ĉio en ordo. Mi ankoraŭ sukcesis grupigi la fotojn tiel, ke ili malpli interferas kun la informkesto - mi konscias ke per tio la origina intenco ligi la fotojn al koncerna frazo de la teksto perdiĝas, sed pro la ampleksa informkesto tio ĉiukaze ne funkcias, kaj ĉe mia ekrano nun la flughavena foto tamen estas ankoraŭ tre proksime de la flughavena frazo. Krome mi sukcesis aldoni diverslingvajn urbonomojn al la unua frazo, la informkesto (tie mi rezignis pri la aramea nomo pro praktikaj konsideroj) kaj en vikidatumaro (kie kutime alternativaj nomoj de latinliteraj lingvoj nur indikiĝas latinlitere, do mi ne metis la puran nomon en la araba kaj aramea). RESTAS nur la stila glatigo ne havi tiom da frazoj kun sama komenca vorto (mi supozas ke jam estas iom malpli ol hieraŭ, sed laŭ mi ankoraŭ estas tro multaj - la lastaj 5 tekstaj alineoj ĉiuj daŭre komenciĝas per 'Cizre'). Tion mi petas vin ankoraŭ revortumi. Kaj plia peto de mi estas almenaŭ mencii informkeste en nova teksto ĉiam la du parametrojn ''"|tipo1 = reliefo" kaj "|zomo = 10"'', kiu pli unuece vidigas ĝin. Aldono de parametroj ''"nomo, ŝtato, regiono kaj provinco"'' estas laŭvola, sed kompreneble ankoraŭ pli unuecigas la informkeston kaj tre bonvenas, ĉar ĝi aldonas informon. Vi vidas ke mi nun iom trukis kaj enŝtopis administran, historian kaj kulturan regionon en unu parametron, sed tio laŭ mi pardoneblas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:41, 26 jun. 2025 (UTC) ::::::: PS: Cetere ankoraŭ informservo pri testado je ebla esperantigo: eĉ la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] mencias la urbo en sia turka formo, en la du-paĝa mapo 15, tial esperantigo ne havos ŝancojn ĉi tie, kaj saĝe ankaŭ ne estis proponata. Mi nur volis aldoni, ke mi ankoraŭ kontrolis mape, ĉar foje mi surprizas, kiujn urbojn la "poŝatlaso" de 1971 esperantigis kaj kiujn ne - Ĉiukaze ĝi faris siajn elektojn laŭ geopolitikaj konsideroj aŭ laŭ praktikeco (latinliterajn nomojn pli facile eblas lasi nacilingve, pri nelatinliteraj kiel en Ĉinio kaj Irano en 1971 esperantigo ŝajnis pli praktika ol anglalingva latinliterigo, pri kiu oni ne scias ĉu ĝi eble sanĝiĝos inter 1971 kaj 2021 kaj 2071), kaj ĉiukaze ne laŭ observo "en norda Kurdistano estas aparte malmultaj esperantistoj, kaj el la kultura regiono ankaŭ ne estas gravaj signifaj literaturaj tradukoj al Esperanto, tial esperantigo laŭ esperanto-movada strategio ne sencas". Sed Cizre en la esperanta "poŝatlaso" de 1971 klare estas notita turke, ne kurde kaj ne esperante. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:41, 26 jun. 2025 (UTC) == Pri kio temas la paĝo Gva xxx? == Hey @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] pri kio temas la paĝo [[Gva xxx]]? Mi regule trovas ĝin en la listoj de artikoloj sen kategorioj. [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 10:18, 26 jun. 2025 (UTC) {{re|Stefangrotz}} Efektive, estas iu ruina teknika paĝo farita en 2022 kadre de kreo de reprezentiĝoj de naciaj sportaj teamoj en la unuopaj olimpikoj. Bone ke vi rekte atentigis min ĵus - vian aldonon de puriga ŝablono en aŭtuno 2024 mi tute ne vidis, ĉar mi ne plu atentas la eksan paĝon... se mi atentintus ĝin, mi ankaŭ sen iu atentigo forigintus ĝin memstare. Eĉ mi pensas ke mia intenco neniam estis savi la paĝon sed nur havi ĝin redaktomode en la ekrano. Sed fenestroj nur nesavitaj redaktoj tamen foje akcidente saviĝas, ekzemple kiam filo devas restarti la hejman komputilon kaj ne volas perdigi iujn nesavitajn redaktojn, aŭ mi mem kiam mi savas savindajn redaktojn kaj inter tiuj ankaŭ estas iu tia paĝeto. Ĉiukaze la tri iksoj en la titolo jam klare indikas ke ne temas pri iu normala paĝo. Do, dankon pro la atentigo: forigita! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 26 jun. 2025 (UTC) :PS: Mi kutimis al tio, ke maldekstre de la vikipediaj ekranfenestroj ĉiam estis iu butono "specialaj paĝoj" aŭ "specialaj kategorioj", kiun mi jam plurajn semajnojn aŭ kelkajn monatojn ne bezonis. Mi de ekde 15 jaroj havas miajn fenestrojn en la modo 'Vector 2010', sed de tie la teknika "portalo" evidente forpreniĝis. Kie vi aliras al viaj "listoj de artikoloj sen kategorioj" kaj similaj robotaj listoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:37, 26 jun. 2025 (UTC) ==Du eble tro rapidaj alinomadoj== Ĉi tio temas pri du alinomadoj de geografiaj propraj nomoj kiujn vi faris. Ne estas alia rilato inter ili krom tio, ke en ambaŭ mi volas eksplicigi kelkajn aspektojn, pri kiuj mi ne certas, ĉu vi konsideris ilin. '''Shennong''': Vi alinomis al [[Shénnóng]]. La supersignoj en [[pinjino]] markas tonojn kaj preskaŭ neniam estas uzataj kiam oni izole transskribras ĉinan nomon aŭ vorton en neĉinlingva teksto. La sola kunteksto en kiu la tonaj supersignoj estas nepraj aŭ kutimaj estas kiam oni vere celas la pinjinan skribon kiel prononcindikon, ne simple kiel identigilon de koncepto. Do estus pli konforme al la kutimoj de Esperanto kaj aliaj latinliteraj lingvoj se la formo en la titolo kaj ĝenerale tra la artikolo restus "Shennong". Mi konsentas, ke nepre ie unufoje en la artikolo aperu supersignita prononcindiko "Shénnóng". Vi povas kompari niajn aliajn artikolojn pri ĉinaj temoj, kie aperas multege da pinjino kaj tre malmultaj supersignoj. Aŭ se ni uzos la supersignojn, tio devus okazi ĝenerale, ne nur por ĉi tiu artikolo. Ankaŭ tio ŝajnas al mi akceptebla, sed necesus pli ĝenerala interkonsento kun aliaj vikipediistoj por senkonflikte efektivigi ĝin. :Alia afero - nun en la artikolo estas esperanteca prononcindiko. Ĝenerale la indikado de mandarena prononco per esperantaj literoj, sen speciala kaj arbitra normo kiel pinjino aŭ la EPĈ-sistemo, ŝajnas al mi senespera entrepreno - la mandarena kaj esperanta fonologioj estas tro malsamaj. Sed se ĉi tio restos, certe almenaŭ devas esti du ''n''-oj. Ne temas pri ortografia duobligo kiel en la angla aŭ germana, eĉ ne ordinara duobla konsonanto kiel en la itala, sed pri du ''n''-sonoj apartenantaj al apartaj [[morfemo]]j. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:30, 6 jul. 2025 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Pri tiu temo mi estas senemocia. Ankaŭ tie la pensofluo legeblas en la artikola diskuto: mi reagis al demando de Sj1mor de antaŭ 18 monatoj, mi hodiaŭ vidis la noton, kiu provokeme demandis "Kial laŭ la angla? Ĉu ne Ŝennong(o?)". La norma pinjina formo vere estas "Shénnóng", tial mi simple sekvis tiun vojon. Se ni diras, ke en esperantaj titoloj estas tute kutime forlasi la tonajn supersignojn, tiam mi tute ne havus ion kontraŭ tia argumentado. Mi efektive tute ne kontrolis aliajn pinjinajn titolojn - ĉi-tie la fokuso estis, ke ni havas tekston [[-2737]] pri ekstreme malnova jara artikolo (la angla ligilo estas tute trompa). Tiu tre historia teksto, kies informkesto antaŭ teknike bone funkciis kaj tiam teknike ekmisfunkciis, hodiaŭ ripariĝis. Tial mi reatentis pri la pionira paĝo [[-2737]], kaj tute flanke legetis la demandon de Sj1mor. Mi cetere metis la prononcindikon plejparte por doni kompromison al Sj1mor - por esperantigo Ŝennongo necesas referenco, nun en najbara Japanio ankaŭ por esperanta latinliterigo jam bezonatas referenco, sed pri esperanta proksimuma prononcindiko neniam necesas. Dankon pro la atentigo pri la du n-oj. Tiam kompreneble estos du. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:44, 6 jul. 2025 (UTC) '''Tartessos''': [[Tartessos|Tiel]] vi alinomis la antaŭan "Tartezo". Multaj esperantistoj tradicie Esperantigas ĉiujn proprajn nomojn el klasika latina aŭ greka fonto laŭ sufiĉe konsekvenca sistemo. [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] agnoskas tion inter la "kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn" por personaj nomoj, sed ne eksplice por geografiaj nomoj. Tio laŭ mi estas malkohero, kaj oni devus ŝanĝi ĝin por trakti ambaŭ kategoriojn same, aŭ se estos distingo, Esperantigi la geografiajn nomojn, kiuj ja estas bezonataj en pli diversaj tekstoj, kaj devigi antikvan formon por la personaj. Ĉio ĉi neniel pravigas fuŝan Esperantigon "Tartezo", sed povus pravigi pluan ŝanĝon al ĝusta Esperantigo "Tarteso". (La kutima regulo, kiel vi verŝajne scias, estas s > z inter vokaloj, sed ss > s). [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:59, 6 jul. 2025 (UTC) :{{re|Arbarulo}} Vi certe vidis mian noton en la [[diskuto:Tartessos|artikola diskutpaĝo]]: Baze estas tute simple: mi tre bonvenigus esperantigon, fakte al Tarteso, se mi ie trovus iun ajn ekstervikipedian referencon pri tio. Sed mi trovis absolute nenion. Se iu trovas iun ekstervikipedian referencon (teorie devus esti du, sed unu laŭ mi esceptokaze ankaŭ sufiĉas), tiam estus tute bone noti la esperantlingvan fonon kaj pluŝovi la artikolon. Sed se vere nenio troveblas, tiam la nur latinliterigita greka nomo estas pli singarda alternativo - kaj tio ne estas perforto de la lingvo: "Tartessos" ne havas strangajn ne-esperantajn literojn kaj same taŭgas kiel multaj aliaj nomoj de grekoj aŭ de grekaj aŭ kipraj loĝlokoj aŭ aliaj geografiaj aŭ historiaj nomoj. Do mi povus afiŝi la kazon en [[VP:AA]], simple por alvoki al serĉado de ekstera referenco - krom se vi hazarde jam havas iun kaj la problemo jam estas solvita antaŭ ol ĝi estis afiŝita. Sed mi pensis ke tiom da energion eĉ tute ne indus investi: en [[:Kategorio:Urboj de Grekio]] estas nuntempe 83 urbaj artikoloj, maksimume kvarono el ili (kiel "Ateno") havas esperantan o-finaĵon kaj pri la aliaj pli ol tri kvaronoj neniu ĝeniĝas... Vere ne ĉiu el la nun 372 353 artikoloj en Esperanto bezonas esperantlingvan titolon, kun o-finajco, kaj kun referencoj... {{s}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:45, 6 jul. 2025 (UTC) == Havendaj artikoloj == Saluton. Ekde antaŭ 11 jaroj mi dediĉis parton de mia vikipedia laboro al plibonigo de la 1000 havendaj artikoloj. Ĉefe plialtigante kelkajn el ili al pli alta kategorio: tiam ni havis 589 en la plej malalta, 308 en la meza kaj nur 102 en la plej alta. Ni estis en la 36a rango. En la lastaj jaroj mi dediĉis iom pli ol unu semajno al tiu afero. Kaj nun, danke al kunlaboro kun aliaj, ni havas 0 en la plej malalta, 31 en la meza kaj 969 en la plej alta, kaj tial ni estis en la 7a rango inter ĉiuj lingvoj. Restas nur 31 artikoloj en la meza kategorio, sed mi ne plu plialtigos ilin, ĉar mi tute malkompetentas pri tiaj sciencaj temoj. Mi dediĉos ankoraŭ unu semajnon, sed jam al plibonigo de la jam altaj artikoloj, kaj mi ne scias ĉu tio utilos en la plutenado de la rango, sed mi timas, ke ne tiom. Eble vi povas plialtigi iun el la 31 aŭ konas iun kiu povas fari ĝin. Male ni vidos kiel la rango de la esperantlingva vikipedio malaltiĝos, dum aliaj vikioj plialtigos siajn nombrojn. Povas helpi tradukiloj, bibliografioj, bildoj ktp. Nun mi dediĉos al de mi pli konataj temoj, kiel biografioj, geografio, historio, literaturo, arto ktp. Dankon pro la atento.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:11, 13 jul. 2025 (UTC) {{re|Kani}} Komprenite. Mi ne vidas min kiel esplora sciencisto, pli kiel praktika socia konsilanto kiu la lastajn du jarojn laŭgrade reduktas la konsiladon, do mi ne komprenas pli pri fiziko aŭ mekaniko "ol iu ajn alia filologo". Sed mi komprenas Esperanton kaj povas ie-tie kontribui. Tamen, kio incitas mian redaktemon, kiam mi vidas tekston kiun mi antaŭe neniam vidis, estas aparte ie-tie ekkrei mankajn flankajn tekstojn kiuj ĝis nun ankoraŭ mankas - kvankam mi dubas ĉu tio influas la rangoliston de la koncernaj "havendaj artikoloj". Ekzemple pri la havenda teksto [[kvantuma mekaniko]] mi ĵus "bluigis" unu de la ĝis nun ankoraŭ kvin mankaj temoj per kreo de komenca teksto [[Nuklea magneta resonanco]] - Vi scias ke kreado de tia teksteto de 4 ĝis 6 frazoj estas kompare pena kaj laboriga tasko, kaj fine oni nur vidas malgrandan teksteton, sed tiel estas la vivo. Ĉiukaze mi promesas ke mi penos pli atenti la grupon de la 1000 havendaj artikoloj, kiujn mi ĝis nun amplekse malatentis ĉar ili jam estas relative dece faritaj kaj ne estas la plej zorgigaj tekstoj - dum mi kompreneble ankoraŭ devas fini la geografiajn, historiajn kaj biografiajn temaojn kiujn mi aktuale prilaboras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:27, 14 jul. 2025 (UTC) :Komprenite. Dankon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:41, 14 jul. 2025 (UTC) :: {{re|Kani}} ...aŭ en [[El Niño]] "bluigis" unu de la lastaj 2 mankaj temoj per kreo de komenca teksto [[Regiono de alta premo]]. Pri la temo [[El Niño]] mi nur atentiĝis ĉar en la listo ĝi aperis kun ruĝa alarmiga punkto kaj nombro 42 kiel plej katastrofa. Sed mi poste komprenis ke la ruĝan punkton nur kaŭzis, ke ni movis la paĝon laŭ [[VP:AA]] de [[El-Ninjo]] al [[El Niño]]: la apartigilo kompreneble havas nur 42 bitokojn, sed la teksto havas 41 152 kaj estas laŭ pura kvanto de literoj tute bona. Do mi komprenas ke por la rangolisto baze gravas simple la tekstokvanto, kiu jes ja fakte ne estas sola kriterio, sed estas indiko se iu teksto estas aparte konciza ke ĝi eble vere ne plene kovras la temon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 08:59, 14 jul. 2025 (UTC) :::Mi kredas, ke tio ne gravas. Estas neniu el la 1000 havendaj artikoloj en la baza kategorio (42 bitokoj) kaj nur tiuj 31 en la meza, kio signifas, ke ĝi estas registrita laŭ 41 152 bitokoj en la plej supra kategorio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:54, 14 jul. 2025 (UTC) :::: {{re|Kani}} Efektive, kio atentigis min, fine estis nur falsa alarmo en la listo [[Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj/Mezurado; Scienco]]: tie la teksto estis indikita "[[El-Ninjo]] [[dosiero:ButtonRed.svg|10ra]] 42", ne "[[El Niño]] [[dosiero:ButtonGreen.svg|10ra]] 41 152", kaj mi komence simple kredis ke pro iu kialo ĝi havas tiom malbonan malaltan nombron, ne jam komprenis ke la nombro simple estas la bitokoj. Post kiam mi ĝustigis la literumon al la nuna titolo, aŭtomate aperis la ĝusta nombro kaj la punkto iĝis verda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:05, 14 jul. 2025 (UTC) :::::Dankon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:07, 14 jul. 2025 (UTC) :::::: {{re|Kani}} Vidu: pri [[Homa spirado]] [[dosiero:ButtonRed.svg|10ra]] 23 (nun estas simple "spirado") kaj [[Dinosaŭro]] [[dosiero:ButtonRed.svg|10ra]] 27 (nun estas "dinoaŭroj") estas same. Ĉu vi volas ĝustigi la titolojn, kaj mem vidi kiel la ruĝaj buloj post riparo iĝos verdaj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:11, 14 jul. 2025 (UTC) :::::::Jes, mi volas lerni tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:16, 14 jul. 2025 (UTC) ::::::Tamen mi ne kapablas aranĝi tion. En tiu paĝo estas multaj artikoloj markitaj ruĝe aŭ flave. Preskaŭ ĉiuj devus esti versaj, escepte tiuj 31. Plej verŝajne temas pri alinomoj. Mi klopodis solvi ĉe [[Spirado]] kaj malbone funkciis. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:13, 14 jul. 2025 (UTC) :::::::Jes, vi kapablas: simple ŝanĝu la internan ligilon "Homa spirado" al "spirado" kaj "Dinosaŭro" al "dinoaŭroj", kaj la punktoj iĝos verdaj. Tio estis tio kion mi tute hazarde eltrovis kiam mi miris pri la stranga noto "El-Ninjo ruĝa bulo 42". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:17, 14 jul. 2025 (UTC) :::::::: Bone, nun vi havas la teknikon. Gratulon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 8:00 17 jul. 2025 (UTC) ==La supo malgustiĝis== Bv fari ion kun tiu [[Fiŝkuko]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 11:26, 20 jul. 2025 (UTC) :{{re|Petr Tomasovsky}} {{farite}} kun noto "La homo, kiu hodiaŭ metis provon de traduko, mem forviŝis la provan paĝon. Paĝo pri tiu kuirarta temo ([[d:Q594675]]) principe bonvenus, sed tiu ĉi provo vere ne estis sukcesa." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 20 jul. 2025 (UTC) ::Jes, mi vidis. Precipe se tie estis bildo kun supo. Oni invitas homojn alimaniere. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 11:43, 20 jul. 2025 (UTC) == Saluton == En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas novaj proponoj kaj en [[Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj]] estas unu. Kiam vi havos tempon, eble indos interveni en kelkaj el ili.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:57, 23 jul. 2025 (UTC) == Kalevi Olin == https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kalevi_Olin&diff=prev&oldid=8966063 Li ne naskiĝis en [[Pyhäjärvi (urbo)]], kiu tiutempe estis pri sia tuta oficiala nomo Pyhäjärvi Ol. Lia naskiĝkomunumo [[Pyhäjärvi Ul]] ne estis sama. [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.202.123|193.210.202.123]] 01:01, 5 aŭg. 2025 (UTC) La miskompreno fontis el vikidatumoj, de kie ĝi estis transprenita al la informkesto. Mi fidas vian aserton kvankam ni ne vere havas referencon pri tio - se vi havas pruvon ke vere li devenis el Pyhäjärvi Ul, ne Ol, vi povus noti tion en mia germanlingva diskutpaĝo, tiam mi povus noti tion kiel duan refeencon en vikidatumoj. Sed tio ne gravus tiam, kiam iu detalema finno pridubus la aserton kaj estus konvinkita (mise) ke la homo devene estis ostrobotniano. Dankon pro la atentigo. Sed malgraŭ ĉio, vi daŭre ne rajtas redakti en la esperanta branĉo de Vikipedio. Nenio ŝanĝiĝis pri tio, tial mi devis fermi ankaŭ tiun ĉi kanalon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:41, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[:eo:Diskuto:Monato|Diskuto:Monato]] == Cetere, se vi venontfoje metas noton ĉi tie, vidu mian noton en la esperanta [[:eo:Diskuto:Monato|Diskuto:Monato]]. Serĉu la finnan flagon tie, kaj vi vidos mian demandon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:16, 5 aŭg. 2025 (UTC) ==Kani== Saluton. Mi estas [[uzanto:Kani|Kani]]. Vi povos konstati, ke mi ne povis eniri en Vikipedion cximatene. Oni elsalutigis min, mi klopodis por reeniro, metis pasvorton, kaj oni respondis, ke gxi estas malgxusta. Mi petis novan, kion oni sendis al mia retadreso, sed denove oni malakceptis min. Cxu vi povas fari ion kaj respondi al mia retadreso? Dankon. Kani.--[[Specialaĵo:Kontribuoj/81.43.155.176|81.43.155.176]] 09:50, 6 aŭg. 2025 (UTC) :Ecx cxu vi povas respondi cxi tien cxu vi ricevis tiun cxi mesagxon? Dankon.--[[Specialaĵo:Kontribuoj/81.43.155.176|81.43.155.176]] 10:00, 6 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi ĉi-sekunde vidis la mesaĝon. Mi pretas fari ĉion ajn, kaj povas atenti mian retpoŝtkeston, sed fakte spontanee mi tute ne scias kiun vojon mi povus iri... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 13:07, 6 aŭg. 2025 (UTC) :::Mi ne povas malfermi novan konton, cxar mi perdus atentaron, uzantopagxon, diskutaron, kontaktojn kun aliaj vikipediistoj, administrorajtojn, rajtojn en aliaj lingvoj ktp. [[Specialaĵo:Kontribuoj/81.43.155.176|81.43.155.176]] 16:14, 6 aŭg. 2025 (UTC) :::>> Pluaj kontaktoj kun kani retpoŝte kaj kun iuj stevardoj.. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 17:00, 6 aŭg. 2025 (UTC) :::: Se oni ne sukcesos ripari tion, tiam nepras globale forbari [[:m:Special:CentralAuth/Kani|la konton "Kani"]]. Eble iu ŝtelis vian konton. Ĉu oni elsalutigis vin dum via aktiveco? Se nova pasvorto venis al via retpoŝtadreso, kaj sekve ne funkciis, tio estas bona signo ke eble temas nur pri teknika fuŝo. Kiel administranto vi certe scias ke aliaj administrantoj ne povas ripari tiuspecan fuŝon, kaj eĉ burokratoj ne povas. Aliru na [https://phabricator.wikimedia.org] [[phab:T292793]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:17, 8 aŭg. 2025 (UTC) :::: {{re|Taylor 49}} Fakte Kani intertempe jam estas en SAT-kunveno en Francio, kaj mi ne scias ĉu li ankoraŭ sukcesis fari siajn hejmtaskojn, aŭ ĉu la forveturo alvenis tro rapide. Ĉiukaze ne aspektas je ŝtelo de konto, sed je teknika problemo. Eĉ la suspekto estas ke parto de la malnova kaj nova pasvorto povus esti iu fi-vorto de iu ajn lingvo, kiu freŝe listiĝis en la listo de malpermesitaj vortoj. Kani devus mem elprovi denove sendigi al si novan pasvorton kaj ŝanĝi ĝin al iu litero-cifero-salato, kiu garantiite ne povus esti iu fi-vorto. Se tiam funkcias, oni povas reŝanĝi ĝin direkte al tiu pasvorto kiun oni fakte ŝatus. Kompreneble neniu postulos ke Kani publikigas sian malakceptintan pasvorton al mi, vi aŭ iu stevardo, ke ni tiam gaje povas publike diskuti, kiu parto eble estas nove malpermesita vorto. Sed per provo kaj eraro li mem povas ankaŭ tiel testi la hipotezon... Sed tio supozeble nur funkcias kiam li reestas - li jam sciis ke en la ferioloko la interreto estos malforta... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:28, 8 aŭg. 2025 (UTC) :::::Saluton. Mi estas Kani, jam en kongresejo kaj foje mi havos eblon retumi. La afero estas ke dum monatoj mi havis tiun pasvorton enhavantan hispanlingvan fivorton kaj nenio okazis. Subite mi estis elsalutiginta kaj tiu pasvorto ne funkciis. Mi petis novan pasvorton, kiel iam okazis, ricevis gxin en posxtadreso, klopodis por ensalutigo pere de tiu nova pasvorto kiu enhavis neniun rekoneblan vorton kaj denove ne funkciis, kvazaux Kani jam ne rajtas reensaluti. Mi ne certas cxu tio rilatas al la malnova pasvorto. La afero estas, ke mi ne kapablas reensaluti. Mi reklopodos. [[Specialaĵo:Kontribuoj/88.186.44.19|88.186.44.19]] 14:24, 9 aŭg. 2025 (UTC) ::::::Finfine mi sukcesis ensaluti post mil da malsukcesaj klopodoj. Eble iu helpis aŭ iu ĉesis malhelpi. Ĉiuokaze mi dankas ĉiujn kiuj interesiĝis pri la afero. Mi klopodos retumi ĉiutage por konstati, ke ĉio enordas. Sed dum kelkaj tagoj ne povos rekapti mian ritmon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:38, 9 aŭg. 2025 (UTC) :::::::Mi tre certas ke neniu homo ion faris. La stevardoj en la angla diskutejo ankaŭ cerbumis kaj faris hipotezojn. Do la afero estas daŭre mistera. Ni esperu ke la fantomado ne reekiĝos, sed ne eblas antaŭprognozi. Belan kongreson ĉiukaze. Ne forgesu iom foti por la vikipedia dokumentado... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:54, 9 aŭg. 2025 (UTC) == Ŝablono:Ĝermo == Saluton ... [[Ŝablono:Ĝermo]] bezonas redakton. Bv aŭ malprotekti ĝin, aŭ efektivigu la redakton forigante la lokan interwikian ligilon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:09, 8 aŭg. 2025 (UTC) :{{farite}} ĉu? Dankon, mi neniam rimarkintus la kukole kaŝitan lokan intervikian ligilon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:16, 8 aŭg. 2025 (UTC) == Arkivado == Saluton! Mi longe faris tian, fakte mi ne povas krei: [[Uzanto:Crosstor/Arkivo9]]. Mi petas helpon, sufiĉas krei, se ĝi funkcias, la tekston mi enmetos. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 12:48, 9 aŭg. 2025 (UTC) :{{farite}} - vidu tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:55, 9 aŭg. 2025 (UTC) == Pasvorto == Saluton. Mi jam revenis hejmen kaj pluas la problemo kun la pasvorto, ĉar mi povis eniri nur per provizora pasvosto, ŝajne valida nur dum sep jaroj de kie oni sendis ĝin al mi. Mi ne scias kiel ŝanĝi al nova pasvorto. Mi estas vere fuŝa administranto, ve.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:19, 19 aŭg. 2025 (UTC) :Bone ke vi estas hejme, kaj ŝajne provizore povas kunlabori. Mi vere bedaŭras ke de tiom malproksime mi ankaŭ ne scias kie efike helpi, kaj mi nepre malkonsentas kun via lasta frazo: vi estas nepre bezonata administranto. Ne gravas al mi, ĉu fine vi devos malfermi al vi tute novan salutkonton, "joĉjo", aŭ "seminario" kiun vi jam havis antaŭ jaroj, aŭ novan konton de via vera civila nomo. Ni volonte ankaŭ donos administrajn rajtojn al tiu nova konto. Kvankam kompreneble estus domaĝe, ĉar la nomo Kani^© estas vere markonomo. Sed dum vi provizore povas eniri per via normala konto, despli bone. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 19 aŭg. 2025 (UTC) == Finnaj temoj == Ne, ne redakti: vi daŭre estas forbarita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 20 aŭg. 2025 (UTC) :Kiam mi povos redakti? [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.200.95|193.210.200.95]] 12:57, 26 aŭg. 2025 (UTC) == Feria semajno == {{ArtikolaMesaĝokesto |speco = stilo |bildo = |teksto = La 22-an ĝis 31-an de aŭgusto 2025 mi ferias kaj ne povas antaŭscii ĉu kaj kiam mi havos retaliron. Supozeble mi ĉiutage povos mallonge vidi mian diskutpaĝon kaj notojn, kaj ne estas garantio pri tio. Thomas }} == Ŝablono:Monataranĝo == Bv malprotektu ŝablonon [[Ŝablono:Monataranĝo]]. Ĝi bezonas redakton pro cimo, krom tio dubindas ĉu 620 nur transkluzivigoj pravigas totalan protekton. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:40, 4 sep. 2025 (UTC) :{{re|Taylor 49}} {{farite}}. Vi vidis, ĉu ne, ke la protekto el 2011 estis de ArnoLagrange. Mi neniam atentis la ŝablonon kaj sekve ankaŭ neniam tuŝis ĝin. Sed la 620 nur transkluzivigoj estas de kernaj paĝoj en Vikipedio, kaj ĉar principe tie ne estas iuj sence ŝanĝeblaj informoj, krom se oni radikale ŝanĝas la kalendaron de la okcidenta civilizo, probable la utilo de protekto superas la malutilon. Bonvolu mesaĝi, kiam vi kontentis pri forigo de la cimo. Mi proponas ke mi tiam denove protektas ĝin. Se vi aŭ alia fidinta uzanto rebezonas aliron, tiam tio facile fareblas, kutime ene de duonhoro, kiel nun. Sincere [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:10, 4 sep. 2025 (UTC) :: Mi finfaris la sencimigon por hodiaŭ. Se vi absolute volas reprotekti ĝin, tiam bv almenaŭ sen kaskadigo. Protekto nur kontraŭ IP-uloj kaj novuloj estas alternativo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:38, 4 sep. 2025 (UTC) :::Reprotekto sen kaskadigo estas en ordo. Nur eblas protekto kontraŭ IP-uloj, do anonimuloj, kaj kontraŭ ĉiuj krom la lokaj administrantoj, nenio inter tio eblas. Kaj teorie vandalo povas tre rapide fari iun ajn salutkonton kun iu ajn fantazia nomo, kaj povas diskrete fuŝi ion, kion aktivaj uzantoj eble nur jarojn poste rimarkas. Vi pravas ke protekto nur kontraŭ IP-uloj kaj novuloj estus bona alternativo, sed tiu alternativo ne estas. Tial mi prefere reprotektu ĝin. Nun evidente estis la unua kazo en pli ol 14 jaroj, ke iu kun bona kialo bezonis aliron al la paĝo. Se la venonta kazo venos post pliaj 14 jaroj, estos neniu ajn problemo. Kaj ĉar la dok-paĝo ĉiukaze ne estas protektita, eble eĉ post 14 jaroj ne estos utilo bezoni la longtempe konservitan ĉefan paĝon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 4 sep. 2025 (UTC) Kial mi ne povus redakti (Jaakko Leinonen el Meza Finnlando el okcidenta Finnlando [[Kypärämäki]] kaj [[Keltinmäki]]? Cxu tion, ke mi ne rajtus redakti, peras tio, ken mi skribas do multe pri mia propra lando kaj por esperanta ideologio oni ne rajtus fari do? Mi ne plu ovas kompreni alian kialon, cxar alimaniere ol antauxe, mi ne plun vandalis en la lastaj du jaroj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-54660-9|&#126;2025-54660-9]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-54660-9|diskuto]]) 17:54, 7 sep. 2025 (UTC) :Vi almenaŭ diris, ke estus bone, ke mi ne skribu pri Finnlando? Laux mi tia esperanta ideologio ne validas al Vikipedio. Cxar mi ne plu vandalas, mi devus havi rajton redakti. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-54660-9|&#126;2025-54660-9]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-54660-9|diskuto]]) 17:57, 7 sep. 2025 (UTC) Iom plu teskto pri la lingvoinstruo de la finnlandaj bazlernejoj: La finna instruplano de la bazalernejo iĝis escepte lingv-fokusita laŭ internaciaj normoj. Dum la transiro al la nova kompleta lerneja sistemo en la 1970-aj jaroj, estis multe da opozicio al la fakto, ke, kontraŭ la deziroj de edukfakuloj, la deviga lernado de du fremdlingvoj estis enkondukita en la bazlernejo, kaj krome, neniu el tiuj lingvoj estas praktike laŭvola (praktikaj kialoj devigas la lernadon de la angla, kvankam la leĝo ne devigas ĝin en Finnlando ekster la Alando-Insuloj), kaj la praktiko ne estis adaptita en malsamaj regionoj laŭ iliaj propraj lingvokapablo-bezonoj, sed praktike al ĉiu estas instruitaj la samaj du fremdlingvoj ĉie. Ekde la fino de la 1970-aj jaroj, estis periodo de relative malmulte da diskuto pri la temo, ĝis la diskuto reviviĝis fine de la 1980-aj jaroj. Tiam ordinarigxis la iom negativa termino ''pakkoruotsi''/''tvångssvenska'' (deviga sveda) fariĝis pli ofta, rilatante al la devigo de finnaj parolantoj lerni la svedan. Denove, estis diskuto pri ĉu la deviga lernado de unu fremdlingvo en bazlernejo estus sufiĉa. Kontraste nuntempe en Finnlando, la devo lerni du fremdajn lingvojn en kompleta lernejo, same kiel en supera mezlernejo, estas sufiĉe ĝenerale akceptita. Deviga lernado de la sveda ankoraŭ vekas fortajn, grandparte emociajn, sentojn por kaj kontraŭ, kaj kontraŭuloj ankoraŭ ŝatas uzi la terminon "pakkoruotsi", sed en ĉi tiu kazo, oni ne disputas hodiaŭ pri ĉu almenaŭ unu aŭ almenaŭ du lingvoj estu lerneblaj, kiel oni disputis kiam la kompleta lerneja sistemo estis planita en la 1960-aj kaj fruaj 1970-aj jaroj kaj en la fruaj tagoj de la sistemo en la 1970-aj-90-aj jaroj. Anstataŭe, la debato en praktiko temas pri kiu lingvo estu instruata aldone al la angla, ĉu la lernantoj povu elekti la alian lingvon, kaj ĉu la praktiko estu la sama tra Finnlando. Iam ekzistis debato inter "modelo de unu lingvo" (finne ''yhden kielen malli'') kaj "modelo de du lingvoj" (finne ''kahden kielen malli''), sed nun tiuj terminoj jam ne estas ĝenerale uzataj. Anstataŭe, kontraŭuloj de deviga sveda ofte parolas pri "lingva libereco" (finne ''kielivapaus''), kio signifus specife, ke la lingvo lernenda aldone al la angla estu havebla por elekto. Komence de la 2000-aj jaroj, multaj en Orienta Finnlando esperis pri la rusa kiel alternativo al la sveda, sed la agoj de Rusio en Ukrainio negative influis la sintenojn rilate al la rusa lingvo, kaj tial ne plu estas multe da deziro lerni la rusan en Finnlando. LESTADIONISMO KAJ KONTRAUKONCIPO (ALDONU LIGILON): "Nuntempe en Finnlando estas tiom bonaj medicinaj kondiĉoj, ke tiaj kazoj ne estas plu, sed ekzemple laŭ iuj kuracistoj de la Universitata malsanulejo de Oulu en tiu malsanulejo ĉiujare naskas konservativaj lestadianinoj, kiuj devas esti translokigitaj de la akuŝsekcio al la intenskuracejo." Cxu vi povus aldonu ligilon, ke la teksto estus: "Nuntempe en Finnlando estas tiom bonaj medicinaj kondiĉoj, ke tiaj kazoj ne estas plu, sed ekzemple laŭ iuj kuracistoj de la [[Universitata malsanulejo de Oulu]] en tiu malsanulejo ĉiujare naskas konservativaj lestadianinoj, kiuj devas esti translokigitaj de la akuŝsekcio al la intenskuracejo." Eble oni povu fari ankaux artikolon kristanismo kaj kontrauxkoncipo. Gxi povus komenci: Nuntempe en la kristanismo oni plejparte akceptas kontrauxkoncipon. Ankaux el la personale kredantaj kristanoj en multaj grupoj akceptas gxin. Alimaniere, ĝis la dua mondmilito la plejo de la personale kredantaj kristanoj difinis gxin peko. Ĝin vere forte malapogintaj gravuloj de la historio de la kristanismo estas ekzemple Auxgustino, Martin Luther, Jean Calvin kaj Lars Levi Laestadius. Plu malapogo pri kontrauxkoncipo ekzistas en la katolika eklezio kaj en iuj tiaj protestantaj grupoj, kiuj difinas sin kiel la nura vera kristana grupo: konservativa lestadianismo, okcidenta lestadianismo, amisxoj, juteritoj, menonitoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-54660-9|&#126;2025-54660-9]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-54660-9|diskuto]]) 18:32, 7 sep. 2025 (UTC) Kiam mi komencis lerni la svedan lingvon en bazlernejo, mi tute ne sciis, ke ĝin parolas nur svedoj kaj la 6%-a svedlingva malplimulto en Finnlando. Mi pensis, ke Svedio havis koloniojn tra la tuta mondo, kiel Britio kaj Francio, do estus multe da sveda lingvo ankaŭ en Afriko, Suda Ameriko, Oceanio ktp., kaj ke devigi la svedan lingvon en la lernejo tial havus sencon. == [[Lev Vigotski]] == Saluton. Tiu artikolo (de 13 sep. 2025) restis ĝermeta kaj nefinita.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:47, 15 sep. 2025 (UTC) :Koran dankon pro la atentigo. Mi volis ekkomenci tekston, sed dum la ligo al vikidatumoj konstatis ke jam estis teksto [[Lev Vigotskij]], kiu fakte pli bonas, ĉar ĉi tie juste bonas apliki latinliterigon el la rusa (kun finaĵo -ij), ne de la belorusa (kun finaĵo -i). En la teksto jam ekzistinta, tamen ankoraŭ estis aliaj kapricoj, nome ne literigi la finan konsonantaron ĝuste "tsk", fidele al la rusa formo, sed "ck" aŭ "cg", teorie eble se nur ekzistus Esperanto en la mondo, sed ne koresponda al la nacilingva nomo. Mi ankoraŭ notis diskutpaĝe, ke en la [[revuo Esperanto]] en 10 1997 ŝajne estis artikolo pri li, en kiu oni garantiite foje skribis lian nomon - sed mi neniel povis elfosi tiun numeron rete. Ĉu vi hazarde havas tiom kompletan arkivon hejme, ke vi povus el via bretaro eltiri tiun informon??? Sed la komencitan ruinon [[Lev Vigotski]] transformi al alidirektilo al la je dua rigardo trovita teksto (mi tentiĝis ekfari ĝin pro fuŝa ruĝa ligilo en la urba paĝo [[Orŝa]], kiun mi ankoraŭ ĝustigos) mi simple forgesis. Tial dankon pro la atento!! [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 06:05, 16 sep. 2025 (UTC) ::[[Vilmos Benczik]] literumis "Vygotskij". Miaj lingvaj konoj ne estas sufiĉaj por diveni kion celas la litero y. Citinformo: Benczik, Vilmos. 2010. "Komunikado kiel fonto kaj motoro de lingva evoluo". En Blanke, Detlev, kaj Lins, Ulrich (red.), ''[[La arto labori kune: festlibro por Humphrey Tonkin]]''. Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio. 63. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:05, 10 okt. 2025 (UTC) :::Dankon, Arbarulo, ĉiukaze pro la ekstra ekstera referenco! Pri la kaprica ideo de V. Benczik (kies motivo kompreneblas) latinliterigi literon ы per nesperanta fremda litero [[ipsilono]] laŭ mi ne ekzistas ĝeneraligita kutimo en Esperanto - se lingvo uzas latinaa alfabeton kompreneble estas kutime tiel skribi personajn kaj geografiajn nomojn en Esperanto ankaŭ se ili havas neesperantajn literojn kiel yqxäöüßéł ktp, sed se ni esperantece latinliterigas nomon el alia alfabeto, estas hezito uzi y kaj i por la du specoj de cirilaj i-oj, same kiel ni ne skribas la vorton [[Talasoterapio]] per komenca litero "Θalassoθerapeio" simple ĉar tio en esperanta vorto aspektus groteske, kvankam tio ebligus pli fidinde al la greka originalo prononci la komencajn sonojn de la du vortoj... En la angla, germana aŭ hispana kompreneble uzo de la litero [[ipsilono]] por latinigo de cirilaj vortoj estas nenia problemo, ĉar tiuj lingvoj havas la literon "y", sed ne ĉiuj lingvoj havas ĝin, interalie nia lingvo Esperanto, tute sendispute.. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:24, 9 jan. 2026 (UTC) == Bildo de la tago == Saluton. Ofte mi trafas evidentajn erarojn en la priskribo de la Bildo de la tago en la Ĉefpaĝo, sed mi tute ne scias kiel korekti tion. Ekzemple hodiaŭ ''Albumena'' devas esti nepre ''Albuma''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:55, 28 sep. 2025 (UTC) : {{re|Kani}} Se vi legas la keston supe de la paĝo kaj en mia uzantopaĝo, vi vidas ke mi momente survojas kaj almenaŭ ĝis la 6-a de oktobro (supozeble ĝis la 24-a de oktobro) malofte havas aliron al komputilo. Tial pardonpeton pro la ne tuja reago. Sed la aliro al la bildopriskribo estas relative simpla, kvankam ne klare vortumita: Klaku sub la bildo ĉefpaĝa la vortojn "Aldonu la venontan bildon", ne por aldoni venontan bildon (fakte estas sufiĉe multaj jam), sed por atingi la galerion de bildoj, tie momente estas bildo 312, antaŭ tri tagoj, kiam estis la ekzempla eraro do estis bildo 309. Tiu nun jam ne plu aŭtomate videblas, sed sufiĉas klaki sur la signaran ligilon "300-351" en la helblua kesto kaj vi tuj trovas ĝin. En tiu galerio vi klaku al "r" plus simbolo de sago en kesto kaj vi povas redakti la priskribon. La ĝustigon "albumena" al "albuma" mi jam faris ĵus, sed per tiu konsilo vi povos estonte senprobleme mem fari la adaptojn. Koran dankon pro via atento, kaj vi pravas ke ne aŭtomate klaras ke la vortoj "Aldonu la venontan bildon" gvidos al la fotopriskribo. Mi neniel kulpas pri tiu ne tute klara indiko, kaj tute ne estas komputilisto, sed nur stulta laiko kiu simple eltrovis klakante diversajn ligilojn ĝis mi trovis la vojon. Salutas [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] 21:17, 1 okt. 2025 (UTC) :: Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:35, 8 okt. 2025 (UTC) == [[Baziliko sankta Maria de la ĉiela altaro]] == Saluton. Vi lasis tiun artikolon malplena.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:35, 8 okt. 2025 (UTC) : Vi pravas, dankon. Jam en februaro 2024, mi delonge forgesis tiun konstruejon. Sed metante unuajn kategoriojn mi venis al la senespere fuŝita paĝo [[Baziliko Sankta Johano de Laterano]] en la sama urbo, unue devis ripari tiun kaj nun mia tempo ne plu sufiĉas por la maria baziliko. Sed nun mi atentos plenigi la malplenan paĝon dum la sekvaj du tagoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:15, 9 okt. 2025 (UTC) == Suomio == Cxu estas bone, ke ekzistas tiuj artikoloj: [[Grandlago de interna Finnlando]], [[Insulara komunumo (Finnlando)]]. Mi sendis mesaĝon al mia amikino asertante, ke la nomo Yrjö devenas de la finna vorto yrjö, kiu signifas vomaĵon, sed ŝi skribis, ke tio ne estas vera - la propra nomo Yrjö estis konata en la finna lingvo longe antaŭ ol la vorto ricevis la signifon de vomaĵo. Mi demandis, ĉu [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] ekzistis antaŭ tio. Ŝi respondis: "Jes. La signifo de la vorto estis misprezentita multe pli poste." Alia afero: en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] oni rakontu pri ecoj de finnlanda sveda. En la artikolo [[Yrjö]]] oni menciu, ke nuntempe la nomo Yrjö aperas preskaŭ kiel nomo de pensiuloj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-28110-65|&#126;2025-28110-65]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-28110-65|diskuto]]) 21:28, 10 okt. 2025 (UTC) Cxu en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] oni povus rakonti pri la afero ankaux lingvoscience - rakonti pri ecoj de tiu lingvovarianto? Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. La gramatiko estas sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribajxo, sed cxar la diverseco estas precipe en la intonacio, gxi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale gxi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne arangxis cxiuj samaj sxangxoj kiel en la svedia sveda. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj ecx por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de [[Närpes]] ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. En Svedio oni iam ludeme aux insulte uzas pri la finnlanda sveda la vorton "muminspråk". Tiu term igxis en la 1990-aj jaroj, kiam en sveda televido estis pri [[mumintroloj]] animacia serio, kies svedlingva dubado estis farita en Finnlando kaj tial la vocxoj de la figuroj estis finnlandsvedlingve. ==[[Ludoviko la Germana|Ludwig der Deutsche]]== Saluton, S-ro Pusch. Ĉar vi kreis la paĝon Ludoviko la Germano, mi petas vian helpon por kompreni pli bone la historion. Ĉu en la nuna germana lingvo ne ekzistas diferenco inter Germanio (por referenci la hodiaŭan landon) kaj Ĝermanio (ŝajne por referenci la antikvan teŭtonan landon)? Do, pro tio vi tradukis, Ludoviko la Germano anstataŭ Ludoviko la Ĝermano? Mi profitas la okazon por gratuli viajn bonegajn kontribuaĵojn. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:06, 6 nov. 2025 (UTC) :{{re|Claudio Pistilli}} Estas interesa demando, kiam la ĝermanoj eknomiĝis germanoj. Sed unue responde al la baza demando, ĉu en la moderna [[germana lingvo]] ekzistas diferenco inter Germanio kaj Ĝermanio - kompreneble jes: Germanio estas "Deutschland" kaj Ĝermanio estas "Germanien", loĝata de la ĝermanoj, "Germanen". La germanlingva vikipedio baze difinas la ĝermanojn per la simpla frazo "''Das von den Germanen bewohnte Siedlungsgebiet wurde von den Römern als Germania magna bezeichnet."'' ("La setleja regiono loĝata de la ĝermanaj triboj estis nomita ''[[Germania Magna]]'' fare de la romianoj.") Do la ĝermanoj almenaŭ estis "ĝermanoj" dum ekzistis la [[okcidentromia imperio]], do ĝis la jaro [[476]]. Plej laste kiam solidiĝis la [[Karolida Imperio]] ekde 768, la germanlingva historia literaturo skribas pri germanaj triboj (ĉefe la frankoj kaj saksoj), kaj ekde 843 ankaŭ dokumentatas la [[Reĝlando Germanio]], latine ''Regnum Teutonicum'' (= germana regno, '''ne''' "''Regnum Germanicum''" = ĝermana regno). Aŭ en lingvaj dimensioj: germanoj estis tiuj eksaj ĝermanoj kiuj parolis en la [[malnovaltgermana lingvo]], kiu estis parolata inter la jaroj 750 kaj 1050. El tiu esperanta teksto ankaŭ estas la klariga frazo "La vorto „deutsch“ (germana) unuafoje aperas en dokumento el la jaro 786 en la mezepoke latina formo ''theodiscus''." Do sume necesas noti, ke la ĝermanoj el nuntempa perspektivo ĉefe konatas el la okuloj de la romiaj historiistoj ([[Tacitus]] kaj kolegoj) kaj el arkeologiaj spuroj, ne el propraj originalaj dokumentoj, kaj ke ekde la jaro 786 dokumentatas la vorto „deutsch“ (germana). El tio sekvas ke la posteuloj de la antikvaj ĝermanoj en 500, 600 kaj 700 ankoraŭ estis ĝermanoj, sed en 800 kaj 900 jam estis germanoj. Tial Ludoviko nomiĝas "la Germana". Ĉu sekveblas la rezonado? Kore salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:49, 6 nov. 2025 (UTC) ::Mi dankEGas pro via bela prigermana leciono.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 22:49, 6 nov. 2025 (UTC) == Plurvikia LTA-ulo "IPA kaj Basa" == Bv protektu la paĝon [[IPA]] je nivelo "nur registritaj" kaj forbaru la vandalon [[Special:Contributions/~2025-34894-29]] por 3 monatoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:09, 19 nov. 2025 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 20 nov. 2025 (UTC) == Kategorio:Pages using the JsonConfig extension == [[:Kategorio:Pages using the JsonConfig extension]] bv forigu la globale malutilan paĝon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:38, 24 nov. 2025 (UTC) : {{farite}} Bone, forigi neuzatan kategorion ĉiukaze eblas, sed la diskuto en https://phabricator.wikimedia.org/T378352 aldone konvinkas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 24 nov. 2025 (UTC) == Ĉu Maksimbotaĵoj ne estas forigendaj? == Ĉu Maksimbotaĵoj pri italaj komunumoj ne estas forigendaj? Ekz. [[Grognardo]] kaj similaj? [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:09, 2 dec. 2025 (UTC) :Ĉu vi ne forte dubas, ke oni redaktos tion iam? [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:34, 2 dec. 2025 (UTC) Mi havis jam tiam nenion por diri al vi. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:55, 2 dec. 2025 (UTC) Mi konsentas ke la restaj "Maksimbotaĵoj pri italaj komunumoj" estas zorgiga problemaĵo en vikipedio: Ankoraŭ nun estas multaj paĝoj pri italaj komunumoj, kiuj daŭre ekde preskaŭ 20 jaroj estas bedaŭrindaj miniaturaj ĝermetoj - multegaj nun estas bonaj riĉaj paĝoj, sed tamen ankaŭ tre multaj tro malgrandaj ankoraŭ restas. Ne malatentataj, sed simple tro multaj por ke iu uzanteto unuope povus levi ĉiujn al bona nivelo, kaj tial oni eĉ ne ektuŝis ilin. Tamen la informoj en la miniaturaj ĝermetoj laŭ mi tro valoras, kaj malsaĝus radikale buĉi ĉiujn paĝojn kiuj nun ankoraŭ estas ĝermetoj, kaj poste povus atendi ĉu iam venos iu fabela patriota itala esperantisto kiu farus duan provon krei tute novajn paĝojn de nulo. Sed groteske estas, ke intertempe vikidatumoj tiom riĉas, ke per nur 1-2 homaj redaktoj eblas ene de malpli ol minuto transformi la mikroĝermeton al tute konvinka malgranda artikolo... kun ĉiuj tre detalaj informoj, kiujn volas havi la pretenda {{ŝ|informkesto urbo de Italio}}, inkluzive de supermara alteco, najbaraj komunumoj, loknomo en la itala, kristana patrono kaj eĉ komunuma festotago. Ekzemple mi ĉi-matene levis la paĝon [[Isola Sant'Antonio]] tute apud Grognardo per du permanaj redaktetoj de sume '''20 sekundoj''' de mizera ĝermo al tute bona malgranda artikolo. Tiuj 20 sekundoj estas bone investita homa tempo. SuperNabla jam ekdiskutis ĉu eblus uzi aŭtomatigon kaj proponis sian helpon en tio, sed multaj homaj redaktantoj tamen hezitas uzi roboton, kiu blinde farus sian laboron sen ke sperta redaktanto antaŭvidus la proponon antaŭ ol ĝi saviĝas. Kompreneble la vikipedio iom suferas je tio, ke multaj reaktantoj tre limigas sin preskaŭ nur al paĝoj pri iliaj hejmregionoj, redaktas nur pri Ĉeĥio, nur pri Finnlando, Litovio, iu regiono de Germanio (giorno2 fokuse pri [[Turingio]]) aŭ de Francio (ThomasGuibal pri [[Pas-de-Calais]]): Sed estas kontraŭ la sennaciisma ideo de Esperanto atendi ke pri Sardio devus okupiĝi nur sardaj esperantistoj aŭ pri Sicilio nur siciliaj. Sume mi estas kontraŭ radikala forigo de la ĝermetoj, kaj por levo de ankaŭ la restaj tekstoj de ankoraŭ malatentataj regionoj al bona kontentiga minimuma nivelo. Kaj mi scias pli bone ol iu alia ne-italo, kiom granda sume tamen estas la persona laborkvanto, eĉ kvankam la unuopan redakton eblas perfektige rapidigi... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:04, 2 dec. 2025 (UTC) == Finna grupo "Amikoj de la vero" == Mi dubis, ĉu estas vere, ke [[Amikoj de la vero]] iam havis nur unu membron. Mi sendis al ĝia membro demandon, ĉu estas vere. Li jesis [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37876-97|&#126;2025-37876-97]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37876-97|diskuto]]) 09:59, 6 dec. 2025 (UTC) Kaj vidu [[Jeppo]] [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37876-97|&#126;2025-37876-97]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37876-97|diskuto]]) 09:59, 6 dec. 2025 (UTC) :Mi intertempe kredas la aserton, post kiam en la finna vikipedio notiĝis la ekstera referenco Harri Heino: Mihin Suomi tänään uskoo ("Je kio kredas Finnlando hodiaŭ?"), paĝoj 323–324. Helsinko: eldonejo WSOY, 1997. ISBN 951-0-27265-5. Kvankam mi kompreneble ne havas tiun libron, sed fideblas ke iu finno povus havi ĝin kaj povus kontroli la verecon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:16, 6 dec. 2025 (UTC) ::Mi pruntis tiun libron en biblioteko. Mi legis tie, ke jam longe al Amikoj de Vero apartenis unu membro. La libro ne estas eble tute neutrala. En la finna Vikipedio iu skribis, ke gxi havas fortan luteranan vidpunkton kaj tial gxi ne estas bona fonto. Sed cxar laux ankaux nuna membro de tiu grupo estis do, ke la grupo havis nur unu membron, mi kredas la aserton. == Jaakko I. Leinonen == Cxu mi nun rajtas redakti? Estas do longa tempo el tio, ke mi vandalis kaj skribis ne-neutrale pri la finnlanda deviga instruo de la sveda. La kalveco estus malpli problema temo ol la deviga sveda, sed nun mi provas ke je tiuj du temoj mi skribu pri nenio. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:43, 11 dec. 2025 (UTC) Cxu estas bona, ke mi al la artikolo [[Yrjö]] aldonis mencion pri tio, ke yrjö signifas vomajxon? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) Cxu en la artikolo [[Yrjö]] bone menciata, ke la nomo signifas vomaĵon kaj oni taksas, ke tiun signifon peris onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:01, 21 dec. 2025 (UTC) ==Erarnomo de [[:dosiero:Statuo de Valentiniano la 3-a.png]]== Saluton, samideano. Ĉu eblas al vi korekti la supran dosiernomon al "Statuo de Valentiniano la 1-a.png". Mi anticipe dankas. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:25, 27 dec. 2025 (UTC) :Jam {{farite|farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 29 dec. 2025 (UTC) ::Dankon Thomas, vi estas granda amiko.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:07, 8 jan. 2026 (UTC) Vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:26, 30 dec. 2025 (UTC) == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Dear colleague, as far as I could understand, after discussion at [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Rayan_Hamda_Barhoumi]] you kept this article in Vikipedio arguing that the articles about this person also exist on several other languages. However, since then all other articles about this guy have been deleted as self-promotion. At present the article in esperanto is the only one that prevents me, as administrator of Commons, from deleting the photographs of Barhoumi. That's why I would like to ask if you are willing to reconsider your August decision. [[Uzanto:Андрей Романенко|Андрей Романенко]] ([[Uzanto-Diskuto:Андрей Романенко|diskuto]]) 20:22, 2 jan. 2026 (UTC) :{{re|Андрей Романенко}} Priviet and Sveiks, Andrej. The fact that in august 2025 there were texts about him in catalan and portuguese was not the only argument for keeping the text (far from being an important argument, because his work seems not at all related to the catalan and portuguese culture). Of course we can reconsider our decision of August and can reopen the case, though I fear that my colleagues won't be very amused that the soup will be heatened again. But I don't understand why the photographs in Commons would have to be deleted anyway: if there is any licence problem, files anyway are deleted very straightforward, and here I can't see any licence problem - just that the description of being "an outstanding professional photo" can be seen as bragging. I just saw that you or anyone has anyway deleted the three files. If so, the [[:commons:Category:Rayan Hamda Barhoumi|category]] should also be removed. Is there a documented discussion about the deletion? I doubt so, because I looked up the three files when you wrote some houres ago and didn't see anything. Well, the headshot in the infobox is of no big importance in the Esperanto wikipedia. No need to upload a local file. I'm just astonished about the urge of (speedy) deleting all three file from commons. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:34, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Rayan Hamda Barhoumi]] == Saluton ThomasPusch, Dankon pro konservi la artikolon en Esperanto pri Rayan Hamda Barhoumi. La artikolo jam enhavas bazajn informojn pri lia agado kiel aktoro, muzikisto kaj kreinto de Jackrabbit. Tamen, kelkaj informoj povas esti aldonitaj aŭ plibonigitaj, ekzemple: detaloj pri liaj interpretaj influoj (Vee Boonyasak, Jon Bernthal, Charlie Cox), kaj aliaj faktoj rilataj al lia verko kaj artistnomo. Por faciligi la aktualigon, jen ĉiuj fidindaj fontoj disponeblaj por uzado: https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/ https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/ https://www.issuewire.com/rayan-hamda-barhoumi-the-french-actor-and-musician-behind-the-indie-series-jackrabbit-1835820131084785 https://lytcheess.fr/ https://www.imdb.com/name/nm15961728/ Uzante ĉi tiujn fontojn, la artikolo en Esperanto povus esti ĝisdatigita laŭ faktoj kaj referencoj. Krome, eblas konsideri la kreon de artikolo en la franca. Ĉu vi povus helpi rekte aŭ konsili pri la plej taŭga maniero por fari tion? Dankon pro via tempo kaj helpo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-40212|&#126;2026-40212]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-40212|diskuto]]) 23:58, 2 jan. 2026 (UTC) == Artikolo de la monato == Saluton. Strange aperis kiel Artikolo de la monato [[Pingvenoj]] kaj tuj poste [[Nazia Germanio]]. Mi ne bone komprenas kiel funkcias tiuj elektoj, sed mi gapas pri kelkaj detaloj: Unue dum unu monato ĉiu kiu venos al Vikipedio vidos unue la svastikon, kiu por multaj estas tikla bildo, se ne eĉ kontraŭleĝa. Mi ne kontraŭas la elekton de la artikolo, sed la bildo povus esti mapo aŭ io alia. Ĉiuokaze mi scivolas kiel kaj kiu ŝanĝis la unuan elekton post monatoj sen klara elekto. Due mi gapas ke jam estas elektitaj la artikoloj por la tuta jaro, en kiuj aperas ankaŭ Hitlero kaj grava batalo de Nazia Germanio, plus pluraj politikaj entoj elirintaj el iama Sovetunio. Estas suspektinda tiu elektado. Ĝenerale ne estas tre gravaj artikoloj inter la dekduo, escepte [[Nazia Germanio]] kaj [[Adolfo Hitlero]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:32, 3 jan. 2026 (UTC) :Dankon pri la atentigo. Mi ĵus rigardis, kaj respondis tuj en [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]], ĉar necesas rapide ekhavi vastan bazon de interkonsento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:52, 3 jan. 2026 (UTC) == Finnlando == Mi provis skribi pri [[sveda lingvo en Finnlando]] pli neŭtrale ol en 2022. Mi ankaŭ riparis unu eraron, kiun faris Moldur. La deviga sveda estas diversa afero en diversaj partoj de Finnlando. La loĝantoj parolas normale la anglan kun la svedaj vizitantoj, se ili estas. Ekzemple en [[Ostrobotnio]] la svedan oni instruas por reala neceso. En lernejoj de la kamparaj malriĉaj arbaraj komunumoj en orienta Finnlando la instruo de la sveda estas tute simbola - ĝi ne produktas lingvoscion tiel multe kiel en mia hejmurbo Jyväskylä. La instruistoj scias, ke verŝajne la lernantoj en la labora nek pensia aĝo neniam necesos la svedan lingvon. Estas malfacile lerni svedan en loko, kie la svedan oni parolas nur en lekcioj lerneje. Tial la instruistoj ne postulas altan nivelon. Estas klare, ke tia estas diversa afero ol instruo de la sveda ekzemple en Vaasa kaj Jakobstad. -- aldonis, sen subskribo, uzanto de konto [[uzanto:Urpola|Urpola]] je 19:11, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi provos ene de la venonta semajno rigardi tien... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 3 jan. 2026 (UTC) Ekzistas du tipoj de la deviga sveda, kaj por la tipoj estas apartaj instruistoj, kvankam ili kaj la Sveda Popola Partio de Finnlando ne asertas tion. La funkcia deviga sveda estas en tiaj dulingvaj lokoj kiel [[Jakobstad]], [[Vasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] farata deviga instruo de la sveda. Gxia celo estas sama kiel estas celo de la deviga finna por svedlingvaj finnlandanoj: la celo estas instrui la alian enlandan lingvon al lernantoj, kiuj necesas tiun lingvoscion. Alia tipo de la deviga sveda estas ekzemple en [[Pirkanmaa]], [[Meza Finnlando]], [[Savonio]], [[Kainuu]] kaj [[Finna Laponio]] instruata simbola deviga sveda, kies cxefcelo estas alia. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:33, 5 jan. 2026 (UTC) Ŝajnas, ke el la plej multaj altlernejoj la deviga sveda lingvo malaperos ene de 20 jaroj, kaj parte ĝi jam nun estas for, ĉar al enmigrintoj oni donas esceptojn. Tiuj esceptoj starigas la demandon, ke se enmigrinto povas funkcii en Finnlando sen la sveda, kial do finnlandano ne povus. En la baza lernejo kaj en la gimnazio la devigo verŝajne restos dum 30–40 jaroj, sed en la plej granda parto de la lando ĝi fariĝos ĉiam pli simbola. Ĝi produktas ĉiam malpli kaj malpli da reala lingvokapablo, sed ĝi ne malaperos baldaŭ. Por la Sveda Popola Partio ĝi estas memvaloro, kaj la partio kapablas konservi ĝin kiel formalan lernobjekton, eĉ se ĝi ne kapablas haltigi la malkreskon de ĝia efikeco. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 11:11, 5 jan. 2026 (UTC) [[:fi:Peter Albäck]]: La viro klarigis, ke la svedaj parolantoj de Uusimaa kaj Ostrobotnio estas malsamaj grupoj - la svedaj parolantoj de Ostrobotnio, male al Uusimaa, estas sufiĉe klare grupo, kiu diferencas de la finnaj parolantoj laŭ kulturo kaj nacia karaktero. Li diris, ke tio estas sufiĉe klara, sed ĝi estas tabuo. Mi demandis, kiel ĝi malkaŝiĝas. Li respondis, ke ĝi devenas de la konduto de la loĝantaro. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 7 jan. 2026 Mi trovis en rubujo la libron ''[[Antero Vipunen]]''. El tiu libro mi unuafoje eksciis pri la volapuko kaj lernis la esperanton. Longe mi konis [[Yrjö Karilas]] nur kiel skribanto de Pikkujättiläinen kaj Antero Vipunen. Kiam mi eksciis pri lia aliaj meritoj, mi komencis miri pri tio, kial li estas do malmulte konata. Iam mi interrete legis, kial estas do. -- notis, sen subskribo, [[Uzanto:Urpola|Urpola]] je 9 jan. 2026 == Kiu estas kristano? == Mi aldonis al la pagxo [[bapto]] mencion, ke iuj ne-kristanaj grupoj havas ankaux bapton. Ekzemple astestantoj de Jehovo kaj mormonoj. Vi asertis, ke malbone skribita tiel, cxar ili estas kristanaj grupoj. Lau mia scio ili ne estas tiaj, cxar ili ne apogas la sankta triecon. Vi asertis, ke tamen ili estas kristanaj. Laux la finna Vikipedio estas postulo por tio, ke iu grupo estas kristana, tio, ke gxi apogas la sanktan triecan kondicion. Cxu temas laux vi pri tio, ke Finnlando ne estas do sekulara ol ekzemple Lietuvio, Svedio kaj Germanio kaj tial en Finnlando ankoraux oni taksas, ke grupo, kiu ne apogas la triecon, ne estas kristana? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 17:57, 6 jan. 2026 (UTC) :Eblas fortege pridubi la hipotezon ke ''ĉiu kredanto aŭ religia grupo kiu ne apogas la sanktan triecon (=triunuon) ne estus kristana''. Mi nun ne havas multan tempon por profunde enplonĝi meditadon pri tio, kaj supozeble ankaŭ ne konvinkas subtenanton de la hipotezo ke ekzemple [[PIV]] havas tute simplan difinon de [[kristanismo]], nome "[https://vortaro.net/#kristano_kdc religio, bazita sur la evangelioj]". Sed pri la teologia koncepto de [[triunuo]] aŭ trieco almenaŭ konatas ke historie estis la fortega movado [[arianismo]], nome "parto de la [[unitariismo|unitariisma]] aŭ '''kontraŭtrinitarisma branĉo de [[kristanismo]]''' (do parto de tiu branĉo de kristanismo kiu forte kontraŭbatalis ĉiun kredon je [[triunuo]]) kiu floris ekde la [[4-a jarcento]] ĝis pli-malpli la [[8-a jarcento]]." Bone, oni povus blufe kredi ke ekde la 2-a jarmilo, do ekde la jaro 1000, validus la dogmo "kristanoj ĉiuj apogas la sanktan triunuon", sed simpla rigardo al la teksto kaj kristanisma movado [[unitariismo]], nome "'''tiu branĉo de la kristanismo''' kiu, male al la trinitatismo, '''ne akceptas la dogmon pri triunuo''' kaj kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio" montas ke subtenantoj la kristanaj eklezioj de [[unitariismo]] daŭre fortas en la 21-a jarcento, do en la 3-a jarmilo. Alia historia branĉo de kristanismo cetere estis la [[adoptismo]], kiu ankaŭ forte kontraŭis koncepton de triunuo. Sume: NE, kredo de triunuo ne necesas por esti nomata "kristano". Tio entute ne konsiderante pruvon laŭ kiu "astestantoj de Jehovo kaj mormonoj" estus kristanaj grupiĝoj. Sed jam la vasta kristanisma movado [[unitariismo]] sufiĉas por malvalidigi la hipotezon. La esperantistaj farintoj de PIV efektive saĝe elektis sian tre koncizan kaj tre simplan difinon!! --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:29, 6 jan. 2026 (UTC) ==Forigo de dosiero== Bonvolu forigi la artikolon kiun mi alŝutis dufoje: [[:Dosiero:Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo, 356 p.K..png]]. Mi anticipe dankas vin.[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:12, 8 jan. 2026 (UTC) {{re|Claudio Pistilli}} Principe eblas senprobleme forigi duoblan dosieron, kiun mi en unua paŝo faris, notinte "duobla kopio de Triumfa enirado de la Imperiestro Konstancio la 2-a en Romo.png - forigo laŭ peto de l'alŝutanto". Sed tiam mi konstatis ke la restinta dosiero estas anglalingva, dum la forigita estis esperantlingva. En kazo de tiu elekto, teno de la esperantlingva versio prefereblas, ĉar kiun utilon havus la angla lingvo, kiu ne estas oficiala en tiu ĉi vikipedio kaj ankaŭ ne estis en la Romia Imperio de jaro 356? Do mi ŝanĝis la du dosierojn, forigis la anglan kaj tenis la esperantigitan. Ĉiukaze nun ne plu estas duoblaj bildoj. Tamen kiel lasta demando restas al mi la dubo: kie en la paĝo de retejo "X" vi vidis ke la dosiero estas liberigita laŭ krea komunaĵo 1.0 ???? Povas esti ke estas indiko sed mi ne trovis ĝin... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:37, 8 jan. 2026 (UTC) == persona nomo Adolf == Adolf estis tre ofta vira nomo en Germanio, sed post kiam Germanio perdis 2-a Mondmiliton sub la influo de Adolf Hitler, la populareco de la nomo en Germanio malpliiĝis signife. Ekzemple, [[Kustaa Vilkuna]], post pasigado de tempo en Germanio dum kelkaj jaroj post la milito, skribis ke unu el la ŝanĝoj en germanaj personaj nomoj estas ke ekzistas neniuj knabetoj nomitaj Adolf. :Estas multaj pliaj nomoj kiuj en [[Germanlingvio]] iĝis malmodaj dum la 20-a jarcento. Sed Adolf, eĉ en knabeta formo "Adi", certe ekde 1944-45 estas la nomo kiu vekus plej da plendoj ĉe aliaj samlingvanoj ke estas krimo nomi knabon laŭ tiu persona nomo, pri kiu ĉiu ekde almenaŭ 1933 aŭtomate pensas pri Hitler: kiel povus esti signo de bonaj sentoj por sia ido nomi sian infanon laŭ freneziĝanta radikalega amasmurdisto?? Mi ne scias pri nomaj statistikoj de antaŭ 1945 aŭ antaŭ 1915, sed mi supozas ke la nomo Adolf ankaŭ antaŭe ne estis ofta, nur ke ĝi almenaŭ ĝis 1915 ne havis ofendan kromsignifon. La lasta "normala" nomportanto, pri kiu mi scias estis Adolf Dassler (1900-1978, "Adi Dasler"), fondinto de ŝufabrikejo el kiu fontos la firmao [[Adidas]], Adi-das(ler). Kompare la knabaj nomoj Heinrich aŭ Henrik, Hendrik, Henry kiel en [[Heinrich Himmler]] aŭ Josef, Jo, Sepp aŭ malnovece Joseph kiel en [[Joseph Goebbels]] estis tiom oftaj ĉe knaboj tiam laŭ mia supozo, ke la ligiĝo aŭdinte la personan nomon aŭtomate pensi pri la krima amasmurdinto ne tiom funkcias. Sincere dirite mi eĉ ne parkeras la personajn nomojn de la lastaj du militkrimuloj - laŭ mia memoro ili nur estas krimuloj "Himmler" kaj "Goebbels" (same ankaŭ "Göring", "Mengele" ktp). --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:52, 12 jan. 2026 (UTC) Mi ridas por mi mem. Lerneje ni havis instruiston Yrjö Varjanne. Unu el miaj samklasanoj diris, ke li kunligis manojn kun Yrjö Varjanne (se vi volas vidi bildon pri li, vidu: https://www.sjl.fi/paikalliset/7809780) kaj post tio lia mano odoris kiel vomajxo do, ke li devis iri necesejen kaj lavi siajn manojn. Poste mia samklasano ridis pri tio, ke mi kredis tiun rakonton. == Re:Naskis v naskiĝis == Saluton kaj bonan kaj sukcesan novan jaron. Tiu kontrolo de "n." ne devus esti tro malfacila. Kvankam mi komprenas vian zorgon pri la encicklopedio, en ĉi tiu kazo mi taksas vin tro pesimisma. Mi povos elŝuti kopion de la encicklopedio el https://dumps.wikimedia.org/eowiki/ kaj trovi ĉiujn paĝojn kun la erara antataŭigo. Simple donu al mi tempon, ĉar eĉ en la ceteraj Vikimediaj projektoj mi ne tro aktivas lastatempe pro manko da tempo pro mia laboro. Mi lastatempe pli aktivas en Vikidatumoj kiam mi eĉ aldonas etikedojn en Esperanto, precipe pri Sud-Aziaj temoj, kiel kutime. Ĝis baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:17, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi tute konsentas kun la frazo «<span style="color:darkgreen;">la misoj nun estis dum plenaj preskaŭ 3 jaroj, unu aŭ du monatoj pli aŭ malpli apenaŭ faros diferencon</span>». Mi ĉiokaze klopodu solvi kiel eble plej baldaŭ.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 00:20, 16 jan. 2026 (UTC) ::{{re|super nabla}} Vi havos tempon. Dankon ke vi tiom fulmrapide reagis! Mi tro pigris kontroli vian aktivecon en '''ĉiuj''' projektoj, ĉar ĉiukaze gravas ke vi entute vidas mian peton (kiun vi ankaŭ povus vidi se vi tute pasive ensalutinte legas Vikipedion - kio jes estas tute nobla uzo de la projekto, neniu postulas ke oni kontinue devus redakti paĝojn). Ĉaŭ kaj ankaŭ al vi sukcesan novan jaron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:27, 16 jan. 2026 (UTC) :::Mi kontrolis ĉiujn uzojn de [[Ŝablono:Diskreta mallongigo]] kaj mi nur trovis ĉi tiun ununuran eraron: [[speciala:diff/9306934]]. :::Ankaŭ kontrolinte mian agadon dum la tago kiam mi modifis la paĝon "[[16-a de marto]]" (vi trovis la eraron tie), mi nur povas vidi tiun ununuran misan kontribuon, kium vi jam korektis. Jen la ligilo: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/Super_nabla&target=Super+nabla&dir=prev&offset=20230319112527 ligilo]. Do mi kredas, ke ĉio bonas nun.—<span style="font-family:Kristen ITC, serif;margin:0 .3em">[[user:super nabla|super n∇bl∇]]</span>([[user talk:super nabla|🪰 msg]]) 19:51, 8 feb. 2026 (UTC) ::::Dankon al vi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:04, 8 feb. 2026 (UTC) == Pentti Hirvonen == Kiam mi estis blokita, mi skribis pri Pentti Hirvonen tie: [[Rääkkylä]]. Cxu lau vi oni devas preni la tekston for? :Mi dirus ke la ĝisnunaj tri frazoj pri la lokulo P. Hirvonen estis jam multo (neniu alia pasinta aŭ nuna lokulo menciiĝas), kaj la obsedeta fokusiĝo pri kontraŭknaloj povus facile kaŭzi ke oni entute forstrekus la pli grandan malseriozan ĉapitron (ĉiukaze la aldonoj kaj forigoj antaŭe iris tien-reen). Sed plaĉis al mi la interna ligilo al vikidatumoj, kiun pensis eniri Taylor, kaj mi el tie ankoraŭ vidigis la vivdatojn: [[d:Q5477226|Pentti Hirvonen]] (1826-1878). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 17 jan. 2026 (UTC) Mi demandis, cxu la [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], speciale ostrobotnia, igxis pli kolera en kazoj, kie oni malapogas la devigan svedan. Spertulo pri la finna politiko jesis - gxi kolerigxas pri tiaj asertoj pli facile kiel antauxe kaj la ostrobotnia grupo estas pli radikala ol la suda grupo. La parlamentanoj ne plu povas malapogi la devon sen malamo de la tiu partio, speciale la ostrobotnianoj. Sed mi ne aldonas mencion pri tio. Mi ne havas fontojn. por tio Mi aldonis fontojn pri aliaj aferoj en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]]. -- [[User:Urpola]] 2026-01-17T20:34:22 == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == <div style="border:4px maroon ridge; padding:4px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Hello {{BASEPAGENAME}}, We noticed your dedicated contributions to this wiki. As an experienced editor, your leadership could help bridge the gender gap on Wikipedia. We are inviting you to '''organize the Feminism and Folklore 2026''' writing competition for your community. ;Why Organize? The campaign (1 Feb – 31 March) focuses on women’s stories, folk culture, and traditions. By setting up a local page, you help your community document their unique history. ;We have made it easy for you You do not need to do everything from scratch. The international team has prepared tools to help you: * '''Article Lists:''' Find missing topics relevant to your culture. * '''CampWiz Tool:''' Easily manage the contest and track points. ;Want to talk to us first? If you have questions or want to meet the team, you are welcome to join our Office Hours (live Q&A sessions). ''[[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|Click here to see the Office Hours schedule]]'' ;Ready to start? Please check the project page to see how simple it is to register. '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Click here to Learn More and Sign Up]]''' Thank you for your time and hard work! '''The Feminism and Folklore 2026 Team''' ---- <small>You received this message because you are a valued contributor. If you have questions, please ask on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta Talk Page]].</small> </div></div> --[[Uzanto:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Uzanto-Diskuto:MediaWiki message delivery|diskuto]]) 16:49, 18 jan. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26-p&oldid=29949530 --> == Forigendaĵo 2026-01 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:31, 19 jan. 2026 (UTC) :{{farite|parte farite}} 31 malplenaj, do neuzataj kategorioj forigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:14, 20 jan. 2026 (UTC) == Recenzo == @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Bonvolu revizii ĉi tiun paĝon [[Susovan Sonu Roy]], ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove. Ĉi tiu temo havas iom da rimarkindaĵo, antaŭ kelkaj tagoj ĝi estis konservita en la germana Vikipedio. Ankaŭ mi iom plibonigis ĉi tiun artikolon. [[Uzanto:Traniala|Traniala]] ([[Uzanto-Diskuto:Traniala|diskuto]]) 10:29, 20 jan. 2026 (UTC) : Malbona konduto: :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=Susovan+Sonu+Roy protokolo] [fakte...] :* [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q117305113&action=history Q117305113] [vidu supre: "ili metas krucvikian spam-etikedon denove kaj denove"] :* [[:m:Special:CentralAuth/সামীৰা]] (unuaga konto) :* [[:m:Special:CentralAuth/Jujucio]] (kreinto kaj globale forbarita gantopupumulo) :* [[:en:Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Blogs19/Archive]] (tre agresema gantopupumulo, ĉefe pri "Susovan Sonu Roy") :* [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy&diff=prev&oldid=1268941185 Wikipedia:Articles_for_deletion/Susovan_Roy] sabota fermo de forigpropono kiel "ne forigita" :* [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Marto#Susovan_Sonu_Roy]] (jam unufoje forigita) :* veras ke unu forigpropono estis forĵetita: [[:de:Wikipedia:L%C3%B6schkandidaten/4._Januar_2026#Susovan_Sonu_Roy_(bleibt)]] :* -> {{por}} forigo de la artikolo [[Susovan Sonu Roy]] de ĉi tiu vikio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:30, 21 jan. 2026 (UTC) ::En la germanlingva diskuto la menciindeco de la temo estis diskutita, sed ne la neŭtraleco de la artikolo, kiu ŝajnas pli suspektinda al mi. Laŭ mia impreso ĝi estas forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:52, 21 jan. 2026 (UTC) :::Mi komprenas viajn argumentojn kaj ankaŭ origine dividis ilin en la unua voĉdono pri forigo de la tiam nematura teksto. Sed kvankam estas tute en ordo diskuti ĉu unufoja forigo validas por ĉiam, aŭ ĉu bonas forigi tekston pro tio ke unu uzanto pasintece agis malbone, mi nun vidas ke la esperanta teksto nun lingve estas en tute bona kvalito, mi ankaŭ ne plu dubas pro la ekstervikipediaj referencoj, ke la homo vere ekzistas, kaj se uzanto daŭre malbonkondutas, la reago estus forbari tiun uzantn, ne pro tiu agado venĝe buĉi la tekston pri kiu la malbonulo interesiĝis. Mi pro la teksto atentiĝis pri tekstoj kiel [[Haora]], [[Guvahati]] kaj [[Kolkato]], pri kanaloj [[Star Jalsha]] kaj [[Zee Bangla]] ktp, mi ĝojas ke estas iom da okazo povi kaj devi plibonigi iujn tekston pri orienta Barato, kaj mi scius ke se mi voĉdonas por venĝa forigo de la esperanta teksto pri la eble duaranga aktoro, teksto kiu nun restos en la germanlingva vikipedio, ke tiam aliaj esperantaj tekstoj pri orienta Barato jam iĝos orfoj aŭ preskaŭ-orfoj, simple ĉar pri tiu regiono estas tre malmultaj esperantaj tekstoj. Mi sinceras: mi ne volas ankoraŭ investi horojn en tiun temaron kaj volas laŭeble malmultan adagon, por ne malfermi novajn teknikajn problemojn. Sed samkiel la germanoj nun juĝis por teno de sia teksto, kun eksplicita noto ke transvikia forigoj de aliaj tekstoj sekve de spamado de unu aŭ iuj uzantoj ne estas valida kialo por buĉado de artikolo, mi same ankaŭ pledus lasi tiun temon, kiu en la nuna formo ne estas danĝera por la esperantlingva vikipedio... Do mi voĉdonas {{kontraŭ|kontraŭ}} refoja forigo, sed kiel mi skribis ne volas ankoraŭ investi multajn horojn en la temon kaj ne protestos se mi havos la malplimultan opinion ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:41, 21 jan. 2026 (UTC) == Pro-drop -lingvo == Cxu estus bone krei artikolon [[pro-drop -lingvo]]? Mi lernis tiun termon en Chat GPT. En tiuj lingvoj oni normale ne devas uzi la personpronominojn de la unua kaj la dua persono kiel subjektoj, cxar la verbomorfo sole rakontas la subjekton. ''Lauri Hakulinen'' skribis en la 1950-aj aux en la 1960-aj jaroj pri la afero, ke oni kvazau dufoje diras saman. Kiel ''minä kaivan'' (mi fosas), kvankam ankaux jam nur ''kaivan'' signifas la saman. Oni povus diri ''minä kaivaa'' (''kaivaa'' estas la neuxtrala formo, formo de la triapersono singulare). Hakulinen skribis, ke kompreneble ekzistus eventuale agi kiel ekzemple nuntempe en la sveda: la verbmorfo estus sama kun la cxiuj subjektoj. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:38, 22 jan. 2026 (UTC) :Chat GPT ĉiukaze ne estas serioza referenco. Se vi volas ekverki, havu bonajn ekstervikipediajn referencojn, kaj plej bone alilingvajn vikipediajn artikolojn, kiuj jam kelkajn semajnojn aŭ monatojn ekzistas kaj ne estas forigitaj intertempe en tiuj vikipedioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 22 jan. 2026 (UTC) :Mia antaŭa artikolo pri deviga sveda instruado estis kritikita pri la temo. Nun kiam la mensa sanproblemo iom malpliiĝis, mi skribis pri ĝi pli neŭtrale. Esperantistoj estas iagrade grupo, kiu pripensas la statuson de lingvoj, do eble estus bone, ke la Esperanta Vikipedio havu informojn pri tiu stranga politika afero. Sed eble indus dividi la artikolon pri la sveda lingvo en Finnlando en du artikolojn, unu el kiuj diskutus la formon de la sveda en Finnlando ĝenerale, lingve, kaj la alia pri deviga sveda instruado. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:49, 22 jan. 2026 (UTC) Laux Chat GPT mi pravas en tiu takso, ke [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]] apogas la trudsvedan je diversaj motivoj: Anna-Maja Henriksson estas forta finn-sveda naciisto kaj Nylander svedlingva finnino, kiu asertas, ke por svedlingvanoj estus malfacile vivi en Finnlando sen la deviga sveda por finnlingvuloj. Henriksson estas ostrobotnia kaj Nylander uusimaaana. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Ĉu estas bone, ke en la artikolo [[Markus-setä]] estas ligilo pri tiu anglanlingva video? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 21:07, 22 jan. 2026 (UTC) Laŭ Chat GPT, mi pravas, ke la instruado de la sveda al finnaj parolantoj konsistas el du malsamaj lernejaj fakoj, sed la instruistoj de RKP kaj la sveda ne mencias tion: Ekzistas ia deviga sveda instruado, kies celo estas doni al finnlingvaj parolantoj, kiuj bezonas la svedan (ekz. [[Jakobstad]], [[Vaasa]], [[Loviisa]], [[Raseborg]]) svedan kapablon kaj kiu korespondas al la deviga finna instruado en svedlingvaj lernejoj. Kaj aliflanke ekzistas deviga sveda instruado aliloke en Finnlando, kies celo estas nur efektivigi la mem-servantan lingvopolitikan programon de RKP, kaj la lingvokapabloj, kiujn tiu instruado produktas (kaj kiuj kutime ne estas bonaj), estas nur flanka afero. Sed nun mi devos sindeteni de skribi pri la temo en la Esperanta Vikipedio estonte. Mi skribas pamfleton pri la temo, sed la pamfleto ne apartenas al Vikipedio. == Pikku Kakkonen == Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti ekstera ligilo al tio: https://www.youtube.com/watch?v=0O8OvJ73s2M. Vidu la tri unuajn minutojn. Se vi vidis, rakontu. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 18:01, 23 jan. 2026 (UTC) == Sveda lingvo en Finnlando == Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko: "La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj." Respondo al mi: "Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed nur asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj." [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC) :La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC) Cxu vi taksas, ke mi ne estas vandalo sed tio ne sxangxigas tion, ke mi estas problema uzanto? Kaj nun mi havas la lastan eblon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:35, 27 jan. 2026 (UTC) :Nu, vi pasintece tre ĝene vandalis, kaj sendube estas iuj (ekzemple uzanto Surfo), kiuj ne facile forgesas la pasinton. Tiun neforgesemon pri pasintaj misfaroj vi nur povas renkonti per aparte singarda, modela kaj konstruema agado nun, kaj esperi ke iam ankaŭ la skeptikuloj komprenos ke pasinteco ne egalas al nuntempo. Sed se homo (Taylor 49) klare esprimas ke tiu ne volas ricevi mesaĝojn de vi, ĉar tiu ne opinias la lingvopolitikon de najbara lando Finnlando sia fokusa temo, tiam "singarda kaj konstruema agado" de vi estas centprocente respekti tiun klaran esprimon kaj vere '''tute''' ne meti notojn al ties diskutpaĝo. Mi ne esprimus min tiom draste kiel Taylor: por mi la kultura politiko de Finnlando same interesas kiel tiu de la 192 aliaj membraj ŝtatoj de UN. Mi havas finnlingvajn kaj svedlingvajn finnlandajn amikojn kaj la temo ne estas tute fremda al mi. Sed ankaŭ mi havas ankaŭ aliajn temajn fokusojn en vikipedio kaj sentas mankon de tempo por iuj vikipediaj konstruejoj - do ankaŭ mi ne detale reagos al ĉiu temeto, kvankam mi iam legos ĉiujn notojn. Do por mi estas bone, se vi sen vandalismo kaj sen troigita obsedo pri iuj malseriozaj temoj konstrueme redaktos vikipedion kaj evitos estontajn forbarojn de iu nova konto, ke vi faros viajn redaktojn laŭeble laŭ ĉiuj vikipediaj normoj, do kun intervikia ligiĝo (por tio necesas ke vi ne estas forbarita en vikidatumoj), kun normalaj esperantaj supersignoj, ne iuj x-kodoj, kaj normalaj teknikaj skribaĵoj, normalaj eksteraj ligiloj, normalaj uzoj de informkestoj kaj navigiloj, kaj senca uzo de ekstervikip4ediaj referencoj - simple ĉio kion mi deziras ankaŭ de ĉiu alia uzanto kiu jam pli ol du semajnojn umas en Vikipedio kaj jam ne plu estas tute nematura ekkomencanto. Ĉar daŭre ripari tion kion vi ekredaktus malmature estus tro por ĉiu alia uzanto. Jes, vi nun havas eblecon montri, ke mi povas aktive partopreni al la farado de la esperanta Vikipedio, kaj facile povas esti ke tio estas la lasta ŝanco. Saĝe uzu tiun ŝancon, ĉar klaras ke estas multaj homoj en Vikipedio kiuj ekstreme bone memoras la agojn de antaŭaj monatoj kaj jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:54, 27 jan. 2026 (UTC) ::Cxu vi taksas, ke en la artikolo [[Yrjö]] ne estas bone pli prezice rakonti fono de la mencio? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:52, 27 jan. 2026 (UTC) :::La "fono de la mencio" estas, ke Yrjö estas nacilingva, pli ekzakte finnlingva variaĵo de la nomo "Georgo". Punkto. Kun referenco, laŭ mia persona juĝo estas tolereble aldoni viajn du frazojn ''"Slange ĝi fine de la 20-a jarcento ekhavis negativan [[konotacio]]n: la vorto yrjö signifas [[vomaĵo]]n. Tiun signifon supozeble peris la onomatopoa aŭ deskriptiva fonetika prononco de la vorto"'' kun referenco, kiel estas nun. Sed oni povus same ankaŭ formeti la slangan kromsignifon - kiu ŝajne inter la esperantistoj pli forte interesas kaj amuzas vin ol iun alian. Sed bone, du frazoj ne tute komence de la teksto kun referenco estas en ordo. Laŭ mi ne necesas ankoraŭ multon maĉi en tiu teksto: principe oni lasu ĝin trankvile, ne plu redaktu ĝin. Se vi volas, faru tekston pri [[Georg Zacharias Forsman]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:09, 27 jan. 2026 (UTC) :# ''Pyhä Georgios kääntyisi haudassaan, jos tietäisi, mihin tarkoitukseen nimeänsä on jo vuosikymmeniä käytetty. Kun suomalainen yrjöää, hän oksentaa'' (https://yle.fi/a/3-8413804). ::Sankta Georgo turnus sin en sia tombo, se li scius, en kiu celo lian nomon oni jam jardekojn uzis lian nomon. Kiam finno georgas, li vomas. ::::Libro de [[Kaisa Häkkinen]] mencias, ke nomi vomajxon "yrjö" verŝajne devenas de la priskriba prononco de la vorto. ::::[[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:14, 27 jan. 2026 (UTC) ::::: Jes, fakte: Georg Zacharias Forsman identas al [[Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen]]. Tiam alidirektilo estas bona helpo, ĉar ruĝa ligilo donus falsan impreson ke teksto pri la temo ankoraŭ mankus. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:39, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Laŭ Kimmo Kiljunen, la flagkonflikto inter Indonezio kaj Monako povus esti solvita tre elegante per lasado de Monako cedi: ĝi povus revenigi sian malnovan diamant-ornamitan flagon. Tio estus vere originala kaj memorinda. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:03, 6 feb. 2026 (UTC) :::https://eo.wiktionary.org/wiki/Yrjö https://eo.wiktionary.org/wiki/yrjötä :En la finna Vikipedio mi demandis, cxu estas bone difini Sibelius kiel finn-svedo - li heredigxis el finnlingvanoj, kiuj sxangxigis la lingvon. Iu respondis, ke supozeble oni povas difini do - multaj svedlingvanoj en Finnlando heredigxas el finnlingvanoj, speciale en [[Uusimaa]] kaj cxar oni ne nuntempe oficiale difinas tiun pozicion aliel ol laux la lingvo, oni povus uzi la vorton finn-svedo pri Sibelius. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:13, 27 jan. 2026 (UTC) "Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando." Tio estas kerna mencio en la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] en la sekcio "Deviga instruo de la sveda". [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:32, 1 feb. 2026 (UTC) Eble estas pli bone por homoj kiel mi rezigni esperon. Forigi la devigan svedan lingvon estas kiel revenigi Karelion - ekzistis unu ŝanco por tio komence de la 1990-aj jaroj, sed tiu sola ŝanco estis malŝparita. Tamen, vidu ankaŭ [[sveda lingvo en Finnlando]] == MediaWiki:Linkshere == La paĝo [[MediaWiki:Linkshere]] bezonas redakton. Rompita ligilo al ekstera servo estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:43, 1 feb. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49|Tlustulimu|LiMr}} Ŝajnas ke tiu temo ankoraŭ ne traktiĝis. Mi vidis pri antaŭa adapto en decembro 2017, diskutita [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2017/12#Ripari_ligilon|ĉi tie]]. Kaj evidente, la ligilo al ekstera servo estas nun rompita. Sed simple forigi ĝin, ne anstataŭigi ĝin per pli bona ligilo, havas grandan riskon esti fuŝa ago. Ĉu iu havas bonan ideon, kion eblus rekomendi en la situacio? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 7 feb. 2026 (UTC) : Risko de "fuŝa ago" forestas. Mi rekomendas simple formeti ĝin: <pre> La jenaj paĝoj ligas al '''[[:$1]]''': Eksteraj iloj: [https://linkcount.toolforge.org/?project=eo.wikipedia.org&page={{urlencode:{{{1|$1}}}}} kvanto da ligiloj], [https://templatecount.toolforge.org/index.php?lang=eo&namespace={{NAMESPACENUMBER:{{{1|$1}}}}}&name={{PAGENAMEE:{{{1|$1}}}}} kvanto da transkluzivigoj] </pre> : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:32, 8 feb. 2026 (UTC) La paĝo/servo evidente misfunkcias. Mi devas simple viŝi la enhavon, ne konante la sekvojn, sed faras tion laŭ la rekomendo de Taylor, ĉar ne fari ion ankaŭ estus malbone. Raportu kiam vi rimarkos nedeziratajn flankefikojn. Eblas ĉiam ĉion malfari... --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:15, 8 feb. 2026 (UTC) Nenio fuŝiĝis ĝismorte, tamen la servo [[MediaWiki:Linkshere]] povus esti iomete pli utila kun la enhavo proponita supre. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:34, 10 feb. 2026 (UTC) Do tiel ĉi? Bv. rekontroli kaj konfirmeti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 10 feb. 2026 (UTC) : Estis ERARO, lingvokodo estu "eo", ne "en". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:49, 10 feb. 2026 (UTC) Do nun, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:55, 10 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 10 feb. 2026 (UTC) == [[Rita Süssmuth]] == Hazarde mi vidis, mi eĉ ne scias ĉu vi jam rimarkis, ke hodiaŭ mortis la germana politikistino [[Rita Süssmuth]]. Mi nur volis enigi la mortoinformon en ŝian artikolon kaj rimarkis ke teksto pri ŝi ankoraŭ tute ne estis. Do, kvankam nur restis al mi malmultaj momentoj da Vikipedio umado, mi sekve komencis artikolan ĝermeton. Sed ĝi vere estas tro malplena. Ĉu mi povas peti vin almenaŭ duobligi la frazojn de 2 al 4 kaj ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo?? Salutas [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 22:01, 1 feb. 2026 (UTC) :Mi nur nun venas al tiu temo, kaj konstatas ke intertempe jam vi sukcesis "ŝanĝi la ĝermeton al deca ĝermo". Do mi nur iomete aldonetas pri la infanaĝo, aldonas ligilon pri la ministerio 1985-1988, kaj krome lasas la biografion tiom nepreciza kiel vi faris, ĉar evidente aldoni detale, kiam ekzakte ŝi translokiĝis de kiu urbeto en Vestfalio al sekva, kaj kiam sekvis kiu docenta posteno al alia, ne aldonus signifan plusvaloron al ne-eŭropa aŭ ne-vestfalia esperantlingva leganto. Do mi pardonpetas mian malfruan aliĝon al tiu paĝo, kaj dankas pro la kreo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:40, 8 feb. 2026 (UTC) == [[muzeo Henryk Jan Dominiak pri miniatura profesia arto en Tychy]] == Hallo Thomas, ich habe gesehen, dass Du den Schnelllöschantrag von Johannnes89 entfernt hast. Ist Dir bewusst, dass es sich dabei um ein LTA-Projekt handelt? [[:wikidata:Q48851673]] existierte bis mitte Dezember in 106 Sprachversionen + plwikivoyage. Die Konten, die den Artikel hier im wesentlichen erstellt und bearbeitet haben, sind global geschlossen. Der Artikel wird vermutlich den Benutzer wieder anlocken. Möchtest Du diesen Artikel wirklich im Projekt behalten? Viele Grüße [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 00:25, 5 feb. 2026 (UTC) :Darüber hinaus möchte ich Dich auch informieren, dass in Kürze der Großteil der Fotos auf Commons gelöscht wird. Es beginnt mit Uploads der Sockenpuppen, die bereits gesperrt sind. Gemäß der policy zu WMF-Bans sollte dieser Artikel hier eigentlich auch verschwinden, die Konten [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] sind als LTA-Socken bereits seit Dezember global geschlossen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 14:25, 5 feb. 2026 (UTC) ::{{re|NDG}} Der Artikel ist auf Esperanto sauber geschrieben, enthält keine Sprachfehler oder Murks gemäß der Wikipedia-Syntax, und ist stilistisch insgesamt untadelig. Wenn er automatisch übersetzt wurde, war das eine außergewöhnlich gute Computer-Übersetzung, die meisten Artikel, die hier auf den Index der möglicherweise zu löschenden Artikel gelangen, haben ein unvergleichlich schlechteres Niveau. Es kann ja sein, dass die Menschen, die diese Ex-Konten benutzt haben, keine Computer-Übersetzung herangezogen haben, sondern z.B. einen Esperanto-Autor in Tychy um die qualifizierte manuelle Übersetzung gebeten haben. Es gibt relativ viele Esperanto-Sprecher in Polen, diejenigen davon die in Wikipedia mitarbeiten, haben in der Regel Spezialinteressen und haben keine Lust, die grundlegenden Artikel über Städte auf ein gutes Niveau zu heben oder zu halten, es ist etwas nervig, wenn dann nationalistische Polen feststellen dass deutsche, litauische oder ukrainische Wikipedianer die Arbeit über polnische Städte auf Esperanto übernehmen und in Diskussionen ein Tenor rüberkommt wie "diese Leute haben uns gerade eben 1939 genügend Leid angetan, da ist es ganz gut dass sie 2026 Wiedergutmachung leisten" (so etwas killt natürlich den letzten Funken Mitarbeitsbereitschaft). Aber es gibt keinen Anlass, einen sauber geschriebenen Artikel zu löschen, nur weil dieselben Konten noch 105 andere Sprachversionen geschrieben haben, die vielleicht sprachlich minderwertig waren oder zumindest allein die Zahl an Sprachversionen "hochverdächtig" ist. Ich habe keine Ahnung, wer hinter [[User:Krzysiek2224]] und [[User:Kwarcoaa12311111]] stecken könnte, und ich kann nicht genügend Walisisch, Kroatisch oder Polnisch, um die Qualität dieser Sprachversionen zu beurteilen (ich spreche fließend Litauisch und kann daher die lettische Version verstehen, aber ob dort Grammatikfehler versteckt sind oder wie der Sprachstil ist, kann ich ebenso nicht beurteilen). Aber in der Esperanto-Version gibt es höchstens kleinere Verbesserungsmöglichkeiten, einzelne lateinische Wörter durch normale Esperanto-Wörter zu ersetzen, und ich persönlich würde auf das Hugo Boss-Emblem als "Kunst" verzichten und auf den Luftwaffenoffiziersdolch unten. Aber das sind Kleinigkeiten. Es ist möglich, einen Antrag auf Löschung eines an sich guten Artikels allein aus Solidarität zu "WMF-Bans" zu stellen, aber ich habe den Grund für mich nicht als hinreichend schwerwiegend empfunden, das jetzt selbst anzuleiern. Ich weiß natürlich nicht, ob ein Verbleib des Themas auf Esperanto, Walisisch, Kroatisch, Lettisch und Polnisch "den Benutzer wieder anlocken" wird - aber ich denke, wenn der Artikel in den Sprachen sauber geschrieben ist (ich hätte den Verdacht, dass die Autoren muttersprachlich Polen sind, daher hätte ich Zweifel an der Qualität des walisischen Artikels, aber das müssen die Walisen entscheiden), stört er eigentlich keinen. Er preist wohl nichts großmäulig an, was gar nicht wirklich existiert, und ist für mich nicht als Fake-News zu erkennen... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:57, 6 feb. 2026 (UTC) :::Es gibt nicht "die Autoren", es gibt eine einzige [[:en:User:Wikinger|Person]], die das über Jahre hinweg gemacht hat. Magst Du aktuelle Beispiele des Wirkens? [https://sw.wikipedia.org/wiki/Maalum:Michango/Siegen_Heilen] [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Knergy/Tansania-Troll] [https://muddyb255.wordpress.com/2025/06/22/a-cry-for-help-and-a-timely-rescue-on-swahili-wikipedia/] Diese Person lässt nichts übersetzen. [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:08, 6 feb. 2026 (UTC) == Ceditaj areoj == Cxu vi taksas, ke neniom da sameco havis movigo de la germanoj kaj finnoj de ceditaj areoj? Mi legis en [[Otavan iso tietosanakirja]], ke en aro de la milionaj rifuĝintoj ktp. en la mondo la movopopolo de Finnlando (finne ''siirtoväki'') estas tiel en speciala pozicio, ke gxi ne perdis ecx parte siajn civitanajn rajtojn kaj por gxi oni faris aktiva pormovopopolan politikon. Mi skribis en tio en la artikolo [[fi:siirtoväki]] kaj demandis en la finnvikipedia babilejo, cxu la movigo de la germanoj el la ceditaj areoj de Germanio havis samajn trajtojn kiel la movigo de la germanoj el la orientaj areoj. Unu uzanto skribis, ke al lia menso ekstaris jxus tiu demando, kiam li legis mian redakton en la artikolo kaj la komparoj inter de tiuj aferoj oni ne multe faris sed radie iu, laux lia memoro ''Pirkko Sallinen-Gimpl'' komparis ilin kaj diris, ke la aferoj estis samtipaj kaj tiaj, ke la logxantaro de la ceditaj areoj konservis siajn tutajn civitanajn rajtojn. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 14:16, 6 feb. 2026 (UTC) Vidu [[Grandlago de interna Finnlando]]. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 13:18, 7 feb. 2026 (UTC) == Yrjö == Vidu denove [[Yrjö]] [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:45, 17 feb. 2026 (UTC) Finna spertulo pri la trans-homoj diris, ke tio estas vere, ke en Usono oni uzas la longecon de etendita peniso unu colo kiel kritero, cxu oni povas difini infanon kiel knabo. Kaj aliel kirurgo fortrancxas la penison, metas gxin al rubujo kaj igxas la infanon al knabino. Mi pensis: cxu tio estas vere se nur urbana legendo? Sed tiu spertulino diris, ke estas vere. https://eo.wiktionary.org/wiki/hihhuli Oni diras, ke Finnlando estas lando malriĉa je naturaj rimedoj. Ĉu tio estas vera? Akvo estas multe pli valora natura rimedo ol oro, arĝento kaj nafto == [[:Kategorio:Komunumoj de Provinco Mantova]] == Saluton. Mi vidis ke vi hieraŭ komencis adapti kaj ampleksigi la tiam grandparte senesperajn tekstojn en la kategorio "Komunumoj de Provinco Mantova" al espereble finaj kontentigaj artikolaj ĝermoj. La laboro ĝis nun nur trione aŭ kvarone estas farita. Mi enkroĉiĝis kaj ĉe iuj tekstoj, komencinte komence de la alfabeto, kompletigis la informkestojn, ĉar en tiuj paĝoj vikidatumaro estas manka. Tio konsiderindas subteno al via laboro: nur atentu ke vi ne akcidente viŝas iujn el miaj ĵusaj redaktoj, kiam vi plulaboros! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:03, 21 feb. 2026 (UTC) ==Uzado de artikolaj diskutpaĝoj pri ruĝaj ligiloj== Propono sur diskutpaĝo ĉiam estas demando al la komunumo, "Ĉu estas interkonsento pri ĉi tio?" Lastatempe vi faras multajn proponojn nigrigi unuopajn ruĝajn ligilojn laŭ argumento, ke dum x jaroj neniu volis fari artikolon, aŭ simile. Sed la demando, ĉu estas interkonsento ke la manko de intereso por fari artikolon estas kialo por nigrigi ligilon, jam estas respondita nee ĉe [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]]. Mi taksas ke la ripeta farado de jam respondita demando estas malhelpa por la funkciado de la vikipedia komunumo kaj impresas, kvazaŭ vi volas trudi neinterkonsentitan regulon al Vikipedio. Mi esperas ke vi ĉesos ĝin. Eble konfuzis vin tio, ke estas interkonsento por nigrigi certajn ligilojn - precipe tiujn, pri kies temoj oni ne povus verki vikipedian artikolon eĉ se oni volus. Eble vi supozis ke tio pravigas amasan nigrigadon kian vi antaŭe faradis. Sed simple ne estas multaj ligiloj en Vikipedio, pri kiuj interesato ne povus verki artikolon. Kaj eble vi demandas, "Kion do mi estus devinta fari, laŭ vi?". Jen. Vi ĉiam estus povinta, kaj teorie ankoraŭ povas, bonorde proponi vian principon. Ion tian: :::::<small>"Mi komprenas ke aliaj vikipedioj kaj pluraj anoj de la Esperanta vikipedio uzas ruĝajn ligilojn por indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolon. Mi ankaŭ komprenas ke iuj ruĝaj ligiloj aŭtomate fariĝas bluaj ligiloj kiam la koncerna artikolo kreiĝas. Tamen mi pensas ke estus pli bone uzi ruĝecon kiel kontrolilon, por scii ke oni mistajpis la celon de la ligilo. :::::Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas indiki temojn, pri kiuj oni povus verki artikolojn: _______. Jen estas kialoj por pensi ke ne multe utilas havi aŭtomatajn ligilojn al novaj artikoloj: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke mistajp-kontrolilo por ligiloj utilas pli: ______. Jen estas kialoj por pensi, ke la ekzisto de tro multaj ruĝaj ligiloj malpliigas ilian utilon kiel mistajp-kontrolilo: _______. Kaj jen estas kialoj por pensi, ke simila plibonigo de la kontrolado de mistajpoj ne eblas alimaniere: _______. Ĉu do estas interkonsento ne plu uzi ligilojn por aliaj temoj, ol tiuj kiuj jam havas artikolon aŭ antaŭvideble baldaŭ havos?"</small> Se vi estus farinta tian proponon en ĝenerala diskutejo, kaj multaj vikipediistoj estus respondintaj, kaj preskaŭ ĉiuj respondoj estus favoraj, esperinde ĉiuj respektus tion kiel interkonsenton de la Esperanta vikipedio. Vi povus fari la provon se vi volus. Aŭ vi povus ŝpari al vi ĝenon kaj akcepti ke ligiloj estas kontribuoj al Vikipedio, kiuj al vi persone ne utilas, sed kiujn vi ne tial rajtas detrui. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:19, 23 feb. 2026 (UTC) ::Por malhelpi la kontribuadon de enhavo al vikipedio, oni devas havi interkonsenton, ke la enhavo estas problema. Ĉu io en tiu principo estas malklara aŭ malprava laŭ vi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:57, 6 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo / kontraukoncipo == Ĉu la artikolo pri lestadianismo kaj kontraukoncipo nun estas neuxtrala? -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 16:11, 23 feb. 2026 (UTC) En 2007, kuracisto prezentis deklaron pri mi al la oficejo de deviga militservo, kiu legis ion similan al: La persono havas severan epilepsion, pro kiu li estas traktata en la Centra Hospitalo de Centra Finnlando. Li ankaŭ ricevis diagnozon de la sindromo de Asperger. Do ne estas tute realisme, ke li povus plenumi militservon. Pro ĉi tiu kialo, mi kredas, ke li devus esti sendevigita de militservo. -- [[Uzanto:Urpola|Urpola]] == "Ŝablono:Tradukita" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:09, 28 feb. 2026 (UTC) :La nova {{ŝ|trad}} je supraĵa rigardo aspektas bona. Mi nur ŝatus ĝenerale havi unu plian artikolon en la frazero «...teksto el la artikolo "ekzemplo" en '''la''' angla vikipedio», sed tio estas certe kosmetikaĵo. Mi vere esperas ke fine de la testado elvenos stabila solvo - dankon pro la penoj! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:36, 28 feb. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:43, 28 feb. 2026 (UTC) ::: Ĝuste tiel, dankon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:45, 28 feb. 2026 (UTC) == Genetikaĵoj == Tion diris ankaux sveda historispertulo, ke estis en Finnlando kaj la svedparolanta normala popolo, kies plejo estis ankaux genetike sveda kaj la svedparolanta nobelaro, el kies plejo estis posteuloj de lingvosxangitaj finnoj. Sed alia klarigis, ke grandparte de la svedlingva normala popolo en [[Origina Finnlando]] kaj [[Uusimaa]] estas genetikeb finna.[[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 09:23, 1 mar. 2026 (UTC) == Forigendaĵo 2026-03 == Saluton ... akumuliĝis forigendaĵo: [[:Kategorio:Tujforigendaj_artikoloj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:15, 4 mar. 2026 (UTC) == Uusimaa == Cxu estu ankaux en esperanto diversaj du artikoloj pri tiuj temoj: * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa_Province * https://en.wikipedia.org/wiki/Uusimaa Mi provas finigi la pensadon pri la deviga sveda. Mi faros tamen plu unu redakton en [[Sveda lingvo en Finnlando]] Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale en la sveda la vortoj axel (ŝultro) kaj aksel (akŝo) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj svedlingvaj finnlandanoj. Ekzemple en la dialekto de Närpes ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple Ida Asplund en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton muminspråk (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri mumintroloj, kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel Haaparanta kaj Komunumo Övertorneå havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. --urpola je 2026-03-08 == Elkorajn dankojn == Mi volas esprimi mian feliĉon scii ke ekzistas homoj kiuj vere kontribuas kun Esperanto kaj Esperanta Vikipedio. Mi verdire sentas mian koron eksplodi pro la amo kiun mi verkas artikolojn ĉi tie kaj pri la apogo de veraj sinceraj batalantoj tiel kiel vi. Ricevu fortan ĉirkaŭbrakon pro ĉiuj viaj klopodoj. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 23:27, 4 mar. 2026 (UTC) : {{s}}. Estas pena laboro detektive spuri bonan argumentadon por ĉiuj fotoj pri kiuj povas ekesti duboj, sed jes estas la ideo ne simple tujforĵeti ĉion se oni ne jam kontentas pri la kvanto kaj kvalito de la argumentado, sed sencas alvoki laŭeble en tiuj kazoj plibonigi la kvanton kaj kvaliton de la argumentado - se tio eblas, kompreneble, alikaze forigo ankaŭ estas akceptebla. Vi vidis, ke mi hodiaŭ traktis la dosierojn 1 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], 2 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], 3 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], 4 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] kaj 5 [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] - pri tiuj la argumentado devus esti sufiĉa. Sed mi ne scias ĉu mi morgaŭ ankaŭ sukcesos pri savo de 2 aŭ 3 dosieroj, kaj ne scias ankaŭ kiom da tempo restas, ĝis iu alia administranto eble pli draste forigas ĉiujn ceterajn. Sed forigoj, aparte de dosieroj, ne apartenas al la ŝatataj administraj taskoj. Tial povas esti ke ankoraŭ estas bona ŝanco savi ĉiujn pri kiuj kunskrapeblas sekveblaj informoj pri eldono antaŭ 100 jaroj aŭ morto de konata kreinto plej bone antaŭ 100 jaroj, kaj en EU fakte sufiĉas 70 jaroj post morto... Se vi havas aŭ povas kunskrapi bonan argumentadon pri plia dosiero, nepre faru tion kaj indiku ĝin al mi, tiam mi povas rigardi vian argumentadon kaj povas pli facile forpreni la ŝablonon pri tujforigo ol kiam mi mem devas elfosi ĉiujn detektivajn detalojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:50, 4 mar. 2026 (UTC) ==Kontraŭrajtaj dosieroj== [[Dosiero-Diskuto:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Ĉi tie]] vi menciis, ke "malmultaj administrantoj trovas tempon por vere forigi ilin, aŭ pli bone por mem enketi ĉu la argumento pri neceso de forigo konvinkas lin aŭ ŝin, kaj nur forigi kiam li aŭ ŝi estas konvinkita pri la forigo". Pri kio, laŭ vi, vi devas konvinkiĝi? Ĉu manko de pruvo de laŭleĝeco ne estas memevidenta? Aŭ ĉu vi ne komprenas, ke pruvo de laŭleĝeco estas respondeco de la alŝutanto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:06, 6 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Vi pravas el formala vidpunkto, ke dosiero kun nesufiĉaj informoj povas tuj forpreniĝi. Sed ĉi tie temas parte pri dosieroj, kiuj estas tute utilaj kaj bonordaj en Vikipedio, ĉar signife pli aĝaj ol 100 jaroj, nur ke la alŝutinto ne sukcesis sufiĉe konvinke pruvi tion. Ekzemple la [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]], presita reproduktaĵo de [https://www.posterazzi.com/philip-ii-of-macedon-n-382-336-b-c-king-of-macedon-359-336-b-c-stipple-engraving-english-1807-poster-print-by-granger-collection-item-vargrc0007044/ de nekonata presisto publikigita en 1807] - pluraj kopioj cirkulas en la interreto, ĉiuj estas [[publika havaĵo]] pro la aĝo de la origina reproduktaĵo. Viaj protestoj aspektas kvazaŭ la tujforigo anstataŭ iom-post-ioma revizio kaj tiam forigo punus kaj dolorigus la alŝutinton, sed fakte ĝi domaĝas la projekton kaj ĝenas la forprenantan administranton, se tiu ne investas ĉiam ankoraŭ privatan tempon por serĉi laŭeble bonan anstataŭaĵon. Pri [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] tutsimila bildo ne ekzistus en la komunejo, oni povus anstataŭe meti iun tute alian bildon kiun la forprenanta administranto devas mem elserĉi, sed pri iuj sen bona argumentado forigendaj, sed kun dokumentita pruvo facile teneblaj bildoj ne estas bonaj anstataŭaĵoj, kaj vere la forpreno tute ne sencas SE iu pretas esplori la fonton kaj pretas pruvi ke bildo vere senkonteste estas pli ol 100-jara. Pri bildo de 1807 tio estas nekontestebla. ĈU iu iam havos la tempon fari tion estas la demando, mi nun povis sukcese esplori pri 5 bildoj, eble antaŭe jam pri 1-2, mi eĉ ne havas nottaglibron pri tiuj agoj, kaj ne garantias ĉu mi entute ankoraŭ povos savi 1, 5 aŭ 10 pliajn - tial mi urĝe alvokas al la alŝutinto laŭeble multajn kazojn de malnovaj bildoj mem trovi kaj dokumentigi, ĉar certe la forigo de la aliaj iam okazos. Nur mi konscias se mi nur sukcesas pri kvin sondadoj en unu tago, la alŝutinto eble povas sukcesi pri 10, ne pri ĉiuj en du horoj, tial mi pensas ke laŭvorte "tuj" forigi estus tro hektike. Nur pro tio mi nun ne hektikas. Sed mi tute konsentas kun vi, ke la aliaj dosieroj kiujn vi proponas por tujforigo, estas altgrade dubindaj, kaj garantiite ne ĉiuj estos pruveble pli ol 100-jaraĝaj. Tial mi lasis ilin en la ujo pri ebla "tujforigo", kaj fidas pri tio ke kvankam ĝi estas rubujo ni kutime nur malplenigas la rubujon ĉiun monaton aŭ ĉiujn du. Do vi pravas el formala vidpunkto, sed tiu vidpunkto estas pli detrua ol estas saĝe, kaj vi pravas ankaŭ en parto de la dosieroj tute konkrete - sed sencas tion detale esplori kaj revizii antaŭ forigo, ĉar kvankam oni ankaŭ povas fari tion post forigo, tiam estos multe pli malpraktike fari. Mi certas ke ne estas danĝero pri jura verdikto kontraŭ la esperanta vikipedio se tiuj bildoj ankoraŭ atendas celatan revizion tri aŭ ses tagojn, tri aŭ ses semajnojn - nur gravas ne entute forgesi ilin. Tial fakte vi pravas pri tio marki ilin kiel altgrade dubindaj, pro tio ke vere la dokumentado ĝis nun estas manka, kaj eble eĉ estas pli sobra via propono simple tuj forĵeti ilin kaj ne atenti pri vakuoj kiuj restos en tekstoj - tio kompreneble estas multe pli tempoŝpara ol longe esplori. Sed baze mi estas konvinkita ke nia tasko de vikipediistoj estas peni laŭeble ne tro facile forĵeti materialon de kontribuantoj, se klaras ke la materialo estis bonintence alŝutita/aldonita, kaj la kritiko nur celas formalaĵon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:18, 8 mar. 2026 (UTC) ::Via revizio estas tre bonvena, se vi faros ĝin. Ankaŭ eventuala revizio de la alŝutinto estas bonvena. Sed vi havas multajn eble pli valorajn aferojn por fari, kaj ĝis nun la alŝutinto montris nenian indikon de kunlaboremo, sed rekte mensogis al la vikipedia komunumo aldonante ŝablonojn, pri kies vereco li evidente faris nenian kontrolon. Prenu en konsideron, ke temas pri centoj da dosieroj, kaj eĉ marki ilin por tujforigo estas signifa tempinvesto. Prenu en konsideron ankaŭ, ke la plejparto de la bildoj, eĉ se ili montriĝos laŭleĝaj, ne estas tre utilaj. Ekzemple, ne havas multe da utilo pene savi tiun bildon de Filipo faritan en 1807, kiam oni povus uzi aŭtentike antikvan bildon kiel [[:commons:File:Philip II of Macedon CdM.jpg]]. ::Ĉu vi povas promesi, ke se post racie atendebla tempo (ni diru ekzemple ses semajnoj) se nek vi trovos tempon nek Claudio trovos intereson revizii la dosierojn, vi forigos ankaŭ la nereviziitajn? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 8 mar. 2026 (UTC) :::Absolute jes. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 8 mar. 2026 (UTC) ::::Mi hodiaŭ antaŭtagmeze metis 3 bildojn por forigo je la 10-a horo vespere je grenviĉa tempo, do dum la sekva horo ([[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Anastazio la 1-a (430-518) 1.png|1]], [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Antikva Romio.png|2]] kaj [[dosiero:Qizil.png|14ra]] [[:dosiero:Batalo de Abrito (251).png|3]]), kaj samtempe dokumentigis [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Zenono kaj Bazilisko.png|unu]] ankoraŭ ne markitan, kiu do povos resti. Supozeble vi jam vidis tion. Se ne: La limhoro jam preskaŭ pasis, tute klaras ke ili estos for post 45 minutoj, se vi volas vi povas ankoraŭ rerigardeti ilin antaŭ ili estos for. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:17, 8 mar. 2026 (UTC) == Finnlanda kaj svedia sveda == [[Uzanto:Moldur]] pravis en tio, ke mi troigis la diferencon inter la finnlanda kaj svedia sveda. Plejparte ili estas preskaŭ kiel la britia kaj usona angla. Sed estas esceptoj en kamparo de svedparolanta Ostrobotnio. Tiun kanton mi ne povas kompreni kvankam mi lernis la devigan svedan: https://www.youtube.com/watch?v=uhNHQe1_r9g. Mia amikino, kies edzo, kiu estis el kamparo de svedparolanta Ostrobotnio, diris, ke en popollernejo (https://eo.wiktionary.org/wiki/folkskola / https://eo.wiktionary.org/wiki/kansakoulu) la unua malfacileco por li estis tio, ke estis malfacile kompreni la instruiston, kiu parolis kiel svedparolanta helsinkano aux turkuano. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:15, 9 mar. 2026 (UTC) :En hejmdialekto de edzo de mia amikino estas ekzemple tri gramatikaj kazoj. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-15115-85|&#126;2026-15115-85]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-15115-85|diskuto]]) 15:20, 9 mar. 2026 (UTC) La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Kvankam Kuusamo apartenas al la provinco Norda Ostrobotnio, ĝiaj pejzaĝoj kaj la naturo estas verege diversaj ol tipe en Ostrobotnio, kiu estas konata pri ebenaj kampaj pejzaĝoj, malgranda nombro de lagoj kaj en la finnlanda vidpunkto grandaj riveroj, kiu malrapide fluas al Botnia Golfo – tia pejzaĝoj estas en la nunaj oficialaj provincoj Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio, Meza Ostrobotnio kaj plejparto el Norda Ostrobotnio. == Vidu == https://eo.wiktionary.org/wiki/saksalainen_y [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 19:11, 11 mar. 2026 (UTC) Mi diskutis kun finna spertulo pri la lingvoinstruo. Ri diris, ke mi apartenas al la lasta generacio, al kiu la svedan oni parte instruis la svedan pedagogike - la instruado estas nun ecx pli malforta ol en miaj lernejaj tagoj. Krome ri klarigis, ke kvankam la svedinstruo ne ankaux en Jyväskylä ne estas kiel en Vaasa, ne en Jyväskylä la instruo ecx nun estas la malpli bona - en multaj maricxaj komunumoj oriente la sveda estas tute simbola lernfako speciale nun, kiam ne ecx la cxiuj instruistoj de la sveda ne multe konas la svedan kaj ili komprenas la realon kaj la testoj estas facilaj == Yrjö Karilas == Yrjö Karilas/Karlsberg estis ekstreme talenta, multe pli talenta ol liaj pli maljunaj samlernejanoj kaj tiel soifa je scio, ke la scioj instruitaj en la lernejo, kiel ekzemple la finna, la sveda kaj la germana, matematiko, historio, geografio, ktp., ne sufiĉis por li, sed li devis akiri pliajn informojn pri lernejaj fakoj ekster la lernejo. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 12:20, 15 mar. 2026 (UTC) Saluton. Mi parolis kun Jorma Nieminen. Li diris, ke estas vere stranga signifo, ke Jorma estas peniso. Fakte, Jorma estas Jeremia, eminenta israela profeto. En [[Itse valtiaat]] en 2002, kiam Sauli Niinistö anoncis, ke li forigxos el la pozicio de la ministro pri eksteraj aferoj, Lipponen ploris. Erkki Tuomioja ridis. Ben Zyskowicz demandis: "Cxu vin amuzas la doloro de Lipponen?" Tuomioja respondis: "Ho, jes. Doloro de Lipponen produktas por mi multe pli sadisma gxuo." Zyskowicz diris: "Ho Erkki. Vi estas tute malsana." Tuomioja diris: "Eble. Sed do nirvane malsana." --aldonis, sen subskribo, IP-adreso ~2026-16720-35 je 10:48, 17 mar. 2026 <small>- la konto {{uzanto2|Urpola}}, ankoraŭ uzita ĉi-matene en vikivortaro jam estas ŝlosita ĝenerale: 08:19, 17 mar. 2026 uzanto ''Count Count'' ŝanĝis la staton por tutprojekta konto "Uzanto:Urpola@global": ŝlosita kaj malaktivigita (kun noto: Transvikia misuzo - sekve de la plej nova raporto ĉe [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_sysops%2FRequests&diff=30269368&oldid=30268941])</small> == Suĝoŭo (Anhujo) == Estas pluraj veroj, ja via skribo veras, samtempe mia kontraŭa vero jen estas: * Suĝoŭo ne meritas la o-finaĵon, ĉar nek estas provinca sidejo, nek kongresejo de Esperanto, ktp. Nuntempe Ĉinio havas ĉirkaŭ 20 provincajn ĉefurbojn, tiom da estas normala nombro, ili meritas o-finaĵon. Suĝoŭo apartenas al la tria urboklaso kun 300 similaj urboj. Ili ne ricevu o-, ĉar tio estus absurda. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:28, 17 mar. 2026 (UTC) :Vi pravas: Ili '''ne ricevas novajn esperantigojn''' kun o-finaĵoj. Sed se ili jam havas tiun nomon en PIV, Reta Vortaro, la poŝatlaso de 1971, en la verkaro de Ludoviko Zamenhof aŭ de Esperanto-literatura verko milope disvendita el Pekino, tiam jam estas, kaj tiam ne necesas "el vikipedio" korekti vortarojn, atlason kaj nian literaturon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:52, 17 mar. 2026 (UTC) Kial mia uzantonomo Urpola estas blokita? Mi june diris al [[Aarni Virtanen]], kiulogxis en sama [[Kypärämäki|loĝareo]] kaj estis en sama lernejo, ke mi volus esti ''uomo universale''. Li diris, ke interese sed ke tio ne eble plu estas realisme. Ekzistas do multe da scio kaj sciencaj kampoj ktp.. Mi versxajne troigis en la artikolo [[Yrjö Karilas]]. Mia patro diris, ke Aarni supozeble pravas, sed estas ankoraux eble estas mulflanke scianta homo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 21:10, 20 mar. 2026 (UTC) :Nun la artikolo [[Sveda lingvo en Finnlando]] inkludas proksimume bonajn sciojn pri la afero. Cxu lau vi gxi estas bona? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-17456-00|&#126;2026-17456-00]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-17456-00|diskuto]]) 23:08, 20 mar. 2026 (UTC) == Lestadianismo en Finnlando == En la najbareco de mia infana hejmo [[Kypärämäki|ĉi tie]] antaŭe loĝis lestadiisma familio kun 16 infanoj. Mi ne scias, kiun branĉon de la lestadiismo ili apartenis, sed verŝajne konservativajn lestadiistojn, ĉar en Ĵyväskylä estas tiel malmulte da aliaj lestadiistoj. Iu en tiu domo dormis en vestkonservocxambro. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-18014-78|&#126;2026-18014-78]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-18014-78|diskuto]]) 16:06, 22 mar. 2026 (UTC) ==Artikolo de la monato== Saluton. Mi reagis en [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]], sed la debato tie ĉesis sen rezulto. Mi ne favoras la ripeton per Aŭstrio (kio ĉiuokaze povus reveni junie), kaj proponas anstataŭe [[Graz]], sed ankaŭ estas la aliaj kandidatoj [[Futbalo]], [[Lajsana albatroso]] ktp. en la koncerna paĝo de propono ja aperas Aŭstrio por du monatoj, ĉu tiu estis la fina decido?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:00, 22 mar. 2026 (UTC) :Saluton. En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas, inter aliaj, propono por legindigi [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj#Graz|Graz]], kio estas nepra kondiĉo por elekti ĝin kiel sekva Artikolo de la monato post [[Aŭstrio]], ĉio rilate al venonta UK. Ĉar tion oni planis tro urĝe oni ne povos atendi sufiĉan tempon kaj ĉion oni devos fari antaŭ la monatfino. Se vi bonvolas voĉdoni, tio ege helpos. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:43, 26 mar. 2026 (UTC) ::Mi ĵus konstatis, ke en [[Graz]] oni diris nenion pri la UKo. Do, mi aldonis "En Graz okazos la [[UK 2026|111-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] (UK) ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026." Ĉu ne indus aldoni tion ankaŭ al la resumo en Artikolo de la Monato? Mi ne scias fari tion. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:29, 1 apr. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} La resumo de la ADLM jam ekde frumatene la 1-an de aprilo tekstas "Graz [grac], gastiganta urbo de la ĉi-jara UK 2026, estas la ĉefurbo de ...". Pri tio pensis Sj1mor. Do la UK estas en plej elstara loko de la resumo, tuj en la unua frazo. Tio elstareco estas bona. La resumon redakti ne estas miraklo: Eblas iri al [[Vikipedio:Artikolo de la monato]], tiam premi la ligilon "04. Aprilo" tie kaj redakti. Sed vi pravas: Sj1mor ne pensis pri tio ankaŭ enplekti la informon en la artikolo "Graz" mem kaj ankaŭ mi kaj ĉiuj aliaj ne jam pensis pri tio. Nun jam ĉio laŭ mi bonas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:10, 2 apr. 2026 (UTC) ::::Stulte mi ne rigardis la komencon. Nu, ĉio en ordo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 2 apr. 2026 (UTC) == Help == Hello, I need help to improving [[Gazaa genocido|this]] article I recently created. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto-Diskuto:جودت|diskuto]]) 18:54, 26 mar. 2026 (UTC) Maljunulo el [[Muurame]] skribis, ke li sugestis, ke bibliotekoj marku, kiuj DVD-oj havas finnajn subtekstojn - li klarigis, ke li pruntis DVD-ojn de la biblioteko kaj havis problemon: "Mi ne komprenas la lingvon de Berlino, Londono kaj Parizo. Mi komprenas nur la finnan kaj iom da sveda. Mi nur iris al bazlernejo kaj faklernejo, ĉi-lasta instruis iom da sveda sed nenian anglan, germanan aŭ francan. Mi pensis, ke la DVD-oj havas finnajn subtekstojn, sed ili ne havis." Iu tiam diris, ke tiuj DVD-oj havas subtekstojn, kiujn oni povus elekti, kaj mi scivolas, ĉu ĉiuj DVD-oj en la biblioteko de Muurame havas finnajn subtekstojn. ==Du notetoj pri stilo== Du atentigetoj, sen rilato unu al la alia: - La unua litero de scienca nomo ĉiam estas majuskla. - Laŭ la nuna stato de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Esperantigoj de nomoj el kategorioj, ĉe kiuj oni kutime uzas Esperantigojn ankaŭ estas permesataj (eĉ se temas pri nova Esperantigo). Tiaj kategorioj estas ekzemple nomoj de . . . renesancaj humanistoj, kiuj latinigis siajn nomojn" kaj supozeble ankaŭ mezepokaj eŭropaj intelektuloj, kiuj latinigis siajn nomojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:42, 27 mar. 2026 (UTC) ===Kaj tria=== - Denove laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Majusklaj estu ĉiuj unuaj literoj de propra nomo, escepte de enaj konjunkcioj, prepozicioj kaj artikoloj". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:42, 29 mar. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Pri kio vi ekzakte aludas? En la interna ligilo mi legas multon pri [[personaj nomoj]], de realaj kaj ankaŭ fikciaj personoj. Ke "''Hary poter"'' aŭ ''"Pipi ŝtrumpolonga"'' estus stranga minuskligo de dua vorto de "persona nomo", ne grave ke inventita nomo de fikcia persono, estas ekster diskuto. Krome mi en la ligita paĝo precipe vidas la jenan rekomendon pri plurvortaj verko-titoloj: {{citaĵo|Ĉe plurvortaj verko-titoloj kelkaj kulturoj kutime majuskligas la komencajn literojn de ĉiuj vortoj krom la plej malgrandaj (artikoloj, konjunkcioj ktp.) En Esperanto pli konvenas majuskligi nur la unuan komencliteron: ::'''[[Kredu min, sinjorino!]]''' (kaj ne ''Kredu Min, Sinjorino!'') * Esceptas se la verkotitolo estas fremdlingva, aŭ se esperantlingva verko jam havas plurmajusklan nomon: [...], '''[[Plena Vortaro]]'''}} -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:55, 29 mar. 2026 (UTC) :Mi aludas al [[Diskuto:Universitata Malsanulejo de Gento]], kie vi "toleris" la majusklan titolon nur pro specialaj kialoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:13, 29 mar. 2026 (UTC) Hm, vi scias ke mi lernis Esperanton 13- kaj 14-jara, kaj mi denaske devenas el kulturo germanlingva, kie oni amase majuskligas ĉiun subjekton, simple ĉar en la germana la komenca majusklo estas tio kio en Esperanto estas la o-finaĵo. Mi samtempe lernis Esperanto, la anglan kaj francan, iom pli poste ankaŭ la hispanan kaj italan, kaj komprenis ke ne ĉiuj lingvoj majuskligas ĉiujn subjekton, kaj ankaŭ ne majuskligas ĉiun vorton en titolo. Ankaŭ 13-jarulo tuj komprenas ke estas diferencoj inter la lingvoj: ke anglalingvanoj majuskligas multe pli da vortoj en titoloj ol franc- kaj itallingvanoj, kaj oni konsilis al mi en Esperanto pli kopii la franc- aŭ itallingvan modon ol la angla- aŭ germanlingvan, do aŭtomate majuskligi nur tiujn vortojn kiuj estas komence de frazo aŭ estas personaj nomoj, kaj krome pripensi ĉu estas aparta kialo majuskligi titolon aŭ vorton. Aparta kialo povas esti ke utilas majuskligi unuan vorton de titolo entute, kiel en ''Kredu min, sinjorino!'', aŭ ke oni videble vidas presitan titolon, kie klare estas majusklaj vortoj, kaj ĉiuj konas tiun titolon, kiel ''Plena Ilustrita Vortaro'' aŭ ''Akademio de Esperanto''. Ĉe simplaj vortoj same kiel en titoloj. Do la lingvosento, kiun mi internigis kiel 13-jarulo, diras ke la vorto [[Insula hospitalo]] ĝustas en tiu formo, kaj ke la universitata hospitalo en la flandra urbo Gent fakte havus titolon [[Universitata hospitalo de Gento]] esperante, hôpital universitaire de Gand france kaj Ospedale universitario di Gand itale ... ĝi estus nur unu specifa hospitalo de Gento, kiel la urbocentra hospitalo, la havenokvartala aŭ la pediatria. Mi scias ke angloj, germanoj, kaj influite de ili ankaŭ iuj aliaj ĝermanlingvanoj kiel svedoj kaj nederlandanoj foje iom pli da vortoj majuskligas. Mi scias ke la Balta Maro, Nigra Maro kaj Azova Maro aperas en PIV en tiu formo kaj tial rajtas konsideriĝi "kvazaŭ propra nomo", sed same certas ke mia blanka aŭto aŭ mia nigra pantalono ne aperas en PIV kaj garantiite ne estas personaj nomoj Blanka Aŭto de Thomas kaj Nigra Pantalono de Thomas, sed simple estas iuj objektoj, kaj la diversaj hospitaloj de Gento ankaŭ estus baze nur objektoj (kaj ankaŭ klare ne estas en PIV, aŭ havus longan artikolon en Monato, aŭ estus tutmajuskla libro Universitata Hospitalo de Gento en la UEA-libroservo), ankaŭ se pliaj el ili ricevas esperantan vikipedian titolon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:01, 29 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de "propra nomo", kaj ankaŭ mia kompreno de [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]], "Balta Maro", "Universitata Hospitalo de Gento" ktp. estas propraj nomoj ne "kvazaŭ propraj nomoj". Ĉu vi volas diri, ke vi pensas, ke "propra nomo" estas io alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:13, 29 mar. 2026 (UTC) :Se laŭ vi ili ne estas propraj nomoj, kial vi majuskligas la unuan vorton? Kaj mi petas vin kontroli skribajn esperantajn fontojn. Laŭ mia memoro mi neniam vidis tian majuskligon (unua vorto jes, sekvaj ne) krom en verktitoloj, nek trovis ĝin en kelkaj fontoj kiujn mi ĵus kontrolis. Mi suspektas ke ĉe via lingvosento aŭ tiu de viaj instruintoj efikis [[:de:Hyperkorrektur|trokorekto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:25, 30 mar. 2026 (UTC) == Forigpeto 3 paĝoj == * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] Centra peto forigi ne-plu-aktualan-aĵon: [[phab:T234776]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:02, 30 mar. 2026 (UTC) {{re|Taylor 49}} {{farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:55, 30 mar. 2026 (UTC) == Pliaj finnaj temoj == Ĉar vi estas kuracisto, mi petas, ke vi legu: https://eo.wiktionary.org/wiki/valel%C3%A4%C3%A4k%C3%A4ri [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 15:42, 1 apr. 2026 (UTC) : Mi ne vidas problemon en tio, nur ĝustigis unu gx al ĝ. TP ''' Pikku Kakkonen/ Buu klubben ''' Ĉu en la artikolo [[Pikku Kakkonen]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[BUU-klubben]], samtipa svedlingva finnlanda programo?" Ĉu en la artikolo [[BUU-klubben]] povu esti rubriko "vidu ankaŭ" kaj sub ĝi "[[Pikku Kakkonen]], samtipa finnlingva finnlanda programo"? [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:08, 1 apr. 2026 (UTC) :Jes, farite. TP [[tago de svedeco (Finnlando)]] [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 16:15, 1 apr. 2026 (UTC) : La teksto estis artikola "orfo", ĉar malpli ol 4 paĝoj montris tien. Nun estas en ordo. Mi kreis novan mikro-ĝermon [[Peter Nyman]], kiu tamen ankoraŭ estas artikola "orfo". Eble vi havas ideon kiel eblus ankoraŭ 3 paĝojn ligi teien (diskutpaĝoj kiel tiu ĉi ne kalkuliĝas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:29, 1 apr. 2026 (UTC) [[Kyösti Karjula]] mencias kiel religio evangeli-luteranismon. Pli realisme: konservativa lestadianismo (gxi apartenas oficiale al [[Evangeli-luterana Eklezio de Finnlando]], sed gxiaj konditoj pri ekzemple [[bapto]], [[eŭkaristio]] kaj [[absolvo]] ne estas praktike luteranaj. Krome ili havas proprajn diservojn, praktike propran eklezion kaj proprajn ekleziojn. La rilato de la movado kun la Evangelia Lutera Eklezio estas nuntempe pure formala. Tial, estus pli logike listigi la konservativan Laestadianismon kiel la religion de Karjula. Speciale en la 1960–1980-aj jaroj, kiam la instuo kontraŭ la kontraŭkoncipo estis pli forta ol antaŭe kaj poste, multaj konservativaj lestadianoj kredis, ke virino, kiu uzis kontraŭkoncipon kaj tial ricevis pli malmulte da infanojn, aŭtomate iras al infero kaj tie unue aŭdas koleregan krion de Dio "kie estas tiuj infanoj, kiujn mi donis al vi?" kaj ploron de tiuj infanoj, kiuj ne naskiĝis kaj poste ŝi devas naski tiujn infanojn infere. Ekzemple la konservativa lestadiana predikanto Pauli Korteniemi en sia prediko en suviseurat en 1982 diris[[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:53, 1 apr. 2026 (UTC) :Multaj luteranaj teologoj taksas kiel tute for-fermita la penson, laŭ kiu en infere naskiĝus infanoj. [[Uzanto:Oksettava örvelö|Oksettava örvelö]] ([[Uzanto-Diskuto:Oksettava örvelö|diskuto]]) 19:58, 1 apr. 2026 (UTC) Mi petas, ke vi plu unufoje legu[[sveda lingvo en Finnlando]]. Laux pri tio konanta mi pravas en tio, ke la deviga sveda ekzemple en [[Vaasa]], [[Raseborg]] kaj [[Loviisa]] estas praktike tute alia lernfako ol ekzemple en [[Taivalkoski]], [[Suomussalmi]] ktp. kaj cxar la deviga sveda ekzemple en la kamparo de [[Kainuu]] kaj [[Koillismaa]] estas tute simbola, formala fako (en tiulokaj vilagxaj bazlernejoj ecx la instruistoj ne praktike povas diskuti svede), el tiuj lokoj tiuj junuloj, kiuj iras universitaten, devas komenci la lernadon de la sveda praktike tute komencante. https://eo.wiktionary.org/wiki/Ura#finne Mi petas, ke vi vidu: https://eo.wiktionary.org/wiki/Atlantti ==Universala Kodo de Konduto== Nu, finfine mi faris peton al la komitato pri la Universala Kodo de Konduto pri la aferoj de la ruĝaj ligiloj. Mi ne volus, sed mi sentas min devigita al tio pro daŭraj forigoj de ligiloj kaj prezentoj de via interpreto de ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus intencata de la personoj, kiuj kreis ilin. Sube estas la oficiala anglalingva sciigo por plenumi la postulojn de la komitato. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:46, 6 apr. 2026 (UTC) Hello {{<includeonly>safesubst:</includeonly>PAGENAME}},<br> You are named in a recently filed request to the [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Please review the request at [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Cases/2026/Redlinkphobia imposed without consensus on Esperanto Wikipedia]]. You are requested to enter your statement and any other material you wish to submit, so that the U4C can get a better overview of the situation. All writing should be complete, but also as concise as possible. Please ensure that you make all comments in your own section and in the discussion section only. If the U4C makes a decision, this will be binding for you and so your participation is recommended. Please do not reply here, but on the linked case page, or on the associated talk page. If you would like to contact the U4C directly, you will find an e-mail address [[:m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee#How to contact U4C|here]]. Please use the email only if privacy is necessary (e.g. personal information). :Mi vidas ke vi ankoraŭ intencas insisti pri la afero. Tamen via argumento ŝajnas ankoraŭ esti, ke tolero de longdaŭraj ruĝaj ligiloj estas logike malebla. Tio estas malpruvebla, mi dirus eĉ jam malpruvita, kaj solvos nenion. :Via konkluda aserto "«Red links» are linked to «the desire to turn them blue», they are not meant to be collected as such, the more the better" ne estas tute eksplica, sed mi komprenas la rezonadon jene: (unu) funkcio de ruĝa ligilo estas bluiĝi, sekve ruĝa ligilo, kiu ne bluiĝas, faras damaĝon. Tio estas mallogika. Estas kvazaŭ iu dirus, "funkcio de monumentoj estas memorigi la publikon pri famaj homoj; sekve, se la publiko forgesas pri iu homo, ĉiuj monumentoj de tiu homo estas damaĝaj kaj detruendaj". :Mi plurfoje atentigis ke aliaj vikipedioj fakte toleras longdaŭrajn ruĝajn ligilojn. Tio pruvas ke tolero estas ebla. Laŭ mia kompreno vi malakceptas tion pro du kredoj - vi pensas ke tolero nur okazas ĉe grandaj vikipedioj kaj vi pensas ke ĝi ne daŭras longe ĉar la ligiloj ĉiam bluiĝas ene de malmultaj semajnoj. Sed tion eblas empirie kontroli. Memoru nian "eksperimenton" pri metado de ligiloj al aliaj vikipedioj. Tio okazis antaŭ monatoj, kaj la ligiloj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Vi povas kontroli ankaŭ mian normalan verkadon ĉe aliaj vikipedioj, kiu estas plena de ligiloj, kiuj nek bluiĝis nek nigriĝis nek akuziĝis pri vandalismo. Tio inkludas la latinan vikipedion, kiu estas signife malpli granda ol nia. Kaj vi povas kontroli mian specimenaron de ligiloj en kelkaj grandaj vikipedioj ĉe [[Uzanto:Arbarulo/Ruĝaj ligiloj]], kie ligiloj bluigitaj ene de kelkaj semajnoj estas malmultaj en la angla vikipedio, praktike neekzistaj ĉe aliaj grandaj vikipedioj. Vi povas kontroli en la sama specimenaro ke la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas multe pli granda ol nia en ĉiuj vikipedioj, kaj ke la proporcio de ruĝaj ligiloj al totala teksto estas simila al nia en la hispana, franca kaj germana. Ŝajne vi jam akceptis surbaze de la empiriaj pruvoj ke aliaj vikipedioj ne nigrigas siajn ligilojn; bonvolu kontroli pli, kaj vi konstatos ke ili toleras ilin. :Se vi fakte volas ke ligiloj en nia vikipedio havu ian funkcion kiun ili ne havas en aliaj (ekzemple kiel lingvokorektilon), kaj volas meti limojn al ilia kvanto por optimumigi tiun funkcion, mi ja argumentos kontraŭe, sed ni povos diskuti tion. Aŭ se vi konstatis ke la tolero de ruĝaj ligiloj iel malutilas al la vikipedioj, kiuj praktikas ĝin, ankaŭ tio estas legitima argumento. Sed se vi nur volas insisti, ke ne eblas trakti ilin kiel aliaj vikipedioj konstateble jes traktas, tio povas nur krei pli da malpaco. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:48, 9 apr. 2026 (UTC) :Al la konkreta plendo - ke vi premadas forigi enhavon sen interkonsento - vi respondis ke vi ne "premadas forigi" la ligilojn, sed "substrekas dubon" pri ili. Mi ne komprenas la celatan distingon. Laŭ mia kompreno de la vorto "dubo", esprimi dubon pri ligilo estas diri, ke ĝi eble estas forigenda. Kaj ne estas interkonsento, ke iu ajn menciinda ligilo povas esti forigenda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:59, 9 apr. 2026 (UTC) ==(sen titolo)== Nomi vomajxon kiel "yrjö" supozeble perigxas el la malafabla, deskriptiva fonetika prononco de la vorto. Cxu pri li oni povus fari esperantan vikipedian artikolon: https://fi.wikipedia.org/wiki/Sakari_Kiuru_(valokuvaaja) Li prezentis ankaux en dokumenta filmo pri konservativa lestadianismo. Li kreskis en konservativa lestadiana familio. Li rakontis pri sia familia fono: Ni estas 16. Mi estas la dua plej aĝa. Kelkaj naskiĝis post kiam mi forlasis la hejmon. Mi memoras, ke mia patrino estis terure laca dum tiaj oftaj gravedecoj. Iam oni uzas la vortojn pakkosuomi kaj tvångsfinska pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en Uusimaa, ekzemple Helsinko kaj kontinenta parto de Origina Finnlando, ekzemple Turku, eĉ pli ol 80 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en Uusimaa, estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna modersmålsinriktad finska (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo mofi, kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. == Saltvik == Mi provis aldoni al la artikolo [[Saltvik]] mencion pri [[Orrdalsklint]]. Kial mi ne sukcesis? [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-22334-13|&#126;2026-22334-13]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-22334-13|diskuto]]) 10:43, 11 apr. 2026 (UTC) 4e39n931x2mknz15c6i5p2zaytx1u8i 0 122341 9350904 1865982 2026-04-10T23:20:11Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Chiang Kai-shek]] 9350904 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Chiang Kai-shek]] 7lg7pmmpo6ow5jki2es1e1x5ljbopn4 0 123592 9350868 8559628 2026-04-10T20:59:17Z Stefangrotz 91903 9350868 wikitext text/x-wiki '''Shotali''' estas [[planlingvo]] kiu havas tre simplan fonetikon kiu uzas samtempe algluigon kaj fleksion en sia strukturo. Ĝi estas [[SVO]]-a lingvo, sed, en multaj kazoj, aliaj konstruoj estas eblaj. Ĝi uzas prepozicioj, sed vortoj de aliaj klasoj povas esti uzataj kiel modifiantoj de substantivoj. == Eksteraj ligiloj == https://web.archive.org/web/20030108070448/http://www.geocities.com/sinsolent/shotali.html [[Kategorio:Planlingvoj]] erym168d6i8x0wfofqk93ftlzznz10x 0 130815 9351115 9349962 2026-04-11T11:54:14Z Claudio Pistilli 25073 /* Nefikcio */ 9351115 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo }} '''Marie-Henri BEYLE''' ([[23-a de januaro]] [[1783]] – [[23-a de marto]] [[1842]]), pli bone konata per sia [[plumnomo]] '''Stendhal''' /stɛ̃dal/, estis [[Francio|franca]] [[verkisto]] de la [[19-a jarcento]]. Li konatas pro sia akuta analizo de la psiĥologio de siaj karakteroj kaj pro la [[sekeco]] de sia verkstilo. Li estas konsiderata unu el la plej elstaraj kaj plej fruaj praktikantoj de la [[realismo (arto)|realisma formo]], kaj liaj plej famaj romanoj estas ''Le Rouge et le Noir'' (''[[La Ruĝo kaj la Nigro]]'', 1830) and ''La Chartreuse de Parme'' (''[[La Kartuzio de Parmo]]'', 1839). == Biografio == Naskiĝinta en [[Grenoble]], [[Francio]], li spertis mizeran infanaĝon en sufoka provinca Francujo, malamante sian neimagivan patron kaj sopirante sian patrinon kiu mortis kiam li tre junis. Lia plej intima amikino kaj plej longdaŭra amatino estis lia pli juna fratino, Paŭlin. [[Dosiero:Casa di Stendhal.JPG|eta|maldekstra|220ra|Signo en la historia centro en [[Vilnius]] sur la domo kie Beyle loĝis en [[1812]].]] La militfaka kaj dramfaka mondoj de la [[Unua Franca Imperio]] estis revelacio al Beyle. Oni lin nomis revizoro ĉe la [[Conseil d'État]] la 3-an de aŭgusto, [[1810]], kaj de tiam li partoprenis la Francan administracion kaj la Napoleonajn militojn. Li disdise vojaĝis en [[Germanio]] kaj anis en la armeo de [[Napoleono]] dum la invado de [[Rusio]] en [[1812]] fanfaronante individuan kap-aron je pli ol 20. Post la [[Traktato de Fontainebleau]] en [[1814]], li forloĝiĝis al [[Italio]] kie li setlis en [[Milano]] kun sia amorantino, Angéla Pietragrua. Li formis apartan ŝaton al Italio, kie li pasigis la plejparton de la resto de sia kariero, servante kiel franca [[Konsulo (diplomatio)|konsulo]] en Triesto kaj Civitavecchia kaj verkante. Lia romano, ''[[La Kartuzio de Parmo]]'', inter aliaj verkoj, okazas en Italio, kiun li konsideris pli sincera kaj pasia lando ol Restaŭra Francio. Flankkomento en tiu romano, menciante karakteron kiu konsideras sinmortigon post amtrompiĝo, volumenojn parolas pri lia sinteno al lia hejmlando: "Por klarigi tian agadon al miaj francaj legontoj, mi devas klarigi, ke en Italio, lando tre fore de ni, la homoj ankoraŭ peliĝas malesperen per amo." <!-- {{French literature (small)}} --> Beyle uzis la pseŭdonimon ''Stendhal'', supozate elektita kiel [[anagramo]] de ''Shetland'' (kvankam [[Georges Perec]] eble inventis tiun klarigon - aludoj al ''Le Rouge et le Noir ([[La Ruĝo kaj la Nigro]])'' multloke troviĝas en la nefinita lasta romano de Perec, ''53 jours''). Alternative, iuj kleruloj kredas, ke li prenis sian ''[[Pseŭdonimo|nom de plume]]'' de la Germana urbo [[Stendal]] kiel omaĝo al [[Johann Joachim Winckelmann]]. Stendhal estis dando kaj spritulo diskonata <!-- wit about town --> en Parizo, aldone nekuracebla jup-ĉasemulo. Lia vera empatio al virinoj evidentas en liaj libroj ([[Simone de Beauvoir]] laŭde parolis pri li en ''[[La dua sekso]]'' (fr:''Le Deuxième Sexe''), kaj kontrastas kun lia obsedo pri seksaj venkoj. Verŝajne, li preferis la deziron al la plenumiĝo. Unu el liaj fruaj verkoj estas ''[[Pri Amo]]'', racia analizo pri romantika pasio, kiu baziĝis sur lia rilateco kun lia fratino. Tiu kunfando, aŭ streĉo, de klarmensa analizo kun romantika sento estas tipa je la grandaj romanoj de Stendhal; lin oni povus konsideri [[Romantikismo|Romantika]] [[realismo|realisto]]. Liatempaj legantoj ne plene ŝatis la realisman stilon de Stendhal dum la [[Romantikismo|Romantika]] periodo en kiu li vivis; li ne plene ŝatiĝis ĝis la komenco de la [[20-a jarcento]]. Li dediĉis sian verkadon al "la Feliĉaj Kelkaj", aludante al tiuj kiuj vivas sen timo nek malamo. Hodiaŭ, la verkoj de Stendhal allogas per siaj [[ironio]] kaj [[psikologio|psiĥologiaj]] kaj historiaj aspektoj. Stendhal estis avida fervorulo de muziko, precipe de la komponistoj [[Domenico Cimarosa|Cimarosa]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], kaj [[Gioacchino Rossini|Rossini]], pri la lasta de kiuj li verkis ampleksan biografion, ''Vie de Rossini'' ([[1824]]), nun ŝatata pli por ĝia larĝ-temara <!-- wide-ranging-->muzika kritikado ol por ĝia historia ĝusteco. Li mortis en [[Parizo]] en [[1842]] kaj estas entombigita en la [[Cimetière de Montmartre]]. La kurta, spica memor-verko, ''Souvenirs d'Egotisme'' (''Memoraĵoj de Egoisto'') estis eldonita postmorte en [[1892]]. Ankaŭ eldonita estis pli longa [[aŭtobiografio|membiografia verko]], travideble kamuflita kiel la ''Vivo de Henry Brulard''. == Sindromo de Stendhal == <!-- {{Ĉefartikolo|Stendhala sindromo}}--> En 1817 Stendhal-on laŭraporte supervenkis la kultura riĉeco de [[Florenco]] kiun li renkontis kiam li por la unua fojo vizitis tiun [[Toskanio|Toskanan]] urbon. Kiel li priskribis en sia libro ''[[Napolo]] kaj Florenco: Veturo de [[Milano]] al [[Reggio]]'': <blockquote> ''Mi fartis en ia ekstazo, de la ideo esti en Florenco, proksime al la granduloj kies tombojn mi vidis. Absorbite en la kontemplado de sublima belo ... mi atingis tien, kie oni renkontas ĉielajn sentojn ... Ĉio parolis tiel vivece al la animo. Ho, se mi nur povus forgesi. Mi spertis palpitaciojn de la koro, kion en Berlino oni nomas 'nervoj'. Vivo dreniĝis el mi. Mi marŝadis timante fali.'' </blockquote> Tiun sindromon diagnozis kaj nomis en [[1979]] la [[Italio|Itala]] [[psikiatro|psiĥiatro]] d-ro [[Graziella Magherini]], kiu rimarkis similajn [[psikosomatiko|psiĥosomatajn]] [[simptomo]]jn (kurantan koron, [[naŭzo]]n kaj [[vertiĝo]]n) inter la unuafojaj okcidentaj [[turisto]]j en la urbo. Omaĝe al Stendhal, [[Trenitalia]] nomis sian tranoktan trajn-servon de [[Parizo]] al [[Venecio]] la [[Stendhal Express]] (''Stendala Rapidulo''). == Kristaliĝado == <!-- {{Ĉefartikolo|Crystallization (love)}} --> En sia klasika ''[[Pri Amo]]'' Stendhal priskribas aŭ komparas la “naskiĝon de amo”, en kiu la am-objekto iĝas ''kristaligita'' en la menso, kiel procezo simila aŭ analoga al veturo al Romo. Laŭ la analogio, la urbo [[Bologna]] reprezentas "indiferenton" kaj [[Romo]] reprezentas "perfektan amon": Kiam ni estas en Bologna, ni tute indiferentas; ne interesas nin iel ajn admiri la personon kun kiu ni eble iam freneze enamiĝos; eĉ malpli emas nia imagivo supertaksi ties valoron. Unuvorte, en Bologna “kristaliĝado” ankoraŭ ne komenciĝas. Kiam ekas la veturo, amo foriras. <!-- tiel en la Angla! --> Oni deiras de Bologna, grimpas la [[Apeninoj]]n, kaj prenas la vojon al Romo. La deiro, laŭ Stendhal, neniel rilatas al la volo; Ĝi estas instrua momento. Tiu transforma procezo plenumiĝas per kvar etapoj laŭ la veturo: # '''Admirado''' – oni miras pri la kvalitoj de la amoto. # '''Agnosko''' – oni rimarkas la revenan afekcion de la ĉarma persono. # '''Espero''' – oni kontemplas gajni la amon de la amato. # '''Ĝojo''' – oni ekstazas trotaksi la belon kaj meriton de a persono amata. Unuavice oni admiras la aliulon. Due, oni agnoskas la plaĉon akiri la intereson de ĉarma persono. Trie, espero burĝonas. En la kvara etapo, oni ĝojas trotaksadi la belon kaj meriton de la persono kiun oni esperas gajni. Tiu veturo aŭ kristliĝada procezo (supre montrita) detaligis Stendahl surdorse de ludkarto, dum li parolis kun Madame Gherardi, dum sia veturo al la salminejo de Salzburg. == Verkoj == === Romanoj === * ''[[Armance]]'' ([[1827]]). * ''Le Rouge et le Noir'' ([[La Ruĝo kaj la Nigro]], [[1830 en literaturo|1830]]). * ''La Chartreuse de Parme'' ([[1839]]) (''[[La Kartuzio de Parmo]]''). * ''[[Lucien Leuwen]]'' ([[1835]], nefinita, eldonita 1894). * ''[[Lamiel]]'' ([[1840]], nefinita, eldonita 1889). * ''[[La Vivo de Henry Brulard]]'' ([[1835]]-[[1836]], eldonita 1890). === Noveloj === * ''[[La Ruĝeto kaj la Verdo]]'' ([[1837]], nefinita). * ''[[Mina de Vanghel]]'' ([[1830]], poste eldonita en [[La Revue des Deux Mondes]]). * ''[[L'Abbesse de Castro]]'' (1832). * ''[[La Dukino de Palliano]]. * ''[[Sankta Francisko ĉe Ripa]] [https://tjerielliono.blogspot.com/2022/05/stendhal-vanina-vanini-1829.html esperantlingva traduko] de [[Thierry Tailhades]]. * ''[[Vittoria Accoramboni (novelo)|Vittoria Accoramboni]]. * ''[[Vanina Vanini]] [https://tjerielliono.blogspot.com/2022/12/stendhal-vanina-vanini.html esperantlingva traduko] de Thierry Tailhades. * ''[[The Cenci (Stendhal)|The Cenci]]. === Nefikcio === * ''De L'Amour'' (1822) (''[[:en:De l'amour (Stendhal)|Pri Amo]]'') * ''Souvenirs d'Égotisme'' (''[[:en:Memoirs of an Egotist|Memoraĵoj de Egotisto]]'', eldonita en 1892) Liaj aliaj verkoj inkluzivas rakontetojn, ĵurnalismaĵojn, veturaĵojn (inter kiuj ''Romo, Napolo kaj Florenco'' kaj ''Promenades dans Rome''), fama kolekto de eseoj pri Itala pentrarto, kritikaj esejoj pri [[Jean Racine|Racine]] kaj [[Shakespeare]], kaj biografioj pri kelkaj elstaraj figuroj liatempaj, inkluzive [[Napoleon]], [[Joseph Haydn|Haydn]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], kaj [[Metastasio]]. == Ankaŭ vidu == * [[Sindromo de Stendhal]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Stendhal}} * [[Franca lingvo|(France)]] [http://www.incipitblog.com/index.php/2005/11/11/stendhal-le-rouge-et-le-noir-1830/ Aud-libro (mp3) de ] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060105025426/http://www.incipitblog.com/index.php/2005/11/11/stendhal-le-rouge-et-le-noir-1830/ |date=2006-01-05 }} la Ruĝo kaj la Nigro incipit * (France) [http://www.armance.com/ Franca retejo pri Stendhal] * (France) [http://www.philagora.net/stendhal.htm ''Le Rouge et le Noir'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * (Angle) [http://www.4literature.net/Stendhal/Red_and_the_Black/ ''The Red and the Black''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928011156/http://www.4literature.net/Stendhal/Red_and_the_Black/ |date=2007-09-28 }} Anglalingva traduko * (Angle) [http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT354.HTM Stendhal's works]: teksto, konkordancoj kaj ofteca listo {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stendhal}} [[Kategorio:Francaj verkistoj]] [[Kategorio:Francaj romanistoj]] [[Kategorio:Romantikaj verkistoj]] [[Kategorio:Francaj eseistoj]] [[Kategorio:Francaj veturverkistoj]] [[Kategorio:Pseŭdonimoj]] [[Kategorio:Pseŭdonimaj verkistoj]] [[Kategorio:Francaj aŭtobiografoj]] 1hosmpxpsi1x7x6yzgynr0z7q94hos3 9351116 9351115 2026-04-11T11:54:58Z Claudio Pistilli 25073 /* Ankaŭ vidu */ 9351116 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo }} '''Marie-Henri BEYLE''' ([[23-a de januaro]] [[1783]] – [[23-a de marto]] [[1842]]), pli bone konata per sia [[plumnomo]] '''Stendhal''' /stɛ̃dal/, estis [[Francio|franca]] [[verkisto]] de la [[19-a jarcento]]. Li konatas pro sia akuta analizo de la psiĥologio de siaj karakteroj kaj pro la [[sekeco]] de sia verkstilo. Li estas konsiderata unu el la plej elstaraj kaj plej fruaj praktikantoj de la [[realismo (arto)|realisma formo]], kaj liaj plej famaj romanoj estas ''Le Rouge et le Noir'' (''[[La Ruĝo kaj la Nigro]]'', 1830) and ''La Chartreuse de Parme'' (''[[La Kartuzio de Parmo]]'', 1839). == Biografio == Naskiĝinta en [[Grenoble]], [[Francio]], li spertis mizeran infanaĝon en sufoka provinca Francujo, malamante sian neimagivan patron kaj sopirante sian patrinon kiu mortis kiam li tre junis. Lia plej intima amikino kaj plej longdaŭra amatino estis lia pli juna fratino, Paŭlin. [[Dosiero:Casa di Stendhal.JPG|eta|maldekstra|220ra|Signo en la historia centro en [[Vilnius]] sur la domo kie Beyle loĝis en [[1812]].]] La militfaka kaj dramfaka mondoj de la [[Unua Franca Imperio]] estis revelacio al Beyle. Oni lin nomis revizoro ĉe la [[Conseil d'État]] la 3-an de aŭgusto, [[1810]], kaj de tiam li partoprenis la Francan administracion kaj la Napoleonajn militojn. Li disdise vojaĝis en [[Germanio]] kaj anis en la armeo de [[Napoleono]] dum la invado de [[Rusio]] en [[1812]] fanfaronante individuan kap-aron je pli ol 20. Post la [[Traktato de Fontainebleau]] en [[1814]], li forloĝiĝis al [[Italio]] kie li setlis en [[Milano]] kun sia amorantino, Angéla Pietragrua. Li formis apartan ŝaton al Italio, kie li pasigis la plejparton de la resto de sia kariero, servante kiel franca [[Konsulo (diplomatio)|konsulo]] en Triesto kaj Civitavecchia kaj verkante. Lia romano, ''[[La Kartuzio de Parmo]]'', inter aliaj verkoj, okazas en Italio, kiun li konsideris pli sincera kaj pasia lando ol Restaŭra Francio. Flankkomento en tiu romano, menciante karakteron kiu konsideras sinmortigon post amtrompiĝo, volumenojn parolas pri lia sinteno al lia hejmlando: "Por klarigi tian agadon al miaj francaj legontoj, mi devas klarigi, ke en Italio, lando tre fore de ni, la homoj ankoraŭ peliĝas malesperen per amo." <!-- {{French literature (small)}} --> Beyle uzis la pseŭdonimon ''Stendhal'', supozate elektita kiel [[anagramo]] de ''Shetland'' (kvankam [[Georges Perec]] eble inventis tiun klarigon - aludoj al ''Le Rouge et le Noir ([[La Ruĝo kaj la Nigro]])'' multloke troviĝas en la nefinita lasta romano de Perec, ''53 jours''). Alternative, iuj kleruloj kredas, ke li prenis sian ''[[Pseŭdonimo|nom de plume]]'' de la Germana urbo [[Stendal]] kiel omaĝo al [[Johann Joachim Winckelmann]]. Stendhal estis dando kaj spritulo diskonata <!-- wit about town --> en Parizo, aldone nekuracebla jup-ĉasemulo. Lia vera empatio al virinoj evidentas en liaj libroj ([[Simone de Beauvoir]] laŭde parolis pri li en ''[[La dua sekso]]'' (fr:''Le Deuxième Sexe''), kaj kontrastas kun lia obsedo pri seksaj venkoj. Verŝajne, li preferis la deziron al la plenumiĝo. Unu el liaj fruaj verkoj estas ''[[Pri Amo]]'', racia analizo pri romantika pasio, kiu baziĝis sur lia rilateco kun lia fratino. Tiu kunfando, aŭ streĉo, de klarmensa analizo kun romantika sento estas tipa je la grandaj romanoj de Stendhal; lin oni povus konsideri [[Romantikismo|Romantika]] [[realismo|realisto]]. Liatempaj legantoj ne plene ŝatis la realisman stilon de Stendhal dum la [[Romantikismo|Romantika]] periodo en kiu li vivis; li ne plene ŝatiĝis ĝis la komenco de la [[20-a jarcento]]. Li dediĉis sian verkadon al "la Feliĉaj Kelkaj", aludante al tiuj kiuj vivas sen timo nek malamo. Hodiaŭ, la verkoj de Stendhal allogas per siaj [[ironio]] kaj [[psikologio|psiĥologiaj]] kaj historiaj aspektoj. Stendhal estis avida fervorulo de muziko, precipe de la komponistoj [[Domenico Cimarosa|Cimarosa]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], kaj [[Gioacchino Rossini|Rossini]], pri la lasta de kiuj li verkis ampleksan biografion, ''Vie de Rossini'' ([[1824]]), nun ŝatata pli por ĝia larĝ-temara <!-- wide-ranging-->muzika kritikado ol por ĝia historia ĝusteco. Li mortis en [[Parizo]] en [[1842]] kaj estas entombigita en la [[Cimetière de Montmartre]]. La kurta, spica memor-verko, ''Souvenirs d'Egotisme'' (''Memoraĵoj de Egoisto'') estis eldonita postmorte en [[1892]]. Ankaŭ eldonita estis pli longa [[aŭtobiografio|membiografia verko]], travideble kamuflita kiel la ''Vivo de Henry Brulard''. == Sindromo de Stendhal == <!-- {{Ĉefartikolo|Stendhala sindromo}}--> En 1817 Stendhal-on laŭraporte supervenkis la kultura riĉeco de [[Florenco]] kiun li renkontis kiam li por la unua fojo vizitis tiun [[Toskanio|Toskanan]] urbon. Kiel li priskribis en sia libro ''[[Napolo]] kaj Florenco: Veturo de [[Milano]] al [[Reggio]]'': <blockquote> ''Mi fartis en ia ekstazo, de la ideo esti en Florenco, proksime al la granduloj kies tombojn mi vidis. Absorbite en la kontemplado de sublima belo ... mi atingis tien, kie oni renkontas ĉielajn sentojn ... Ĉio parolis tiel vivece al la animo. Ho, se mi nur povus forgesi. Mi spertis palpitaciojn de la koro, kion en Berlino oni nomas 'nervoj'. Vivo dreniĝis el mi. Mi marŝadis timante fali.'' </blockquote> Tiun sindromon diagnozis kaj nomis en [[1979]] la [[Italio|Itala]] [[psikiatro|psiĥiatro]] d-ro [[Graziella Magherini]], kiu rimarkis similajn [[psikosomatiko|psiĥosomatajn]] [[simptomo]]jn (kurantan koron, [[naŭzo]]n kaj [[vertiĝo]]n) inter la unuafojaj okcidentaj [[turisto]]j en la urbo. Omaĝe al Stendhal, [[Trenitalia]] nomis sian tranoktan trajn-servon de [[Parizo]] al [[Venecio]] la [[Stendhal Express]] (''Stendala Rapidulo''). == Kristaliĝado == <!-- {{Ĉefartikolo|Crystallization (love)}} --> En sia klasika ''[[Pri Amo]]'' Stendhal priskribas aŭ komparas la “naskiĝon de amo”, en kiu la am-objekto iĝas ''kristaligita'' en la menso, kiel procezo simila aŭ analoga al veturo al Romo. Laŭ la analogio, la urbo [[Bologna]] reprezentas "indiferenton" kaj [[Romo]] reprezentas "perfektan amon": Kiam ni estas en Bologna, ni tute indiferentas; ne interesas nin iel ajn admiri la personon kun kiu ni eble iam freneze enamiĝos; eĉ malpli emas nia imagivo supertaksi ties valoron. Unuvorte, en Bologna “kristaliĝado” ankoraŭ ne komenciĝas. Kiam ekas la veturo, amo foriras. <!-- tiel en la Angla! --> Oni deiras de Bologna, grimpas la [[Apeninoj]]n, kaj prenas la vojon al Romo. La deiro, laŭ Stendhal, neniel rilatas al la volo; Ĝi estas instrua momento. Tiu transforma procezo plenumiĝas per kvar etapoj laŭ la veturo: # '''Admirado''' – oni miras pri la kvalitoj de la amoto. # '''Agnosko''' – oni rimarkas la revenan afekcion de la ĉarma persono. # '''Espero''' – oni kontemplas gajni la amon de la amato. # '''Ĝojo''' – oni ekstazas trotaksi la belon kaj meriton de a persono amata. Unuavice oni admiras la aliulon. Due, oni agnoskas la plaĉon akiri la intereson de ĉarma persono. Trie, espero burĝonas. En la kvara etapo, oni ĝojas trotaksadi la belon kaj meriton de la persono kiun oni esperas gajni. Tiu veturo aŭ kristliĝada procezo (supre montrita) detaligis Stendahl surdorse de ludkarto, dum li parolis kun Madame Gherardi, dum sia veturo al la salminejo de Salzburg. == Verkoj == === Romanoj === * ''[[Armance]]'' ([[1827]]). * ''Le Rouge et le Noir'' ([[La Ruĝo kaj la Nigro]], [[1830 en literaturo|1830]]). * ''La Chartreuse de Parme'' ([[1839]]) (''[[La Kartuzio de Parmo]]''). * ''[[Lucien Leuwen]]'' ([[1835]], nefinita, eldonita 1894). * ''[[Lamiel]]'' ([[1840]], nefinita, eldonita 1889). * ''[[La Vivo de Henry Brulard]]'' ([[1835]]-[[1836]], eldonita 1890). === Noveloj === * ''[[La Ruĝeto kaj la Verdo]]'' ([[1837]], nefinita). * ''[[Mina de Vanghel]]'' ([[1830]], poste eldonita en [[La Revue des Deux Mondes]]). * ''[[L'Abbesse de Castro]]'' (1832). * ''[[La Dukino de Palliano]]. * ''[[Sankta Francisko ĉe Ripa]] [https://tjerielliono.blogspot.com/2022/05/stendhal-vanina-vanini-1829.html esperantlingva traduko] de [[Thierry Tailhades]]. * ''[[Vittoria Accoramboni (novelo)|Vittoria Accoramboni]]. * ''[[Vanina Vanini]] [https://tjerielliono.blogspot.com/2022/12/stendhal-vanina-vanini.html esperantlingva traduko] de Thierry Tailhades. * ''[[The Cenci (Stendhal)|The Cenci]]. === Nefikcio === * ''De L'Amour'' (1822) (''[[:en:De l'amour (Stendhal)|Pri Amo]]'') * ''Souvenirs d'Égotisme'' (''[[:en:Memoirs of an Egotist|Memoraĵoj de Egotisto]]'', eldonita en 1892) Liaj aliaj verkoj inkluzivas rakontetojn, ĵurnalismaĵojn, veturaĵojn (inter kiuj ''Romo, Napolo kaj Florenco'' kaj ''Promenades dans Rome''), fama kolekto de eseoj pri Itala pentrarto, kritikaj esejoj pri [[Jean Racine|Racine]] kaj [[Shakespeare]], kaj biografioj pri kelkaj elstaraj figuroj liatempaj, inkluzive [[Napoleon]], [[Joseph Haydn|Haydn]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], kaj [[Metastasio]]. == Ankaŭ vidu == * [[:en:Stendhal syndrome|Sindromo de Stendhal]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Stendhal}} * [[Franca lingvo|(France)]] [http://www.incipitblog.com/index.php/2005/11/11/stendhal-le-rouge-et-le-noir-1830/ Aud-libro (mp3) de ] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060105025426/http://www.incipitblog.com/index.php/2005/11/11/stendhal-le-rouge-et-le-noir-1830/ |date=2006-01-05 }} la Ruĝo kaj la Nigro incipit * (France) [http://www.armance.com/ Franca retejo pri Stendhal] * (France) [http://www.philagora.net/stendhal.htm ''Le Rouge et le Noir'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * (Angle) [http://www.4literature.net/Stendhal/Red_and_the_Black/ ''The Red and the Black''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928011156/http://www.4literature.net/Stendhal/Red_and_the_Black/ |date=2007-09-28 }} Anglalingva traduko * (Angle) [http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT354.HTM Stendhal's works]: teksto, konkordancoj kaj ofteca listo {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stendhal}} [[Kategorio:Francaj verkistoj]] [[Kategorio:Francaj romanistoj]] [[Kategorio:Romantikaj verkistoj]] [[Kategorio:Francaj eseistoj]] [[Kategorio:Francaj veturverkistoj]] [[Kategorio:Pseŭdonimoj]] [[Kategorio:Pseŭdonimaj verkistoj]] [[Kategorio:Francaj aŭtobiografoj]] 0pegyvirzllh0epq70i8vbly1nbqu9m 0 136134 9350865 5032548 2026-04-10T20:53:26Z Stefangrotz 91903 bildo 9350865 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Map of approximate size, shape, and location of Ghawar Field.png|eta|Mapo]] '''Ghawar''' estas la plej granda [[naftokampo]] de la mondo. ĝi situas en [[Sauda Arabio]] kaj estis malkovrita en 1948/49. Oni kalkulas, ke 60% ĝis 65% de la naftominado de Sauda Arabio venis en 1948-2000 el tiu naftokampo. La nuna produkta kvanto estas kalkulita je 5 milionoj da [[barelo]]j je tago, kio estas ĉ. 6% de la monda taga produktado (~82 milionoj da bareloj). [[Kategorio:Naftokampoj]] [[Kategorio:Geografio de Sauda Arabio]] 8r1zeqmqd4yqrxh2gt5mlo5kh3wa3lt 0 141235 9350776 9343395 2026-04-10T16:03:30Z Arbarulo 135469 normalaj latinigoj 9350776 wikitext text/x-wiki {{AliajSignifoj|Respubliko Ĉinio}} {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = 中华人民共和国 | transskribo = Zhōnghuá rénmín gònghéguó | eonomo = Ĉina Popola Respubliko | flago = [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|150px|Flago de Ĉinio]] | blazono = [[Dosiero:National Emblem of the People's Republic of China (2).svg|65px|Blazono de Ĉinio]] | nacia himno = [[La Marŝo de la Volontuloj]] | himno_dosiero = March of the Volunteers instrumental.ogg | lokigo-bildo = | nacia devizo = | en mapo = CHN orthographic.svg | oficiala lingvo = [[Norma ĉina lingvo|ĉina]] | lingvoj = | ĉefurbo = [[Pekino]] | religio = [[Ateismo|nenia]] aŭ [[Ĉina popola religio|popolaj religioj]] (73,6%) <br /> [[budhismo]] (15,8%) <br /> [[kristanismo]] (3,6%) | km2 = {{formatnum:120540}} | akvo = 4,87 | loĝantoj = | loĝantaro_denseco = 145 | loĝantaro = {{formatnum:6380000000}} | loĝdenso = 149 (2024) | vivlongeco = | valuto = [[Renminbio]] (¥) | valuta kodo = CNY | horzono = [[Ĉinia Tempo]] ([[UTC+08:00]]) | ttt = | landkodo = CN | tel = +86 | politika sistemo = [[Unupartiismo|Unu-partia]] [[socialisma respubliko]] | gvidanto = [[Ĝenerala Sekretario de la Komunista Partio de Ĉinio|Ĝenerala Sekretario]] | Ŝtatestro = [[Xi Jinping]] | nacia tago = [[1-an de oktobro]] | sendependeco = [[1-a de oktobro]] 1949 | de kiu = | esperanto-asocio = [[Ĉina Esperanto-Ligo]] | MEP = [[Usona dolaro|$]]18,533 mlrd | MEP jaro = 2024 | MEP pokapa = $ {{formatnum:13136}} }} '''Ĉinio'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Ĉinio_kd Ĉinio] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> aŭ '''Ĉinujo'''<ref>[https://vortaro.net/#Ĉinujo_kd Ĉinujo] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> aŭ '''Ĥinujo''' ({{lang-zh|中国|p=''Zhōngguó''}} = "la Meza Regno"), oficiala nomo '''Ĉina Popola Respubliko''' ({{lang-zh|中华人民共和国|p=''Zhōnghuá rénmín gònghéguó''}}, proksimuma prononco: ''Ĉungĥŭa Ĵenmin Kungĥokŭo'') estas lando en orienta [[Azio]] kaj unu el la plej multhomaj nacioj en la [[mondo]] (post [[Barato]]). Ĝi estas unupartia [[Socialismo|socialisma]] ŝtato regata de la [[Komunista Partio de Ĉinio]], la tria aŭ kvara plej granda lando laŭ areo, kaj havas treege variajn geografion kaj kulturon. Ekde la enkonduko de kapitalisma ekonomio en 1978, Ĉinio fariĝis ĉefrolanto en [[mondkomerco]], kaj certe fariĝos monda [[superpotenco]] dum la komenciĝanta jarcento. * [[Ĉina civilizacio|Ĉinio]] (la civilizacio) estas lando kun plurmiljara [[historio]]. == Historio == {{Ĉefartikolo|Historio de Ĉinio|Historio de Respubliko Ĉinio post 1949}} De la [[Neolitika Epoko]], ekzistis fikshejmaj organizitaj socioj en Ĉinio kiuj praktikis agrikulturon kaj bredadon. La kultivado de [[rizo]] aperas ĉirkaŭ 5000 a.K. Kvankam bronzaj artefaktoj estis trovitaj ĉe la Majiayao-kulturejo (inter 2700 kaj 2300 a.K.), estas ĝenerale kredite ke la [[Bronzepoko]] en Ĉinio komenciĝis ĉirkaŭ 2100 a.K., dum la [[Dinastio Xia]]<ref>Patricia Buckley Ebrey, ''The Cambridge illustrated history of China''', Cambridge University Press, 1996, p. 22.</ref>. Sed poste dum la [[dinastio Shang]] (de 1766 ĝis 1122 a.K.) la bronza laboro atingis sian plenan disvolvon<ref>Danielle Elisseeff, ''Art et archéologie : la Chine du Néolithique à la fin des Cinq Dynasties (960 de notre ère)'', Réunion des musées nationaux - Grand Palais, kol. « Petits Manuels de l'École du Louvre », 2008 ([gmail://www.worldcat.org/title/art-et-archeologie-la-chine-du-neolithique-a-la-fin-des-cinq-dynasties-960-de-notre-ere/oclc/315837236 legi rete], [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.worldcat.org%2Foclc%2F315837236#federation=archive.wikiwix.com arkivo])</ref>. Ĉinio estas unu el la plej malnovaj civilizacioj en la mondo, kaj foje estas citita kiel la plej malnova daŭra civilizacio<ref>[https://web.archive.org/web/200609020245847/gmail://www.emsc.nysed.gov/ciai/socst/grade3/whatisa.html Kio estas kulturo] ĉe ''emsc.nysed.gov.''</ref>. Ĝi originis en la valo de la [[Flava Rivero]] tiam disvastiĝis suden (konkero de la teritorioj sude de la [[Jangzio]] el la [[Dinastio Han]]), okcidente (unuaj trudeniroj en [[Mezazio]]n sub la Han, provizora etendo ĝis la [[Kaspia maro]] sub la [[Tang]], konkero de [[Ŝinĝango]] kaj [[Tibeto]] sub la [[Dinastio Qing|Qing]]<ref>F. W. Mote, ''Imperial China 900-1800'', Harvard University Press, 2003, p. 876.</ref>) kaj norde (la Qing-dinastio, de [[Manĉurio|manĉura]] origino, alportis Manĉurion kaj [[Interna Mongolio|Mongolio]]n al Ĉinio). En la daŭro de sia historio, Ĉinio estis plurfoje dividita kaj poste reunuigita; ĝi estis dufoje tute konkerita de eksterlandanoj (de la [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj|mongoloj]] en la dektria jarcento kaj de la manĉuroj en la deksepa jarcento{{#tag:ref| En ambaŭ kazoj temas pri loĝantaroj fremdaj al Ĉinio, en la epoko de ĉi tiuj du invadoj. |group="nb"}}), kvankam ĉi-lasta finfine adoptis ĉinajn kutimojn kaj administran sistemon por regi la imperion. La lasta imperia dinastio, la Qing (la origine manĉura dinastio kiu regis la landon ekde 1644), travivis periodon de malkresko dum la fazo de kolonia ekspansio de okcidentaj landoj, gvidante la landon de malvenko al malvenko dum la [[Opia milito]]. La ĉina imperiestra reĝimo estis renversita de la ĉina revolucio de 1911 kaj la Respubliko Ĉinio estis proklamita de [[Sun Yat-sen]] komence de 1912. En 1927, eksplodis interna milito kun la [[Komunista Partio de Ĉinio]], interrompita dum la [[Dua japana-ĉina milito|milito kun Japanio]] ĝis la [[Japana Dokumento de Kapitulaco|Japana kapitulaco]] en 1945. Post la japana malvenko en la [[Dua Mondmilito]] rekomencis la alfronton inter la Registaro de la [[Kuomintango]] kaj la [[Komunista Partio de Ĉinio]], deĉenigante civila milito kiu finus en 1949 kun la venko de la komunistoj en la kontinento. La 1an de oktobro de tiu jaro, la komunisma ĉefo [[Mao Zedong]] proklamis la Popolan Respublikon Ĉinion. La naciisma registaro de [[Chiang Kai-shek]] devis rifuĝi en la insulo de [[Tajvano]], sola parto de la lando, apud iuj malgrandaj insuloj, kiu restus ekstere de la kontrolo de la komunisma registaro (vidu: [[Respubliko de Ĉinio]]). Sub la gvido de Mao, Ĉinio, post nelonga ĥaosa periodo, trairis tempon de granda socia renversiĝo, submetita al la [[Stalinismo|stalinisma]] ideologio de Mao, la tragedia [[Saltego Antaŭen]] kaj la [[Kultura Revolucio]]. Post la morto de Mao en 1976, la landon nelonge gvidis [[Hua Guofeng]], kiu iom poste cedis potencon al [[Deng Xiaoping]]. La epokon de Deng markis strukturaj reformoj, kiuj instigis fortan ekonomian kreskon, kiu daŭras ĝis hodiaŭ. Post Deng venis [[Jiang Zemin]] kaj poste [[Hu Jintao]]. La nuna Prezidanto de Ĉinio estas [[Xi Jinping]]. == Geografio == {{Pluraj bildoj | pozicio = left | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = China topo.png | alt1 = [[Topografio]] de Ĉinio | priskribo1 = [[Topografio]] de Ĉinio | dosiero2 = ĈinioGeografio.svg | alt2 = Ĉefaj geografiaĵoj de Ĉinio | priskribo2 = Ĉefaj geografiaĵoj de Ĉinio }} {{Pluraj bildoj | pozicio = right | direkto = vertikala | larĝeco = 200 | dosiero1 = Longji terrace - 03.JPG | alt1 = Riz[[teraso]]j en [[Gvangŝio]] | priskribo1 = Riz[[teraso]]j en [[Gvangŝio]] | dosiero2 = Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006 edit 1.jpg | alt2 = [[Ĉomolungmo]] en [[Tibeto]] | priskribo2 = [[Ĉomolungmo]] en [[Tibeto]] | dosiero3 = Panda Cub from Wolong, Sichuan, China.JPG | alt3 = [[Granda pando]] | priskribo3 = [[Granda pando]] }} {{Pluraj bildoj | pozicio = left | direkto = vertikala | larĝeco = 200 | dosiero1 = Dusk on the Yangtze River.jpg | alt1 = [[Jangzio]] | priskribo1 = [[Jangzio]] | dosiero2 = ThreeGorgesDam-China2009.jpg | alt2 = [[Baraĵo Tri Gorĝoj]] sur la Jangzio | priskribo2 = [[Baraĵo Tri Gorĝoj]] sur la Jangzio | dosiero3 = China precipitation.jpg | alt3 = Pluvoj en Ĉinio | priskribo3 = Pluvoj en Ĉinio }} === Homa geografio === La kontinenta Ĉinio mezuras 9,5 milionojn da [[kvadrata kilometro|kvadrataj kilometroj]], kaj estas do pli-malpli granda kiel [[Usono]] aŭ la tuta [[Eŭropo]] ĝis la [[Uralo]]. Horloĝdirekten Ĉinio havas jenajn [[landlimo]]jn: * norde al [[Rusio]] (40&nbsp;km), [[Mongolio]] (4677&nbsp;km), * nordoriente al Rusio (5605&nbsp;km), * oriente al [[Nord-Koreio]] (1416&nbsp;km), kun grandparte limo formita per la rivero [[Jalu]], * sude al [[Vjetnamio]] (3281&nbsp;km), [[Laoso]] (423&nbsp;km), [[Mjanmao]] (2185&nbsp;km), [[Butano]] (570&nbsp;km) kaj [[Nepalo]] (1236&nbsp;km), * sudokcidente al [[Barato]] (3380&nbsp;km), * okcidente al [[Pakistano]] (523&nbsp;km), [[Afganio]] (76&nbsp;km), [[Taĝikio]] (450&nbsp;km), [[Kirgizio]] (858&nbsp;km) kaj [[Kazaĥio]], (1433&nbsp;km). La Popola Respubliko Ĉinio havas pro ĝia longeco de 22.133&nbsp;km, la plej longan landlimon en la mondo. === Natura geografio === Ĉinio estas la tria plej granda lando en la [[mondo]], post [[Rusio]] kaj [[Kanado]]. Tamen nur 10 procentoj de la [[areo]] estas semotaŭgaj. La surfaco, la klimataj kondiĉoj kaj tiel la priloĝeblo de la diversaj regionoj de la lando varias grandege. Ĉinio havas multajn {{JN|natura limo}} al siaj najbaroj: oriente kaj sudoriente troviĝas maroj (tio estas la [[Flava Maro]], la [[Orientĉina Maro]] kaj la [[Sudĉina Maro]]), sude, sudokcidente, okcidente kaj nordokcidente troveblas altaj montaroj, norde [[stepo]]j (inter kiuj la [[Nord-Ĉinia Altebenaĵo]]) kaj [[dezerto]]j, kaj nordoriente riveroj ([[Amuro]] kaj [[Ussuri]]). ==== Topografio ==== La [[topografio]] de Ĉinio estas ofte ekstrema. Unuflanke, la [[Tibeta Altebenaĵo|Ĉinghaja-Tibeta Altebenaĵo]] estas la plej alta altebenaĵo sur la Tero, kaj estas nomata la "tegmenton de la mondo." Tie ĉi, ĉe la landlimo kun [[Nepalo]] estas la plej alta punkto, [[Ĉomolungmo]]. Aliflanke, partoj de la desertoj de nordokcidenta Ĉinio estas sub la [[marnivelo]]. La [[Gobi-dezerto]] norde estas granda "malvarma" dezerto, tio bedaŭrinde vastigas inundi agrikultura lando en la procezo de [[dezertiĝado]]. La [[Leŭsa Altebenaĵo]] rekte suden konsistas el ŝparlokita [[ŝlimo]] (specife [[leŭso]]), kiu elblovas de la deserto, kaj estas tre fekunda sed ankaŭ tre [[erozio|eroziema]] (ĝia flava grundo kontribuas al la koloro de la [[Flava Rivero]]). La fekundaj marbordaj [[ebenaĵo]]j de orienta Ĉinio estis la korlando de antikva ĉina civilizacio. ==== Riveroj ==== Ĉinio estas interkruciĝata de [[rivero]]j en la [[pluvo|pluvema]] oriento. La tri plej gravaj kaj longaj riveroj de Ĉinio estas la [[Jangzio]], la Flava Rivero (aŭ Hwangho) kaj la [[Perlrivero]], sekvita de la [[Mekongo]] (aŭ Lancangjiang), [[Bramaputro]] (aŭ Yarlung-Zangbo) kaj Amuro (aŭ Heilongjiang). Pro geologaj kondiĉoj la riveroj fluas el okcidento orienten, tio estas el altaj regionoj kun neĝo, [[glaĉero]]j kaj malmulte da pluvo al ebenaĵoj kie ofte pluvas. Historie, la inundebenaĵoj de la Jangzio kaj Flava Rivero spertis severan [[inundo]]n, kvankam lastatempaj [[akvoenergio|akvoenergiaj]] projektoj, kiel la de [[Baraĵo Tri Gorĝoj]] sur la Jangzio, havas treege reduktitan inundiĝon kaj kre vastaj kvantoj da pura elektra energio. === Klimato === La [[klimato]] estas tiel varia, kiel estas la topografio. En la okcidento, la nordo kaj la nordoriento regas [[kontinenta klimato]] ([[Klimata klasifiko de Köppen|Köppen klimata klasiko]] ''Dw'') kun malvarmegaj vintroj kaj varmegaj someroj. Sude la klimato estas [[subtropiko|subtropika]] aŭ [[tropiko|tropika]], tre distinga klimato, kiu ofte nomiĝas "[[Cw-klimato|Ĉinio-klimato]]" (Köppen ''Cw'' kaj ''Cf''). Nordokcidente sekaj klimatoj, ambaŭ varma kaj malvarma (Köppen ''BW'' kaj ''BS''), regas. Tibeto havas apartan altmontaran klimaton (Köppen ''ET'' aŭ ''Dw''). === Biogeografio === Tial granda lando, Ĉinio havas grandegajn variojn en [[biogeografio]]. [[Vegetaĵaro]] varias multe tra la tuta lando, kun malabunde vegetita [[dezertoj kaj kserofitaroj]] okcidente kaj [[mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj]] nordoriente. [[Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj]] situas sudoriente kaj la alta Ĉinghaja-Tibeta Altebenaĵo estas ĉefe [[tundro|montartundro]]. Ĉinio enhavas grandan kvanton de [[endemio|endemiaj]] kaj ofte [[endanĝerigata specio|endanĝerigataj specioj]], kun tia raraj kaj ikonecaj specioj kiel la [[granda pando]], [[azia nigra urso]], [[tigro|siberia tigro]] kaj la eventuale [[formorto|formorta]] [[blanknaĝila delfeno]] (aŭ Baiji) de la Jangzio. === Ekologio === La medio de Ĉinio estas en malbona stato, kaj daŭras malboniĝi pro rapida disvolviĝo en ekologie delikataj lokoj. Akvopoluo estas severa problemo en Ĉinio, kiel akvo eligaĵo en ĉinaj urboj estas malstrikta reguligata. La Jangzio kaj Flava Rivero estas precipe [[poluo|poluiĝita]]. Simile estas aerpoluo problema en la plejparto de urbegoj, kiu rezultas el la granda kvanto de [[terkarbo]]-fumoj produktis, ekde terkarbo ankoraŭ estas grava [[brulaĵo]] por ĉinaj familioj. La eksploda pliigo de [[aŭto]]-proprieto en Ĉinio pasintjardeke ankaŭ kontribuas aerpoluon. Tia estas la afero de aerpoluo en Ĉinio ke satelita bildoj rivelas brunetan nubon de fulgo, tio formas ĉiujare super [[Sudorienta Azio]] de januaro tra marto, nomata la "Azia bruna nubo." == Loĝantaro == {{Ĉefartikolo|Demografio de Ĉinio}} [[Dosiero:PRC Population Density.svg|eta|dekstra|250ra|[[Loĝdenso]] de ĈPR]] Kiel la plej multhoma nacio en la mondo, enloĝate de ĉirkaŭ 1,3 [[miliardo]]j, la ĈPR zorgiĝas pri sia demografia kresko kaj provas, miksrezulte, efektivigi striktan familiplanadan politikon ([[unuinfana politiko]]). La registara celo estos stabiligi demografian kreskon frue en la 21a jarcento, kvankam iuj projekcioj taksas loĝantaron de 1,4-1,6 miliardoj de 2025. Tial, Ĉinio daŭros ĝian unuinfanan politikon ĝis almenaŭ la jaro 2020. Aparte koncernanta estas la granda misekvilibro en la sekso proporcio denaske, kiu ŝajne kaŭziĝis de kombinaĵo de tradicia prefero por knaboj kaj familiplanada premo. Ĉi tiu trovo estigis la malpermeso de [[sonografio]] por malhelpi seksdiskriminacia [[aborto]]. Kiel ĉi tiu tendenco de seksa misekvilibro pliiĝas, fakuloj avertas pri socian malstabilecon, se ĉi tiu tendenco daŭras. Ĉirkaŭ 32 elcentoj de la loĝantaro loĝas en [[urbo]]j. Laŭ taksoj el la jaro [[2000]], la loĝantaro kreskas je 0,9 elcentoj ĉiujare. Inter 1000 homoj estas 16,12 naskoj kaj 6,73 mortoj ĉiujare. Virinoj havas averaĝe 1,82 infanojn. 28,92 el 1000 naskitaj beboj mortas. La vivo daŭras averaĝe 71,38 jarojn (69,6 ĉe viroj, 73,3 jarojn ĉe virinoj). 81,5 elcentoj de la loĝantoj kapablas legi kaj skribi (89,9 elcentoj de la viroj, 72,7 elcentoj de la virinoj - taksoj el [[1995]]). === Ĉefaj urboj === {{Ĉefartikolo|Listo de urboj de Ĉinio}} Ĉinio spertis eksplodan urban kreskon, kiel tiuj kiu loĝis en kamparaj lokoj alfluis al la urboj por laborpostenoj. En la pasinta jardeko, ĉiniaj urboj vastigis ĉe tipa indico de 10% ĉiujare. La indico de urbanizado pliiĝis de 17,4% al 46,8% inter 1978 kaj 2009, skalo senprecedenca en la homa historio. La rezulto estas granda nombro de urboj en Ĉinio kun grandegaj loĝantaroj, kelkdekoj da kun pli ol milionaj loĝantoj, laŭ la individua difino de “urbo” (“urboj” en Ĉinio estas malsama de la difino en aliaj landoj, kaj sekve difinita diversmaniere). La subaj ciferoj estas de 2008, kaj estas sole taksoj pri la loĝantaro ene de urbocentroj; malsama rangordo ekzistas kiam oni konsideras la tuta metropola loĝantaro (antaŭurba kaj kampara loĝantaro). {{Urboj de Ĉinio}} * Noto: foje anstataŭ Honkongo oni uzas la 2 apartajn urbojn [[Kaŭluno]]n kaj [[Centralo (Honkongo)|Centralon]]. * '''Aliaj mezgravaj urboj''', tamen milionurboj, estas: {|class="wikitable" border="2" |- | [[Dalian]] || [[Ĝengĝoŭo]] || [[Ŝiĝjaĝŭang]] || [[Ĝjilin]] || [[Hangĉĵou]] || [[Nanĉano]] || [[Cindao]] |- | [[Tangŝan]] || [[Urumĉio]] || [[Lanĝoŭo]] || [[Fuŝun]] || [[Hefejo]] || [[Handan]] || [[Suĵou]] |- | [[Ŝantou]] || [[Baotou]] || [[Anŝan]] || [[Sjuĉĵou]] || [[Fuĉĵou]] || [[Guijang]] || [[Vusi]] |- | [[Datun]] || [[Sjanjan]] || [[Huainan]] || [[Ŝenĵeno]] || [[Ĵongĉeng]] || [[Baodin]] || [[Bensi]] |- | [[Huajbej]] || || || || || || |} === Etnoj === {{Ĉefartikolo|Etnoj en Ĉinio}} [[Dosiero:Khotan-melikawat-chicas-d03.jpg|eta|maldekstra|[[Ujguroj|Ujgura]] knabino]] Oni distingas en Ĉinio diversajn [[etno]]jn kaj homgrupojn. La plimulto (91,9 %) estas konata kiel [[hanoj]] (kelkfoje, erare, ĉinoj). Inter la ceteraj oni povas mencii: [[ĝŭangoj]], [[mjaŭoj]], [[ujguroj]], [[jioj]], [[mongoloj]], [[tibetanoj]], [[bujejoj]], [[koreoj]], [[jaŭoj]], [[kazaĥoj]], [[dajoj]], ktp. La ne-hanoj loĝas plejparte en la monta sudokcidento ([[Junano]], [[Tibeto]], ktp) kaj la dezerta nordo kaj okcidento ([[Interna Mongolio]], [[Manĉurio]], [[Ŝinĝango]], ktp), la restaĵoj de la [[Dinastio Qing|manĉua Qing-dinastio]]. === Religio === Oficiale: [[ateismo]]. La registaro estas malamika al [[religio]] organizita ekster la regado de la [[ŝtato]]. Tradicie: [[taoismo]], [[budhismo]], [[islamo]] (2–3 %), [[kristanismo]] (1 %, takso).<ref>[https://www.ufjf.br/bach/files/2014/07/CRE072.pdf religio Ĉinio pdf] (02-04-2023)</ref> == Politiko == [[Dosiero:Tiananmen Square Visit.jpg|eta|dekstra|250ra|[[Granda Popola Halo]] en [[Tjan'anmen-placo]], [[Pekino]]]]La ĈPR, fondiĝis en [[1949]], regiĝis kiel [[komunismo|komunisma]] [[diktaturo]], sed ekde la kreado de konstitucion en [[1982]], limigoj de [[libereco]] konsiderinde malstreĉiĝis, aparte kompare kun la epoko de Mao. La ĈPR registaro restas tre [[absolutismo|absolutisma]] en iuj flankoj, precipe en la restriktoj en la [[interreto]], [[gazetaro]], [[kunvenado]], [[kopio]], kaj [[religio]]. La [[Ministerio pri Publika Sekureco de Ĉinio]] ([[Ĉina skribo|ĉine]] : 公安部; en [[pinjino]] : gōng ān bù) estas la nacia [[Polico|polica]] aŭtoritato de la Ĉina Popola Respubliko. De ĝia establado en 1949 ĝis [[1954]] ĝi estis nomita la "Centra Oficejo por Publika Sekureco". La oficejo estas la primara policagentejo en la lando. Ĝi estas gvidita fare de la Ministro de Publika Sekureco, kiu havas sidlokon en la [[Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio|Ŝtata Konsilio]]. La Ministerio respondecas pri la Armita Popola Polico de Ĉinio. La Ministro de Publika Sekureco ekde [[2017]] estas Zhao Kezhi <ref name=":2">{{Cite web|last=Joske|first=Alex|date=2022-01-25|title=Secret police: The Ministry of Public Security's clandestine foreign operations|url=https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/01/mps0.pdf|access-date=2022-03-02|website=Sinopsis|language=en-US|archive-date=25a de Januaro, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125040350/https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/01/mps0.pdf|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last1=Lulu|first1=Jichang|last2=Jirouš|first2=Filip|date=2022-02-21|title=Back to the Cheka: The Ministry of Public Security's political protection work|url=https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/02/mps1.pdf|access-date=2022-03-02|website=Sinopsis|language=en-US|archive-date=21 de Februaro, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221141840/https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/02/mps1.pdf|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Schwarck|first=Edward|date=Julio 2018|title=Intelligence and Informatization: The Rise of the Ministry of Public Security in Intelligence Work in China|journal= The China Journal |language=en|volume=80|pages=1–23|doi=10.1086/697089|s2cid=149764208|issn=1324-9347}}</ref>. La [[Registaro de Ĉinio|registaro]] ne ekzistas sendepende de la [[Komunista Partio de Ĉinio]], kaj tial, kelkaj ĉefuloj de la partio neformale decidas pri la aferoj de la nacio. La [[Ĝenerala Sekretario de la Komunista Partio de Ĉinio|Ĝenerala Sekretario]], estas la estro de la [[Komunisma Partio de Ĉinio]] kaj la plej altrangula oficiala en la Popola Respubliko Ĉinio. La oficejo estas kutime konsiderata kiel la Supera Gvidanto de Ĉinio, unu-partio komunisma ŝtato. La nuna Ĝenerala Sekretario estas [[Xi Jinping]]. La [[Tutlanda Popola Kongreso]], kiu kunvenas en la [[Granda Popola Halo]] en [[Pekino]], daŭrigas aperon de [[demokratio]], sed ne efektive provizas ĝin. La Partio provas reformi [[kapitalismo|kapitalisme]], sed ne demokratie. La oficejo de la [[Prezidanto de Ĉina Popola Respubliko|Prezidanto]] estas plejparte ceremonia. La [[Ĉina Popola Politika Konsulta Konferenco]] (akronime ĈPPKK; ĉine 中国人民政治协商会议, pinjine Zhōngguó rénmín zhèngzhì xiéshāng huìyì, ankaŭ konata kiel la Popola PCC (ĉine 人民政协) aŭ simple la PCC (政协)), estas politika konsila organo de la Popola Respubliko de Ĉinio, kiu funkcias kiel speco de supera ĉambro, kvankam sen leĝdona povo. Diversaj instancoj de la [[Komunista Partio de Ĉinio]] estas jenaj: * [[Tutlanda Kongreso de la Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Centra Komitato de Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Politika Buroo de Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Ĉiama Komitato de Politika Buroo de Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Ĝenerala Sekretario de la Komunista Partio de Ĉinio]] Estas iuj movoj al politika liberaligo, en tiu balotadoj okazas hodiaŭ ĉe la vilaĝo kaj urbo niveloj, kaj ke leĝfarejoj havas montritan iuj asertiveco kontraŭ la Partio tempaltempe. Tamen, la Partio retenas efika rego super registaro nomumoj: mankas serioza kontraŭstaro, la Partio venkas senbatale plejofte. Politikaj koncernoj en la ĈPR inkluzivas malpliigi la kreskatan malegalecon inter riĉuloj kaj malriĉuloj, kaj batalas kontraŭ [[korupto]] ene de la registara gvidantaro. La [[Supera Gvidanto de Ĉinio]] aŭ ''Plej Supera Gvidanto de la Ĉina Popola Respubliko'' (ĉine 最高未文字, pinjine: Zuìgāo Lǐngdǎorén; laŭvorte "Plej Supera Gvidanto") estas neformala termino uzata por rilati al la plej grava politika figuro en la Ĉina Popola Respubliko (ĈPR). === Administra divido === {{Ĉefartikolo|Administra divido de Ĉinio|Provincoj de Ĉinio}} La Popola Respubliko Ĉinio havas administran regon super 22 provincoj kaj konsideras Tajvanon esti sia 23a provinco, malgraŭ sen rego super Tajvano, kiu estas aktuale administriĝis de la [[Respubliko de Ĉinio]]. Estas ankaŭ kvin aŭtonomaj regionoj, ĉiu kun nomita malplimulta etno; kvar urboj; kaj du specialaj administraj regionoj (SAR), ke havas alta mezuro de aŭtonomeco. Sub ĉi tiu unua nivelo de administra registaro, tie ankaŭ ekzistas du pliaj niveloj kun pliiganta lokan regon. Prefektujoj, aŭtonomaj prefektujoj, kaj duanivelaj urboj konsistigas la duan nivelon; subprefektujoj, aŭtonomaj subprefektujoj, trianivelaj urboj, kaj distriktoj konsistigas la trian nivelon. En [[Interna Mongolio]], la dua- kaj trianivelaj dividoj estas iomete malsama por historiaj kialoj. {{Provincoj de Ĉinio}} === Armeo === {{Ĉefartikolo|Popola Liberiga Armeo}} La [[armeo]] de Ĉinio nomiĝas '''Popola Liberiga Armeo (人民解放军）'''. En [[2007]], la registaro volis kreskigi la [[buĝeto]]n de la armeo je 17,8 % por novigi siajn militajn rimedojn. [[Jiang Enzhu]], la parolanto de la nacia kongreso de la popolo, deklaris la {{daton|4|marto|2007}} dum konferenco por [[ĵurnalisto]]j, ke en [[2007]] la [[buĝeto]] antaŭvidita por la [[armeo]] sumos 350,92 miliardojn da [[juano]]j, egalvaloraj al ĉirkaŭ 44,94 miliardoj da [[usona dolaro|dolaroj]], do kresko de 17,8 % kompare al [[2006]]. Li deklaris, ke Ĉinio volas disvolviĝi pace kaj ĝia milita volo estas nur defendema. Li aldonis, ke la armeo celas sekurecon kaj unuiĝon de la lando (kun [[Tajvano]]) kaj konstruadon de socio modere prospera. Tiu buĝeto konstituas 7,5 % de la tuta buĝeto antaŭvidata. En [[2006]], la buĝeto kreskis je 14,7 % kompare al [[2005]], la militaj elspezoj sumis 283,8 miliardojn da juanoj (36,6 miliardojn de dolaroj). === Diplomatio === [[Dosiero:Hu Jintao Bush.jpg|eta|dekstra|250ra|Ĉina prezidanto [[Hu Jintao]] kaj usona tiam-prezidanto [[George Bush]]]] Ĉinio daŭrigas [[diplomatio|diplomatiajn]] rilatojn kun plej landoj en la mondo. Malgraŭ tio, Ĉinio rifuzas diplomatian rilaton kun iu lando ke agnoskas la Respublikon de Ĉinio aŭ montras signojn de kunlaborado kun Tajvano. Ĝi kontraŭas separatismaj figuruloj, kiel la [[Tenzin Gyatso|Dalaj-lamao]], kvankam multaj landoj daŭrigas diplomatiajn ligojn kun la Dalaj-lamao malgraŭ ĉi tiu. La [[monda ekonomio]], kaj speciale la [[usona ekonomio]], estas proksime ligita al Ĉinio, kaj rezulte, Ĉinio ofte havas gravan ekspluataĵo super tutmondaj ekonomiaj diskutoj. Lastatempe, usonaj [[Politikscienco|politiksciencistoj]] asertas, ke la [[renminbio|renminbi-juano]] estas cele subvalorita, kiu donas Ĉinio maljusta komerca avantaĝo. Ĉinio havas streĉan rilaton kun [[Japanio]], rezulto de dubinda japana agnosko de abomenaĵoj dum la [[Dua Mondmilito]]. Ĉinaj malplimultoj en aziaj landoj ankaŭ foje facas sinofobia sintenojn, antaŭ de agresa ekonomia diplomatio de Ĉinio. Estas teritoria konflikto kun [[Vjetnamio]] nomita foje [[Naŭ-streka linio]]. Ĉinio lastatempe komencis investi peze en [[Afriko|afrikaj]] landoj, sopiras je komerco kaj ambaŭpartia kunlaboro. Estas la vido de iuj, ke la investo de Ĉinio en Afriko faros plibona ol jardekoj de internacia monhelpo fariĝas por la kontinento. === Socipolitiko kaj Homrajtoj === Cenzuro de politika parolado kaj informoj, special en interreto, uziĝas rutine por mutigi kritikon de la Komunista Partio. La registaro subpremas [[manifestacio]]j de organizaĵoj kaj kredaro ke ĝi konsideras potencialan minacon de "socia stabileco", kiel okazis dum la [[Protestoj sur placo Tian An Men|Tjan’anmen-placo masakro]] de 1989. La Partio havas nekompleta sukceso en rego de informoj: la tre fortaj rego super amaskomunikiloj facas tre fortaj merkataj konkurso, ĉiam pli edukada civitanaro, kaj kultura ŝanĝoj kiuj faras Ĉinio pli malfermita, precipe sur ekologiaj aferoj. Tamen, provoj ankoraŭ fariĝis de la Ĉina registaro regi la haveblan informojn de ekstere mondo, ke renkontiĝis de la popolamaso. Ĉina civitano [[Liu Xiaobo]] premiiĝi la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] en 2010 por lia laboro en la subtera rezisto de [[homrajtoj|homrajtfitraktoj]] en Ĉinio, sed kiel politika kaptito en Ĉinio, li ne povis vojaĝi [[Norvegio]]n ricevi la premion. Multaj landoj daŭras kondamni la homrajtfitraktojn de Ĉinio. == Ekonomio == [[Dosiero:Shanghai skyscrapers 5166285.jpg|eta|maldekstre|Ŝanhaja Financa Centro, Turo Ĝin Mao kaj Turo Lujiazui.]] La Popola Respubliko Ĉinio nuntempe konsistigas la duan plej grandan ekonomion en la mondo laŭ [[malneta enlanda produkto]], post [[Usono]]. {{Ĉefartikolo|Usona-Ĉinia komercmilito}} De sia establo en 1949 ĝis 1978, Ĉinio estis [[Sovet]]-stila socialisma planekonomio. Mao Zedong klopodis puŝi la landon al pli granda industriiĝo en la katastrofa [[Saltego Antaŭen]] kaj rezistis ĉian kapitalisman influon. Tamen, la posteulo de Mao, [[Deng Xiaoping]], komencis reformi la ekonomion al kapitalisma direkto. Deng plibonigis interlandajn rilatojn kun Usono kaj ekde [[1978]] proponis la modelon de merkata socialismo. La programo de Deng konsistis el "kvar modernigoj", en la fakoj de terkulturo; industrio; scienco kaj teknologio; militistaro. Sub lia regado oni transdonis kultivejojn al kultivistoj laŭ dekjaraj kontraktoj, malplifortigis la registaran kontrolon pri prezoj, kuraĝigis la naskon de novaj entreprenoj kaj logis eksterlandan investon en la lando. Ekde tiam, la ĉinia ekonomio rapidege disvolviĝis, interalie danke al la kreo de [[Specialaj Ekonomiaj Zonoj (Ĉinio)|Specialaj Ekonomiaj Zonoj]] kiuj instigis eksterlandan investon. La rimarkinda ekonomia disvolviĝo de Ĉinio dum la lastaj tri jardekoj ĉefe ŝuldiĝas al la abunda kaj malmultekosta laborforto havebla en la lando, kiu altiris entreprenojn el okcidento kaj Japanio. Danke al tio, en [[2009]] nur 10% da ĉinoj ricevis malpli ol unu dolaron tage, dum en [[1978]] la sama procentaĵo estis 64%. Estas menciinde, ke la ekonomia disvolviĝo ĉefe okazas en la sudorientaj industriaj regionoj, dum kreskas la divido rilate al la malpli riĉaj nordaj kaj orientaj regionoj. Ĉinaj kompanioj, ĉefe grandaj ŝtataj konzernoj, disvolvas ekonomian aktivadon tra la mondo, speciale kadre de la iniciato "Unu zono, unu vojo", deklarita en [[2013]]. Tamen en pluraj landoj tio kaŭzis sociajn kaj politikajn streĉiĝojn, kiuj estigis manifestaciojn kontraŭ la "ĉina ekspancio", foje kun apliko de perforto kontraŭ la ĉinaj entreprenoj kaj laboristoj. En 2019 tiaj [[:n:Protestoj en Kazaĥio – kontraŭ la ĉinoj kaj por demokratio|protestoj kaj incidentoj]] okazis en [[Kazaĥio]] kaj [[Kirgizio]]. La [[Ĉina Tut-Landa Sindikata Federacio]] (akronime ĈTLSF; tradicie ĉine 中華全國總工會; simpligite ĉine 中华全国总工会; Pinjine Zhōnghuá Quánguó Zǒng Gōnghuì) estas la centra sindikata organizo kaj la nacia sindikata centro de la Popola Respubliko de Ĉinio. Ĝi estas la plej granda sindikato en la mondo kun 302 milionoj da membroj en 1 713 000 primaraj sindikataj organizoj. La [[Amikeca vendejo|Amikecaj vendejoj]] (友谊商店：Yǒuyì Shāngdiàn) en Ĉinio estis ŝtataj butikoj establitaj en la [[1950-aj jaroj]] por servi eksterlandanojn, diplomatojn kaj oficialulojn. Ili vendis importitajn varojn kaj altkvalitajn ĉinajn metiartaĵojn, akcepteblaj nur per fremdvalutaj kuponoj. Post la nuligo de tiuj kuponoj en la [[1990-aj jaroj]], multaj vendejoj fermiĝis, sed kelkaj restas en [[Pekino]], [[Ŝanhajo]] kaj [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]]. == Transporto == [[File:China banner High-speed rail in China.jpg|775px]] == Kulturo == {{Ĉefartikolo|Ĉina mitologio|Tradicia ĉina religio}} Ĉinio havas longan, eminentan kulturan historion. Tamen, dum la epoko de la [[Kultura Revolucio]], la tiama komunista reĝimo provis ruinigi tradician kulturon, rigardatan kiel kontraŭprogresa, pere de reĝimo de teroro. Ekde tiam, la ĉina registaro havas akceptitan tradician kulturon, kaj estas vigla reviviĝo. Grava artefaktoj de ĉina kulturo estas [[kaligrafio]], [[pentraĵo]], [[Dramo en Ĉinio|dramo]], [[popoldanco]], [[lignoprilaboro]], [[batalarto]]j (kiel [[Kungfuo]]), [[teksaĵo|teksaĵaj]] artoj kaj tradicia [[Ĉina kuirarto|kuirarto]]; fakte la plej trovata aktiveco de ĉinoj eksterlande estas plej ofte [[komerco]] kaj [[restoracio]]j.<ref>[https://www.todamateria.com.br/cultura-chinesa/ ĉinio kulturo] (02-04-2023)</ref> === Arto === {{Ĉefartikolo|Ĉina arto}} '''Ĉina arto''' estas [[Vidaj artoj|vidarto]] kiu, ĉu antikva aŭ moderna, originiĝis en aŭ estas praktikata en [[Ĉina Popola Respubliko|Ĉinio]] aŭ de ĉinaj [[artisto]]j. La Ĉina arto ankaŭ en la [[Tajvano|Respubliko Ĉinio]] ([[Tajvano]]) kaj tiu de [[transmaraj ĉinoj]] povas esti konsiderata parto de Ĉina arto se ĝi bazas sur la Ĉinaj heredo kaj [[Ĉina kulturo|kulturo]]. Komenca "[[ŝtonepoko|ŝtonepoa]] arto" datas el la jaroj 10,000 a.K., ĉefe konsistanta el simpla [[ceramiko]] kaj skulptaĵoj. Post tiu komenca periodo de Ĉina arto, same kiel ĉe la Ĉina historio, ĝi estas tipe klasita laŭ la sukcedo de reganta [[dinastio]]j de [[Ĉina imperiestro|Ĉinaj imperiestroj]], plej el kiuj daŭris kelkajn centojn da jaroj. === Kuirarto === {{Ĉefartikolo|Ĉina kuirarto}} [[Dosiero:Chinese meal.jpg|eta|220ra|dekstra|Aro da tipaj pladoj de la ĉina kuirarto en la provinco [[Suzhou]], [[Jiangsu]], kun ujoj el [[rizo]], [[salikoko]]j, [[melongeno]], kaj [[tofuo]] fermentita, legomoj, anaso kaj centra telerego kun viando kaj bambuo.]] Ĉinio havas unu el la plej riĉaj kulinaraj heredaĵoj de la mondo. Solida Ĉina manĝaĵo estas manĝata per [[manĝbastoneto]]j, kaj likva per vasta, platfunda [[kulero]] (kutime el ceramiko). Ĉinoj konsideras la ĉeesto de tranĉilo sur la tablo kiel barbareco, tial la plejmulto de la manĝaĵoj estas preparitaj en malgrandaj pecoj, preta por tuja preno kaj manĝado. Malsimile al okcidentaj [[manĝaĵo]]j kie vianda proteino estas la ĉefa elemento de la manĝo, fonto de [[karbonhidrato]]j ([[rizo]], [[nudelo]]j aŭ [[moĉio]]j) plejofte estas la ĉefa ingredienco de ĉina manĝo. Eble paradoksa, dum formala ĉina bankedo oni tute ne rajtas surtabligi rizon. === Luktartoj === {{Ĉefartikolo|Ĉinaj luktartoj}} '''Ĉinaj luktartoj''', kiuj estas nomataj [[kung fu]] ([[Ĉina]]: 功夫; [[Hanyu Pinyin|pinjine]]: ''gong fu'') aŭ ''ŭu ŝu'' (武術), estas nombro de [[luktarto|luktostiloj]] kiuj disvolviĝis laŭlonge de jarcentoj en Ĉinio. Tiuj luktostiloj estas ofte klasitaj laŭ komunaj trajtoj, identigitaj kiel "familioj" (家; jiā), "sektoj" (派; pài) aŭ "skoloj" (門; mén) de luktartoj. Ekzemploj de tiaj trajtoj estas fizikaj ekzercoj kiuj inkludasn bestimitadon, aŭ trejnmetodoj inspiritaj de [[Ĉina filozofio|ĉinaj filozofioj]], [[religio]]j kaj [[legendo]]j. == Esperanto en Ĉinio == {{Ĉefartikolo|Esperanto-movado en Ĉinio}} La ĉina Esperanto-movado estas bunta kaj plurfaceta. [[Dosiero:UK 2004.jpg|maldekstra|150ra|eta]] Sun Mingxiao skizas en artikolo en la gazeto [[Esperanto (gazeto)|Esperanto]] la historion de la Esperanto-movado en Ĉinio antaŭ la Dua Mondmilito. Li fokusas sur la figuro de Cai Yuanpei, kiu ricevinte la entuziasmoj de ĉinaj studentoj en Eŭropo, kie ili ekkonis la lingvon kaj proponis ĝin kiel instrumento de modernigo ĉefe el maldekstraj vidpunktoj. Cai Yuanpei siavice entreprenis diversajn iniciatojn por disvastigi Esperanton ĉefe inter la medio de instruistoj kaj partikulare kiel ministro pri edukado. Ekde 1916 okazis diversaj debatoj en la esperanta komunumo rilate al la klopodoj modernigi la landon kaj partikulare la ĉinan skribmanieron per latina alfabeto, komuna al Esperanto. Ekde 1925 teruraj historiaj okazaĵoj kondukis al la forgeso de la esperanta neŭtraleco kaj multaj esperantistoj aliĝis al [[SAT]] kaj poste al diversaj komunismaj instancoj, dum la movado etendiĝis el Pekino al [[Ŝanhajo]].<ref>Sun Mingxiao, La ĉina Esperanto-Movado antaŭ la Dua Mondmilito, [[Esperanto (gazeto)|Esperanto]], 1358(6) Junio 2021, pp. 126-127.</ref> En 1920-aj jaroj Esperanto estis propagandita en [[Ŝanhajo]], tiama grava centro por laboristoj kaj [[laborista movado]]. La 29-an de Februaro 1920 la ruso Vadim A. Stopani prelegis tie pri Esperanto, la situacio de laboristoj kaj [[komunismo]] kiel rimedo. Sekve al propagando, oni instruis laboristojn en Esperanto Lernejo Xinhua. En Junio 1920 ankaŭ Zhang Moĉi reveninta el Japanio prelegis pri Esperanto. En tiu epoko diversaj esperantistoj suferis polican persekutadon en kiu oni arigis Esperanton kaj [[bolŝevismo]]n. Tamen plej parto de esperantistoj en tiu etoso kune sentis simpation samtempe kaj por bolŝevismo kaj por [[anarkiismo]]. Subite en Aprilo 1921 Stopani memmortigis sin, kaj ŝanhaja Esperanto socio funebris per kelkaj prelegoj. Ŝajne la tialo de la memmortigo rilatis al malkontento kun la subpremema evoluo de la bolŝevismo en Rusio.<ref>Li Danyang kaj Liu Jian, "Tragedio de anarkia bolŝevisto", tradukita de Chielismo Wang Tianyi, [[Sennacieca Revuo]], (1385-1386), 2020, pp. 5-11.</ref> Nuntempe ([[nun en 2012|en 2012]]) eldoniĝas esperantlingve la du informretejoj [http://www.espero.com.cn/ Espero], posteulo de la papera revuo ''[[El Popola Ĉinio]]'', kaj la oficiala ŝtata informilo [http://esperanto.china.org.cn/ China.org.cn], havebla en aliaj ok lingvoj. Ĉi-lasta ankaŭ ofertas televidajn raportojn en Esperanto. El Pekino cetere disaŭdiĝas [[Ĉina Radio Internacia]] (http://esperanto.cri.cn/). La [[Universala Kongreso de Esperanto]] mem okazis dufoje en Ĉinio, en [[1986]] kaj en [[2004]], ambaŭfoje en la ĉefurbo [[Pekino]]. En la jaro 1986 la kongresanaro nombris 2482, dum en la jaro 2004 la kongreson partoprenis 2031 esperantistoj. == Literaturo == ''Enciklopedieto de Ĉinio'', kompilis LI Qiang kaj Zhang Meizhi, tradukis FAN Yizu, Pekino: Ĉina Esperanto-Eldonejo,1994. La libro konigas la ĉinajn [[historio]]n, [[geografio]]n, [[kulturo]]n, [[pentrarto]]n, [[metiarto]]n, [[literaturo]]n, [[turismo]]n, [[Esperanto-movado]]n kaj aliajn. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj |s=Kategorio:Ĉinio |ReVo=cxini}} === Pri historio === * [[Historio de Ĉinio]] * [[Chiang Kai-ŝek]] * [[Ĉina naciismo]] * [[Mao Zedong]] === Pri geografio === * [[Listo de urboj de Ĉinio]] * [[Administra divido de Ĉinio]] * [[Tibeto]] * [[Ĝungario]] === Pri loĝantaro === * [[Etnoj en Ĉinio]] === Pri politiko === * [[Ĉina revo]] * [[Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Popola Liberiga Armeo]] * [[Popola komunumo]] === Pri ekonomio === * [[Specialaj Ekonomiaj Zonoj (Ĉinio)]] === Pri kulturo === * [[Dramo en Ĉinio]] * [[Ĉina kuirarto]] * [[Ĉina sesdekjara ciklo]] === Pri Esperanto === * [[El Popola Ĉinio]] * [[Ĉina Radio Internacia]] * [[Tra la mondo]] * [[Listo de ĉinaj esperantistoj]] == Notoj == <references group="nb"/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{eo}} [https://stanobelov.blogspot.com/p/cinio.html Artikoloj pri Ĉinio] * {{en}} [http://www.chinareport.com.cn/18s/01/index.htm Koncize pri Ĉinio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070403202747/http://www.chinareport.com.cn/18s/01/index.htm |date=2007-04-03 }} * ''Ĉinio, Koreio, Japanio. Landoj similaj sed diferenca<u>j</u>''. [[Petr Chrdle]]. [[Dobřichovice]]: [[KAVA-PECH]], 2022. 241p. 24&nbsp;cm. Bind. Kolorilus. {{ISBN|97880883 26243}}. Vojaĝimpresoj kaj opinioj, plektitaj kun informoj pri la historioj kaj kulturoj de la tri landoj. * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ Ĉinio] en [[Monda faktolibro de CIA]] {{ŜOK}} {{G20-Ŝtatoj}} {{Ŝtatoj en Azio}} [[File:China Banner 1.JPG|775px]] {{Bibliotekoj}} {{Havenda artikolo|Ĉinio}} {{Leginda|jaro=2022 |monato=1 |tago=9}} [[Kategorio:Ĉinio| ]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1949]] hu0elxywye042wyng0zoarhxl0xt8rl 0 141543 9350987 7291435 2026-04-11T07:57:04Z RG72 11847 /* Eksteraj ligiloj */ 9350987 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Gypsum - Sieroszowice mine, Lubin, Lower Silesia, Poland.jpg|eta|Gipsoŝtono]] '''Gipsoŝtono''' estas [[mineralo]] konsistanta el hidrata [[sulfato]] de [[kalko]]; formulo: CaSO₄·2(H₂O), ĝi estas [[evaporito|evaporita]] ŝtonspeco. [[Alabastro]] estas speciala tipo de gipsoŝtono, kiun oni uzas en arto kaj por fari [[juvelo]]jn kaj luksajn objektojn. Laŭ [[Francisko Azorín]] ĝi estas ''Duon diafana kalka aŭ gipsa ŝtono, similanta marmoron, uzata por artaj objektoj''.<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo kaj metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 9.</ref> Tiusence ĝi estas uzata ĉefe por [[skulptaĵo]]j, valoraĵoj (vazoj), kaj [[fenestro]]j (ĉar ĝi permesas lumpasadon kvankam ne totalan travideblon) ekzemple de preĝejoj, katedraloj ktp. == Vidu ankaŭ == * [[Alabastro]] * [[Gipso]] == Bildaro == <gallery> Dosiero:Roses des Sables Tunisie.jpg|<center>[[Sabla rozo|Dezertorozo]] je 47 cm longa, Tunizio Dosiero:Gypsum Australia.jpg|<center>Gipso de Novsudkimrujo, Aŭstralio Dosiero:Kombination orthodiagonales Pinakoid - Hemitropie -Gips.png|<center>Kristalo de gipso Dosiero:Gypse Caresse.jpg|<center>Kristalo de selenito </gallery> {{-}} == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Gypsum}} * [http://www.sylviespielmann.com/Esperanto/eo_index_frames.htm (E-o) pri gipsŝtona minejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928181430/http://www.sylviespielmann.com/Esperanto/eo_index_frames.htm |date=2007-09-28 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kalciaj kombinaĵoj]] [[Kategorio:Sulfataj mineraloj]] [[Kategorio:Lumineskaj mineraloj]] [[Kategorio:Monoklinaj mineraloj]] [[Kategorio:Industriaj mineraloj]] [[Kategorio:Gemoj]] [[Kategorio:Sedimentaj rokoj]] [[Kategorio:Alkemiaj substancoj]] [[Kategorio:Evaporito]] [[Kategorio:Alabastro]] 8i5j7986hd80o75jxlme0do35lrr2sj 0 141861 9351083 8947099 2026-04-11T10:37:38Z ~2026-22334-13 255045 9351083 wikitext text/x-wiki {{Informkesto finnlanda komunumo |nomo = Saltvik |Blazono = [[Dosiero:Saltvik.vaakuna.svg|100ra|Blazono de Saltvik]] |Situo = [[Dosiero:Location of Saltvik in Finland.png|140ra|Saltvik sur la mapo de Finnlando]] |fondojaro = |gubernio = Alando |provinco = Alando |areo = 152,2 |loĝantaro = 1.739 |finnlingvaj = 3,3% |svedlingvaj = 95,6%% |www-adreso = http://www.saltvik.aland.fi |retejo-nomo = www.saltvik.aland.fi | zomo = 8 }} '''Saltvik''' estas [[komunumoj (Finnlando)|komunumo]] en [[Alando]], aŭtonoma provinco de [[Finnlando]]. Ĝi situas sur la insulo [[Kontinenta Alando]] ({{lang-sv|Fasta Åland}}, {{lang-fi|Manner-Ahvenanmaa}} aŭ ''Ahvenanmanner''), la plej granda insulo de la [[Alando|Alanda insularo]] kaj la plej granda mara insulo de [[Finnlando]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]]. == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{sv}}) <br/> [[Dosiero:Saltvik Church.jpg|maldekstra|eta|280ra|{{centre|la luterana kirko de Saltvik}}]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|geografio}} [[Kategorio:Komunumoj de Alando]] qv1xfmvc57b1zkp4fo1gbwq4l2y2tvw 9351086 9351083 2026-04-11T10:39:20Z ~2026-22334-13 255045 9351086 wikitext text/x-wiki {{Informkesto finnlanda komunumo |nomo = Saltvik |Blazono = [[Dosiero:Saltvik.vaakuna.svg|100ra|Blazono de Saltvik]] |Situo = [[Dosiero:Location of Saltvik in Finland.png|140ra|Saltvik sur la mapo de Finnlando]] |fondojaro = |gubernio = Alando |provinco = Alando |areo = 152,2 |loĝantaro = 1.739 |finnlingvaj = 3,3% |svedlingvaj = 95,6%% |www-adreso = http://www.saltvik.aland.fi |retejo-nomo = www.saltvik.aland.fi | zomo = 8 }} '''Saltvik''' estas [[komunumoj (Finnlando)|komunumo]] en [[Alando]], aŭtonoma provinco de [[Finnlando]]. Ĝi situas sur la insulo [[Kontinenta Alando]] ({{lang-sv|Fasta Åland}}, {{lang-fi|Manner-Ahvenanmaa}} aŭ ''Ahvenanmanner''), la plej granda insulo de la [[Alando|Alanda insularo]] kaj la plej granda mara insulo de [[Finnlando]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- En Saltvik situas ankaux la plej alta loko de Alando, [[Orrdalsklint]]. == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{sv}}) <br/> [[Dosiero:Saltvik Church.jpg|maldekstra|eta|280ra|{{centre|la luterana kirko de Saltvik}}]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|geografio}} [[Kategorio:Komunumoj de Alando]] 7xjp8pjiiztcbjcqugv55c5r2oo09t3 0 148820 9350834 9304215 2026-04-10T18:07:44Z Sj1mor 12103 9350834 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto | honora titolo = | ofico = [[Ĉefministro de Barato]] | nomo = Jawaharlal Nehru<br />जवाहरलाल नेहरू | dosiero = <!--Jawaharlal Nehru, 1947.jpg--> | grandeco de dosiero =210px | priskribo = Jawaharlal Nehru en la jaro 1947 | vico = 1-a | ofico = [[Ĉefministro de Barato]] | de = [[15-a de aŭgusto]] [[1947]] | ĝis = [[27-a de majo]] [[1964]] | prezidento = [[Rajendra Prasad]] kaj [[Sarvepalli Radhakrishnan]] | antaŭulo = ''pozicio kreita'' | sekvanto = [[Gulzarilal Nanda]] | vico2 = 1-a | ofico2 = [[Ministro pri eksteraj aferoj]] | de2 = [[15-a de aŭgusto]] [[1947]] | ĝis2 = [[27-a de majo]] [[1964]] | antaŭulo2 = ''pozicio kreita'' | sekvanto2 = [[Gulzarilal Nanda]] | ofico3 = [[Ministro de Financoj (Barato)|Ministro de Financoj de Barato]] | de3 = [[8-a de oktobro]] [[1958]] | ĝis3 = [[17-a de novembro]] [[1959]] | antaŭulo3 = [[T. T. Krishnamachari]] | sekvanto3 = [[Morarji Desai]] | dato de naskiĝo = [[14-an de novembro]] [[1889]] | loko de naskiĝo = [[Allahabad]], [[Unuiĝintaj Provincoj de Agra kaj Oudh|Unuiĝintaj Provincoj]], [[Brita Hindio]] | dato de morto = [[27-an de majo]] [[1964]] | loko de morto = [[Nov-Delhio]], [[Barato]] | nacieco = [[baratanoj|baratano]] | edzo/ino = [[Kamala Nehru]] | partio = | rilatoj = | infanoj = [[Indira Gandhi]] | sidejo = | alma_mater = | okupo = [[Ĉefministro de Barato]] | profesio = | religio = [[Agnostikismo|Agnostikulo]] aŭ [[Ateismo|ateisto]] | subskribo = | ttt-paĝo = | notoj = }} '''Jawaharlal Nehru''' {{prononco|Ĝavaharlal' Neru}}, {{lang-hi|जवाहरलाल नेहरू}} (naskiĝis la [[14-an de novembro]] [[1889]] en [[Alahabado]], mortis la [[27-an de majo]] [[1964]]), estis la unua [[ĉefministroj de Barato|ĉefministro de la sendependa]] [[Barato]]. Li estis centra figuro en politiko de Barato dum multe de la [[20-a jarcento]]. Li regis en Barato el ties establo kiel sendependa lando en 1947 ĝis sia morto en posteno en 1964. Nehru estas konsiderata la arkitekto de moderna barata naci-ŝtato: suvereno, socialisto, nereligiulo, kaj demokrata respublikano. Antaŭ la sendependeco li estis gvidanto en la [[Barata Nacia Kongreso]] kaj fariĝis vera famulo okaze de la lukto por [[Barato|barata]] [[sendependeco]], ankaŭ pro sia amikeco kun la [[Mahatmo Gandhio]]. Li estis la unua barata [[ĉefministro]] de la [[15-a de aŭgusto]] [[1947]] ĝis la [[27-a de majo]] [[1964]]. Ofte nomita '''''[[pandito|Pandit']]''''' (klerulo), Nehru estis verkisto kaj [[diletanto|diletanta]] [[historiisto]]. La filo de [[Motilal Nehru]], eminenta [[advokato]] kaj [[Naciismo|naciisma]] [[ŝtatisto]], Nehru estis diplomiĝinto de [[Trinity College (Kembriĝo)|Trinity College]] kaj de la ''Inner Temple'', kie li trejnis por esti apelaciadvokato. Post lia reveno al Hindio, li enskribiĝis ĉe la Allahabad Kasacia Kortumo, kaj prenis intereson pri nacia [[politiko]], kio poste anstataŭigis lian advokatecon. Aktiva naciisto ekde liaj dekaĝulaj jaroj, Nehru iĝis altiĝanta figuro en hinda politiko dum la renversiĝoj de la [[1910-aj jaroj]]. Li iĝis la eminenta gvidanto de la maldekstremaj frakcioj de la [[Barata Nacia Kongreso]] dum la [[1920-aj jaroj]], kaj poste de la tuta Kongreso, kun la silenta aprobo de lia mentoro, Gandhi. Kiel Kongresa Prezidento en 1929, Nehru postulis kompletan sendependecon de la [[Brita Hindio]] kaj iniciatis la decidan ŝanĝon de la Kongreso direkte al la maldekstro. Nehru kaj la Kongreso dominis hindan politikon dum la [[1930-aj jaroj]] kiel la lando proponita direkte al sendependeco. Lia ideo de laika naciŝtato estis ŝajne konfirmita kiam la Kongreso, sub lia gvidado, balais en la 1937-datitaj provincaj elektoj kaj formis la registaron en pluraj provincoj; aliflanke, la separista Muslima Ligo fartis multe pli malbona. Sed tiuj atingoj estis grave endanĝerigitaj en la sekvo de la Kvita Hindia Movado en [[1942]], kiu vidis la britojn efike dispremi la Kongreson kiel politika organizo. Nehru, kiu kontraŭvole atentis la postulon de Gandhi de tuja sendependeco, ĉar li deziris apogi la Aliancitan militinveston dum la [[Dua Mondmilito]], venis for el longeca prizontempo al multe ŝanĝita politika pejzaĝo. La Islama Ligo sub lia maljuna Kongreso-kolego kaj nun ''bête noire'', [[Muhammad Ali Jinnah]], dominis islaman politikon en Hindio. Intertraktadoj inter Nehru kaj Jinnah por potencdividado malsukcesis kaj kolapsis al la sendependeco kaj sanga [[Dispartigo de Hindio|disigo de Hindio]] en [[1947]]. Nehru estis elektita fare de la Kongreso kiel la unua ĉefministro de tiel sendependa Hindio, kvankam la demando de gvidado estis solvita same malproksime reen kiel 1941, kiam Gandhi agnoskis Nehru kiel sia politika heredanto kaj posteulo. Kiel ĉefministro, Nehru komencis realigi sian vizion de Hindio. La [[Konstitucio de Barato]] estis realigita en [[1950]], post kio li komencis ambician programon de ekonomiaj, sociaj kaj politikaj reformoj. Ĉefe, li vidis la transiron de Barato de [[monarkio]] ĝis [[respubliko]], nutrante pluralan, plurpartian demokration. En ekstera politiko, Nehru prenis ĉefrolon en [[Movado de Nealiancitaj Landoj|nealiancitismo]] projekciante Baraton kiel regiona hegemonio en [[Sudazio]]. Sub la gvidado de Nehru, la Kongreso aperis kiel ĉienhava partio, dominante nacian kaj ŝtatnivelan politikon kaj venkante en sinsekvaj elektoj en [[1951]], [[1957]], kaj [[1962]]. Li restis populara ĉe la homoj de Barato malgraŭ politikaj problemoj en siaj lastaj jaroj kaj fiasko de gvidado dum la [[Ĉin-barata Milito]] de [[1962]]. Nehru estis unu el la gvidantoj de la [[Movado de Nealiancitaj Landoj]]. == Biografio == ===Ekkariero (1889–1912)=== Jawaharlal naskiĝis je la [[14-a de novembro]] [[1889]] en [[Alahabado]], [[Brita Hindio]], kaj estis filo de [[Motilal Nehru]], riĉa advokato de la komunumo de [[Kaŝmiraj Panditoj]],<ref name="Moraes, 2008">Moraes, 2008.</ref> kaj grava gvidanto de la sendependista movado en [[Hindio]], fakte dufoje prezidanto de la [[Barata Nacia Kongreso]] dum la epoko de la lukto por la Barata Sendependiĝo. Lia patrino, Swaruprani Thussu (1868–1938), devena el tre konata Kaŝmir-brahmina familio setlis en [[Lahore]],<ref>Zakaria, Rafiq ''A Study of Nehru'' (studo pri Nehru), eldonejo ''Times of India Press'', 1960, paĝo 22</ref> estis la dua edzino de Motilal, ĉar la unua estis mortinta pro filnasko. Jawaharlal estis la plej aĝa el tri fratoj, el kiuj du fratinoj.<ref name="Moraes, 2008"/> La plej aĝa fratino, [[Vijaya Lakshmi Pandit|Vijaya Lakshmi]], poste iĝis la unua virino prezidanto de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]].<ref>Bonnie G. Smith; ''The Oxford Encyclopedia of Women in World History'' (La Oksforda Enciklopedio de Virinoj en Monda Historio ), eldonejo ''[[Oxford University Press]]'', 2008. ISBN 978-0195148909. paĝoj 406–407.</ref> La plej juna fratino, nome [[Krishna Hutheesing]], iĝis fama verkisto kaj aŭtoris kelkajn librojn pri sia frato. [[Dosiero:Jawaharlal Nehru as a young child with his parents.png|eta|maldekstre|175px|La familio Nehru ĉ. 1890-aj jaroj.]] Nehru priskribis sian infanaĝon kiel "sirma kaj senproblema." Li kreskiĝis en etoso privilegia de riĉaj hejmoj inklude grandan palacan bienon nome Anand Bhawan. Lia patro edukis lin hejme per privataj respondeculoj.<ref>Moraes, 2008, paĝo 22.</ref> Sub influo de tutoro, Ferdinand T. Brooks, Nehru ekinteresiĝis en scienco kaj [[teozofio]].<ref name="OPM">Om Prakash Misra; ''Economic Thought of Gandhi and Nehru: A Comparative Analysis'' (Ekonomia Penso de Gandhi kaj Nehru: Kompara Analizo ). M.D. Publications. 1995. ISBN 978-8185880716. paĝoj 49–65.</ref> Nehru sekve iniciiĝis en [[teozofia societo]] 13-jaraĝa fare de familiamikino [[Annie Besant]]. Tamen, lia intereso en [[teozofio]] ne daŭris kaj li lasis la societon tuj post Brooks jam ne plu estis lia tutoro.<ref>Moraes, 2008. p. 23.</ref> Nehru verkis: "dum preskaŭ tri jaroj [Brooks] estis kun me kaj multmaniere li ege influis min."<ref name="OPM"/> La teozofiaj interesoj de Nehru kondukis lin al la studo de [[sanktaj libroj]] el [[Budhismo]] kaj [[Hinduismo]].<ref name="BRN">Bal Ram Nanda; ''The Nehrus'' (La Nehru-oj), eldonejo ''[[Oxford University Press]]''. 1962. ISBN 978-0195693430. pg 65.</ref> Laŭ [[Bal Ram Nanda|B.R. Nanda]], tiuj sanktaj libroj estis la "unua enkonduko [de Nehru] al la religia kaj kultura heredo de [Hindio]....[ili] havigis al Nehru la komencan elanon por [lia] longa intelekta vojo kiu finis... en lia verko ''[[Malkovro de Barato]]''."<ref name="BRN"/> Nehru iĝis arda naciisto dum sia junaĝo. La [[Bura Milito]] kaj la [[Rus-Japana Milito]] intensigis sian sentaron. Pri tiu lasta li verkis, "[La] Japanaj venkoj kortuŝis mian entuziasmon... Naciismaj ideoj plenigis mian menson... Mi sopiris por hindia kaj azia liberecoj el la sklaveco fare de Eŭropo."<ref name="OPM"/> Poste kiam Nehru estis komencinta sian institucian lernadon en 1905 ĉe [[Lernejo Harrow|Harrow]], gravega lernejo en Anglio, li estis ege influita de verkoj de [[George Macaulay Trevelyan|G.M. Trevelyan]] pri [[Giuseppe Garibaldi|Garibaldi]], kiujn li estis ricevinta kiel premioj pro sia akademia merito.<ref>Moraes, 2008. p. 36.</ref> Nehru vidis Garibaldi kiel revolucian heroon. Li verkis: "Vizioj de similaj faroj en Hindio venis antaŭe, de [mia] kuraĝa lukto por la libereco [de Hindio] kaj en mia menso Hindio kaj Italio iĝis strange kunmiksitaj."<ref name="OPM"/> [[Dosiero:Nehru at Harrow.png|eta|dekstre|175px|Nehru vestanta uniformon ĉe Lernejo Harrow en Anglio.]] Jawaharlal studis [[juro]]n en la [[Universitato de Kembriĝo]]. Nehru iris al [[Trinity College (Kembriĝo)|Trinity College]], [[Universitato de Kembriĝo|Kembriĝo]] en oktobro 1907 kaj gradiĝis per honora gradiĝo en [[natura scienco]] en 1910.<ref>Moraes, 2008. p. 43.</ref> Dum tiu periodo, Nehru studis ankaŭ [[politiko]]n, [[ekonomiko]]n, [[historio]]n kaj [[literaturo]]n neregulare. Verkoj de [[George Bernard Shaw|Bernard Shaw]], [[Herbert George Wells|H.G Wells]], [[John Maynard Keynes|J.M. Keynes]], [[Bertrand Russell]], [[Goldsworthy Lowes Dickinson|Lowes Dickinson]] kaj [[Meredith Townsend]] estis bazo por multo de lia politika kaj ekonomika pensaro.<ref name="OPM"/> Post kompletigi sian gradigon en 1910, Nehru iris al Londono kaj restis tie du jarojn por juraj studoj ĉe la Urba Jurlernejo (''Inner Temple'').<ref name="Moraes, 2008. p. 47">Moraes, 2008. p. 47.</ref> Dum tiu tempo, li plustudis la fakulojn de la [[Fabia Societo]] kiaj [[Beatrice Webb]].<ref name="OPM"/> Nehru pasis sian advokat-ekzamenon en 1912 kaj estis akceptita ĉe la advokat.<ref name="Moraes, 2008. p. 47"/> [[Dosiero:Nehru barrister.png|eta|175px|maldekstre|Nehru ĉe Allahabada Tribunalo.]] Post reveni al Hindio en aŭgusto 1912, Nehru engaĝiĝis per si mem kiel advokato ĉe Allahabada Tribunalo kaj klopodis labori kiel proces-advokato. Sed, male al sia patro, li havis nur neregulan intereson en sia profesio kaj emis nek al la jur-praktiko nek al kompanado de advokataj kolegoj. Nehru verkis: "Definitive la atmosferon ne estis intelekte stimuliga kaj sento de sengusta vivo kreskis ĉe mi.<ref name="OPM"/> Lia engaĝiĝo en naciisma politiko iĝis laŭgrade anstataŭo de la jura praktiko en la venontaj jaroj.<ref name="OPM"/> ==Naciisma Movado (1912–38)== Post sia reveno en Hindion li engaĝis sin en la politika lukto. Li amikiĝis kun [[Mahatma Gandhi]], kaj estis baldaŭ konsiderata ties politika heredanto. En [[1929]] li estis nomumita prezidanto de la Naciisma Partio, kaj poste denove en 1936, 1937, kaj fine en 1946. === Britio kaj reveno al Hindio: 1912–1913 === Nehru estis disvolviginta intereson en politiko de Hindio dum sia epoko en Britio kiel studento kaj proces-advokato.{{sfn|Moraes|2007|p=37}} Monatojn post sia reveno al Hindio en 1912, Nehru ĉeestis ĉiujaran sesion de la Hindia Nacia Kongreso en [[Patna]].{{sfn|Ghose|1993|p=25}} La Kongreso en 1912 estis la partio de moderuloj kaj de elitoj,{{sfn|Ghose|1993|p=25}} kaj li estis iom konfuzita pro tio kion li vidis kiel "tre multe anglalingva afero de la [[supra klaso]]".{{sfn|Moraes|2007|p=49}} Nehru dubis pri la efektiveco de la Kongreso sed akceptis labori por la partio helpe al la [[Satyagraha|movado por hindiaj civilaj rajtoj]] estrita de [[Mahatma Gandhi]] en Sudafriko,{{sfn|Moraes|2007|p=50}} kolektante fondusojn por la movado en 1913.{{sfn|Ghose|1993|p=25}} Poste, li kampanjis kontraŭ [[Nepagita servisteco|nepagita laboro]] kaj aliaj tiaj diskriminacioj suferitaj de hindianoj en la [[Brita Imperio|britaj kolonioj]].<ref name="auto">En la membiografio de Jawaharlal Nehru, ''An Autobiography'' (1936) p. 33.</ref> === Unua Mondmilito: 1914–1915 === Kiam eksplodis la [[Unua Mondmilito]], la simpatioj en Hindio estis dividitaj. Kvankam kleraj hindianoj "pro multo adoptis vikarian plezuron" vidante la Britiajn regantojn humiligitaj, la regantaj supraj klasoj aliflankiĝis al la [[Triopa Entento|Aliancanoj]]. Nehru konfesis, ke li vidis la militon per kontraŭaj sentoj. Kiel Frank Moraes skribis, "se la simpatio de [Nehru] estis kun iu lando estis kun Francio, kies kulturon li ege admiris".{{sfn|Moraes|2007|p=52}} Dum la milito, Nehru volontulis por la organizo de la "St John Ambulance" kaj laboris kiel unu el la provincaj sekretarioj en Allahabad de la organizaĵo.{{sfn|Ghose|1993|p=25}} Li ankaŭ parolis kontraŭ la porcenzuraj leĝoj aprobitaj de la Britia registaro en Hindio.{{sfn|Moraes|2007|p=53}} Nehru aperis el la militaj jaroj kiel estro kies politikaj opinioj estis konsiderataj radikalaj. Kvankam la politika diskurso tiam estis dominata de moderulo [[Gopal Kriŝna Goĥale]],{{sfn|Moraes|2007|p=50}} kiu estis dirinta, ke estas "frenezo pensi pri sendependeco,"{{sfn|Ghose|1993|p=25}} Nehru estis parolanta, "malferme pri politiko de ne-kunlaborado, pri la neceso rezigni el honoraj postenoj de la registaro kaj pri ne pluigi la vanan politikon de reprezentado".{{sfn|Ghose|1993|p=26}} Li ridindigis la Hindian Civilservon kiel subtenanto de la Britia politiko. Li notis, ke iu iam estis difininta la Hindian Civilservon, "pro kiu ni ege bedaŭrinde estas ankoraŭ suferantaj en tiu lando, kiel nek hindia, nek civila, nek servo".<ref name="ics">Nehru, Jawaharlal ''Glimpses of world history: being further letters to his daughter'' (Rimarkoj de mondhistorio: estante pliaj leteroj al lia filino , eldonejo ''Lindsay Drummond Ltd.'', 1949), paĝo 94</ref> Motilal Nehru, elstara modera estro, agnoskis la limojn de la konstitucia agitado, sed avertis al sia filo, ke ne estas alia "praktika alternativo" al tio. Nehru, tamen, estis malkontenta kun la vojo de la nacia movado. Li iĝis engaĝiĝinta kun agresemaj naciistaj estroj kiuj postulis [[memregado]]n por hindianoj.{{sfn|Moraes|2007|p=56}} La influo de moderuloj en la politiko de la Kongreso vanuiĝis post la morto de Goĥale en 1915.{{sfn|Ghose|1993|p=25}} Kontraŭ-moderulaj estroj kiel Annie Besant kaj [[Bal Gangadhar Tilak]] ekhavis oportunon alvoki por nacia movado por Memregado. Tamen, en 1915, tiu propono estis malakceptita pro la malpreteco de moderuloj aliri al tia radikala agadplano.<ref>Argov, Daniel (Junio 1964). [https://eprints.soas.ac.uk/33772/1/11010545.pdf The Ideological Differences between Moderates and Extremists in the Indian National Movement with Special Reference to Surendranath Banerjea and Lajpat Rai 1885-1919 (PDF)] (Doktoriga disertacio pri "la ideologiaj diferencoj inter moderuloj kaj ekstremistoj en la barata nacia movado kun speciala referenco al Surendranath Banerjea kaj Lajpat Rai"). University of London School of Oriental and African Studies ([[Universitato de Londono]], Lernejo de Orienta kaj Afrika Studoj). paĝo 11.</ref> === Pormemregada movado: 1916–1917 === [[Dosiero:Kamala and Jawaharlal Nehru 1916.jpg|eta|dekstre|200px|Jawaharlal kaj Kamala Nehru dum sia nupto en Delhio, 1916.]] Nehru edziĝis al [[Kamala Nehru|Kamala Kaul]] en 1916. Ilia nura filino naskiĝis unu jaron poste en 1917. Kamala naskis ankaŭ knabon en Novembro 1924, sed li vivis nur unu semajnon.<ref name="windsor">{{Cite news |url=https://news.google.com/newspapers?id=tzA_AAAAIBAJ&pg=4355,5162968&dq=kamala+nehru |title=Nehru gave up life of ease and wealth (Nehru prirezignis vivon de facileco kaj riĉaĵo)|pages=24 |date=27-a de majo 1964 |work= The Windsor Star |access-date=19-a de januaro 2013}}</ref> Besant formis ligon por la postulo de la Memregado en 1916. Tilak, liberigita el prizono, estis forminta sian propran ligon en Aprilo 1916.{{sfn|Ghose|1993|p=25}} Nehru aliĝis al ambaŭ ligoj, sed laboris ĉefe por la unua menciita.{{sfn|Moraes|2007|p=55}} Li rimarkis poste, ke "[Besant] faris tre fortn influon sur mi en mia infanaĝo &nbsp;... eĉ poste kiam mi eniris en politika vivo ŝia influo pluis."{{sfn|Moraes|2007|p=55}} Alia disvolviĝo kiu havigis radikalan ŝanĝon en la politiko de Hindio estis la hindu–islama unueco pere de la [[Laknaŭo|Laknaŭa Pakto]] en la ĉiujara kunsido de la Kongreso en Decembro 1916. La pakto estis iniciatita antaŭe en la jaro en Allahabad en kunsido de la Tuthindia Kongreskomitato, kiu estis okazinta en la rezidejo de Nehru en Anand Bhavan. Nehru bonvenigis kaj kuraĝigis la alproksimigon inter ambaŭ hindiaj komunumoj.{{sfn|Moraes|2007|p=55}} Kelkaj naciismaj estroj kuniĝis en 1916 sub la estreco de Annie Besant por paroligi postulon de [[memregado]], kaj atingi la statuson de [[Dominio]] ene de la [[Brita Imperio]] kiel estis okazanta tiam ĉe Aŭstralio, Kanado, Sudafriko, Nov-Zelando kaj Novtero. Nehru aliĝis al la movado kaj plialtiĝis ĝis iĝi sekretario de la Pormemregada Ligo de Besant.{{sfn|Moraes|2007|p=55}}<ref name="JNACA">{{Cite web |url=http://www.jnmf.in/chrono.html |title=Jawaharlal Nehru – a chronological account (Jawaharlal Nehru - kronologia raporto )|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604220450/http://www.jnmf.in/chrono.html |archive-date=4-a de junio 2012 |access-date=23-a de junio 2012|website=Jawaharlal Nehru Memorial Fund (JNMF)}}</ref> [[Dosiero:Jawaharlal Nehru and his family in 1918.jpg|eta|maldekstre|200px|Nehru en 1918 kun edzino Kamala kaj filino [[Indira Gandhi|Indira]].]] En Junio 1917, la Britia registaro arestis kaj malliberigis Besant. La Kongreso kaj aliaj hindiaj organizaĵoj minacis lanĉi protestojn se ŝi ne estas liberigita. Poste, la Britia registaro estis devigita liberigi Besant kaj fari gravajn reformojn post periodo de intensaj protestoj.<ref>Remya, K. (2017). [http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/handle/10603/208789 War in City Scape Popular Responses in Kozhikode 1914 1918] (Doktoriga Disertacio). Universitato de [[Kalikuto]], Departemento pri Historio. hdl:10603/208789.</ref> === Ne-kunlaborado: 1920–1927 === La unua grava naciisma engaĝiĝo de Nehru venis en la sekvo de la [[nekunlabora movado]] en 1920.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gLIixRjaz9sC&pg=PT47 |title=Indian National Movement & Constitutional Development (barata nacia movado kaj konstitucia evoluo)|last=Pratiyogita Darpan Editorial Board |publisher=Upkar Prakashan |pages=44 |series=Pratiyogita Darpan Extra Issue Series, Volume 12 |access-date=2a de Oktobro 2018}}</ref> Li estris la movadon en la Unuiĝintaj Provincoj (nune [[Utar-Pradeŝo]]). Nehru estis arestita pro akuzoj de kontraŭ-registaraj aktivecoj en 1921 kaj estis liberigita kelkajn monatojn poste.<ref name="auto3">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/ht-school/jawaharlal-nehru-freedom-struggle-icon-maker-of-modern-india/story-VdEiIZ6OtVV2NFtTuToL2I.html|title=Jawaharlal Nehru: Freedom struggle icon, maker of modern India (ikono pri liberbatalo, kreinto de moderna Barato )|date=2-a de decembro 2020|website=Hindustan Times}}</ref> En la kverelo kiu formiĝis en la Kongreso post la subita haltigo de Gandhi de la nekunlabora movado post la [[Ĉaŭri-ĉaŭra incidento]], Nehru restis fidela al li kaj ne aliĝis al la Sŭaraj Partio formita de lia patro Motilal Nehru kaj [[Ĉitaranĝan Das]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gLIixRjaz9sC&pg=PT47 |title=Indian National Movement & Constitutional Development (barata nacia movado kaj konstitucia evoluo)|last=Pratiyogita Darpan Editorial Board |publisher=Upkar Prakashan |series=Pratiyogita Darpan Extra Issue Series, Volume 12 |access-date=2a de Oktobro 2018}}</ref> En 1923, Nehru estis enprizonigita en Nabha, [[princlando]], kie li estis kaj vidis la lukton kiun estis farintaj la [[Sikoj]] kontraŭ la koruptaj hinduismaj Mahantoj.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20140811-parkash-singh-badal-bhupinder-singh-hooda-hsgmc-row-sikhs-804806-2014-08-01|title=Nehru went to jail for Sikhs, Hooda is playing politics with them|first1=Asit|last1=Jolly|date=1a de Aŭgusto 2014|website=[[India Today]]}}</ref><ref name="hindustantimes.com">{{Cite web|date=15a de Novembro 2014|title=Nehru's Nabha jail ordeal lost in past|url=https://www.hindustantimes.com/chandigarh/nehru-s-nabha-jail-ordeal-lost-in-past/story-EBrTBPS8u8UPMHndqThAjP.html|first1=Vishav|last1=Bharti|website=Hindustan Times}}</ref> ==== Internaciigo de la lukto por la hindia sendependigo: 1927 ==== Nehru ludis estran rolon en la disvolvigo de la internaciisma rigardo de la hindia sendependiga lukto. Li serĉis eksterlandajn aliancanojn por Hindio kaj forĝis ligojn kun movadoj por sendependeco kaj demokratio tra la tuta mondo.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=zE7VJZoHbzYC&q=Nehru+played+a+leading+role+in+the+development+of+the+internationalist+outlook+of+the+Indian+independence+struggle.&pg=PP4 | title=Jawaharlal Nehru: A Study in Ideology and Social Change| isbn=978-81-7099-071-0| last1=Dube| first1=Rajendra Prasad| year=1988|publisher=Mittal Publications}}</ref> En 1927, liaj klopodoj rezultis, kaj la Kongreso estis invitita partopreni en la kongreso de subpremataj naciecoj en Bruselo, Belgio. La kunsido estis organizita por kunordigi kaj plani komunan lukton kontraŭ [[imperiismo]]. Nehru reprezentis Hindion kaj estis elektita por la Plenumkonsilio de la Ligo kontraŭ Imperiismo kiu naskiĝis en tiu kunsido.<ref>{{Cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/45071841|jstor = 45071841|title = The Indian Nationalist Movement and the League of Nations: Prologue to the United Nations|last1 = Keenleyside|first1 = T. A.|journal = India Quarterly |year = 1983|volume = 39|issue = 3|pages = 281–298|doi = 10.1177/097492848303900303|s2cid = 150520531}}</ref> Pli kaj pli, Nehru vidis la lukton por sendependigo el [[Brita imperiismo]] kiel multnacia klopodo por la variaj kolonioj kaj dominioj de la Imperio; kelkaj el liaj asertoj pri tiu afero, tamen, estis interpretata kiel kompliceco kun la elstariĝo de [[Hitlero]] kaj kun liaj [[Fina solvo de juda demando|eksponitaj intencoj]]. Kontraŭ tiuj akuzoj, Nehru respondis:<ref>{{Cite book|last=Roland|first=Joan G.|title=The Jewish Communities of India: Identity in a Colonial Era|year=1998|publisher=Routledge|isbn=978-0-7658-0439-6|edition=Second|page=193}}</ref>{{Citaĵo|Ni havas simpation por la nacia movado de [[Araboj]] en [[Palestino]] ĉar ĝi estas direktita kontraŭ la Britia Imperiismo. Niaj simpatioj ne povas esti malfortigitaj pro la fakto ke la nacia movado koincidas kun la interesoj de Hitlero.}} === Fundamentaj Rajtoj kaj Ekonomika Politiko: 1929 === [[Dosiero:Jawaharlal Nehru and Motilal Nehru in 1929.jpg|dekstre|eta|Jawaharlal Nehru, Prezident-elektito en la sesio de Lahore de la Hindia Nacia Kongreso en 1929, kun la estonta Prezidento, nome lia patro Motilal Nehru.]] Nehru skizis la politikojn de la Kongreso kaj la estontan hindian nacion en 1929.<ref>{{Cite book|last=Maheshwari|first=Neerja|url=https://books.google.com/books?id=okUSbReaevUC&pg=PA41|title=Economic Policy of Jawaharlal Nehru|date=1997|publisher=Deep & Deep|isbn=978-81-7100-850-6|pages=41|access-date=9a de Novembro 2018}}</ref> Li deklaris, ke la celoj de la Kongreso estis la [[religia libereco]]; la [[Libero de asociiĝo|rajto formi asociigon]]; la [[Parollibereco|esprimlibereco]]; la [[egaleco antaŭ la leĝo]] por ĉiu individuo sen distingo de [[kasto]], [[raso]], [[kredo]], aŭ [[religio]]; protekto de la [[Lingvoj de Barato|regionaj lingvoj]] kaj kulturoj, defendo de la interesoj de la [[kamparano]]j kaj de la [[laboristo]]j; abolo de la netuŝebleco; enkonduko de [[voĉdonrajto]] por plenkreskuloj; impono de malpermeso de [[alkoholaĵo]]j, [[ŝtatigo]] de industrioj; [[socialismo]]; kaj la establado de [[sekulareco]] en Hindio.<ref>{{Cite book|last=Kochar|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=DuFW7RKqpt4C&pg=PA22|title=Congress and Socialism: Economic Programmes and Policies|year=1997|isbn=978-81-86565-24-7|pages=22|publisher=Anamika Publishers & Distributors}}</ref> Ĉiuj tiuj celoj formis la kernon de la rezolucio "Fundamentaj Rajtoj kaj Ekonomika Politiko" skizita de Nehru en 1929–1931 kaj ratifita en 1931 fare de la kongrespartia sesio en [[Karaĉi]] porparolita de [[Vallabhbhai Patel]].<ref name="NA2015">{{Cite book|last=BN Pandey (Editor)|url=https://books.google.com/books?id=KauwCwAAQBAJ&pg=PR7|title=The Indian Nationalist Movement 1885–1947: Select Documents|year=2015|publisher=Springer Publishing|isbn=978-1-349-86215-3|page=45}}</ref> ==== Deklaro de sendependenco ==== Nehru estis unu el la unuaj estroj kiuj postulis, ke la Kongresa Partio decidu fari kompletan kaj klaran elrompon de ĉiuj ligiloj kun la Brita Imperio. La Madrasa sesio de la Kongreso en 1927, aprobis lian rezolucion por la sendependeco spite la kritikojn fare de Gandhi. Tiam, li formis la Ligon por la Sendependecon de Hindio, premgrupo ene de la Kongreso.<ref>{{Cite book|last=Dutt|first=R.C.|url={{Google books|2WI31XdK8pkC|page=PR9|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=Socialism of Jawaharlal Nehru|date=1981|publisher=Shakti Malik, Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-128-7|location=New Delhi|pages=54–55|access-date=[[8-a de septembro]] [[2017]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://archive.org/details/patellife00rajm|title=Patel: A Life|date=[[28-a de novembro]] [[1991]]|publisher=Navajivan Publishing House|via=Internet Archive|pages=171|first=Rajmohan|last=Gandhi|author-link=Rajmohan Gandhi}}</ref> En 1928, Gandhi konsentis kun la postuloj de Nehru kaj proponis rezolucion kiu petis, ke la Britoj garantiu la statuson de Dominio por Hindio post du jaroj.<ref>{{Cite book|last=Nag|first=Kingshuk|url=https://books.google.com/books?id=duHwCgAAQBAJ&pg=PT61|title=Netaji: Living Dangerously|year=2015|isbn=978-93-84439-70-5|publisher=Paranjoy Guha Thakurta}}</ref> Se la Britoj malsukcesis trafi la limdaton, la Kongreso alvoki ĉiujn hindianojn lukti por kompleta sendependecon. Nehru estis unu el la estroj kiuj objekciis la limdaton proponitan al la Britoj — li premis Gandhi postuli tujan agadon el la Britoj. Gandhi negocadis pluan kompromison reduktante la proponitan limdaton el du jaroj ĝis unu.<ref>{{Cite web|url=http://archive.org/details/patellife00rajm|title=Patel: A Life|date=[[28-a de novembro]] [[1991]]|publisher=Navajivan Publishing House|via=Internet Archive|pages=171|first=Rajmohan|last=Gandhi}}</ref> La Britoj malakceptis la postulojn por la dominia statuso en 1929.<ref name="patel185">R. Gandhi, ''Patel: A Life'', p. 185</ref> Nehru ekkontrolis la prezidentecon de la Kongresa Partio dum la sesio de Lahore de la 29a de Decembro 1929 kaj enkondukis sukcesan rezolucion alvokanta al kompleta sendependecon.<ref name="patel185" /><ref>{{Cite web|title=Purna Swaraj: The Demand for Full Independence 26 January 1930|url=http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930-|access-date=6a de Julio 2015|publisher=indiaofthepast.org|archive-date=8a de Novembro 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181108144457/http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930-|url-status=dead|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-11-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20181108144457/http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930-|arkivdato=2018-11-08}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181108144457/http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930- |date=2018-11-08 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930- |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-11-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181108144457/http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930- |arkivdato=2018-11-08 }}</ref> Nehru skizis la deklaracion de Hindia sendependeco, kio asertis: [[Dosiero:Gandhi Nehru 1929.jpg|eta|maldekstre|Mahatma Gandhi kaj Jawaharlal Nehru en 1929.]] {{Citaĵo|Ni kredas, ke estas nemalhavebla rajto de la hindia popolo, kiel de ajna alia popolo, havi liberecon kaj ĝui la fruktojn de sia laboro kaj havi la vivnecesaĵojn, por le ili havu plenajn oportunojn por kresko. Ni kredas ankaŭ, ke se ajna registaro senigas popolon el tiuj rajtoj kaj subpremas ilin, la popolo havas rajton renversi aŭ aboli ĝin. La Britia registaro en Hindio ne nur senigis la hindian popolon de ĝia libero sed ankaŭ baziĝis sur la espluatado de la amasoj, kaj ruinigis Hindion ekonomie, politike, kulture, kaj spirite. Ni kredas tamen, ke Indio devas fortranĉi la Britian konekton kaj atinvi Purna Sŭaraj aŭ la kompletan sendependigon.<ref>{{Cite web|title=Declaration of independence|url=http://cs.nyu.edu/kandathi/swaraj.txt|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130517214940/http://cs.nyu.edu/kandathi/swaraj.txt|archive-date=17a de Majo 2013|access-date=14a de Aŭgusto 2012}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130517214940/http://cs.nyu.edu/kandathi/swaraj.txt |date=2013-05-17 }}</ref>}} Meznokte de Novjaro 1929, Nehru hisis la [[Trikoloro|trikoloran]] [[flago de Barato|flagon de Barato]] super la bordoj de la [[Ravi (rivero)|rivero Ravi]] en Lahore.<ref>{{Cite web|first=Haroon|last=Khalid|url=https://scroll.in/article/866428/republic-day-story-on-ravis-banks-a-pledge-that-shaped-the-course-of-modern-india-88-years-ago|title=Republic Day story: On Ravi's banks, a pledge that shaped the course of modern India 88 years ago|website=[[Scroll.in]]|date=26a de Januaro 2018|access-date=16a de Aŭgusto 2021}}</ref> Oni legis proklamon de sendependeco, kiu inkludis pretecon reiri impostojn. Oni demandis al la amasa aro de publiko kiu ĉeestis en la ceremonio ĉu ili konsentis kun ĝi, kaj la majoritato de personoj kiuj estis atestantoj levis siajn manojn kiel aprobo. 172 hindiaj membroj de centra kaj provincaj parlamentoj rezignis en subteno de la rezolucio kaj kongrue kun la hindia publika sento. La Kongreso petis al la popolo de Hindio observi la 26an de Januaro kiel Sendependeca Tago.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/why-january-26-is-celebrated-as-republic-day-6230037/|title=Explained: Why India celebrates January 26 as Republic Day|date=30a de Januaro 2021}}</ref> Kongresaj volontuloj, naciistoj, kaj la ĝenerala publiko hisis la flagon de Hindio publike tra tuta Hindio. Krome ankaŭ planoj por amasa [[civila malobeo]] estis jam disvastigitaj.<ref>{{Cite book|last=Education|first=Pearson|url=https://books.google.com/books?id=ADFpDwAAQBAJ&pg=SA1-PA145|title=SSC topic-wise Previous Years Solved Papers General Awareness|isbn=978-93-5286-640-3|publisher=Pearson Education India}}</ref> Post la Lahore sesio de la Kongreso en 1929, Nehru laŭgrade aperis kiel suprema estro de la Hindia sendependeca movado. Gandhi retroeniris reen al pli spirita rolo. Kvankam Gandhi oficiale ne nomumis kiel Nehru kiel sia politika heredanto ĝis 1942, tiom frue kiom ĝis meze de la 1930-aj jaroj la lando vidis Nehru kiel la natura sukcedanto de Gandhi.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/opinion/op-ed/151118/the-greatest-indian-after-the-mahatma-why-gandhi-chose-nehru-to-lead.html|title=The greatest Indian after the Mahatma? Why Gandhi chose Nehru to lead India|first=Praveen|last=Davar|date=15a de Novembro 2018|website=Deccan Chronicle}}</ref> === [[Salomarŝo]]: 1930 === [[Dosiero:Gandhi Salt March.jpg|eta|240px|Dum Nehru estis en prizono, Gandhi dum la salomarŝo, marto - aprilo [[1930]].]] Nehru kaj plej el la kongresestroj estis dekomence disigitaj pri la plano de Gandhi startigi kampanjon de [[civila malobeo]] pere de la ''satjagraha'' cele al la brit-trudita [[salimposto]]. Post la protesto arigis energion, ili konstatis la povon de [[salo]] kiel simbolo. Nehru rimarkis pri la senprecedenca populara respondo, "aspektis kvazaŭ printempo estis subite liberigita".<ref name="gopalgandhi">Gandhi, Gopalkrishna. [http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/article388858.ece "The Great Dandi March – eighty years after"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161209183151/http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/article388858.ece |date=2016-12-09 }}, ''[[The Hindu]]'', 5a de Aprilo 2010</ref> Li estis arestita la 14an de Aprilo 1930 estante en trajno el Allahabad al [[Raipur]]. Pli frue, post estri grandan mitingon kaj vastan procesion, li ceremonie faris ioman kontrabandon de salo. Li estis akuzita pro la rompo de la salregularo kaj kondamnita al ses monatoj de enprizonigo en la Centra Prizono.<ref>{{Cite web|first=Vinod|last=Khanal|title=Mahatma Gandhi describes Nehru's arrest in 1930 as 'rest' |website= [[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/allahabad/Mahatma-Gandhi-describes-Nehrus-arrest-in-1930-as-rest/articleshow/45140212.cms|date=13a de Novembro 2014|access-date=16a de Aŭgusto 2021}}</ref> Li nomumis Gandhi por sukcedi li kiel la kongresa prezidento dum sia foresto estante en prizono, sed Gandhi malakceptis, kaj Nehru nomumis sian patron kiel sia sukcedanto.{{sfn|Moraes|2007|p=167}} Pro la aresto de Nehru, la civila malobeo atingis novan ritmon, kaj arestoj, pafado aŭ bastonado al homamasoj iĝis ordinaraj okazaĵoj.{{sfn|Moraes|2007|p=168}} ====Salomarŝa sukceso==== La [[Salomarŝo]] ("premo por reformoj tra pasiva rezistado") sukcesis altiri tutmondan atenton. Hindiaj, Britiaj, kaj tutmondaj opinioj pli kaj pli agnoskis la [[Legitimeco|legitimecon]] de la postuloj de la [[Barata Nacia Kongreso|Kongrespartio]] por sendependeco. Nehru konsideris la salan ''satjagraha'' la nemalhavebla markilo de sia asocio kun Gandhi,<ref>Fisher, Margaret W. June 1967. "India's Jawaharlal Nehru." ''Asian Survey'' 7(6):363–73. {{Doi|10.2307/2642611}}. Jstor 2642611. p. 368.</ref> kaj vidis la lastan gravon de la lukto estis ŝanĝante la sintenojn de hindianoj:<ref>Johnson, Richard L. 2005. ''Gandhi's Experiments With Truth: Essential Writings By And About Mahatma Gandhi''. Lexington Books. {{ISBN|978-0-7391-1142-0}}. p. 37.</ref> {{Citaĵo|Kompreneble tiuj movoj faris enorman premon al la Britia Registaro kaj skuis la registaran maŝinaron. Sed la reala gravo, en mia menso, kuŝas en la efiko kiun ili havis sur sia propra popolo, kaj speciale al la vilaĝaj amasoj... Ne-kunlaborado eligis ilin el la kotejo kaj havigis ilin mem-respekton kaj memfidon... Ili agadis kuraĝe kaj ne submetiĝis tiom facile por malĝustigi subpremadon; ilia kompreno ampleksiĝis kaj ili ekpensis malmulte en terminoj de Hindio kiel tuto... Ĝi estis rimarkinda transformado kaj la Kongreso, sub la estreco de Gandhi, devas fidi je tio.}} === Balota politiko, Eŭropo, kaj ekonomiko: 1936–1938 === [[Dosiero:Jawaharlal Nehru at Karachi on return from Lausanne with Kamala Nehru’s ashes.jpg|maldekstre|eta|Jawaharlal Nehru en [[Karaĉi]] post reveni el [[Laŭzano]], [[Svisio]], kun la cindroj de sia edzino [[Kamala Nehru]] en Marto 1936.]] La vizito de Nehru al Eŭropo en 1926 montriĝis kiel la fonto de lia politika kaj ekonomika pensaro. Lia reala intereso en [[marksismo]] kaj ties [[Socialismo|socialisma]] modelo de pensaro derivis el tiu veturado. Lia posta restado en prizono ebligis lin studi marksismon pli profunde. Interesita en siaj ideoj, sed forpelita de kelkaj el ties metodoj, li neniam alvenis ĝis akcepto de la verkoj de [[Karl Marx]] kiel rivelita skribaĵo. Ekde tiam, la kerno de lia [[ekonomiko|ekonomika pensaro]] restis marksisma, kongruigita, se necese, al la vivkondiĉo de Hindio.<ref>{{Cite book|last=Hoiberg|first=Dale|url=https://archive.org/details/studentsbritanni04hoib/page/108/mode/2up|title=Students' Britannica India|publisher= Popular Prakashan |year=2000|isbn=978-0-85229-760-5|page=[https://archive.org/details/studentsbritanni03hoib/page/107 107]|url-access=registration}}</ref><ref name="Metcalf Metcalf 2006">{{Cite book|first1=Barbara D. |last1=Metcalf|author-link1= |first2=Thomas R. |last2=Metcalf|author-link2= |url= https://archive.org/details/concisehistoryof0000metc_s2n2/page/176/mode/2up|title=A Concise History of Modern India|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-1-139-45887-0|page=176}}</ref> Nehru pasigis la jaron 1936 en [[Svisio]] vizitante sian malsanan edzinon, kie ŝi poste mortis. Estante en Eŭropo, li iĝis tre priokupita pro la probablo de alia mondmilito.<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/studentsbritanni04hoib/page/108/mode/2up|title=Students' Britannica India|first1=Dale|last1=Hoiberg|first2=Indu|last2=Ramchandani|date=21a de Novembro 2000|publisher=New Delhi : Encyclopaedia Britannica (India)|via=Internet Archive}}</ref> En tiu epoko, li emfazis, ke en okazo de milito, la loko de Hindio estus kun la demokratioj, kvankam li insistis, ke Hindio povus lukti apoge al Granda Britio kaj Francio nur estante libera lando.<ref name="Hoiberg2000">{{Cite book|last=Hoiberg, Dale|url=https://books.google.com/books?id=ISFBJarYX7YC&pg=PA108|title=Students' Britannica India|publisher= Popular Prakashan |year=2000|isbn=978-0-85229-760-5|pages=108–}}</ref> [[Dosiero:Jawaharlal Nehru with Rabindranath Tagore,1936.jpg|eta|dekstre|Jawaharlal Nehru kun la barata Nobel-premiita poeto [[Rabindranath Tagore]] en 1936.]] En sia sesio de 1936 en Laknaŭ, spite opozicion el la ĵus elektita Nehru kiel la partiprezidanto, la Kongres-partio interkonsentis partopreni en la provinca balotado kiu estis okazonta en 1937 laŭ la Leĝo de la Registaro de Hindio de 1935.<ref name="Tomlinson 1976">{{Cite book|last=B. R. Tomlinson|url=https://books.google.com/books?id=h5OuCwAAQBAJ&pg=PP7|title=The Indian National Congress and the Raj, 1929–1942: The Penultimate Phase|year=1976|publisher= Palgrave Macmillan UK|isbn=978-1-349-02873-3|pages=57–60}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://www.jstor.org/stable/312372|title=Congress-Muslim League Relations 1937-39: 'The Parting of the Ways'|author=Pandey, Deepak|year=1978|journal=Modern Asian Studies|volume=12|issue=4|pages=629-654|via=JSTOR}}</ref> La balotado kondukis la Kongres-partion al la povo en majoritato de provincoj kun pliiĝanta populareco kaj potenco por Nehru. Ĉar la [[Islama Ligo]] de [[Muhammad Ali Ĝinnah]] (kiu iĝos la kreanto de [[Pakistano]]) ne bone sukcesis en la balotado, Nehru deklaris, ke la nuraj du partioj kiuj gravas en Hindio estas la Britaj koloniaj aŭtoritatoj kaj la Kongreso. La asertoj de Ĝinnah, ke la Islama Ligo estis la tria kaj "egaleca partnero" ene de la politiko de Hindio estis amplekse malakceptitaj.<ref>https://archive.org/details/concisehistoryof0000metc_s2n2/page/196/mode/2up reference</ref> Nehru estis esperante plialtigi [[Abul Kalam Azad|Maulana Azad]] kiel la hegemonia estro de la [[Islamo en Barato|Hindiaj islamanoj]], sed Gandhi, kiu plue traktis Ĝinnah kiel la voĉo de la Hindiaj islamanoj, subfosis lin en tio.<ref>{{Cite news|last1=Ayoob|first1=Mohammed|date=25a de Majo 2018|title=Remembering Maulana Azad|author-link=Mohammed Ayoob|newspaper=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/remembering-azad/article23980998.ece}}</ref><ref>{{Cite web|date=21a de Majo 2019|title=Triumph of Nehruvianism – Part 2|url=https://economictimes.indiatimes.com/blogs/courts-commerce-and-the-constitution/triumph-of-nehruvianism-part-2/}}</ref> [[Dosiero:Jawaharlal Nehru in a procession at Peshawar,North West Frontier Province, 14 October 1937.jpg|eta|maldekstre|alt=Photograph of 1000s of people in a procession |Nehru en procesio en [[Peŝaŭaro]], [[Nordokcidenta Limprovinco]], 14a de Oktobro 1937.]] En la 1930-aj jaroj, sub la estreco de [[Ĝajaprakaŝ Naraĝan]], [[Narendra Deo]], kaj aliaj, la grupo de la Kongresa Socialisma Partio estis formita ene de la HNK. Kvankam Nehru neniam aliĝis al la grupo, li funkciis kiel ponto inter ili kaj Gandhi.<ref name="Dutt1981">{{Cite book|last=Rabindra Chandra Dutt|url=https://books.google.com/books?id=2WI31XdK8pkC&pg=PR9|title=Socialism of Jawaharlal Nehru|publisher=Abhinav Publications|year=1981|isbn=978-81-7017-128-7|page=178}}</ref> Li havis la apogon de la maldekstraj kongresanoj Maulana Azad kaj [[Subhas Chandra Bose]].<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/on-parakram-diwas-a-look-at-bose-s-indian-national-army-101611393163491.html|title=On Parakram Diwas, a look at Bose’s Indian National Army|last1=Soni|first1=Mallika|date=23a de Januaro 2021|website=Hindustan Times}}</ref><ref name="auto6">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/galleries/nation/2017/dec/05/indian-national-congress-presidents-over-the-ages-the-ones-who-changed-course-of-history-101085.html|title=Indian National Congress Presidents over the ages: The ones who changed course of history|date=5a de Decembro 2017|website=The New Indian Express}}</ref> Tiu triopo kombinis por elpeli [[Rajendra Prasad]] kiel la Kongres-prezidanto en 1936.<ref name="auto6"/> Nehru estis elektita anstataŭe kaj tenis la prezidentecon dum du jaroj (1936–37).{{sfn|Moraes|2007|pp=234–38}} Liaj socialistaj kolegoj Bose (1938–39) kaj Azad (1940–46) sukcedis lin. Dum la dua regotempo de Nehru kiel ĝenerala sekretario de la Kongreso, li proponi kelkajn rezoluciojn pri la [[Ekstera politiko de Barato|Ekstera politiko de Hindio]].{{sfn|Moraes|2007|p=129}} Ekde tiam, li ricevis ''blankan ĉekon'' por skizi la eksteran politikon de ajna estonta hindia lando.<ref>Sharma, Rinkal. 2016. "[https://www.academia.edu/33066114/Nehru_a_passionate_advocate_of_education_for_Indias_children_and_youth_believing_it_essential_for_Indias_future_progress Nehru: a passionate advocate of education for India's children and youth, believing it essential for India's future progress]." ''International Research Journal of Management Sociology & Humanity'' 7(7):256–59.</ref> Nehru laboris kun Bose por disvolvigi bonajn rilatojn kun registaroj de liberaj landoj de la tuta mondo.<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/jawaharlal-nehru-birth-anniversary-pandit-nehru-and-his-freedom-struggle-2386021.html|title=Jawaharlal Nehru Birth Anniversary: Pandit Nehru and His Freedom Struggle|date=14a de Novembro 2019|website=news18}}</ref> [[Dosiero:Jawaharlal Nehru on visit to Egypt, June 1938.jpg|eta|dekstre|Nehru en vizito al Egiptio en Junio 1938.]] Nehru estis unu el la unuaj naciistaj estroj kiuj konstatis la suferojn de la homoj en la ŝtatoj regataj de hindiaj princoj.<ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Modern_India/5tkTAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=Nehru+was+one+of+the+first+nationalist+leaders+to+realise+the+sufferings+of+the+people+in+the+states+ruled+by+Indian+princes.&dq=Nehru+was+one+of+the+first+nationalist+leaders+to+realise+the+sufferings+of+the+people+in+the+states+ruled+by+Indian+princes.&printsec=frontcover|title = Modern India: A Textbook of History for Middle Schools|year = 1973|publisher = National Council of Educational Research and Training}}</ref> La naciisma movado estis limigita al la teritorioj kiuj estis sub rekta Brita regado. Li helpis fari la lukton de la homoj en la princlandoj parto de la naciisma movado por la sendependeco.<ref name="hindustantimes.com" /><ref>{{Cite book|last=Chowdhary|first=Rekha|url=https://books.google.com/books?id=9-2oCgAAQBAJ&pg=PA21|title=Jammu and Kashmir: Politics of identity and separatism|year=2015|isbn=978-1-317-41405-6|publisher=Routledge}}</ref> Nehru ricevis ankaŭ la respondecon plani la ekonomion de estonta Hindio kaj tiucele li nomumis Nacian Plankomisionon en 1938 por helpi enkadrigi tiajn politikojn.<ref>{{Cite web|title=3rd Five Year Plan (Chapter 1)|url=http://planningcommission.nic.in/plans/planrel/fiveyr/3rd/3planch1.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120326094741/http://planningcommission.nic.in/plans/planrel/fiveyr/3rd/3planch1.html|archive-date=[[26-a de marto]] [[2012]]|access-date=16a de Junio 2012|publisher=Government of India|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-11-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120326094741/http://planningcommission.nic.in/plans/planrel/fiveyr/3rd/3planch1.html|arkivdato=2012-03-26}} {{Citaĵo el la reto |url=http://planningcommission.nic.in/plans/planrel/fiveyr/3rd/3planch1.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-11-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120326094741/http://planningcommission.nic.in/plans/planrel/fiveyr/3rd/3planch1.html |arkivdato=2012-03-26 }}</ref> Tamen, multaj el la planoj planitaj de Nehru kaj liaj kolegoj restos neplenumitaj pro la neatendita [[Dispartigo de Hindio]] en 1947.<ref>{{Cite web|url=https://thewire.in/history/past-continuous-nehru-independence|title=Past Continuous: Those Who Think Nehru Was Power Hungry Should Review Events Leading to Independence|website=The Wire}}</ref> La Tuthindia Konferenco de Ŝtatanoj estis formita en 1927 kaj Nehru, kiu estis defendinta la interesojn de la princlandanoj dum multaj jaroj, estis nomumita la prezidanto de la organizaĵo en 1939.<ref name="Bandyopādhyāẏa2004">{{Cite book|last=Śekhara Bandyopādhyāẏa|url=https://books.google.com/books?id=-EpNz0U8VEQC|title=From Plassey to Partition: A History of Modern India|publisher=Orient Blackswan|year=2004|isbn=978-81-250-2596-2|page=410}}</ref> Li malfermis ties organizon al membreco el la politika spektro. Tio ludos gravan rolon dum la politika integrigo de Hindio, helpante la hindiajn estrojn Vallabhbhai Patel kaj [[V. P. Menon]] (kiun Nehru estis komisiinta la integradon de la princlandojn en Hindion) negocadi kun centoj da princoj.<ref>{{Harvnb|Lumby|1954|p=232}}</ref><ref>{{Harvnb|Brown|1984|p=667}}</ref> == Naciisma movado (1939–1947) == [[Dosiero:Jawaharlal Nehru with Mahatma Gandhi during a meeting of Working Committee of the Congress at Wardha.jpg|maldekstre|eta|220px|Gandhi, Nehru, kaj [[Khan Abdul Ghaffar Khan]] en la Kongresa Laborkomitata kunsido en Wardha en Septembro 1939.]] Kiam la [[Dua Mondmilito]] startis, la Vicreĝo Linlithgow unuflanke deklaris Hindion batalanto en la flanko de Britio, sen konsulti la elektitajn hindiajn reprezentantojn.<ref>{{Cite book|last=Saraf|first=Nandini|url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Life_and_Times_of_Lokmanya_Tilak/A5YkBQAAQBAJ?|date=2012|title=The Life and Times of Lokmanya Tilak|isbn=978-81-84301-52-6|publisher=Ocean Books|pages=119}}</ref> Nehru urĝe revenis el vizito al Ĉinio, anoncante, ke en konflikto inter demokratio kaj [[faŝismo]], "niaj simpatioj devas neeviteble esti en la flanko de demokratio,&nbsp;... mi ŝatus, ke Hindio ludu sian tutan parton kaj metu ĉiujn siajn resursojn en la lukton por nova ordo".<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=gk3WCgAAQBAJ&q=In+a+conflict+between+democracy+and+fascism%2C+that+%22our+sympathies+must+inevitably+be+on+the+side+of+democracy.%E2%80%A6+i+should+like+india+to+play+its+full+part+and+throw+all+her+resources+into+the+struggle+for+a+new+order.+Jawaharlal+Nehru&pg=PA60|title=Transfer of Power in India|first=Vapal Pangunni|last=Menon|author-link=V. P. Menon|date=8a de Decembro 2015|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-1-4008-7937-3|pages=60}}</ref> Post multa debato, la Kongreso estrita de Nehru informis al la registaro, ke ĝi kunlaboros kun la Britoj sub kelkaj kondiĉoj. Unue, Britio devas havigi sekurigon de kompleta sendependeco por Hindio post la milito kaj permesi la elekton de [[konstitucifara asembleo]] kiu redaktu novan konstitucion; due, kvankam la hindiaj armitaj fortoj povas resti sub la Brita Ĉefkomandanto, hindianoj devas esti tuj inkluditaj en la centra registaro kaj ricevi oportunon kunhavi povon kaj respondecon.<ref name="plassey-to-partition">{{Cite book|last=Bandyopadhyay|first=Sekhara|url={{Google books|-EpNz0U8VEQC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=From Plassey to Partition: A History of Modern India|date=2004|publisher= Orient Longman |isbn=978-81-250-2596-2|location=India|page=412}}</ref> Kiam Nehru prezentis al Lord Linlithgow tiujn postulojn, tiu malakceptis ilin. Oni alvenis al sakostrato (reciproka blokado): "Oni ludas la saman malnovam ludon denove," Nehru skribis amare al Gandhi, "la fono estas la sama, nome variaj epitetoj estas la samaj kaj la agantoj estas la samaj kaj la rezultoj eble estos la samaj".<ref>{{Cite encyclopedia|title=Jawaharlal Nehru|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/biography/Jawaharlal-Nehru|last=Moraes|first=Frank R.|access-date=2a de Oktobro 2018}}</ref><ref>{{Cite book|last=W. Sears|first=Stephen|author-link= |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Horizon_History_of_the_British_Empir/ABQqAAAAYAAJ|title=The Horizon History of the British Empire Volume 2|date=1973|publisher=American Heritage Publishing Company|pages=465|via=Google Books}}</ref> La 23an de Oktobro 1939, la Kongreso kondamnis la sintenon de la Vicreĝo kaj alvokis la kongresajn ministeriojn en la diversaj provincoj rezigni proteste.<ref name="gandhis-passions">{{cite book |title=Gandhi's Passion: The Life and Legacy of Mahatma Gandhi |last=Wolpert |first=Stanley |year=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-515634-X |pages=[https://archive.org/details/gandhispassionli00wolp/page/192 192]–193|url=https://archive.org/details/gandhispassionli00wolp |url-access=registration |access-date=2007-12-04 |df=dmy-all}}</ref> Antaŭ tiu ŝlosila anonco, Nehru urĝis Jinnah kaj la Islaman Ligon aliĝi al la protesto, sed Jinnah malakceptis.<ref name="plassey-to-partition" /><ref name="british-empire-fall">{{cite web |url=http://myweb.tiscali.co.uk/kenanderson/histempsequel/page5.html |title=Gandhi – The Great Soul |access-date=2007-12-04 |last=Anderson |first=Ken |work=The British Empire: Fall of the Empire |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180723053926/http://myweb.tiscali.co.uk/kenanderson/histempsequel/page5.html |arkivdato=2018-07-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180723053926/http://myweb.tiscali.co.uk/kenanderson/histempsequel/page5.html |archivedate=2018-07-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://myweb.tiscali.co.uk/kenanderson/histempsequel/page5.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180723053926/http://myweb.tiscali.co.uk/kenanderson/histempsequel/page5.html |arkivdato=2018-07-23 }}</ref> Ĉar Nehru firme metis Hindion en la flanko de demokratio kaj libero dum tempo en kiu la mondo estis sub la minaco de faŝismo, li kaj Bose disiĝis fine de la 1930-aj jaroj kiam tiu lasta interkonsentis serĉi la helpon de faŝistoj por forpeli la Britojn el Hindio.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20150420-subhas-chandra-bose-jawahar-lal-nehru-spying-a-misguided-patriot-818140-2015-04-09|title=Unlike Nehru, Netaji believed that authoritarian rule was essential for achieving radical social goals|first1=Mridula|last1=Mukherjee|date=9a de Aprilo 2015|access-date=16a de Aŭgusto 2021|website=[[India Today]]}}</ref> Samtempe, Nehru estis apoginta la respublikanojn kiuj estis luktintaj kontraŭ la ribelaj fortoj de [[Francisco Franco]] en la [[Hispana Enlanda Milito]].<ref>{{Cite web|first=Shirsho|last=Dasgupta|url=https://thewire.in/history/80-years-later-a-homage-to-catalonia-indians-and-the-spanish-civil-war|title=Eighty Years Later, A Homage to Catalonia: Indians and the Spanish Civil War|website=[[The Wire (India)|The Wire]]|date=22a de Majo 2016|access-date=16a de Aŭgusto 2021}}</ref> Nehru kaj lia helpanto [[V. K. Krishna Menon]] vizitis Hispanion kaj deklaris apogon al la respublikanoj. Kiam [[Benito Mussolini]], diktatoro de Italio, esprimis sian deziron kunveni, Nehru malakceptis tion.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=q3rTCwAAQBAJ&q=Nehru+refused+to+meet+Benito+Mussolini&pg=PA119|title=Neonationalist Mythology in Postwar Japan: Pal's Dissenting Judgment at the Tokyo War Crimes Tribunal|first=Nariaki|last=Nakazato|date=27a de Aprilo 2016|publisher= Rowman & Littlefield |isbn=978-1-4985-2836-8|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|first=R.|last=Prasannan|url=https://www.theweek.in/theweek/cover/2020/07/23/birth-of-a-nation.html|title=Birth of a nation|website= The Week|date=2a de Aŭgusto 2020|access-date=16a de Aŭgusti 2021}}</ref> ===Civila malobeo, Lahora Rezolucio, Aŭgusta propono: 1940=== [[Dosiero:Seva Dal.jpg|dekstre|260px|eta|Nehru kun volontuloj de la korpuso Seva Dal en Allahabad, 1940.]] En Marto 1940, Muhammad Ali Jinnah aprobis tion kio estas konata kiel Lahora aŭ Pakistana Rezolucio, deklarante, ke "islamanoj estas nacio laŭ ajna difino de nacio, kaj ili devas havi sian [[hejmlando]]n, sian teritorion kaj sian ŝtaton." Tiu ŝtato estos konata kiel Pakistano, kio signifas 'Purlando'.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-40961603|title=How Jinnah's ideology shapes Pakistan's identity|first=Secunder|last=Kermani|date=18a de Aŭgusto 2017|website=BBC}}</ref> Nehru kolera deklaris, ke "ĉiuj la malnovaj problemoj... paliĝas al banalo antaŭ la lasta aserto fare de la estro de la Islama Ligo en Lahore".<ref>{{Cite book|last=Chand|first=Attar|url=https://www.google.co.in/books/edition/India_and_Asia_Pacific_Security/mgUJAQAAMAAJ?|title=India and Asia-Pacific Security Volume 2|pages=223|date=21a de Majo 2010|publisher=Amar Prakashan|isbn=978-81-8542-031-8|via=Google Books}}</ref> Linlithgow faris proponon la 8an de Oktobro 1940, kiu asertis, ke la [[Dominio de Barato|Dominia statuso por Hindio]] estas la celo de la britia registaro.<ref>Radhey Shyam Chaurasia (2002). ''History of Modern India, 1707 A. D. to 2000 A.'' Atlantic Publishers. pp. 281-283</ref> Tamen, ĝi referencis nek al dato nek al metodo plenumonta tion. Nur Jinnah ricevis ion pli precizan: "La Britoj ne planas transigi la povon al Kongres-dominata nacia registaro, kies aŭtoritato estis malakceptita de variaj elementoj en la hindia nacia vivo".<ref>{{Cite book|last=Sears|first=Stephen W.|author-link=|url=https://books.google.com/books?id=7xt6BAAAQBAJ&pg=PT616|title=The British Empire|date=10a de Septembro 2014|publisher=New Word City|isbn=978-1-61230-809-8|via=Google Books}}</ref> En Oktobro 1940, Gandhi kaj Nehru, abandonante sian originan sintenon apogi Brition, decidis lanĉi limigitan civilan malobean kampanjon en kiu gravaj defendantoj de la Hindia sendependeco estis elektitaj por partopreni unu post unu. Nehru estis arestita kaj kondamnita al kvarjara enprizonigo.<ref name="auto3"/> La 15an de Januaro 1941, Gandhi asertis: {{Citaĵo|Iam Jawaharlal kaj mi apartiĝis. Oni bezonos multe pli ol diferenco de opinio por apartigi nin. Ni havis diferencojn el la tempo kiam ni iĝis kunlaboristoj kaj mi diris dum kelkaj jaroj kaj ankoraŭ diras, ke ne Rajaji sed Jawaharlal estos mia sukcedanto.<ref>{{Cite book|title=Science & culture, Volume 30|publisher=Indian Science News Association|year=1964}}</ref><ref>{{Cite book|last=Aditit De|url=https://books.google.com/books?id=AcQDAQAAQBAJ&pg=PT91|title=Jawaharlal Nehruh – The Jewel of India|date=8a de Septembro 2009|publisher= Puffin Books |isbn=978-81-8475-866-5|via=Google Books}}</ref>}} Post pasigi iom pli ol unu jaron en prizono, Nehru estis liberigita, kun la aliaj Kongres-prizonuloj, tri tagojn antaŭ la [[Atako kontraŭ Pearl Harbor]] en Havajo.<ref name="auto5">{{Cite book|last=Hoiberg|first=Dale|url=https://books.google.com/books?id=ISFBJarYX7YC&pg=PA109|title=Students' Britannica India|date=19a de Decembro 2018|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-0-85229-760-5|via=Google Books}}</ref> === Japanaj atakoj al Hindio, misio de Cripps, eliro el Hindio: 1942 === [[Dosiero:Gandhi and Nehru 1942.jpg|eta|maldekstre|Gandhi kaj Nehru dum la redaktado de la [[Quit India|"Quit India" Rezolucio]] en [[Mumbajo]], Aŭgusto 1942.]] Kiam la japanoj [[Birma Kampanjo|faris atakojn tra Birmo]] ĝis la bordoj de Hindio en printempo de 1942, la brita registaro, fronte al tiu nova militminaco, decidis fari malfermojn en Hindio, kiel Nehru origine deziris.<ref>{{Cite book|last=History|first=Amy McKenna Senior Editor, Geography and|url=https://books.google.com/books?id=f3Lc8XRHz7kC&pg=PA223|title=The 100 Most Influential World Leaders of All Time|date=20a de Decembro 2009|publisher= The Rosen Publishing Group, Inc|isbn=978-1-61530-015-0|via=Google Books}}</ref> Ĉefministro [[Winston Churchill]] sendis Sir [[Stafford Cripps]], membro de Militkabineto kiu estis konata kiel politike proksima al Nehru kaj konis Jinnah, kun proponoj por starigo de la konstitucia problemo.<ref name="auto5"/> Tuj post sia alveno, li malkovris, ke Hindio estis pli profunde dividita ol li estis imaginta. Nehru, deziranta kompromison, estis esperplena; Gandhi ne. Jinnah plue opoziciis al la Kongreso: "Pakistano estas nia nura postulo, kaj pro Dio, ni havos ĝin," li deklaris en la gazeto de la Islama Ligo nome ''Dawn''.<ref>{{Cite book|last=Mansergh|first=Nicholas|url=https://books.google.com/books?id=tZiAAAAAQBAJ&pg=PA145|title=Survey of British Commonwealth Affairs: Problems of Wartime Cooperation and Post-War Change 1939–1952|date=21a de Aŭgusto 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-24289-2|via=Google Books}}</ref> La misio de Cripps malsukcesis ĉar Gandhi akceptis nur la sendependecon. Rilatoj inter Nehru kaj Gandhi malvarmiĝis pro la malakcepto de tiu lasta kunlabori kun Cripps, sed ambaŭ poste reamikiĝis.<ref>{{Cite web|title=The National Archives – Homepage|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-road-to-partition/cripps-nehru-gandhi/|work= nationalarchives.gov.uk |access-date=16a de Aŭgusto 2021}}</ref> En 1942, Gandhi alvokis la Britojn lasi Hindion; Nehru, kvankam malpreta malhelpi la militklopodojn de la aliancanoj, havis nuran alternativon aliĝi al Gandhi. Post la [[Quit India|"Quit India" Rezolucio]] estis aprobita de la Kongresa partio en Mumbajo la 8an de Aŭgusto 1942, la tuta Kongresa laborkomitato, inklude Gandhi kaj Nehru, estis arestita kaj enprizonigita.<ref>{{Cite web|url=https://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/1942-quit-india-movement|title=1942 Quit India Movement|website=[[Open University|open.ac.uk]]|accessdate=2021-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602213225/https://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/1942-quit-india-movement|archivedate=2021-06-02}}</ref> Plej el la Kongresa laborkomitato inklude Nehru, Abdul Kalam Azad kaj Sardar Patel estis enkarcerigitaj en la Fortikaĵo de Ahmednagar<ref name="Mufti2009">{{Cite book|last=Aamir R. Mufti|url=https://books.google.com/books?id=Y5C1uRIotD4C&pg=PA129|title=Enlightenment in the Colony: The Jewish Question and the Crisis of Postcolonial Culture|date=[[10-a de januaro]] [[2009]]|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-1-4008-2766-4|pages=129–131}}</ref> ĝis la 15a de Junio 1945.<ref>{{Cite book|last=History|first=Amy McKenna Senior Editor, Geography and|url=https://books.google.com/books?id=f3Lc8XRHz7kC&pg=PA224|title=The 100 Most Influential World Leaders of All Time|date=20a de Decembro 2009|publisher=The Rosen Publishing Group, Inc|isbn=978-1-61530-015-0|via=Google Books}}</ref> === En prizono 1943–1945=== [[Dosiero:Jawaharlal Nehru's room at Ahmednagar fort - 20151226 031536.jpg|eta|dekstre|alt=See caption |Ĉambro de Nehru en la Fortikaĵo de Ahmednagar kie li estis enkarcerigita el 1942 ĝis 1945, kaj kie li verkis ''[[Malkovro de Barato|The Discovery of India]]'']] Dum la periodo en kiu la Kongres-estroj estis en karcero, la Islama Ligo sub Jinnah pliigis sian potencon.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lS1LuJbhl9YC&pg=PA228|title=Civics & History|publisher=Pitambar Publishing|isbn=978-81-209-1088-1|via=Google Books}}</ref> En Aprilo 1943, la Ligo atingis la registarojn de Bengalio kaj, unu monaton poste, tiun de la [[Nordokcidenta Limprovinco]]. En neniu el tiuj provincoj la Ligo estis antaŭe havinta majoritaton — nur la aresto de la Kongresanoj ebligis tion. Kun ĉiuj el la islam-dominataj provincoj escepte Panĝabi suu la kontrolo de Jinnah, la koncepto de separata islama ŝtato ekvdiĝis kiel realo.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7xt6BAAAQBAJ&q=In+April+1943%2C+the+League+captured+the+government+of+Bengal+and%2C+a+month+later%2C+that+of+the+North+West+Frontier+Province.&pg=PT619|title=The British Empire|first=Stephen W.|last=Sears|date=10a de Septembro 2014|publisher=New Word City|isbn=978-1-61230-809-8|via=Google Books}}</ref> Tamen, ĉirkaŭ 1944, la povo kaj prestiĝo de Jinnah ekvanuiĝis.<ref>{{Cite journal|url=http://www.jstor.org/stable/3518013|title=The All India Hindu Mahasabha and the End of British Rule in India, 1939-1947|author1=Gondhalekar, Nandini|author2=Bhattacharya, Sanjoy|year=1999|journal= Social Scientist |volume=27|issue=7/8|pages=48–74|via=JSTOR|doi=10.2307/3518013|jstor=3518013}}</ref> Ĝenerala simpatio al la enprizonigitaj Kongres-estroj estis disvolviĝinta ankaŭ inter islamanoj, kaj multo de la kulpo pro la katastroga [[malsatego]] de [[Bengalio]] en 1943–44 dum kiu du milionoj mortis venis sur la ŝultroj de la provinca registaro de la Islama Ligo. La homamasoj en la mitingoj de Jinnah, iam kalkulitaj en miloj, tuj estis kalkulitaj nur en kelkaj centoj. Desperanta, Jinnah lasis la politikan scenejon por resti en Kaŝmiro. Lia prestiĝo estis restaŭrigita senkonscie fare de Gandhi, kiu estis liberigita el prizono pro santialoj en Majo 1944 kaj estis kunsidinta kun Jinnah en Mumbajo en Septembro.<ref>{{Cite book|last=Gandhi|first=Mahatma|url={{Google books|pjN3jZQ74AoC|page=PA418|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=The Gandhi Reader: A Sourcebook of His Life and Writings|year=1994|isbn=978-0-8021-3161-4|publisher= Grove Press}}</ref> Tie, li proponis al la estro de la islam-estro plebisciton en la islamaj areoj post la milito por esplori ĉu ili volas separiĝi el la cetero de Hindio. Esence, ĝi estis akcepto de la principo de Pakistano — sed ne per tiom klaraj vortoj. Jinnah postulis, ke precizaj vortoj estu uzataj. Gandhi malakceptis kaj la negocadon oni rompis. Jinnah, tamen, ege plifortigis sian propran sintenon kaj tiun de la Ligo. La plej influa membro de la Kongreso estis vidita negocanta kun li per egalecaj terminoj.<ref>{{Cite book|last=Sears|first=Stephen W.|url={{Google books|7xt6BAAAQBAJ|page=PT619|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=The British Empire|date=[[10-a de septembro]] [[2014]]|isbn=978-1-61230-809-8|publisher=NewWord City}}</ref> ===Kabineta misio, provizora registaro 1946–1947=== [[Dosiero:Nehru with members of Interim gov't faction leaving Viceroy's home after Swearing in.jpg|eta|maldekstre|Nehru kaj Kongres-partianoj de lia provizora registaro post ĵuro ĉe la Vicreĝo, [[Archibald Wavell|Lord Wavell]], 2a de Septembro 1946.]] Nehru kaj liaj kolegoj estis liberigitaj antaŭ la alveno de la Brita Kabinetmisio de 1946 en Hindion por proponi planojn por la transigo de la povo.<ref name="ReferenceA">{{Cite book |url={{Google books|eeRFDwAAQBAJ|page=PA72|keywords=|text=|plainurl=yes}} |title=The Ideas of Modern Indian Political Thinkers on Women |last=Gaikwad |first=Dr. Meena |isbn=978-1-387-47768-5|publisher=Laxmi Book Publication}}</ref> La interkonsentita plano en 1946 kondukis al balotado por la provincaj asembleoj. Siavice, la membroj de la asembleoj elektis membrojn de la Konstitufara Asembleo. Kongreso atingis la majoritaton de sidlokoj en la asembleo kaj estris la Provizoran Registaron, kun Nehru kiel ĉefministro. La Islama Ligo aliĝis al la registaro poste kun [[Liakat Ali Ĥan]] kiel ministro pri financoj.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/september-2-when-indias-interim-govt-was-formed-in-1946-5959889/|title=Explained: When India's interim government was formed in 1946|date=3a de Septembro 2019}}</ref><ref>Gadgil, D. R. “The Economic Prospect for India.” Pacific Affairs, vol. 22, no. 2, Pacific Affairs, University of British Columbia, 1949, pp. 115–29, https://doi.org/10.2307/2751590.</ref><ref>V. Krishna Ananth. [https://books.google.com/books?id=X62Sc3muOyQC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''India Since Independence: Making Sense of Indian Politics'']. Pearson Education India. 2010. pp 28–30.</ref> ==Ĉefministro de Hindio, sekve de Barato (1947–1964)== [[Dosiero:Teen Murti Bhavan in New Delhi.jpg|eta|alt=See caption |Teen Murti Bhavan, nome la oficiala rezidejo de Nehru kiel ĉefministro, estas nune [[muzeo]].]] Nehru servis kiel ĉefministro dum 18 jaroj, unue kiel provizora ĉefministro kaj el 1950 kiel ĉefministro de Respubliko Barato. === Respublikismo === En Julio 1946, Nehru konstatis, ke neniu princlando povus survivi milite kontraŭ la armeo de sendependa Barato.<ref name="books.google.co.in">{{Cite book|last1=Sinha|first1=Shakti|url=https://books.google.com/books?id=VWJ2DwAAQBAJ&pg=PT170|title=Patel: Political Ideas and Policies|last2=Roy|first2=Himanshu|date=[[5-a de novembro]] [[2018]]|isbn=978-93-5280-854-0|publisher=SAGE Publications India}}</ref> En Januaro 1947, li diris, ke sendependa Barato ne akceptos la [[didevena rajto de reĝoj|didevenan rajton de reĝoj]].<ref>Lumby, E. W. R. 1954. ''The Transfer of Power in India, 1945–1947''. London: George Allen & Unwin. p. 228</ref> En Majo 1947, li deklaris, ke ajna [[princlando]] kiu malakceptus aliĝi al la [[Konstitucifara Asembleo de Hindio|Konstitucifara Asembleo]] estus traktita kiel malamika ŝtato.<ref name="books.google.co.in" /> Vallabhbhai Patel kaj V. P. Menon estis pli amikemaj al la princoj, kaj zorgitaj por la integrigo de la ŝtatoj, estis sukcesaj en la tasko.<ref name="SinhaRoy2018">{{Cite book|last1=Sinha, Shakti, and Roy, Himanshu|url=https://books.google.com/books?id=VWJ2DwAAQBAJ&pg=PT170|title=Patel: Political Ideas and Policies|date=[[5-a de novembro]] [[2018]]|publisher= SAGE Publications |isbn=978-93-5280-854-0|pages=170–}}</ref> Dum la skizado de la hindia konstitucio, multaj hindiaj estroj (escepte Nehru) estis favore al permeso al ĉiu princlando aŭ alianca ŝtato resti sendependa kiel federaci ŝtato ene de la kadro sugestita origine de la leĝo ''Government of India Act 1935''. Sed kiam la redaktado de la [[konstitucio]] progresis, kaj la ideo formi respublikon konkretiĝis, oni decidis, ke ĉiuj princlandaj ŝtatoj/aliancaj ŝtatoj kuniĝu ene de la hindia respubliko.<ref>{{Cite journal|url=http://www.jstor.org/stable/2753451|title=The Unification of India, 1947–1951|author=Furber, Holden|year=1951|journal= Pacific Affairs |volume=24|issue=4|pages=352–371|via=JSTOR|doi=10.2307/2753451|jstor=2753451}}</ref> La filino de Nehru, nome [[Indira Gandhi]], kiel ĉefministro malagnoskos ĉiujn regantojn per prezidenta ordono en 1969, decido kiu estos nuligita de la [[Barata Supera Kortumo]]. Finfine, ŝia registaro pere de la 26a amendo al la konstitucio sukcese malagnoskis tiujn iamajn regantojn finigante la ŝtatajn financadojn al ili en 1971.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20030818-56-events-that-changed-india-dissolution-of-princely-states-in-1950-791861-2003-08-18|title=56 events that changed India: Dissolution of princely states in 1950|date=18a de Aŭgusto 2003|access-date=16a de Aŭgusto 2021|website= India Today }}</ref> En serio de leteroj Nehru skribis al sia dek-jaraĝa filino Indira en 1928, ''Leteroj el patro al lia filino,'' li proponis la [[Respublikismo|respublikan modelon]] de regado al ŝi kaj akre kritikas la [[monarko]]jn de Barato.<ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2016/01/india-is-a-republic-but-could-it-have-been-a-monarchy/|title = India is a Republic, but Could It Have Been a Monarchy?|first=Akhilesh|last=Pillalamarri|date=27a de Januaro 2016|website=thediplomat}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://core.ac.uk/download/pdf/159994296.pdf|title=India's Republican Moment: Freedom in Nehru's Political Thought|last=Ramgotra|first=Manjeet|website= COnnecting REpositories core.ac.uk}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/making-of-indian-democracy-nehru-s-role-115011300104_1.html|title = Making of Indian Democracy, Nehru's role|newspaper = Business Standard India|date = 13a de Januaro 2015}}</ref> ===Sendependeco, Dominio Hindio: 1946–1950=== [[Dosiero:Lord Mountbatten swears in Jawaharlal Nehru as the first Prime Minister of free India on Aug 15, 1947.jpg|eta|300px|alt=See caption |maldekstre|[[Louis Mountbatten|Lord Mountbatten]] dum ĵuro de Nehru kiel unua Ĉefministro de sendependa Barato la 15an de Aŭgusto 1947.]] La periodo antaŭ la sendependeco komence de 1947 estis komplikia per eksplodoj de komunuma perforto kaj politika malordo, kaj la opozicio de la [[Tuthindia Islama Ligo|Islama Ligo]] estita de Muhammad Ali Jinnah, kiu estis postulanta separitan islaman ŝtaton Pakistano.<ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Encyclopaedia_Indica_Independent_India_a/lfcvAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=After+failed+bid+to+form+coalition,+Nehru+reluctantly+supported+the+partition+of+India,+according+to+a+plan+released+by+the+British+on+3+June+1947.&dq=After+failed+bid+to+form+coalition,+Nehru+reluctantly+supported+the+partition+of+India,+according+to+a+plan+released+by+the+British+on+3+June+1947.&printsec=frontcover|isbn = 978-81-7041-859-7|title = Encyclopaedia Indica: Independent India and wars - I|year = 1996|publisher = Anmol Publications}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Encyclopaedia_of_Indian_War_of_Independe/x1MwAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=After+failed+bid+to+form+coalition,+Nehru+reluctantly+supported+the+partition+of+India,+according+to+a+plan+released+by+the+British+on+3+June+1947.&dq=After+failed+bid+to+form+coalition,+Nehru+reluctantly+supported+the+partition+of+India,+according+to+a+plan+released+by+the+British+on+3+June+1947.&printsec=frontcover|isbn = 978-81-261-3745-9|title = Encyclopaedia of Indian War of Independence, 1857-1947: Gandhi era : Jawahar Lal Nehru and Sardar Patel|year = 2009|publisher = Anmol Publications}}</ref> Nehru enposteniĝis kiel [[Ĉefministro de Barato]] la 15an de Aŭgusto kaj faris sian malferman diskurson titolitan "Rendevuo kun la destino". ====Murdo de Mahatma Gandhi, Kaŝmira krizo: 1948==== [[Dosiero:Nehru visiting Srinagar Brigade Headquarters Military Hospital in May 1948.jpg|eta|dekstre|Nehru vizitanta baratan soldaton kiu rekuperiĝas el vundoj en Milita Hospitalo en Srinagar, Kaŝmiro.]] La 30an de Januaro 1948, Gandhi estis mortpafita, kiam li estis iranta al platformo el kiu li estis estrante preĝokunvenon. La murdisto, [[Nathuram Godse]], estis [[Hindua naciismo|Hindua naciisto]] kun ligoj al la ekstremisma partio [[Hindu Mahasabha]], kiu faris Gandhi responsa pri la malfortigo de Barato insistante al pago al Pakistano.<ref>{{Cite book |url={{Google books|WFZwDwAAQBAJ|page=PA91|keywords=|text=|plainurl=yes}} |title=The Most Important People of the 20th Century (Part-I): Leaders & Revolutionaries |last=Thakur |first=Pradeep |isbn=978-0-557-77886-7|publisher = Pradeep Thakur & Sons}}</ref> Historiisto Yasmin Khan (Ĝasmin Ĥan) argumentis, ke la morto kaj funebro de Gandhi helpis plifirmigi la aŭtoritaton de la nova barata ŝtato sub Nehru kaj Patel. La Kongreso forte kontrolis la epikajn publikajn montrojn de doloro dum dusemajna periodo — nome funebro, mortoritoj kaj distribuado de la cindroj de la martiro kun milionoj da partoprenanto en diversaj eventoj.<ref>{{Cite book|url=https://www.cambridge.org/core/books/boundaries-of-belonging/performing-the-state-in-post1947-india-and-pakistan/51E29D5CE278C3362B5D10B45D35C71F/core-reader|title=Boundaries of Belonging|date=31a de Oktobro 2019|publisher=Cambridge University Press|pages=23–66|doi=10.1017/9781108164511.003|s2cid=211394653}}</ref><ref>https://core.ac.uk/download/pdf/78902926.pdf</ref> La celo estis plifortigi la povon de la registaro, legitimi la kontrolon fare de la Kongres-partio kaj subpremadi ĉiujn religiajn paramilitajn grupojn. Nehru kaj Patel subpremis la [[Rashtriya Swayamsevak Sangh]] (RSS), la Islamajn Naciajn Gvardiojn, kaj la Ĥaksarojn, per ĉirkaŭ 200 000 arestoj.<ref>{{Cite book |url={{Google books|GS-CAgAAQBAJ|page=PA175|keywords=|text=|plainurl=yes}} |title=Nehru |last=Zachariah |first=Benjamin |date=2a de Septembro 2004 |isbn=978-1-134-57740-8|publisher=Routledge}}</ref> La morto kaj funebro de Gandhi ligigis la distantan ŝtaton kun la barata popolo kaj helpis ilin kompreni la neceson subpremadi religiajn partiojn dum la transiro al la sendependeco fare de la barata popolo.<ref name="autogenerated1">Yasmin Khan 2011</ref> En postaj jaroj, aperis reviziisma skolo de historio kiu serĉis kulpigi Nehru pro la dispartigo de Hindio, ĉefe reference al tre forta centrigitaj politikoj por sendependa Barato en 1947, kion Jinnah opoziciis favore de pli decentrigita Hindio.<ref name="ibn">{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |title=Gandhi, Jinnah both failed: Jaswant |last=Thapar |first=Karan |date=17a de Aŭgusto 2009 |publisher=ibnlive.in.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703195004/http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |archive-date=3a de Julio 2014 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140703195004/http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |arkivdato=2014-07-03 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140703195004/http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |date=2014-07-03 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140703195004/http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |arkivdato=2014-07-03 }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/News/PoliticsNation/After-Advani-Jaswant-turns-Jinnah-admirer/articleshow/4900326.cms |title=After Advani, Jaswant turns Jinnah admirer |date=17a de Aŭgusto 2009 |access-date=15a de Aŭgusto 2021 |work= The Economic Times |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020021442/https://economictimes.indiatimes.com/News/PoliticsNation/After-Advani-Jaswant-turns-Jinnah-admirer/articleshow/4900326.cms |archive-date=20a de Oktobro 2017 |location=India}}</ref> == Sekvo == [[Dosiero:1989 CPA 6121.jpg|eta|maldekstre|Jawaharlal Nehru ĉe [[poŝtmarko]] de 1989 de [[Soveta Unio]].]] Inter 1947 kaj ĉirkaŭ 1950, la diversaj ŝtatoj ĉu aŭtonomaj princlandoj ĉu provincoj el Britia Hindio, estis integritaj diversmaniere en provincoj kaj ŝtatoj de la nova lando fare de Nehru kaj Sardar Patel. En 1950 ekvalidiĝis la nova konstitucio kiu establis la aligon de la tri diversaj tipoj de teritorioj en la Barata Unio. Post la Konstitucifara Asembleo, en la unua balotado en 1952 la Kongres-partio sub estrado de Nehru atingis ampleksajn majoritatojn kaj en ŝtata kaj en tutlanda nivelo.<ref>Guha, Ramachandra (2002). [https://www.jstor.org/stable/40209795 "Democracy's Biggest Gamble: India's First Free Elections in 1952".] World Policy Journal. 19 (1): 95–103. doi:10.1215/07402775-2002-2005. JSTOR 40209795 – via JSTOR.</ref> La unua regotempo de Nehru kiel Ĉefministro estis de 1952 ĝis 1957. Nehru klopodis disvastigi senton de komunumeco inter baratanoj, kaj malakceptis reorganizi la ŝtatojn je religiaj aŭ etnaj kriterioj. En la balotado de 1957, la Kongres-partio sub estrado de Nehru atingis ampleksajn majoritatojn de 371 el la 494 sidlokoj, kio kondukis al dua regotempo. En 1962, Nehru kondukis la Kongreson denove al venko sed per pli malgranda majoritato. Kreskis la nombro de voĉdonatoj al komunismaj kaj socialismaj partioj, kaj aliflanke ankaŭ al kelkaj dekstremaj grupoj kiel Bharatiya Jana Sangh. La ĉefaj konfliktoj en tiu periodo estis la disputoj pri Kaŝmiro kun Pakistano kaj la [[Ĉin-barata Milito]] de 1962. Lia posteularo fariĝos speco de dinastio en la lando, kun granda politika influo. Lia filino [[Indira Gandhi]] estos ĉefministro post [[1966]], kaj lia nepo [[Rajiv Gandhi]] post [[1984]]. == Politikaj vidpunktoj == Laŭ vortoj de la prezidanto de UEA, [[Probal Dasgupta]], okaze de la 120-a datreveno de lia naskiĝo: * "Nehru rezolute efektivigis en sia lando modelon de socia evoluo -- la demokratian [[socialismo]]n -- kiu kreis bazon por stabilaj interreagoj kun la cetera mondo. La fakto, ke la lando startis ĉe treege magra rimeda bazo, kaj la konataj malglatecoj de la demokratia sistemo, evidente malrapidigis la progreson en la batalo kontraŭ la malriĉeco, la analfabeteco, kaj aliaj problemoj, kiujn nia lando heredis de la pasinteco. Sed ni laboras senhalte por tiuj celoj.(...) Nehru estis internaciisto kaj - en epoko kiam iuj naciistoj en Barato emis simpatii al la internacia dekstro - senkompromise opoziciis al la [[faŝismo]]. Li estis amiko de la pionira internaciisto [[Rabindranath Tagore|Robindronath Tagor]], en kies lernejo edukiĝis kelkajn jarojn lia filino Indira Nehru Gandhi." ==Bildaro== <gallery> NehruY.gif|Jawaharlal Nehru. Jawaharlal Nehru statue in Aldwych 1.jpg|Busto de Nehru ĉe [[Aldwych]], Londono. Indira Gandhi, Jawaharlal Nehru, Rajiv Gandhi and Sanjay Gandhi.jpg|[[Indira Gandhi]], Nehru, [[Rajiv Gandhi]] kaj [[Sanjay Gandhi]] en Junio 1949. Nehrucon.jpg|Nehru subskribanta la Baratan Konstitucion ĉirkaŭ 1950. Jawaharlal Nehru 1951-52 election poster.jpg|Nehru kiel ĉefa kandidato de la Barata Nacia Kongreso, balotadoj de 1951-52. Jawaharlal Nehru’s tour of Belgrade, Yugoslavia, 1961 (01).jpg|Nehru kun [[Gamal Abdel Nasser]] kaj [[Josip Broz Tito]] en Belgrado, Jugoslavio, 1961. </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * Frank Moraes (2008). ''Jawaharlal Nehru''. Jaico Publishing House. ISBN 978-8179926956. * Sankar Ghose (1993). ''Jawaharlal Nehru''. Allied Publishers. ISBN 978-8170233695. * Jeffrey Kopstein (2005). ''Comparative Politics: Interests, Identitites, and Institutions in a Changing Global Order''. Cambridge University Press. ISBN 978-1139446044. * ''Jawaharlal Nehru: Life and work'' de M. Chalapathi Rau, National Book Club (1a Januaro 1966) * ''Nehru: The Years of Power'' de Geoffrey Tyson (1966). London: Pall Mall Press. * ''Nehru: A Political Biography'' de Michael Brecher (1959). London: Oxford University Press. {{Projektoj|q=Jawaharlal Nehru}} ==Vidu ankaŭ== * [[Familio Nehru-Gandhi]] {{sinsekvo |titolo= 1-a [[Listo de ĉefministroj de Barato|Ĉefministro de Barato]] |dosiero=Flago-de-Barato.svg |periodo= 1947–1964 |antaŭ= |post=[[Gulzarilal Nanda]] (aktuala)<br>[[Lal Bahadur Shastri]] }} {{Malvarma milito}} {{Bibliotekoj}} {{havenda artikolo}} {{Leginda|jaro=2021 |monato=12 |tago=22}} {{Vivtempo|Nehru, Jawaharlal}} [[Kategorio:Barataj politikistoj]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Barato]] j68qhr7ddjjam2splktp9xaca1y39yi 9350835 9350834 2026-04-10T18:08:12Z Sj1mor 12103 9350835 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto | honora titolo = | ofico = [[Ĉefministro de Barato]] | nomo = Jawaharlal Nehru<br />जवाहरलाल नेहरू | dosiero = <!--Jawaharlal Nehru, 1947.jpg--> | grandeco de dosiero =210px | priskribo = <!--Jawaharlal Nehru en la jaro 1947--> | vico = 1-a | ofico = [[Ĉefministro de Barato]] | de = [[15-a de aŭgusto]] [[1947]] | ĝis = [[27-a de majo]] [[1964]] | prezidento = [[Rajendra Prasad]] kaj [[Sarvepalli Radhakrishnan]] | antaŭulo = ''pozicio kreita'' | sekvanto = [[Gulzarilal Nanda]] | vico2 = 1-a | ofico2 = [[Ministro pri eksteraj aferoj]] | de2 = [[15-a de aŭgusto]] [[1947]] | ĝis2 = [[27-a de majo]] [[1964]] | antaŭulo2 = ''pozicio kreita'' | sekvanto2 = [[Gulzarilal Nanda]] | ofico3 = [[Ministro de Financoj (Barato)|Ministro de Financoj de Barato]] | de3 = [[8-a de oktobro]] [[1958]] | ĝis3 = [[17-a de novembro]] [[1959]] | antaŭulo3 = [[T. T. Krishnamachari]] | sekvanto3 = [[Morarji Desai]] | dato de naskiĝo = [[14-an de novembro]] [[1889]] | loko de naskiĝo = [[Allahabad]], [[Unuiĝintaj Provincoj de Agra kaj Oudh|Unuiĝintaj Provincoj]], [[Brita Hindio]] | dato de morto = [[27-an de majo]] [[1964]] | loko de morto = [[Nov-Delhio]], [[Barato]] | nacieco = [[baratanoj|baratano]] | edzo/ino = [[Kamala Nehru]] | partio = | rilatoj = | infanoj = [[Indira Gandhi]] | sidejo = | alma_mater = | okupo = [[Ĉefministro de Barato]] | profesio = | religio = [[Agnostikismo|Agnostikulo]] aŭ [[Ateismo|ateisto]] | subskribo = | ttt-paĝo = | notoj = }} '''Jawaharlal Nehru''' {{prononco|Ĝavaharlal' Neru}}, {{lang-hi|जवाहरलाल नेहरू}} (naskiĝis la [[14-an de novembro]] [[1889]] en [[Alahabado]], mortis la [[27-an de majo]] [[1964]]), estis la unua [[ĉefministroj de Barato|ĉefministro de la sendependa]] [[Barato]]. Li estis centra figuro en politiko de Barato dum multe de la [[20-a jarcento]]. Li regis en Barato el ties establo kiel sendependa lando en 1947 ĝis sia morto en posteno en 1964. Nehru estas konsiderata la arkitekto de moderna barata naci-ŝtato: suvereno, socialisto, nereligiulo, kaj demokrata respublikano. Antaŭ la sendependeco li estis gvidanto en la [[Barata Nacia Kongreso]] kaj fariĝis vera famulo okaze de la lukto por [[Barato|barata]] [[sendependeco]], ankaŭ pro sia amikeco kun la [[Mahatmo Gandhio]]. Li estis la unua barata [[ĉefministro]] de la [[15-a de aŭgusto]] [[1947]] ĝis la [[27-a de majo]] [[1964]]. Ofte nomita '''''[[pandito|Pandit']]''''' (klerulo), Nehru estis verkisto kaj [[diletanto|diletanta]] [[historiisto]]. La filo de [[Motilal Nehru]], eminenta [[advokato]] kaj [[Naciismo|naciisma]] [[ŝtatisto]], Nehru estis diplomiĝinto de [[Trinity College (Kembriĝo)|Trinity College]] kaj de la ''Inner Temple'', kie li trejnis por esti apelaciadvokato. Post lia reveno al Hindio, li enskribiĝis ĉe la Allahabad Kasacia Kortumo, kaj prenis intereson pri nacia [[politiko]], kio poste anstataŭigis lian advokatecon. Aktiva naciisto ekde liaj dekaĝulaj jaroj, Nehru iĝis altiĝanta figuro en hinda politiko dum la renversiĝoj de la [[1910-aj jaroj]]. Li iĝis la eminenta gvidanto de la maldekstremaj frakcioj de la [[Barata Nacia Kongreso]] dum la [[1920-aj jaroj]], kaj poste de la tuta Kongreso, kun la silenta aprobo de lia mentoro, Gandhi. Kiel Kongresa Prezidento en 1929, Nehru postulis kompletan sendependecon de la [[Brita Hindio]] kaj iniciatis la decidan ŝanĝon de la Kongreso direkte al la maldekstro. Nehru kaj la Kongreso dominis hindan politikon dum la [[1930-aj jaroj]] kiel la lando proponita direkte al sendependeco. Lia ideo de laika naciŝtato estis ŝajne konfirmita kiam la Kongreso, sub lia gvidado, balais en la 1937-datitaj provincaj elektoj kaj formis la registaron en pluraj provincoj; aliflanke, la separista Muslima Ligo fartis multe pli malbona. Sed tiuj atingoj estis grave endanĝerigitaj en la sekvo de la Kvita Hindia Movado en [[1942]], kiu vidis la britojn efike dispremi la Kongreson kiel politika organizo. Nehru, kiu kontraŭvole atentis la postulon de Gandhi de tuja sendependeco, ĉar li deziris apogi la Aliancitan militinveston dum la [[Dua Mondmilito]], venis for el longeca prizontempo al multe ŝanĝita politika pejzaĝo. La Islama Ligo sub lia maljuna Kongreso-kolego kaj nun ''bête noire'', [[Muhammad Ali Jinnah]], dominis islaman politikon en Hindio. Intertraktadoj inter Nehru kaj Jinnah por potencdividado malsukcesis kaj kolapsis al la sendependeco kaj sanga [[Dispartigo de Hindio|disigo de Hindio]] en [[1947]]. Nehru estis elektita fare de la Kongreso kiel la unua ĉefministro de tiel sendependa Hindio, kvankam la demando de gvidado estis solvita same malproksime reen kiel 1941, kiam Gandhi agnoskis Nehru kiel sia politika heredanto kaj posteulo. Kiel ĉefministro, Nehru komencis realigi sian vizion de Hindio. La [[Konstitucio de Barato]] estis realigita en [[1950]], post kio li komencis ambician programon de ekonomiaj, sociaj kaj politikaj reformoj. Ĉefe, li vidis la transiron de Barato de [[monarkio]] ĝis [[respubliko]], nutrante pluralan, plurpartian demokration. En ekstera politiko, Nehru prenis ĉefrolon en [[Movado de Nealiancitaj Landoj|nealiancitismo]] projekciante Baraton kiel regiona hegemonio en [[Sudazio]]. Sub la gvidado de Nehru, la Kongreso aperis kiel ĉienhava partio, dominante nacian kaj ŝtatnivelan politikon kaj venkante en sinsekvaj elektoj en [[1951]], [[1957]], kaj [[1962]]. Li restis populara ĉe la homoj de Barato malgraŭ politikaj problemoj en siaj lastaj jaroj kaj fiasko de gvidado dum la [[Ĉin-barata Milito]] de [[1962]]. Nehru estis unu el la gvidantoj de la [[Movado de Nealiancitaj Landoj]]. == Biografio == ===Ekkariero (1889–1912)=== Jawaharlal naskiĝis je la [[14-a de novembro]] [[1889]] en [[Alahabado]], [[Brita Hindio]], kaj estis filo de [[Motilal Nehru]], riĉa advokato de la komunumo de [[Kaŝmiraj Panditoj]],<ref name="Moraes, 2008">Moraes, 2008.</ref> kaj grava gvidanto de la sendependista movado en [[Hindio]], fakte dufoje prezidanto de la [[Barata Nacia Kongreso]] dum la epoko de la lukto por la Barata Sendependiĝo. Lia patrino, Swaruprani Thussu (1868–1938), devena el tre konata Kaŝmir-brahmina familio setlis en [[Lahore]],<ref>Zakaria, Rafiq ''A Study of Nehru'' (studo pri Nehru), eldonejo ''Times of India Press'', 1960, paĝo 22</ref> estis la dua edzino de Motilal, ĉar la unua estis mortinta pro filnasko. Jawaharlal estis la plej aĝa el tri fratoj, el kiuj du fratinoj.<ref name="Moraes, 2008"/> La plej aĝa fratino, [[Vijaya Lakshmi Pandit|Vijaya Lakshmi]], poste iĝis la unua virino prezidanto de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]].<ref>Bonnie G. Smith; ''The Oxford Encyclopedia of Women in World History'' (La Oksforda Enciklopedio de Virinoj en Monda Historio ), eldonejo ''[[Oxford University Press]]'', 2008. ISBN 978-0195148909. paĝoj 406–407.</ref> La plej juna fratino, nome [[Krishna Hutheesing]], iĝis fama verkisto kaj aŭtoris kelkajn librojn pri sia frato. [[Dosiero:Jawaharlal Nehru as a young child with his parents.png|eta|maldekstre|175px|La familio Nehru ĉ. 1890-aj jaroj.]] Nehru priskribis sian infanaĝon kiel "sirma kaj senproblema." Li kreskiĝis en etoso privilegia de riĉaj hejmoj inklude grandan palacan bienon nome Anand Bhawan. Lia patro edukis lin hejme per privataj respondeculoj.<ref>Moraes, 2008, paĝo 22.</ref> Sub influo de tutoro, Ferdinand T. Brooks, Nehru ekinteresiĝis en scienco kaj [[teozofio]].<ref name="OPM">Om Prakash Misra; ''Economic Thought of Gandhi and Nehru: A Comparative Analysis'' (Ekonomia Penso de Gandhi kaj Nehru: Kompara Analizo ). M.D. Publications. 1995. ISBN 978-8185880716. paĝoj 49–65.</ref> Nehru sekve iniciiĝis en [[teozofia societo]] 13-jaraĝa fare de familiamikino [[Annie Besant]]. Tamen, lia intereso en [[teozofio]] ne daŭris kaj li lasis la societon tuj post Brooks jam ne plu estis lia tutoro.<ref>Moraes, 2008. p. 23.</ref> Nehru verkis: "dum preskaŭ tri jaroj [Brooks] estis kun me kaj multmaniere li ege influis min."<ref name="OPM"/> La teozofiaj interesoj de Nehru kondukis lin al la studo de [[sanktaj libroj]] el [[Budhismo]] kaj [[Hinduismo]].<ref name="BRN">Bal Ram Nanda; ''The Nehrus'' (La Nehru-oj), eldonejo ''[[Oxford University Press]]''. 1962. ISBN 978-0195693430. pg 65.</ref> Laŭ [[Bal Ram Nanda|B.R. Nanda]], tiuj sanktaj libroj estis la "unua enkonduko [de Nehru] al la religia kaj kultura heredo de [Hindio]....[ili] havigis al Nehru la komencan elanon por [lia] longa intelekta vojo kiu finis... en lia verko ''[[Malkovro de Barato]]''."<ref name="BRN"/> Nehru iĝis arda naciisto dum sia junaĝo. La [[Bura Milito]] kaj la [[Rus-Japana Milito]] intensigis sian sentaron. Pri tiu lasta li verkis, "[La] Japanaj venkoj kortuŝis mian entuziasmon... Naciismaj ideoj plenigis mian menson... Mi sopiris por hindia kaj azia liberecoj el la sklaveco fare de Eŭropo."<ref name="OPM"/> Poste kiam Nehru estis komencinta sian institucian lernadon en 1905 ĉe [[Lernejo Harrow|Harrow]], gravega lernejo en Anglio, li estis ege influita de verkoj de [[George Macaulay Trevelyan|G.M. Trevelyan]] pri [[Giuseppe Garibaldi|Garibaldi]], kiujn li estis ricevinta kiel premioj pro sia akademia merito.<ref>Moraes, 2008. p. 36.</ref> Nehru vidis Garibaldi kiel revolucian heroon. Li verkis: "Vizioj de similaj faroj en Hindio venis antaŭe, de [mia] kuraĝa lukto por la libereco [de Hindio] kaj en mia menso Hindio kaj Italio iĝis strange kunmiksitaj."<ref name="OPM"/> [[Dosiero:Nehru at Harrow.png|eta|dekstre|175px|Nehru vestanta uniformon ĉe Lernejo Harrow en Anglio.]] Jawaharlal studis [[juro]]n en la [[Universitato de Kembriĝo]]. Nehru iris al [[Trinity College (Kembriĝo)|Trinity College]], [[Universitato de Kembriĝo|Kembriĝo]] en oktobro 1907 kaj gradiĝis per honora gradiĝo en [[natura scienco]] en 1910.<ref>Moraes, 2008. p. 43.</ref> Dum tiu periodo, Nehru studis ankaŭ [[politiko]]n, [[ekonomiko]]n, [[historio]]n kaj [[literaturo]]n neregulare. Verkoj de [[George Bernard Shaw|Bernard Shaw]], [[Herbert George Wells|H.G Wells]], [[John Maynard Keynes|J.M. Keynes]], [[Bertrand Russell]], [[Goldsworthy Lowes Dickinson|Lowes Dickinson]] kaj [[Meredith Townsend]] estis bazo por multo de lia politika kaj ekonomika pensaro.<ref name="OPM"/> Post kompletigi sian gradigon en 1910, Nehru iris al Londono kaj restis tie du jarojn por juraj studoj ĉe la Urba Jurlernejo (''Inner Temple'').<ref name="Moraes, 2008. p. 47">Moraes, 2008. p. 47.</ref> Dum tiu tempo, li plustudis la fakulojn de la [[Fabia Societo]] kiaj [[Beatrice Webb]].<ref name="OPM"/> Nehru pasis sian advokat-ekzamenon en 1912 kaj estis akceptita ĉe la advokat.<ref name="Moraes, 2008. p. 47"/> [[Dosiero:Nehru barrister.png|eta|175px|maldekstre|Nehru ĉe Allahabada Tribunalo.]] Post reveni al Hindio en aŭgusto 1912, Nehru engaĝiĝis per si mem kiel advokato ĉe Allahabada Tribunalo kaj klopodis labori kiel proces-advokato. Sed, male al sia patro, li havis nur neregulan intereson en sia profesio kaj emis nek al la jur-praktiko nek al kompanado de advokataj kolegoj. Nehru verkis: "Definitive la atmosferon ne estis intelekte stimuliga kaj sento de sengusta vivo kreskis ĉe mi.<ref name="OPM"/> Lia engaĝiĝo en naciisma politiko iĝis laŭgrade anstataŭo de la jura praktiko en la venontaj jaroj.<ref name="OPM"/> ==Naciisma Movado (1912–38)== Post sia reveno en Hindion li engaĝis sin en la politika lukto. Li amikiĝis kun [[Mahatma Gandhi]], kaj estis baldaŭ konsiderata ties politika heredanto. En [[1929]] li estis nomumita prezidanto de la Naciisma Partio, kaj poste denove en 1936, 1937, kaj fine en 1946. === Britio kaj reveno al Hindio: 1912–1913 === Nehru estis disvolviginta intereson en politiko de Hindio dum sia epoko en Britio kiel studento kaj proces-advokato.{{sfn|Moraes|2007|p=37}} Monatojn post sia reveno al Hindio en 1912, Nehru ĉeestis ĉiujaran sesion de la Hindia Nacia Kongreso en [[Patna]].{{sfn|Ghose|1993|p=25}} La Kongreso en 1912 estis la partio de moderuloj kaj de elitoj,{{sfn|Ghose|1993|p=25}} kaj li estis iom konfuzita pro tio kion li vidis kiel "tre multe anglalingva afero de la [[supra klaso]]".{{sfn|Moraes|2007|p=49}} Nehru dubis pri la efektiveco de la Kongreso sed akceptis labori por la partio helpe al la [[Satyagraha|movado por hindiaj civilaj rajtoj]] estrita de [[Mahatma Gandhi]] en Sudafriko,{{sfn|Moraes|2007|p=50}} kolektante fondusojn por la movado en 1913.{{sfn|Ghose|1993|p=25}} Poste, li kampanjis kontraŭ [[Nepagita servisteco|nepagita laboro]] kaj aliaj tiaj diskriminacioj suferitaj de hindianoj en la [[Brita Imperio|britaj kolonioj]].<ref name="auto">En la membiografio de Jawaharlal Nehru, ''An Autobiography'' (1936) p. 33.</ref> === Unua Mondmilito: 1914–1915 === Kiam eksplodis la [[Unua Mondmilito]], la simpatioj en Hindio estis dividitaj. Kvankam kleraj hindianoj "pro multo adoptis vikarian plezuron" vidante la Britiajn regantojn humiligitaj, la regantaj supraj klasoj aliflankiĝis al la [[Triopa Entento|Aliancanoj]]. Nehru konfesis, ke li vidis la militon per kontraŭaj sentoj. Kiel Frank Moraes skribis, "se la simpatio de [Nehru] estis kun iu lando estis kun Francio, kies kulturon li ege admiris".{{sfn|Moraes|2007|p=52}} Dum la milito, Nehru volontulis por la organizo de la "St John Ambulance" kaj laboris kiel unu el la provincaj sekretarioj en Allahabad de la organizaĵo.{{sfn|Ghose|1993|p=25}} Li ankaŭ parolis kontraŭ la porcenzuraj leĝoj aprobitaj de la Britia registaro en Hindio.{{sfn|Moraes|2007|p=53}} Nehru aperis el la militaj jaroj kiel estro kies politikaj opinioj estis konsiderataj radikalaj. Kvankam la politika diskurso tiam estis dominata de moderulo [[Gopal Kriŝna Goĥale]],{{sfn|Moraes|2007|p=50}} kiu estis dirinta, ke estas "frenezo pensi pri sendependeco,"{{sfn|Ghose|1993|p=25}} Nehru estis parolanta, "malferme pri politiko de ne-kunlaborado, pri la neceso rezigni el honoraj postenoj de la registaro kaj pri ne pluigi la vanan politikon de reprezentado".{{sfn|Ghose|1993|p=26}} Li ridindigis la Hindian Civilservon kiel subtenanto de la Britia politiko. Li notis, ke iu iam estis difininta la Hindian Civilservon, "pro kiu ni ege bedaŭrinde estas ankoraŭ suferantaj en tiu lando, kiel nek hindia, nek civila, nek servo".<ref name="ics">Nehru, Jawaharlal ''Glimpses of world history: being further letters to his daughter'' (Rimarkoj de mondhistorio: estante pliaj leteroj al lia filino , eldonejo ''Lindsay Drummond Ltd.'', 1949), paĝo 94</ref> Motilal Nehru, elstara modera estro, agnoskis la limojn de la konstitucia agitado, sed avertis al sia filo, ke ne estas alia "praktika alternativo" al tio. Nehru, tamen, estis malkontenta kun la vojo de la nacia movado. Li iĝis engaĝiĝinta kun agresemaj naciistaj estroj kiuj postulis [[memregado]]n por hindianoj.{{sfn|Moraes|2007|p=56}} La influo de moderuloj en la politiko de la Kongreso vanuiĝis post la morto de Goĥale en 1915.{{sfn|Ghose|1993|p=25}} Kontraŭ-moderulaj estroj kiel Annie Besant kaj [[Bal Gangadhar Tilak]] ekhavis oportunon alvoki por nacia movado por Memregado. Tamen, en 1915, tiu propono estis malakceptita pro la malpreteco de moderuloj aliri al tia radikala agadplano.<ref>Argov, Daniel (Junio 1964). [https://eprints.soas.ac.uk/33772/1/11010545.pdf The Ideological Differences between Moderates and Extremists in the Indian National Movement with Special Reference to Surendranath Banerjea and Lajpat Rai 1885-1919 (PDF)] (Doktoriga disertacio pri "la ideologiaj diferencoj inter moderuloj kaj ekstremistoj en la barata nacia movado kun speciala referenco al Surendranath Banerjea kaj Lajpat Rai"). University of London School of Oriental and African Studies ([[Universitato de Londono]], Lernejo de Orienta kaj Afrika Studoj). paĝo 11.</ref> === Pormemregada movado: 1916–1917 === [[Dosiero:Kamala and Jawaharlal Nehru 1916.jpg|eta|dekstre|200px|Jawaharlal kaj Kamala Nehru dum sia nupto en Delhio, 1916.]] Nehru edziĝis al [[Kamala Nehru|Kamala Kaul]] en 1916. Ilia nura filino naskiĝis unu jaron poste en 1917. Kamala naskis ankaŭ knabon en Novembro 1924, sed li vivis nur unu semajnon.<ref name="windsor">{{Cite news |url=https://news.google.com/newspapers?id=tzA_AAAAIBAJ&pg=4355,5162968&dq=kamala+nehru |title=Nehru gave up life of ease and wealth (Nehru prirezignis vivon de facileco kaj riĉaĵo)|pages=24 |date=27-a de majo 1964 |work= The Windsor Star |access-date=19-a de januaro 2013}}</ref> Besant formis ligon por la postulo de la Memregado en 1916. Tilak, liberigita el prizono, estis forminta sian propran ligon en Aprilo 1916.{{sfn|Ghose|1993|p=25}} Nehru aliĝis al ambaŭ ligoj, sed laboris ĉefe por la unua menciita.{{sfn|Moraes|2007|p=55}} Li rimarkis poste, ke "[Besant] faris tre fortn influon sur mi en mia infanaĝo &nbsp;... eĉ poste kiam mi eniris en politika vivo ŝia influo pluis."{{sfn|Moraes|2007|p=55}} Alia disvolviĝo kiu havigis radikalan ŝanĝon en la politiko de Hindio estis la hindu–islama unueco pere de la [[Laknaŭo|Laknaŭa Pakto]] en la ĉiujara kunsido de la Kongreso en Decembro 1916. La pakto estis iniciatita antaŭe en la jaro en Allahabad en kunsido de la Tuthindia Kongreskomitato, kiu estis okazinta en la rezidejo de Nehru en Anand Bhavan. Nehru bonvenigis kaj kuraĝigis la alproksimigon inter ambaŭ hindiaj komunumoj.{{sfn|Moraes|2007|p=55}} Kelkaj naciismaj estroj kuniĝis en 1916 sub la estreco de Annie Besant por paroligi postulon de [[memregado]], kaj atingi la statuson de [[Dominio]] ene de la [[Brita Imperio]] kiel estis okazanta tiam ĉe Aŭstralio, Kanado, Sudafriko, Nov-Zelando kaj Novtero. Nehru aliĝis al la movado kaj plialtiĝis ĝis iĝi sekretario de la Pormemregada Ligo de Besant.{{sfn|Moraes|2007|p=55}}<ref name="JNACA">{{Cite web |url=http://www.jnmf.in/chrono.html |title=Jawaharlal Nehru – a chronological account (Jawaharlal Nehru - kronologia raporto )|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604220450/http://www.jnmf.in/chrono.html |archive-date=4-a de junio 2012 |access-date=23-a de junio 2012|website=Jawaharlal Nehru Memorial Fund (JNMF)}}</ref> [[Dosiero:Jawaharlal Nehru and his family in 1918.jpg|eta|maldekstre|200px|Nehru en 1918 kun edzino Kamala kaj filino [[Indira Gandhi|Indira]].]] En Junio 1917, la Britia registaro arestis kaj malliberigis Besant. La Kongreso kaj aliaj hindiaj organizaĵoj minacis lanĉi protestojn se ŝi ne estas liberigita. Poste, la Britia registaro estis devigita liberigi Besant kaj fari gravajn reformojn post periodo de intensaj protestoj.<ref>Remya, K. (2017). [http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/handle/10603/208789 War in City Scape Popular Responses in Kozhikode 1914 1918] (Doktoriga Disertacio). Universitato de [[Kalikuto]], Departemento pri Historio. hdl:10603/208789.</ref> === Ne-kunlaborado: 1920–1927 === La unua grava naciisma engaĝiĝo de Nehru venis en la sekvo de la [[nekunlabora movado]] en 1920.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gLIixRjaz9sC&pg=PT47 |title=Indian National Movement & Constitutional Development (barata nacia movado kaj konstitucia evoluo)|last=Pratiyogita Darpan Editorial Board |publisher=Upkar Prakashan |pages=44 |series=Pratiyogita Darpan Extra Issue Series, Volume 12 |access-date=2a de Oktobro 2018}}</ref> Li estris la movadon en la Unuiĝintaj Provincoj (nune [[Utar-Pradeŝo]]). Nehru estis arestita pro akuzoj de kontraŭ-registaraj aktivecoj en 1921 kaj estis liberigita kelkajn monatojn poste.<ref name="auto3">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/ht-school/jawaharlal-nehru-freedom-struggle-icon-maker-of-modern-india/story-VdEiIZ6OtVV2NFtTuToL2I.html|title=Jawaharlal Nehru: Freedom struggle icon, maker of modern India (ikono pri liberbatalo, kreinto de moderna Barato )|date=2-a de decembro 2020|website=Hindustan Times}}</ref> En la kverelo kiu formiĝis en la Kongreso post la subita haltigo de Gandhi de la nekunlabora movado post la [[Ĉaŭri-ĉaŭra incidento]], Nehru restis fidela al li kaj ne aliĝis al la Sŭaraj Partio formita de lia patro Motilal Nehru kaj [[Ĉitaranĝan Das]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gLIixRjaz9sC&pg=PT47 |title=Indian National Movement & Constitutional Development (barata nacia movado kaj konstitucia evoluo)|last=Pratiyogita Darpan Editorial Board |publisher=Upkar Prakashan |series=Pratiyogita Darpan Extra Issue Series, Volume 12 |access-date=2a de Oktobro 2018}}</ref> En 1923, Nehru estis enprizonigita en Nabha, [[princlando]], kie li estis kaj vidis la lukton kiun estis farintaj la [[Sikoj]] kontraŭ la koruptaj hinduismaj Mahantoj.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20140811-parkash-singh-badal-bhupinder-singh-hooda-hsgmc-row-sikhs-804806-2014-08-01|title=Nehru went to jail for Sikhs, Hooda is playing politics with them|first1=Asit|last1=Jolly|date=1a de Aŭgusto 2014|website=[[India Today]]}}</ref><ref name="hindustantimes.com">{{Cite web|date=15a de Novembro 2014|title=Nehru's Nabha jail ordeal lost in past|url=https://www.hindustantimes.com/chandigarh/nehru-s-nabha-jail-ordeal-lost-in-past/story-EBrTBPS8u8UPMHndqThAjP.html|first1=Vishav|last1=Bharti|website=Hindustan Times}}</ref> ==== Internaciigo de la lukto por la hindia sendependigo: 1927 ==== Nehru ludis estran rolon en la disvolvigo de la internaciisma rigardo de la hindia sendependiga lukto. Li serĉis eksterlandajn aliancanojn por Hindio kaj forĝis ligojn kun movadoj por sendependeco kaj demokratio tra la tuta mondo.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=zE7VJZoHbzYC&q=Nehru+played+a+leading+role+in+the+development+of+the+internationalist+outlook+of+the+Indian+independence+struggle.&pg=PP4 | title=Jawaharlal Nehru: A Study in Ideology and Social Change| isbn=978-81-7099-071-0| last1=Dube| first1=Rajendra Prasad| year=1988|publisher=Mittal Publications}}</ref> En 1927, liaj klopodoj rezultis, kaj la Kongreso estis invitita partopreni en la kongreso de subpremataj naciecoj en Bruselo, Belgio. La kunsido estis organizita por kunordigi kaj plani komunan lukton kontraŭ [[imperiismo]]. Nehru reprezentis Hindion kaj estis elektita por la Plenumkonsilio de la Ligo kontraŭ Imperiismo kiu naskiĝis en tiu kunsido.<ref>{{Cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/45071841|jstor = 45071841|title = The Indian Nationalist Movement and the League of Nations: Prologue to the United Nations|last1 = Keenleyside|first1 = T. A.|journal = India Quarterly |year = 1983|volume = 39|issue = 3|pages = 281–298|doi = 10.1177/097492848303900303|s2cid = 150520531}}</ref> Pli kaj pli, Nehru vidis la lukton por sendependigo el [[Brita imperiismo]] kiel multnacia klopodo por la variaj kolonioj kaj dominioj de la Imperio; kelkaj el liaj asertoj pri tiu afero, tamen, estis interpretata kiel kompliceco kun la elstariĝo de [[Hitlero]] kaj kun liaj [[Fina solvo de juda demando|eksponitaj intencoj]]. Kontraŭ tiuj akuzoj, Nehru respondis:<ref>{{Cite book|last=Roland|first=Joan G.|title=The Jewish Communities of India: Identity in a Colonial Era|year=1998|publisher=Routledge|isbn=978-0-7658-0439-6|edition=Second|page=193}}</ref>{{Citaĵo|Ni havas simpation por la nacia movado de [[Araboj]] en [[Palestino]] ĉar ĝi estas direktita kontraŭ la Britia Imperiismo. Niaj simpatioj ne povas esti malfortigitaj pro la fakto ke la nacia movado koincidas kun la interesoj de Hitlero.}} === Fundamentaj Rajtoj kaj Ekonomika Politiko: 1929 === [[Dosiero:Jawaharlal Nehru and Motilal Nehru in 1929.jpg|dekstre|eta|Jawaharlal Nehru, Prezident-elektito en la sesio de Lahore de la Hindia Nacia Kongreso en 1929, kun la estonta Prezidento, nome lia patro Motilal Nehru.]] Nehru skizis la politikojn de la Kongreso kaj la estontan hindian nacion en 1929.<ref>{{Cite book|last=Maheshwari|first=Neerja|url=https://books.google.com/books?id=okUSbReaevUC&pg=PA41|title=Economic Policy of Jawaharlal Nehru|date=1997|publisher=Deep & Deep|isbn=978-81-7100-850-6|pages=41|access-date=9a de Novembro 2018}}</ref> Li deklaris, ke la celoj de la Kongreso estis la [[religia libereco]]; la [[Libero de asociiĝo|rajto formi asociigon]]; la [[Parollibereco|esprimlibereco]]; la [[egaleco antaŭ la leĝo]] por ĉiu individuo sen distingo de [[kasto]], [[raso]], [[kredo]], aŭ [[religio]]; protekto de la [[Lingvoj de Barato|regionaj lingvoj]] kaj kulturoj, defendo de la interesoj de la [[kamparano]]j kaj de la [[laboristo]]j; abolo de la netuŝebleco; enkonduko de [[voĉdonrajto]] por plenkreskuloj; impono de malpermeso de [[alkoholaĵo]]j, [[ŝtatigo]] de industrioj; [[socialismo]]; kaj la establado de [[sekulareco]] en Hindio.<ref>{{Cite book|last=Kochar|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=DuFW7RKqpt4C&pg=PA22|title=Congress and Socialism: Economic Programmes and Policies|year=1997|isbn=978-81-86565-24-7|pages=22|publisher=Anamika Publishers & Distributors}}</ref> Ĉiuj tiuj celoj formis la kernon de la rezolucio "Fundamentaj Rajtoj kaj Ekonomika Politiko" skizita de Nehru en 1929–1931 kaj ratifita en 1931 fare de la kongrespartia sesio en [[Karaĉi]] porparolita de [[Vallabhbhai Patel]].<ref name="NA2015">{{Cite book|last=BN Pandey (Editor)|url=https://books.google.com/books?id=KauwCwAAQBAJ&pg=PR7|title=The Indian Nationalist Movement 1885–1947: Select Documents|year=2015|publisher=Springer Publishing|isbn=978-1-349-86215-3|page=45}}</ref> ==== Deklaro de sendependenco ==== Nehru estis unu el la unuaj estroj kiuj postulis, ke la Kongresa Partio decidu fari kompletan kaj klaran elrompon de ĉiuj ligiloj kun la Brita Imperio. La Madrasa sesio de la Kongreso en 1927, aprobis lian rezolucion por la sendependeco spite la kritikojn fare de Gandhi. Tiam, li formis la Ligon por la Sendependecon de Hindio, premgrupo ene de la Kongreso.<ref>{{Cite book|last=Dutt|first=R.C.|url={{Google books|2WI31XdK8pkC|page=PR9|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=Socialism of Jawaharlal Nehru|date=1981|publisher=Shakti Malik, Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-128-7|location=New Delhi|pages=54–55|access-date=[[8-a de septembro]] [[2017]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://archive.org/details/patellife00rajm|title=Patel: A Life|date=[[28-a de novembro]] [[1991]]|publisher=Navajivan Publishing House|via=Internet Archive|pages=171|first=Rajmohan|last=Gandhi|author-link=Rajmohan Gandhi}}</ref> En 1928, Gandhi konsentis kun la postuloj de Nehru kaj proponis rezolucion kiu petis, ke la Britoj garantiu la statuson de Dominio por Hindio post du jaroj.<ref>{{Cite book|last=Nag|first=Kingshuk|url=https://books.google.com/books?id=duHwCgAAQBAJ&pg=PT61|title=Netaji: Living Dangerously|year=2015|isbn=978-93-84439-70-5|publisher=Paranjoy Guha Thakurta}}</ref> Se la Britoj malsukcesis trafi la limdaton, la Kongreso alvoki ĉiujn hindianojn lukti por kompleta sendependecon. Nehru estis unu el la estroj kiuj objekciis la limdaton proponitan al la Britoj — li premis Gandhi postuli tujan agadon el la Britoj. Gandhi negocadis pluan kompromison reduktante la proponitan limdaton el du jaroj ĝis unu.<ref>{{Cite web|url=http://archive.org/details/patellife00rajm|title=Patel: A Life|date=[[28-a de novembro]] [[1991]]|publisher=Navajivan Publishing House|via=Internet Archive|pages=171|first=Rajmohan|last=Gandhi}}</ref> La Britoj malakceptis la postulojn por la dominia statuso en 1929.<ref name="patel185">R. Gandhi, ''Patel: A Life'', p. 185</ref> Nehru ekkontrolis la prezidentecon de la Kongresa Partio dum la sesio de Lahore de la 29a de Decembro 1929 kaj enkondukis sukcesan rezolucion alvokanta al kompleta sendependecon.<ref name="patel185" /><ref>{{Cite web|title=Purna Swaraj: The Demand for Full Independence 26 January 1930|url=http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930-|access-date=6a de Julio 2015|publisher=indiaofthepast.org|archive-date=8a de Novembro 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181108144457/http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930-|url-status=dead|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-11-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20181108144457/http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930-|arkivdato=2018-11-08}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181108144457/http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930- |date=2018-11-08 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930- |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-11-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181108144457/http://www.indiaofthepast.org/contribute-memories/read-contributions/major-events-pre-1950/283-purna-swaraj-the-demand-for-full-independence-26-january-1930- |arkivdato=2018-11-08 }}</ref> Nehru skizis la deklaracion de Hindia sendependeco, kio asertis: [[Dosiero:Gandhi Nehru 1929.jpg|eta|maldekstre|Mahatma Gandhi kaj Jawaharlal Nehru en 1929.]] {{Citaĵo|Ni kredas, ke estas nemalhavebla rajto de la hindia popolo, kiel de ajna alia popolo, havi liberecon kaj ĝui la fruktojn de sia laboro kaj havi la vivnecesaĵojn, por le ili havu plenajn oportunojn por kresko. Ni kredas ankaŭ, ke se ajna registaro senigas popolon el tiuj rajtoj kaj subpremas ilin, la popolo havas rajton renversi aŭ aboli ĝin. La Britia registaro en Hindio ne nur senigis la hindian popolon de ĝia libero sed ankaŭ baziĝis sur la espluatado de la amasoj, kaj ruinigis Hindion ekonomie, politike, kulture, kaj spirite. Ni kredas tamen, ke Indio devas fortranĉi la Britian konekton kaj atinvi Purna Sŭaraj aŭ la kompletan sendependigon.<ref>{{Cite web|title=Declaration of independence|url=http://cs.nyu.edu/kandathi/swaraj.txt|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130517214940/http://cs.nyu.edu/kandathi/swaraj.txt|archive-date=17a de Majo 2013|access-date=14a de Aŭgusto 2012}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130517214940/http://cs.nyu.edu/kandathi/swaraj.txt |date=2013-05-17 }}</ref>}} Meznokte de Novjaro 1929, Nehru hisis la [[Trikoloro|trikoloran]] [[flago de Barato|flagon de Barato]] super la bordoj de la [[Ravi (rivero)|rivero Ravi]] en Lahore.<ref>{{Cite web|first=Haroon|last=Khalid|url=https://scroll.in/article/866428/republic-day-story-on-ravis-banks-a-pledge-that-shaped-the-course-of-modern-india-88-years-ago|title=Republic Day story: On Ravi's banks, a pledge that shaped the course of modern India 88 years ago|website=[[Scroll.in]]|date=26a de Januaro 2018|access-date=16a de Aŭgusto 2021}}</ref> Oni legis proklamon de sendependeco, kiu inkludis pretecon reiri impostojn. Oni demandis al la amasa aro de publiko kiu ĉeestis en la ceremonio ĉu ili konsentis kun ĝi, kaj la majoritato de personoj kiuj estis atestantoj levis siajn manojn kiel aprobo. 172 hindiaj membroj de centra kaj provincaj parlamentoj rezignis en subteno de la rezolucio kaj kongrue kun la hindia publika sento. La Kongreso petis al la popolo de Hindio observi la 26an de Januaro kiel Sendependeca Tago.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/why-january-26-is-celebrated-as-republic-day-6230037/|title=Explained: Why India celebrates January 26 as Republic Day|date=30a de Januaro 2021}}</ref> Kongresaj volontuloj, naciistoj, kaj la ĝenerala publiko hisis la flagon de Hindio publike tra tuta Hindio. Krome ankaŭ planoj por amasa [[civila malobeo]] estis jam disvastigitaj.<ref>{{Cite book|last=Education|first=Pearson|url=https://books.google.com/books?id=ADFpDwAAQBAJ&pg=SA1-PA145|title=SSC topic-wise Previous Years Solved Papers General Awareness|isbn=978-93-5286-640-3|publisher=Pearson Education India}}</ref> Post la Lahore sesio de la Kongreso en 1929, Nehru laŭgrade aperis kiel suprema estro de la Hindia sendependeca movado. Gandhi retroeniris reen al pli spirita rolo. Kvankam Gandhi oficiale ne nomumis kiel Nehru kiel sia politika heredanto ĝis 1942, tiom frue kiom ĝis meze de la 1930-aj jaroj la lando vidis Nehru kiel la natura sukcedanto de Gandhi.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/opinion/op-ed/151118/the-greatest-indian-after-the-mahatma-why-gandhi-chose-nehru-to-lead.html|title=The greatest Indian after the Mahatma? Why Gandhi chose Nehru to lead India|first=Praveen|last=Davar|date=15a de Novembro 2018|website=Deccan Chronicle}}</ref> === [[Salomarŝo]]: 1930 === [[Dosiero:Gandhi Salt March.jpg|eta|240px|Dum Nehru estis en prizono, Gandhi dum la salomarŝo, marto - aprilo [[1930]].]] Nehru kaj plej el la kongresestroj estis dekomence disigitaj pri la plano de Gandhi startigi kampanjon de [[civila malobeo]] pere de la ''satjagraha'' cele al la brit-trudita [[salimposto]]. Post la protesto arigis energion, ili konstatis la povon de [[salo]] kiel simbolo. Nehru rimarkis pri la senprecedenca populara respondo, "aspektis kvazaŭ printempo estis subite liberigita".<ref name="gopalgandhi">Gandhi, Gopalkrishna. [http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/article388858.ece "The Great Dandi March – eighty years after"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161209183151/http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/article388858.ece |date=2016-12-09 }}, ''[[The Hindu]]'', 5a de Aprilo 2010</ref> Li estis arestita la 14an de Aprilo 1930 estante en trajno el Allahabad al [[Raipur]]. Pli frue, post estri grandan mitingon kaj vastan procesion, li ceremonie faris ioman kontrabandon de salo. Li estis akuzita pro la rompo de la salregularo kaj kondamnita al ses monatoj de enprizonigo en la Centra Prizono.<ref>{{Cite web|first=Vinod|last=Khanal|title=Mahatma Gandhi describes Nehru's arrest in 1930 as 'rest' |website= [[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/allahabad/Mahatma-Gandhi-describes-Nehrus-arrest-in-1930-as-rest/articleshow/45140212.cms|date=13a de Novembro 2014|access-date=16a de Aŭgusto 2021}}</ref> Li nomumis Gandhi por sukcedi li kiel la kongresa prezidento dum sia foresto estante en prizono, sed Gandhi malakceptis, kaj Nehru nomumis sian patron kiel sia sukcedanto.{{sfn|Moraes|2007|p=167}} Pro la aresto de Nehru, la civila malobeo atingis novan ritmon, kaj arestoj, pafado aŭ bastonado al homamasoj iĝis ordinaraj okazaĵoj.{{sfn|Moraes|2007|p=168}} ====Salomarŝa sukceso==== La [[Salomarŝo]] ("premo por reformoj tra pasiva rezistado") sukcesis altiri tutmondan atenton. Hindiaj, Britiaj, kaj tutmondaj opinioj pli kaj pli agnoskis la [[Legitimeco|legitimecon]] de la postuloj de la [[Barata Nacia Kongreso|Kongrespartio]] por sendependeco. Nehru konsideris la salan ''satjagraha'' la nemalhavebla markilo de sia asocio kun Gandhi,<ref>Fisher, Margaret W. June 1967. "India's Jawaharlal Nehru." ''Asian Survey'' 7(6):363–73. {{Doi|10.2307/2642611}}. Jstor 2642611. p. 368.</ref> kaj vidis la lastan gravon de la lukto estis ŝanĝante la sintenojn de hindianoj:<ref>Johnson, Richard L. 2005. ''Gandhi's Experiments With Truth: Essential Writings By And About Mahatma Gandhi''. Lexington Books. {{ISBN|978-0-7391-1142-0}}. p. 37.</ref> {{Citaĵo|Kompreneble tiuj movoj faris enorman premon al la Britia Registaro kaj skuis la registaran maŝinaron. Sed la reala gravo, en mia menso, kuŝas en la efiko kiun ili havis sur sia propra popolo, kaj speciale al la vilaĝaj amasoj... Ne-kunlaborado eligis ilin el la kotejo kaj havigis ilin mem-respekton kaj memfidon... Ili agadis kuraĝe kaj ne submetiĝis tiom facile por malĝustigi subpremadon; ilia kompreno ampleksiĝis kaj ili ekpensis malmulte en terminoj de Hindio kiel tuto... Ĝi estis rimarkinda transformado kaj la Kongreso, sub la estreco de Gandhi, devas fidi je tio.}} === Balota politiko, Eŭropo, kaj ekonomiko: 1936–1938 === [[Dosiero:Jawaharlal Nehru at Karachi on return from Lausanne with Kamala Nehru’s ashes.jpg|maldekstre|eta|Jawaharlal Nehru en [[Karaĉi]] post reveni el [[Laŭzano]], [[Svisio]], kun la cindroj de sia edzino [[Kamala Nehru]] en Marto 1936.]] La vizito de Nehru al Eŭropo en 1926 montriĝis kiel la fonto de lia politika kaj ekonomika pensaro. Lia reala intereso en [[marksismo]] kaj ties [[Socialismo|socialisma]] modelo de pensaro derivis el tiu veturado. Lia posta restado en prizono ebligis lin studi marksismon pli profunde. Interesita en siaj ideoj, sed forpelita de kelkaj el ties metodoj, li neniam alvenis ĝis akcepto de la verkoj de [[Karl Marx]] kiel rivelita skribaĵo. Ekde tiam, la kerno de lia [[ekonomiko|ekonomika pensaro]] restis marksisma, kongruigita, se necese, al la vivkondiĉo de Hindio.<ref>{{Cite book|last=Hoiberg|first=Dale|url=https://archive.org/details/studentsbritanni04hoib/page/108/mode/2up|title=Students' Britannica India|publisher= Popular Prakashan |year=2000|isbn=978-0-85229-760-5|page=[https://archive.org/details/studentsbritanni03hoib/page/107 107]|url-access=registration}}</ref><ref name="Metcalf Metcalf 2006">{{Cite book|first1=Barbara D. |last1=Metcalf|author-link1= |first2=Thomas R. |last2=Metcalf|author-link2= |url= https://archive.org/details/concisehistoryof0000metc_s2n2/page/176/mode/2up|title=A Concise History of Modern India|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-1-139-45887-0|page=176}}</ref> Nehru pasigis la jaron 1936 en [[Svisio]] vizitante sian malsanan edzinon, kie ŝi poste mortis. Estante en Eŭropo, li iĝis tre priokupita pro la probablo de alia mondmilito.<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/studentsbritanni04hoib/page/108/mode/2up|title=Students' Britannica India|first1=Dale|last1=Hoiberg|first2=Indu|last2=Ramchandani|date=21a de Novembro 2000|publisher=New Delhi : Encyclopaedia Britannica (India)|via=Internet Archive}}</ref> En tiu epoko, li emfazis, ke en okazo de milito, la loko de Hindio estus kun la demokratioj, kvankam li insistis, ke Hindio povus lukti apoge al Granda Britio kaj Francio nur estante libera lando.<ref name="Hoiberg2000">{{Cite book|last=Hoiberg, Dale|url=https://books.google.com/books?id=ISFBJarYX7YC&pg=PA108|title=Students' Britannica India|publisher= Popular Prakashan |year=2000|isbn=978-0-85229-760-5|pages=108–}}</ref> [[Dosiero:Jawaharlal Nehru with Rabindranath Tagore,1936.jpg|eta|dekstre|Jawaharlal Nehru kun la barata Nobel-premiita poeto [[Rabindranath Tagore]] en 1936.]] En sia sesio de 1936 en Laknaŭ, spite opozicion el la ĵus elektita Nehru kiel la partiprezidanto, la Kongres-partio interkonsentis partopreni en la provinca balotado kiu estis okazonta en 1937 laŭ la Leĝo de la Registaro de Hindio de 1935.<ref name="Tomlinson 1976">{{Cite book|last=B. R. Tomlinson|url=https://books.google.com/books?id=h5OuCwAAQBAJ&pg=PP7|title=The Indian National Congress and the Raj, 1929–1942: The Penultimate Phase|year=1976|publisher= Palgrave Macmillan UK|isbn=978-1-349-02873-3|pages=57–60}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://www.jstor.org/stable/312372|title=Congress-Muslim League Relations 1937-39: 'The Parting of the Ways'|author=Pandey, Deepak|year=1978|journal=Modern Asian Studies|volume=12|issue=4|pages=629-654|via=JSTOR}}</ref> La balotado kondukis la Kongres-partion al la povo en majoritato de provincoj kun pliiĝanta populareco kaj potenco por Nehru. Ĉar la [[Islama Ligo]] de [[Muhammad Ali Ĝinnah]] (kiu iĝos la kreanto de [[Pakistano]]) ne bone sukcesis en la balotado, Nehru deklaris, ke la nuraj du partioj kiuj gravas en Hindio estas la Britaj koloniaj aŭtoritatoj kaj la Kongreso. La asertoj de Ĝinnah, ke la Islama Ligo estis la tria kaj "egaleca partnero" ene de la politiko de Hindio estis amplekse malakceptitaj.<ref>https://archive.org/details/concisehistoryof0000metc_s2n2/page/196/mode/2up reference</ref> Nehru estis esperante plialtigi [[Abul Kalam Azad|Maulana Azad]] kiel la hegemonia estro de la [[Islamo en Barato|Hindiaj islamanoj]], sed Gandhi, kiu plue traktis Ĝinnah kiel la voĉo de la Hindiaj islamanoj, subfosis lin en tio.<ref>{{Cite news|last1=Ayoob|first1=Mohammed|date=25a de Majo 2018|title=Remembering Maulana Azad|author-link=Mohammed Ayoob|newspaper=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/remembering-azad/article23980998.ece}}</ref><ref>{{Cite web|date=21a de Majo 2019|title=Triumph of Nehruvianism – Part 2|url=https://economictimes.indiatimes.com/blogs/courts-commerce-and-the-constitution/triumph-of-nehruvianism-part-2/}}</ref> [[Dosiero:Jawaharlal Nehru in a procession at Peshawar,North West Frontier Province, 14 October 1937.jpg|eta|maldekstre|alt=Photograph of 1000s of people in a procession |Nehru en procesio en [[Peŝaŭaro]], [[Nordokcidenta Limprovinco]], 14a de Oktobro 1937.]] En la 1930-aj jaroj, sub la estreco de [[Ĝajaprakaŝ Naraĝan]], [[Narendra Deo]], kaj aliaj, la grupo de la Kongresa Socialisma Partio estis formita ene de la HNK. Kvankam Nehru neniam aliĝis al la grupo, li funkciis kiel ponto inter ili kaj Gandhi.<ref name="Dutt1981">{{Cite book|last=Rabindra Chandra Dutt|url=https://books.google.com/books?id=2WI31XdK8pkC&pg=PR9|title=Socialism of Jawaharlal Nehru|publisher=Abhinav Publications|year=1981|isbn=978-81-7017-128-7|page=178}}</ref> Li havis la apogon de la maldekstraj kongresanoj Maulana Azad kaj [[Subhas Chandra Bose]].<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/on-parakram-diwas-a-look-at-bose-s-indian-national-army-101611393163491.html|title=On Parakram Diwas, a look at Bose’s Indian National Army|last1=Soni|first1=Mallika|date=23a de Januaro 2021|website=Hindustan Times}}</ref><ref name="auto6">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/galleries/nation/2017/dec/05/indian-national-congress-presidents-over-the-ages-the-ones-who-changed-course-of-history-101085.html|title=Indian National Congress Presidents over the ages: The ones who changed course of history|date=5a de Decembro 2017|website=The New Indian Express}}</ref> Tiu triopo kombinis por elpeli [[Rajendra Prasad]] kiel la Kongres-prezidanto en 1936.<ref name="auto6"/> Nehru estis elektita anstataŭe kaj tenis la prezidentecon dum du jaroj (1936–37).{{sfn|Moraes|2007|pp=234–38}} Liaj socialistaj kolegoj Bose (1938–39) kaj Azad (1940–46) sukcedis lin. Dum la dua regotempo de Nehru kiel ĝenerala sekretario de la Kongreso, li proponi kelkajn rezoluciojn pri la [[Ekstera politiko de Barato|Ekstera politiko de Hindio]].{{sfn|Moraes|2007|p=129}} Ekde tiam, li ricevis ''blankan ĉekon'' por skizi la eksteran politikon de ajna estonta hindia lando.<ref>Sharma, Rinkal. 2016. "[https://www.academia.edu/33066114/Nehru_a_passionate_advocate_of_education_for_Indias_children_and_youth_believing_it_essential_for_Indias_future_progress Nehru: a passionate advocate of education for India's children and youth, believing it essential for India's future progress]." ''International Research Journal of Management Sociology & Humanity'' 7(7):256–59.</ref> Nehru laboris kun Bose por disvolvigi bonajn rilatojn kun registaroj de liberaj landoj de la tuta mondo.<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/jawaharlal-nehru-birth-anniversary-pandit-nehru-and-his-freedom-struggle-2386021.html|title=Jawaharlal Nehru Birth Anniversary: Pandit Nehru and His Freedom Struggle|date=14a de Novembro 2019|website=news18}}</ref> [[Dosiero:Jawaharlal Nehru on visit to Egypt, June 1938.jpg|eta|dekstre|Nehru en vizito al Egiptio en Junio 1938.]] Nehru estis unu el la unuaj naciistaj estroj kiuj konstatis la suferojn de la homoj en la ŝtatoj regataj de hindiaj princoj.<ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Modern_India/5tkTAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=Nehru+was+one+of+the+first+nationalist+leaders+to+realise+the+sufferings+of+the+people+in+the+states+ruled+by+Indian+princes.&dq=Nehru+was+one+of+the+first+nationalist+leaders+to+realise+the+sufferings+of+the+people+in+the+states+ruled+by+Indian+princes.&printsec=frontcover|title = Modern India: A Textbook of History for Middle Schools|year = 1973|publisher = National Council of Educational Research and Training}}</ref> La naciisma movado estis limigita al la teritorioj kiuj estis sub rekta Brita regado. Li helpis fari la lukton de la homoj en la princlandoj parto de la naciisma movado por la sendependeco.<ref name="hindustantimes.com" /><ref>{{Cite book|last=Chowdhary|first=Rekha|url=https://books.google.com/books?id=9-2oCgAAQBAJ&pg=PA21|title=Jammu and Kashmir: Politics of identity and separatism|year=2015|isbn=978-1-317-41405-6|publisher=Routledge}}</ref> Nehru ricevis ankaŭ la respondecon plani la ekonomion de estonta Hindio kaj tiucele li nomumis Nacian Plankomisionon en 1938 por helpi enkadrigi tiajn politikojn.<ref>{{Cite web|title=3rd Five Year Plan (Chapter 1)|url=http://planningcommission.nic.in/plans/planrel/fiveyr/3rd/3planch1.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120326094741/http://planningcommission.nic.in/plans/planrel/fiveyr/3rd/3planch1.html|archive-date=[[26-a de marto]] [[2012]]|access-date=16a de Junio 2012|publisher=Government of India|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-11-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120326094741/http://planningcommission.nic.in/plans/planrel/fiveyr/3rd/3planch1.html|arkivdato=2012-03-26}} {{Citaĵo el la reto |url=http://planningcommission.nic.in/plans/planrel/fiveyr/3rd/3planch1.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-11-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120326094741/http://planningcommission.nic.in/plans/planrel/fiveyr/3rd/3planch1.html |arkivdato=2012-03-26 }}</ref> Tamen, multaj el la planoj planitaj de Nehru kaj liaj kolegoj restos neplenumitaj pro la neatendita [[Dispartigo de Hindio]] en 1947.<ref>{{Cite web|url=https://thewire.in/history/past-continuous-nehru-independence|title=Past Continuous: Those Who Think Nehru Was Power Hungry Should Review Events Leading to Independence|website=The Wire}}</ref> La Tuthindia Konferenco de Ŝtatanoj estis formita en 1927 kaj Nehru, kiu estis defendinta la interesojn de la princlandanoj dum multaj jaroj, estis nomumita la prezidanto de la organizaĵo en 1939.<ref name="Bandyopādhyāẏa2004">{{Cite book|last=Śekhara Bandyopādhyāẏa|url=https://books.google.com/books?id=-EpNz0U8VEQC|title=From Plassey to Partition: A History of Modern India|publisher=Orient Blackswan|year=2004|isbn=978-81-250-2596-2|page=410}}</ref> Li malfermis ties organizon al membreco el la politika spektro. Tio ludos gravan rolon dum la politika integrigo de Hindio, helpante la hindiajn estrojn Vallabhbhai Patel kaj [[V. P. Menon]] (kiun Nehru estis komisiinta la integradon de la princlandojn en Hindion) negocadi kun centoj da princoj.<ref>{{Harvnb|Lumby|1954|p=232}}</ref><ref>{{Harvnb|Brown|1984|p=667}}</ref> == Naciisma movado (1939–1947) == [[Dosiero:Jawaharlal Nehru with Mahatma Gandhi during a meeting of Working Committee of the Congress at Wardha.jpg|maldekstre|eta|220px|Gandhi, Nehru, kaj [[Khan Abdul Ghaffar Khan]] en la Kongresa Laborkomitata kunsido en Wardha en Septembro 1939.]] Kiam la [[Dua Mondmilito]] startis, la Vicreĝo Linlithgow unuflanke deklaris Hindion batalanto en la flanko de Britio, sen konsulti la elektitajn hindiajn reprezentantojn.<ref>{{Cite book|last=Saraf|first=Nandini|url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Life_and_Times_of_Lokmanya_Tilak/A5YkBQAAQBAJ?|date=2012|title=The Life and Times of Lokmanya Tilak|isbn=978-81-84301-52-6|publisher=Ocean Books|pages=119}}</ref> Nehru urĝe revenis el vizito al Ĉinio, anoncante, ke en konflikto inter demokratio kaj [[faŝismo]], "niaj simpatioj devas neeviteble esti en la flanko de demokratio,&nbsp;... mi ŝatus, ke Hindio ludu sian tutan parton kaj metu ĉiujn siajn resursojn en la lukton por nova ordo".<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=gk3WCgAAQBAJ&q=In+a+conflict+between+democracy+and+fascism%2C+that+%22our+sympathies+must+inevitably+be+on+the+side+of+democracy.%E2%80%A6+i+should+like+india+to+play+its+full+part+and+throw+all+her+resources+into+the+struggle+for+a+new+order.+Jawaharlal+Nehru&pg=PA60|title=Transfer of Power in India|first=Vapal Pangunni|last=Menon|author-link=V. P. Menon|date=8a de Decembro 2015|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-1-4008-7937-3|pages=60}}</ref> Post multa debato, la Kongreso estrita de Nehru informis al la registaro, ke ĝi kunlaboros kun la Britoj sub kelkaj kondiĉoj. Unue, Britio devas havigi sekurigon de kompleta sendependeco por Hindio post la milito kaj permesi la elekton de [[konstitucifara asembleo]] kiu redaktu novan konstitucion; due, kvankam la hindiaj armitaj fortoj povas resti sub la Brita Ĉefkomandanto, hindianoj devas esti tuj inkluditaj en la centra registaro kaj ricevi oportunon kunhavi povon kaj respondecon.<ref name="plassey-to-partition">{{Cite book|last=Bandyopadhyay|first=Sekhara|url={{Google books|-EpNz0U8VEQC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=From Plassey to Partition: A History of Modern India|date=2004|publisher= Orient Longman |isbn=978-81-250-2596-2|location=India|page=412}}</ref> Kiam Nehru prezentis al Lord Linlithgow tiujn postulojn, tiu malakceptis ilin. Oni alvenis al sakostrato (reciproka blokado): "Oni ludas la saman malnovam ludon denove," Nehru skribis amare al Gandhi, "la fono estas la sama, nome variaj epitetoj estas la samaj kaj la agantoj estas la samaj kaj la rezultoj eble estos la samaj".<ref>{{Cite encyclopedia|title=Jawaharlal Nehru|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/biography/Jawaharlal-Nehru|last=Moraes|first=Frank R.|access-date=2a de Oktobro 2018}}</ref><ref>{{Cite book|last=W. Sears|first=Stephen|author-link= |url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Horizon_History_of_the_British_Empir/ABQqAAAAYAAJ|title=The Horizon History of the British Empire Volume 2|date=1973|publisher=American Heritage Publishing Company|pages=465|via=Google Books}}</ref> La 23an de Oktobro 1939, la Kongreso kondamnis la sintenon de la Vicreĝo kaj alvokis la kongresajn ministeriojn en la diversaj provincoj rezigni proteste.<ref name="gandhis-passions">{{cite book |title=Gandhi's Passion: The Life and Legacy of Mahatma Gandhi |last=Wolpert |first=Stanley |year=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-515634-X |pages=[https://archive.org/details/gandhispassionli00wolp/page/192 192]–193|url=https://archive.org/details/gandhispassionli00wolp |url-access=registration |access-date=2007-12-04 |df=dmy-all}}</ref> Antaŭ tiu ŝlosila anonco, Nehru urĝis Jinnah kaj la Islaman Ligon aliĝi al la protesto, sed Jinnah malakceptis.<ref name="plassey-to-partition" /><ref name="british-empire-fall">{{cite web |url=http://myweb.tiscali.co.uk/kenanderson/histempsequel/page5.html |title=Gandhi – The Great Soul |access-date=2007-12-04 |last=Anderson |first=Ken |work=The British Empire: Fall of the Empire |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180723053926/http://myweb.tiscali.co.uk/kenanderson/histempsequel/page5.html |arkivdato=2018-07-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180723053926/http://myweb.tiscali.co.uk/kenanderson/histempsequel/page5.html |archivedate=2018-07-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://myweb.tiscali.co.uk/kenanderson/histempsequel/page5.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180723053926/http://myweb.tiscali.co.uk/kenanderson/histempsequel/page5.html |arkivdato=2018-07-23 }}</ref> Ĉar Nehru firme metis Hindion en la flanko de demokratio kaj libero dum tempo en kiu la mondo estis sub la minaco de faŝismo, li kaj Bose disiĝis fine de la 1930-aj jaroj kiam tiu lasta interkonsentis serĉi la helpon de faŝistoj por forpeli la Britojn el Hindio.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20150420-subhas-chandra-bose-jawahar-lal-nehru-spying-a-misguided-patriot-818140-2015-04-09|title=Unlike Nehru, Netaji believed that authoritarian rule was essential for achieving radical social goals|first1=Mridula|last1=Mukherjee|date=9a de Aprilo 2015|access-date=16a de Aŭgusto 2021|website=[[India Today]]}}</ref> Samtempe, Nehru estis apoginta la respublikanojn kiuj estis luktintaj kontraŭ la ribelaj fortoj de [[Francisco Franco]] en la [[Hispana Enlanda Milito]].<ref>{{Cite web|first=Shirsho|last=Dasgupta|url=https://thewire.in/history/80-years-later-a-homage-to-catalonia-indians-and-the-spanish-civil-war|title=Eighty Years Later, A Homage to Catalonia: Indians and the Spanish Civil War|website=[[The Wire (India)|The Wire]]|date=22a de Majo 2016|access-date=16a de Aŭgusto 2021}}</ref> Nehru kaj lia helpanto [[V. K. Krishna Menon]] vizitis Hispanion kaj deklaris apogon al la respublikanoj. Kiam [[Benito Mussolini]], diktatoro de Italio, esprimis sian deziron kunveni, Nehru malakceptis tion.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=q3rTCwAAQBAJ&q=Nehru+refused+to+meet+Benito+Mussolini&pg=PA119|title=Neonationalist Mythology in Postwar Japan: Pal's Dissenting Judgment at the Tokyo War Crimes Tribunal|first=Nariaki|last=Nakazato|date=27a de Aprilo 2016|publisher= Rowman & Littlefield |isbn=978-1-4985-2836-8|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|first=R.|last=Prasannan|url=https://www.theweek.in/theweek/cover/2020/07/23/birth-of-a-nation.html|title=Birth of a nation|website= The Week|date=2a de Aŭgusto 2020|access-date=16a de Aŭgusti 2021}}</ref> ===Civila malobeo, Lahora Rezolucio, Aŭgusta propono: 1940=== [[Dosiero:Seva Dal.jpg|dekstre|260px|eta|Nehru kun volontuloj de la korpuso Seva Dal en Allahabad, 1940.]] En Marto 1940, Muhammad Ali Jinnah aprobis tion kio estas konata kiel Lahora aŭ Pakistana Rezolucio, deklarante, ke "islamanoj estas nacio laŭ ajna difino de nacio, kaj ili devas havi sian [[hejmlando]]n, sian teritorion kaj sian ŝtaton." Tiu ŝtato estos konata kiel Pakistano, kio signifas 'Purlando'.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-40961603|title=How Jinnah's ideology shapes Pakistan's identity|first=Secunder|last=Kermani|date=18a de Aŭgusto 2017|website=BBC}}</ref> Nehru kolera deklaris, ke "ĉiuj la malnovaj problemoj... paliĝas al banalo antaŭ la lasta aserto fare de la estro de la Islama Ligo en Lahore".<ref>{{Cite book|last=Chand|first=Attar|url=https://www.google.co.in/books/edition/India_and_Asia_Pacific_Security/mgUJAQAAMAAJ?|title=India and Asia-Pacific Security Volume 2|pages=223|date=21a de Majo 2010|publisher=Amar Prakashan|isbn=978-81-8542-031-8|via=Google Books}}</ref> Linlithgow faris proponon la 8an de Oktobro 1940, kiu asertis, ke la [[Dominio de Barato|Dominia statuso por Hindio]] estas la celo de la britia registaro.<ref>Radhey Shyam Chaurasia (2002). ''History of Modern India, 1707 A. D. to 2000 A.'' Atlantic Publishers. pp. 281-283</ref> Tamen, ĝi referencis nek al dato nek al metodo plenumonta tion. Nur Jinnah ricevis ion pli precizan: "La Britoj ne planas transigi la povon al Kongres-dominata nacia registaro, kies aŭtoritato estis malakceptita de variaj elementoj en la hindia nacia vivo".<ref>{{Cite book|last=Sears|first=Stephen W.|author-link=|url=https://books.google.com/books?id=7xt6BAAAQBAJ&pg=PT616|title=The British Empire|date=10a de Septembro 2014|publisher=New Word City|isbn=978-1-61230-809-8|via=Google Books}}</ref> En Oktobro 1940, Gandhi kaj Nehru, abandonante sian originan sintenon apogi Brition, decidis lanĉi limigitan civilan malobean kampanjon en kiu gravaj defendantoj de la Hindia sendependeco estis elektitaj por partopreni unu post unu. Nehru estis arestita kaj kondamnita al kvarjara enprizonigo.<ref name="auto3"/> La 15an de Januaro 1941, Gandhi asertis: {{Citaĵo|Iam Jawaharlal kaj mi apartiĝis. Oni bezonos multe pli ol diferenco de opinio por apartigi nin. Ni havis diferencojn el la tempo kiam ni iĝis kunlaboristoj kaj mi diris dum kelkaj jaroj kaj ankoraŭ diras, ke ne Rajaji sed Jawaharlal estos mia sukcedanto.<ref>{{Cite book|title=Science & culture, Volume 30|publisher=Indian Science News Association|year=1964}}</ref><ref>{{Cite book|last=Aditit De|url=https://books.google.com/books?id=AcQDAQAAQBAJ&pg=PT91|title=Jawaharlal Nehruh – The Jewel of India|date=8a de Septembro 2009|publisher= Puffin Books |isbn=978-81-8475-866-5|via=Google Books}}</ref>}} Post pasigi iom pli ol unu jaron en prizono, Nehru estis liberigita, kun la aliaj Kongres-prizonuloj, tri tagojn antaŭ la [[Atako kontraŭ Pearl Harbor]] en Havajo.<ref name="auto5">{{Cite book|last=Hoiberg|first=Dale|url=https://books.google.com/books?id=ISFBJarYX7YC&pg=PA109|title=Students' Britannica India|date=19a de Decembro 2018|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-0-85229-760-5|via=Google Books}}</ref> === Japanaj atakoj al Hindio, misio de Cripps, eliro el Hindio: 1942 === [[Dosiero:Gandhi and Nehru 1942.jpg|eta|maldekstre|Gandhi kaj Nehru dum la redaktado de la [[Quit India|"Quit India" Rezolucio]] en [[Mumbajo]], Aŭgusto 1942.]] Kiam la japanoj [[Birma Kampanjo|faris atakojn tra Birmo]] ĝis la bordoj de Hindio en printempo de 1942, la brita registaro, fronte al tiu nova militminaco, decidis fari malfermojn en Hindio, kiel Nehru origine deziris.<ref>{{Cite book|last=History|first=Amy McKenna Senior Editor, Geography and|url=https://books.google.com/books?id=f3Lc8XRHz7kC&pg=PA223|title=The 100 Most Influential World Leaders of All Time|date=20a de Decembro 2009|publisher= The Rosen Publishing Group, Inc|isbn=978-1-61530-015-0|via=Google Books}}</ref> Ĉefministro [[Winston Churchill]] sendis Sir [[Stafford Cripps]], membro de Militkabineto kiu estis konata kiel politike proksima al Nehru kaj konis Jinnah, kun proponoj por starigo de la konstitucia problemo.<ref name="auto5"/> Tuj post sia alveno, li malkovris, ke Hindio estis pli profunde dividita ol li estis imaginta. Nehru, deziranta kompromison, estis esperplena; Gandhi ne. Jinnah plue opoziciis al la Kongreso: "Pakistano estas nia nura postulo, kaj pro Dio, ni havos ĝin," li deklaris en la gazeto de la Islama Ligo nome ''Dawn''.<ref>{{Cite book|last=Mansergh|first=Nicholas|url=https://books.google.com/books?id=tZiAAAAAQBAJ&pg=PA145|title=Survey of British Commonwealth Affairs: Problems of Wartime Cooperation and Post-War Change 1939–1952|date=21a de Aŭgusto 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-24289-2|via=Google Books}}</ref> La misio de Cripps malsukcesis ĉar Gandhi akceptis nur la sendependecon. Rilatoj inter Nehru kaj Gandhi malvarmiĝis pro la malakcepto de tiu lasta kunlabori kun Cripps, sed ambaŭ poste reamikiĝis.<ref>{{Cite web|title=The National Archives – Homepage|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-road-to-partition/cripps-nehru-gandhi/|work= nationalarchives.gov.uk |access-date=16a de Aŭgusto 2021}}</ref> En 1942, Gandhi alvokis la Britojn lasi Hindion; Nehru, kvankam malpreta malhelpi la militklopodojn de la aliancanoj, havis nuran alternativon aliĝi al Gandhi. Post la [[Quit India|"Quit India" Rezolucio]] estis aprobita de la Kongresa partio en Mumbajo la 8an de Aŭgusto 1942, la tuta Kongresa laborkomitato, inklude Gandhi kaj Nehru, estis arestita kaj enprizonigita.<ref>{{Cite web|url=https://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/1942-quit-india-movement|title=1942 Quit India Movement|website=[[Open University|open.ac.uk]]|accessdate=2021-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602213225/https://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/1942-quit-india-movement|archivedate=2021-06-02}}</ref> Plej el la Kongresa laborkomitato inklude Nehru, Abdul Kalam Azad kaj Sardar Patel estis enkarcerigitaj en la Fortikaĵo de Ahmednagar<ref name="Mufti2009">{{Cite book|last=Aamir R. Mufti|url=https://books.google.com/books?id=Y5C1uRIotD4C&pg=PA129|title=Enlightenment in the Colony: The Jewish Question and the Crisis of Postcolonial Culture|date=[[10-a de januaro]] [[2009]]|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-1-4008-2766-4|pages=129–131}}</ref> ĝis la 15a de Junio 1945.<ref>{{Cite book|last=History|first=Amy McKenna Senior Editor, Geography and|url=https://books.google.com/books?id=f3Lc8XRHz7kC&pg=PA224|title=The 100 Most Influential World Leaders of All Time|date=20a de Decembro 2009|publisher=The Rosen Publishing Group, Inc|isbn=978-1-61530-015-0|via=Google Books}}</ref> === En prizono 1943–1945=== [[Dosiero:Jawaharlal Nehru's room at Ahmednagar fort - 20151226 031536.jpg|eta|dekstre|alt=See caption |Ĉambro de Nehru en la Fortikaĵo de Ahmednagar kie li estis enkarcerigita el 1942 ĝis 1945, kaj kie li verkis ''[[Malkovro de Barato|The Discovery of India]]'']] Dum la periodo en kiu la Kongres-estroj estis en karcero, la Islama Ligo sub Jinnah pliigis sian potencon.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lS1LuJbhl9YC&pg=PA228|title=Civics & History|publisher=Pitambar Publishing|isbn=978-81-209-1088-1|via=Google Books}}</ref> En Aprilo 1943, la Ligo atingis la registarojn de Bengalio kaj, unu monaton poste, tiun de la [[Nordokcidenta Limprovinco]]. En neniu el tiuj provincoj la Ligo estis antaŭe havinta majoritaton — nur la aresto de la Kongresanoj ebligis tion. Kun ĉiuj el la islam-dominataj provincoj escepte Panĝabi suu la kontrolo de Jinnah, la koncepto de separata islama ŝtato ekvdiĝis kiel realo.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7xt6BAAAQBAJ&q=In+April+1943%2C+the+League+captured+the+government+of+Bengal+and%2C+a+month+later%2C+that+of+the+North+West+Frontier+Province.&pg=PT619|title=The British Empire|first=Stephen W.|last=Sears|date=10a de Septembro 2014|publisher=New Word City|isbn=978-1-61230-809-8|via=Google Books}}</ref> Tamen, ĉirkaŭ 1944, la povo kaj prestiĝo de Jinnah ekvanuiĝis.<ref>{{Cite journal|url=http://www.jstor.org/stable/3518013|title=The All India Hindu Mahasabha and the End of British Rule in India, 1939-1947|author1=Gondhalekar, Nandini|author2=Bhattacharya, Sanjoy|year=1999|journal= Social Scientist |volume=27|issue=7/8|pages=48–74|via=JSTOR|doi=10.2307/3518013|jstor=3518013}}</ref> Ĝenerala simpatio al la enprizonigitaj Kongres-estroj estis disvolviĝinta ankaŭ inter islamanoj, kaj multo de la kulpo pro la katastroga [[malsatego]] de [[Bengalio]] en 1943–44 dum kiu du milionoj mortis venis sur la ŝultroj de la provinca registaro de la Islama Ligo. La homamasoj en la mitingoj de Jinnah, iam kalkulitaj en miloj, tuj estis kalkulitaj nur en kelkaj centoj. Desperanta, Jinnah lasis la politikan scenejon por resti en Kaŝmiro. Lia prestiĝo estis restaŭrigita senkonscie fare de Gandhi, kiu estis liberigita el prizono pro santialoj en Majo 1944 kaj estis kunsidinta kun Jinnah en Mumbajo en Septembro.<ref>{{Cite book|last=Gandhi|first=Mahatma|url={{Google books|pjN3jZQ74AoC|page=PA418|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=The Gandhi Reader: A Sourcebook of His Life and Writings|year=1994|isbn=978-0-8021-3161-4|publisher= Grove Press}}</ref> Tie, li proponis al la estro de la islam-estro plebisciton en la islamaj areoj post la milito por esplori ĉu ili volas separiĝi el la cetero de Hindio. Esence, ĝi estis akcepto de la principo de Pakistano — sed ne per tiom klaraj vortoj. Jinnah postulis, ke precizaj vortoj estu uzataj. Gandhi malakceptis kaj la negocadon oni rompis. Jinnah, tamen, ege plifortigis sian propran sintenon kaj tiun de la Ligo. La plej influa membro de la Kongreso estis vidita negocanta kun li per egalecaj terminoj.<ref>{{Cite book|last=Sears|first=Stephen W.|url={{Google books|7xt6BAAAQBAJ|page=PT619|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=The British Empire|date=[[10-a de septembro]] [[2014]]|isbn=978-1-61230-809-8|publisher=NewWord City}}</ref> ===Kabineta misio, provizora registaro 1946–1947=== [[Dosiero:Nehru with members of Interim gov't faction leaving Viceroy's home after Swearing in.jpg|eta|maldekstre|Nehru kaj Kongres-partianoj de lia provizora registaro post ĵuro ĉe la Vicreĝo, [[Archibald Wavell|Lord Wavell]], 2a de Septembro 1946.]] Nehru kaj liaj kolegoj estis liberigitaj antaŭ la alveno de la Brita Kabinetmisio de 1946 en Hindion por proponi planojn por la transigo de la povo.<ref name="ReferenceA">{{Cite book |url={{Google books|eeRFDwAAQBAJ|page=PA72|keywords=|text=|plainurl=yes}} |title=The Ideas of Modern Indian Political Thinkers on Women |last=Gaikwad |first=Dr. Meena |isbn=978-1-387-47768-5|publisher=Laxmi Book Publication}}</ref> La interkonsentita plano en 1946 kondukis al balotado por la provincaj asembleoj. Siavice, la membroj de la asembleoj elektis membrojn de la Konstitufara Asembleo. Kongreso atingis la majoritaton de sidlokoj en la asembleo kaj estris la Provizoran Registaron, kun Nehru kiel ĉefministro. La Islama Ligo aliĝis al la registaro poste kun [[Liakat Ali Ĥan]] kiel ministro pri financoj.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/september-2-when-indias-interim-govt-was-formed-in-1946-5959889/|title=Explained: When India's interim government was formed in 1946|date=3a de Septembro 2019}}</ref><ref>Gadgil, D. R. “The Economic Prospect for India.” Pacific Affairs, vol. 22, no. 2, Pacific Affairs, University of British Columbia, 1949, pp. 115–29, https://doi.org/10.2307/2751590.</ref><ref>V. Krishna Ananth. [https://books.google.com/books?id=X62Sc3muOyQC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''India Since Independence: Making Sense of Indian Politics'']. Pearson Education India. 2010. pp 28–30.</ref> ==Ĉefministro de Hindio, sekve de Barato (1947–1964)== [[Dosiero:Teen Murti Bhavan in New Delhi.jpg|eta|alt=See caption |Teen Murti Bhavan, nome la oficiala rezidejo de Nehru kiel ĉefministro, estas nune [[muzeo]].]] Nehru servis kiel ĉefministro dum 18 jaroj, unue kiel provizora ĉefministro kaj el 1950 kiel ĉefministro de Respubliko Barato. === Respublikismo === En Julio 1946, Nehru konstatis, ke neniu princlando povus survivi milite kontraŭ la armeo de sendependa Barato.<ref name="books.google.co.in">{{Cite book|last1=Sinha|first1=Shakti|url=https://books.google.com/books?id=VWJ2DwAAQBAJ&pg=PT170|title=Patel: Political Ideas and Policies|last2=Roy|first2=Himanshu|date=[[5-a de novembro]] [[2018]]|isbn=978-93-5280-854-0|publisher=SAGE Publications India}}</ref> En Januaro 1947, li diris, ke sendependa Barato ne akceptos la [[didevena rajto de reĝoj|didevenan rajton de reĝoj]].<ref>Lumby, E. W. R. 1954. ''The Transfer of Power in India, 1945–1947''. London: George Allen & Unwin. p. 228</ref> En Majo 1947, li deklaris, ke ajna [[princlando]] kiu malakceptus aliĝi al la [[Konstitucifara Asembleo de Hindio|Konstitucifara Asembleo]] estus traktita kiel malamika ŝtato.<ref name="books.google.co.in" /> Vallabhbhai Patel kaj V. P. Menon estis pli amikemaj al la princoj, kaj zorgitaj por la integrigo de la ŝtatoj, estis sukcesaj en la tasko.<ref name="SinhaRoy2018">{{Cite book|last1=Sinha, Shakti, and Roy, Himanshu|url=https://books.google.com/books?id=VWJ2DwAAQBAJ&pg=PT170|title=Patel: Political Ideas and Policies|date=[[5-a de novembro]] [[2018]]|publisher= SAGE Publications |isbn=978-93-5280-854-0|pages=170–}}</ref> Dum la skizado de la hindia konstitucio, multaj hindiaj estroj (escepte Nehru) estis favore al permeso al ĉiu princlando aŭ alianca ŝtato resti sendependa kiel federaci ŝtato ene de la kadro sugestita origine de la leĝo ''Government of India Act 1935''. Sed kiam la redaktado de la [[konstitucio]] progresis, kaj la ideo formi respublikon konkretiĝis, oni decidis, ke ĉiuj princlandaj ŝtatoj/aliancaj ŝtatoj kuniĝu ene de la hindia respubliko.<ref>{{Cite journal|url=http://www.jstor.org/stable/2753451|title=The Unification of India, 1947–1951|author=Furber, Holden|year=1951|journal= Pacific Affairs |volume=24|issue=4|pages=352–371|via=JSTOR|doi=10.2307/2753451|jstor=2753451}}</ref> La filino de Nehru, nome [[Indira Gandhi]], kiel ĉefministro malagnoskos ĉiujn regantojn per prezidenta ordono en 1969, decido kiu estos nuligita de la [[Barata Supera Kortumo]]. Finfine, ŝia registaro pere de la 26a amendo al la konstitucio sukcese malagnoskis tiujn iamajn regantojn finigante la ŝtatajn financadojn al ili en 1971.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20030818-56-events-that-changed-india-dissolution-of-princely-states-in-1950-791861-2003-08-18|title=56 events that changed India: Dissolution of princely states in 1950|date=18a de Aŭgusto 2003|access-date=16a de Aŭgusto 2021|website= India Today }}</ref> En serio de leteroj Nehru skribis al sia dek-jaraĝa filino Indira en 1928, ''Leteroj el patro al lia filino,'' li proponis la [[Respublikismo|respublikan modelon]] de regado al ŝi kaj akre kritikas la [[monarko]]jn de Barato.<ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2016/01/india-is-a-republic-but-could-it-have-been-a-monarchy/|title = India is a Republic, but Could It Have Been a Monarchy?|first=Akhilesh|last=Pillalamarri|date=27a de Januaro 2016|website=thediplomat}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://core.ac.uk/download/pdf/159994296.pdf|title=India's Republican Moment: Freedom in Nehru's Political Thought|last=Ramgotra|first=Manjeet|website= COnnecting REpositories core.ac.uk}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/making-of-indian-democracy-nehru-s-role-115011300104_1.html|title = Making of Indian Democracy, Nehru's role|newspaper = Business Standard India|date = 13a de Januaro 2015}}</ref> ===Sendependeco, Dominio Hindio: 1946–1950=== [[Dosiero:Lord Mountbatten swears in Jawaharlal Nehru as the first Prime Minister of free India on Aug 15, 1947.jpg|eta|300px|alt=See caption |maldekstre|[[Louis Mountbatten|Lord Mountbatten]] dum ĵuro de Nehru kiel unua Ĉefministro de sendependa Barato la 15an de Aŭgusto 1947.]] La periodo antaŭ la sendependeco komence de 1947 estis komplikia per eksplodoj de komunuma perforto kaj politika malordo, kaj la opozicio de la [[Tuthindia Islama Ligo|Islama Ligo]] estita de Muhammad Ali Jinnah, kiu estis postulanta separitan islaman ŝtaton Pakistano.<ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Encyclopaedia_Indica_Independent_India_a/lfcvAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=After+failed+bid+to+form+coalition,+Nehru+reluctantly+supported+the+partition+of+India,+according+to+a+plan+released+by+the+British+on+3+June+1947.&dq=After+failed+bid+to+form+coalition,+Nehru+reluctantly+supported+the+partition+of+India,+according+to+a+plan+released+by+the+British+on+3+June+1947.&printsec=frontcover|isbn = 978-81-7041-859-7|title = Encyclopaedia Indica: Independent India and wars - I|year = 1996|publisher = Anmol Publications}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Encyclopaedia_of_Indian_War_of_Independe/x1MwAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=After+failed+bid+to+form+coalition,+Nehru+reluctantly+supported+the+partition+of+India,+according+to+a+plan+released+by+the+British+on+3+June+1947.&dq=After+failed+bid+to+form+coalition,+Nehru+reluctantly+supported+the+partition+of+India,+according+to+a+plan+released+by+the+British+on+3+June+1947.&printsec=frontcover|isbn = 978-81-261-3745-9|title = Encyclopaedia of Indian War of Independence, 1857-1947: Gandhi era : Jawahar Lal Nehru and Sardar Patel|year = 2009|publisher = Anmol Publications}}</ref> Nehru enposteniĝis kiel [[Ĉefministro de Barato]] la 15an de Aŭgusto kaj faris sian malferman diskurson titolitan "Rendevuo kun la destino". ====Murdo de Mahatma Gandhi, Kaŝmira krizo: 1948==== [[Dosiero:Nehru visiting Srinagar Brigade Headquarters Military Hospital in May 1948.jpg|eta|dekstre|Nehru vizitanta baratan soldaton kiu rekuperiĝas el vundoj en Milita Hospitalo en Srinagar, Kaŝmiro.]] La 30an de Januaro 1948, Gandhi estis mortpafita, kiam li estis iranta al platformo el kiu li estis estrante preĝokunvenon. La murdisto, [[Nathuram Godse]], estis [[Hindua naciismo|Hindua naciisto]] kun ligoj al la ekstremisma partio [[Hindu Mahasabha]], kiu faris Gandhi responsa pri la malfortigo de Barato insistante al pago al Pakistano.<ref>{{Cite book |url={{Google books|WFZwDwAAQBAJ|page=PA91|keywords=|text=|plainurl=yes}} |title=The Most Important People of the 20th Century (Part-I): Leaders & Revolutionaries |last=Thakur |first=Pradeep |isbn=978-0-557-77886-7|publisher = Pradeep Thakur & Sons}}</ref> Historiisto Yasmin Khan (Ĝasmin Ĥan) argumentis, ke la morto kaj funebro de Gandhi helpis plifirmigi la aŭtoritaton de la nova barata ŝtato sub Nehru kaj Patel. La Kongreso forte kontrolis la epikajn publikajn montrojn de doloro dum dusemajna periodo — nome funebro, mortoritoj kaj distribuado de la cindroj de la martiro kun milionoj da partoprenanto en diversaj eventoj.<ref>{{Cite book|url=https://www.cambridge.org/core/books/boundaries-of-belonging/performing-the-state-in-post1947-india-and-pakistan/51E29D5CE278C3362B5D10B45D35C71F/core-reader|title=Boundaries of Belonging|date=31a de Oktobro 2019|publisher=Cambridge University Press|pages=23–66|doi=10.1017/9781108164511.003|s2cid=211394653}}</ref><ref>https://core.ac.uk/download/pdf/78902926.pdf</ref> La celo estis plifortigi la povon de la registaro, legitimi la kontrolon fare de la Kongres-partio kaj subpremadi ĉiujn religiajn paramilitajn grupojn. Nehru kaj Patel subpremis la [[Rashtriya Swayamsevak Sangh]] (RSS), la Islamajn Naciajn Gvardiojn, kaj la Ĥaksarojn, per ĉirkaŭ 200 000 arestoj.<ref>{{Cite book |url={{Google books|GS-CAgAAQBAJ|page=PA175|keywords=|text=|plainurl=yes}} |title=Nehru |last=Zachariah |first=Benjamin |date=2a de Septembro 2004 |isbn=978-1-134-57740-8|publisher=Routledge}}</ref> La morto kaj funebro de Gandhi ligigis la distantan ŝtaton kun la barata popolo kaj helpis ilin kompreni la neceson subpremadi religiajn partiojn dum la transiro al la sendependeco fare de la barata popolo.<ref name="autogenerated1">Yasmin Khan 2011</ref> En postaj jaroj, aperis reviziisma skolo de historio kiu serĉis kulpigi Nehru pro la dispartigo de Hindio, ĉefe reference al tre forta centrigitaj politikoj por sendependa Barato en 1947, kion Jinnah opoziciis favore de pli decentrigita Hindio.<ref name="ibn">{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |title=Gandhi, Jinnah both failed: Jaswant |last=Thapar |first=Karan |date=17a de Aŭgusto 2009 |publisher=ibnlive.in.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703195004/http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |archive-date=3a de Julio 2014 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140703195004/http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |arkivdato=2014-07-03 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140703195004/http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |date=2014-07-03 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140703195004/http://ibnlive.in.com/news/gandhi-jinnah-both-failed-jaswant/99323-37.html |arkivdato=2014-07-03 }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/News/PoliticsNation/After-Advani-Jaswant-turns-Jinnah-admirer/articleshow/4900326.cms |title=After Advani, Jaswant turns Jinnah admirer |date=17a de Aŭgusto 2009 |access-date=15a de Aŭgusto 2021 |work= The Economic Times |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020021442/https://economictimes.indiatimes.com/News/PoliticsNation/After-Advani-Jaswant-turns-Jinnah-admirer/articleshow/4900326.cms |archive-date=20a de Oktobro 2017 |location=India}}</ref> == Sekvo == [[Dosiero:1989 CPA 6121.jpg|eta|maldekstre|Jawaharlal Nehru ĉe [[poŝtmarko]] de 1989 de [[Soveta Unio]].]] Inter 1947 kaj ĉirkaŭ 1950, la diversaj ŝtatoj ĉu aŭtonomaj princlandoj ĉu provincoj el Britia Hindio, estis integritaj diversmaniere en provincoj kaj ŝtatoj de la nova lando fare de Nehru kaj Sardar Patel. En 1950 ekvalidiĝis la nova konstitucio kiu establis la aligon de la tri diversaj tipoj de teritorioj en la Barata Unio. Post la Konstitucifara Asembleo, en la unua balotado en 1952 la Kongres-partio sub estrado de Nehru atingis ampleksajn majoritatojn kaj en ŝtata kaj en tutlanda nivelo.<ref>Guha, Ramachandra (2002). [https://www.jstor.org/stable/40209795 "Democracy's Biggest Gamble: India's First Free Elections in 1952".] World Policy Journal. 19 (1): 95–103. doi:10.1215/07402775-2002-2005. JSTOR 40209795 – via JSTOR.</ref> La unua regotempo de Nehru kiel Ĉefministro estis de 1952 ĝis 1957. Nehru klopodis disvastigi senton de komunumeco inter baratanoj, kaj malakceptis reorganizi la ŝtatojn je religiaj aŭ etnaj kriterioj. En la balotado de 1957, la Kongres-partio sub estrado de Nehru atingis ampleksajn majoritatojn de 371 el la 494 sidlokoj, kio kondukis al dua regotempo. En 1962, Nehru kondukis la Kongreson denove al venko sed per pli malgranda majoritato. Kreskis la nombro de voĉdonatoj al komunismaj kaj socialismaj partioj, kaj aliflanke ankaŭ al kelkaj dekstremaj grupoj kiel Bharatiya Jana Sangh. La ĉefaj konfliktoj en tiu periodo estis la disputoj pri Kaŝmiro kun Pakistano kaj la [[Ĉin-barata Milito]] de 1962. Lia posteularo fariĝos speco de dinastio en la lando, kun granda politika influo. Lia filino [[Indira Gandhi]] estos ĉefministro post [[1966]], kaj lia nepo [[Rajiv Gandhi]] post [[1984]]. == Politikaj vidpunktoj == Laŭ vortoj de la prezidanto de UEA, [[Probal Dasgupta]], okaze de la 120-a datreveno de lia naskiĝo: * "Nehru rezolute efektivigis en sia lando modelon de socia evoluo -- la demokratian [[socialismo]]n -- kiu kreis bazon por stabilaj interreagoj kun la cetera mondo. La fakto, ke la lando startis ĉe treege magra rimeda bazo, kaj la konataj malglatecoj de la demokratia sistemo, evidente malrapidigis la progreson en la batalo kontraŭ la malriĉeco, la analfabeteco, kaj aliaj problemoj, kiujn nia lando heredis de la pasinteco. Sed ni laboras senhalte por tiuj celoj.(...) Nehru estis internaciisto kaj - en epoko kiam iuj naciistoj en Barato emis simpatii al la internacia dekstro - senkompromise opoziciis al la [[faŝismo]]. Li estis amiko de la pionira internaciisto [[Rabindranath Tagore|Robindronath Tagor]], en kies lernejo edukiĝis kelkajn jarojn lia filino Indira Nehru Gandhi." ==Bildaro== <gallery> NehruY.gif|Jawaharlal Nehru. Jawaharlal Nehru statue in Aldwych 1.jpg|Busto de Nehru ĉe [[Aldwych]], Londono. Indira Gandhi, Jawaharlal Nehru, Rajiv Gandhi and Sanjay Gandhi.jpg|[[Indira Gandhi]], Nehru, [[Rajiv Gandhi]] kaj [[Sanjay Gandhi]] en Junio 1949. Nehrucon.jpg|Nehru subskribanta la Baratan Konstitucion ĉirkaŭ 1950. Jawaharlal Nehru 1951-52 election poster.jpg|Nehru kiel ĉefa kandidato de la Barata Nacia Kongreso, balotadoj de 1951-52. Jawaharlal Nehru’s tour of Belgrade, Yugoslavia, 1961 (01).jpg|Nehru kun [[Gamal Abdel Nasser]] kaj [[Josip Broz Tito]] en Belgrado, Jugoslavio, 1961. </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * Frank Moraes (2008). ''Jawaharlal Nehru''. Jaico Publishing House. ISBN 978-8179926956. * Sankar Ghose (1993). ''Jawaharlal Nehru''. Allied Publishers. ISBN 978-8170233695. * Jeffrey Kopstein (2005). ''Comparative Politics: Interests, Identitites, and Institutions in a Changing Global Order''. Cambridge University Press. ISBN 978-1139446044. * ''Jawaharlal Nehru: Life and work'' de M. Chalapathi Rau, National Book Club (1a Januaro 1966) * ''Nehru: The Years of Power'' de Geoffrey Tyson (1966). London: Pall Mall Press. * ''Nehru: A Political Biography'' de Michael Brecher (1959). London: Oxford University Press. {{Projektoj|q=Jawaharlal Nehru}} ==Vidu ankaŭ== * [[Familio Nehru-Gandhi]] {{sinsekvo |titolo= 1-a [[Listo de ĉefministroj de Barato|Ĉefministro de Barato]] |dosiero=Flago-de-Barato.svg |periodo= 1947–1964 |antaŭ= |post=[[Gulzarilal Nanda]] (aktuala)<br>[[Lal Bahadur Shastri]] }} {{Malvarma milito}} {{Bibliotekoj}} {{havenda artikolo}} {{Leginda|jaro=2021 |monato=12 |tago=22}} {{Vivtempo|Nehru, Jawaharlal}} [[Kategorio:Barataj politikistoj]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Barato]] c6cigczpl9zsye650czhxwl68jpv0ad 0 169474 9351062 7578724 2026-04-11T09:50:07Z Aidas 3488 9351062 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Birkenwerder.png |blazono-grandeco = 100 |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in OHV.png |federacia_lando = [[Brandenburgio]] |distrikto = [[Distrikto Oberhavel]] |alto = 32 - 56 |areo = 18,10 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 16547 |tel_antaŭkodo = 03303 |aŭtokodo = OHV |oficiala_kodo = 12 0 65 036 |adreso-komunumestraro = Hauptstraße 34 |retpaĝaro = [http://www.birkenwerder.de/ www.birkenwerder.de] |komunumestro = Stephan Zimniok |komunumestro-partio = }} '''Birkenwerder''' {{prononco|BIRKknverda}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Oberhavel]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Brandenburgio]], kvar kilometrojn norde de la kvartalo [[Frohnau]] de [[Berlino]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn. Birkenwerder situas borde de la rivero [[Havel]], norde de la urbego [[Berlino]]. == Trafiko == {{Paĝonomo}} per individua motora trafiko konektiĝas al la [[germana aŭtovojo A10|aŭtovojo]] {{vojo|GER|A|10}}, parto de la aŭtovoja "Berlina ringo". == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Birkernwerder-werder.jpg|eta|maldekstra|<center>historiaj domoj]] [[Dosiero:Birkenwerderrathaus.jpg|eta|maldekstra|<center>la komunuma administrejo]] {{projektoj}} {{distrikto Oberhavel}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Oberhavel]] [[Kategorio:Urboj de Brandenburgio]] 8qic0b0z0qg163etueib88n4i7rkpry 9351064 9351062 2026-04-11T09:55:23Z Aidas 3488 9351064 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Birkenwerder.png |blazono-grandeco = 100 |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in OHV.png |federacia_lando = [[Brandenburgio]] |distrikto = [[Distrikto Oberhavel]] |alto = 32 - 56 |areo = 18,10 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 16547 |tel_antaŭkodo = 03303 |aŭtokodo = OHV |oficiala_kodo = 12 0 65 036 |adreso-komunumestraro = Hauptstraße 34 |retpaĝaro = [http://www.birkenwerder.de/ www.birkenwerder.de] |komunumestro = Stephan Zimniok |komunumestro-partio = }} '''Birkenwerder''' {{prononco|BIRKknverda}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Oberhavel]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Brandenburgio]], kvar kilometrojn norde de la kvartalo [[Frohnau]] de [[Berlino]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn. Birkenwerder situas borde de la rivero [[Havel]], norde de la urbego [[Berlino]]. == Trafiko == {{Paĝonomo}} per individua motora trafiko konektiĝas al la [[germana aŭtovojo A10|aŭtovojo]] {{vojo|GER|A|10}}, ringa [[aŭtovojo]] ĉirkaŭ la urbo [[Berlino]] - rapidvoja [[pretervojo]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Birkernwerder-werder.jpg|eta|maldekstra|<center>historiaj domoj]] [[Dosiero:Birkenwerderrathaus.jpg|eta|maldekstra|<center>la komunuma administrejo]] {{projektoj}} {{distrikto Oberhavel}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Oberhavel]] [[Kategorio:Urboj de Brandenburgio]] o2c6lo22mdlrm6fd7fhcnfyh35klrxj 0 169895 9351042 7954311 2026-04-11T09:33:07Z Aidas 3488 + retejo 9351042 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = ne havas blazonon.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Dosiero:Lübz in LUP.svg |federacia_lando = [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]] |distrikto = [[Distrikto Ludwigslust-Parchim]] |komunumaro = [[Amt Eldenburg Lübz]] |alto = 70 |areo = 18,14 |loĝantaro = 396 |loĝantaro-dato = fine de [[2007]] |poŝtkodo = 19386 |tel_antaŭkodo = 038731 |aŭtokodo = LUP |adreso-komunumestraro = Am Markt 22 <br /> 19386 [[Lübz]] <br /> |retpaĝaro = [http://www.amt-eldenburg-luebz.de www.amt-eldenburg-luebz.de] }} '''Broock''' ekde la 1-a de januaro 2009 ne plu estas memstara komunumo, sed parto de la komunumo [[Lübz]] en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ludwigslust-Parchim]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]]. Fine de [[2007]] la komunumo havis 396 loĝantojn. La komunumoparto situas proksimume 5 kilometrojn oriente de [[Lübz]] proksimume 12 kilometrojn okcidente de [[Plau am See]]. En la norda parto de la eksa komunumo situas la kanalo ''Müritz-Elde-Wasserstraße'' kaj la rivero ''Alte [[Elde]]''. Sudoriente de la loĝloko situas la lago ''Kritzower See''. [[Dosiero:Broock Kirche 2008-03-26.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>la vilaĝa kirko de Broock]] == Eksteraj ligiloj== {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{de}}) {{Distrikto Ludwigslust-Parchim}} {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Ludwigslust-Parchim]] [[Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio]] 04qzua0948esw13o27jd76iznqoa5lk 9351044 9351042 2026-04-11T09:33:54Z Aidas 3488 9351044 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = ne havas blazonon.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Dosiero:Lübz in LUP.svg |federacia_lando = [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]] |distrikto = [[Distrikto Ludwigslust-Parchim]] |komunumaro = [[Amt Eldenburg Lübz]] |alto = 70 |areo = 18,14 |loĝantaro = 396 |loĝantaro-dato = fine de [[2007]] |poŝtkodo = 19386 |tel_antaŭkodo = 038731 |aŭtokodo = LUP |adreso-komunumestraro = Am Markt 22 <br /> 19386 [[Lübz]] <br /> |retpaĝaro = [http://www.amt-eldenburg-luebz.de www.amt-eldenburg-luebz.de] }} '''Broock''' ekde la 1-a de januaro 2009 ne plu estas memstara komunumo, sed parto de la komunumo [[Lübz]] en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ludwigslust-Parchim]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]]. Fine de [[2007]] la komunumo havis 396 loĝantojn. La komunumoparto situas proksimume 5 kilometrojn oriente de [[Lübz]] proksimume 12 kilometrojn okcidente de [[Plau am See]]. En la norda parto de la eksa komunumo situas la kanalo ''Müritz-Elde-Wasserstraße'' kaj la rivero ''Alte [[Elde]]''. Sudoriente de la loĝloko situas la lago ''Kritzower See''. [[Dosiero:Broock Kirche 2008-03-26.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>la vilaĝa kirko de Broock]] {{-l}} == Eksteraj ligiloj== {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{de}}) {{Distrikto Ludwigslust-Parchim}} {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Ludwigslust-Parchim]] [[Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio]] n2hj4lj5zs296pwhd8dub9v4z45px9g 9351049 9351044 2026-04-11T09:42:28Z Aidas 3488 /* Eksteraj ligiloj */ 9351049 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = ne havas blazonon.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Dosiero:Lübz in LUP.svg |federacia_lando = [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]] |distrikto = [[Distrikto Ludwigslust-Parchim]] |komunumaro = [[Amt Eldenburg Lübz]] |alto = 70 |areo = 18,14 |loĝantaro = 396 |loĝantaro-dato = fine de [[2007]] |poŝtkodo = 19386 |tel_antaŭkodo = 038731 |aŭtokodo = LUP |adreso-komunumestraro = Am Markt 22 <br /> 19386 [[Lübz]] <br /> |retpaĝaro = [http://www.amt-eldenburg-luebz.de www.amt-eldenburg-luebz.de] }} '''Broock''' ekde la 1-a de januaro 2009 ne plu estas memstara komunumo, sed parto de la komunumo [[Lübz]] en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ludwigslust-Parchim]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]]. Fine de [[2007]] la komunumo havis 396 loĝantojn. La komunumoparto situas proksimume 5 kilometrojn oriente de [[Lübz]] proksimume 12 kilometrojn okcidente de [[Plau am See]]. En la norda parto de la eksa komunumo situas la kanalo ''Müritz-Elde-Wasserstraße'' kaj la rivero ''Alte [[Elde]]''. Sudoriente de la loĝloko situas la lago ''Kritzower See''. [[Dosiero:Broock Kirche 2008-03-26.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>la vilaĝa kirko de Broock]] {{-l}} == Eksteraj ligiloj== {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.luebz.de}} de la urbo [[Lübz]] ({{de}}) {{Distrikto Ludwigslust-Parchim}} {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Ludwigslust-Parchim]] [[Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio]] dopntzrxq2dq7eym13ku07jwnvu0puf 9351051 9351049 2026-04-11T09:44:38Z Aidas 3488 9351051 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = ne havas blazonon.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Dosiero:Lübz in LUP.svg |federacia_lando = [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]] |distrikto = [[Distrikto Ludwigslust-Parchim]] |komunumaro = [[Amt Eldenburg Lübz]] |alto = 70 |areo = 18,14 |loĝantaro = 396 |loĝantaro-dato = fine de [[2007]] |poŝtkodo = 19386 |tel_antaŭkodo = 038731 |aŭtokodo = LUP |adreso-komunumestraro = Am Markt 22 <br /> 19386 [[Lübz]] <br /> |retpaĝaro = [http://www.amt-eldenburg-luebz.de www.amt-eldenburg-luebz.de] }} '''Broock''' ekde la 1-a de januaro 2009 ne plu estas memstara komunumo, sed parto de la urba komunumo [[Lübz]] en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ludwigslust-Parchim]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]]. Fine de [[2007]] la komunumo havis 396 loĝantojn. La komunumoparto situas proksimume 5 kilometrojn oriente de [[Lübz]] proksimume 12 kilometrojn okcidente de [[Plau am See]]. En la norda parto de la eksa komunumo situas la kanalo ''Müritz-Elde-Wasserstraße'' kaj la rivero ''Alte [[Elde]]''. Sudoriente de la loĝloko situas la lago ''Kritzower See''. [[Dosiero:Broock Kirche 2008-03-26.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>la vilaĝa kirko de Broock]] {{-l}} == Eksteraj ligiloj== {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.luebz.de}} de la urbo [[Lübz]] ({{de}}) * [https://www.amt-eldenburg-luebz.de/ retejo de la komunumaro Eldenburg Lübz] ({{de}}) {{Distrikto Ludwigslust-Parchim}} {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Ludwigslust-Parchim]] [[Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio]] 5ikumahdwhn3acbnzvrwxmdrz4bovcv 9351053 9351051 2026-04-11T09:46:03Z Aidas 3488 9351053 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = ne havas blazonon.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Dosiero:Lübz in LUP.svg |federacia_lando = [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]] |distrikto = [[Distrikto Ludwigslust-Parchim]] |komunumaro = [[Amt Eldenburg Lübz]] |komunumo = urbo [[Lübz]] |alto = 70 |areo = 18,14 |loĝantaro = 396 |loĝantaro-dato = fine de [[2007]] |poŝtkodo = 19386 |tel_antaŭkodo = 038731 |aŭtokodo = LUP |adreso-komunumestraro = Am Markt 22 <br /> 19386 [[Lübz]] <br /> |retpaĝaro = [http://www.amt-eldenburg-luebz.de www.amt-eldenburg-luebz.de] }} '''Broock''' ekde la 1-a de januaro 2009 ne plu estas memstara komunumo, sed parto de la urba komunumo [[Lübz]] en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ludwigslust-Parchim]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]]. Fine de [[2007]] la komunumo havis 396 loĝantojn. La komunumoparto situas proksimume 5 kilometrojn oriente de [[Lübz]] proksimume 12 kilometrojn okcidente de [[Plau am See]]. En la norda parto de la eksa komunumo situas la kanalo ''Müritz-Elde-Wasserstraße'' kaj la rivero ''Alte [[Elde]]''. Sudoriente de la loĝloko situas la lago ''Kritzower See''. [[Dosiero:Broock Kirche 2008-03-26.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>la vilaĝa kirko de Broock]] {{-l}} == Eksteraj ligiloj== {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.luebz.de}} de la urbo [[Lübz]] ({{de}}) * [https://www.amt-eldenburg-luebz.de/ retejo de la komunumaro Eldenburg Lübz] ({{de}}) {{Distrikto Ludwigslust-Parchim}} {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Ludwigslust-Parchim]] [[Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio]] m8xhx4vamjct698y1fttu3bcgdy8yak 0 169928 9350927 7579240 2026-04-11T04:34:56Z Gliwi 110867 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Bruenn.png]] → [[File:DEU Brünn (Thüringen) COA.svg]] PNG → SVG 9350927 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Brünn (Thüringen) COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Brünn-Thür in HBN.png |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Hildburghausen]] |alto = 420 |areo = 6,10 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 98673 |tel_antaŭkodo = 036878 |aŭtokodo = HBN |oficiala_kodo = 16 0 69 006 |adreso-komunumestraro = Hildburghäuser Straße 18 |komunumestro = Albrecht Oesterlein |komunumestro-partio = [[Freie Wähler|FwV]] }} '''Brünn''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Hildburghausen]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio||STATO}}}}]] la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn. {{projektoj}} {{distrikto Hildburghausen}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Hildburghausen]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] hu6g1s47h5s56wj8ro0km0qynpevci4 0 177214 9351058 9073530 2026-04-11T09:48:03Z Aidas 3488 /* Trafiko */ 9351058 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Holdorf}} {{Informkesto germania komunumo |nomo = Holdorf |blazono = DEU Holdorf COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = dosiero:Holdorf in VEC.svg |federacia_lando = [[Malsupra Saksio]] |distrikto = [[Distrikto Vechta]] |alto = 42 |areo = 54,86 |poŝtkodo = 49451 |tel_antaŭkodo = 05494 |aŭtokodo = VEC |oficiala_kodo = 03460005 |subdivido = 10 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Große Straße 19 <br />49451 Holdorf |retpaĝaro = [http://www.holdorf.de/ www.holdorf.de] |komunumestro = Dr. Wolfgang Krug |komunumestro-partio = senpartia, antaŭe [[SPD]] }} '''Holdorf''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Vechta]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Malsupra Saksio]]. Historie la teritorio apartenas al la regiono [[Oldenburgio]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Malsupra Saksio||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Malsupra Saksio|03460005}} loĝantojn. == Trafiko == Holdorf per individua motora trafiko konektiĝas al la [[germana aŭtovojo A1|aŭtovojo]] {{vojo|GER|A|1}}, kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) {| style="float:left; background:transparent; padding:0px; margin:0px;" |- valign="top" |[[Dosiero:Holdorf bonveniga ŝildo.jpg|eta|<center>bonveniga ŝildo]] |[[Dosiero:Holdorf katolika preĝejo.jpg|eta|<center>katolika preĝejo]] |- valign="top" |[[Dosiero:Holdorf lago Heidesee 1.jpg|eta|<center>lago Heidesee]] |[[Dosiero:Holdorf urbodomo.jpg|eta|<center>urbodomo]] |} {{-l}} Pliaj bildoj, grandkvante kun esperantlingvaj priskriboj, troveblas en la [[:commons:category:Holdorf|vikipedia komunejo]]. {{Projektoj}} {{Distrikto Vechta}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Vechta]] [[Kategorio:Oldenburgio]] [[Kategorio:Urboj de Malsupra Saksio]] r2i62sulhu89n2a0pvtg0e5l3cof8di 0 183031 9351077 7585123 2026-04-11T10:18:45Z Aidas 3488 /* Eksteraj ligiloj */ 9351077 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Oberkraemer.png |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in OHV.png |federacia_lando = [[Brandenburgio]] |distrikto = [[Distrikto Oberhavel]] |alto = 54 |areo = 107,52 |poŝtkodo = 16727, 16766 |tel_antaŭkodo = 03304 |aŭtokodo = OHV |oficiala_kodo = 12 0 65 251 |subdivido = 7 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Perwenitzer Weg 2<br />16727 Oberkrämer |retpaĝaro = [https://www.oberkraemer.de/ www.oberkraemer.de] |komunumestro = Helmut Jilg }} '''Oberkrämer''' {{prononco|O:bakrema}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Oberhavel]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Brandenburgio]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) <gallery caption="Sommerswalde"> Schwante_Schloss_Sommerswalde.jpg| Schwante_Orangerie_Sommerswalde.jpg| Schwante_Gebaeude_Sommerswalde.jpg| </gallery> [[Dosiero:Windmuehlevehlefanz.jpg|eta|la historia pivota muelejo en ''Vehlefanz'']] <gallery widths=60ra> Dosiero:Wappen Baerenklau.png|blazono de la parto ''Bärenklau'' Dosiero:Wappen Boetzow.png|blazono de la parto ''Bötzow'' Dosiero:Wappen Eichstaedt.png|blazono de la parto ''Eichstädt'' Dosiero:Wappen Marwitz.png|blazono de la parto ''Marwitz'' Dosiero:Wappen Neu-Vehlefanz.png|blazono de la parto ''Neu-Vehlefanz'' Dosiero:Wappen Schwante.png|blazono de la parto ''Schwante'' Dosiero:Wappen Vehlefanz.png|blazono de la parto ''Vehlefanz'' </gallery> {{projektoj}} {{distrikto Oberhavel}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Oberhavel]] [[Kategorio:Urboj de Brandenburgio]] 14axql5jgnlnp0hjnjl0r8biild3w8s 9351078 9351077 2026-04-11T10:19:33Z Aidas 3488 9351078 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = Wappen Oberkraemer.png |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in OHV.png |federacia_lando = [[Brandenburgio]] |distrikto = [[Distrikto Oberhavel]] |alto = 54 |areo = 107,52 |poŝtkodo = 16727, 16766 |tel_antaŭkodo = 03304 |aŭtokodo = OHV |oficiala_kodo = 12 0 65 251 |subdivido = 7 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Perwenitzer Weg 2<br />16727 Oberkrämer |retpaĝaro = [https://www.oberkraemer.de/ www.oberkraemer.de] |komunumestro = Helmut Jilg }} '''Oberkrämer''' {{prononco|O:bakrema}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Oberhavel]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Brandenburgio]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) <gallery caption="Sommerswalde"> Schwante_Schloss_Sommerswalde.jpg| Schwante_Orangerie_Sommerswalde.jpg| Schwante_Gebaeude_Sommerswalde.jpg| </gallery> [[Dosiero:Windmuehlevehlefanz.jpg|eta|la historia pivota muelejo en ''Vehlefanz'']] <gallery widths=50ra> Dosiero:Wappen Baerenklau.png|blazono de la parto ''Bärenklau'' Dosiero:Wappen Boetzow.png|blazono de la parto ''Bötzow'' Dosiero:Wappen Eichstaedt.png|blazono de la parto ''Eichstädt'' Dosiero:Wappen Marwitz.png|blazono de la parto ''Marwitz'' Dosiero:Wappen Neu-Vehlefanz.png|blazono de la parto ''Neu-Vehlefanz'' Dosiero:Wappen Schwante.png|blazono de la parto ''Schwante'' Dosiero:Wappen Vehlefanz.png|blazono de la parto ''Vehlefanz'' </gallery> {{projektoj}} {{distrikto Oberhavel}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Oberhavel]] [[Kategorio:Urboj de Brandenburgio]] fu06rg2i3abrb9hwjojdpicd2lehpgp 0 186873 9350922 9346660 2026-04-11T00:46:26Z Stephan1000000 118133 108 9350922 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto animemangao | titolo = Detektivo Konan | originalatitolo = 名探偵コナン <br /> [Meitantei Konan] | bildo = Detective Conan Volume 1.png | bildpiedo = Unua volumo de la mangao | ĝenro = [[detektivo]], [[komedio]], [[dramo]] | porkiu = [[ŝonen]] | produktolando = [[Japanio]] | originalalingvo = [[Japana lingvo|la japana]] }} {{Informkesto animemangao | titolo = [[Mangao]] | aŭtoro = [[Aojama Goŝo]] | publikiginto = [[Ŝogakukan]] | magazino = [[Weekly Shōnen Sunday]] | aperdato = 19a de januaro 1994 — nun | volumoj = 108 }} {{Informkesto animemangao | titolo = [[Animeo]] ([[televida serio|tv]]) | reĝisoro = [[Kodama Kenĝi]] <br /> [[Jamamoto Jasuiĉiro]] | produktisto = Suŭa Miĉihiko <br /> Joŝioka Masahito | muziko = Ono Kacuo | studio = [[TMS Entertainment]] | televidareto = [[Nippon Television|NTV]], [[Yomiuri TV]], [[Animax]] | aperdato = 8a de januaro 1996 — nun | epizodoj = 1196 }} {{Informkesto animemangao/fino }} '''''Detektivo Konan''''' ([[Japana lingvo|japane]]: 名探偵コナン [''Meitantei Konan''], laŭvorte: ''Majstrodetektivo Konan'') estas japana detektivtema [[mangao|mangaa]] serio verkita de [[Aojama Goŝo|Aojama Gosho]] ekde 1994 kaj ankoraŭ ne finita. Pro la granda sukceso de tiu mangao nun ankaŭ animea televidserio, animaciaj filmoj kaj doramao estis produktitaj en [[Japanio]]. La rakonto koncentriĝas sur Shinichi Kudo, fama adoleska detektivo kiu estas venenita de misteraj viroj, sed anstataŭ morti, li ŝrumpas ĝis la mezuro de infano. Post ĉi tio, Shinichi decidas ŝanĝi sian nomon al Conan Edogawa por protekti siajn proksimulojn, trovi sufiĉajn pruvojn por detrui la misteran organizon kaj trovi antidoton kiu igos lin juna viro denove. == Ĉefaj roluloj == * '''Ŝiniĉi Kudo''' (工藤新一 [''Kudō Shinichi'']), en sia malgranda formo: '''Konan Edogaŭa''' (japane: 江戸川コナン [''Edogawa Conan'']) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Jamaguĉi Kappej|Jamaguchi Kappej]] (Shinichi), [[Takajama Minami|Takayama Minami]] (Conan) Ŝiniĉi estis 17-jara lernejano kaj sukcesa [[detektivo]] ĝis la "nigraj homoj" kaptis lin kaj trinkigis al li misteran toksinon, kiu ŝrumpigis sian korpon tiele, ke li nun aspektas 7-jaraĝa. Shinichi uzas la pseŭdonimon Conan Edogawa kaj surhavas okulvitrojn. Lia amiko Agasa helpas lin loĝi en la domo de sia amikino Ran Mori. La malgranda Konan apogas nun la patron de Ran, kiu estas mallerta detektivo, kaj samtempe Konan devas zorgi, ke neniu komprenu ke estas Konan tiu, kiu solvis la kazojn. * '''Ran Mori''' (毛利蘭 [''Mōri Ran'']) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Ŭakana Jamazaki]] Ran estas samklasanino kaj amikino de Ŝiniĉi jam ekde infanĝardena tempo. Ŝi elkore amas Ŝiniĉi, sed hezitas diri tion al li — same kiel li. Ran serĉas daŭre la malaperintan Ŝiniĉi-n, kaj kelkfoje suspektas, ke Konan estas Ŝiniĉi, sed li ĉiam sukcesas trompi ŝin — li estas konvinkita, ke ŝi nepre malkaŝus lin kaj estus murdita de la "Nigraj Homoj", se ŝi scius la sekreton. * '''Mori Kogoro''' (毛利小五郎 [Mōri Kogorō]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Kamiya Akira]] (epizodoj 1—548), [[Kojama Rikija]] (epizodoj 553—nun) Patro de Ran kaj eks-policano, kiu devis rezigni sian eksan laboron post kiam li pafis sian edzinon en la gambon por savi ŝin el ostaĝeco. Poste ŝi forlasis Kogoro-n kaj nun loĝas aparte. Kogoro loĝas kune kun sia filino Ran kaj laboras kiel sensukcesa privata detektivo ĝis la apero de Konan. Konan solvas nun la kazojn, poste plej ofte endormigas Kogoro-n kaj anoncas la solvon uzante la voĉon de Kogoro (danke al voĉŝanĝilo de d-ro Agasa), kredigante ĉiujn, ke la "Dormanta Kogoro" solvis ĝin. Kaj la drinkemulo Kogoro volonte kredas, ke vere estis li mem, kiu solvis la kazon, kiam li revekiĝas. Kogoro estas ne nur fervora admiranto de la kantistino Okino Joko, sed ankaŭ [[amaĵisto]] en la ĉeesto de ĉiu bela virino. * '''Hagase Agasa''' (阿笠博士 [Agasa hakase], laŭvorte: '''[[doktoro|d-ro]] Agasa''') : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Ogata Keniĉi]] Inventisto kaj amiko de la familio Kudo, kiu helpas al Ŝiniĉi/Konan kaj donas al li specialajn inventaĵojn, kiujn Konan bezonas por kaŝi siajn aktivecojn, kiel ekz. la elektronan voĉŝanĝilon kamuflitan kiel bantkravato, aŭ la senbruan narkotan pistolon kamuflitan kiel brakhorloĝo. Lia plena nomo estas Agasa Hiroŝi. * '''Megure kejbu''' (目暮警部 [Megure keibu], laŭvorte: '''Polica inspektoro Megure''') : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Ĉafurin]] La zorgema estro de la murdkomisiono kaj eks-superulo de Kogoro, Megure ofte aperas en la serio, ĉar Tokio estas lia sfero de kompetenteco. * '''Ĝin''' kaj '''Ŭokka''' (ジン [Ĝin] & ウォッカ [Ŭokka], Laŭvorte: '''Ĝino''' & '''Vodko''') : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Hori Jukitoŝi]] (Ĝin), [[Taĉiki Fumihiko]] (Vodko) Ĝino kaj Vodko estas la kaŝnomoj de du membroj de la krima "Nigra Organizo", kiu minacas per murdo ĉiun, kiu provas serĉesploradi tiun organizon. Ĝino estis la ulo, kiu, kun intenco murdi lin, trinkigis al Ŝiniĉi la eksperimentan toksinon APTX 4869, sed Ŝiniĉi ne mortis kaj juniĝis je dek jaroj. Nun tre gravas por Ŝiniĉi, ke la "Nigra Organizo" ne eltrovu tiun fakton. La membroj de la "Nigra Organizo" emas vesti sin per nigraj vestoj kaj uzas la nomojn de drinkaĵoj kiel kaŝnomoj. * '''Ajumi''', '''Genta''' kaj '''Micuhiko''' (歩美 [Ajumi], 元太 [Genta], 光彦 [Micuhiko]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Iŭaj Jukiko]] (Ajumi), [[Otani Ikue]] (Micuhiko), [[Takagi Ŭataru]] (Genta) Tri samklasanoj de la malgranda Konan, kiuj amikiĝas kun li kaj fondas detektivan klubon. Kelkfoje ili povas helpi al Konan solvi kazon. Al Genta kaj Micuhiko plaĉas Ajumi, sed Ajumi interesiĝas nur pri Konan. * '''Mijano Ŝiho''' (宮野志保 [Mijano Ŝiho]), en ŝia malgranda formo: '''Hajbara Aj''' (灰原哀 [Haibara Ai]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Hajaŝibara Megumi]] Komence la 18-jara Ŝiho estis biokemiistino, havante la kaŝnomon Ŝereo, apartenis al la "Nigra Organizo", kaj inventis la APTX 4869. Post kiam ŝia pliaĝa fratino Akemi estis murdito de Ĝino, ŝi kontraŭstaris al la "Nigra Organizo" kaj estis kaptita. Atendante sian ekzekuton, ŝi mem englutis la [[toksino]]n kaj kiel Konan malgrandiĝis. Tiele ŝi sukcesis fuĝi kaj kaŝi sin ĉe d-ro Agasa kaj Konan — nur al ili ŝi konfidis sian sekreton. Kiel knabino ŝi uzas la nomon Hajbara Aj kaj iĝas samklasanino de Konan. Aj aliĝas al la detektiva grupo de Ajumi, Genta kaj Micuhiko. * '''Suzuki Sonoko''' (鈴木園子 [Suzuki Sonoko]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Macui Naoko]] Sonoko estas el tre riĉa familio, sed ne aroganta. Ŝi estas sincera kaj la plej intima kaj lojala amikino de Mori Ran. Propradire ŝi jam havas amikon Kjogoku Makoto, sed li estas plejofte malproksime, kaj tiel ŝia romantika koro ne ĉesas serĉi alian sonĝoprincon. == [[Mangao]] == La mangao "Detektivo Konan" aperas regule en la japana magazeno [[Shōnen Sunday]], ĉiun semajnon proksimume 16 paĝoj (= unu "dosiero"), kaj ekde julio 1994 proksimume ĉiun 11-an semajnon tiuj dosieroj aperas kune kiel [[Tankobon|kompila volumo]]. Ĝis marto 2007, en Japanio aperis jam 88 volumoj. == [[Animeo|Animea]] [[televida serio]] == En Japanio ekde la jaro 1996 ankaŭ animea televida serio "Detektivo Konan" estas realigita, kaj ankaŭ la animea serio havas grandan sukceson en multaj landoj. == [[Doramao]] == En Japanio ekde la 2-a de oktobro 2006 nun ankaŭ [[doramao]] (neanimacia televida serio) "[[Detaktivo Konan (doramao)|Detektivo Konan]]" estas elsendita en [[Yomiuri TV]] kaj [[Nippon TV]]. La ĉefrolantoj estas [[Oguri Ŝun]] (kiel Kudo Ŝiniĉi), [[Kurokaŭa Tomoko]] (kiel Mori Ran), kaj [[Ĝinnaj Takanori]] (kiel Mori Kogoro). == Animaciaj filmoj == Suplemente al la rakontoj en la mangao ankaŭ [[Detektivo Konan (filmo)|animaciaj filmoj "Detektivo Konan"]] estas produktita. Ekde la jaro 1997, en aprilo de ĉiu jaro aperas nova filmo: {| class="wikitable" !'''Jaro''' ! '''Titolo laŭvorte tradukita al Esperanto''' ! '''Originala japana titolo''' ! '''Transskribita japana titolo''' ! '''Angla titolo''' |- ||1997||Horloĝ-mekanismo en la ĉielskrapulo||時計じかけの摩天楼||[Tokei-ĝikake no matenrō]||The Time-Bombed Skyscraper |- ||1998||La 14-a celo||14 番目の標的||[Ĝūyon-banme no tāgetto]||The Fourteenth Target |- ||1999||La sorĉisto de la jarcenta fino||世紀末の魔術師||[Seikimacu no maĝucuŝi]||The Last Wizard of the Century |- ||2000||La murdisto en la pupilo||瞳の中の暗殺者||[Hitomi no naka no ansacuŝa]||Captured in her Eyes |- ||2001||Retronombrado al ĉielo||天国へのカウントダウン||[Tengoku e no kauntodaun]||Countdown to Heaven |- ||2002||La fantomo en la strato Baker ||ベイカー街の亡霊||[Beikā-sutoriito no bōrei]||The Phantom of Baker Street |- ||2003||Krucvojo en la labirinto||迷宮の十字路||[Meikjū no kurosurōdo]||Crossroad in the Ancient Capital |- ||2004||La magiisto kun arĝentaj flugiloj||銀翼の奇術師||[Gin-joku no maiiŝan]||Magician of the Silver Sky |- ||2005||Malbonfaraj intencoj super la marhorizonto||水平線上の陰謀||[Suiheisenĝō no sutorateĝii]||Strategy Above the Depths |- ||2006||Rekviemo de la detektivoj||探偵達の鎮魂歌||[Tanteitaĉi no rekuiemu]||The Private Eyes' Requiem |- ||2007||La ĉerko en la profunda bluo||紺碧の棺||Konpeki no ĝorī-roĝā]||Jolly Roger in the Deep Azure |- ||2008||Plena partituro de palpito||戦慄の楽譜||[Senritsu no furu sukoa]||Full Score of Fear |- ||2009||La nigrega persekutanto ||漆黒の追跡者||[Ŝikkoku no ĉejsā]||The Raven Chaser |- ||2010||La perdita ĉiela ŝipo ||天空の難破船||[Tenkū no Rosuto Ŝippu]||The Lost Ship in the Sky |- ||2011||15 minutoj de silento||沈黙の15分|| [Ĉinmoku no Kŭōtā] ||Quarter of Silence |- ||2012||La 11-a avanulo ||11人目のストライカー|| [Ĝūichi-ninme no Sutoraikā]||The Eleventh Striker |} {{Projektoj}} [[Kategorio:Mangao]] [[Kategorio:Detektivaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Animeo]] [[Kategorio:Animeaj filmoj]] [[Kategorio:Animaciaj filmoj]] [[Kategorio:Japanaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Fikciaj infanoj|Konan]] [[Kategorio:Fikciaj detektivoj|Konan]] sua0nbie6zuyuerlibqivwtmsgfi121 9350923 9350922 2026-04-11T00:46:44Z Stephan1000000 118133 1197 9350923 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto animemangao | titolo = Detektivo Konan | originalatitolo = 名探偵コナン <br /> [Meitantei Konan] | bildo = Detective Conan Volume 1.png | bildpiedo = Unua volumo de la mangao | ĝenro = [[detektivo]], [[komedio]], [[dramo]] | porkiu = [[ŝonen]] | produktolando = [[Japanio]] | originalalingvo = [[Japana lingvo|la japana]] }} {{Informkesto animemangao | titolo = [[Mangao]] | aŭtoro = [[Aojama Goŝo]] | publikiginto = [[Ŝogakukan]] | magazino = [[Weekly Shōnen Sunday]] | aperdato = 19a de januaro 1994 — nun | volumoj = 108 }} {{Informkesto animemangao | titolo = [[Animeo]] ([[televida serio|tv]]) | reĝisoro = [[Kodama Kenĝi]] <br /> [[Jamamoto Jasuiĉiro]] | produktisto = Suŭa Miĉihiko <br /> Joŝioka Masahito | muziko = Ono Kacuo | studio = [[TMS Entertainment]] | televidareto = [[Nippon Television|NTV]], [[Yomiuri TV]], [[Animax]] | aperdato = 8a de januaro 1996 — nun | epizodoj = 1197 }} {{Informkesto animemangao/fino }} '''''Detektivo Konan''''' ([[Japana lingvo|japane]]: 名探偵コナン [''Meitantei Konan''], laŭvorte: ''Majstrodetektivo Konan'') estas japana detektivtema [[mangao|mangaa]] serio verkita de [[Aojama Goŝo|Aojama Gosho]] ekde 1994 kaj ankoraŭ ne finita. Pro la granda sukceso de tiu mangao nun ankaŭ animea televidserio, animaciaj filmoj kaj doramao estis produktitaj en [[Japanio]]. La rakonto koncentriĝas sur Shinichi Kudo, fama adoleska detektivo kiu estas venenita de misteraj viroj, sed anstataŭ morti, li ŝrumpas ĝis la mezuro de infano. Post ĉi tio, Shinichi decidas ŝanĝi sian nomon al Conan Edogawa por protekti siajn proksimulojn, trovi sufiĉajn pruvojn por detrui la misteran organizon kaj trovi antidoton kiu igos lin juna viro denove. == Ĉefaj roluloj == * '''Ŝiniĉi Kudo''' (工藤新一 [''Kudō Shinichi'']), en sia malgranda formo: '''Konan Edogaŭa''' (japane: 江戸川コナン [''Edogawa Conan'']) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Jamaguĉi Kappej|Jamaguchi Kappej]] (Shinichi), [[Takajama Minami|Takayama Minami]] (Conan) Ŝiniĉi estis 17-jara lernejano kaj sukcesa [[detektivo]] ĝis la "nigraj homoj" kaptis lin kaj trinkigis al li misteran toksinon, kiu ŝrumpigis sian korpon tiele, ke li nun aspektas 7-jaraĝa. Shinichi uzas la pseŭdonimon Conan Edogawa kaj surhavas okulvitrojn. Lia amiko Agasa helpas lin loĝi en la domo de sia amikino Ran Mori. La malgranda Konan apogas nun la patron de Ran, kiu estas mallerta detektivo, kaj samtempe Konan devas zorgi, ke neniu komprenu ke estas Konan tiu, kiu solvis la kazojn. * '''Ran Mori''' (毛利蘭 [''Mōri Ran'']) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Ŭakana Jamazaki]] Ran estas samklasanino kaj amikino de Ŝiniĉi jam ekde infanĝardena tempo. Ŝi elkore amas Ŝiniĉi, sed hezitas diri tion al li — same kiel li. Ran serĉas daŭre la malaperintan Ŝiniĉi-n, kaj kelkfoje suspektas, ke Konan estas Ŝiniĉi, sed li ĉiam sukcesas trompi ŝin — li estas konvinkita, ke ŝi nepre malkaŝus lin kaj estus murdita de la "Nigraj Homoj", se ŝi scius la sekreton. * '''Mori Kogoro''' (毛利小五郎 [Mōri Kogorō]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Kamiya Akira]] (epizodoj 1—548), [[Kojama Rikija]] (epizodoj 553—nun) Patro de Ran kaj eks-policano, kiu devis rezigni sian eksan laboron post kiam li pafis sian edzinon en la gambon por savi ŝin el ostaĝeco. Poste ŝi forlasis Kogoro-n kaj nun loĝas aparte. Kogoro loĝas kune kun sia filino Ran kaj laboras kiel sensukcesa privata detektivo ĝis la apero de Konan. Konan solvas nun la kazojn, poste plej ofte endormigas Kogoro-n kaj anoncas la solvon uzante la voĉon de Kogoro (danke al voĉŝanĝilo de d-ro Agasa), kredigante ĉiujn, ke la "Dormanta Kogoro" solvis ĝin. Kaj la drinkemulo Kogoro volonte kredas, ke vere estis li mem, kiu solvis la kazon, kiam li revekiĝas. Kogoro estas ne nur fervora admiranto de la kantistino Okino Joko, sed ankaŭ [[amaĵisto]] en la ĉeesto de ĉiu bela virino. * '''Hagase Agasa''' (阿笠博士 [Agasa hakase], laŭvorte: '''[[doktoro|d-ro]] Agasa''') : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Ogata Keniĉi]] Inventisto kaj amiko de la familio Kudo, kiu helpas al Ŝiniĉi/Konan kaj donas al li specialajn inventaĵojn, kiujn Konan bezonas por kaŝi siajn aktivecojn, kiel ekz. la elektronan voĉŝanĝilon kamuflitan kiel bantkravato, aŭ la senbruan narkotan pistolon kamuflitan kiel brakhorloĝo. Lia plena nomo estas Agasa Hiroŝi. * '''Megure kejbu''' (目暮警部 [Megure keibu], laŭvorte: '''Polica inspektoro Megure''') : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Ĉafurin]] La zorgema estro de la murdkomisiono kaj eks-superulo de Kogoro, Megure ofte aperas en la serio, ĉar Tokio estas lia sfero de kompetenteco. * '''Ĝin''' kaj '''Ŭokka''' (ジン [Ĝin] & ウォッカ [Ŭokka], Laŭvorte: '''Ĝino''' & '''Vodko''') : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Hori Jukitoŝi]] (Ĝin), [[Taĉiki Fumihiko]] (Vodko) Ĝino kaj Vodko estas la kaŝnomoj de du membroj de la krima "Nigra Organizo", kiu minacas per murdo ĉiun, kiu provas serĉesploradi tiun organizon. Ĝino estis la ulo, kiu, kun intenco murdi lin, trinkigis al Ŝiniĉi la eksperimentan toksinon APTX 4869, sed Ŝiniĉi ne mortis kaj juniĝis je dek jaroj. Nun tre gravas por Ŝiniĉi, ke la "Nigra Organizo" ne eltrovu tiun fakton. La membroj de la "Nigra Organizo" emas vesti sin per nigraj vestoj kaj uzas la nomojn de drinkaĵoj kiel kaŝnomoj. * '''Ajumi''', '''Genta''' kaj '''Micuhiko''' (歩美 [Ajumi], 元太 [Genta], 光彦 [Micuhiko]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Iŭaj Jukiko]] (Ajumi), [[Otani Ikue]] (Micuhiko), [[Takagi Ŭataru]] (Genta) Tri samklasanoj de la malgranda Konan, kiuj amikiĝas kun li kaj fondas detektivan klubon. Kelkfoje ili povas helpi al Konan solvi kazon. Al Genta kaj Micuhiko plaĉas Ajumi, sed Ajumi interesiĝas nur pri Konan. * '''Mijano Ŝiho''' (宮野志保 [Mijano Ŝiho]), en ŝia malgranda formo: '''Hajbara Aj''' (灰原哀 [Haibara Ai]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Hajaŝibara Megumi]] Komence la 18-jara Ŝiho estis biokemiistino, havante la kaŝnomon Ŝereo, apartenis al la "Nigra Organizo", kaj inventis la APTX 4869. Post kiam ŝia pliaĝa fratino Akemi estis murdito de Ĝino, ŝi kontraŭstaris al la "Nigra Organizo" kaj estis kaptita. Atendante sian ekzekuton, ŝi mem englutis la [[toksino]]n kaj kiel Konan malgrandiĝis. Tiele ŝi sukcesis fuĝi kaj kaŝi sin ĉe d-ro Agasa kaj Konan — nur al ili ŝi konfidis sian sekreton. Kiel knabino ŝi uzas la nomon Hajbara Aj kaj iĝas samklasanino de Konan. Aj aliĝas al la detektiva grupo de Ajumi, Genta kaj Micuhiko. * '''Suzuki Sonoko''' (鈴木園子 [Suzuki Sonoko]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Macui Naoko]] Sonoko estas el tre riĉa familio, sed ne aroganta. Ŝi estas sincera kaj la plej intima kaj lojala amikino de Mori Ran. Propradire ŝi jam havas amikon Kjogoku Makoto, sed li estas plejofte malproksime, kaj tiel ŝia romantika koro ne ĉesas serĉi alian sonĝoprincon. == [[Mangao]] == La mangao "Detektivo Konan" aperas regule en la japana magazeno [[Shōnen Sunday]], ĉiun semajnon proksimume 16 paĝoj (= unu "dosiero"), kaj ekde julio 1994 proksimume ĉiun 11-an semajnon tiuj dosieroj aperas kune kiel [[Tankobon|kompila volumo]]. Ĝis marto 2007, en Japanio aperis jam 88 volumoj. == [[Animeo|Animea]] [[televida serio]] == En Japanio ekde la jaro 1996 ankaŭ animea televida serio "Detektivo Konan" estas realigita, kaj ankaŭ la animea serio havas grandan sukceson en multaj landoj. == [[Doramao]] == En Japanio ekde la 2-a de oktobro 2006 nun ankaŭ [[doramao]] (neanimacia televida serio) "[[Detaktivo Konan (doramao)|Detektivo Konan]]" estas elsendita en [[Yomiuri TV]] kaj [[Nippon TV]]. La ĉefrolantoj estas [[Oguri Ŝun]] (kiel Kudo Ŝiniĉi), [[Kurokaŭa Tomoko]] (kiel Mori Ran), kaj [[Ĝinnaj Takanori]] (kiel Mori Kogoro). == Animaciaj filmoj == Suplemente al la rakontoj en la mangao ankaŭ [[Detektivo Konan (filmo)|animaciaj filmoj "Detektivo Konan"]] estas produktita. Ekde la jaro 1997, en aprilo de ĉiu jaro aperas nova filmo: {| class="wikitable" !'''Jaro''' ! '''Titolo laŭvorte tradukita al Esperanto''' ! '''Originala japana titolo''' ! '''Transskribita japana titolo''' ! '''Angla titolo''' |- ||1997||Horloĝ-mekanismo en la ĉielskrapulo||時計じかけの摩天楼||[Tokei-ĝikake no matenrō]||The Time-Bombed Skyscraper |- ||1998||La 14-a celo||14 番目の標的||[Ĝūyon-banme no tāgetto]||The Fourteenth Target |- ||1999||La sorĉisto de la jarcenta fino||世紀末の魔術師||[Seikimacu no maĝucuŝi]||The Last Wizard of the Century |- ||2000||La murdisto en la pupilo||瞳の中の暗殺者||[Hitomi no naka no ansacuŝa]||Captured in her Eyes |- ||2001||Retronombrado al ĉielo||天国へのカウントダウン||[Tengoku e no kauntodaun]||Countdown to Heaven |- ||2002||La fantomo en la strato Baker ||ベイカー街の亡霊||[Beikā-sutoriito no bōrei]||The Phantom of Baker Street |- ||2003||Krucvojo en la labirinto||迷宮の十字路||[Meikjū no kurosurōdo]||Crossroad in the Ancient Capital |- ||2004||La magiisto kun arĝentaj flugiloj||銀翼の奇術師||[Gin-joku no maiiŝan]||Magician of the Silver Sky |- ||2005||Malbonfaraj intencoj super la marhorizonto||水平線上の陰謀||[Suiheisenĝō no sutorateĝii]||Strategy Above the Depths |- ||2006||Rekviemo de la detektivoj||探偵達の鎮魂歌||[Tanteitaĉi no rekuiemu]||The Private Eyes' Requiem |- ||2007||La ĉerko en la profunda bluo||紺碧の棺||Konpeki no ĝorī-roĝā]||Jolly Roger in the Deep Azure |- ||2008||Plena partituro de palpito||戦慄の楽譜||[Senritsu no furu sukoa]||Full Score of Fear |- ||2009||La nigrega persekutanto ||漆黒の追跡者||[Ŝikkoku no ĉejsā]||The Raven Chaser |- ||2010||La perdita ĉiela ŝipo ||天空の難破船||[Tenkū no Rosuto Ŝippu]||The Lost Ship in the Sky |- ||2011||15 minutoj de silento||沈黙の15分|| [Ĉinmoku no Kŭōtā] ||Quarter of Silence |- ||2012||La 11-a avanulo ||11人目のストライカー|| [Ĝūichi-ninme no Sutoraikā]||The Eleventh Striker |} {{Projektoj}} [[Kategorio:Mangao]] [[Kategorio:Detektivaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Animeo]] [[Kategorio:Animeaj filmoj]] [[Kategorio:Animaciaj filmoj]] [[Kategorio:Japanaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Fikciaj infanoj|Konan]] [[Kategorio:Fikciaj detektivoj|Konan]] 4p3uxo918ep117wlts1oyukrl7olaom 0 210836 9350792 9027435 2026-04-10T16:31:48Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Icukuŝima-Sanktejo]] al [[Sanktejo de Itsukushima]]: hepburna latinigo 9027435 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|preĝejo |kategorio = Sanktejo |lando = Japanio |regiono = [[gubernio Hiroŝima]] |situo = [[Icukuŝima]] en [[Hacukaiĉi]]-urbo |nomo = |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}} |dato_tipo=Konsekro |arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=JP-34 |mapo lokumilo = Hiroŝimo |mapo1 lokumilo = iso |mapligilo = jes |zomo=11 }} [[Dosiero:Itsukushima floating shrine.jpg|eta|180px|La konstruaĵoj kiuj konsistigas la sanktejon estas ankaŭ konstruitaj en la akvo]] [[Dosiero:20131012_07_Miyajima_-_Torii_(10491662566).jpg|eta|180px|<!-- La ''toroj'' de Itsukushima-Sanktejo, la situa plej rekonebla (rekonilo, mejloŝtono), (aperas, ŝajnas, aspektas) al flosi en la akvo. -->]] [[Dosiero:Itsukushima Shinto Shrine.jpg|eta|180px|<!-- (Vido, Vidkapablo, Vidado, Vidpovo, Intenco, Vidaĵo) je la (deiri, ekiri, foriri, forveturi, komenciĝi) de la [[torijo]] je la malaltmaro -->]] [[Dosiero:Itsukushima torii angle.jpg|eta|180px|<!-- Unua plano de la sankteja ''toroj'' -->]] [[Dosiero:Itsukushima-jinja torii at sunset.jpg|eta|180px|<!-- La [[toroj]] dum sunsubeniro -->]] [[Dosiero:Itsukushima (pano).jpg|eta|180px]] [[Dosiero:ItsukushimaCorridor7445.jpg|eta|180px|<!-- 廻廊 -->]] '''Icukuŝima-Sanktejo''' ({{lang-ja|厳島神社 |t=icukŝima ĝinĵa}}) estas [[ŝintoa Sanktejo]] en [[Icukuŝima]] en [[Hacukaiĉi]]-urbo en la [[gubernio Hiroŝima]] en [[Japanio]]. La ĉefaj konstruaĵoj troviĝas antaŭ la [[insulo]] sur plialtigita platformo, kies pilieroj troviĝas enakve dum la alta [[tajdo]]. Tiel la tuta sanktejo ŝajnas surakva. 280 metrojn longa tegmentita koridoro ligas la konstruaĵojn. Famega estas la [[torijo]] el la jaro [[1875]], la plej granda tia. Ĝi estas unu el la plej fotitaj simboloj de Japanio. Tia torijo simbolas la limon inter la reala kaj la spirita mondoj. Ĉar la torijo troviĝas je ĉirkaŭ 160 metroj antaŭ la insulo, evidentiĝas, ke ne nur la insulo mem, sed ankaŭ la ĉirkaŭa akvo estis sakrala. Parto de la sanktejo estas la plej malnova [[noo|noscenejo]] en la mondo. Tiu scenejo konsistis el tegmentita scenejo, ponto kaj ejo por la aktoroj. La sanktejo estas unu el la plej ŝatataj (kaj plej altekostaj) ejoj por tradiciaj japanaj geedziĝoj. Malofte oni montras tradiciajn ceremoniajn [[danco]]jn ([[Kagura]]) akompanataj de tradiciaj [[muzikilo]]j. La sanktejo kultas [[Munakata Sanjojin]]. == Historio == La Itsukushima-sanktejon kreis [[Saeki no Kuramoto]], en la jaro [[593]]. Ĉirkaŭ [[1168]] la nuna konstruaĵo estis konstruita de [[Taira no Kiyomori]]. Ankaŭ post la falo de Heike-Familio, la sanktejo estis honorita de la [[Minamoto]]-klano. Tamen, dum la [[Sengoku-epoko]] la sanktejo perdis sian prosperon. En [[1555]] [[Mori Motonari]] venkis je la [[batalo de Icukuŝima]], li subtenis kaj riparis ĝin. [[UNESKO]] deklaris la sanktejon kaj la torijon [[Monda Heredaĵo de UNESKO|monda kultura heredaĵo]] en [[1996]]. Komence de septembro [[2004]] granda [[tajfuno]] detruis parton de la sanktejo, kiu estis rapide riparita. == Transporto == * [[Pramŝipo]] ** [[JR Miyajima Pramŝipo]] de [[JR Okcidenta Japanio]] ** [[Miyajima Matsudai Kisen]] Estas 10 minutoj ŝipe de [[Miyajima-guchi]] ĝis Mijajima-Ĝetkajo. Estas 5 minutoj piede de Mijajima-guchi ĝis [[Miyajima-Stacio]] aŭ [[Hiroden-Miyajima-guchi-Stacio]]. == Externaj ligiloj == * [http://whc.unesco.org/en/list/776 Ligilo de UNESCO] * [http://www.itsukushimajinja.jp Situs Sanktejo] (Japana lingvo) {{Commons|厳島神社}} [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Japanio]] [[Kategorio:Ŝintoaj sanktejoj]] [[Kategorio:Gubernio Hiroŝima]] [[Kategorio:Hiroŝimo]] eo48fy7k4qazjra86v5pzynq9vbo4f0 9350795 9350792 2026-04-10T16:36:52Z Arbarulo 135469 heburna latinigo 9350795 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|preĝejo |kategorio = Sanktejo |lando = Japanio |regiono = [[gubernio Hiroŝimo]] |situo = [[Itsukushima]] en urbo [[Hatsukaichi]] |nomo = |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}} |dato_tipo=Konsekro |arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=JP-34 |mapo lokumilo = Hiroŝimo |mapo1 lokumilo = iso |mapligilo = jes |zomo=11 }} [[Dosiero:Itsukushima floating shrine.jpg|eta|180px|La konstruaĵoj kiuj konsistigas la sanktejon estas ankaŭ konstruitaj en la akvo]] [[Dosiero:20131012_07_Miyajima_-_Torii_(10491662566).jpg|eta|180px|<!-- La ''toroj'' de Itsukushima-Sanktejo, la situa plej rekonebla (rekonilo, mejloŝtono), (aperas, ŝajnas, aspektas) al flosi en la akvo. -->]] [[Dosiero:Itsukushima Shinto Shrine.jpg|eta|180px|<!-- (Vido, Vidkapablo, Vidado, Vidpovo, Intenco, Vidaĵo) je la (deiri, ekiri, foriri, forveturi, komenciĝi) de la [[torijo]] je la malaltmaro -->]] [[Dosiero:Itsukushima torii angle.jpg|eta|180px|<!-- Unua plano de la sankteja ''toroj'' -->]] [[Dosiero:Itsukushima-jinja torii at sunset.jpg|eta|180px|<!-- La [[toroj]] dum sunsubeniro -->]] [[Dosiero:Itsukushima (pano).jpg|eta|180px]] [[Dosiero:ItsukushimaCorridor7445.jpg|eta|180px|<!-- 廻廊 -->]] '''Icukuŝima-Sanktejo''' ({{lang-ja|厳島神社 |t=icukŝima ĝinĵa}}) estas [[ŝintoa sanktejo]] en [[Itsukushima]] en urbo [[Hatsukaichi]] en [[gubernio Hiroŝimo]] en [[Japanio]]. La ĉefaj konstruaĵoj troviĝas antaŭ la [[insulo]] sur plialtigita platformo, kies pilieroj troviĝas enakve dum la alta [[tajdo]]. Tiel la tuta sanktejo ŝajnas surakva. 280 metrojn longa tegmentita koridoro ligas la konstruaĵojn. Famega estas la [[torijo]] el la jaro [[1875]], la plej granda tia. Ĝi estas unu el la plej fotitaj simboloj de Japanio. Tia torijo simbolas la limon inter la reala kaj la spirita mondoj. Ĉar la torijo troviĝas je ĉirkaŭ 160 metroj antaŭ la insulo, evidentiĝas, ke ne nur la insulo mem, sed ankaŭ la ĉirkaŭa akvo estis sakrala. Parto de la sanktejo estas la plej malnova [[noo|noscenejo]] en la mondo. Tiu scenejo konsistis el tegmentita scenejo, ponto kaj ejo por la aktoroj. La sanktejo estas unu el la plej ŝatataj (kaj plej altekostaj) ejoj por tradiciaj japanaj geedziĝoj. Malofte oni montras tradiciajn ceremoniajn [[danco]]jn ([[Kagura]]) akompanataj de tradiciaj [[muzikilo]]j. La sanktejo kultas [[Munakata Sanjojin]]. == Historio == La Itsukushima-sanktejon kreis [[Saeki no Kuramoto]], en la jaro [[593]]. Ĉirkaŭ [[1168]] la nuna konstruaĵo estis konstruita de [[Taira no Kiyomori]]. Ankaŭ post la falo de Heike-Familio, la sanktejo estis honorita de la [[Minamoto]]-klano. Tamen, dum la [[Sengoku-epoko]] la sanktejo perdis sian prosperon. En [[1555]] [[Mori Motonari]] venkis je la [[batalo de Icukuŝima]], li subtenis kaj riparis ĝin. [[UNESKO]] deklaris la sanktejon kaj la torijon [[Monda Heredaĵo de UNESKO|monda kultura heredaĵo]] en [[1996]]. Komence de septembro [[2004]] granda [[tajfuno]] detruis parton de la sanktejo, kiu estis rapide riparita. == Transporto == * [[Pramŝipo]] ** [[JR Miyajima Pramŝipo]] de [[JR Okcidenta Japanio]] ** [[Miyajima Matsudai Kisen]] Estas 10 minutoj ŝipe de [[Miyajima-guchi]] ĝis Miyajima-Ĝetkajo. Estas 5 minutoj piede de Miyajima-guchi ĝis [[Miyajima-Stacio]] aŭ [[Hiroden-Miyajima-guchi-Stacio]]. == Externaj ligiloj == * [http://whc.unesco.org/en/list/776 Ligilo de UNESCO] * [http://www.itsukushimajinja.jp Situs Sanktejo] (Japana lingvo) {{Commons|厳島神社}} [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Japanio]] [[Kategorio:Ŝintoaj sanktejoj]] [[Kategorio:Gubernio Hiroŝima]] [[Kategorio:Hiroŝimo]] 57vp5lga93hxddfe8rcxzuw6whunhvw 9350796 9350795 2026-04-10T16:37:23Z Arbarulo 135469 /* Historio */ 9350796 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|preĝejo |kategorio = Sanktejo |lando = Japanio |regiono = [[gubernio Hiroŝimo]] |situo = [[Itsukushima]] en urbo [[Hatsukaichi]] |nomo = |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}} |dato_tipo=Konsekro |arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=JP-34 |mapo lokumilo = Hiroŝimo |mapo1 lokumilo = iso |mapligilo = jes |zomo=11 }} [[Dosiero:Itsukushima floating shrine.jpg|eta|180px|La konstruaĵoj kiuj konsistigas la sanktejon estas ankaŭ konstruitaj en la akvo]] [[Dosiero:20131012_07_Miyajima_-_Torii_(10491662566).jpg|eta|180px|<!-- La ''toroj'' de Itsukushima-Sanktejo, la situa plej rekonebla (rekonilo, mejloŝtono), (aperas, ŝajnas, aspektas) al flosi en la akvo. -->]] [[Dosiero:Itsukushima Shinto Shrine.jpg|eta|180px|<!-- (Vido, Vidkapablo, Vidado, Vidpovo, Intenco, Vidaĵo) je la (deiri, ekiri, foriri, forveturi, komenciĝi) de la [[torijo]] je la malaltmaro -->]] [[Dosiero:Itsukushima torii angle.jpg|eta|180px|<!-- Unua plano de la sankteja ''toroj'' -->]] [[Dosiero:Itsukushima-jinja torii at sunset.jpg|eta|180px|<!-- La [[toroj]] dum sunsubeniro -->]] [[Dosiero:Itsukushima (pano).jpg|eta|180px]] [[Dosiero:ItsukushimaCorridor7445.jpg|eta|180px|<!-- 廻廊 -->]] '''Icukuŝima-Sanktejo''' ({{lang-ja|厳島神社 |t=icukŝima ĝinĵa}}) estas [[ŝintoa sanktejo]] en [[Itsukushima]] en urbo [[Hatsukaichi]] en [[gubernio Hiroŝimo]] en [[Japanio]]. La ĉefaj konstruaĵoj troviĝas antaŭ la [[insulo]] sur plialtigita platformo, kies pilieroj troviĝas enakve dum la alta [[tajdo]]. Tiel la tuta sanktejo ŝajnas surakva. 280 metrojn longa tegmentita koridoro ligas la konstruaĵojn. Famega estas la [[torijo]] el la jaro [[1875]], la plej granda tia. Ĝi estas unu el la plej fotitaj simboloj de Japanio. Tia torijo simbolas la limon inter la reala kaj la spirita mondoj. Ĉar la torijo troviĝas je ĉirkaŭ 160 metroj antaŭ la insulo, evidentiĝas, ke ne nur la insulo mem, sed ankaŭ la ĉirkaŭa akvo estis sakrala. Parto de la sanktejo estas la plej malnova [[noo|noscenejo]] en la mondo. Tiu scenejo konsistis el tegmentita scenejo, ponto kaj ejo por la aktoroj. La sanktejo estas unu el la plej ŝatataj (kaj plej altekostaj) ejoj por tradiciaj japanaj geedziĝoj. Malofte oni montras tradiciajn ceremoniajn [[danco]]jn ([[Kagura]]) akompanataj de tradiciaj [[muzikilo]]j. La sanktejo kultas [[Munakata Sanjojin]]. == Historio == La Itsukushima-sanktejon kreis [[Saeki no Kuramoto]], en la jaro [[593]]. Ĉirkaŭ [[1168]] la nuna konstruaĵo estis konstruita de [[Taira no Kiyomori]]. Ankaŭ post la falo de Heike-Familio, la sanktejo estis honorita de la [[Minamoto]]-klano. Tamen, dum la [[Sengoku-epoko]] la sanktejo perdis sian prosperon. En [[1555]] [[Mori Motonari]] venkis je la [[batalo de Itsukushima]], li subtenis kaj riparis ĝin. [[UNESKO]] deklaris la sanktejon kaj la torijon [[Monda Heredaĵo de UNESKO|monda kultura heredaĵo]] en [[1996]]. Komence de septembro [[2004]] granda [[tajfuno]] detruis parton de la sanktejo, kiu estis rapide riparita. == Transporto == * [[Pramŝipo]] ** [[JR Miyajima Pramŝipo]] de [[JR Okcidenta Japanio]] ** [[Miyajima Matsudai Kisen]] Estas 10 minutoj ŝipe de [[Miyajima-guchi]] ĝis Miyajima-Ĝetkajo. Estas 5 minutoj piede de Miyajima-guchi ĝis [[Miyajima-Stacio]] aŭ [[Hiroden-Miyajima-guchi-Stacio]]. == Externaj ligiloj == * [http://whc.unesco.org/en/list/776 Ligilo de UNESCO] * [http://www.itsukushimajinja.jp Situs Sanktejo] (Japana lingvo) {{Commons|厳島神社}} [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Japanio]] [[Kategorio:Ŝintoaj sanktejoj]] [[Kategorio:Gubernio Hiroŝima]] [[Kategorio:Hiroŝimo]] cncw80wgf9tif04tlumwpwmaa3bckr4 0 218676 9351084 9266980 2026-04-11T10:37:48Z Sj1mor 12103 9351084 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=PL |situo sur mapo= |zomo=13 }} [[Dosiero:Solidarity Memorial plaque 1.jpg|eta|Memortabulo]] '''Solidarność''' ({{lang-pl|Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”}} (Sendependa Aŭtonomeca [[Sindikato]] "Solidareco"), mallongigita ''Solidareco'') estas la pola asocio fondita [[31-an de aŭgusto]] [[1980]] kiu per strikoj kaj sensangaj protestoj venkis super la [[komunismo]] kaj [[diktaturo]] en [[Pollando]]. [[Dosiero:Flag of trade union solidarnosc.jpg|200ra|maldekstra|eta|La flago de Solidareco]] Post sangaj ribeloj de [[Ribelo de Poznano|Poznano en 1956]], <!--[[Ribelo de Varsovio en 1968]] Vikidatumoj???-->[[Varsovio]] en 1968, [[Gdansko]] en 1970 kaj [[Radom]] en [[1976]] oni komencis multe protesti kontraŭ diktaturo, cenzuro kaj mallibereco. Jam en la Ribelo de Poznań en 1956 la protesto de laboristoj ŝanĝiĝis en la ribelo pri nacia sendependeco. La nova asocio opozicia '''Solidarność''' estis kreita en Gdańsk danke al [[Anna Walentynowicz]] kaj [[Lech Wałęsa]]. En la jaro [[1980]] tiuj protestantoj formigis siajn [[21 postuloj|21 kondiĉoj]] al la komunista diktaturo de [[Wojciech Jaruzelski]]. La intelekta kaj artista klaso kiun konsistis la Solidareco kreis la '''[[Komitato por Defendo de Laboristoj|Komitaton por Defendo de Laboristoj]]''' (KOR). Pro tre granda ekfortiĝo de strikoj en Pollando la komunista registaro konsentis subskribi 21 kondiĉojn. La [[Strikoj de Lublin]] (pole: Strajki lubelskie 1980 (Lublinaj strikoj 1980), Lubelski Lipiec (Lublina Julio), Świdnicki Lipiec (Julio de Świdnik)) estis la unuaj strikoj en Lublin kaj Świdnik komencigantaj la eraon de ''Solidareco''. En [[1981]] jaro strikoj kontraŭ [[komunismo]] tiel ekfortiĝis ke en decembro [[Wojciech Jaruzelski]] enkondukis [[militjuro]]n en Pollando. Post la persekutado kaj batalado de komunista registaro kun protestuloj la nacio ne ĉesis striki. Multaj homoj estis murditaj de la komunistoj, ekzemple la martiro de pola kontraŭ-komunisma movado- pastro [[Jerzy Popiełuszko]]. Danke al pola ribelistoj de Solidareco komencis striki ankaŭ aliaj nacioj de la [[Varsovia Kontrakto]]. Post senesperaj bataloj baldaŭ en [[Sovetunio]] registaro komunista kun diktaturo de [[Miĥail Gorbaĉov]] komencis organizi la [[perestrojko]]n de [[1985]] jaro. Inspirante de la pola [[Ronda Tablo (Pollando)|Ronda Tablo]] oni komencis striki en [[Ĉeĥio]], [[Hungario]] kaj aliaj landoj kreante novajn strukturojn de siaj landoj. Ĉe tiu Ronda tablo oni komencis diskuti en Pollando pri reformojn en la organiko de la ŝtato kaj ĝia registaro. Oni kreis novan [[konstitucio]]n, ŝanĝis formon politikan al [[demokratio|demokratian]] [[respubliko]]n kaj enkondukis aliajn liberaĵojn. Tre grava al la sensanga venko de la Solidareco estis apogo de la pola papo- [[Johano Paŭlo la 2-a]]. Tre grava estis ankaŭ edukanta kaj primemoriganta agado de la grava pola-emigracia gazeto [[Kultura]] de [[Jerzy Giedroyc]], al kiu kontribuis ekzemple [[Czesław Miłosz]] kaj [[Witold Gombrowicz]]. Tre grava ago estis ankaŭ honorigo de [[Lech Wałęsa]] per la [[Nobel-premio pri paco]]. La plej granda gazeto de strikoj kaj poste de liberaj elektoj en Pollando estis [[Gazeta Wyborcza]]. En [[1989]] jaro Pollando sendependigis de la komunista diktaturo kiu daŭris de [[1947]] jaro. Solidareco estas opiniata kiel simbolo de sensanga revolucio kaj sendependigado de komunismo en Eŭropo- inspirante per ĝi venkis ribeloj en [[Hungario]], [[Germanio]], [[Sovetunio]], [[Ĉeĥio]], [[Albanio]], [[Bulgario]] kaj aliaj landoj. Sendependigis ankaŭ aliaj landoj kiujn konsistis antaŭe Sovetunio- [[Ukraino]], [[Litovio]], [[Bulgario]], [[Latvio]] kaj [[Estonio]]. La agado de Solidareco en la [[1980-aj jaroj]] estas opiniata kiel la plej grava kaŭzo de la falo de komunismo en Eŭropo. Plej gravaj agantoj de la Solidareco: * [[Lech Wałęsa]] * [[Jacek Kuroń]] * [[Adam Michnik]] * [[Anna Walentynowicz]] * [[Bronisław Geremek]] * [[Tadeusz Mazowiecki]] * [[Andrzej Gwiazda]] * [[Stanisław Mikołajczak]] * [[Władysław Bartoszewski]] * [[Władysław Frasyniuk]] == [[Mesaĝo al laborantaj homoj de Orienta Eŭropo|Mesaĝo al laboristoj de Orienta Eŭropo]] == Laŭ iniciato de Henryk Siciński, delegito de [[Ostrovo]] al la 1-a Landa Kunveno de Delegitoj de Sendependa Aŭtonomeca Sindikato "Solidareco" oni voĉdonis la 8-an de septembro 1981 mesaĝon kun alvoko al [[sindikato|sindikatistoj]] el la landoj de [[Orienta Bloko]] por komuna batalo por siaj rajtoj al libera asociiĝo. Aŭtoro de la teksto estis [[Bogusław Śliwa]]. [[Leonid Breĵnev]], unua sekretario de la Centra Komitato de [[Komunista Partio de Sovetunio]] post tralego estis diranta: ''Danĝera kaj provoka dokumento''. == Vidu ankaŭ == * [[Strikoj en la Pola Marbordo]] * [[21 postuloj]] * [[Milita stato en Pollando]] * [[Kornel Morawiecki]] * [[Jacek Kaczmarski]] * [[Jerzy Popiełuszko]] * [[Jan Olszewski]] * [[Sendependa Asocio de Studentoj]] * [[Solidareco Batalanta]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://internacjonalista.pl/menu-kraj/historia-solidarnoci/1484-program-nszz-solidarno-uchwalony-przez-l-krajowy-zjazd-delegatow.html Programo de "Solidareco" voĉdonita de la 1-a Landa Kunveno de Delegitoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111019092828/http://www.internacjonalista.pl/menu-kraj/historia-solidarnoci/1484-program-nszz-solidarno-uchwalony-przez-l-krajowy-zjazd-delegatow.html |date=2011-10-19 }} * [http://www.solidarnosc.gov.pl/ Prezentado de la Fenomeno de Solidareco] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070222100250/http://www.solidarnosc.gov.pl/ |date=2007-02-22 }} (PL, EN, DE, FR, ES, RU) * [http://www.fcs.org.pl/ Fondaĵo Centro de Solidareco] * [http://www.mariuszkubik.pl/publikacje_prasowe_jankowska.html Ne kaŝu memoraĵojn en tirkeston. Intervjuo de Mariusz Kubik kun Janina Jankowska, ĵurnalistino, fondintino de la radiostacio "Solidareco", okaze de 25-a datreveno de la eventoj en la Ŝipfarejo de Gdansko, "Leteroj", Olomouc, n-ro 4/2005] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091127065320/http://www.mariuszkubik.pl/publikacje_prasowe_jankowska.html |date=2009-11-27 }} * [http://www.encyklopedia-solidarnosci.pl/wiki/index.php?title=Strona_g%C5%82%C3%B3wna Enciklopedio de Solidareco] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140802183559/http://www.encyklopedia-solidarnosci.pl/wiki/index.php?title=Strona_g%C5%82%C3%B3wna |date=2014-08-02 }} <!-- Intertempe mortaj ligiloj estas: * [http://www.10milionow.pl/ Zono de solidarecanoj 10milionoj.pl]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://serwisy.gazeta.pl/kraj/1,67867,2883008.html Markemblemo de Solidareco. Intervjuo de Roman Daszczyński kun Jerzy Janiszewski, grafikisto, aŭtoro de la fama markemblemo de Solidareco, Gazeta Wyborcza, 24-08-2005]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} --> {{Malvarma milito}} [[Kategorio:Solidareco (Pollando)| ]] [[Kategorio:Historio de Pollando]] [[Kategorio:Historio de Eŭropo]] [[Kategorio:Komunismo]] [[Kategorio:Kontraŭkomunismo]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1980]] 4k4pqaignveil65g6mfv8pvp8ol1tep 9351085 9351084 2026-04-11T10:38:05Z Sj1mor 12103 9351085 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=PL |situo sur mapo= |zomo=13 }} '''Solidarność''' ({{lang-pl|Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”}} (Sendependa Aŭtonomeca [[Sindikato]] "Solidareco"), mallongigita ''Solidareco'') estas la pola asocio fondita [[31-an de aŭgusto]] [[1980]] kiu per strikoj kaj sensangaj protestoj venkis super la [[komunismo]] kaj [[diktaturo]] en [[Pollando]]. [[Dosiero:Flag of trade union solidarnosc.jpg|200ra|maldekstra|eta|La flago de Solidareco]] [[Dosiero:Solidarity Memorial plaque 1.jpg|eta|Memortabulo]] Post sangaj ribeloj de [[Ribelo de Poznano|Poznano en 1956]], <!--[[Ribelo de Varsovio en 1968]] Vikidatumoj???-->[[Varsovio]] en 1968, [[Gdansko]] en 1970 kaj [[Radom]] en [[1976]] oni komencis multe protesti kontraŭ diktaturo, cenzuro kaj mallibereco. Jam en la Ribelo de Poznań en 1956 la protesto de laboristoj ŝanĝiĝis en la ribelo pri nacia sendependeco. La nova asocio opozicia '''Solidarność''' estis kreita en Gdańsk danke al [[Anna Walentynowicz]] kaj [[Lech Wałęsa]]. En la jaro [[1980]] tiuj protestantoj formigis siajn [[21 postuloj|21 kondiĉoj]] al la komunista diktaturo de [[Wojciech Jaruzelski]]. La intelekta kaj artista klaso kiun konsistis la Solidareco kreis la '''[[Komitato por Defendo de Laboristoj|Komitaton por Defendo de Laboristoj]]''' (KOR). Pro tre granda ekfortiĝo de strikoj en Pollando la komunista registaro konsentis subskribi 21 kondiĉojn. La [[Strikoj de Lublin]] (pole: Strajki lubelskie 1980 (Lublinaj strikoj 1980), Lubelski Lipiec (Lublina Julio), Świdnicki Lipiec (Julio de Świdnik)) estis la unuaj strikoj en Lublin kaj Świdnik komencigantaj la eraon de ''Solidareco''. En [[1981]] jaro strikoj kontraŭ [[komunismo]] tiel ekfortiĝis ke en decembro [[Wojciech Jaruzelski]] enkondukis [[militjuro]]n en Pollando. Post la persekutado kaj batalado de komunista registaro kun protestuloj la nacio ne ĉesis striki. Multaj homoj estis murditaj de la komunistoj, ekzemple la martiro de pola kontraŭ-komunisma movado- pastro [[Jerzy Popiełuszko]]. Danke al pola ribelistoj de Solidareco komencis striki ankaŭ aliaj nacioj de la [[Varsovia Kontrakto]]. Post senesperaj bataloj baldaŭ en [[Sovetunio]] registaro komunista kun diktaturo de [[Miĥail Gorbaĉov]] komencis organizi la [[perestrojko]]n de [[1985]] jaro. Inspirante de la pola [[Ronda Tablo (Pollando)|Ronda Tablo]] oni komencis striki en [[Ĉeĥio]], [[Hungario]] kaj aliaj landoj kreante novajn strukturojn de siaj landoj. Ĉe tiu Ronda tablo oni komencis diskuti en Pollando pri reformojn en la organiko de la ŝtato kaj ĝia registaro. Oni kreis novan [[konstitucio]]n, ŝanĝis formon politikan al [[demokratio|demokratian]] [[respubliko]]n kaj enkondukis aliajn liberaĵojn. Tre grava al la sensanga venko de la Solidareco estis apogo de la pola papo- [[Johano Paŭlo la 2-a]]. Tre grava estis ankaŭ edukanta kaj primemoriganta agado de la grava pola-emigracia gazeto [[Kultura]] de [[Jerzy Giedroyc]], al kiu kontribuis ekzemple [[Czesław Miłosz]] kaj [[Witold Gombrowicz]]. Tre grava ago estis ankaŭ honorigo de [[Lech Wałęsa]] per la [[Nobel-premio pri paco]]. La plej granda gazeto de strikoj kaj poste de liberaj elektoj en Pollando estis [[Gazeta Wyborcza]]. En [[1989]] jaro Pollando sendependigis de la komunista diktaturo kiu daŭris de [[1947]] jaro. Solidareco estas opiniata kiel simbolo de sensanga revolucio kaj sendependigado de komunismo en Eŭropo- inspirante per ĝi venkis ribeloj en [[Hungario]], [[Germanio]], [[Sovetunio]], [[Ĉeĥio]], [[Albanio]], [[Bulgario]] kaj aliaj landoj. Sendependigis ankaŭ aliaj landoj kiujn konsistis antaŭe Sovetunio- [[Ukraino]], [[Litovio]], [[Bulgario]], [[Latvio]] kaj [[Estonio]]. La agado de Solidareco en la [[1980-aj jaroj]] estas opiniata kiel la plej grava kaŭzo de la falo de komunismo en Eŭropo. Plej gravaj agantoj de la Solidareco: * [[Lech Wałęsa]] * [[Jacek Kuroń]] * [[Adam Michnik]] * [[Anna Walentynowicz]] * [[Bronisław Geremek]] * [[Tadeusz Mazowiecki]] * [[Andrzej Gwiazda]] * [[Stanisław Mikołajczak]] * [[Władysław Bartoszewski]] * [[Władysław Frasyniuk]] == [[Mesaĝo al laborantaj homoj de Orienta Eŭropo|Mesaĝo al laboristoj de Orienta Eŭropo]] == Laŭ iniciato de Henryk Siciński, delegito de [[Ostrovo]] al la 1-a Landa Kunveno de Delegitoj de Sendependa Aŭtonomeca Sindikato "Solidareco" oni voĉdonis la 8-an de septembro 1981 mesaĝon kun alvoko al [[sindikato|sindikatistoj]] el la landoj de [[Orienta Bloko]] por komuna batalo por siaj rajtoj al libera asociiĝo. Aŭtoro de la teksto estis [[Bogusław Śliwa]]. [[Leonid Breĵnev]], unua sekretario de la Centra Komitato de [[Komunista Partio de Sovetunio]] post tralego estis diranta: ''Danĝera kaj provoka dokumento''. == Vidu ankaŭ == * [[Strikoj en la Pola Marbordo]] * [[21 postuloj]] * [[Milita stato en Pollando]] * [[Kornel Morawiecki]] * [[Jacek Kaczmarski]] * [[Jerzy Popiełuszko]] * [[Jan Olszewski]] * [[Sendependa Asocio de Studentoj]] * [[Solidareco Batalanta]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://internacjonalista.pl/menu-kraj/historia-solidarnoci/1484-program-nszz-solidarno-uchwalony-przez-l-krajowy-zjazd-delegatow.html Programo de "Solidareco" voĉdonita de la 1-a Landa Kunveno de Delegitoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111019092828/http://www.internacjonalista.pl/menu-kraj/historia-solidarnoci/1484-program-nszz-solidarno-uchwalony-przez-l-krajowy-zjazd-delegatow.html |date=2011-10-19 }} * [http://www.solidarnosc.gov.pl/ Prezentado de la Fenomeno de Solidareco] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070222100250/http://www.solidarnosc.gov.pl/ |date=2007-02-22 }} (PL, EN, DE, FR, ES, RU) * [http://www.fcs.org.pl/ Fondaĵo Centro de Solidareco] * [http://www.mariuszkubik.pl/publikacje_prasowe_jankowska.html Ne kaŝu memoraĵojn en tirkeston. Intervjuo de Mariusz Kubik kun Janina Jankowska, ĵurnalistino, fondintino de la radiostacio "Solidareco", okaze de 25-a datreveno de la eventoj en la Ŝipfarejo de Gdansko, "Leteroj", Olomouc, n-ro 4/2005] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091127065320/http://www.mariuszkubik.pl/publikacje_prasowe_jankowska.html |date=2009-11-27 }} * [http://www.encyklopedia-solidarnosci.pl/wiki/index.php?title=Strona_g%C5%82%C3%B3wna Enciklopedio de Solidareco] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140802183559/http://www.encyklopedia-solidarnosci.pl/wiki/index.php?title=Strona_g%C5%82%C3%B3wna |date=2014-08-02 }} <!-- Intertempe mortaj ligiloj estas: * [http://www.10milionow.pl/ Zono de solidarecanoj 10milionoj.pl]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://serwisy.gazeta.pl/kraj/1,67867,2883008.html Markemblemo de Solidareco. Intervjuo de Roman Daszczyński kun Jerzy Janiszewski, grafikisto, aŭtoro de la fama markemblemo de Solidareco, Gazeta Wyborcza, 24-08-2005]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} --> {{Malvarma milito}} [[Kategorio:Solidareco (Pollando)| ]] [[Kategorio:Historio de Pollando]] [[Kategorio:Historio de Eŭropo]] [[Kategorio:Komunismo]] [[Kategorio:Kontraŭkomunismo]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1980]] br4mqxz4n98ztw1rbasjk8bwrkrb4jc 0 219045 9350870 8907748 2026-04-10T21:02:44Z Stefangrotz 91903 ne konfuzu kun 9350870 wikitext text/x-wiki '''Magazin''' # Estis socia, teatroarta kaj kritika semajnrevuo en [[Kluĵo]] inter [[1930]] kaj [[1939]] redaktite de [[Tibor Rajnay]]. # Estis monata revuo en [[1933]] en [[Kluĵo]] redaktite de [[Vilmos Sándor]]. Estas konataj nur tri numeroj aperintaj. Ĝi publikis komercajn reklamojn. ==Fontoj== * [http://mek.oszk.hu/03600/03628/ Romániai magyar irodalmi lexikon] == Ne konfuzu kun == * [[Magazino]] * [[Magazeno]] [[Kategorio:Kluĵo]] [[Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio]] 5dn3a6t26z9ocyeyn73qeu6ksc0048h 0 221528 9350994 9043780 2026-04-11T07:59:07Z RG72 11847 9350994 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Calcite3USGOV.jpg|eta|dekstra|250px|Maldekstre videblas la fendiĝa [[romboedro|romboedra]] de la '''kalcito'''.]] '''Kalcito''' estas ofte trovebla [[mineralo]] el la minerala klaso de senakvaj [[karbonato]]j sen fremdaj [[anjono]]j. Ĝi estas la plej ĝenerala apera formo de la [[kalcia karbonato]]. Ĝi kristaliĝas en [[romboedra kristalsistemo|trigonala kristalsistemo]] kun la [[kemia strukturo|kemia konsisto]] Ca[CO₃] kaj evoluigas diversajn kristal- kaj agregat-formon, kiuj havas diversajn kolorojn. Ĝiaj polimorfaj varioj estas la [[aragonito]] kaj [[vaterito]]. Grandkvante, oni uzas ĝin en la konstrua industrio. Kelkajn ŝtonojn oni povas uzi kiel [[gemo]]jn. Ĝi havas la [[denso]]n de 2,71 g/cm³, [[dureco]]n de 3. Ĝi ne fandiĝas sub normala [[premo]], sed je {{GdC|910}} disiĝas je CaO ([[kalko]]) kaj CO₂ ([[karbona dioksido]]). Li solviĝas en [[acido]]j per efervesko. El kalcito konsistas la kalkŝtono kaj ties metamorfa vario, la [[marmoro]]. Ĝi ofte aperas en skeleto de la [[senvertebrulo]]j. [[Dosiero:Calcite.jpg|eta|dekstra|250px|'''islanda spato''' montras duoblan rompon de la mineralo.]] La ''islanda spato'' estis uzata jam en la 17-a jarcento por produktado de polarizaj [[prismo]]j, [[mikroskopo]]j kaj aliaj optikaj aparatoj. Ĝi estas diafana, grandkristala kalcito. Se la kristalan kradron de la kalcito partoprenas mikse Ca- kaj Mg-jonoj, estiĝas [[dolomito]], kiu povas same formi montojn, montarojn. [[Simbircito]] estas unu el multnombraj specoj de kalcita mineralo (СаСО₃). == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=kalcit}} * [[Alabastro]] [[Kategorio:Kavernaj mineraloj]] [[Kategorio:Gemoj]] 30gjsvcmak13eknf7o29qdu7b6jt1o3 0 222027 9350753 9098544 2026-04-10T15:07:27Z Sj1mor 12103 9350753 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Rumunia 5806.jpg|dekstra|eta|230px|Paŝtisto en la Făgăraş-montoj en [[Rumanio]].]] [[Dosiero:Mustering sheep in Patagonia.jpg|230px|dekstra|eta|Paŝtistoj de ŝafoj en Patagonio, Argentino.]] '''Paŝtisto''' estas homo, kiu gvidas kaj zorgas pri [[brutaro]]. Tiuj brutoj povas estis [[ŝafo]]j, [[kapro]]j, [[bovo]]j kaj tiel plu. Paŝtiston ofte helpas [[Listo de ŝafhundoj|hundo]]. == Historio == Tiu [[profesio]] estas unu el la plej malnovaj de la [[tero]]. Unuaj paŝtistoj aperis antaŭ pli ol 10.000 jaroj en [[Azio]]. Ŝafoj estis breditaj por [[lakto]], [[viando]], [[ledo]] kaj ĉefe [[lano]]. Dum la sekvo jarmilo ŝafoj kaj paŝtistoj disvastiĝis tra la tuta [[Eŭropo]] kaj [[Azio]]. Paŝtistoj daŭre ekzistis nur en certaj regionoj, ĉar en malaltaj regionoj aŭ [[rivero|riveraj]] [[valo]]j oni prefere kultivis [[tritiko]]n aŭ aliajn [[cerealo]]jn. Brutaroj estis forpelitaj al [[montaro|montaraj]] kaj malfacile atingeblaj regionoj. En la antaŭmoderna epoko paŝtistoj troveblis en regiono, kiel [[Palestino]], [[Grekio]], [[Pireneoj]] aŭ [[Skotlando]]. == Nuntempe == La lando, kiu nuntempe posedas la plej grandan nombron de paŝtistoj kaj ŝafaroj estas [[Ĉinio]]. == Arto kaj religio == [[Dosiero:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Young Shepherdess (1868).jpg|eta|maldekstra|240px|''Juna paŝtistino'', [[William Bouguereau]], [[19-a jarcento]]]] En arto kaj ikonografio, paŝtisto kaj paŝtistino estas ofte bildigitaj kun la tradicia ilo, la paŝtistbastono. La [[Biblio]] uzas paŝtiston kiel [[metaforo]]n de [[Dio]] aŭ de la [[reĝo]], ekzemple en la [[23-a psalmo]] aŭ en la rakonto de la bona paŝtisto. Jam [[Habelo]], frato de [[Kain]], filo de [[Adamo]] kaj [[Eva]] estis paŝtisto. == Vidu ankaŭ == {{projektoj|commonscat=Herders|q=Paŝtisto|ReVo=pasxt.0isto}} * [[ŝafisto]] * [[ŝafo]] * [[bovisto]] * [[ŝamanismo]] * [[aldomigo]] * [[montara paŝtisto]] [[Kategorio:Paŝtistoj| ]] 0arul5sho06xtj2r2jwdn50n8fbhsxt 4 227735 9350736 9350587 2026-04-10T14:16:14Z RG72 11847 /* Minĵetilo => Bombokanono */ 9350736 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en laiaj paĝokreoj mi diligente kontrubuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj ne tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) {{por}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) ozbudbt2vjf01zv8zlmmd82uinadeie 9350937 9350736 2026-04-11T05:57:52Z Lingvano 730 /* Minĵetilo => Bombokanono */ 9350937 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en laiaj paĝokreoj mi diligente kontrubuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj ne tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]"" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) 2imno4bydjby7vbnm1e2z7r6pyfn65i 9350957 9350937 2026-04-11T06:58:32Z RG72 11847 /* Minĵetilo => Bombokanono */ 9350957 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en laiaj paĝokreoj mi diligente kontrubuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj ne tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]"" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) mjlmo10pa1kkyzuldh6j9kdrfz73uj2 9351013 9350957 2026-04-11T08:32:21Z Petr Tomasovsky 678 /* Minĵetilo => Bombokanono */ 9351013 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en laiaj paĝokreoj mi diligente kontrubuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj ne tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]"" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) pj6dxmsmho0xow9iuums0ezxobmgbsj 9351018 9351013 2026-04-11T08:48:50Z Petr Tomasovsky 678 /* Minĵetilo => Bombokanono */ 9351018 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en laiaj paĝokreoj mi diligente kontrubuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj ne tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) imbekdp4yay6zwddcpb6xheabxawixr 9351040 9351018 2026-04-11T09:31:47Z RG72 11847 /* Minĵetilo => Bombokanono */ 9351040 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en laiaj paĝokreoj mi diligente kontrubuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj ne tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) 8wer2rmcfrx3fjek4gmbnfkl4hs84w2 9351079 9351040 2026-04-11T10:19:36Z Petr Tomasovsky 678 /* Minĵetilo => Bombokanono */ 9351079 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en laiaj paĝokreoj mi diligente kontrubuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj ne tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) jdahso70g63dku1pxupzyny0rhvwbwi 9351081 9351079 2026-04-11T10:29:13Z RG72 11847 /* Minĵetilo => Bombokanono */ 9351081 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en laiaj paĝokreoj mi diligente kontrubuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj ne tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) kupxei3prf77jtnvm7b6xg2lonqirsa 9351095 9351081 2026-04-11T10:55:40Z Petr Tomasovsky 678 /* Minĵetilo => Bombokanono */ 9351095 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en laiaj paĝokreoj mi diligente kontrubuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj ne tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) kti880l41zw5eemea5zse81dik4243x 0 228460 9350837 9330065 2026-04-10T18:53:54Z Sj1mor 12103 9350837 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:Stamps of Uzbekistan, 2007-37.jpg|220ra|eta|dekstra|Timur Lenko en [[poŝtmarko]] de [[Uzbekio]].]] [[Dosiero:Das Reich Timur-i Lenks (1365-1405).GIF|dekstra|350ra|eta|La imperio de Timur inter la jaroj 1365 kaj 1405]] [[Dosiero:UzbekistanP81-500sum-1999-donatedoy_b.jpg|eta|350ra|Statuo de Tamerlano sur monbileto de [[Uzbekio]].]] '''Timuro'''<ref>[https://vortaro.net/#Timuro_kd kapvorto ''Timuro'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ en la presita eldono</ref> aŭ '''Timur''' ({{lang-chg|تیمور}}, „la fera“), fakte '''Timur bin Tara<u>gh</u>ay Barlas'''; ofte nomata '''Tīmur-e Lang''' aŭ '''Timur Lenko''' (<big>تیمور لنگ</big>, „Timur la [[lama]]“) kiu en okcidenta Eŭropo estis latinigita al la nomo '''Tamerlan''' – (la [[8-an de aprilo]] [[1336]] en ''Keŝ'', nuntempe ''Ŝaksrisabz'', hodiaŭa [[Uzbekio]]; la [[19-an de februaro]] [[1405]] en ''Ŝimkent'', hodiaŭa [[Kazaĥio]]) – estis [[Centrazio|centrazia]]<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=H-k9oc9xsuAC&printsec=frontcover&hl=en#v=onepage|titolo=Medieval Islamic Civilization|aŭtoro=Josef W. Meri|jaro=2005|eldoninto=Routledge|paĝo=812}}</ref> konkeranto, militestro kaj [[imperiestro]] fine de la [[14-a jarcento]]. Li fondis la [[dinastio]]n de ''Timuridoj''. Alternativaj prononcaj kaj skribaj variaĵoj de la nomo estas interalie ''Timur-i Lenk'', ''Timur Läng'', ''Timur Khan (Timur-Ĥano)'', ''Amir Temur''. Li mem nomis sin '''Tīmur-e Gurkāni'''<ref>Sharaf ud-Dīn Alī Yazdī, ''„Zafarnāma“'' (laŭ tiuepoka biografio, kiu ekestis laŭ mendo de Timur)</ref> ( <big>تيمور گوركانى</big>), la [[irana lingvaro|iranigita formo]] de la origine [[Mongola lingvo|mongola]] vorto ''kürügän''<ref>B.F. Manz, ''„Tīmūr Lang“'', en la "Enciklopedio de Islamo" ([[angle]] "Encyclopaedia of Islam"), reta eldono, 2006</ref>, kio havas la signifon "bofilo". La nomo estis aludo de Timur al sia membrigo per edzigo en la familio de [[Ĝingis-Ĥano]] kaj celis fortigi sian legitimon je regado. Aldone li havis la perse islaman honoran titolon '''Amīr-e Kabīr''' kaj sub tiu nomo pli ofte menciiĝas en klasikaj islamaj tekstoj. Naskiĝinta en la konfederacio [[Barlas]] en [[Transoksiano]] dum la 1320-aj aŭ [[1330-aj jaroj]], li akiris kontrolon de [[Okcidenta Ĉagataja Ĥanlando]] ĉirkaŭ 1370. El tiu bazo, li estris militajn kampanjojn tra [[Okcidenta Azio|Okcidenta]], [[Suda Azio|Suda]] kaj [[Centra Azio]] kaj aperis kiel la plej povega reganto en la [[islama mondo]] post sia venko super la [[Mamlukoj|Mamlukoj de Egipto kaj Sirio]], la ekira [[Otomana Imperio]] kaj la dekadenca [[Delhia Sultanlando]]. El tiuj konkeroj li fondis la [[Timurida Imperio|Timuridan Imperion]], kvankam ĝi fragmentiĝis tuj post lia morto. Li estis konsiderata la lasta el la grandaj [[Nomadaj imperioj|nomadaj konkeristoj]] de la [[Eŭrazia Stepo]], kaj lia imperio preparis la aperon de pli strukturitaj kaj longdaŭraj [[Kanonaj Imperioj|kanonaj imperioj]] en la 1500-aj kaj 1600-aj jaroj.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=After Tamerlane: the rise and fall of global empires, 1400-2000|familia nomo=Darwin|persona nomo=John|jaro=2008|eldoninto=Bloomsbury Press|ISBN=9781596917606|paĝoj=29, 92}}</ref><ref name=":1" /> Timuro antaŭvidis la restarigon de la [[Mongola Imperio]] de [[Ĝingis-Ĥano]].<ref>Beatrice Forbes Manz, ''Temür and the Problem of a Conqueror's Legacy'', '''Journal of the Royal Asiatic Society''', Third Series, Vol. 8, No. 1 (Apr., 1998), 25; "''In his formal correspondance Temur continued throughout his life as the restorer of Chinggisid rights. He even justified his Iranian, Mamluk and Ottoman campaigns as a re-imposition of legitimate Mongol control over lands taken by usurpers...''".</ref> Kiel rimedo por legitimigi siajn konkerojn, Timuro fidis je islamaj simboloj kaj lingvo, nomante sin mem la ''Glavo de Islamo'' kaj helpante instruajn kaj religiajn instituciojn. Li konvertis preskaŭ ĉiujn gvidantojn el [[Borjigidoj]] al [[Islamo]] dum sia vivdaŭro.<ref>Michal Biran, ''The Chaghadaids and Islam: The Conversion of Tarmashirin Khan (1331–34) '', '''Journal of American Oriental Society''', Vol. 122, No. 4 (Oct. – Dec., 2002), 751; "''Temur, a non-Chinggisid, tried to build a double legitimacy based on his role as both guardian and restorer of the Mongol Empire.''".</ref> Liaj armeoj estis inkluziveme multetnaj. Timuro ankaŭ decide venkis la kristanajn [[Ordeno de Johanitoj|kavalir-hospitalistojn]] ĉe [[Smirno]], titolante sin ''ghazi''.<ref name="marozzi-2004">{{Citaĵo el libro|titolo=Tamerlane: Sword of Islam, conqueror of the world|aŭtoro=Marozzi, Justin|jaro=2004|eldoninto=HarperCollins}}</ref> Antaŭ la fino de sia regado, Timuro ankaŭ akiris kompletan kontrolon de ĉiuj restoj de la [[Ĉagataja Ĥanlando]], [[Ilĥanato]], [[Ora Hordo]] kaj eĉ provis restarigi la [[Juan-dinastio]]n. La armeoj de Timuro estis timitaj ĉie en Azio, Afriko, kaj Eŭropo,<ref name="marozzi-2004" /> kaj konsiderindaj partoj de kiuj estis detruitaj per liaj kampanjoj.<ref>Matthew White: ''Atrocitology: Humanity's 100 Deadliest Achievements'', Canongate Books, 2011, ISBN 978-0-85786-125-2, section "Timur"</ref> Fakuloj ĉirkaŭkalkulas ke liaj kampanjoj kaŭzis la mortojn de 17 milionoj da homoj, sumiĝante al proksimume 5% de la monda loĝantaro.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://articles.chicagotribune.com/1999-01-17/news/9901170256_1_uzbek-islam-karimov-tashkent|titolo=The Rehabilitation Of Tamerlane|dato=17a de Januaro 1999|verkaĵo=Chicago Tribune}}</ref><ref>J.J. Saunders, [http://books.google.com/books?id=nFx3OlrBMpQC&pg=PA174&lpg=PA174 The history of the Mongol conquests] (paĝo 174), Routledge & Kegan Paul Ltd., 1971, ISBN 0-8122-1766-7</ref> Li estis la avo de [[Ulugbek]], kiu regis en Centra Azio de 1411 ĝis 1449, kaj la praprapraavon de [[Babur]], nome fondinto de la [[Mogola Imperio]], kiu regis en partoj de Sudazio dum proksimume kvar jarcentoj, de 1526 ĝis 1857.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://search.eb.com/eb/article-9072544|titolo=Timur|jaro=2007|eldoninto=Encyclopædia Britannica, Online Academic Edition}}</ref><ref name="EI">Tīmūr Lang, Encyclopaedia of Islam, Brill, alirita la 24an de Aprilo 2014, Beatrice F. Manz, 2000, volumo 10, 2a eld. http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ti-mu-r-lang-COM_1223 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150207013949/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ti-mu-r-lang-COM_1223 |date=2015-02-07 }}</ref> Timuro ankaŭ estas rekonita kiel granda patrono de arto kaj arkitekturo, kiam li interagis kun islamaj intelektuloj kiel ekzemple [[Ibn Ĥaldun]] kaj [[Hafiz-i Abru]].<ref name="marozzi-2004" /> == Komenca vivo == [[Dosiero:Teymur.jpg|eta|altdekstre|Emiro Timuro festas en la ĝardenoj de [[Samarkando]].]] Timuro estis naskita en [[Transoksiano]], proksime de la urbo Keŝ (areo nun pli bone konata kiel [[Ŝahrisabz]], "la verda grandurbo"), proksimume 80 kilometroj (50 mejl.) sude de [[Samarkando]] en nuntempa [[Uzbekio]], parto de kio tiam estis la [[Ĉagataja Ĥanlando]].<ref name="Tamerlane">{{Citaĵo el la reto|url=http://asianhistory.about.com/od/profilesofasianleaders/p/TimurProf.htm|titolo=Tamerlane|alirdato=1-a de novembro 2013|eldoninto=AsianHistory}}</ref> Lia patro, Taraqai, estis negrava nobelulo apartenanta al la tribo [[Barlas]].<ref name="Tamerlane"/> La Barlas estis origine mongola tribo<ref>"Central Asia, history of [http://search.eb.com/eb/article-73545 Timur]", en [[Encyclopædia Britannica]], reta eldono, 2007. (Citaĵo:"''...Under his leadership, Timur united the Mongol tribes located in the basins of the two rivers.''")</ref><ref>"[http://search.eb.com/eb/article-26920 Islamic world]", en [[Encyclopædia Britannica]], reta eldono, 2007. Citaĵo: "''Timur (Tamerlane) was of Mongol descent and he aimed to restore Mongol power.''..."</ref> kiu iĝis turkigita.<ref>Carter V. Findley, ''The Turks in World History'', Oxford University Press, 2005, Oxford University Press, 2005, ISBN 978-0-19-517726-8, p. 101.</ref><ref>G. R. Garthwaite, ''"The Persians"'', Malden, ISBN 978-1-55786-860-2, MA: Blackwell Pub., 2007. ([http://books.google.de/books?id=RpiywbMvG5gC&pg=RA1-PA148&dq=Timur+Turkic+speaking&hl=tr&sig=9tWp001dj7GoDBdAjveeJclsQD8 p.148]) Citaĵo:...''Timur's tribe, the Barlas, had Mongol origins but had become Turkic-speaking... However, the Barlus tribe is considered one of the original Mongol tribes and there are "Barlus Ovogton" people who belong to Barlus tribe in modern Mongolia.''</ref><ref>M.S. Asimov & Clifford Edmund Bosworth, ''History of Civilizations of Central Asia'', [[UNESCO]] Regional Office, 1998, ISBN 92-3-103467-7, p. 320: ''"...&nbsp;One of his followers was [...] Timur of the Barlas tribe. This Mongol tribe had settled [...] in the valley of Kashka Darya, intermingling with the Turkish population, adopting their religion (Islam) and gradually giving up its own nomadic ways, like a number of other Mongol tribes in Transoxania ..."''</ref> Laŭ [[Gérard Chaliand]], Timuro estis islamano<ref name="Chaliand"> Gérard Chaliand, ''Nomadic Empires: From Mongolia to the Danube'' tradukita de A.M. Berrett, Transaction Publishers, 2004. tradukita de A.M. Berrett. Transaction Publishers, p.75. ISBN 0-7658-0204-X. {{google books|xKVAbb6Tc4wC|Limited preview}}. [http://books.google.de/books?id=xKVAbb6Tc4wC&pg=PA75&dq=Timur+Turkic+speaking&hl=tr&sig=9Dxl3dFIql2fIK7XMXoIvswcg5o p. 75.], ISBN 0-7658-0204-X, [http://books.google.de/books?id=xKVAbb6Tc4wC&pg=PA75&dq=Timur+Turkic+speaking&hl=tr&sig=9Dxl3dFIql2fIK7XMXoIvswcg5o p.75.], ''"Timur Leng (Tamerlane) Timur, known as the lame (1336–1405) was a Muslim Turk. He aspired to recreate the empire of his ancestors. He was a military genius who loved to play chess in his spare time to improve his military tactics and skill. And although he wielded absolute power, he never called himself more than an emir."'', ''"Timur Leng (Tamerlane) Timur, known as the lame (1336–1405) was a Muslim Turk from the Umus of Chagatai who saw himself as Genghis Khan's heir."''</ref> sed li vidis sin kiel la heredanto de Ĝingis-Ĥano.<ref name="Chaliand"/> Kvankam ne [[Ĉinggisido]] aŭ descendanto de Ĝingis-Ĥano,<ref>Timur ne postulis esti descendanto de Ĝingis-Ĥano, ĉar en 1370 li instalis pup-ĥanon kiel reganto de Ĉagatai, en agnosko de la Mongola juro laŭ kiu nur sangodescendanto de Ĝingis-Ĥano rajtas regi. ([http://books.google.com/books?id=Ay23EpKGFi0C&pg=PA342 Marozzi, p. 342]{{404|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})</ref> li evidente serĉis alvoki la heredaĵon de la konkeroj de Ĝingis-Ĥano dum sia vivdaŭro.<ref>Richard C. Martin, ''Encyclopedia of Islam and the Muslim World'' A-L, Macmillan Reference USA, 2004, ISBN 978-0-02-865604-5, p. 134.</ref> Pli postaj historioj pri la Timurida dinastio asertas ke li estis naskita la 8an de aprilo 1336, sed la plej multaj fontoj pri lia vivdaŭro donas aĝojn kiuj estas kongruaj kun naskiĝodato en la fino de la [[1320-aj jaroj]]. Historiisto [[Beatrice Forbes Manz]] suspektas ke la dato (1336) estis invento dezajnita por ligi Timuron al la heredaĵo de [[Abu Sa'id Bahadur Ĥano]], nome la lasta reganto de la [[Ilĥanlando]] descendinta de [[Hülegü]], kiu mortis en tiu jaro.<ref name=":0">{{Citaĵo el gazeto|url=http://www.jstor.org/stable/4310596|titolo=Tamerlane and the symbolism of sovereignty|familia nomo=Manz|persona nomo=Beatrice Forbes|dato=1988|gazeto=[[Iranian Studies (journal)|Iranian Studies]]|volumo=21|numero=1-2|COI=10.1080/00210868808701711|paĝoj=105–122}}</ref> En la aĝo de ok aŭ naŭ, Timuro kaj lia patrino kaj fratoj estis portitaj kiel kaptitoj al Samarkando fare de invada mongola armeo. En lia infanaĝo, Timuro kaj malgranda grupo de grupanoj trudeniris vojaĝantojn por varoj, aparte bestoj kiel ekzemple ŝafoj, ĉevaloj, kaj bovoj.<ref name=":0" /> En ĉirkaŭ 1363, estas kredite ke Timuro provis ŝteli [[ŝafo]]n de paŝtisto sed estis pafita per du sagoj, unu en sia dekstra gambo kaj alia en sia dekstra mano, kie li perdis du fingrojn. Ambaŭ vundoj igis lin esti kripla por vivo. Kelkaj kredas ke Timuro suferspertis siajn kripligajn vundojn funkciante kiel [[soldulo]] al la ĥano de [[Sistano]] en [[Ĥorasano]], en kio estas konata hodiaŭ kiel [[Daŝti Margo]] (Dezerto de Morto) en sudokcidenta [[Afganio]]. La vundoj de Timuro donis al Timuro la nomon de Lama aŭ Tamerlano fare de eŭropanoj.<ref name="marozzi-2004" /> Timuro estis islamano, sed dum lia ĉefa oficiala religiema konsilisto kaj konsultisto estis la [[Hanafismo|hanafisma]] fakulo Abdu' l-Jabbar Ĥŭarazmi, liaj specialaj kredoj ne estas konataj. En Tirmidh, li venis sub la influon de lia spirita mentoro [[Sajjid Barakah]], gvidanto de [[Balĥo]] kiu estas entombigita kune kun Timuro en [[Gur-e Amir]].<ref>''The Descendants of Sayyid Ata and the Rank of Naqīb in Central Asia'' de Devin DeWeese, Journal of the American Oriental Society, Vol. 115, No. 4 (Okt. – Dec., 1995), pp. 612–634</ref><ref>''Four studies on the history of Central Asia'', Volume 1 de Vasilij Vladimirovič Bartold p. 19</ref><ref>''Islamic art'' de Barbara Brend p. 130</ref> Oni konas ke Timuro tenis [[Ali ibn Abi Talib]] kaj la familion [[Ahl al-Bajt]] en alta konsidero kaj estis supozita fare de diversaj fakuloj por sia "[[Ŝijaismo|por-Ali]]" sinteno. Malgraŭ tio, Timuro estis konata pro atakado kontraŭ [[Ŝijaismo|ŝijaistoj]] pro sunaaj kialoj kaj tial liaj propraj religiaj inklinoj restas neklaraj.<ref>Virani, Shafique N. The Ismailis in the Middle Ages: A History of Survival, A Search for Salvation (New York: Oxford University Press), 2007, p. 114.</ref> == Personeco == Timuro estas rigardita kiel armea geniulo kaj taktikisto, kun perturba kapablo labori ene de altagrade flua politika strukturo por venki kaj konservi lojalan sekvantaron de [[nomado]]j dum sia regado en Mezazio. Li ankaŭ estis konsiderita eksterordinare inteligenta - ne nur intuicie sed ankaŭ intelekte.<ref name=":1">{{Citaĵo el libro|titolo=The rise and rule of Tamerlane|familia nomo=Manz|persona nomo=Beatrice Forbes|aŭtoroligilo=Beatrice Forbes Manz|jaro=1989|eldoninto=Cambridge University Press}}</ref> En Samarkando kaj siaj multaj vojaĝoj, Timuro, sub la konsilado de eminentaj fakuloj povis lerni la [[persa]]n, [[mongola]]n, kaj tjurklingvajn lingvojn.<ref name="marozzi-2004" /> Pli grave, Timuro estis karakterizita kiel oportunisto. Profitante avantaĝon de sia tjurk-mongola heredaĵo, Timuro ofte utiligis ĉu la islaman religion ĉu la juron kaj tradiciojn de la [[Mongola Imperio]] por realigi siajn armeajn celojn aŭ hejmajn politikajn intencojn.<ref name="marozzi-2004" /> == Militestro == [[Dosiero:Timurid Dynasty 821 - 873 (AH).png|eta|320ra|dekstra|Mapo de la [[Timurida Imperio]]]] Ĉirkaŭ 1360 Timuro akiris eminentecon kiel armea gvidanto kies soldatoj estis plejparte tjurklingvaj tribuloj de la regiono.<ref name="Chaliand"/> Li partoprenis en kampanjoj en [[Transoksiano]] kun la [[Ĉagataja Ĥanlando|Ĥano de Ĉagatajo]]. Lia kariero dum la venontaj dek aŭ dek unu jaroj povas esti tiel nelonge resumita de liaj ''Memuaroj''. Alianciĝante sin kaj de si mem kaj per familia ligo kun Kurgan, la detroniganto kaj detruanto de [[Volgia Bulgario]], li devis invadi [[Ĥorasano]]n ĉe la kapo de mil rajdantoj. Tio estis la dua armea ekspedicio kiun li gvidis, kaj ĝia sukceso kondukis al pliaj operacoj, inter ili la submetiĝo de [[Ĥorezmo]] kaj [[Urgenĉo]]. Sekvante la murdon de Kurgan, disputoj ekestis inter la multaj postulantoj al [[Suvereneco|suverena potenco]]; tiu bataletaro estis haltigita per la invado de la energia Ĉagtaid [[Tuglug Timur]] de [[Kaŝgar]], alia posteulo de Ĝingis-Ĥano. Timuro estis ekspedita en misio al la tendaro de la invadanto, kio rezultiĝis en lia propra nomumo al la estreco de sia propra tribo, [[Barlas]], anstataŭe de ĝia iama gvidanto, [[Hajji Beg]]. La krizaj situacioj de la kvazaŭ-suverena pozicio de Timuro devigis lin havi rimedon al lia impona patrono, kies reveno sur la bordoj de la [[Sirdarjo]] kreis konsterniĝon ne facile mildigita. Unu el la filoj de Tuglug envenis konfidita al la teritorio de Barlas, kune kun la resto de Maŭarannahr ([[Transoksiano]]), sed li estis venkita en batalo fare de la aŭdaca militisto kiun li anstataŭigis, ĉe la kapo de nombre malsupera forto. == Ascendo al potenco == [[Dosiero:Timur during attack on Balkh 1370.jpg|eta|dekstra|Timuro komandante la [[Sieĝo de Balĥo (1370)|Sieĝon de Balĥo]].]] Estis en tiu periodo kiam Timuro reduktis la [[Ĉagataja Ĥanlando|Ĉagatajajn Ĥanojn]] al la pozicio de [[prufiguro (politiko)|prufiguroj]] dum li regadis en ilia nomo. Ankaŭ dum tiu periodo, Timuro kaj lia bofrato Huŝejn, kiuj estis komence kunfuĝantoj kaj migrantoj en komunaj aventuroj, iĝis rivaloj kaj antagonistoj. La rilato inter ili komencis iĝi streĉita post kiam Huŝejn prirezignis laborojn por aranĝi la ordonojn de Timuro terenbati Iljan Ĥojan (iama guberniestro de Maŭaranah) proksime al Tiŝnet.<ref name="marozzi-2004" /> Timuro komencis akiri sekvantaron en Balĥo, konsistante el komercistoj, kuntribuloj, islama pastraro, aristokrataro kaj [[agrikulturlaboristo|agrikulturaj laboristoj]], pro sia bonvolemo el partumado de siaj havaĵoj kun ili. Tio estis komparita kun la konduto de Huŝejn, kiu fremdigis tiujn homojn, prenis multajn havaĵojn de ili per siaj pezaj fiskaj [[imposto]]j kaj egoisme elspezis la impostmonon konstruante kompleksajn strukturojn.<ref name="marozzi-2004" /> Ĉirkaŭ 1370 Huŝejn kapitulacis al Timuro kaj poste estis murdita, kio permesis al Timuro esti formale proklamita suvereno ĉe [[Balĥo]]. Li geedziĝis kun la edzino de Huŝejn nome [[Saraj Mulk Ĥanum]], posteulo de Ĝingis-Ĥano, kio permesis al li iĝi imperia reganto de la Ĉagataja-tribo.<ref name="marozzi-2004" /> Unun tagon Aksak Temür parolis tiel: {{Citaĵo|"Ĥano Züdei (en Ĉinio) regas pri la grandurbo. Ni nun nombras kvindek ĝis sesdek viroj, do lasu nin elekti gvidanton." Tiel ili metis bastonon en la grundon kaj diris: "Ni devas kuri tien kaj tiu inter ni kiu estos la unua se temas pri atingi la bastonon, li povas iĝi nia gvidanto". Tiel ili kuris kaj Aksak Timur, ĉar li estas lama, malfruis, sed antaŭ la aliaj atingis la bastonon li ĵetis sian ĉapon sur ĝin. Tiuj kiuj unue alvenis diris: "Ni estas la gvidantoj." ["Sed"] Aksak Timur diris: "mia kapo venis unue, mi estas la gvidanto." Dume, maljunulo alvenis kaj diris: "La gvidado devus aparteni al Aksak Timur; viaj piedoj alvenis sed, antaŭ tiam, lia kapo atingis la celon." Tiel ili faris al Aksak Timur sian princon.<ref>Sinor, D., "''XIV The Making of a Great Khan''", paĝo 242, Studies in Medieval Inner Asia, Variorum, 1997. ISBN 0-86078-632-3</ref><ref>Radloff, W., ''Proben der Volkslitteratur der türkischen stämme Süd-Sibiriens'', IV. St Petersburg, paĝo 308</ref>}} == Legitimigo de la regado de Timuro == [[Dosiero:Timur reconstruction03.jpg|eta|dekstre|Timür ibn Taraghai Barlas, laŭ rekonstruo fare de [[Miĥail Miĥailoviĉ Gerasimov|Miĥail Gerasimov]])]] La tjurk-mongola heredaĵo de Timuro disponigis ŝancojn kaj defiojn ĉar li serĉis regi la Mongolan Imperion kaj la islaman mondon. Laŭ la mongolaj tradicioj, Timuro ne povis postuli la titolon de [[ĥano]] aŭ regi la Mongolan Imperion ĉar li ne estis posteulo de [[Ĝingis-Ĥano]]. Tial, Timuro starigis la [[Prufiguro (politiko)|marionetan]] [[Ĉagataja Ĥanlando|Ĉagatajan Ĥanon]], Sujurghatmiŝ, kiel la nominala reganto de Balĥo ĉar li ŝajnigis funkcii kiel "protektanto de la membro de Ĉinggisida linio, tiu de la plej aĝa filo de Ĝingis-Ĥano, nome Joĉi."<ref name="manz-2002-3">{{Citaĵo el gazeto|url=http://muse.jhu.edu/journals/journal_of_world_history/v013/13.1manz.html|titolo=Tamerlane's Career and Its Uses|familia nomo=Manz|persona nomo=Beatrice Forbes|jaro=2002|gazeto=Journal of World History|volumo=13|COI=10.1353/jwh.2002.0017|paĝoj=3}}</ref> Kiel rezulto, Timuro neniam utiligis la titolon de [[ĥano]] ĉar la nomo ĥano povus nur esti utiligita de tiuj kiuj venas de la sama genlinio kiel Ĝingis-Ĥano mem. Timuro anstataŭe utiligis la titolon de [[emiro]] kun la signifo [[generalo]], kaj agadis en la nomo de la Ĉagataja reganto de Transoksanio.<ref name=":0" /> Por plifortikigi sian pozicion en la Mongola Imperio, Timuro sukcesis akiri la reĝan titolon de bofilo kiam li geedziĝis kun princino de Ĉinggisida deveno.<ref name=":1" /> Same, Timuro ne povis postuli la superan titolon de la islama mondo, nome [[kalifo]], ĉar tiu "posteno estis limigita al la [[Kurajŝoj]], la tribo de la profeto [[Mohamedo]]." Tial, Timuro reagis al la defio kreante miton kaj bildon de li mem kiel "supernatura persona povo" ordonita fare de Dio.<ref name="manz-2002-3" /> Ĉar Timuro havis sukcesan karieron kiel konkerinto, estis facile pravigi sian regadon kiel ordonita kaj preferita de Dio ĉar neniu ordinara viro povis esti posedanto de tia prospero ke lia rezisto estus vidita kiel kontraŭbatalado de la volo de Dio. Krome, la islama nocio ke armea kaj politika sukceso estis la sekvo de la favoro de [[Alaho]] estis longe sukcese ekspluatita fare de pli fruaj regantoj. Tial, la asertoj de Timuro ne ŝajnis nekredeblaj al islamaj homoj. == Periodo de etendo == [[Dosiero:Tamerlane Besieging Urganj.JPG|eta|maldekstra|Timur sieĝas la historian urbon [[Urganj]].]] [[Dosiero:Timur bestows honours upon Taharten, the Prince of Arzinjan.jpg|eta|dekstra|Timur ordonas [[Timuraj invadoj de Kartvelio|kampanjojn]] kontraŭ [[Kartvelio]].]] [[Dosiero:Timur's army attacks Nerges, Georgia.jpg|eta|Armeo de Emiro Timuro atakas la survivantojn de la urbo Nerges, en Kartvelio, en la printempo de 1396.]] Timuro pasigis la venontajn 35 jarojn en diversaj militoj kaj ekspedicioj. Li ne nur plifirmigis sian regadon hejme (interne) per la submetigo de liaj malamikoj, sed serĉis etendojn de teritorio per intervenoj sur la teroj de eksterlandaj potenculoj. Liaj konkeroj en la okcidento kaj nordokcidento kondukis lin al la teroj proksime de la [[Kaspia Maro]] kaj al la bordoj de la [[Uralo]] kaj la [[Volgo]]. Konkeroj en la sudo kaj sud-okcidento ampleksis al preskaŭ ĉiuj provincoj en [[Irano]], inkluzive de [[Bagdado]], [[Karbalo]] kaj Norda [[Irako]]. Unu el la plej grandaj el la kontraŭuloj de Timuro estis alia mongola reganto, posteulo de Ĝingis-Ĥano nomita [[Toktamiŝo]]. Post esti rifuĝinto en la kortego de Timuro, Toktamiŝo iĝis reganto kaj de la orienta [[Kipĉak]] kaj de la [[Ora Hordo]]. Post lia surtroniĝo, li kverelis kun Timuro pri la posedo de [[Ĥorezmo]] kaj [[Azerbajĝano]]. Tamen, Timuro daŭre apogis lin kontraŭ la rusoj kaj en 1382 Toktamiŝo invadis la [[Grandprinclando Moskvo|moskvan regnon]] kaj bruligis [[Moskvo]]n.<ref>Nicholas V. Raisanovsky; Mark D. Steinberg: ''A History of Russia'' Seventh Edition, pg 93</ref> Post la morto de [[Abu Sa'id Bahadur Ĥano|Abu Sa'id]], reganto de la [[Ilĥanato|Ilĥanida Dinastio]], en 1335, ekzistis povovakuo en Irano. En 1383, Timuro komencis la armean konkeron de Irano. Li konkeris [[Herato]]n, [[Ĥorasano]]n kaj la tuton de orienta Irano antaŭ 1385; li kaptis preskaŭ ĉion el Irano antaŭ 1387. Notinda dum la persa kampanjo estis la kapto de [[Isfahano]]. Kiam Isfahano kapitulacis al Timuro en 1387, li traktis ĝin kun relativa kompato kiel certe normale kun grandurboj kiuj kapitulacis. Tamen, post kiam la grandurbo protestis kontraŭ la impostoj de Timuro per mortigado de la impostokolektistoj kaj de kelkaj el la soldatoj de Timuro, Timuro ordonis la masakron da la civitanoj de la grandurbo kun mortnombro ĉirkaŭkalkulita inter 100,000 kaj 200,000.<ref name="Chaliand 2007 87">{{Cite book|last=Chaliand|first=Gerard|title=The History of Terrorism: From Antiquity to Al Qaeda|year=2007|publisher=University of California Press|isbn=978-0520247093|url=http://books.google.co.uk/books?id=YmpfgNqmVXYC&pg=PA87&dq=isfahan+Timur{{!}}tamerlane+genocidal&hl=en&sa=X&ei=UoGjUI7aJKe80QWAk4CAAQ&ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&q=isfahan%20Timur|author2=Arnaud Blin |page=87}}</ref> Ĉeestinto nombris pli ol 28 turojn konstruitajn de proksimume po 1,500 kapoj por ĉiu turo.<ref>Fisher, W.B.; Jackson, P.; Lockhart, L.; Boyle, J.A. : The Cambridge History of Iran, p 55.</ref> Tio estis priskribita kiel "sistema uzado de teruro kontraŭ urboj ... integrita elemento de la strategia elemento de Tamerlano" kiun li rigardis kiel malhelpado de sangoverŝado senkuraĝigante reziston. Liaj masakroj estis selektemaj kaj li esceptigis la artajn kaj teknikajn (ekz. inĝenieroj) elitojn.<ref name="Chaliand 2007 87"/> Intertempe Toktamiŝo, nun ĥano de la [[Ora Hordo]], turnis kontraŭ sia patrono kaj en 1385 invadis [[Azerbajĝano]]n. La neevitebla respondo de Timuro rezultigis la militon inter Toktamiŝo kaj Timur. En la komenca stadio de la milito Timuro venkis ĉe la [[Batalo de la Kondurĉa Rivero]]. Post la batalo Toktamiŝo kaj iuj el lia armeo estis permesitaj eskapi. Post komenca malvenko de Toktamiŝo, Timuro invadis [[Rusio]]n en la nordo de la teritorioj de Toktamiŝo. La armeo de Timuro bruligis [[Rjazan]] kaj moviĝis kontraŭ [[Moskvo]]. Li estis haltigita foren antaŭ atingado de la rivero Okao per la renoviĝinta kampanjo de Toktamiŝo en la sudo.<ref>Nicholas V. Raisanovsky; Mark D. Steinberg: ''A History of Russia'' Sepa Eldono, paĝo 94</ref> En la unua fazo de la konflikto kontraŭ Toktamiŝo, Timuro gvidis armeon da pli ol 100,000 homoj norden dum pli ol 700 mejloj en la stepon. Li tiam rajdis okcidente proksimume 1,000 mejlojn avancante en fronto pli ol 10 mejlojn larĝa. Dum tiu antaŭeniro la timura armeo venis sufiĉe norden ĉar estis en regiono de tre longaj [[Noktomeza suno|someraj tagoj]] kaŭzante plendojn de islamaj soldatoj pro konservado de longa horaro de [[Salat|preĝoj]]. Estis tiam kiam la armeo de Toktamiŝo estis enfermita enen kontraŭ la orienta bordo de la Volgo en la [[Orenburga provinco|Orenburga regiono]] kaj detruita ĉe la [[Batalo de la Kondurĉa Rivero]]. Estis en la dua fazo de la konflikto kiam Timuro prenis malsaman itineron kontraŭ la malamiko invadante la teritorion de Toktamiŝo tra regionoj de [[Kaŭkazo]]. En la jaro 1395 okazis la [[Batalo de la rivero Terek]], kiu finigis la titanan lukton inter la du monarkoj. Toktamiŝo ne povis restarigi sian potencon aŭ prestiĝon. Li estis mortigita proksimume jardekon post la Terek-batalo en la areo de nuntempa [[Tjumeno]]. Dum la kurso de la kampanjoj de Timuro lia armeo detruis [[Sarai]], la ĉefurbon de la [[Ora Hordo]], kaj [[Astraĥano]]n, poste interrompante la [[Silka Vojo|Silkan Vojon]] de la Ora Hordo. La [[Ora Hordo]] jam ne tenis potencon post la alveno de Timuro. En majo 1393 la armeo de Timuro invadis Anjudan. Tio endanĝerigis la [[Ismailanismo|ismailian]] vilaĝon nur unu jaron post lia atako sur la [[Ismailanismo|ismailianoj]] en [[Mazandarano]]. La vilaĝo estis preta por la atako. Tio estas konstatita ĉar ĝi enhavas fortikaĵon kaj sistemon de subteraj tuneloj. Senlace, la soldatoj de Timuro inundis la tunelojn per tranĉado en kanalo. La kialoj de Timuro por atakado de tiu vilaĝo ankoraŭ ne estas bone komprenitaj. Tamen, estis sugestite ke liaj konfesioj kaj vido de li mem kiel ekzekutisto de dia volo eble kontribuis al liaj instigoj.<ref name="Virani, Shafique N 2007, p. 116">Virani, Shafique N. The Ismailis in the Middle Ages: A History of Survival, A Search for Salvation (New York: Oxford University Press), 2007, p. 116.</ref> La persa historiisto [[Ĥŭandamir]] klarigas ke ismailia ĉeesto kreskis pli potence en persa Irako. Grupo de lokuloj en la regiono estis malkontenta kun tio kaj, Ĥŭandamir skribas, tiuj lokuloj kunvenis kaj alportis supren sian plendon al Timuro, eventuale provokante lian atakon sur la ismailianoj tie.<ref name="Virani, Shafique N 2007, p. 116"/> == Kampanjo kontraŭ la Tuglaka Dinastio == [[Dosiero:Timur defeats the sultan of Delhi.jpg|maldekstra|eta|Timur venkas super la [[Sultano de Delhi]], Nasir Al-Din Mahmud Tuglak, vintre de 1397–1398, pentrita 1595–1600.]] En 1398, Timuro invadis nordan Hindion, atakante la Delhian Sultanlandon regitan fare de sultano Nasir-ud-Din Mahmud Shah Tughluq (Nasir-ud-bruo Mahmud Shah Tughluq) de la Tughlaq Dinastio. Li estis kontraŭbatalita fare de Ahirs kaj Jats sed la Sultanlando en Delhio nenion por maldaŭrigis lin. [34] Post transirado de la Indusa rivero la [[30an de septembro]] [[1398]], li maldungis Tulamba kaj masakritajn ĝiajn loĝantojn. [35] Tiam li avancis kaj kaptis Multan antaŭ oktobro. Timuro transiris la Induson ĉe Attock (nun Pakistano) la [[24an de septembro]] [[1398]]. Lia invado ne iĝis senrezista kaj li renkontis reziston de la Guberniestro de Meerut dum la marŝo al Delhio. Timuro daŭre povis daŭrigi sian aliron al Delhio, alvenante en 1398, por kontraŭbatali la armeojn de sultano Nasir-ud-Din Mahmud Shah Tughluq, kiu jam estis malfortigita per sinsekvolukto ene de la reĝa familio. == Heredo == [[Dosiero:Gur-e Amir - tomb of Tamerlane.jpg|eta|Timura sarkofago en [[Gur-Emir]] en Samarkando, Uzbekio]] Oni ligas legendojn al malfermo de lia tombo. Oni atentigis ne ĝeni la tombon, ĉar tio alportas demonojn de la milito. La ekspedicio de la soveta esploristo [[Miĥail Miĥailoviĉ Gerasimov]] malfermis la tombon la 19-an de junio de 1941. Tri tagojn poste komenciĝis nazia invado de la [[Sovetunio]]. La skeletoj de li kaj Ulugh Beg, lia nepo, estis reentombigitaj per plena islama rito en 1942. Samtage la soveta armeo grave venkis ĉe [[Batalo ĉe Stalingrado|Stalingrado]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Arnaud Blin, ''Tamerlan'', Perrin,‎ 2007 * Henri Bontemps, Yves Portier, ''Barbazan, de Tamerlan à Jeanne d'Arc... le secret'', Regain de lecture,‎ 2012 * Marcel Brion, ''Tamerlan'', Albin Michel,‎ 1999 * Beatrice Forbes Manz: ''The Rise and Rule of Tamerlane''. Cambridge University Press, Kembriĝo 1989 (anglalingva) ISBN 0-521-34595-2 (''Cambridge studies in Islamic civilization''). * González de Clavijo, R., ''Embajada a Tamorlán'', Francisco López Estrada, Madrid: Castalia, 2005. ISBN 84-7039-831-8. * González de Clavijo, R., ''La route de Samarkand au temps de Tamerlan'', ''Relato del viaje de la embajada de Castilla a la corte de Timur Beg (1403-1406)'' , tradukita kaj komentita de Lucien Kehren. París: Imprimerie nationale, 2002. * René Grousset, ''L'empire des steppes. Attila, Gengis-khan, Tamerlan'', Paris, Payot,‎ 1965, 620 p. (http://dx.doi.org/doi:10.1522/24883187, http://classiques.uqac.ca/classiques/grousset_rene/empire_des_steppes/grousset_steppes.pdf) * Gerhard Herm: ''Der Balkan. Das Pulverfaß Europas''. Econ Verlag GmbH, Düsseldorf u. a. 1993, ISBN 978-3-430-14445-2, S. 164. * Lucien Kehren, ''Tamerlan - l'empire du Seigneur de Fer'', Neuchâtel,‎ 1978 * Lamb, Harold, ''Tamerlán: El conquistador'', México, D. F.: Ediciones Jasón, 1953. Tradukita hispanen el angla: ''Tamerlán: The Earth Shaker''. Traduko de Héctor Saldivar González. Impresora Galve. * Manz, B.F., ''The Rise and Rule of Tamerlane''. [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]]: ''[[Cambridge University Press]]'', 1989. * Marozzi, J. ''Tamerlane: sword of Islam, conqueror of the world'', [[Cambridge (MA)]]: Da Capo Press, 2006. * Tilman Nagel: ''Timur der Eroberer und die islamische Welt im späten Mittelalter''. Beck, [[Munkeno]] 1993 (germanlingva) ISBN 3-406-37171-X. * Jean-Paul Roux: ''Tamerlan''. eldonejo Fayard,‎ [[Parizo]] 1991 (franclingva) ISBN 2-213-02742-0. * Jean de Soltanieh (trad. Texte traduit en français moderne, présenté et annoté par Jean-François Kosta-Théfaine), ''La Vie et la cour de Tamerlan. Recit de son ambassadeur auprès de Charles VI en 1403'', eldonejo Cartouche,‎ 2012 == Vidu ankaŭ == * [[Tamerlano (opero)]] == Eksteraj ligiloj == * {{DNB||118622803}} * [http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/tamerlane.html S. A. M. Adshead. „Tamerlane and the Global Arsenal, 1370-1405“ (paĝoj anglalingvaj)] * [http://depts.washington.edu/silkroad/texts/clavijo/cltxt1.html "ambasadejo al Tamerlan" (same anglalingvaj)] * Forbes, Andrew, & Henley, David: ''[http://www.cpamedia.com/article.php?pg=archive&acid=120613150427&aiid=120613151433 Timur's Legacy: The Architecture of Bukhara and Samarkand]'' (CPA Media) * ''Narrative of the Embassy of Ruy Gonzalez De Clavijo to the Court of Timour, at Samarcand, A.D.1403-6'' – {{google books|ZVkMAAAAIAA|Full text}}. * Ruy González de Clavijo, ''Embassy to Tamerlane, 1403-1406'', tradukita de Guy Le Strange, kun nova Enkonduko de Caroline Stone (Hardinge Simpole, 2009). * [http://vlib.iue.it/carrie/texts/carrie_books/paksoy-6/cae02.html ''Nationality or Religion: Views of Central Asian Islam''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210226233733/http://vlib.iue.it/carrie/texts/carrie_books/paksoy-6/cae02.html |date=2021-02-26 }} {{Havenda artikolo|Timur}} {{Leginda|2016|03|10}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Timuro| ]] [[Kategorio:Historio de Azio]] [[Kategorio:Historio de Armenio]] [[Kategorio:Historio de Irako]] [[Kategorio:Historio de Irano]] [[Kategorio:Historio de Kartvelio]] [[Kategorio:Historio de Kazaĥio]] [[Kategorio:Historio de Turkio]] [[Kategorio:Historio de Uzbekio]] 2vqp0ug2qdvpn4v4sykk7kt9h2gtgnw 9350864 9350837 2026-04-10T20:47:53Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9350864 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:Stamps of Uzbekistan, 2007-37.jpg|220ra|eta|dekstra|Timur Lenko en [[poŝtmarko]] de [[Uzbekio]].]] [[Dosiero:Das Reich Timur-i Lenks (1365-1405).GIF|dekstra|350ra|eta|La imperio de Timur inter la jaroj 1365 kaj 1405]] [[Dosiero:UzbekistanP81-500sum-1999-donatedoy_b.jpg|eta|350ra|Statuo de Tamerlano sur monbileto de [[Uzbekio]].]] '''Timuro'''<ref>[https://vortaro.net/#Timuro_kd kapvorto ''Timuro'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ en la presita eldono</ref> aŭ '''Timur''' ({{lang-chg|تیمور}}, „la fera“), fakte '''Timur bin Tara<u>gh</u>ay Barlas'''; ofte nomata '''Tīmur-e Lang''' aŭ '''Timur Lenko''' (<big>تیمور لنگ</big>, „Timur la [[lama]]“) kiu en okcidenta Eŭropo estis latinigita al la nomo '''Tamerlan''' – (la [[8-an de aprilo]] [[1336]] en ''Keŝ'', nuntempe ''Ŝaksrisabz'', hodiaŭa [[Uzbekio]]; la [[19-an de februaro]] [[1405]] en ''Ŝimkent'', hodiaŭa [[Kazaĥio]]) – estis [[Centrazio|centrazia]]<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=H-k9oc9xsuAC&printsec=frontcover&hl=en#v=onepage|titolo=Medieval Islamic Civilization|aŭtoro=Josef W. Meri|jaro=2005|eldoninto=Routledge|paĝo=812}}</ref> konkeranto, militestro kaj [[imperiestro]] fine de la [[14-a jarcento]]. Li fondis la [[dinastio]]n de ''Timuridoj''. Alternativaj prononcaj kaj skribaj variaĵoj de la nomo estas interalie ''Timur-i Lenk'', ''Timur Läng'', ''Timur Khan (Timur-Ĥano)'', ''Amir Temur''. Li mem nomis sin '''Tīmur-e Gurkāni'''<ref>Sharaf ud-Dīn Alī Yazdī, ''„Zafarnāma“'' (laŭ tiuepoka biografio, kiu ekestis laŭ mendo de Timur)</ref> ( <big>تيمور گوركانى</big>), la [[irana lingvaro|iranigita formo]] de la origine [[Mongola lingvo|mongola]] vorto ''kürügän''<ref>B.F. Manz, ''„Tīmūr Lang“'', en la "Enciklopedio de Islamo" ([[angle]] "Encyclopaedia of Islam"), reta eldono, 2006</ref>, kio havas la signifon "bofilo". La nomo estis aludo de Timur al sia membrigo per edzigo en la familio de [[Ĝingis-Ĥano]] kaj celis fortigi sian legitimon je regado. Aldone li havis la perse islaman honoran titolon '''Amīr-e Kabīr''' kaj sub tiu nomo pli ofte menciiĝas en klasikaj islamaj tekstoj. Naskiĝinta en la konfederacio [[Barlas]] en [[Transoksiano]] dum la 1320-aj aŭ [[1330-aj jaroj]], li akiris kontrolon de [[Okcidenta Ĉagataja Ĥanlando]] ĉirkaŭ 1370. El tiu bazo, li estris militajn kampanjojn tra [[Okcidenta Azio|Okcidenta]], [[Suda Azio|Suda]] kaj [[Centra Azio]] kaj aperis kiel la plej povega reganto en la [[islama mondo]] post sia venko super la [[Mamlukoj|Mamlukoj de Egipto kaj Sirio]], la ekira [[Otomana Imperio]] kaj la dekadenca [[Delhia Sultanlando]]. El tiuj konkeroj li fondis la [[Timurida Imperio|Timuridan Imperion]], kvankam ĝi fragmentiĝis tuj post lia morto. Li estis konsiderata la lasta el la grandaj [[Nomadaj imperioj|nomadaj konkeristoj]] de la [[Eŭrazia Stepo]], kaj lia imperio preparis la aperon de pli strukturitaj kaj longdaŭraj [[Kanonaj Imperioj|kanonaj imperioj]] en la 1500-aj kaj 1600-aj jaroj.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=After Tamerlane: the rise and fall of global empires, 1400-2000|familia nomo=Darwin|persona nomo=John|jaro=2008|eldoninto=Bloomsbury Press|ISBN=9781596917606|paĝoj=29, 92}}</ref><ref name=":1" /> Timuro antaŭvidis la restarigon de la [[Mongola Imperio]] de [[Ĝingis-Ĥano]].<ref>Beatrice Forbes Manz, ''Temür and the Problem of a Conqueror's Legacy'', '''Journal of the Royal Asiatic Society''', Third Series, Vol. 8, No. 1 (Apr., 1998), 25; "''In his formal correspondance Temur continued throughout his life as the restorer of Chinggisid rights. He even justified his Iranian, Mamluk and Ottoman campaigns as a re-imposition of legitimate Mongol control over lands taken by usurpers...''".</ref> Kiel rimedo por legitimigi siajn konkerojn, Timuro fidis je islamaj simboloj kaj lingvo, nomante sin mem la ''Glavo de Islamo'' kaj helpante instruajn kaj religiajn instituciojn. Li konvertis preskaŭ ĉiujn gvidantojn el [[Borjigidoj]] al [[Islamo]] dum sia vivdaŭro.<ref>Michal Biran, ''The Chaghadaids and Islam: The Conversion of Tarmashirin Khan (1331–34) '', '''Journal of American Oriental Society''', Vol. 122, No. 4 (Oct. – Dec., 2002), 751; "''Temur, a non-Chinggisid, tried to build a double legitimacy based on his role as both guardian and restorer of the Mongol Empire.''".</ref> Liaj armeoj estis inkluziveme multetnaj. Timuro ankaŭ decide venkis la kristanajn [[Ordeno de Johanitoj|kavalir-hospitalistojn]] ĉe [[Smirno]], titolante sin ''ghazi''.<ref name="marozzi-2004">{{Citaĵo el libro|titolo=Tamerlane: Sword of Islam, conqueror of the world|aŭtoro=Marozzi, Justin|jaro=2004|eldoninto=HarperCollins}}</ref> Antaŭ la fino de sia regado, Timuro ankaŭ akiris kompletan kontrolon de ĉiuj restoj de la [[Ĉagataja Ĥanlando]], [[Ilĥanato]], [[Ora Hordo]] kaj eĉ provis restarigi la [[Juan-dinastio]]n. La armeoj de Timuro estis timitaj ĉie en Azio, Afriko, kaj Eŭropo,<ref name="marozzi-2004" /> kaj konsiderindaj partoj de kiuj estis detruitaj per liaj kampanjoj.<ref>Matthew White: ''Atrocitology: Humanity's 100 Deadliest Achievements'', Canongate Books, 2011, ISBN 978-0-85786-125-2, section "Timur"</ref> Fakuloj ĉirkaŭkalkulas ke liaj kampanjoj kaŭzis la mortojn de 17 milionoj da homoj, sumiĝante al proksimume 5% de la monda loĝantaro.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://articles.chicagotribune.com/1999-01-17/news/9901170256_1_uzbek-islam-karimov-tashkent|titolo=The Rehabilitation Of Tamerlane|dato=17a de Januaro 1999|verkaĵo=Chicago Tribune}}</ref><ref>J.J. Saunders, [http://books.google.com/books?id=nFx3OlrBMpQC&pg=PA174&lpg=PA174 The history of the Mongol conquests] (paĝo 174), Routledge & Kegan Paul Ltd., 1971, ISBN 0-8122-1766-7</ref> Li estis la avo de [[Ulugbek]], kiu regis en Centra Azio de 1411 ĝis 1449, kaj la praprapraavon de [[Babur]], nome fondinto de la [[Mogola Imperio]], kiu regis en partoj de Sudazio dum proksimume kvar jarcentoj, de 1526 ĝis 1857.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://search.eb.com/eb/article-9072544|titolo=Timur|jaro=2007|eldoninto=Encyclopædia Britannica, Online Academic Edition}}</ref><ref name="EI">Tīmūr Lang, Encyclopaedia of Islam, Brill, alirita la 24an de Aprilo 2014, Beatrice F. Manz, 2000, volumo 10, 2a eld. http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ti-mu-r-lang-COM_1223 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150207013949/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ti-mu-r-lang-COM_1223 |date=2015-02-07 }}</ref> Timuro ankaŭ estas rekonita kiel granda patrono de arto kaj arkitekturo, kiam li interagis kun islamaj intelektuloj kiel ekzemple [[Ibn Ĥaldun]] kaj [[Hafiz-i Abru]].<ref name="marozzi-2004" /> == Komenca vivo == [[Dosiero:Teymur.jpg|eta|altdekstre|Emiro Timuro festas en la ĝardenoj de [[Samarkando]].]] Timuro estis naskita en [[Transoksiano]], proksime de la urbo Keŝ (areo nun pli bone konata kiel [[Ŝahrisabz]], "la verda grandurbo"), proksimume 80 kilometroj (50 mejl.) sude de [[Samarkando]] en nuntempa [[Uzbekio]], parto de kio tiam estis la [[Ĉagataja Ĥanlando]].<ref name="Tamerlane">{{Citaĵo el la reto|url=http://asianhistory.about.com/od/profilesofasianleaders/p/TimurProf.htm|titolo=Tamerlane|alirdato=1-a de novembro 2013|eldoninto=AsianHistory}}</ref> Lia patro, Taraqai, estis negrava nobelulo apartenanta al la tribo [[Barlas]].<ref name="Tamerlane"/> La Barlas estis origine mongola tribo<ref>"Central Asia, history of [http://search.eb.com/eb/article-73545 Timur]", en [[Encyclopædia Britannica]], reta eldono, 2007. (Citaĵo:"''...Under his leadership, Timur united the Mongol tribes located in the basins of the two rivers.''")</ref><ref>"[http://search.eb.com/eb/article-26920 Islamic world]", en [[Encyclopædia Britannica]], reta eldono, 2007. Citaĵo: "''Timur (Tamerlane) was of Mongol descent and he aimed to restore Mongol power.''..."</ref> kiu iĝis turkigita.<ref>Carter V. Findley, ''The Turks in World History'', Oxford University Press, 2005, Oxford University Press, 2005, ISBN 978-0-19-517726-8, p. 101.</ref><ref>G. R. Garthwaite, ''"The Persians"'', Malden, ISBN 978-1-55786-860-2, MA: Blackwell Pub., 2007. ([http://books.google.de/books?id=RpiywbMvG5gC&pg=RA1-PA148&dq=Timur+Turkic+speaking&hl=tr&sig=9tWp001dj7GoDBdAjveeJclsQD8 p.148]) Citaĵo:...''Timur's tribe, the Barlas, had Mongol origins but had become Turkic-speaking... However, the Barlus tribe is considered one of the original Mongol tribes and there are "Barlus Ovogton" people who belong to Barlus tribe in modern Mongolia.''</ref><ref>M.S. Asimov & Clifford Edmund Bosworth, ''History of Civilizations of Central Asia'', [[UNESCO]] Regional Office, 1998, ISBN 92-3-103467-7, p. 320: ''"...&nbsp;One of his followers was [...] Timur of the Barlas tribe. This Mongol tribe had settled [...] in the valley of Kashka Darya, intermingling with the Turkish population, adopting their religion (Islam) and gradually giving up its own nomadic ways, like a number of other Mongol tribes in Transoxania ..."''</ref> Laŭ [[Gérard Chaliand]], Timuro estis islamano<ref name="Chaliand"> Gérard Chaliand, ''Nomadic Empires: From Mongolia to the Danube'' tradukita de A.M. Berrett, Transaction Publishers, 2004. tradukita de A.M. Berrett. Transaction Publishers, p.75. ISBN 0-7658-0204-X. {{google books|xKVAbb6Tc4wC|Limited preview}}. [http://books.google.de/books?id=xKVAbb6Tc4wC&pg=PA75&dq=Timur+Turkic+speaking&hl=tr&sig=9Dxl3dFIql2fIK7XMXoIvswcg5o p. 75.], ISBN 0-7658-0204-X, [http://books.google.de/books?id=xKVAbb6Tc4wC&pg=PA75&dq=Timur+Turkic+speaking&hl=tr&sig=9Dxl3dFIql2fIK7XMXoIvswcg5o p.75.], ''"Timur Leng (Tamerlane) Timur, known as the lame (1336–1405) was a Muslim Turk. He aspired to recreate the empire of his ancestors. He was a military genius who loved to play chess in his spare time to improve his military tactics and skill. And although he wielded absolute power, he never called himself more than an emir."'', ''"Timur Leng (Tamerlane) Timur, known as the lame (1336–1405) was a Muslim Turk from the Umus of Chagatai who saw himself as Genghis Khan's heir."''</ref> sed li vidis sin kiel la heredanto de Ĝingis-Ĥano.<ref name="Chaliand"/> Kvankam ne [[Ĉinggisido]] aŭ descendanto de Ĝingis-Ĥano,<ref>Timur ne postulis esti descendanto de Ĝingis-Ĥano, ĉar en 1370 li instalis pup-ĥanon kiel reganto de Ĉagatai, en agnosko de la Mongola juro laŭ kiu nur sangodescendanto de Ĝingis-Ĥano rajtas regi. ([http://books.google.com/books?id=Ay23EpKGFi0C&pg=PA342 Marozzi, p. 342]{{404|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})</ref> li evidente serĉis alvoki la heredaĵon de la konkeroj de Ĝingis-Ĥano dum sia vivdaŭro.<ref>Richard C. Martin, ''Encyclopedia of Islam and the Muslim World'' A-L, Macmillan Reference USA, 2004, ISBN 978-0-02-865604-5, p. 134.</ref> Pli postaj historioj pri la Timurida dinastio asertas ke li estis naskita la 8an de aprilo 1336, sed la plej multaj fontoj pri lia vivdaŭro donas aĝojn kiuj estas kongruaj kun naskiĝodato en la fino de la [[1320-aj jaroj]]. Historiisto [[Beatrice Forbes Manz]] suspektas ke la dato (1336) estis invento dezajnita por ligi Timuron al la heredaĵo de [[Abu Sa'id Bahadur Ĥano]], nome la lasta reganto de la [[Ilĥanlando]] descendinta de [[Hülegü]], kiu mortis en tiu jaro.<ref name=":0">{{Citaĵo el gazeto|url=http://www.jstor.org/stable/4310596|titolo=Tamerlane and the symbolism of sovereignty|familia nomo=Manz|persona nomo=Beatrice Forbes|dato=1988|gazeto=[[Iranian Studies (journal)|Iranian Studies]]|volumo=21|numero=1-2|COI=10.1080/00210868808701711|paĝoj=105–122}}</ref> En la aĝo de ok aŭ naŭ, Timuro kaj lia patrino kaj fratoj estis portitaj kiel kaptitoj al Samarkando fare de invada mongola armeo. En lia infanaĝo, Timuro kaj malgranda grupo de grupanoj trudeniris vojaĝantojn por varoj, aparte bestoj kiel ekzemple ŝafoj, ĉevaloj, kaj bovoj.<ref name=":0" /> En ĉirkaŭ 1363, estas kredite ke Timuro provis ŝteli [[ŝafo]]n de paŝtisto sed estis pafita per du sagoj, unu en sia dekstra gambo kaj alia en sia dekstra mano, kie li perdis du fingrojn. Ambaŭ vundoj igis lin esti kripla por vivo. Kelkaj kredas ke Timuro suferspertis siajn kripligajn vundojn funkciante kiel [[soldulo]] al la ĥano de [[Sistano]] en [[Ĥorasano]], en kio estas konata hodiaŭ kiel [[Daŝti Margo]] (Dezerto de Morto) en sudokcidenta [[Afganio]]. La vundoj de Timuro donis al Timuro la nomon de Lama aŭ Tamerlano fare de eŭropanoj.<ref name="marozzi-2004" /> Timuro estis islamano, sed dum lia ĉefa oficiala religiema konsilisto kaj konsultisto estis la [[Hanafismo|hanafisma]] fakulo Abdu' l-Jabbar Ĥŭarazmi, liaj specialaj kredoj ne estas konataj. En Tirmidh, li venis sub la influon de lia spirita mentoro [[Sajjid Barakah]], gvidanto de [[Balĥo]] kiu estas entombigita kune kun Timuro en [[Gur-e Amir]].<ref>''The Descendants of Sayyid Ata and the Rank of Naqīb in Central Asia'' de Devin DeWeese, Journal of the American Oriental Society, Vol. 115, No. 4 (Okt. – Dec., 1995), pp. 612–634</ref><ref>''Four studies on the history of Central Asia'', Volume 1 de Vasilij Vladimirovič Bartold p. 19</ref><ref>''Islamic art'' de Barbara Brend p. 130</ref> Oni konas ke Timuro tenis [[Ali ibn Abi Talib]] kaj la familion [[Ahl al-Bajt]] en alta konsidero kaj estis supozita fare de diversaj fakuloj por sia "[[Ŝijaismo|por-Ali]]" sinteno. Malgraŭ tio, Timuro estis konata pro atakado kontraŭ [[Ŝijaismo|ŝijaistoj]] pro sunaaj kialoj kaj tial liaj propraj religiaj inklinoj restas neklaraj.<ref>Virani, Shafique N. The Ismailis in the Middle Ages: A History of Survival, A Search for Salvation (New York: Oxford University Press), 2007, p. 114.</ref> == Personeco == Timuro estas rigardita kiel armea geniulo kaj taktikisto, kun perturba kapablo labori ene de altagrade flua politika strukturo por venki kaj konservi lojalan sekvantaron de [[nomado]]j dum sia regado en Mezazio. Li ankaŭ estis konsiderita eksterordinare inteligenta - ne nur intuicie sed ankaŭ intelekte.<ref name=":1">{{Citaĵo el libro|titolo=The rise and rule of Tamerlane|familia nomo=Manz|persona nomo=Beatrice Forbes|aŭtoroligilo=Beatrice Forbes Manz|jaro=1989|eldoninto=Cambridge University Press}}</ref> En Samarkando kaj siaj multaj vojaĝoj, Timuro, sub la konsilado de eminentaj fakuloj povis lerni la [[persa]]n, [[mongola]]n, kaj tjurklingvajn lingvojn.<ref name="marozzi-2004" /> Pli grave, Timuro estis karakterizita kiel oportunisto. Profitante avantaĝon de sia tjurk-mongola heredaĵo, Timuro ofte utiligis ĉu la islaman religion ĉu la juron kaj tradiciojn de la [[Mongola Imperio]] por realigi siajn armeajn celojn aŭ hejmajn politikajn intencojn.<ref name="marozzi-2004" /> == Militestro == [[Dosiero:Timurid Dynasty 821 - 873 (AH).png|eta|320ra|dekstra|Mapo de la [[Timurida Imperio]]]] Ĉirkaŭ 1360 Timuro akiris eminentecon kiel armea gvidanto kies soldatoj estis plejparte tjurklingvaj tribuloj de la regiono.<ref name="Chaliand"/> Li partoprenis en kampanjoj en [[Transoksiano]] kun la [[Ĉagataja Ĥanlando|Ĥano de Ĉagatajo]]. Lia kariero dum la venontaj dek aŭ dek unu jaroj povas esti tiel nelonge resumita de liaj ''Memuaroj''. Alianciĝante sin kaj de si mem kaj per familia ligo kun Kurgan, la detroniganto kaj detruanto de [[Volgia Bulgario]], li devis invadi [[Ĥorasano]]n ĉe la kapo de mil rajdantoj. Tio estis la dua armea ekspedicio kiun li gvidis, kaj ĝia sukceso kondukis al pliaj operacoj, inter ili la submetiĝo de [[Ĥorezmo]] kaj [[Urgenĉo]]. Sekvante la murdon de Kurgan, disputoj ekestis inter la multaj postulantoj al [[Suvereneco|suverena potenco]]; tiu bataletaro estis haltigita per la invado de la energia Ĉagtaid [[Tuglug Timur]] de [[Kaŝgar]], alia posteulo de Ĝingis-Ĥano. Timuro estis ekspedita en misio al la tendaro de la invadanto, kio rezultiĝis en lia propra nomumo al la estreco de sia propra tribo, [[Barlas]], anstataŭe de ĝia iama gvidanto, [[Hajji Beg]]. La krizaj situacioj de la kvazaŭ-suverena pozicio de Timuro devigis lin havi rimedon al lia impona patrono, kies reveno sur la bordoj de la [[Sirdarjo]] kreis konsterniĝon ne facile mildigita. Unu el la filoj de Tuglug envenis konfidita al la teritorio de Barlas, kune kun la resto de Maŭarannahr ([[Transoksiano]]), sed li estis venkita en batalo fare de la aŭdaca militisto kiun li anstataŭigis, ĉe la kapo de nombre malsupera forto. == Ascendo al potenco == [[Dosiero:Timur during attack on Balkh 1370.jpg|eta|dekstra|Timuro komandante la [[Sieĝo de Balĥo (1370)|Sieĝon de Balĥo]].]] Estis en tiu periodo kiam Timuro reduktis la [[Ĉagataja Ĥanlando|Ĉagatajajn Ĥanojn]] al la pozicio de [[prufiguro (politiko)|prufiguroj]] dum li regadis en ilia nomo. Ankaŭ dum tiu periodo, Timuro kaj lia bofrato Huŝejn, kiuj estis komence kunfuĝantoj kaj migrantoj en komunaj aventuroj, iĝis rivaloj kaj antagonistoj. La rilato inter ili komencis iĝi streĉita post kiam Huŝejn prirezignis laborojn por aranĝi la ordonojn de Timuro terenbati Iljan Ĥojan (iama guberniestro de Maŭaranah) proksime al Tiŝnet.<ref name="marozzi-2004" /> Timuro komencis akiri sekvantaron en Balĥo, konsistante el komercistoj, kuntribuloj, islama pastraro, aristokrataro kaj [[agrikulturlaboristo|agrikulturaj laboristoj]], pro sia bonvolemo el partumado de siaj havaĵoj kun ili. Tio estis komparita kun la konduto de Huŝejn, kiu fremdigis tiujn homojn, prenis multajn havaĵojn de ili per siaj pezaj fiskaj [[imposto]]j kaj egoisme elspezis la impostmonon konstruante kompleksajn strukturojn.<ref name="marozzi-2004" /> Ĉirkaŭ 1370 Huŝejn kapitulacis al Timuro kaj poste estis murdita, kio permesis al Timuro esti formale proklamita suvereno ĉe [[Balĥo]]. Li geedziĝis kun la edzino de Huŝejn nome [[Saraj Mulk Ĥanum]], posteulo de Ĝingis-Ĥano, kio permesis al li iĝi imperia reganto de la Ĉagataja-tribo.<ref name="marozzi-2004" /> Unun tagon Aksak Temür parolis tiel: {{Citaĵo|"Ĥano Züdei (en Ĉinio) regas pri la grandurbo. Ni nun nombras kvindek ĝis sesdek viroj, do lasu nin elekti gvidanton." Tiel ili metis bastonon en la grundon kaj diris: "Ni devas kuri tien kaj tiu inter ni kiu estos la unua se temas pri atingi la bastonon, li povas iĝi nia gvidanto". Tiel ili kuris kaj Aksak Timur, ĉar li estas lama, malfruis, sed antaŭ la aliaj atingis la bastonon li ĵetis sian ĉapon sur ĝin. Tiuj kiuj unue alvenis diris: "Ni estas la gvidantoj." ["Sed"] Aksak Timur diris: "mia kapo venis unue, mi estas la gvidanto." Dume, maljunulo alvenis kaj diris: "La gvidado devus aparteni al Aksak Timur; viaj piedoj alvenis sed, antaŭ tiam, lia kapo atingis la celon." Tiel ili faris al Aksak Timur sian princon.<ref>Sinor, D., "''XIV The Making of a Great Khan''", paĝo 242, Studies in Medieval Inner Asia, Variorum, 1997. ISBN 0-86078-632-3</ref><ref>Radloff, W., ''Proben der Volkslitteratur der türkischen stämme Süd-Sibiriens'', IV. St Petersburg, paĝo 308</ref>}} == Legitimigo de la regado de Timuro == [[Dosiero:Timur reconstruction03.jpg|eta|dekstre|Timür ibn Taraghai Barlas, laŭ rekonstruo fare de [[Miĥail Miĥailoviĉ Gerasimov|Miĥail Gerasimov]])]] La tjurk-mongola heredaĵo de Timuro disponigis ŝancojn kaj defiojn ĉar li serĉis regi la Mongolan Imperion kaj la islaman mondon. Laŭ la mongolaj tradicioj, Timuro ne povis postuli la titolon de [[ĥano]] aŭ regi la Mongolan Imperion ĉar li ne estis posteulo de [[Ĝingis-Ĥano]]. Tial, Timuro starigis la [[Prufiguro (politiko)|marionetan]] [[Ĉagataja Ĥanlando|Ĉagatajan Ĥanon]], Sujurghatmiŝ, kiel la nominala reganto de Balĥo ĉar li ŝajnigis funkcii kiel "protektanto de la membro de Ĉinggisida linio, tiu de la plej aĝa filo de Ĝingis-Ĥano, nome Joĉi."<ref name="manz-2002-3">{{Citaĵo el gazeto|url=http://muse.jhu.edu/journals/journal_of_world_history/v013/13.1manz.html|titolo=Tamerlane's Career and Its Uses|familia nomo=Manz|persona nomo=Beatrice Forbes|jaro=2002|gazeto=Journal of World History|volumo=13|COI=10.1353/jwh.2002.0017|paĝoj=3}}</ref> Kiel rezulto, Timuro neniam utiligis la titolon de [[ĥano]] ĉar la nomo ĥano povus nur esti utiligita de tiuj kiuj venas de la sama genlinio kiel Ĝingis-Ĥano mem. Timuro anstataŭe utiligis la titolon de [[emiro]] kun la signifo [[generalo]], kaj agadis en la nomo de la Ĉagataja reganto de Transoksanio.<ref name=":0" /> Por plifortikigi sian pozicion en la Mongola Imperio, Timuro sukcesis akiri la reĝan titolon de bofilo kiam li geedziĝis kun princino de Ĉinggisida deveno.<ref name=":1" /> Same, Timuro ne povis postuli la superan titolon de la islama mondo, nome [[kalifo]], ĉar tiu "posteno estis limigita al la [[Kurajŝoj]], la tribo de la profeto [[Mohamedo]]." Tial, Timuro reagis al la defio kreante miton kaj bildon de li mem kiel "supernatura persona povo" ordonita fare de Dio.<ref name="manz-2002-3" /> Ĉar Timuro havis sukcesan karieron kiel konkerinto, estis facile pravigi sian regadon kiel ordonita kaj preferita de Dio ĉar neniu ordinara viro povis esti posedanto de tia prospero ke lia rezisto estus vidita kiel kontraŭbatalado de la volo de Dio. Krome, la islama nocio ke armea kaj politika sukceso estis la sekvo de la favoro de [[Alaho]] estis longe sukcese ekspluatita fare de pli fruaj regantoj. Tial, la asertoj de Timuro ne ŝajnis nekredeblaj al islamaj homoj. == Periodo de etendo == [[Dosiero:Tamerlane Besieging Urganj.JPG|eta|maldekstra|Timur sieĝas la historian urbon [[Urganj]].]] [[Dosiero:Timur bestows honours upon Taharten, the Prince of Arzinjan.jpg|eta|dekstra|Timur ordonas [[Timuraj invadoj de Kartvelio|kampanjojn]] kontraŭ [[Kartvelio]].]] [[Dosiero:Timur's army attacks Nerges, Georgia.jpg|eta|Armeo de Emiro Timuro atakas la survivantojn de la urbo Nerges, en Kartvelio, en la printempo de 1396.]] Timuro pasigis la venontajn 35 jarojn en diversaj militoj kaj ekspedicioj. Li ne nur plifirmigis sian regadon hejme (interne) per la submetigo de liaj malamikoj, sed serĉis etendojn de teritorio per intervenoj sur la teroj de eksterlandaj potenculoj. Liaj konkeroj en la okcidento kaj nordokcidento kondukis lin al la teroj proksime de la [[Kaspia Maro]] kaj al la bordoj de la [[Uralo]] kaj la [[Volgo]]. Konkeroj en la sudo kaj sud-okcidento ampleksis al preskaŭ ĉiuj provincoj en [[Irano]], inkluzive de [[Bagdado]], [[Karbalo]] kaj Norda [[Irako]]. Unu el la plej grandaj el la kontraŭuloj de Timuro estis alia mongola reganto, posteulo de Ĝingis-Ĥano nomita [[Toktamiŝo]]. Post esti rifuĝinto en la kortego de Timuro, Toktamiŝo iĝis reganto kaj de la orienta [[Kipĉak]] kaj de la [[Ora Hordo]]. Post lia surtroniĝo, li kverelis kun Timuro pri la posedo de [[Ĥorezmo]] kaj [[Azerbajĝano]]. Tamen, Timuro daŭre apogis lin kontraŭ la rusoj kaj en 1382 Toktamiŝo invadis la [[Grandprinclando Moskvo|moskvan regnon]] kaj bruligis [[Moskvo]]n.<ref>Nicholas V. Raisanovsky; Mark D. Steinberg: ''A History of Russia'' Seventh Edition, pg 93</ref> Post la morto de [[Abu Sa'id Bahadur Ĥano|Abu Sa'id]], reganto de la [[Ilĥanato|Ilĥanida Dinastio]], en 1335, ekzistis povovakuo en Irano. En 1383, Timuro komencis la armean konkeron de Irano. Li konkeris [[Herato]]n, [[Ĥorasano]]n kaj la tuton de orienta Irano antaŭ 1385; li kaptis preskaŭ ĉion el Irano antaŭ 1387. Notinda dum la persa kampanjo estis la kapto de [[Isfahano]]. Kiam Isfahano kapitulacis al Timuro en 1387, li traktis ĝin kun relativa kompato kiel certe normale kun grandurboj kiuj kapitulacis. Tamen, post kiam la grandurbo protestis kontraŭ la impostoj de Timuro per mortigado de la impostokolektistoj kaj de kelkaj el la soldatoj de Timuro, Timuro ordonis la masakron da la civitanoj de la grandurbo kun mortnombro ĉirkaŭkalkulita inter 100,000 kaj 200,000.<ref name="Chaliand 2007 87">{{Cite book|last=Chaliand|first=Gerard|title=The History of Terrorism: From Antiquity to Al Qaeda|year=2007|publisher=University of California Press|isbn=978-0520247093|url=http://books.google.co.uk/books?id=YmpfgNqmVXYC&pg=PA87&dq=isfahan+Timur{{!}}tamerlane+genocidal&hl=en&sa=X&ei=UoGjUI7aJKe80QWAk4CAAQ&ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&q=isfahan%20Timur|author2=Arnaud Blin |page=87}}</ref> Ĉeestinto nombris pli ol 28 turojn konstruitajn de proksimume po 1,500 kapoj por ĉiu turo.<ref>Fisher, W.B.; Jackson, P.; Lockhart, L.; Boyle, J.A. : The Cambridge History of Iran, p 55.</ref> Tio estis priskribita kiel "sistema uzado de teruro kontraŭ urboj ... integrita elemento de la strategia elemento de Tamerlano" kiun li rigardis kiel malhelpado de sangoverŝado senkuraĝigante reziston. Liaj masakroj estis selektemaj kaj li esceptigis la artajn kaj teknikajn (ekz. inĝenieroj) elitojn.<ref name="Chaliand 2007 87"/> Intertempe Toktamiŝo, nun ĥano de la [[Ora Hordo]], turnis kontraŭ sia patrono kaj en 1385 invadis [[Azerbajĝano]]n. La neevitebla respondo de Timuro rezultigis la militon inter Toktamiŝo kaj Timur. En la komenca stadio de la milito Timuro venkis ĉe la [[Batalo de la Kondurĉa Rivero]]. Post la batalo Toktamiŝo kaj iuj el lia armeo estis permesitaj eskapi. Post komenca malvenko de Toktamiŝo, Timuro invadis [[Rusio]]n en la nordo de la teritorioj de Toktamiŝo. La armeo de Timuro bruligis [[Rjazan]] kaj moviĝis kontraŭ [[Moskvo]]. Li estis haltigita foren antaŭ atingado de la rivero Okao per la renoviĝinta kampanjo de Toktamiŝo en la sudo.<ref>Nicholas V. Raisanovsky; Mark D. Steinberg: ''A History of Russia'' Sepa Eldono, paĝo 94</ref> En la unua fazo de la konflikto kontraŭ Toktamiŝo, Timuro gvidis armeon da pli ol 100,000 homoj norden dum pli ol 700 mejloj en la stepon. Li tiam rajdis okcidente proksimume 1,000 mejlojn avancante en fronto pli ol 10 mejlojn larĝa. Dum tiu antaŭeniro la timura armeo venis sufiĉe norden ĉar estis en regiono de tre longaj [[Noktomeza suno|someraj tagoj]] kaŭzante plendojn de islamaj soldatoj pro konservado de longa horaro de [[Salat|preĝoj]]. Estis tiam kiam la armeo de Toktamiŝo estis enfermita enen kontraŭ la orienta bordo de la Volgo en la [[Orenburga provinco|Orenburga regiono]] kaj detruita ĉe la [[Batalo de la Kondurĉa Rivero]]. Estis en la dua fazo de la konflikto kiam Timuro prenis malsaman itineron kontraŭ la malamiko invadante la teritorion de Toktamiŝo tra regionoj de [[Kaŭkazo]]. En la jaro 1395 okazis la [[Batalo de la rivero Terek]], kiu finigis la titanan lukton inter la du monarkoj. Toktamiŝo ne povis restarigi sian potencon aŭ prestiĝon. Li estis mortigita proksimume jardekon post la Terek-batalo en la areo de nuntempa [[Tjumeno]]. Dum la kurso de la kampanjoj de Timuro lia armeo detruis [[Sarai]], la ĉefurbon de la [[Ora Hordo]], kaj [[Astraĥano]]n, poste interrompante la [[Silka Vojo|Silkan Vojon]] de la Ora Hordo. La [[Ora Hordo]] jam ne tenis potencon post la alveno de Timuro. En majo 1393 la armeo de Timuro invadis Anjudan. Tio endanĝerigis la [[Ismailanismo|ismailian]] vilaĝon nur unu jaron post lia atako sur la [[Ismailanismo|ismailianoj]] en [[Mazandarano]]. La vilaĝo estis preta por la atako. Tio estas konstatita ĉar ĝi enhavas fortikaĵon kaj sistemon de subteraj tuneloj. Senlace, la soldatoj de Timuro inundis la tunelojn per tranĉado en kanalo. La kialoj de Timuro por atakado de tiu vilaĝo ankoraŭ ne estas bone komprenitaj. Tamen, estis sugestite ke liaj konfesioj kaj vido de li mem kiel ekzekutisto de dia volo eble kontribuis al liaj instigoj.<ref name="Virani, Shafique N 2007, p. 116">Virani, Shafique N. The Ismailis in the Middle Ages: A History of Survival, A Search for Salvation (New York: Oxford University Press), 2007, p. 116.</ref> La persa historiisto [[Ĥŭandamir]] klarigas ke ismailia ĉeesto kreskis pli potence en persa Irako. Grupo de lokuloj en la regiono estis malkontenta kun tio kaj, Ĥŭandamir skribas, tiuj lokuloj kunvenis kaj alportis supren sian plendon al Timuro, eventuale provokante lian atakon sur la ismailianoj tie.<ref name="Virani, Shafique N 2007, p. 116"/> == Kampanjo kontraŭ la Tuglaka Dinastio == [[Dosiero:Timur defeats the sultan of Delhi.jpg|maldekstra|eta|Timur venkas super la [[Sultano de Delhi]], Nasir Al-Din Mahmud Tuglak, vintre de 1397–1398, pentrita 1595–1600.]] En 1398, Timuro invadis nordan Hindion, atakante la Delhian Sultanlandon regitan fare de sultano Nasir-ud-Din Mahmud Shah Tughluq (Nasir-ud-bruo Mahmud Shah Tughluq) de la Tughlaq Dinastio. Li estis kontraŭbatalita fare de Ahirs kaj Jats sed la Sultanlando en Delhio nenion por maldaŭrigis lin. [34] Post transirado de la Indusa rivero la [[30an de septembro]] [[1398]], li maldungis Tulamba kaj masakritajn ĝiajn loĝantojn. [35] Tiam li avancis kaj kaptis Multan antaŭ oktobro. Timuro transiris la Induson ĉe Attock (nun Pakistano) la [[24an de septembro]] [[1398]]. Lia invado ne iĝis senrezista kaj li renkontis reziston de la Guberniestro de Meerut dum la marŝo al Delhio. Timuro daŭre povis daŭrigi sian aliron al Delhio, alvenante en 1398, por kontraŭbatali la armeojn de sultano Nasir-ud-Din Mahmud Shah Tughluq, kiu jam estis malfortigita per sinsekvolukto ene de la reĝa familio. == Heredo == [[Dosiero:Gur-e Amir - tomb of Tamerlane.jpg|eta|Timura sarkofago en [[Gur-Emir]] en Samarkando, Uzbekio]] Oni ligas legendojn al malfermo de lia tombo. Oni atentigis ne ĝeni la tombon, ĉar tio alportas demonojn de la milito. La ekspedicio de la soveta esploristo [[Miĥail Miĥailoviĉ Gerasimov]] malfermis la tombon la 19-an de junio de 1941. Tri tagojn poste komenciĝis nazia invado de la [[Sovetunio]]. La skeletoj de li kaj Ulugh Beg, lia nepo, estis reentombigitaj per plena islama rito en 1942. Samtage la soveta armeo grave venkis ĉe [[Batalo ĉe Stalingrado|Stalingrado]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Arnaud Blin, ''Tamerlan'', Perrin,‎ 2007 * Henri Bontemps, Yves Portier, ''Barbazan, de Tamerlan à Jeanne d'Arc... le secret'', Regain de lecture,‎ 2012 * Marcel Brion, ''Tamerlan'', Albin Michel,‎ 1999 * Beatrice Forbes Manz: ''The Rise and Rule of Tamerlane''. Cambridge University Press, Kembriĝo 1989 (anglalingva) ISBN 0-521-34595-2 (''Cambridge studies in Islamic civilization''). * González de Clavijo, R., ''Embajada a Tamorlán'', Francisco López Estrada, Madrid: Castalia, 2005. ISBN 84-7039-831-8. * González de Clavijo, R., ''La route de Samarkand au temps de Tamerlan'', ''Relato del viaje de la embajada de Castilla a la corte de Timur Beg (1403-1406)'' , tradukita kaj komentita de Lucien Kehren. París: Imprimerie nationale, 2002. * René Grousset, ''L'empire des steppes. Attila, Gengis-khan, Tamerlan'', Paris, Payot,‎ 1965, 620 p. (http://dx.doi.org/doi:10.1522/24883187, http://classiques.uqac.ca/classiques/grousset_rene/empire_des_steppes/grousset_steppes.pdf) * Gerhard Herm: ''Der Balkan. Das Pulverfaß Europas''. Econ Verlag GmbH, Düsseldorf u. a. 1993, ISBN 978-3-430-14445-2, S. 164. * Lucien Kehren, ''Tamerlan - l'empire du Seigneur de Fer'', Neuchâtel,‎ 1978 * Lamb, Harold, ''Tamerlán: El conquistador'', México, D. F.: Ediciones Jasón, 1953. Tradukita hispanen el angla: ''Tamerlán: The Earth Shaker''. Traduko de Héctor Saldivar González. Impresora Galve. * Manz, B.F., ''The Rise and Rule of Tamerlane''. [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]]: ''[[Cambridge University Press]]'', 1989. * Marozzi, J. ''Tamerlane: sword of Islam, conqueror of the world'', [[Cambridge (MA)]]: Da Capo Press, 2006. * Tilman Nagel: ''Timur der Eroberer und die islamische Welt im späten Mittelalter''. Beck, [[Munkeno]] 1993 (germanlingva) ISBN 3-406-37171-X. * Jean-Paul Roux: ''Tamerlan''. eldonejo Fayard,‎ [[Parizo]] 1991 (franclingva) ISBN 2-213-02742-0. * Jean de Soltanieh (trad. Texte traduit en français moderne, présenté et annoté par Jean-François Kosta-Théfaine), ''La Vie et la cour de Tamerlan. Recit de son ambassadeur auprès de Charles VI en 1403'', eldonejo Cartouche,‎ 2012 == Vidu ankaŭ == * [[Tamerlano (opero)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB||118622803}} * [http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/tamerlane.html S. A. M. Adshead. „Tamerlane and the Global Arsenal, 1370-1405“ (paĝoj anglalingvaj)] * [http://depts.washington.edu/silkroad/texts/clavijo/cltxt1.html "ambasadejo al Tamerlan" (same anglalingvaj)] * Forbes, Andrew, & Henley, David: ''[http://www.cpamedia.com/article.php?pg=archive&acid=120613150427&aiid=120613151433 Timur's Legacy: The Architecture of Bukhara and Samarkand]'' (CPA Media) * ''Narrative of the Embassy of Ruy Gonzalez De Clavijo to the Court of Timour, at Samarcand, A.D.1403-6'' – {{google books|ZVkMAAAAIAA|Full text}}. * Ruy González de Clavijo, ''Embassy to Tamerlane, 1403-1406'', tradukita de Guy Le Strange, kun nova Enkonduko de Caroline Stone (Hardinge Simpole, 2009). * [http://vlib.iue.it/carrie/texts/carrie_books/paksoy-6/cae02.html ''Nationality or Religion: Views of Central Asian Islam''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210226233733/http://vlib.iue.it/carrie/texts/carrie_books/paksoy-6/cae02.html |date=2021-02-26 }} {{Havenda artikolo|Timur}} {{Leginda|2016|03|10}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Timuro| ]] [[Kategorio:Historio de Azio]] [[Kategorio:Historio de Armenio]] [[Kategorio:Historio de Irako]] [[Kategorio:Historio de Irano]] [[Kategorio:Historio de Kartvelio]] [[Kategorio:Historio de Kazaĥio]] [[Kategorio:Historio de Turkio]] [[Kategorio:Historio de Uzbekio]] 0i8lclg4svo4yimhwl9z889kfhe53tb 0 228907 9350718 9137711 2026-04-10T13:12:56Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:CHE Hochdorf COA.png]] → [[File:CHE Hochdorf COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 9350718 wikitext text/x-wiki {{AliajSignifoj|teksto=La mallongigo [[LU]] en Hochdorf LU staras por la svisa [[Kantono Lucerno]]. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub '''[[Hochdorf]]'''}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Hochdorf |blazono=[[Dosiero:CHE Hochdorf COA.svg|120px|center|<small>Blazono de Hochdorf</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Hochdorf |bildo=[[Dosiero:Hochdorf LU-Preghejo 345.jpg|285px|center|<small>Preĝejo de Hochdorf</small>]] |priskribo de bildo=Preĝejo de Hochdorf |kantono=Lucerno |distrikto=[[Hochdorf (distrikto)|Hochdorf]] |koord={{Koordinatoj gms|47|10|0|N|8|17|20|E}} |enloĝantoj=8246 |areo=10,03 |alteco=491 |poŝtkodo=6280-6283 |kodo=1031 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Hochdorf 2009.png|285px|center|<small>Mapo de Hochdorf</small>]] |priksribo de mapo=Mapo de Hochdorf}} '''Hochdorf''' estas svisa komunumo en [[Seetal]] en la [[Kantono Lucerno]]. Ĝi havis 8246 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007 kaj estas la ĉefloko de la [[distrikto Hochdorf|samnoma distrikto]]. La komunumo konsistas krom el Hochdorf mem el la vilaĝoj [[Ligschwil]], [[Baldegg]] kaj [[Urswil]]. == Geografio == La komunumo Hochdorf situas nordoriente de la [[Lago de Baldegg]], kiu ricevis sian nomon de la komunumparto [[Baldegg]] en la tiel nomita valo ''Seetal'' [en Esperanto ''Lagovalo'' pro la du lagoj ''Lago de Baldegg'' kaj ''Lago de Hallwil'', kiuj donis al ĝi la nomon]. == Ekonomio == '''Hochdorf''' troviĝas sur iama [[marĉo|marĉareo]], kiu estis sekigita kaj utiligita por agrikulturo, kiu estas la ĉefa ekonomio de la komunumo. Pro la bela lago kaj regiono ĝi ankaŭ estas ŝatata ekskurscelo por ĉefe loka turismo. == Historio == La unua dokumenta mencio de Hochdorf datiĝas el la jaro [[924]] kiel ''Hodorf''. Ĝis en la 14-a jarcento Hochdorf apartenis al la [[Grafoj de Kiburgo]] kaj poste al la [[Habsburgoj]]. En la jaro [[1386]] dum la Militoj de Sempach Hochdorf estis konkerita de la urbo [[Lucerno]]. Hochdorf fariĝis ĉefloko de la ekstera lucerna distrikto Rothenburg. Ĝis 1803 [[Urswil]] kaj [[Baldegg]] estis apartaj komunumoj. Ek de 1803 Hochdorf estas ĉefloko de la [[distrikto Hochdorf]]. == Vidu ankaŭ == * Aliaj lokoj kun la nomo [[Hochdorf]] * [[Hochdorf (stacidomo)]] * [[Hochdorf Schönau (stacidomo)]] * [[Baldegg (stacidomo)]] * [[Baldegg Kloster (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.hochdorf.ch/ Oficiala retejo de la komunumo Hochdorf] * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D602.php Hochdorf en la Historia Leksikono de Svislando] * [http://www.lu.ch/download/fd/afs/pdf/jbkt/profile/gp_1031.pdf Profilo de la komunumo en la retejo de la kantono] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040104152713/http://www.lu.ch/download/fd/afs/pdf/jbkt/profile/gp_1031.pdf |date=2004-01-04 }} {{Komunejokat|Hochdorf LU|Hochdorf}} <br /> {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Hochdorf}} [[Kategorio:Komunumoj de Svislando]] [[Kategorio:Kantono Lucerno]] 935u9i59sfhy5clarkph7aqh6g17pgb 0 233047 9351003 9142717 2026-04-11T08:08:43Z Crosstor 3176 famulo 9351003 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|Csép}} '''Csém''' [ĉEm] estas malgranda [[vilaĝo]] en [[Hungario]] en [[regiono]] [[Meza Transdanubio]], en [[departemento]] [[Komárom-Esztergom]], en [[Distrikto Komárom]]. [[Dosiero:Csém, községháza 2021 01.jpg|eta|maldekstre|Vilaĝdomo de Csém]] == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 6 &nbsp;km² * [[Loĝantaro]]: 450 * [[Poŝtkodo]]: 2949 * [[Telefonprefikso]]: 34 == Geografio == La vilaĝo situas sur [[ebenaĵo]], laŭ ĉef[[vojo]] kaj [[fervojo]] Komárom-[[Kisbér]], [[aŭtoŝoseo]] M1 [[Budapeŝto]]-[[Vieno]] preteriras. Komárom troviĝas 5 km-ojn for. == Historio == Pri la vilaĝo la unua skribita postsigno troviĝas el [[1209]] en formo ''Cem''. La kampoj longe apartenis al [[abato]] de [[Pannonhalma]]. La [[turkoj]] faris senhoma la vilaĝon en [[1547]]. Fine de la turka erao la kampoj apartenis al ĉefepiskopejo de [[Esztergom]], la komunumo apartenis al [[Mocsa]] ĝis [[1946]], ĝis [[1989]] al [[Nagyigmánd]]. Ekde tiu [[jaro]] la vilaĝo estas memstara. La loĝantaro okupiĝis en la [[19-a jarcento]] pri [[sukero]][[beto]], nuntempe pri bredado de [[ĉevalo]]j kaj [[bovo]]j, krome estas minado de rul[[ŝtono]]j. Vilaĝservoj estas [[infanĝardeno]], [[kulturdomo]], [[biblioteko]], [[kulturdomo]], [[migra poŝto]], klubo de maljunuloj. La plej proksima lernejo troviĝas en Nagyigmánd. == Vidindaĵoj == * katolika [[preĝejo]] omaĝe al [[Sankta Anna]] == Famuloj == [[Pastro]] [[József Kausz]] naskiĝis en Csém. {{Projektoj}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]] gluz28b0wh3b2u99awmny75khvpr8yh 0 240473 9351099 8971329 2026-04-11T11:01:53Z Sj1mor 12103 9351099 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=CH-GE |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |situo sur mapo=Ĝenevo |zomo=13 }} [[Dosiero:Ottawa Treaty members.svg|eta|350px|{{legendo|#0078ac|Ŝtatmembroj de la traktato de Otavo.}}]] [[Dosiero:The International Campaign to Ban Landmines sign.jpg|eta|Memortabulo]] La '''Internacia Kampanjo por la Malpermeso de Grundminoj''' ({{lang-en|International Campaign to Ban Landmines}}) estas kunigo de [[ne-registara organizo|ne-registaraj organizaĵoj]], kiuj celas forigi la produktadon kaj uzon de [[Kontraŭpersona mino|kontraŭ-homaj grundminoj]] (ter-minoj). La kampanjo kunigis en 1992, kiam ses aŭ sep rilataj grupoj ([[Human Rights Watch]], [[medico international]], [[Handicap International]], [[Physicians for Human Rights]], [[Vietnam Veterans of America Foundation]] kaj [[Mines Advisory Group]]) akordis pri kunlaborado. Ĝis nun ĝi iĝis reto de pli ol 1400 grupoj en pli ol 90 landoj. La organizaĵo kaj ĝia ĉefparolisto, [[Jody Williams]], kune ricevis en 1997 la [[Nobel-Premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] pro ilia klopodo. La plej grava sukceso de la kampanjo estis en 1999, kiam la traktato de Otavo ([[:en:Ottawa Treaty]]), kiu malpermesas la produktadon kaj uzon de kontraŭ-homaj minoj, ekvalidis. Kelkaj landoj, kiel [[Usono]], [[Rusujo]] kaj la [[Popolrespubliko de Ĉinio]], ĝis nun rifuzis ĝin subskribi. == Vidu ankaŭ == * [[Konvencio pri Grapolbomboj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.icbl.org International Campaign to Ban Landmines] (oficiala ttt-ejo) {{Nobel-premio pri paco}} [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] [[Kategorio:Internaciaj homrajtprotektaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Internaciaj ne-profitaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Teraj minoj]] n7r3nd7njfmd08fd8hyzc5159tl1yl0 0 247013 9350672 9268188 2026-04-10T12:16:15Z Petr Tomasovsky 678 9350672 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Naissaar4.jpg|thumb|Maraj minoj sur bordo de estona insulo [[Naissaar]]]] '''Mara mino''' aŭ '''marmino''' estas eksplodaĵo, kiun oni uzas en akvo kontraŭ ŝipoj kaj [[submarŝipo]]j. == Historio == La inventado de la mara mino servis detruon de la malamikaj militŝipoj. Ĝi servis por defendado, sed ne donis superecon pri la malamiko. Antaŭuloj de la mara mino estis la brulŝipoj, kiuj estis direktitaj al malamika floto, por bruligi la lignajn ŝipojn. La unua eksplodaĵo, kiu estis subakva alportita al la celo, estis konstruita fare de [[David Bushnell]] en [[1776]] dum la [[usona sendependiĝa milito]]. Ĝi havis ekbruligilon kaj estis fiksita je la malamika ŝipo per hoko. El tiuspecaj subakvaj eksplodaĵoj evoluis en la 19-a jc. du specoj de la marmilitaj armiloj: la fiksa mara mino kaj la movebla [[torpedo]]. La usona [[Samuel Colt]] evoluigis en 1842 funkciantan elektran dis-sparkitan minon, sed la projekto estis haltigita. La germana inĝeniero '''Ernst Werner von Siemens''', frato de la konata inventisto kaj industriisto [[Werner von Siemens]], konstruis en [[1848]] dum la Ŝlesvig-Holŝtejna milito (1848–1851) marminojn por defendi la havenojn de [[Kilo (urbo)|Kiel]], kaj kiuj estis sparkitaj elektre de sur la bordo. Ankaŭ dum la usona enlanda milito uzis oni subakvajn eksplodaĵojn. Spite al ĉiuj evoluigoj, la minoj ne havis gravan rolon en la marmilitoj de la 19-a jc.. Oni uzis grandnombre minojn nur en la unua mondmilito, kiuj grave limigis movkapablojn de la la maraj fortoj. Ankaŭ dum la [[malvarma milito]] havis la marminoj gravan rolon. Post finiĝo de la malvarma milito, la minuzo sengraviĝis en planoj de la mararmeoj. == Minaj tipoj == Laŭ lokumo * margrundaj minoj * ankraj minoj Laŭ eksplodo * tuŝminoj * dist-sparkitaj minoj Tiuj minoj toleras akvoprofundon de maks 60 m. === Ankraj minoj === [[Dosiero:Ankertaumine.jpg|eta|ankra mino en transporta pozicio]] Ankra mino konsistas el mina ĉaro aŭ [[ankro]], kiu sinkas, kuŝas sur maran grundon kaj tenas la minan barelon per drata ŝnuro al ŝveba pozicio sub léa marnivelo. La ankramino estas tuŝ-senta mino. la ankra mino estas la plej malnova, malmultekosta tipo de la minoj. Ĝi estis unuafoje uzita en [[1813]] fare de Forts Hudson kaj Richmond. La minaj barlimoj konsistis senescepte el ankraj minoj dum la unua mondmilito. Ĝi estis ankaŭ uzata en la dua kaj malvarma milito, en regionaj konfliktoj. === Grundaj minoj === [[Dosiero:Grundminen_Bottom_mines.jpg|eta|maldekstra|kaŝitaj grundaj minoj]] Ĝi estis evoluigitaj kaj uzitaj dum la unua mondmilito. Ili kuŝas sur la margrundo kaj estas dist-sparkitaj. Ĝi efikas per estiĝo de gaso, ondegoj. === Mina sparkilo === La eksplodigo povas okazi per kemia kontakto, procezo, post fizika puŝo, tuŝo (tuŝminoj). Aliaj sparkiloj aktiviĝas je ŝanĝiĝo de la medio: magneta kampo, bruo, premo. La unuaj margrundaj minoj regais nur je la magneta kampo, pli novaj je alia unu aŭ pluraj faktoroj. Kelkaj sparkiloj havas malfruigan efikon. La plej novaj havas diversajn sensilojn. === Specifaj minoj === * ankra mino kun dist-sparkilo, kontraŭ submarŝipoj * ŝalteblaj minoj el la bordo, ĉe propraj havenoj, akvovojoj * ĉe marbordoj por malebligi malamikan surbordiĝon == Regularo de uzo de minoj == La uzon de marminoj reguligas la Traktato de Hago el 1907; pri ties aktivado, deaktivado, transporto, forigo. == Defendo == * produkto de propra, neŭtraliga magneta kampo * serĉado per sonaro {{Projektoj}} [[Kategorio:Bomboj]] [[no:Mine#Sjøminer]] 9d8he9xxhxgtngyyw7oqvh6kqs77wj2 0 253159 9350905 1865980 2026-04-10T23:20:16Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Chiang Kai-shek]] 9350905 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Chiang Kai-shek]] 7lg7pmmpo6ow5jki2es1e1x5ljbopn4 0 257885 9350764 9292292 2026-04-10T15:21:12Z Crosstor 3176 /* Urboj, kuntiritaj areoj */ 9350764 wikitext text/x-wiki {{Informkesto Ĉina provinco |sen banderolo=jes |EsperantaNomo=Gŭangdongo |ĈinaNomo=广东省 |PinjinaNomo=Guǎngdōng Shěng |Mallongigo=广 (Guǎng) |LokaNomo= |LokaLingvo= |LokaTransskribo= |Mapo=China Guangdong.svg |MapoGrandeco=275px |MapoEtikedo= |SignifodeNomo=Vasta oriento |AdministraSpeco= Provinco |Ĉefurbo=[[Kantono (Ĉinio)|Kantono]] (广州) |PlejgrandaUrbo = |Provincestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> |Areo=187800 |Area kvoto=15 |Areaj procentoj=1.94 |Latitudo= |Longitudo= |LoĝJaro= {{WikidataLoĝantaroDato}} |Loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}} |Loĝdenso= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |Loĝantara kvoto=1 |EkoJaro= |MEP= |MEPpokapo= |HDI= |HDINivelo= |HDIJaro= |Etnoj= |ISOMallongigo=GD |Retejo= |kesteroj= {{Informkesto geografiaĵo|administra unuo |subŝablono=jes |kategorio=Provinco |lando = Ĉinio |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = CN-GD |mapo1 lokumilo = Gŭangdongo |kodo = CN-GD |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |mapligilo = jes |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 4 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }}}} '''Gŭangdongo''' ({{lang-zh|s=廣東省|广东省|p=''Guǎngdōng Shěng''}}, aŭ Kantonio) estas [[Provincoj de Ĉinio|provinco]] en la centra sudo de [[Ĉinio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la provinco vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]]. == Lingvo == Guangdong estas la hejmlando de la [[kantona lingvo]] aŭ ''Yue''. En la oriento, je la landlimo al [[Fujian]], estas parolataj dialektoj, kiuj apartenas al la [[Min|Min-lingvo]], ĉefe la lingvo [[Teochew]] (潮州话 chaozhouhua) en la urboj [[Ĉaoĝou]] kaj [[Ŝantou]]. Ankaŭ [[Haka]] homoj vivas en Guangdong, kiuj parolas sian apartan [[Hakaa lingvo|Hakaan lingvon]]. La plimulto de la loĝantoj de [[Mejĝou]] parolas la Hakaan. Ankaŭ la kantona lingvo havas kelkajn dialektojn. Ĉar multaj homoj el aliaj provincoj enmigris, la [[norma ĉina lingvo]] krom kantona sin establis kaj estas komprenata de preskaŭ ĉiuj loĝantoj de la provinco. Homoj kun iom alta edukado ankaŭ parolas ĝin. == Urboj, kuntiritaj areoj == * [[Kantono (Ĉinio)]] (ĉefurbo, subprovincnivela, prefektujnivela) * [[Cinjuan (Gŭangdongo)]] (prefektujnivela) * [[Ĉaoĝou]] (prefektujnivela) * [[Ĉejan]] (prefektujnivela) * [[Donguan]] (prefektujnivela) * [[Foŝan]] (prefektujnivela) * [[Ĝanczjan]] (prefektujnivela) * [[Ĝaoĉin]] (prefektujnivela) * [[Ĝonŝan]] (prefektujnivela) * [[Ĝuhaj]] (prefektujnivela) * [[Hejuan]] (prefektujnivela) * [[Hujĝou]] (prefektujnivela) * [[Janczian]] (prefektujnivela) * [[Junfu]] (prefektujnivela) * [[Maoming]] (prefektujnivela) * [[Mejĝou]] (prefektujnivela) * [[Ŝantou]] (prefektujnivela) * [[Ŝanvej]] (prefektujnivela) * [[Ŝaoguan]] (prefektujnivela) * [[Ŝenĝeno]] (prefektujnivela) * [[Gaoĝou]] (subprefektujnivela kaj distriktonivela) * [[Ljangĝou]] (distriktonivela) Asteroido [[3048 Guangzhou]] en sia honoro estis nomita. {{Projektoj|n=Kategorio:Gŭangdongo}} {{Provincoj de Ĉinio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gŭangdongo| ]] [[Kategorio:Provincoj de Ĉinio]] add5syt4jyx9br18mfpnh9l49n58khw 0 258447 9350857 9128929 2026-04-10T20:11:15Z Moldur 2507 9350857 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | titolo = Reĝo de [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]] [[Dosiero:Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodow.svg|30px]] | dosiero = | priskribo de dosiero = | regado = [[1648]]–[[1668]] | kronado = | devena nomo = {{lang-pl|Jan II Kazimierz Waza}}, {{lang-lt|Jonas Kazimieras Vaza}} | ceteraj titoloj = 1646–1648 kardinalo.{{-}}laŭtitole (sed ne fakte) reĝo de [[Svedio]] | antaŭulo = [[Ladislao la 4-a (Pollando-Litovio)|Ladislao la 4-a]] | sekvanto = [[Mikaelo Korybut Wiśniowiecki]] }} [[Dosiero:Anonymous_John_II_Casimir_in_a_chainmail.png|eta|maldekstra|200px|<center>Dum la regado de Johano la 2-a komenciĝis la malkresko de la regno [[Pollando-Litovio]] el la pozicio de gvida grandpotenco en meza kaj orienta Eŭropo]] [[Dosiero:Borders of Poland before 1660 (128904766).jpg|eta|dekstra|250px|<center>La Reĝlando [[Pollando-Litovio]] en la internacie rekonitaj limoj de la jaro 1656 inkluzive de [[Prusio]], [[Livonio]] kaj [[Estonio]] – kaj la teritoriaj perdoj laŭ la traktatoj de 1657, 1660 kaj 1667. <br /><small>Traktato de Wehlau 1657: Transdono de la suvereneco pri Prusio al la duko de Prusio; [[Traktato de Oliva]] 1660: internacia rekono pri la sveda posedo de Estonio kaj Livonio (jam dum 1626 plene konkeritaj fare de la armeo de reĝo [[Gustavo la 2-a Adolfo (Svedio)|Gustavo Adolfo]]); Traktato de Andrusovo 1667: agnosko de la fakta situacio, ke la hodiaŭa okcidenta Rusio kun [[Smolensko]] kaj la orienta [[Ukrainio]] kun [[Kievo]] estas posedaĵo de la [[Rusia Imperio]] (jam ekde 1654 plene konkeritaj fare de la rusia armeo)</small>]] '''Johano la 2-a Kazimiro''' (naskiĝis la [[21-an de marto]] [[1609]] en [[Krakovo]], [[Pollando]]; mortis la [[16-an de decembro]] [[1672]] en Nevers, [[Francio]]) estis ekde la jaro 1648, kiel [[reĝo]] de [[Pollando]] kaj [[grandprinco|grandduko]] de [[Grandduklando Litovio|Litovio]], la reganto de la ŝtato [[Pollando-Litovio]]. Krome ĝis la jaro 1660 li laŭtitole estis la reĝo de [[Svedio]]. Johano devenis el la sveda nobela dinastio [[Vasa]]. == Vivo == Johano Kazimiro estis la dua filo de la reĝo [[Sigismondo la 3-a Vasa|Sigismondo la 3-a]]. En sia 31-a vivojaro li membriĝis en la [[jezuitoj|jezuita ordeno]] kaj rapide post tio la [[papo]] [[Inocento la 10-a]] nomumis lin [[kardinalo]]. Post la morto de sia duonfrato, la reĝo [[Ladislao la 4-a]] li la 20-an de novembro 1648 iĝis reĝo de Pollando kaj samtempe grandduko de Litovio. Iom poste li ankaŭ edziĝis al la vidvino de [[Ladislao la 4-a]], ''Maria Luisa de Nevers-Gonzaga''. Jam antaŭ lia ekofico fine de la jaro 1647 la regno estis skuita de revolto de la [[Zaporogoj]] ([[kozakoj]]) sub la gvidanto [[Bohdan Ĥmelnickij]], kiuj kun la subteno de la [[Krime-tataroj]] venkis la armeon de Pollando-Litovio jam en la unua batalo de la revolto kaj kiu nun en la de ili okupitaj teritorioj senindulge masakris polajn katolikojn kaj judojn. Oni taksas, ke proksimume 250.000 homoj iĝis viktimoj de tiuj masakroj. La revolto daŭris ĝis la jaro 1654, la jaro de la ''Traktato de Perejaslav'', post kiu komenciĝis milito inter Pollando-Litovio kaj Rusio (1654–1667). Kiam la sveda reĝino [[Kristina (Svedio)|Kristina la 1-a]] demisiis la 16-an de junio 1654, Johano la 2-a kiel pranepo de [[Gustavo Vasa|Gustavo la 1-a Vasa]] anoncis postulon pri la sveda reĝa trono. Tiun heredan konflikton la reganta sveda reĝo [[Karolo la 10-a Gustavo (Svedio)|Karolo la 10-a Gustavo]] prenis kiel pretekston ataki Pollandon-Litovion – komenciĝis la [[Nordia milito 1655-1660]], kiu eniris la polan historion sub la nomo "sveda diluvo". Tiun militon Johano la 2-a gvidis kun ŝanĝiĝanta sukceso. Jam komence de la milito li dum 1656 perdis la batalon de Varsovio kontraŭ la armeo de Svedio kaj la alianco regno [[Brandenburgio-Prusio]], kiu formale estis feŭde ligita al la pola-litova reĝo kaj do rompis la feŭdan ĵuron. Krome armeo de la princo [[Georgo Rákóczi la 2-a]] de [[Transilvanio]] helpis al la sveda armeo, per transilvania-kozaka rajdistaro de 40.000 soldatoj prirabanta kaj detruanta grandajn partojn de Pollando. Dum la sekvaj militaj jaroj li ja sukcesis defendi la ekziston de sia regno, sed devis cedi la posedon de la duklando Prusio, antaŭe feŭde pruntita al la duko de Prusio, al tiu duko, por regajni ties subtenon. La [[Traktato de Wehlau]] de 1657 poste montriĝis decida paŝo sur la vojo de la germana reĝlando [[Prusio]] survoje al eŭropa grandpotenco. La sveda-pola milito finiĝis per la [[Traktato de Oliva]]: ĝi devigis la reĝon de Pollando-Litovio je internacia rekono pri la sveda posedo de [[Estonio]] kaj [[Livonio]] (jam dum [[1626]] plene konkeritaj fare de la armeo de la sveda reĝo [[Gustavo la 2-a Adolfo (Svedio)|Gustavo Adolfo]]). En la Rusa-Pola Milito Johano la 2-a havis eĉ malpli da bonŝanco. Ja li sukcesis liberigi la teritorion de la Grandduklando Litovio de rusaj soldataroj, sed en la Traktato de Andrusovo de 1667 estis devigita cedi grandajn partojn de la hodiaŭa okcidenta Rusio kun la urbo [[Smolensko]] kaj ĝis la rivero [[Dnepro]] la orienton de [[Ukrainio]] kun la urbo [[Kievo]] (kiuj jam ekde 1654 estis plene konkeritaj fare de la rusia armeo) al la [[Rusia Imperio]]. La 20-jara regado de Johano la 2-a, kiu plenis je militado, konsideriĝas la komenco de la fino de la armee, politike kaj ekonomie malstabiliĝinta pola-litova nobela respubliko. Pro la detruoj de la ses invadaj armeoj – kozakoj, svedoj, moskvanoj, transilvanoj, otomanoj kaj brandenburgianoj-prusoj – la enloĝantaro de Pollando-Litovio reduktiĝis de 13-14 milionoj dum la jaro 1648 ĝis proksimume 10,5 milionoj dum 1668. [[Dosiero:Jean Louis Théodore Géricault 005.jpg|eta|130px|<center>La puno de la juna Ivan Mazepa]] Malfortigita pro la armeaj kaj diplomatiaj malvenkoj kaj pro interna ribelo de la jaroj 1665 kaj 1666 sub princo ''Jerzy Sebastian Lubomirski'', Johano la 2-a nervite demisiis dum septembro 1668 kaj kvar jarojn poste mortis en ekzilo kiel abato de [[abatejo Saint-Germain-des-Prés]] en la monaĥejo Sankta Marteno en la franca urbo Nevers. == Vidu ankaŭ == * la artikolon pri [[Ivan Mazepa]], kiu kiel sepjarulo kiel [[paĝio]] venis al la kortumo de la reĝo Johano la 2-a Kazimiro; kiam li flirtis kun la edzino de la reĝo, li estis nudigita kaj ŝnure ligita al la dorso de sia propra ĉevalo, kiu estis liberigita kaj ekgalopis – tiun punon li pretervivis kun multaj vundiĝoj. Li estis portita al la ukraina parto de la [[Grandduklando Litovio]] kie li iĝis historia gvidanto de la [[kozakoj]]. <!-- {{Antaŭuloj-Posteuloj |POSTENO=[[Listo de reĝoj de Pollando|Reĝo de Pollando]]<br />[[Listo de regantoj de Litovio|Grandduko de Litovio]] |dosiero=Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodow.svg |TEMPO=[[1648]]–[[1668]] |ANTAŬULO=[[Ladislao la 4-a (Pollando-Litovio)|Ladislao la 4-a]] |POSTEULO=[[Mikaelo Korybut Wiśniowiecki|Mikaelo]] }} --> {{Reĝoj de la dinastio Vasa}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Johano la 2-a Kazimiro|1609}} [[Kategorio:Polaj reĝoj]] [[Kategorio:Regantoj de Litovio]] [[Kategorio:Historio de Pollando]] [[Kategorio:Historio de Belorusio]] [[Kategorio:Historio de Litovio]] [[Kategorio:Kardinaloj]] [[Kategorio:Vasa]] 9i4odnij1q5tfdrovydzow1mft0j2oy 0 259118 9350809 9018907 2026-04-10T17:06:10Z Arbarulo 135469 Hepburno 9350809 wikitext text/x-wiki {{Tiu ĉi artikolo|temas pri la urbo en [[Gubernio Chiba]]. Por legi pri la samnoma urbeto en [[Gubernio Hiogo]] vidu la artikolon "[[Iĉikaŭa (Hjogo)]]". Por aliaj signifoj vidu la paĝon [[Iĉikaŭa]]}} {{Japana urbo |Nomo= Ichikawa |JapanlingvaNomo=市川市 |MapBildo= Map Ichikawa en.png |Regiono= [[Regiono Kanto|Kanto]] |Gubernio = [[gubernio Chiba|Chiba]] |Municipokodo = 12203-3 |Areo= 57,40 |LoĝDato= 1-a de aŭgusto 2008 |Loĝantaro= 472 597 |Denseco=8 230 |Koordinato= {{koordinatoj gms|35|43|19|N|139|55|52|E}} |Arbo= [[Pinio]] (''Pinus thunbergii'') |Floro= [[Rozo]] |Birdo=[[Ugviso]] |Maskoto= |BlazonoBildo=Flag of Ichikawa, Chiba.svg |BlazonoKomento= |Urboestro=[[Ĉiba Micujuki]] |Urboestro= {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |UrbodomoPoŝtkodo= 272-8501 |UrbodomoAdreso=Yahata 1-1-1 |UrbodomoTelefono= +81-47-334-1111 |UrbodomoRetpaĝo= [http://www.city.ichikawa.lg.jp/index.html Urbodoma Retpaĝo] }} '''Ichikawa''' (市川市 [iĉikaŭa-ŝi], [[Kunrej]]: ''Itikawa-si'') estas la [[urboj de Japanio|urbo]], kiu situas en la nord-okcidenta parto de [[Gubernio Chiba]]. Ankaŭ ĝi estas unu el urboj en [[Gubernio Chiba]] plej proksimaj al [[Tokio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Historio == * 1934: Komenco de aŭtonomia urbo, kiu unuiĝis urbetojn Ichikawa (市川町), Yawata (八幡町), Nakayama (中山町) kaj vilaĝo Kokubun (国分村). * 1949 Alligo de vilaĝo Okashiwa (大柏村). * 1955 Alligo de urbeto Gyotoku (行徳町). * 1956 Alligo de urbeto Minami-Gyotoku (南行徳町). == Partneraj urboj == Inter la partneraj urboj de Ichikawa estas * [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|20px]] [[Leshan]] en [[Ĉinio]] * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg |20px]] [[Rosenheim]] en [[Germanio]] * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|20px]] [[Gardena]] en [[Kalifornio]], [[Usono]] * [[Dosiero:Flago-de-Indonezio.svg |20px]] [[Medan]] en [[Indonezio]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Urboj de Gubernio Ĉiba]] tesut8umrcrw3lujzqx953mk1m8hudd 0 260171 9351069 9286588 2026-04-11T10:03:22Z Aidas 3488 /* Partneraj urboj */ 9351069 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | lando = {{Germanio}} | regiono = {{Berlino}} | titolo de regiono = [[Federacia lando (Germanio)|Federacia lando]] kaj [[urbo]] | regiono-ISO = DE-BE | situo sur mapo = Berlino | mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | zomo=10 }} La plej okcidenta distrikto de [[Berlino]], '''Spandau''' {{prononco|ŜPANdaŭ|ˈʃpandaʊ̯}}, ĉefe situas borde de la rivero [[Havel]]. Hodiaŭ ĉirkaŭ 217 000 personoj loĝas ĉi tie kaj la surfaco estas 9 200 ha. == Vidindaĵoj == * Citadelo * Malnova urboparto * Fort Hahneberg * Bruno-H.-Bürgel-Sternwarte, observatorio == Politiko == Rekte elektita deputito en la nacia parlamento [[Bundestag]] nome de la urbodistrikto kaj de la apuda kvartalo [[Charlottenburg]]-Nord [[germania federacia baloto de 2025|ekde februaro 2025]] (ankoraŭ almenaŭ ĝis 2029, tiam estos la venonta baloto) estas la [[SPD|socialdemokrata]] politikisto Helmut Kleebank.<small>^{[https://www.bundestag.de/abgeordnete?wknr=081#scroll=mod440474]}</small> La elektita distriktestro ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}} estas la loka politikisto ''{{#invoke:Wikidata|claim|P6|parameter=link}}''. == Historio == [[Dosiero:Gustav-Haestskau-Spandau-Intra-Moenia.png|eta|maldekstra|300ra|<center>katastromapo de Spandau el la jaro 1728]] Oni ne certe scias, kiam Spandau fondiĝis; la nomo "Spandow" menciiĝis la unuan fojon en dokumento el la jaro [[1197]]. La dokumento montras, ke la setlejo jam pli longe ekzistis. Elfosaĵoj en la regiono Burgwall pruvas, ke 2 km sude de la hodiaŭa malnova urboparto de Spandau ekzistis slava setlejo el la [[8-a jarcento]]. Dum la [[12-a jarcento]] germana setlejo fondiĝis sur insulo, la hodiaŭa malnova urboparto, kie oni ekloĝis pro ripeta inundiĝo de la slava setlejo. Fine la [[slavoj]] ankaŭ transloĝiĝis en la germanan setlejon kaj kunprenis la slavan nomon Spandow. Samtempe la [[citadelo]] konstruiĝis ĉe la norda pinto de la insulo. En la jaro 1877 la urbonomo Spandow ŝanĝiĝis al Spandau. == Nuntempo == Dum la jaro 1920 Spandau fariĝis la 8-a urbodistrikto de [[Berlino]]. Post la [[Dua Mondmilito]] Spandau estis en la urba regiono administrata fare de la brita registaro kaj famiĝis pro la [[Malliberejo de Spandau]]. Kiam la [[berlina muro]] konstruiĝis en la jaro [[1961]], Spandau perdis sian okcidentan parton, nome "Weststaaken". Finfine dum la jaro [[1990]] oni unuigis la du partojn. == Partneraj urboj == [[Dosiero:Partnerstaedte spandau.JPG|eta|400ra|maldekstra|{{centre|plaketoj pri la partneraj urboj de Spandau ĉe la urbodomo}}]] {{-l}} * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] [[Siegen]] kaj [[distrikto Siegen-Wittgenstein]] en [[Nordrejn-Vestfalio]] ekde 1952 * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|20ra]] [[Luton]] en [[Britio]] ekde 1959 * [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20ra|kadra]] [[Asnières-sur-Seine]] en [[Francio]] ekde 1959 * [[Dosiero:Flago-de-Israelo.svg|20ra|kadra]] [[Aŝdod]] ([[hebree]] אשדוד, [[arabe]] <big>إسدود</big>) en [[Israelo]], ekde 1968 * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|20ra]] [[Boca Raton]] en [[Florido]]/[[Usono]] de 1979 ĝis majo 2003 * [[Dosiero:Flago-de-Turkio.svg|20ra]] [[İznik]] en [[Turkio]] ekde 1987 * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] [[Nauen]] en [[Brandenburgio]] ekde 1988 == Trafiko == {{Paĝonomo}} per individua motora trafiko konektiĝas al la [[germana aŭtovojo A10|aŭtovojo]] {{vojo|GER|A|10}}, ringa [[aŭtovojo]] ĉirkaŭ la urbo [[Berlino]] - rapidvoja [[pretervojo]], krome interalie ankaŭ al la [[federacia vojo 5|federacia vojo]] {{vojo|GER|FV|5}}. Per publika transporto ĝi havas multajn ligilojn - interalie ĝi estas la okcidenta finpunkto de la linio 7 de la [[berlina metroo]]. {| class="infobox" cellpadding=3 style="float: right; width: 280ra; background: #e3e3e3; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;" ! [[Dosiero:Coat of arms of borough Spandau.svg|30ra]] ! Spandau <br /><small>urbodistrikto de [[Berlino]]</small> ! [[Dosiero:DEU Berlin COA.svg|30ra]] |- style="background: #ffffff; text-align: center;" ! colspan="3" | [[Dosiero:Berlin spandau.png|270ra|situo de la urbodistrikto ene de Berlino]] |} == Vidu ankaŭ == * [[Carl Schurz]]: spandaŭa revoluciulo, dum 1877-1881 ministro en [[Usono]] * [[Karl Liebknecht]]: spandaŭa deputito de la regna parlamento ''[[Reichstag]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.berlin.de/ba-spandau/index.html Oficiala paĝaro de la urbodistrikta administrejo] {{Urbodistriktoj de Berlino}} [[Kategorio:Urbodistriktoj de Berlino]] oq61pdru61cyohuc7ksng7ugre6r5vn 9351072 9351069 2026-04-11T10:08:11Z Aidas 3488 /* Trafiko */ 9351072 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | lando = {{Germanio}} | regiono = {{Berlino}} | titolo de regiono = [[Federacia lando (Germanio)|Federacia lando]] kaj [[urbo]] | regiono-ISO = DE-BE | situo sur mapo = Berlino | mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | zomo=10 }} La plej okcidenta distrikto de [[Berlino]], '''Spandau''' {{prononco|ŜPANdaŭ|ˈʃpandaʊ̯}}, ĉefe situas borde de la rivero [[Havel]]. Hodiaŭ ĉirkaŭ 217 000 personoj loĝas ĉi tie kaj la surfaco estas 9 200 ha. == Vidindaĵoj == * Citadelo * Malnova urboparto * Fort Hahneberg * Bruno-H.-Bürgel-Sternwarte, observatorio == Politiko == Rekte elektita deputito en la nacia parlamento [[Bundestag]] nome de la urbodistrikto kaj de la apuda kvartalo [[Charlottenburg]]-Nord [[germania federacia baloto de 2025|ekde februaro 2025]] (ankoraŭ almenaŭ ĝis 2029, tiam estos la venonta baloto) estas la [[SPD|socialdemokrata]] politikisto Helmut Kleebank.<small>^{[https://www.bundestag.de/abgeordnete?wknr=081#scroll=mod440474]}</small> La elektita distriktestro ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}} estas la loka politikisto ''{{#invoke:Wikidata|claim|P6|parameter=link}}''. == Historio == [[Dosiero:Gustav-Haestskau-Spandau-Intra-Moenia.png|eta|maldekstra|300ra|<center>katastromapo de Spandau el la jaro 1728]] Oni ne certe scias, kiam Spandau fondiĝis; la nomo "Spandow" menciiĝis la unuan fojon en dokumento el la jaro [[1197]]. La dokumento montras, ke la setlejo jam pli longe ekzistis. Elfosaĵoj en la regiono Burgwall pruvas, ke 2 km sude de la hodiaŭa malnova urboparto de Spandau ekzistis slava setlejo el la [[8-a jarcento]]. Dum la [[12-a jarcento]] germana setlejo fondiĝis sur insulo, la hodiaŭa malnova urboparto, kie oni ekloĝis pro ripeta inundiĝo de la slava setlejo. Fine la [[slavoj]] ankaŭ transloĝiĝis en la germanan setlejon kaj kunprenis la slavan nomon Spandow. Samtempe la [[citadelo]] konstruiĝis ĉe la norda pinto de la insulo. En la jaro 1877 la urbonomo Spandow ŝanĝiĝis al Spandau. == Nuntempo == Dum la jaro 1920 Spandau fariĝis la 8-a urbodistrikto de [[Berlino]]. Post la [[Dua Mondmilito]] Spandau estis en la urba regiono administrata fare de la brita registaro kaj famiĝis pro la [[Malliberejo de Spandau]]. Kiam la [[berlina muro]] konstruiĝis en la jaro [[1961]], Spandau perdis sian okcidentan parton, nome "Weststaaken". Finfine dum la jaro [[1990]] oni unuigis la du partojn. == Partneraj urboj == [[Dosiero:Partnerstaedte spandau.JPG|eta|400ra|maldekstra|{{centre|plaketoj pri la partneraj urboj de Spandau ĉe la urbodomo}}]] {{-l}} * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] [[Siegen]] kaj [[distrikto Siegen-Wittgenstein]] en [[Nordrejn-Vestfalio]] ekde 1952 * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|20ra]] [[Luton]] en [[Britio]] ekde 1959 * [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20ra|kadra]] [[Asnières-sur-Seine]] en [[Francio]] ekde 1959 * [[Dosiero:Flago-de-Israelo.svg|20ra|kadra]] [[Aŝdod]] ([[hebree]] אשדוד, [[arabe]] <big>إسدود</big>) en [[Israelo]], ekde 1968 * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|20ra]] [[Boca Raton]] en [[Florido]]/[[Usono]] de 1979 ĝis majo 2003 * [[Dosiero:Flago-de-Turkio.svg|20ra]] [[İznik]] en [[Turkio]] ekde 1987 * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] [[Nauen]] en [[Brandenburgio]] ekde 1988 == Trafiko == {{Paĝonomo}} per individua motora trafiko konektiĝas al la [[germana aŭtovojo A10|aŭtovojo]] {{vojo|GER|A|10}}, ringa [[aŭtovojo]] ĉirkaŭ la urbo [[Berlino]] - rapidvoja [[pretervojo]], krome interalie ankaŭ al la [[federacia vojo 5|federacia vojo]] {{vojo|GER|FV|5}}. Per publika transporto ĝi havas multajn ligilojn - interalie ĝi estas la okcidenta finpunkto de la linio 7 de la [[berlina metroo]], estas parto de la linioj S3 kaj S9 de la [[S-Bahn de Berlino]], ankaŭ estas parto de la loka fervoja reto kaj de multaj busaj linioj. {| class="infobox" cellpadding=3 style="float: right; width: 280ra; background: #e3e3e3; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;" ! [[Dosiero:Coat of arms of borough Spandau.svg|30ra]] ! Spandau <br /><small>urbodistrikto de [[Berlino]]</small> ! [[Dosiero:DEU Berlin COA.svg|30ra]] |- style="background: #ffffff; text-align: center;" ! colspan="3" | [[Dosiero:Berlin spandau.png|270ra|situo de la urbodistrikto ene de Berlino]] |} == Vidu ankaŭ == * [[Carl Schurz]]: spandaŭa revoluciulo, dum 1877-1881 ministro en [[Usono]] * [[Karl Liebknecht]]: spandaŭa deputito de la regna parlamento ''[[Reichstag]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.berlin.de/ba-spandau/index.html Oficiala paĝaro de la urbodistrikta administrejo] {{Urbodistriktoj de Berlino}} [[Kategorio:Urbodistriktoj de Berlino]] lf2aseu3huzl90lh2rydktb7ypa9kzm 9351075 9351072 2026-04-11T10:16:08Z Aidas 3488 /* Trafiko */ 9351075 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | lando = {{Germanio}} | regiono = {{Berlino}} | titolo de regiono = [[Federacia lando (Germanio)|Federacia lando]] kaj [[urbo]] | regiono-ISO = DE-BE | situo sur mapo = Berlino | mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | zomo=10 }} La plej okcidenta distrikto de [[Berlino]], '''Spandau''' {{prononco|ŜPANdaŭ|ˈʃpandaʊ̯}}, ĉefe situas borde de la rivero [[Havel]]. Hodiaŭ ĉirkaŭ 217 000 personoj loĝas ĉi tie kaj la surfaco estas 9 200 ha. == Vidindaĵoj == * Citadelo * Malnova urboparto * Fort Hahneberg * Bruno-H.-Bürgel-Sternwarte, observatorio == Politiko == Rekte elektita deputito en la nacia parlamento [[Bundestag]] nome de la urbodistrikto kaj de la apuda kvartalo [[Charlottenburg]]-Nord [[germania federacia baloto de 2025|ekde februaro 2025]] (ankoraŭ almenaŭ ĝis 2029, tiam estos la venonta baloto) estas la [[SPD|socialdemokrata]] politikisto Helmut Kleebank.<small>^{[https://www.bundestag.de/abgeordnete?wknr=081#scroll=mod440474]}</small> La elektita distriktestro ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}} estas la loka politikisto ''{{#invoke:Wikidata|claim|P6|parameter=link}}''. == Historio == [[Dosiero:Gustav-Haestskau-Spandau-Intra-Moenia.png|eta|maldekstra|300ra|<center>katastromapo de Spandau el la jaro 1728]] Oni ne certe scias, kiam Spandau fondiĝis; la nomo "Spandow" menciiĝis la unuan fojon en dokumento el la jaro [[1197]]. La dokumento montras, ke la setlejo jam pli longe ekzistis. Elfosaĵoj en la regiono Burgwall pruvas, ke 2 km sude de la hodiaŭa malnova urboparto de Spandau ekzistis slava setlejo el la [[8-a jarcento]]. Dum la [[12-a jarcento]] germana setlejo fondiĝis sur insulo, la hodiaŭa malnova urboparto, kie oni ekloĝis pro ripeta inundiĝo de la slava setlejo. Fine la [[slavoj]] ankaŭ transloĝiĝis en la germanan setlejon kaj kunprenis la slavan nomon Spandow. Samtempe la [[citadelo]] konstruiĝis ĉe la norda pinto de la insulo. En la jaro 1877 la urbonomo Spandow ŝanĝiĝis al Spandau. == Nuntempo == Dum la jaro 1920 Spandau fariĝis la 8-a urbodistrikto de [[Berlino]]. Post la [[Dua Mondmilito]] Spandau estis en la urba regiono administrata fare de la brita registaro kaj famiĝis pro la [[Malliberejo de Spandau]]. Kiam la [[berlina muro]] konstruiĝis en la jaro [[1961]], Spandau perdis sian okcidentan parton, nome "Weststaaken". Finfine dum la jaro [[1990]] oni unuigis la du partojn. == Partneraj urboj == [[Dosiero:Partnerstaedte spandau.JPG|eta|400ra|maldekstra|{{centre|plaketoj pri la partneraj urboj de Spandau ĉe la urbodomo}}]] {{-l}} * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] [[Siegen]] kaj [[distrikto Siegen-Wittgenstein]] en [[Nordrejn-Vestfalio]] ekde 1952 * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|20ra]] [[Luton]] en [[Britio]] ekde 1959 * [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20ra|kadra]] [[Asnières-sur-Seine]] en [[Francio]] ekde 1959 * [[Dosiero:Flago-de-Israelo.svg|20ra|kadra]] [[Aŝdod]] ([[hebree]] אשדוד, [[arabe]] <big>إسدود</big>) en [[Israelo]], ekde 1968 * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|20ra]] [[Boca Raton]] en [[Florido]]/[[Usono]] de 1979 ĝis majo 2003 * [[Dosiero:Flago-de-Turkio.svg|20ra]] [[İznik]] en [[Turkio]] ekde 1987 * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] [[Nauen]] en [[Brandenburgio]] ekde 1988 == Trafiko == {{Paĝonomo}} per individua motora trafiko konektiĝas al la [[germana aŭtovojo A10|aŭtovojo]] {{vojo|GER|A|10}}, ringa [[aŭtovojo]] ĉirkaŭ la urbo [[Berlino]] - rapidvoja [[pretervojo]], krome interalie ankaŭ al la [[federacia vojo 5|federaciaj]] [[federacia vojo 5|vojoj]] {{vojo|GER|FV|2}} kaj {{vojo|GER|FV|5}} (la [[federacia vojo 1]] ĝojas minimume pli sude). Per publika transporto ĝi havas multajn ligilojn - interalie ĝi estas la okcidenta finpunkto de la linio 7 de la [[berlina metroo]], estas parto de la linioj S3 kaj S9 de la [[S-Bahn de Berlino]], ankaŭ estas parto de la loka fervoja reto kaj de multaj busaj linioj. {| class="infobox" cellpadding=3 style="float: right; width: 280ra; background: #e3e3e3; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;" ! [[Dosiero:Coat of arms of borough Spandau.svg|30ra]] ! Spandau <br /><small>urbodistrikto de [[Berlino]]</small> ! [[Dosiero:DEU Berlin COA.svg|30ra]] |- style="background: #ffffff; text-align: center;" ! colspan="3" | [[Dosiero:Berlin spandau.png|270ra|situo de la urbodistrikto ene de Berlino]] |} == Vidu ankaŭ == * [[Carl Schurz]]: spandaŭa revoluciulo, dum 1877-1881 ministro en [[Usono]] * [[Karl Liebknecht]]: spandaŭa deputito de la regna parlamento ''[[Reichstag]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.berlin.de/ba-spandau/index.html Oficiala paĝaro de la urbodistrikta administrejo] {{Urbodistriktoj de Berlino}} [[Kategorio:Urbodistriktoj de Berlino]] 6fah673iqpv3n3ptmdbiryyw0sufw50 9351076 9351075 2026-04-11T10:17:12Z Aidas 3488 /* Trafiko */ 9351076 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | lando = {{Germanio}} | regiono = {{Berlino}} | titolo de regiono = [[Federacia lando (Germanio)|Federacia lando]] kaj [[urbo]] | regiono-ISO = DE-BE | situo sur mapo = Berlino | mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | zomo=10 }} La plej okcidenta distrikto de [[Berlino]], '''Spandau''' {{prononco|ŜPANdaŭ|ˈʃpandaʊ̯}}, ĉefe situas borde de la rivero [[Havel]]. Hodiaŭ ĉirkaŭ 217 000 personoj loĝas ĉi tie kaj la surfaco estas 9 200 ha. == Vidindaĵoj == * Citadelo * Malnova urboparto * Fort Hahneberg * Bruno-H.-Bürgel-Sternwarte, observatorio == Politiko == Rekte elektita deputito en la nacia parlamento [[Bundestag]] nome de la urbodistrikto kaj de la apuda kvartalo [[Charlottenburg]]-Nord [[germania federacia baloto de 2025|ekde februaro 2025]] (ankoraŭ almenaŭ ĝis 2029, tiam estos la venonta baloto) estas la [[SPD|socialdemokrata]] politikisto Helmut Kleebank.<small>^{[https://www.bundestag.de/abgeordnete?wknr=081#scroll=mod440474]}</small> La elektita distriktestro ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}} estas la loka politikisto ''{{#invoke:Wikidata|claim|P6|parameter=link}}''. == Historio == [[Dosiero:Gustav-Haestskau-Spandau-Intra-Moenia.png|eta|maldekstra|300ra|<center>katastromapo de Spandau el la jaro 1728]] Oni ne certe scias, kiam Spandau fondiĝis; la nomo "Spandow" menciiĝis la unuan fojon en dokumento el la jaro [[1197]]. La dokumento montras, ke la setlejo jam pli longe ekzistis. Elfosaĵoj en la regiono Burgwall pruvas, ke 2 km sude de la hodiaŭa malnova urboparto de Spandau ekzistis slava setlejo el la [[8-a jarcento]]. Dum la [[12-a jarcento]] germana setlejo fondiĝis sur insulo, la hodiaŭa malnova urboparto, kie oni ekloĝis pro ripeta inundiĝo de la slava setlejo. Fine la [[slavoj]] ankaŭ transloĝiĝis en la germanan setlejon kaj kunprenis la slavan nomon Spandow. Samtempe la [[citadelo]] konstruiĝis ĉe la norda pinto de la insulo. En la jaro 1877 la urbonomo Spandow ŝanĝiĝis al Spandau. == Nuntempo == Dum la jaro 1920 Spandau fariĝis la 8-a urbodistrikto de [[Berlino]]. Post la [[Dua Mondmilito]] Spandau estis en la urba regiono administrata fare de la brita registaro kaj famiĝis pro la [[Malliberejo de Spandau]]. Kiam la [[berlina muro]] konstruiĝis en la jaro [[1961]], Spandau perdis sian okcidentan parton, nome "Weststaaken". Finfine dum la jaro [[1990]] oni unuigis la du partojn. == Partneraj urboj == [[Dosiero:Partnerstaedte spandau.JPG|eta|400ra|maldekstra|{{centre|plaketoj pri la partneraj urboj de Spandau ĉe la urbodomo}}]] {{-l}} * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] [[Siegen]] kaj [[distrikto Siegen-Wittgenstein]] en [[Nordrejn-Vestfalio]] ekde 1952 * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|20ra]] [[Luton]] en [[Britio]] ekde 1959 * [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20ra|kadra]] [[Asnières-sur-Seine]] en [[Francio]] ekde 1959 * [[Dosiero:Flago-de-Israelo.svg|20ra|kadra]] [[Aŝdod]] ([[hebree]] אשדוד, [[arabe]] <big>إسدود</big>) en [[Israelo]], ekde 1968 * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|20ra]] [[Boca Raton]] en [[Florido]]/[[Usono]] de 1979 ĝis majo 2003 * [[Dosiero:Flago-de-Turkio.svg|20ra]] [[İznik]] en [[Turkio]] ekde 1987 * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] [[Nauen]] en [[Brandenburgio]] ekde 1988 == Trafiko == {{Paĝonomo}} per individua motora trafiko konektiĝas al la [[germana aŭtovojo A10|aŭtovojo]] {{vojo|GER|A|10}}, ringa [[aŭtovojo]] ĉirkaŭ la urbo [[Berlino]] - rapidvoja [[pretervojo]], krome interalie ankaŭ al la [[federacia vojo 5|federaciaj]] [[federacia vojo 5|vojoj]] {{vojo|GER|FV|2}} kaj {{vojo|GER|FV|5}} (la [[federacia vojo 1]] vojas minimume pli sude). Per publika transporto ĝi havas multajn ligilojn - interalie ĝi estas la okcidenta finpunkto de la linio 7 de la [[berlina metroo]], estas parto de la linioj S3 kaj S9 de la [[S-Bahn de Berlino]], ankaŭ estas parto de la loka fervoja reto kaj de multaj busaj linioj. {| class="infobox" cellpadding=3 style="float: right; width: 280ra; background: #e3e3e3; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;" ! [[Dosiero:Coat of arms of borough Spandau.svg|30ra]] ! Spandau <br /><small>urbodistrikto de [[Berlino]]</small> ! [[Dosiero:DEU Berlin COA.svg|30ra]] |- style="background: #ffffff; text-align: center;" ! colspan="3" | [[Dosiero:Berlin spandau.png|270ra|situo de la urbodistrikto ene de Berlino]] |} == Vidu ankaŭ == * [[Carl Schurz]]: spandaŭa revoluciulo, dum 1877-1881 ministro en [[Usono]] * [[Karl Liebknecht]]: spandaŭa deputito de la regna parlamento ''[[Reichstag]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.berlin.de/ba-spandau/index.html Oficiala paĝaro de la urbodistrikta administrejo] {{Urbodistriktoj de Berlino}} [[Kategorio:Urbodistriktoj de Berlino]] najiwfyh2nk6rnet8o9i9jwkco1g7x8 0 280006 9350755 8937529 2026-04-10T15:07:54Z Sj1mor 12103 9350755 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Alexander von Zemlinsky''' (n. [[14-an de oktobro]] [[1871]] en [[Vieno]]; m. [[16-an de marto]] [[1942]] en [[Larchmont]], [[Nov-Jorkio]]) estis [[Aŭstrio|aŭstra]] [[komponisto]] kaj [[dirigento]]. == Vivo == === Deveno === La avo de Zemlinsky, Anton Semlinsky, devenis de katolika familio de la tiama hungara [[Zilina|Zsolna]] (nuntempe norda Slovakio) kaj translokiĝis en la unua duono de la 19-a jarcento en la 2-an Vienan urbodistrikton [[Leopoldstadt]]. Lia filo Adolf naskiĝis la 23-an de aprilo 1845 en Vieno. Helpe al siaj ambicioj kiel verkisto, Adolf Semlinsky ŝanĝis la slavan skribmanieron de sia nomo en la hungaran kaj almetis neniam konfirmitan nobelpredikaton. Kiel ''Adolf von Zemlinszky'' li laboris poste kiel skribisto ĉe asekuro kaj geedziĝis en 1871 kun ''Clara Semo'', post kiam li en 1870 malaliĝis la katolikan eklezion kaj eniris la turkisraelan komunumon. Clara Semo devenis de juda-islama familio. Per la geedzeco Adolf fariĝis fiksa ero de la [[Sefardoj|sefarda]] komunumo de Vieno. Alexander von Zemlinszky naskiĝis la 14-an de oktobro 1871 en la loĝejo de siaj gepatroj (''Odeongasse 3'') en Leopoldstadt. Kiam Clara duafoje gravediĝis, la familio transloĝiĝis en la Springergasse 6, kaj la 26-an de marto 1874 naskiĝis Bianca, kiu tamen post nur kvin semajnoj. La 7-an de septembro 1877 naskiĝis la tria infano, ''Mathilde''. En 1882 la familio transloĝiĝis en la ''Pillersdorfgasse 3''. === Unuaj muzikaj spertoj === En la aĝo de kvar jaroj juna Alexander unuafoje kontaktiĝis kun muziko. Lia patro akceptintis kiel subluanto amikon de la familio, kiu kunportis sian [[piano]]n. Tiu ĉi instruigis al sia filo pianon kaj permesis ankaŭ al Alexander partopreni la instruon. Ĉar li konsiderinde pli rapide progresis, Alexander baldaŭ ricevis propran instruiston kaj estis intense prosperigata. En 1881, dek jarojn aĝa, li eniĝis la novfonditan temploĥoron de la sefarda komunumo. Kiam li tri jarojn poste eniris la voĉoŝanĝiĝon, li unuafoje sukcesis gajni poŝmonon kiel muzika akompanisto de la ĥorproboj kaj per sia orgenludado en la sinagogo. Muzike tamen la sakrala, sefarda muziko lin nur malmulte influis. Alkreskinte kiel infano kun la muziko de [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], baldaŭ li ankaŭ malkovris [[Johannes Brahms|Brahms]] kaj [[Richard Wagner|Wagner]]. Nur unu [[moteto]] komponita de li sub la titolo ''Hochzeitsgesang'' por la geedziĝo de la filino de la kantoro en 1896 estas dokumentita. === Lerneja edukado === En la aĝo de ses jaroj liaj gepatroj aligis Alexander en la sefarda lernejo ''Midrasch Eliahu'' en la ''Novaragasse''. Krom kalkulado, skribado kaj legado Alexander lernis tie pri la [[torao]] kaj [[preĝo|''tefiloto'']] (biblio kaj preĝoj) samkiel pri sefarda ritaro (''minhago''). Du jarojn poste li ŝanĝiĝis al ĝenerala popollernejo, en kiu li ofte estis klasa plejbonulo. Mallonge antaŭ sia dek tria naskiĝtago Adolf von Zemlinszky aligis sian filon je la [[konservatorio]] de la Societo de Muzikŝatantoj (''Gesellschaft der Musikfreunde'') en Vieno, kie tiu sukcesis je la enirekzameno kaj aŭtune 1884 eniris la pianoklason de ''Wilhelm Rauch''. Tie lia instruplano je la preparlernejo enhavis pianludadon kaj teorion; de la ĥorkantado li estis liberitita pro kvar jarojn daŭra [[voĉoŝanĝiĝo]]. === Plua studo kaj unuaj sukcesoj === Post tri jaroj la progresoj de Zemlinsky estis ekzamenataj, kaj li ricevis [[Anton Grigorjeviĉ Rubinŝtejn|Rubinstein]]-stipendio de 1.000 guldenoj ĉiujare. Per ĉi tiu mono same kiel per privatinstruo kaj partopreno je konkursoj li komence financis sian vivon. Post la ekzameno trapasinta en 1887 li ŝanĝiĝis en la t.n. instrulernejon kaj absolvis la pianoklason de ''Anton Door''. Krome li lernis dum du jaro teorion je ''Franz Krenn'' kaj ''Robert Fuchs'', el kiuj ĉilasta tre preferis klasikan muzikon kaj rifuzis la [[novgermana skolo|novgermanan skolon]] ĉirkaŭ [[Franz Liszt|Liszt]] kaj Wagner. Tion tamen kompensis la multfaceta muzika vivo de Vieno. El la periodo de Zemlinsky en la klaso de Door konserviĝis foliujo entenanta mallongajn pecojn, skizojn kaj fragmentojn de pianomuziko, lidojn kaj ĉambromuzikon samkiel malkompletajn kadencojn por la pioanokonĉerto G-maĵora de Beethoven kaj mallongan skizon por propra pianokonĉerto. Je la fino de sia studo Zemlinsky unuafoje havis kelkajn eblecojn por sinprezentadoj kiel soloisto. En 1889 li ludis je la konservatoria koncerto la soloon en pianokonĉerto de Robert Fuchs, jaron poste dum la ĉiujara pianokonkurso de la konservatorio li gajnis per la Händel-variacioj de Brahms la ormedalon samkiel fortepianon de la firmao ''Bösendorfer''. Malgraŭ ĉi tiuj sukcesoj Zemlinsky ne strebis al soloista kariero aŭ komponis proprajn konĉertojn, male li estis ŝatata pianisto kaj akompanisto de la bonhavaj vienanoj. Post sia pianistodiplomo en 1890 Zemlinsky restis du pluajn jarojn kiel kompozicistudento ĉe la konservatorio, kie li sekvis instruon de ''Johann Nepomuk Fuchs''. En 1891 li komponis per la ''Ländlichen Tänzen'' op. 1. sian unuan verkon, aperinta ĉe la muzikeldonisto ''Breitkopf & Härtel'' en [[Lepsiko]]. Zemlinsky tamen estis malkontentega pri la publikado, ĉar li verŝajne timis esti rigardata kiel komponisto de simplaj verkoj. Tial daŭris kvin jarojn, ĝis kiam li sin turnis denove al eldonejo. Lia ekzamenkomponaĵo, simfonio en d-minoro [no 2], estis prezentita en 1892 en la konservatorio. La kritiko juĝis la verkon entute pozitive. === Unuaj sukcesoj === En 1892 militoficejo rekrutige rigardis unuan fojon Zemlinsky, sed pro sia malgrando (159 cm) kaj staturo ĝi klasifikis lin en 1894 finfine kiel netaŭga. Samtempuloj priskribis lin kiel ege malaloga, kion karikaturistoj poste eluzis por mokadoj. Tamen li havis multajn amaferojn. Dum sia studotempo Zemlinsky ankaŭ ekhavis multajn amikojn, inter ili dirigento ''Artur Bodanzky'', muziksciencisto ''Hugo Botstiber'', violonĉelisto ''Friedrich Buxxbaum'' kaj muzikkritikisto ''Richard Heuberger''. Ankaŭ la aliĝo 1893/94 en la Vienan Tonartisto-Asocion, en 1884 fondita de Anton Door, malfermis al Zemlinsky multajn pordojn. En 1895 Zemlinsky iniciatis la „Muzikan Asocion ''Polyhymnia''“, kiu kunordigis plurajn amatorgrupojn de Leopoldstadt, sed nur ekzistis ĝis marto 1896. Tie Zemlinsky konatiĝis supozeble ankaŭ kun [[Arnold Schönberg]], kiun li instruis kaj enkondukis en la Vienajn muzikistorondojn. El tio evoluis dumviva amikeco. Per sia opero ''Sarema'', ekestinte inter 1893 kaj 1895, Zemlinsky gajnis en 1896 la Luitpold-premion. ''Sarema'' sekve estis premierita dum la sezono 1897/98 ĉe Munkena Kortega Opero kaj fervore akceptita. Tamen la opero estis prezentita nur 1899 en Lepsiko kaj poste malaperis por preskaŭ jarcento en la arĥivo de la Bavara Ŝtatbiblioteko. Pluaj gravaj komponaĵoj estis i.a. ''Kvar baladoj'' por piano (1893/94), ''Suito por orkestro'' kaj simfonio B_b-maĵora (no 3) komponita en 1897, per kiu li gajnis la Beethoven-Premion de la Tonartisto-Asocio. Jam en 1896 Zemlinsky verkis sian ''Frühlingsbegräbnis'' memore al Brahms, 1897 ĝis 1899 la operon ''Es war einmal …'', kiun unuan fojon prezentis [[Gustav Mahler]]. La premiero la 22-an de januaro 1900 ĉe Viena Kortega Opero estis plensukcesa. Sekve de la [[kontraŭjudismo|kontraŭjudisma]] politiko de la Viena urbestro ''Karl Lueger'' kaj de la afero [[Alfred Dreyfus|Dreyfus]] la etoso plimalboniĝis kontraŭ la judoj en Vieno. Zemlinsky, ne interesita pri politiko nek religio, en tiu ĉi situacio malaliĝis disde la Israela Kulto-Komunumo je Vieno en 1899. Lia fratino Mathilde faris tiun ĉi paŝon en 1901 kaj samjare geedziĝis kun la amiko de sia frato, Arnold Schönberg. Ĉirkaŭ la komenciĝo de la nova jarcento Zemlinsky fariĝis [[framasonismo|framasono]]. Ĉ. 1906 li konvertis al protestantismo. Li ankaŭ ŝanĝis la skribmanieron de sia nomo, forlasante la ŝajnhungaran z kaj uzante sian neleĝan nobelpredikaton „von“ nur dum sinprezentadoj kiel dirigento. Li ankaŭ ŝanĝis sian oficialan naskiĝdaton ekde 14-a de oktobro 1871 al 4-a de oktobro 1872. Plejmalfrue je 1900 la stilo de Zemlinsky trovis sian individuecon. Li strebis, „antaŭpeli sian muzikon ĝis la plej foraj limoj de tonala harmoniaro. Tonalo ne plu estas absoluta valoro kaj estas anstataŭigata iom post iom per tembro, formala kunteniĝo, liberigita de ĉia sistemo de tonalaj interrilatoj, pli kaj pli bezonas mallongan motivĉelon.“ Zemlinsky je tio preferis la tonalon d-minoro. === Komenco de la kariero kiel dirigento kaj muzikdirektoro === En la jaro [[1900]] la patro de Zemlinsky, Adolf, mortis. Memore al li la filo muzikigis la 83-an psalmon por 4 soloistoj, ĥoro kaj granda orkestro. La komponaĵo travivis sian unuan prezentadon tamen nur en 1987. Ĉar la patro de Zemlinsky ne antaŭzorgintis la vivtenon de sia familio, la filo nun devis transpreni ĉi tiun taskon. Ĉar por tio liaj modestaj enspezoj per instruado, akompanado kaj la produktado de aranĝaĵoj ne sufiĉis, li alprenis la oferton, fariĝi ĉefdirigento de la viena Carl-teatro. Por Zemlinsky la engaĝo estis ĝena tasko, kiu detenis lin de la komponado, sed per kiu li gajnis regulajn enspezojn. Post kiam lia kandidatiĝo en [[Breslau]] en 1901 estis rifuzita, Zemlinsky plilongigis sian kontrakton ĉe Carl-teatro kaj komencis samjare kun la muzikigo de la baleto ''Der Triumph der Zeit'' de [[Hugo von Hofmannsthal]]. Sed ĉar al Mahler la rezulto malplaĉis, nur malmultaj partoj de la komponaĵo estis cirkuligitaj. Zemlinsky ekzemple prezentis tri pecojn el la 2-a kaj 3-a aktoj kiel ''Tri baletpecoj''. Ankaŭ la 2-a akto, en 1904 reviziita de Zemlinsky kiel ''Ein Tanzpoem'', nur en la 1990-aj jaroj sursceniĝis. Ekde 1902 ĝis 1903 Zemlinsky laboris pri la fantazio por orkestro ''Die Seejungfrau'' laŭ fabelo de [[Hans Christian Andersen]]. En 1903 finfine la komponisto povis rezigni sian postenon kiel dirigento ĉe Carl-teatro kaj ŝanĝiĝis septembre al Teatro ĉe Vieno. Septembre 1904 la nova operdirektoro de la Popolteatro en Vieno, ''Rainer Simons'', dungis Zemlinsky kiel muzikdirektoro. Jam baldaŭ Zemlinsky povis plialtigi la nivelon de la malsperta ensemblo. Dum sia periodo ĉe la Popolopero Zemlinsky laboris pri la operoj ''Der Traumgörge'', enhavantaj kelkajn aludojn pri [[Alma Mahler]], kaj ''Kleider machen Leute''. Serĉe al materiaj pliboniĝoj Zemlinsky finfine ekintertraktis kun la Kortega Opero Dresdeno. Kiam Mahler tamen ofertis al li fiksan engaĝon ĉe Kortega Opero Vieno, Zemlinsky en 1907 ŝanĝiĝis tien. Post kiam ''Felix Weingartner'' anstataŭis Mahler (ekde januaro 1908), la premiero de ''Traumgörge'' tamen estis renoncita. Ĉar Weingartner ankaŭ ne volis konfidenci al Zemlinsky pluajn repertuarprezentadojn, la kontrakto de Zemlinsky finiĝis jam februare 1908, kaj Zemlinsky revenis al la Popolopero, tamen ne plu kiel muzikdirektoro, sed kiel unua kapelestro. Zemlinsky poste kandidatiĝis por la posteno de unua kapelestro en [[Mannheim]], sed aktivus tie finfine en 1910 nur dumtempe. La 29-an de aprilo 1910 Zemlinsky adiaŭis finfine de la Viena Popolopero per la prezentado de ''Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg''. Post mallonga engaĝiĝo ĉe la operetofestivaloj de la munkena artistoteatro de [[Max Reinhardt]] somere 1911 Zemlinsky jam samjare sekvis vokon al la Nova Germana Teatro (nuntempe: ''Státní opera Praha'') en Prago, kiu dungis lin ekde septembro kiel muzikdirektoro. === Zemlinsky kiel muzikdirektoro en Prago === La Novan Germanan Teatron financis preskaŭ nure privataj donacoj de la germanlingva loĝantarparto. Ĉeĥaj operspektantoj tie ĉi preskaŭ neniam troveblis. Jam la unuaj prezentadoj far Zemlinsky de ''Fidelio'', ''Tannhäuser'' kaj ''Der Freischütz'' estis plensukcesaj. Zemlinsky mem ricevis bonajn kritikojn, precipe pro sia maniero retropaŝi malantaŭ la verkojn. Sekvatempe li pliampleksigis la repertuaron pli kaj pli, sed li havis nur malmultajn okazojn por komponi mem. Kompense oni prezentis lian operon ''Es war einmal …'' en la sezono 1912/13 kiel unua novaĵo, la premieron de sia opero ''Der Traumgörge'' tamen oni devis renonci en 1914/15 pro la militeksplodo. Malgraŭ la sukceso ĉe la kritikistoj Zemlinsky kaj la operdirektoro de la Nova Germana Teatro, ''Heinrich Teweles'', ne estis kontentaj pri la kvalito de la prezentado kaj maldungis en 1912 multajn artistojn kaj teknikistojn. Pro forta profesia streĉo Zemlinsky preskaŭ ne atingis komponi ekde somere 1910. Nur en 1913 li denove disponis pri tempo kaj ekkomponis sian 2-an arĉkvarteton, kiun li dediĉis al Schönberg, sed povis kompletigi ĝin nur en 1915. Aldoniĝis teatromuziko pri ''Cymbeline'' de [[William Shakespeare]]. Post tio li tuj sindediĉis al la laboroj pri la unuakta opero ''Eine florentinische Tragödie'' laŭ [[dramo]] de [[Oscar Wilde]] en la germana traduko de ''Max Meyerfeld'', de kiu li pretigis la skizopartituron ene de nur naŭ semajnoj. La militeksplodo tamen kaŭzis por la Nova Germana Teatro grandajn problemojn. Multaj ensemblanoj devis militservi, pluaj estis maldungitaj pro la malbona buĝeta situacio. Zemlinsky mem provis dum la militotempo akiri la postenon de muzikdirektoro en Mannheim kaj [[Frankfurto ĉe Majno]], tamen malsukcesis, ankaŭ pro siaj salajropostuloj. Post la fino de la [[unua mondmilito]] Zemlinsky provis reveni al Vieno, sed ne trovis taŭgan postenon. Do li restis ĉe Nova Germana Teatro, kiun ja la ĉeĥoslovaka ŝtato konfiskintis, sed nun ankaŭ ricevis ŝtatajn subvenciojn. En 1920 la germana minoritato fondis la Germanan Akademion por Muziko kaj Prezenta Arto kaj nomumis rektoro Zemlinsky, kiu ankaŭ instruis kompozicion kaj direktadon. En la postmilitaj jaroj ekde 1919 ĝis 1921 Zemlinsky komponis en Prago duan unuaktan operon pri teksto de Oscar Wilde (''Der Geburtstag der Infantin''). ''Der Zwerg'' travivis sian unuan prezentadon en 1922 en [[Kolonjo]] sub direktado de ''Otto Klemperer'', tamen ĝi ne plu konformis la modo kaj kaj havis nur modestan sukceson. En 1922/23 Zemlinsky komponis la ''Lirikan simfonion en sep kantoj por soprano, baritono kaj orkestro''. Inspirado por ĉi tiu komponaĵo estis poemoj de [[Rabindranath Tagore]], kiu en 1913 ricevintis la literaturan nobelpremion. Tagore entreprenis en 1921 turneon tra Eŭropo, kiu kondukis lin ankaŭ al Prago. La morto de sia fratino en 1923 igis Zemlinsky en 1924 komponi sian 3-an arĉkvarteton. Post ties premiero oktobre de la sama jaro en Prago la Internacia Societo por Nova Muziko enprenis la arĉkvarteton ankaŭ en sian programon por la festivalo de 1928 en [[Siena]]. Ĉi tiu prezentado prosperigis finfine ankaŭ la internacian agnoskon de Zemlinsky. Meze de la [[1920-aj jaroj]] Zemlinsky akiris ankaŭ ekster sia kampo de agado, Prago, famon kiel elstara dirigento. Krom sporadaj koncertoj en Vieno li sekvis en 1924 inviton por du koncertoj en ''Romo'', kaj en 1926 li direktis la ''Orquestra Pau Casals'' en [[Barcelono]]. En Prago la famo de la Nova Germana Teatro malpliiĝis. Pro timoj pri malpliiĝanta buĝeto la nova operdirektoro ''Leopold Kramer'' preferis operetojn kaj malmultkostajn revuojn. La kreska kritiko je la Nova Germana Teatro sekvigis decembre 1926 finfine al demisio de Kramer kaj Zemlinsky. Post la komponado de sia arĉkvarteto de 1924 pro manka inspiro sekvis malriĉaj jaroj. La laborojn por la opero ''Der heilige Vitalis'', komencitaj en 1926, Zemlinsky rezignis en 1927. La en 1927 komencita komponado de arĉkvarteto ankaŭ restis nefinita. Nur en 1994 la konservitaj ''Zwei Sätze für Streichquartett'' estis publikigitaj kaj prezentitaj. === Ŝanĝiĝo al Berlino === Meze de 1927 Zemlinsky ŝanĝiĝis al la Berlina Kroll-opero. La Kroll-opero tiutempe estis orientita kiel centro por eksperimentema muzikteatro, povis tamen pro financaj kialoj nur limigite prezenti modernan muzikon. Zemlinsky estis dungita nur kiel unua kapelestro kaj devis labori sub sia pli juna kolego Otto Klemperer. Lia laboro trafis en Berlino sur respekto kaj agnosko. Adoron kiel en Prago Zemlinsky ne travivis. Kiel unua kapelestro de ŝtate subvenciita teatro Zemlinsky tamen gajnis multe pli ol dum sia tempo kiel muzikdirektoro en Prago. Krome lia laboro ĉe Kroll-opero havigis al li multe pli da tempo. Ĉiusezone li havis nur tri premierojn kaj neniujn pluajn repertuarajn devojn. Pro tio li havis tempon por multaj gastprezentadoj kiel dirigento, kiuj kondukis lin al Barcelono, Brünn, Parizo, Romo, Varsovio, Leningrado kaj aliaj urboj. Ofte Zemlinsky ankaŭ kunlaboris kun la [[ĉeĥa filharmonio]]. Post la morto de sia edzino Ida 1929 Zemlinsky komponis la ''Simfoniajn kantojn'' op. 20 kaj geedziĝis en 1930 ku sia amantino ''Louise Sachsel''. Kiel geedza donaco Zemlinsky komponis en 1930–32 novan operon, ''Der Kreidekreis'' laŭ peco de [[Klabund]]. Sekve de la [[granda depresio]] Kroll-opero devis fermi siajn pordojn en 1931. Zemlinsky uzis la okazon por komponi novan operon kaj realigis gastprezentadojn en [[Sankt-Peterburgo|Leningrado]] kaj Prago. Reveninte al Berlino, Zemlinsky komencis la probojn por la opero ''Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny'' de [[Kurt Weill]]. La produktaĵo, rifuzita de dekstrulaj rondoj kaj alte pridisputata, fariĝis komerca sukceso. La sekvaj politikaj ŝanĝoj kaj la potencakiro de la nazioj venenis la klimaton por judaj artistoj. Jam printempe 1933 Zemlinksy forlasis Berlinon kaj translokiĝis al Vieno. === Reveno al Vieno === Post kiam Zemlinsky revenis al Vieno, li transprenis postenon kiel muzikdirektoro de la Viena Koncertorkestro. Lia plej urĝa tasko tamen la kontrolado de la proboj por la unua prezentado de sia opero ''Der Kreidekreis'' en [[Zuriko]]. La premiero, okazanta oktobre 1933, ja ne estis la esperata granda sukceso, tamen la kritikistoj bone alprenis ĝin. Kvankam la komence fiksita unua prezentado en germanaj urboj estis renoncita pro la politika renverso, en fazo de solidiĝo de la nazia reĝimo kontraktaj devoj pri teatroprezentadoj jam fiksitaj antaŭ 1933 povis estis plenumataj. Tiel oni povis prezenti ''Kreidekreis'' en 1934 en pluraj germanaj urboj. En Berlino oni prezentis la operon eĉ 21 fojojn, sukceso, kiun Zemlinsky ekde pluraj jardekojn ne plu travivintis. En 1934 la Zemlinsky unuafoje ekloĝis en propra domo. La areo en la ''Kaasgrabengasse 24'' estis registrita je nomo de sia edzino Louise, kiu ankaŭ kontrolis la konstrulaborojn. La domon planis la arkitekto ''Walter Loos''. En la najbareco loĝis pluaj artistoj kiel [[Egon Wellesz]], ''Hugo Botstiber'' kaj ''Hans Gál''. Zemlinsky uzis la tempon en Vieno por komponi, krome li realigis ĉiam denove gastprezentadojn kiel dirigento, ofte kun la ĉeĥa filharmonio. Januare 1934 li kreis ''Sechs Lieder'' op. 22, poste li komencis kun la laboroj por Simfonieto op. 23. Ĉi tiu orkestroverko estis la ununura pli granda komponaĵo, kiun li skribis dum sia kvinjara restado en Vieno kaj kiu estis prezentita jam dum lia vivo. Post la premiero en 1935 en Prago oni ludis la simfonieton ankaŭ en Vieno, Parizo, Barcelono kaj Lausanne. Ankaŭ en 1935 Zemlinsky muzikigis la 13-an psalmon por ĥoro kaj orkestro, kaj krome li eklaboris pri sia nova opero ''Der König Kandaules''. Post la morto de sia amiko [[Alban Berg]] kristnaskovespere 1935 Zemlinsky komponis je lia memoro sian 4-an arĉkvarteton. === La vojo de Zemlinsky en la ekzilon === Post la „alligo“ de Aŭstrio la 11-an/12-an de marto 1938 la edzino de Zemlinsky, Louise, jam sekvatage decidis eniri la usonan ambasadejon por akiri vizon. Ankaŭ sia edzo decidis post tago de pripenso forlasi la landon. Zemlinsky tamen estis pro la okazintaĵoj rompita viro. Dum semajnoj li faris tute nenion; Meze de aprilo li komencis legitimigi sian devenon. Sed antaŭ ol li povis prezenti sian arjopruvon, li devis ricevi la geedziĝateston de sia patro kaj sian propran naskiĝateston. Tiuj tamen estintis ĉe la Israela Kulto-Komunumo kaj nun enmane de la [[Gestapo]]. Zemlinsky nun ekkonis sian dilemon: Restis al li nenion alian por fari ol forlasi la landon. La 7-an de majo li petis envojaĝpermeson al Prago, kiun li ricevis la 9-an de junio. La elvojaĝo tamen montriĝis kiel malfacila, ĉar ĉiuj pasportoj kaj legitimiloj post la alligo devis estis noveldonataj. Krome la administrejoj postulis Regnan Fuĝo-Imposton, kiu sumiĝis je 30 % sur la movebla posedaĵo. Post pago de 27.612 RM (Regnaj Markoj) oni donis al la Zemlinsky-oj novajn legitimilojn. La propraĵo en Grinzing iris al la ŝtato (en 1958 la edzino de Zemlinsky vendis ĝin post kelkaj jaroj de jura tohubahovuo por la eta sumo de 5000 [[Usona dolaro|usonaj dolaroj]]). La 15-an de septembro Zemlinsky forlasis kune kun sia edzino la landon. Post longa atendado la du ricevis novembre la petitajn usonajn vizojn. La 23-an de decembro 1938 ili atingis perŝipe [[Novjorko]]n; du kestegoj kun meblaro sekvis la 25-an de januaro 1939. === Vivo en [[Usono]] === Post alveno de la propraj mebloj la Zemlinky-oj transloĝiĝis en loĝejon je la strato 46 West 83rd. Pro la cirkonstancoj de la fuĝo kaj de la travivaĵoj de la lastaj monatoj la sano de la komponisto estis forte atakita, kaj li povis nek instrui nek dirigenti. Do restis al li nur la komponado kiel fonto de enspezoj. Li ekkomponis novan operon, ''Circe''. Post kiam Zemlinsky en aprilo jam komencis kun la 2-a akto, lin atakis grava nervomalsano, kiu kaŭzis al li fortajn dolorojn. La okazintaĵoj kaj la travivaĵoj en Vieno ekigis ĉe la muzikisto nervokolapson. La grava malsano plimalbonigis la dilema financa situacio de la familio. Por ke li gajnu almenaŭ iomete da mono, oni persvadis Zemlinsky, komponi popularajn kantojn, el kiuj ''Three Songs'' (pri tekstoj de Irma Stein-Firner) aperis en 1939. Kvankam la ''Three Songs'' estu eldonita sub la ŝajnnomo „Al Roberts“, ili aperis sub la nomo de Zemlinsky. La komponisto skribis ankaŭ ''Jagdstück'' kaj humoreskon ([[rondelo]]n) por la eldonisto ''Hans Heinsheimer'', kiu volis kompili repertuaron por lernejoj. Post kiam li pretigis la humoreskon komence de julio, Zemlinsky suferis gravan [[apopleksio]]n, post kiam li jam antaŭe suferis pro hipertensio kaj arteriosklerozo. Sekvis maldekstraflanka paralizo, decembre li suferis pluan etan apopleksion. La origina plano, transloĝi al [[Kalifornio]], fiaskis pro la sanstato de Zemlinsky kaj de sia intertempe alveninta bofrato. Anstataŭe li, sia edzino kaj ŝia frato transloĝis en la 30 kilometrojn fora ''New Rochelle'', ĝis kiam la vilao en la najbara ''Larchmont'' estis preta. La sanstato de Zemlinksy tamen plimalboniĝis pli kaj pli, tiel ke la komponisto fariĝis flegato. Mallonge post la transloĝiĝo en la novan domon Zemlinky suferis hipostatan [[pneŭmonio]]n. La 15-an de marto Zemlinsky mortis, en 1985 lia cindro estis transigita en honortombon sur la Viena Centra Tombejo (grupo 33 G, numero 71). === Privataĵoj === En 1900 Zemlinsky konatiĝis okaze de la unua prezentado de sia kantato ''Frühlingsbegräbnis'' kun [[Alma Mahler|Alma Schindler]] kaj fariĝis ŝia pianinstruisto. Iom post iom el ĉi tiu rilato evoluis amafero. Dum kiam Alma Schindler revis pri geedza feliĉo, Zemlinsky rigardis la rilaton fruktodona artista partnereco. Sed finfine Alma sin decidis kontraŭ Zemlinsky kaj geedziĝis en 1902 kun la 20 jarojn pli aĝa Gustav Mahler. Zemlinsky longan tempon postmalĝojis la amrilaton kun Alma kaj gefianĉiĝis nur en 1905 kun Ida Guttmann, kun kiu li geedziĝis la 21-an de junio 1907. La 8-an de majo 1908 naskiĝis la filino Johanna Maria. En 1914 aŭ 1915 Zemlinsky konatiĝis kun Luise (ekde 1926: Louise) Sachsel. Ŝi sekvis kantinstruon ĉe li kaj en 1918 aliĝis la Pragan Artakademion. Ĉ. 1920 la rilato inter Zemlinsky kaj Luise profundiĝis. En 1921 ŝi estis alprenita je la Akademio por Muziko kaj Prezentaj Artoj. Nur en 1924 ŝi revenis al la Nova Germana Teatro en Prago. En 1926 ŝi ŝanĝiĝis al la Popolopero. La kariero de Luise tamen baldaŭ finiĝis, kaj poste ŝi klarigis ĉiam denove, ke ŝi rezignis sian karieron pro sia edzo. Krome Luise gravediĝis de Zemlinsky, kiam tiu ankoraŭ estis edzo de Ida. Por eviti skandalon, li insistis pri abortigo. Pro la malbona sanstato de sia edzino kaj la lernejodevo de sia fratino Zemlinsky rezignis divorcon. Post la morto de Ida pro [[leŭkemio]] januare 1929 Zemlinsky geedziĝis kun sia amatino Louise la 4-an de januaro 1930 en Berlino. Lia filino transloĝiĝis mallonge poste al Vieno por fariĝi tajlorino. == Verkaro == === Orkestraj komponaĵoj === * Simfonio e-minora [no 1] (1891) [fragmento] * Simfonio d-minora [no 2] (1892/92; UP Vieno 1893) * Suito por orkestro: ''Legende'', ''Reigen'', ''Humoreske'' (ca. 1895; UA Wien 1885) * ''Komedio-uverturo'' (pri [[Wilhelm von Wartenegg|Warteneggs]] ''Der Ring des Ofterdingen'') (1894/95) * Simfonio B-maĵora [no 3] (1897; UP Vieno 1899) * Tir baletpecoj (Suito el la baleto ''Der Triumph der Zeit'') (1902; UP Vieno 1903) * ''Die Seejungfrau''. Fantazio por orkestro (1902/03; UP Vieno 1905) * Lirika simfonio el sep kantoj por soprano, baritono kaj orkestro laŭ poemoj de [[Rabindranath Tagore]] op. 18 (1922/23; UP Prago 1924) * Simfonieto op. 23 (1934; UP Prago 1935) === Operoj === * ''Sarema''. Opero triakta, libreto de la komponisto, [[Adolf von Zemlinszky]] kaj [[Arnold Schönberg]] (1893–95; UP Munkeno 1897) * Es war einmal … fabelopero kun prologo kaj tri aktoj, libreto de [[Maximilian Singer]] laŭ [[Holger Drachmann]] (1897–99; UP Viena Kortega Opero 1900) * ''Der Traumgörge''. Opero el du aktoj kaj postludo, libreto de [[Leo Feld]] (1904–06; UP Nürnberg 1980) * ''Kleider machen Leute'', libreto de [[Leo Feld]] uzante la samnoman novelon de [[Gottfried Keller]]. Tri versioj: ::1-e Viena praversio: Komika opero de prologo kaj tri aktoj (1907–09; Kl.-A. 1910) ::2-e revidita Viena versio: Muzika komedio de prologo kaj tri aktoj (prilaborita en 1910; Kl.-A. 1910 [''sic'']; UP Popolopero Vieno 1910) ::3-e Praga versio: Komika opero de prologo kaj du aktoj (prilaborita en 1922; UP Prago 1922) * ''Eine florentinische Tragödie''. Opero unuakta op. 16, libreto de [[Oscar Wilde]] laŭ traduko de [[Max Meyerfeld]] (1915/16; UP Stutgarto 1917) * ''Der Zwerg''. Tragedia fabelo unuakta por muziko [op. 17], libreto de [[Georg C. Klaren]] libere laŭ [[Oscar Wilde]]s Kunstmärchen ''[[Der Geburtstag der Infantin]]'' (1919–21, UP Kolonjo 1922) * ''Der Kreidekreis''. Opero triakta [op. 21], libreto de la komponisto laŭ [[Klabund]] (1930–32; UP Zuriko 1933) * ''[[Der König Kandaules]]''. Opero triakta [op. 22], libreto de la komponisto laŭ [[André Gide]] en germana traduko de [[Franz Blei]] (1935/36, instrumentigo kompletigita de Antony Beaumont 1992–96; UP Hamburga Ŝtatopero 1996) === Ceteraj scenejaj komponaĵoj === * ''Ein Lichtstrahl''. Mimodramo kun piano, teksto de [[Oskar Geller]] (1901, rev. 1902) * ''Ein Tanzpoem''. Dancpoeziaĵo unuakta de [[Hugo von Hofmannsthal]] (1901–04; UP Zuriko 1992) [Fina versio de la nekompletita baleto ''Der Triumph der Zeit'' (1901)] * Sceneja muziko pri ''Cymbeline'' de [[Shakespeare]] por tenoro, deklamanto kaj granda orkestro (1913–15) === Ĥorkomponaĵoj === * ''Minnelied'' ([[Heinrich Heine]]) por virĥoro, du flutoj, du kornoj kaj harpo (ĉ. 1895) * ''Hochzeitsgesang'' („Baruch aba“; „Mi adir“). Moteto por [[kantoro]], miksita ĥoro kaj orgeno (1896) * ''Frühlingsbegräbnis'' ([[Paul Heyse]]) por soprano, baritono, ĥoro kaj orkestro (1896/97, rev. ĉ. 1903; UP origina versio: Vieno 1900, rev. versio: Kolonjo 1997) * ''Frühlingsglaube'' ([[Ludwig Uhland]]) por miksita ĥoro kaj arĉorkestro (1896; UP Kolonjo 1988) * ''Geheimnis'' (poeto nekonatas) por miksita ĥoro kaj arĉorkestro (1896, instrumentigita far Antony Beaumont; UP Vieno 1995) * La 83-a psalmo, por soloistoj, ĥoro kaj orkestro (1900; UP Vieno 1987) * La [[23-a psalmo]] op. 14, por ĥoro kaj orkestro (1910; UP Vieno 1910) * Aurikelchen ([[Richard Dehmel]]) por inĥoro (ca. 1920) * La 13-a psalmo op. 24, por ĥoro kaj orkestro (1935; UP Vieno 1971) === Orkestrolidoj === * ''Waldgespräch'' ([[Joseph von Eichendorff]]) por soprano, du kornoj, harpo kaj arĉinstrumentoj (1896; UP Vieno 1896) * Du kantoj por virvoĉo kaj orkestro (1900/01, instrumentigita de Antony Beaumont; UP Kolonjo 1999) * ''Maiblumen blühten überall'' ([[Richard Dehmel]]) por soprano kaj arĉseksteto (ĉ. 1902/03) * Ses kantoj laŭ poemoj de [[Maurice Maeterlinck]] op. 13 (komp. 1913, instr. 1913/21; UP no 1–3 u. 5: Vieno 1913, no 4 u. 6: Prago 1921) * ''Simfoniaj kantoj'' Por bariton-aŭ aldovoĉo kaj oerkestro op. 20. Tekstoj el ''Afrika singt. Eine Auslese neuer afro-amerikanischer Lyrik'' (1929; UP Brünn 1935) * vd. ankaŭ orkestrokomponaĵoj: Lirika simfonio op. 18 === Lidoj kun pianakompanado === * Lidoj el la postlasaĵo * Lidoj op. 2 (1895/96) * Kantoj op. 5 (1896/97) * Valsokantoj laŭ toskanaj kantoj de [[Ferdinand Gregorovius]] op. 6 (1898) * ''Irmelin Rose und andere Gesänge'' op. 7 (1898/99) * ''Turmwächterlied und andere Gesänge'' op. 8 (1898/99) * ''Ehetanzlied und andere Gesänge'' op. 10 (1899–1901) * Ses kantoj laŭ poemoj de [[Maurice Maeterlinck]] op. 13 (1913) * Ses lidoj op. 22 (1934; UP Prago 1934) * Dek du lidoj op. 27 (1937) * Tri kantoj (sub pseŭdonimo [[Al Roberts]])([[Irma Stein-Firner]]) (1939; UP Hamburgo 1996) === Ĉambromuziko === * Tri pecoj por violonĉelo kaj piano (1891; UP Vieno 2006) * Arĉkvarteto e-minora (1893; UP Berlino 1998) * Sonato a-minora por violonĉelo kaj piano (1894; UP Vieno 1894) * Du movimentoj por arĉkvinteto d-minora (1894, 1896) * Serenade (Suite) A-maĵora por violono kaj piano (1895; UP Vieno 1896) * Trio d-minora op. 3 por klarneto (aŭ violono), violonĉelo kaj piano (1896; UP Vieno 1896) * Arĉkvarteto no 1&nbsp;A-maĵora op. 4 (1896; UP Vieno 1896) * Arĉkvarteto no 2 op. 15 (1913–15; UP Vieno 1918) * Arĉkvarteto no 3 op. 19 (1924; UP Lepsiko 1924) * Du movimentoj por arĉkvarteto (1927; UP Toblach 1994) * Arĉkvarteto no 4 (suito) op. 25 (1936; UP Vieno 1967) * Kvarteto (du fragmentoj) por klarneto, violono, vjolo kaj violonĉelo (1938/39; UP Hamburgo 1996) * ''Jagdstück'' por du kornoj kaj piano (1939) * ''Humoreske'' (rondelo). lernpeco por blovinstrumenta kvarteto (1939) === Pianokomponaĵoj === * ''Ländliche Tänze'' op. 1 (ĉ. 1891; UP 1892) * Vier Balladen: 1. ''Archibald Douglas'', 2. ''Der König von Thule'', 3. ''Der Wassermann'', 4. ''Intermezzo'' (1892/93) * ''Albumblatt'' (''Erinnerung aus Wien'') (1895) * Skizze (1896) * Fantasien über Gedichte von [[Richard Dehmel]] op. 9 (1898) * Menuett (aus ''Das gläserne Herz'') (1901) == Literaturo == * Antony Beaumont: ''Zemlinsky.'' Faber and Faber, London 2000 (''englisch''), ISBN 0-571-16983-X (Die deutsche Übersetzung ist im September 2005 bei Zsolnay, Wien, erschienen, ISBN 3-552-05353-0) * Alexander Zemlinsky: ''Briefwechsel mit Arnold Schönberg, Anton Webern, Alban Berg und Franz Schreker'', hrsg. von Horst Weber (=&nbsp;Briefwechsel der Wiener Schule, Bd. 1). Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1995, ISBN 3-534-12508-8 * Christoph Becher: ''Die Variantentechnik am Beispiel Alexander Zemlinskys'' (=&nbsp;Wiener Schriften zur Musikgeschichte, Bd. 2). Böhlau, Wien, Köln und Weimar 1999, ISBN 3-205-98931-7 * Pamela Tancsik: ''Die Prager Oper heißt Zemlinsky. Theatergeschichte des Neuen Deutschen Theaters Prag in der Ära Zemlinsky von 1911–1927''. Böhlau, Wien, Köln und Weimar 2000, ISBN 3-205-99068-4 * Horst Weber: ''Alexander Zemlinsky. Eine Studie'' (=&nbsp;Österreichische Komponisten des XX. Jahrhunderts, Bd. 23). Elisabeth Lafite / Österreichischer Bundesverlag, Wien 1977, ISBN 3-85151-060-7 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Vikicitaro|Alexander von Zemlinsky}} * {{DNB|11863643X}} * [http://www.zemlinsky.at/ Ausstellung des Alexander Zemlinsky Fonds bei der Gesellschaft der Musikfreunde in Wien] * [http://www.universaledition.com/truman/en_templates/paste.php3?template=konz_akt&komp_uid=796 Aktuelle Aufführungen von Werken Zemlinskys (Universal Edition)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927235253/http://www.universaledition.com/truman/en_templates/paste.php3?template=konz_akt&komp_uid=796 |date=2007-09-27 }} * [http://www.schoenberg.at/4_exhibits/asc/zemlinsky/asc_2003_zemlinsky.htm Schönberg und Zemlinsky] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060209010227/http://www.schoenberg.at/4_exhibits/asc/zemlinsky/asc_2003_zemlinsky.htm |date=2006-02-09 }} * [http://claudet.club.fr/ExilVienne/Zemlinsky/index.html Umfangreiche Diskografie mit Coverabbildungen] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090507230312/http://claudet.club.fr/ExilVienne/Zemlinsky/index.html |date=2009-05-07 }} * [http://www.carolinaclassical.com/zemlinsky/ Timeline Zemlinsky (''englisch'')] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080104144625/http://www.carolinaclassical.com/zemlinsky/ |date=2008-01-04 }} * [http://www.alexander-zemlinsky.com/ Alexander Zemlinsky] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090923074818/http://www.alexander-zemlinsky.com/ |date=2009-09-23 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zemlinsky, Alexander von}} [[Kategorio:Aŭstraj klasikaj komponistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj romantikaj komponistoj]] [[Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Komponistoj (sakrala muziko)]] [[Kategorio:Aŭstraj operkomponistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj dirigentoj]] [[Kategorio:Aŭstraj libretistoj]] [[Kategorio:Hungardevenaj aŭstroj]] [[Kategorio:Aŭstraj kristanoj]] [[Kategorio:Aŭstraj judoj]] [[Kategorio:Sefardoj]] [[Kategorio:Aŭstraj framasonoj]] [[Kategorio:Vienanoj]] 58s2oq2q1vbadzg0o6na70mv9vad405 0 281712 9350825 7944205 2026-04-10T17:39:54Z Yousiphh 178155 Azerbaijan Democratic Republic did not have an official coat of arms or national anthem 9350825 wikitext text/x-wiki {{Informkesto pereinta ŝtato | nomo = Popola Respubliko de Azerbajĝano<br />Azerbajĝana Demokratia Respubliko | origina nomo = Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti<br />Azərbaycan Demokratik Respublikası | jaro de estiĝo = 1918 | jaro de pereo = 1920 | pli antaŭ = | antaŭ 1 = Transkaŭkaza Federacia Demokratia Respubliko | antaŭ 1 flago = Flag of the Transcaucasian Federation.svg | post 1 = Azerbajĝana SSR | post 1 flago = Flag of Azerbaijan SSR (1920-1921).svg | pli post = | larĝeco de la 1-a kolumno = | flago = Flag of Azerbaijan 1918.svg | artikolo pri la flago = | flago grandeco = | blazono = | artikolo pri la blazono = | blazono grandeco = | kadro blazono = | mapo = Azerbaijan Democratic Republic 1918 20.png | mapo grandeco = | mapo noto = Mapo de la Azerbajĝana Demokratia Respubliko (markita per ruĝa ĉirkaŭlinio) | ĉefurbo = [[Ganĝa]] <small>(ĝis sept. 1918)</small><br />[[Bakuo]] | areo = 99908.87 | areo noto = (1918) | la plej alta punkto = | la plej alta punkto noto = | la plej longa rivero = | la plej longa rivero noto = | nombro de loĝantoj = 2862000 | nombro de loĝantoj noto = (1918) | lingvoj = [[Azera lingvo|Azera]] | nacieca konsisto = [[Azeroj]] | religio = ŝtata religio: neniu (laika ŝtato) | ŝtata formo = [[Parlamenta demokratio|Parlamenta]] [[respubliko]] | monunuo = [[Azerbajĝana manato]] | estiĝo = {{dato|28|majo|1918}} sendependeco | pereo = {{dato|28|aprilo|1920}} invadita de Sovetunio | nacia himno = Azərbaycan Marşı <br /> Marŝo de Azerbajĝano | nacia devizo = "Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!"<br /><small>La flago unu fojon levita neniam falos!</small> }} La '''Azerbajĝana Demokratia Respubliko''' aŭ (ADR; {{lang-az|Azərbaycan Demokratik Respublikası|aŭ=Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti}}) estis la unua laika [[Demokratio|demokratia]] [[respubliko]] en la tuta [[islamo|islama mondo]] (antaŭe al [[Turkio]]). La Azerbajĝana Demokratia Respubliko estis fondata la [[28-a de majo|28-an de majo]] [[1918]] post la kolapso de la [[Rusa Imperio]], kiu komenciĝis per la [[Rusa Revolucio]] en [[1917]] far la Nacia Konsilio de Azerbajĝano en [[Tbiliso]]. Ĝiaj landlimoj estis establitaj norde kun [[Rusio]], nordoriente kun la [[Kartvela Demokratia Respubliko]], okcidente kun la [[Armena Demokratia Respubliko]], kaj sude kun la [[Persa Imperio]]. Ĝi havis areon de 120.000 km ² kaj ĉ. 6.000.000. da loĝantoj. [[Ganĝa]] estis la provizora [[ĉefurbo]] de la respubliko ĉar [[Bakuo]] estis sub la kontrolo de la [[bolŝevikoj]]. Sub la ADR, registarsistemo estis evoluigita en kiu parlamento elektita sur la bazo de universalaĵo, libera, kaj proporcia reprezentantaro, estis la supera organo de ŝtatinstanco kaj Ministra konsilantaro tenis respondecon antaŭ ĝi. Fatali Ĥan Ĥojski iĝis ĝia unua ĉefministro. Krom la Musavat-plimulto, Ehrar, Ittihad, islama-socialdemokratoj same kiel reprezentantoj de la armena (21 el 120 seĝoj), la rusa, la pola, juda kaj germanaj malplimultoj akiris seĝojn en la parlamento. Kelkaj membroj apogis tutislamismajn kaj tuttjurkismajn ideojn. Inter la gravaj akiroj de la Parlamento estis la etendaĵo de balotrajto al virinoj, igante Azerbajĝanon la unua islama nacio por koncedi ke virinoj korespondas al politikaj rajtoj kun viroj. En tiu plenumo, Azerbajĝano ankaŭ iris antaŭ Britio kaj Usono. Alia grava akiro de ADR estis la establado de la [[Ŝtata Universitato de Bakuo]], kio estis la unua moderna universitato fondita en Azerbajĝano. == Establado == En 1917, la rusa Kaŭkaza Fronto kolapsis post la abdiko de la caro. La [[9-an de marto]] [[1917]], la Speciala Transkaŭkaza Komitato Ozakom estis establita por plenigi la administran interspacon en areoj okupitaj en la kuro de la milito en la Kaŭkaza fronto en Transkaŭkazio fare de la Rusa Provizora Registaro. La Vicreĝeco de Kaŭkazo estis aboliciita fare de la Rusa Provizora Registaro la [[18-an de marto]] [[1917]], kaj ĉiu aŭtoritato, esceptas en la zono de la aktiva armeo, estis konfidita al la ĝentila administra aparato Speciala Transkaŭkaza Komitato. Tiu registaro, kiu inkludis reprezentantojn de la [[armenoj]], [[azeroj]] kaj [[kartveloj]] ne daŭris longe. Post kiam la Februara revolucio allogis multajn etnajn malplimultojn de Transkaŭkazio, azeroj alstrebis secesion de [[Rusio]]. En la provincoj kaj distriktoj kie azeroj konsistigis konsiderindan loĝantaron estis formitaj lokaj Islamaj Naciaj Konsilioj. La [[27-an de marto]] [[1917]] delegitoj de MNC kolektis kaj elektis centran komisionon Mammad Hasan Hajinski, Mammed Amin Rasulzade, Alimardan Topchubashov, Fatali Khan Khoyski, kaj aliajn fondintojn de la estonta Azerbajĝana Demokratia Respubliko. La [[11-an de novembro]], la unua registaro de la sendependa Transkaŭkazio estis kreita en [[Tbiliso]] nomita kiel " Transkaŭkaza Komisariato. " Tiu de Azeri donis 37 reprezentantojn al Transcaucasian Commissariat. La Transcaucasian Komisariato estis kontraŭ-bolŝeviko en ĝiaj politikaj golejoj kaj serĉis la apartigon de Transcaucasia de Bolŝeviko Rusio. Sekvi la Oktobran Revolucion, registaro de la loka soveto estis establita en Baku: la tielnomita Baku Commune (novembro 1917 - 31 julio 1918). La Kolektivo estis formita fare de 85 Social Revolutionaries kaj Left Social Revolutionaries, 48 bolŝevikoj, 36 Dashnaks, 18 Musavatists kaj 13 Menshevikoj. Stepan Shaumyan, bolŝeviko, kaj Prokopius Dzhaparidze, maldekstrulo SR., estis elektitaj Prezidantoj de la Komisaroj de la Konsilio de Popolo de la Kolektivo de Baku. La Baku Sovetia estis ĉe probableco kun emerĝa Transcaucasian Federation kaj estis helpema de bolŝeviko-registaroj en la plej multaj areoj, krom packontrakto kun Otomana Imperio. Maltrankvila armistico ekzistis inter malsama frakcio, ĝis [[Traktato de Brest-Litovsk]] eksponis malforton de la koalicio. La Rusa Kaŭkaza Armeo degradis Post la kolapso de la [[Rusa Imperio]] kaj la [[7-an de novembro]] [[1917]], subskribita Armistice of Erzincan (Armistico de Erzincan) kun la Otomana Imperio. La [[24-an de februaro]] [[1918]], la Sejm proklamis la sendependon de la [[Transkaŭkaza Federacia Demokratia Respubliko]]. La [[3-an de marto]] [[1918]], la Traktato de Brest-Litovsk markis Rusion subskribita fare de [[Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko]])) elirejon de [[Unua Mondmilito]] .-Traktato-de-Brest-Litovsk eksponis la malforton de tiu koalicio, kiu tenas sur maltrankvila armistico inter malsamaj frakcioj. La 14-an de marto, la Trabzon packonferenco komencis inter la Otomana Imperio kaj la delegacio de la Transcaucasian Komisariato (Sejm). En [[marto]] [[1918]], etna kaj religia streĉiteco kreskis kaj la Armena-Azera-konflikto en Bakuo komenciĝis. [[Musavato]] kaj Ittihad-partioj estis akuzitaj je Tut-Tjurkismo fare de Bolŝevikoj kaj iliaj aliancanoj. Armena kaj islama milicoj okupiĝis pri armita alfrontiĝo, kun la formale neŭtralaj bolŝevikoj implice subtenas la armenan flankon. La tuta la ne-azera-politikaj grupoj de la urbo interligis la bolŝevikojn kontraŭ la islamanoj: bolŝevikoj, Dashnakoj, Sociaj Revoluciuloj, Menshevikoj kaj eĉ la kontraŭ-bolŝeviko kiujn Kadets trovis al six por la unua fojo sur la sama flanko de la barikado ĉar ili ĉio batalis "por la rusa celo". Egaligante la Azeris kun la Otomana Turks, la Dashnaks lanĉis masakron sur la Azeroj de la urbo en venĝo por la [[Armena genocido]] en la [[Otomana Imperio]]. Kiel rezulto, inter 3,000 kaj 12,000 islamanoj estis mortigita en kio estas konata kiel la Marto-Tagoj. Islamanoj estis forpelitaj de Bakuo, aŭ iĝis subteraj. En la sama tempo la Baku-kolektivo estis implikita en peza batalado kun la progresa Otomana Kaŭkaza Armeo de [[Islamo]] en kaj ĉirkaŭ Ganĝa. Gravaj bataloj okazis en Yevlakh kaj Agdash, kie la turkoj sendis kaj venkis Dashnak kaj La rusajn fortojn. [ citaĵo bezonata ] La bolŝeviko-klarigo de la okazaĵoj de [[marto]] [[1918]] en [[Bakuo]] estas prezentita fare de Victor Serge en ''Year One Of the Russian Revolution'' (Jaro Unu el la Rusia revolucio de 1917): "La Soveto ĉe Baku, gvidita fare de Ŝaŭmjan, dume igis sin la reganto de la areo, diskrete sed nemiskoneble. Sekvante la Islaman leviĝon de 18-an de marto, ĝi devis prezenti diktaturon. Tiu leviĝo, instigita per la [[Musavato]], metis la tataran kaj Turkan populacion, gviditan per ilia reakcia burĝaro, kontraŭ la soveto, kiu harmoniis de rusoj kun subteno de la la armenaj. La vetkuroj komencis buĉi unu la alian en la strato. La plej multaj el la Turkaj haveno-laboristoj (la ambal) aŭ restis neŭtralaj aŭ apogis la Ruĝecojn. En La konkurso estis venkita fare de la Soviets." La [[26-an de majo]] [[1918]], post kiam la [[Transkaŭkaza Federacia Demokratia Respubliko]] falis kaj ĝiaj korpoj estis dissolvitaj, la Azerbajĝana frakcio de ĝi estis renomita la Azerbajĝana Nacia Konsilio. Azerbaijani Nacia Konsilio tuj ekprenis parlamentajn funkciojn kaj deklaris la fundamenton de la "Azerbajĝana Demokratia Respubliko" la 28-an de majo 1918. La Konsilio estis kontraŭbatalita per ultranaciistoj kiuj akuzis ĝin esti tro maldekstrema. La Konsilio estis aboliciita post la malfermo de la Parlamento la [[7-an de decembro]] [[1918]]. == Vidu ankaŭ == * [[Armena Demokratia Respubliko]] * [[Kartvela Demokratia Respubliko]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.argo.net.au/andre/captain_judge.htm Account of British Force in Baku] [[Kategorio:20-a jarcento en Azerbajĝano]] [[Kategorio:Azeraj ŝtatoj]] [[Kategorio:Eksaj landoj en Azerbajĝano]] 5wccdvmd5hqjv4wap1rlej5ctzl3ulq 0 291771 9350708 9350466 2026-04-10T13:01:14Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Pic Ballwil.png]] → [[File:CHE Ballwil COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 9350708 wikitext text/x-wiki {{Informkesto distrikto de Svislando |nomo=Hochdorf |blazono=[[Dosiero:Pic Hochdorf.png|eta|120px|center|<small>Blazono de Hochdorf</small>]] |bildo=[[Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 179.JPG|eta|center|285px|Lago de Baldegg vidita de Stäfligen]] |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Hochdorf 2009.png|center|eta|285px|<small>Mapo de la distrikto Hochdorf</small>]] |kantono=Lucerno |ĉefloko=[[Hochdorf LU|Hochdorf]] |loĝantaro=64108 |loĝantaro-jaro=2007-12-31 |areo=183,95 |denseco=348,51 |kodo=0302 }} La '''distrikto Hochdorf''' (germane '''Amt Hochdorf''') estas administra unuo de [[Kantono Lucerno]]. Ĝi havis 64108 loĝantojn la 31-an de decembro [[2007]]. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbo [[Hochdorf LU|Hochdorf]]. == Geografio == La distrikto Hochdorf situas en la [[Svisa Mezlando]]. Ĝi estas la nordorienta parto de [[Kantono Lucerno]] kaj etendiĝas en la lucerna parto de la tiel nomita valo ''Seetal'', kiu ricevis sian nomon de la [[Lago de Baldegg]] kaj la [[Lago de Hallwil]]. La sudan limon de la distrikto formas la rivero [[Reuss]]. La distrikto kovras areon de 183,95&nbsp;km². La plej granda komunumo de la distrikto estas la urbo [[Emmen]], kiu fakte apartenas al la [[aglomeraĵo]] de Lucerno. == Najbaraj distriktoj == La distrikto Hochdorf limas en nordo al la distriktoj [[distrikto Kulm|Kulm]] kaj [[distrikto Lencburgo|Lenzburgo]] (ambaŭ en [[Kantono Argovio]]) , en oriento al la [[distrikto Muri]] ([[Kantono Argovio]]), en sudo al la [[distrikto Lucerno]], kaj en okcidento al la [[distrikto Sursee]]. == Trafiko == Tra la distrikto Hochdorf pasas la trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de [[Lencburgo]] al [[Lucerno]], kiu estas konata sub la nomo Seetal-Fervojo. Tra la suda parto de la distrikto pasas la nacia [[aŭtoŝoseo]] [[CH-A14|A14]] de [[Lucerno]] al [[Zugo]]. En sudokcidento en Emmen troviĝas la aŭtoŝosekruco de [[CH-A2|A2]] kun [[CH-14|A14]]. == Historio == Hochdorf estis de [[1386]] ĝis [[1418]] lucerna [[vokto|voktejo]]. Ek de [[1418]] ĝi estis parto de la kamparvoktejo [[Rothenburg]], la tiel nomita ekstera voktejo. Post la fino de la [[Helveta Respubliko]] en la jaro [[1803]] la interna kaj ekstera distriktoj Rothenburg estis kunigitaj al la nuna lucerna distrikto Hochdorf. == Komunumoj de la distrikto Hochdorf == La distrikto Hochdorf konsistas el 14 komunumoj (stato de la 1-a de januaro [[2009]]). Jen la aktuala listo: <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000;text-align:left;"> {| cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2007-12-31)</small> ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Aesch.png|30px|Aesch]] || [[Aesch LU|Aesch]] || align="center" | 957 || align="right" | 5.80 | align="center" | 1021 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Altwis COA.png|30px|Altwis]] || [[Altwis]] || align="center" | 352 || align="right" | 2.93 | align="center" | 1022 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Ballwil COA.svg|30px|Ballwil]] || [[Ballwil]] || align="center" | 2395 || align="right" | 8.77 | align="center" | 1023 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Emmen.png|30px|Emmen]] || [[Emmen LU|Emmen]] || align="center" | 27'205 || align="right" | 20.37 | align="center" | 1024 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Ermensee.png|30px|Ermensee]] || [[Ermensee]] || align="center" | 810 || align="right" | 5.69 | align="center" | 1025 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Eschenbach LU COA.svg|30px|Eschenbach]] || [[Eschenbach LU|Eschenbach]] || align="center" | 3409 || align="right" | 13.21 | align="center" | 1026 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Hitzkirch.svg|30px|Hitzkirch]] || [[Hitzkirch]] || align="center" | 4589 || align="right" | 28.30 | align="center" | 1030 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Hochdorf.png|30px|Hochdorf]] || '''[[Hochdorf LU|Hochdorf]]''' || align="center" | 8246 || align="right" | 10.31 | align="center" | 1031 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Hohenrain.png|30px|Hohenrain]] || [[Hohenrain]] || align="center" | 2359 || align="right" | 23.52 | align="center" | 1032 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Inwil LU.svg|30px|Inwil]] || [[Inwil LU|Inwil]] || align="center" | 2127 || align="right" | 10.32 | align="center" | 1033 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Rain LU.svg|30px|Rain]] || [[Rain LU|Rain]] || align="center" | 2214 || align="right" | 9.42 | align="center" | 1037 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Roemerswil.png|30px|Römerswil]] || [[Römerswil LU|Römerswil]] || align="center" | 1565 || align="right" | 17.39 | align="center" | 1039 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Rothenburg COA.svg|30px|Rothenburg]] || [[Rothenburg LU|Rothenburg]] || align="center" | 7032 || align="right" | 15.50 | align="center" | 1040 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Schongau.png|30px|Schongau]] || [[Schongau LU|Schongau]] || align="center" | 848 || align="right" | 12.43 | align="center" | 1041 |- style="background-color:#EFEFEF;" | | '''Totale''' (14) || align="center" | 64'108 || align="right" | 183.95 | align="center" | 0302 |} </div> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.lu.ch/index/gemeinden/aemter/amt_hochdorf.htm La distrikto Hochdorf en la retejo de Kantono Lucerno] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090605004933/http://www.lu.ch/index/gemeinden/aemter/amt_hochdorf.htm |date=2009-06-05 }} * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D11151.php La distrikto Hochorf en la Historia Leksikono de Svislando] {{Komunejokat|Hochdorf (district)|Distrikto Hochdorf}} {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Lucerno}} {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Hochdorf}} [[Kategorio:Hochdorf (distrikto)|!]] r9t28p7ucqoz074zh2ka76ogwhnme1v 9350720 9350708 2026-04-10T13:14:16Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Pic Hochdorf.png]] → [[File:CHE Hochdorf COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 9350720 wikitext text/x-wiki {{Informkesto distrikto de Svislando |nomo=Hochdorf |blazono=[[Dosiero:CHE Hochdorf COA.svg|eta|120px|center|<small>Blazono de Hochdorf</small>]] |bildo=[[Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 179.JPG|eta|center|285px|Lago de Baldegg vidita de Stäfligen]] |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Hochdorf 2009.png|center|eta|285px|<small>Mapo de la distrikto Hochdorf</small>]] |kantono=Lucerno |ĉefloko=[[Hochdorf LU|Hochdorf]] |loĝantaro=64108 |loĝantaro-jaro=2007-12-31 |areo=183,95 |denseco=348,51 |kodo=0302 }} La '''distrikto Hochdorf''' (germane '''Amt Hochdorf''') estas administra unuo de [[Kantono Lucerno]]. Ĝi havis 64108 loĝantojn la 31-an de decembro [[2007]]. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbo [[Hochdorf LU|Hochdorf]]. == Geografio == La distrikto Hochdorf situas en la [[Svisa Mezlando]]. Ĝi estas la nordorienta parto de [[Kantono Lucerno]] kaj etendiĝas en la lucerna parto de la tiel nomita valo ''Seetal'', kiu ricevis sian nomon de la [[Lago de Baldegg]] kaj la [[Lago de Hallwil]]. La sudan limon de la distrikto formas la rivero [[Reuss]]. La distrikto kovras areon de 183,95&nbsp;km². La plej granda komunumo de la distrikto estas la urbo [[Emmen]], kiu fakte apartenas al la [[aglomeraĵo]] de Lucerno. == Najbaraj distriktoj == La distrikto Hochdorf limas en nordo al la distriktoj [[distrikto Kulm|Kulm]] kaj [[distrikto Lencburgo|Lenzburgo]] (ambaŭ en [[Kantono Argovio]]) , en oriento al la [[distrikto Muri]] ([[Kantono Argovio]]), en sudo al la [[distrikto Lucerno]], kaj en okcidento al la [[distrikto Sursee]]. == Trafiko == Tra la distrikto Hochdorf pasas la trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de [[Lencburgo]] al [[Lucerno]], kiu estas konata sub la nomo Seetal-Fervojo. Tra la suda parto de la distrikto pasas la nacia [[aŭtoŝoseo]] [[CH-A14|A14]] de [[Lucerno]] al [[Zugo]]. En sudokcidento en Emmen troviĝas la aŭtoŝosekruco de [[CH-A2|A2]] kun [[CH-14|A14]]. == Historio == Hochdorf estis de [[1386]] ĝis [[1418]] lucerna [[vokto|voktejo]]. Ek de [[1418]] ĝi estis parto de la kamparvoktejo [[Rothenburg]], la tiel nomita ekstera voktejo. Post la fino de la [[Helveta Respubliko]] en la jaro [[1803]] la interna kaj ekstera distriktoj Rothenburg estis kunigitaj al la nuna lucerna distrikto Hochdorf. == Komunumoj de la distrikto Hochdorf == La distrikto Hochdorf konsistas el 14 komunumoj (stato de la 1-a de januaro [[2009]]). Jen la aktuala listo: <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000;text-align:left;"> {| cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2007-12-31)</small> ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Aesch.png|30px|Aesch]] || [[Aesch LU|Aesch]] || align="center" | 957 || align="right" | 5.80 | align="center" | 1021 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Altwis COA.png|30px|Altwis]] || [[Altwis]] || align="center" | 352 || align="right" | 2.93 | align="center" | 1022 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Ballwil COA.svg|30px|Ballwil]] || [[Ballwil]] || align="center" | 2395 || align="right" | 8.77 | align="center" | 1023 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Emmen.png|30px|Emmen]] || [[Emmen LU|Emmen]] || align="center" | 27'205 || align="right" | 20.37 | align="center" | 1024 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Ermensee.png|30px|Ermensee]] || [[Ermensee]] || align="center" | 810 || align="right" | 5.69 | align="center" | 1025 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Eschenbach LU COA.svg|30px|Eschenbach]] || [[Eschenbach LU|Eschenbach]] || align="center" | 3409 || align="right" | 13.21 | align="center" | 1026 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Hitzkirch.svg|30px|Hitzkirch]] || [[Hitzkirch]] || align="center" | 4589 || align="right" | 28.30 | align="center" | 1030 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Hochdorf COA.svg|30px|Hochdorf]] || '''[[Hochdorf LU|Hochdorf]]''' || align="center" | 8246 || align="right" | 10.31 | align="center" | 1031 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Hohenrain.png|30px|Hohenrain]] || [[Hohenrain]] || align="center" | 2359 || align="right" | 23.52 | align="center" | 1032 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Inwil LU.svg|30px|Inwil]] || [[Inwil LU|Inwil]] || align="center" | 2127 || align="right" | 10.32 | align="center" | 1033 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Rain LU.svg|30px|Rain]] || [[Rain LU|Rain]] || align="center" | 2214 || align="right" | 9.42 | align="center" | 1037 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Roemerswil.png|30px|Römerswil]] || [[Römerswil LU|Römerswil]] || align="center" | 1565 || align="right" | 17.39 | align="center" | 1039 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Rothenburg COA.svg|30px|Rothenburg]] || [[Rothenburg LU|Rothenburg]] || align="center" | 7032 || align="right" | 15.50 | align="center" | 1040 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Schongau.png|30px|Schongau]] || [[Schongau LU|Schongau]] || align="center" | 848 || align="right" | 12.43 | align="center" | 1041 |- style="background-color:#EFEFEF;" | | '''Totale''' (14) || align="center" | 64'108 || align="right" | 183.95 | align="center" | 0302 |} </div> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.lu.ch/index/gemeinden/aemter/amt_hochdorf.htm La distrikto Hochdorf en la retejo de Kantono Lucerno] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090605004933/http://www.lu.ch/index/gemeinden/aemter/amt_hochdorf.htm |date=2009-06-05 }} * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D11151.php La distrikto Hochorf en la Historia Leksikono de Svislando] {{Komunejokat|Hochdorf (district)|Distrikto Hochdorf}} {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Lucerno}} {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Hochdorf}} [[Kategorio:Hochdorf (distrikto)|!]] 34qghcgjiypt8w4vb9y7qalnojpxp34 10 291778 9350719 6974213 2026-04-10T13:12:58Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:CHE Hochdorf COA.png]] → [[File:CHE Hochdorf COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 9350719 wikitext text/x-wiki {{Navigilo2 |nomo = Navigilo:Komunumoj de la distrikto Hochdorf |state = collapsed |titolo = [[Hochdorf (distrikto)|Komunumoj de la distrikto Hochdorf]] |listo1 = [[Dosiero:CHE Hochdorf COA.svg|50px|left]][[Aesch LU|Aesch]] {{•}} [[Altwis]] {{•}} [[Ballwil]] {{•}} [[Emmen LU|Emmen]] {{•}} [[Ermensee]] {{•}} [[Eschenbach LU|Eschenbach]] {{•}} [[Hitzkirch]] {{•}} '''[[Hochdorf LU|Hochdorf]]''' {{•}} [[Hohenrain]] {{•}} [[Inwil LU|Inwil]] {{•}} [[Rain LU|Rain]] {{•}} [[Römerswil LU|Römerswil]] {{•}} [[Rothenburg LU|Rothenburg]] {{•}} [[Schongau LU|Schongau]] |bildo = [[Dosiero:2012-08-28 Regiono Seetal (Foto Dietrich Michael Weidmann) 175.JPG|250px|center]] }} <includeonly>[[Kategorio:Hochdorf (distrikto)]] </includeonly><noinclude> [[Kategorio:Navigilo:Svislando|Hochdorf (distrikto)]] [[Kategorio:Hochdorf (distrikto)|!]] [[war:Template:Mga munisipalidad han distrito han Hochdorf]] </noinclude> g0fio6ej5w1s7xmwlpwqra4esdbm279 0 291870 9350705 8800840 2026-04-10T13:00:05Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:CHE Ballwil COA.png]] → [[File:CHE Ballwil COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 9350705 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Ballwil (stacidomo)}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Ballwil |blazono=[[Dosiero:CHE Ballwil COA.svg|eta|120ra|centre|<small>Blazono de Ballil</small>]] |bildo=[[Dosiero:Ballwil-Preghejo 336.jpg|eta|285ra|centre|<small>Preĝejo de Ballwil</small>]] |kantono=Lucerno |distrikto=[[Hochdorf (distrikto)|Hochdorf]] |koord={{Koordinatoj gms|47|9|0|N|8|19|0|E}} |loĝantoj=2395 |areo=8,77 |alteco=515 |poŝtkodo=6275 |kodo=1023 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Ballwil 2009.png|eta|285ra|centre|<small>Mapo de Ballwil</small>]]}} == Pri la komunumo == '''Ballwil''' estas [[Listo de urboj en Svislando|urbo]] komunumo en la [[distrikto Hochdorf]] en [[Kantono Lucerno]], [[Svislando]]. Ĝi havis 2395 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. == Geografio == Ballwil situas inter la valoj "Seetal" kaj de la rivero [[Reuss]] ĉe la okcidenta deklivo de la monto ''Lindenberg''. == Najbaraj vilaĝoj == La komunumo Ballwil limas en nordo al [[Hohenrain]], en oriento al [[Sins]] ([[Kantono Argovio]]), en sudoriento al [[Inwil]], en sudokcidento al [[Eschenbach LU|Eschenbach]], kaj en okcidento al [[Hochdorf LU|Hochdorf]]. == Trafiko == La komunumo Ballwil situas ĉe la trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de [[Lencburgo]] al [[Lucerno]], la tiel nomita ''[[Seetal-Fervojo]]'', kaj tial bone estas konektita al la publika trafikreto. == Historio == la unua dokumenta mencio de Ballwil datiĝas el la jaro [[924]] kiel ''Paldiwilare''. En [[mezepoko]] Ballwil estis [[Grafoj de Kiburgo|kiburga]] kaj poste [[Habsburgoj|habsburga]] posedaĵo. Post la [[Batalo de Sempach]] en [[1386]] Ballwil fariĝis [[Lucerno|lucerna]] kaj apartenis ĝis la [[Helveta Revolucio]] en la jaro [[1798]] al la [[vokto|kamparvoktejo]] [[Rothenburg]]. Ek de [[1803]] Ballwil apartenas al la [[distrikto Hochdorf]] de [[Kantono Lucerno]]. == vidu ankaŭ == * [[Ballwil (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ballwil.ch Oficiala retejo de la komunumo Ballwil] * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D594.php Ballwil en la Historia Leksikono de Svislando] * [https://web.archive.org/web/20030505200442/http://www.lu.ch/download/fd/afs/pdf/jbkt/profile/gp_1023.pdf Profilo de la komunumo en la retejo de la kantono] {{Komunejokat|Ballwil|Ballwil}} <br /> {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Hochdorf}} aoxhuh2a7wdylou8j6cvpgzru50c2sq 0 292200 9350692 9345944 2026-04-10T12:42:22Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Pic Fischbach.png]] → [[File:CHE Fischbach LU COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350692 wikitext text/x-wiki {{Informkesto distrikto de Svislando |nomo=Distrikto Willisau |blazono=[[Dosiero:Wappen Gemeinde Willisau Stadt.png|eta|120ra|centre|Blazono de Willsau]] |bildo=[[Dosiero:Picswiss LU-25-42.jpg|eta|285ra|centre|Willisau]] |mapo=[[Dosiero:Karte Bezirk Willisau 2007.png|eta|285ra|centre|Mapo de la distrikto Willisau]] |kantono=Lucerno |ĉefloko=[[Willisau]] |loĝantaro=47436 |loĝantaro-jaro=2007-12-31 |areo=336,99 |denseco=140,76 |kodo=0305 }} La '''distrikto Willsau''' (prononcu ''vilisaŭ'') estas administra unuo de [[Kantono Lucerno]]. Ĝi havis 47436 loĝantojn la 31-an de decembro [[2007]]. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbeto [[Willisau]]. == Geografio == La distrikto Willisau situas en nordoriento de [[Kantono Lucerno]]. Ĝi etendiĝas en la valoj de la riveroj [[Luthern]] kaj [[Wigger]]. Ĝian okcidentan limon forma la rivero ''Rot''. En la sudo la monto [[Napf]] formas la limon al la valo de [[Entlebuch]]. La distrikto kovras areon de 336,99&nbsp;km². == Trafiko == Tra la distrikto pasas la trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de [[Lucerno]] al [[Langenthal]]. La fajna distribuo okazas per diversaj [[poŝtaŭto]]linioj. En nordokcidento en [[Dagmersellen]] la distrikton tuŝas la [[svisa aŭtovojo A2]]. == Historio == En [[mezepoko]] la regiono de la distrikto Willisau estis [[grafo|grafejo]] de la [[Habsburgoj]], kiuj vendis ĝin en la jaro [[1407]] al la urbo [[Lucerno]]. La regiono nun estis [[vokto|kamparvoktejo]] de la lucerna urboŝtato. Ek de [[1803]] ĝi estas distrikto de [[Kantono Lucerno]]. == Komunumoj de la distrikto Willisau == La distrikto Willisau konsistas el 24 komunumoj (stato 2009). Jen la aktuala listo: <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000;text-align:left;"> {| cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2007-12-31)</small> ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Alberswil.svg|30ra|Alberswil]] || [[Alberswil]] || align="center" | 558 || align="right" | 3.53 | align="center" | 1121 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Altbüron COA.svg|30ra|Altbüron]] || [[Altbüron]] || align="center" | 904 || align="right" | 6.80 | align="center" | 1122 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Altishofen COA.svg|30ra|Altishofen]] || [[Altishofen]] || align="center" | 1'331 || align="right" | 5.76 | align="center" | 1123 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Dagmersellen.png|30ra|Dagmersellen]] || [[Dagmersellen]] || align="center" | 4'683 || align="right" | 24.00 | align="center" | 1125 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Ebersecken.png|30ra|Ebersecken]] || [[Ebersecken]] || align="center" | 415 || align="right" | 8.56 | align="center" | 1126 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Egolzwil.png|30ra|Egolzwil]] || [[Egolzwil]] || align="center" | 1'271 || align="right" | 4.18 | align="center" | 1127 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Ettiswil.svg|30ra|Ettiswil]] || [[Ettiswil]] || align="center" | 2'253 || align="right" | 12.58 | align="center" | 1128 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Fischbach LU COA.svg|30ra|Fischbach]] || [[Fischbach LU|Fischbach]] || align="center" | 710 || align="right" | 8.05 | align="center" | 1129 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Gettnau.svg|30ra|Gettnau]] || [[Gettnau]] || align="center" | 948 || align="right" | 6.05 | align="center" | 1130 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Grossdietwil.png|30ra|Grossdietwil]] || [[Grossdietwil]] || align="center" | 813 || align="right" | 10.20 | align="center" | 1131 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Hergiswil COA.png|30ra|Hergiswil]] || [[Hergiswil ĉe Willisau]] || align="center" | 1'834 || align="right" | 31.04 | align="center" | 1132 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Luthern.png|30ra|Luthern]] || [[Luthern]] || align="center" | 1'387 || align="right" | 37.76 | align="center" | 1135 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Menznau.svg|30ra|Menznau]] || [[Menznau]] || align="center" | 2'740 || align="right" | 30.33 | align="center" | 1136 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Nebikon.png|30ra|Nebikon]] || [[Nebikon]] || align="center" | 2'184 || align="right" | 3.73 | align="center" | 1137 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Ohmstal COA.svg|30ra|Ohmstal]] || [[Ohmstal]] || align="center" | 326 || align="right" | 4.43 | align="center" | 1138 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Pfaffnau.png|30ra|Pfaffnau]] || [[Pfaffnau]] || align="center" | 2'133 || align="right" | 17.68 | align="center" | 1139 |- | align="center" | [[Dosiero:Wappen Reiden.svg|30ra|Reiden]] || [[Reiden]] || align="center" | 6'092 || align="right" | 27.10 | align="center" | 1140 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Roggliswil.svg|30ra|Roggliswil]] || [[Roggliswil]] || align="center" | 644 || align="right" | 6.21 | align="center" | 1142 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Schötz.svg|30ra|Schötz]] || [[Schötz]] || align="center" | 3'332 || align="right" | 10.84 | align="center" | 1143 |- | align="center" | [[Dosiero:Coat of arms of Ufhusen.svg|30ra|Ufhusen]] || [[Ufhusen]] || align="center" | 838 || align="right" | 12.21 | align="center" | 1145 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Wauwil COA.svg|30ra|Wauwil]] || [[Wauwil]] || align="center" | 1'651 || align="right" | 2.96 | align="center" | 1146 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Wikon.png|30ra|Wikon]] || [[Wikon]] || align="center" | 1'346 || align="right" | 8.30 | align="center" | 1147 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Willisau.png|30ra|Willisau]] || '''[[Willisau]]''' || align="center" | 7'142 || align="right" | 41.69 | align="center" | 1151 |- | align="center" | [[Dosiero:Pic Zell.png|30ra|Zell]] || [[Zell LU|Zell]] || align="center" | 1'901 || align="right" | 13.91 | align="center" | 1150 |- style="background-color:#EFEFEF;" | | '''Totale''' (24) || align="center" | 47'436 || align="right" | 336.99 | align="center" | 0305 |} </div> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.lu.ch/index/gemeinden/aemter/amt_willisau.htm Paĝo pri la distrikto Willisau sur la retejo de Kantono Lucerno] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090427150301/http://www.lu.ch/index/gemeinden/aemter/amt_willisau.htm |date=2009-04-27 }} {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Lucerno}} {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Willisau}} humw0kuml9vmilvmyl9bipsvisba5zi 14 315587 9350967 7111076 2026-04-11T07:44:32Z RG72 11847 9350967 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Saloj]] [[Kategorio:Sulfurilaj kombinaĵoj]] [[Kategorio:Hipervalentaj molekuloj]] [[Kategorio:Sulfuraj oksianjonoj]] iwiwg2s1ah5x96tw4zsrve6s3hbbm56 0 319157 9350690 8887424 2026-04-10T12:41:20Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:CHE Fischbach (Luzern) COA.png]] → [[File:CHE Fischbach LU COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350690 wikitext text/x-wiki {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Fischbach |blazono=[[Dosiero:CHE Fischbach LU COA.svg|eta|120ra|centre|<small>Blazono de Fischbach</small>]] |bildo=[[Dosiero:Fischbach kapelo Sankt Asper 177.jpg|eta|285ra|centre|<small>Fischbach</small>]] |kantono=Lucerno |distrikto=[[Willisau (distrikto)|Willisau]] |koord={{Koordinatoj gms|47|9|19|N|7|54|29|E}} |loĝantoj=716 |areo=8,04 |alteco=637 |poŝtkodo=6145 |kodo=1129 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Fischbach 2007.png|eta|285ra|centre|<small>Mapo de Fischbach</small>]]}}'''Fischbach''' estas komunumo en la [[distrikto Willisau]] en [[Kantono Lucerno]], [[Svislando]]. Ĝi havis 716 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. == Geografio == La komunumo Fischbach situas oriente de la rivero [[Rot (Murg)|Rot]], kiu estas la limo al [[Kantono Berno]]. Tra la vilaĝo fluas la rivereto Fischbach, alfluanto de Rot, de kiu la komunumo ricevis sian nomon. Krom al ĉefvilaĝo Fischbach al la komunumo apartenas la vilaĝetoj [[Leimbütz]] kaj [[Schönenthül]], kaj krome la setlejoj [[Tschäggle]], [[Hübli]], [[Färnere]], [[Schwandmatt]], [[Schlämpe]], [[Under Reiferswil]], [[Wildberg]], [[Rütmatt]] kaj [[Mettmenegg]]. La komunuma teritorio etendiĝas sura areo de 8,04 km², de kiuj 13,8% estas kovritaj de [[arbaro]], 80,7% servas por [[agrikulturo]] kaj 5,3% por setlejoj. == Najbaraj komunumoj == La komunumo Fischbach limas en nordokcidento al [[Grossdietwil]], en nordo al [[Ebersecken]], en nordoriento al eksklavo de Grossdietwil kaj al la eksklavo [[Lingi]] de Ebersecken, en oriento al [[Zell LU|Zell]], en sudo al [[Ufhusen]], kaj en okcidento al [[Gondiswil]] en [[Kantono Berno]]. == Trafiko == La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per la [[poŝtaŭtolinio]] de [[Zell LU|Zell]] tra [[Altbüron]] al [[St. Urban]]. La plej proksima alveturejo al la [[svisa aŭtovojo A2]] situas 12 kilometrojn nordoriente en [[Dagmersellen]]. == Historio == La unua dokumenta mencio de Fischbach datiĝas el la jaro [[1224]] kiel ''Viscebach''. Dum [[mezepoko]] la vilaĝo Fischbach apartenis al la Senjoro ''Rudolf von Balm'', kies havaĵo en la jaro [[1308]] fariĝis posedaĵo de la [[Habsburgoj]], ĉar Rudolf von Balm estis inter la murdisto de imperiestro [[Alberto la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Alberto la 1-a]]. La vilaĝo sub la Habsburgoj apartenis al la [[Grafejo Willisau]], kiun en la jaro [[1407]] akiris la urbo [[Lucerno]]. La antaŭa habsburga grafejo tiam estis ĝis la [[Helveta Revolucio]] en la jaro [[1798]] lucerna voktejo. Post la fino de la [[Helveta Revolucio]] en la jaro [[1803]] Fischbach fariĝis komunumo de la [[distrikto Willisau]] en [[Kantono Lucerno]]. == Vidu ankaŭ == * Aliaj lokoj kun la nomo [[Fischbach]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.fischbach-lu.ch Oficiala retejo de la komunumo Fischbach] * [https://web.archive.org/web/20050107184543/http://www.lu.ch/download/fd/afs/pdf/jbkt/profile/gp_1129.pdf Profilo de Fischbach en la retejo de Kantono Lucerno] * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D668.php Fischbach en la Historia Leksikono de Svislando] {{Projektoj}} == Bildoj == <gallery> Dosiero:Fischbach LU (Huebli kaj Tschaeggle) 183.jpg|<small>Rigardo al la setlejoj Hübli kaj Tschäggle</small> Dosiero:Fischbach_LU_175.jpg|<small>Restoracio Krone Fischbach</small> Dosiero:Fischbach LU kapelo Sankt Asper 186.jpg|<small>Kapelo Sankt Asper</small> Dosiero:Fischbach LU 174.jpg|<small>Vilaĝeniro, venante de Grossdietwil</small> </gallery> <br /> {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Willisau}} 4muvscx1b4ipoj3s0xppbt315zkym97 0 325331 9350734 8808693 2026-04-10T13:57:09Z Culex 37085 new mayor 9350734 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |lando={{Francio}} |statuso=Urbo |nomo=Canet-en-Roussillon<br />''Canet de Rosselló'' |bildo=Canet-en-Roussillon egliseStJacques clocher.jpg |bildo-priskribo=La preĝejo |latitudo=42.706667 |longitudo=3.007778 |regiono-ISO=FR-66 |situo sur mapo=Francio Perpignan |situo sur mapo2=Francio |regiono=[[Dosiero:Flag of Languedoc-Roussillon2.svg|20ra]] [[Langvedoko-Rusiljono]] |departemento=[[Dosiero:Arms of the Pyrénées-Orientales.svg|16ra|]] [[Pyrénées-Orientales]] <small>([[prefektejo]])</small> |arondismento=Perpignan <small>([[ĉefurbo]])</small> |kantono=Canet-en-Roussillon |estro= S-o Stéphane Loda <br /><small>[[2026]]-2032</small> |interkom=[[Communauté d'agglomération Perpignan Méditerranée]] |horzono=[[UTC]] +1 (+2 somere) |TTTejo=[http://www.mairie-canet-en-roussillon.fr/ Oficiala retejo] |zomo=11 }} '''Canet-en-Roussillon''' ([[kataluna|katalune]]: ''Canet de Rosselló'') estas la plej granda urbo de la departemento [[Pyrénées-Orientales]], post [[Perpignan]], en suda [[Francio]]. Norde de la urbo estas la marenfluo de la [[rivero Têt]]. Kiel vidindaĵoj estas kastelo de la [[11-a jarcento]] kun kapelo kaj en la urbo preĝejo de Sankta Jakobo. Ĉe maro estas plaĝoj kaj distrohaveno. == Geografio == [[Dosiero:Map commune FR insee code 66037.png|eta|centre|300ra|Situo de Canet-en-Roussillon]] == Historio == La urbo apartenis al [[Hispanio]] ĝis la [[traktato de la Pireneoj]] [[1659]], poste ĝi estas franca. {{Projektoj}} {{Municipoj de Rusiljono}} {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Katalunio]] [[Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales]] [[Kategorio:Municipoj de Rusiljono]] 66mdbvbo737m7n8n9s34xwpy56vc3qi 0 328572 9350745 9347922 2026-04-10T14:55:03Z Sj1mor 12103 9350745 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Pierre DELAIRE''' [proksimuma prononco: pjer deler] (naskiĝis la {{daton|30|decembro|1919}} en [[Orleano]], mortis la {{daton|22|junio|1985}} en [[Orleano]]<ref>Laŭ aŭtentigita kopio de la mortatesto de Delaire, disponigita de la orleana urbodomo. Jen la Esperanta traduko de ĝiaj unuaj frazoj: :''La dudek-duan de junio mil naŭcent okdek kvin, je la dek-naŭa horo, forpasis en sia hejmo je 1, Allée de Candolle, Pierre Maurice Guy DELAIRE, direktoro de Centre National Espéranto Office. Naskita en Orleano, la 30-an de decembro mil naŭcent dek naŭ. Filo de'' [ktp]</ref>) estis franca esperantisto. <ref>La portreto prezentata en ĉi tiu artikolo ŝajnas esti farita el la sama foto, kiel tiu publikigita en longa artikolo pri li en la gazeto ''La Praktiko'', marto-aprilo 1953.</ref> Li loĝis en [[Orleano]], en centra [[Francujo]]. Li estas nun plej konata kiel esperantiginto de ''[[La Eta Princo]]'' de [[Antoine de Saint-Exupéry]]. Paradokse, la interreto entenas malmultajn informojn pri Pierre Delaire. En ĝi ja troviĝas kelkaj informoj pri liaj libroj, sed preskaŭ nenio pri lia vivo. Post la morto de Delaire, la franca Esperantisto [[Jean-Louis Texier]] (m. 2009) akceptis de la filoj de la forpasinto liajn arkivojn. Ĉirkaŭ la jaro 2003, Texier transdonis preskaŭ ĉiujn el ili al la Orleana Esperantista grupo (“Espéranto-Loiret”), konservante nur kelkajn leterojn. == Infanaĝo == Pierre Delaire kontaktiĝis infanaĝe kun Esperanto. En artikolo aperinta en 2007 ĉe www.gazettedorleans.fr, subskribita per “Jack”,<ref>[http://www.gazettedorleans.fr/?Les-foires-d-Orleans Gazette d’Orléans, 2007]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ligo valida 2010.7.7)</ref> oni legas, pri la ĉiuaprila orleana komerca foiro: :''1928'' […] ''Okaze de la tiujara foiro, s-ino Magnus havis budon en la festa salonego por konigi la universalan lingvon Esperanto. Kun ŝi estis du knaboj: la fratoj Delaire. Unu el ili famiĝis, ĉar li estis la unua instruisto lanĉinta en elsendo de “Radio Paris” kursojn pri Esperanto.'' En 1928, Pierre Delaire estis okjara. Legante la liston de liaj publikigaĵoj (vd. ĉi-suben), oni konstatas, ke, jam kiel 16-jarulo, li multe aktivadis por Esperanto. Li neniam ĉesos. == La centro Esperanto-Office fondita de Delaire == En [[1936]] (16- aŭ 17-jara), eble eĉ antaŭe, li fondis, en sia urbo, Orleano, centron nomatan unue simple ''Esperanto-Office'', poste ''Centre national Esperanto-Office'' (CNEO) — t. e. ''Nacia Centro Esperanto-Office''.<ref>Interesa demando estas, kial li elektis tiun nomon “Esperanto-Office”, kiu ŝajnas esti angla esprimo?</ref> Ĝia adreso, almenaŭ inter 1953 kaj 1961,<ref>Laŭ la ĉi-supre citata artikolo de ''La Praktiko'' (1953) kaj la unua Esperanta eldono de ''[[La Eta Princo]]'' (1961).</ref> estis 9 bis, rue du Commandant-de-Poli, Orléans, Francujo. La kontrakto subskribita de Delaire en 1981 kun Kanada-Esperanto Asocio kaj la franca eldonejo [http://fr.wikipedia.org/wiki/Gallimard Gallimard] pri la dua Esperanta eldono de La Eta Princo donas kiel adreson de CNEO: 46 bis, boul. Alexandre Martin, B. P. 2002, 45010 Orléans CEDEX.<ref>Arkivoj de [[Kanada Esperanto-Asocio]].</ref> Sian centron li direktis ĝis sia morto. Li havis iam kaj tiam kunlaborantojn, sed eble neniam verajn dungitojn. En kaj per tiu centro Delaire instruis Esperanton, rekte aŭ koresponde, kaj eldonis Esperantajn librojn, ĉefe lernolibrojn, kaj tiel subtenis sin.<!-- Sed, pro tio ke li vivtenis sin per Esperanto, li estus vekinta kelkan ĵaluzon ĉe iuj Esperantistoj. Tio povus esti unu el la kaŭzoj de la malmultaj informoj postrestintaj pri li. -- Denove neenciklopedieca --> Laŭ atesto<ref>Retmesaĝo skribita la 16an de majo 2009.</ref> de la esperantisto Jean-Louis Texier, kiu bone konis Delaire-on, povus esti, ke CNEO havis, almenaŭ ĉirkaŭ 1950–53, butikon en la strato Descartes en Parizo. Tie ja ekzistis tiam butiko de esperantaĵoj, sed ne certas, ĉu ĝi havis ligon kun CNEO aŭ ne. Kun la helpo de pluraj privatuloj kaj kelkaj Esperantistaj asocioj, li fondis libroklubon nomatan ''La Esperantista Libro-Klubo “Edelvejso”'', kiun li direktis, kaj per kiu li publikigis almenaŭ du librojn, interalie la unuan eldonon de lia traduko de ''La Eta Princo'' en 1961. Dorse de ĉi-lasta libro kuŝas la listo de ĉiuj membroj-fondintoj de la Libro-Klubo. Eblas, ke, krom eldoni, la Libro-Klubo ankaŭ disponigis al siaj membroj Esperantajn librojn de aliaj eldonejoj, sed tio estas nura hipotezo. == "Kampanjo por la vulgarigo de Esperanto" == Ĉi tiu estis la nomo de propaganda asocio, kiun li kreis en 1949, helpe de kelkaj samideanoj, kun la celo “fari konstantan kaj metodan propagandon de Esperanto per radio-elsendoj, artikoloj en la gazetaro, dissendo de propagandiloj al fakuloj, organizo de naciaj konkursoj, k.t.p.”<ref>Vd. la ĉi-supre citatan artikolon de ''La Praktiko'' (1953). La sekvaj informoj pri tiu kampanjo estas el la sama fonto.</ref> Ĉiun jaron li organizis inter siaj lernantoj konkurson, kies laŭreatoj ricevis kiel premion senpagan restadon ĉe Esperantistoj, ofte en Nederlando, sed ankaŭ, foje, en Anglujo kaj, alian fojon, en Hispanujo. Li reklamis la konkurson per artikoloj en francaj gazetoj, post kio sekvis aliaj artikoloj pri la premiitoj, kaj poste aliaj denove post ilia reveno hejme. Grava parto de lia kampanjo estis gazetara servo, per kiu li ĉiumonate sendis al multaj francaj gazetoj mallongajn komunikojn pri diverslandaj okazaĵoj en Esperantujo, kune kun artikoloj. == Radio-elsendoj == Dum kelka tempo, Delaire ankaŭ faris regulajn elsendojn pri Esperanto, ĉe la [[franca nacia radio]] (“Radiodiffusion française” — RF). Povas esti, ke liaj elsendoj titoliĝis “Radio-Esperanto”, sed tio ne certas. Dum kelka tempo li instruis Esperanton ĉiuĵaŭde ĉe “Radio-Paris”.<ref>Je 9 h 30 sur ondlongo 348 metroj. Vd. la ĉi-supre citatan artikolon de ''La Praktiko'' (1953) kaj la sekvajn ligojn: [http://www.gazettedorleans.fr/?Les-foires-d-Orleans Gazette d’Orléans, 2007]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.esperanto-sat.info/article132.html ligo 2] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120409173422/http://www.esperanto-sat.info/article132.html |date=2012-04-09 }}, [http://groups.google.be/group/soc.culture.esperanto/tree/browse_frm/month/1998-08/6ef91543a865012a?rnum=61&_done=%2Fgroup%2Fsoc.culture.esperanto%2Fbrowse_frm%2Fmonth%2F1998-08%3F ligo 3]{{404|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ligoj validaj 2010.7.14)</ref> En liaj RF-elsendoj li intervjuis almenaŭ du francajn gravulojn favorajn al Esperanto: [[Georges Duhamel]] kaj [[Maurice Genevoix]]. [[Georges Duhamel]] (1884–1966) estis fama franca [[verkisto]] kaj ano de la [[Franca Akademio]]. Delaire intervjuis lin la [[23an de decembro]] [[1954]]. Tiam Duhamel deklaris:<ref>[http://bertin.ifrance.com/citat.htm Georges Duhamel, 1954]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ligo valida 2010.7.7)</ref> :''Dum mia vivo, mi spektis la naskiĝon de pluraj provaj internaciaj lingvoj… Inter tiuj, Esperanto ŝajnas la plej plenumita, ĝi ŝajnas esti tiu, kiu devas vere sukcesi… Esperanto estas eble vokata al granda estonteco, aparte por la homoj devigataj vojaĝi, por kiuj tia ilo ege utilus. Dum kelkaj vojaĝoj miaj, mi devis viziti kvin, ses, sep malsamajn landojn… Mi ne povis paroli en la lingvoj de tiuj sep landoj. En tiaj kondiĉoj, komuna pont-lingvo montriĝus ja utila…'' :''Ĉu Esperanto estas destinita doni artverkojn, literaturajn ĉefverkojn? Mi opinias, ke Esperanto povus iun tagon naski esceptajn verkojn, celantajn vastan, diversan publikon… Mi tre fieras konstati, ke kelkaj el miaj libroj publikiĝis brajle, kaj kelkaj Esperante.'' [[Maurice Genevoix]] (1890–1980) estis alia fama franca aŭtoro, kaj vivdaŭra sekretario de la [[Franca Akademio]]. Lin intervjuis Delaire la 18an de februaro 1955. Diris s-ro Genevoix:<ref>Vidu ĉe [http://bertin.ifrance.com/citat.htm ligo 1]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Ankaŭ ĉe [http://www.europe2009.fr/?Lettre-ouverte-aŭ-electeurs ligo2] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160305163158/http://www.europe2009.fr/?Lettre-ouverte-a%C5%AD-electeurs |date=2016-03-05 }}, [http://ps-esperanto.ouvaton.org/Citations.html ligo 3]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.agoravox.fr/tribune-libre/article/google-a-recemment-reconnu-l-33432 ligo 4] (ligoj validaj 2010.7.7)</ref> :''Tio, kion mi deziras, kaj intense deziras, tutkore deziras, estas, ke la nacioj unue zorgu pri ĉio, kio povas proksimigi ilin, pri ĉio, kio povas alkonduki ilin al reciprokaj komprenado kaj tolerado. Kaj, en tiu kampo, lingvo dua, vere internacia kaj komuna, povas esti, memkompreneble, gravega, netakseble valora, por la venontaj generacioj.'' […] :''Esperanto tute ne estas unuforma lingvo, robota lingvo, sed, male, lingvo natura kaj fleksebla.'' […] :''Mi scias, kiu estas Zamenhof. Mi scias, ke vi tradukis verkojn el la universala literatura heredaĵo.Cetere vi devus daŭrigi tiun laboron.'' […] :''Esperanto kapablas esprimi la plej subtilajn nuancojn de niaj pensoj kaj sentoj. Ĝi ebligas, do, esprimi sin en maniero plej ĝusta, plej literatura, plej estetika kaj plej kapabla kontentigi la mensojn plej postulemajn kaj apartajn. Kaj ĝi ne povas malfortigi la naciajn lingvojn.'' […] :''Ĉar, dank’ al viaj konvinko, fido, konstantaj streboj, vi jam tuŝis la internaciajn opiniojn, ĉar la nombro de viaj adeptoj senĉese multiĝas, ĉar tiel la demando pri Esperanto fariĝis aktuala, vi jam survojas al venko.'' […] :''Foje mankas lastmomente la decida impulso, tio, kion Lukrecio nomis “clinamen”'' [latina vorto signifanta “kliniĝo”]'', sed ĝuste tio, s-ro Delaire, estas via afero. En ĉi tiuj atomaj, ĉenreakciaj tempoj, vi estas tiu, kiu devas lanĉi tiun ĉenon. Kuraĝon, do, ĉar tiu ĉeno almenaŭ tute ne estas timinda, sed male esperinda.'' == Organizado de kongresoj kaj vojaĝoj == [[Dosiero:Krommenie_1956_Internacia_Esperanto_Semajno_(Nederlando).jpg|eta|Foto de grupo dum la "Internacia Esperanto semajno", en Krommenie (Nederlando), de la 12a ĝis la 20a de aŭgusto 1956 (organizita de Pierre Delaire, en la unua vico, apud la centra flago)]] Dum multaj jaroj, Pierre Delaire organizis vojaĝojn por siaj lernantoj, al Nederlando, Jugoslavio, Bulgario kaj aliaj landoj. Li organizis "Kongresoj de amikecoj", en kiuj homoj venis por plezuro de praktiki la komunan lingvon Esperanto. == Libroj verkitaj, tradukitaj aŭ eldonitaj de Pierre Delaire == Jen almenaŭ parta listo de liaj verkoj, tradukaĵoj kaj eldonaĵoj.<ref>(1) [http://www.onb.ac.at/eo/esperantomuzeo Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Vieno, Aŭstrujo, (2) [http://www.cdeli.org/brokanta_servo_periodaĵoj.pdf CDELI]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Centre de documentation et d’étude sur la langue internationale, La Chaux-de-Fonds, Svisujo, (3) [http://www.esperanto-gacond.ch/brokanta_servo_libroj.pdf CDELI], (4) [http://biblioteca.comune.massa.ms.it Reto de italaj bibliotekoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, (5) [http://katalogo.uea.org Katalogo de Universala Esperanto-Asocio], (6) [http://www.esperanto.qc.ca/eo/libropruntejo Libropruntejo de Esperanto-Societo Kebekia]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, (7) [http://www.esperanto.qc.ca/katalogo Katalogo de Kanada Esperanto-Asocio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, (8) [http://www.geocities.ws/joost19612002 Esperanto Kortrijk] (ligoj validaj 2010.7.7)</ref> Ĉi-sube rektaj krampoj entenas [''esperantigojn de titoloj''] kaj [komentojn]. * Pierre Delaire, ''L’Esperanto en douze leçons'' [''Esperanto en dek du lecionoj''], [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/EsperantoEn12Lecons.pdf 1a eldono, Orleano, Esperanto-Office, 1936 (30 paĝoj)] [Delaire tiam estis 16- aŭ 17-jara! Poste estos pluraj reeldonoj i.a. 2a 1942, 3a 1945, [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireEoEn12Lecons1951_2.pdf 4a 1951],[http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireLEoEn12Lecons1955.pdf 5a 1955].] * [[Dosiero:Radiesteza Gazeto.jpg|eta|341x341ra|Radiesteza Gazeto]]''Radiesteza Gazeto — internacia esperantlingva organo de la radiestezoj kaj radiestezo-amikoj'', 1937, monata gazeto eldonita de Delaire * Pierre Delaire, ''Tu seras Espérantiste !'' [''Ci estos Esperantisto!''], [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/TuSerasEsperantiste_V1_1937.pdf 1a eldono, Orleano, Esperanto-Office, 1937] (30 paĝoj) ; [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/TuSerasEsp%C3%A9rantiste.pdf 2a eldono, 1945] * Émile Christophe ([[d:Q20751207]]), ''Estu radiesteza serĉisto!'', Esperanta traduko de Pierre Delaire, Parizo, Esperantista Centra Librejo, 1938 (214 paĝoj) * Pierre Delaire, ''Premier pas… — cette brochure comprend les deux premières leçons de l’Esperanto en douze leçons'' [''Unua paŝo… — ĉi broŝuro entenas la du unuajn lecionojn de Esperanto en dek du lecionoj''], Orleano, Centre National Esperanto-Office, ĉirkaŭ 1939 (16 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’Esperanto en douze leçons — cours élémentaire d’Esperanto'' [''Esperanto en dek du lecionoj — elementa kurso pri Esperanto''], 3a eldono, prefaco de intendanto-generalo [[Louis Bastien]] [1869–1961], Orleano, Esperanto-Office, 1945 (103 paĝoj) * Pierre Delaire, ''Bulletin officiel du Centre National Esperanto-Office'' [''Oficiala bulteno de la Nacia Centro Esperanto-Office''], 1947– * Pierre Delaire, ''L’Esperanto en douze leçons — cours pratique complet'' [''Esperanto en dek du lecionoj —kompleta praktika kurso pri Esperanto''], [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireLEoEn12Lecons1955.pdf 5a eldono], prefacoj de intendanto-generalo [[Louis Bastien]] [1869–1961] kaj Pierre Tardieu, ilustraĵoj de Madeleine Villain, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1955, (XXVII, 226 paĝoj) * Pierre Delaire. ''La Gazeto — bulletin officiel de la campagne pour la vulgarisation de l’Espéranto'' [''Oficiala bulteno de la kampanjo por vulgarigo de Esperanto''], 1957–1973 * Pierre Delaire, ''[http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/LudovikoEnNederlando.pdf Ludoviko en Nederlando — cours de perfectionnement et cours supérieur d’Esperanto]'' [''perfektiga kaj supera kurso pri Esperanto''], 2a eldono, prefaco de Marie Bonafous, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1957 (XXIII, 202 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’espéranto : fil d’Ariane du cœur et de l’esprit — texte bilingue'' [''dulingva teksto''] ''— Esperanto: Ariadna fadeno de l’ koro kaj de l’ spirito'', prefaco de Maurice Lavarenne, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1959 (196 paĝoj) * Antoine de Saint-Exupéry, ''La Eta Princo — Kun akvareloj de la aŭtoro'', Esperanta traduko de Pierre Delaire, antaŭparolo de Ralph Harry, Orleano, Esperantista Libro-Klubo “Edelvejso”, 1961 [La ilustraĵoj en ĉi eldono estas fakte senkoloraj liniaj paŭsaĵoj de la originalaj parte koloraj akvareloj de la aŭtoro.] * Pierre Delaire, ''[http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireEdelvejso.pdf L’ edelvejso kaj la tri vagabondinoj] — teatraĵeto'', ilustraĵoj de Anne-Marie Lepère-Vannier, Orleano, Esperantista Libro-Klubo “Edelvejso”, 1963 (55 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’Espéranto vivant — Cours pratique complet, encyclopédique — Grammaire et méthode directe'' [''Vivanta Esperanto — Kompleta, enciklopedia praktika kurso — Gramatiko kaj rekta metodo''], 7a eldono, prefacoj de intendanto-generalo [[Louis Bastien]] [1869–1961] kaj Pierre Tardieu, ilustraĵoj de Chantal Chavenon-Lanéry, Orleano, Centre National Espéranto-Office, 1965 (226 paĝoj) [Verŝajne temas pri pliampleksigo de lia ''Esperanto en douze leçons''.] * Pierre Delaire, ''La Dolĉa Franclando'', dediĉita al Jean Rostand, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1972 (124 paĝoj) [Vojaĝmemoraĵoj.] * Pierre Delaire, ''Tu seras Espérantiste ! Résumé de l’essentiel qu’il faut savoir sur l’Espéranto, son utilité, son but interne, sa naissance, son histoire, sa facilité, sa grammaire simplifiée, sa diffusion dans le monde, sa presse, sa littérature, ses associations etc.'' [''Ci estos Esperantisto! Resumo de la esencaj sciindaĵoj pri Esperanto, ĝiaj utilo, interna celo, naskiĝo, historio, facilo, simpligita gramatiko, disvastiĝo en la mondo, gazetaro, literaturo, asocioj ktp''], Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1975 (32 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’Espéranto vivant — cours pratique complet'' [''Vivanta Esperanto — Kompleta, praktika kurso''], Orleano, Centre National Espéranto-Office, 1976 (128 paĝoj) * Antoine de Saint-Exupéry, ''La Eta Princo — verkita kaj desegnita de Antoine de Saint-Exupéry'', dua, reviziita Esperanta traduko de Pierre Delaire, Montrealo (Kanado), Kanada Esperanto-Asocio, 1984 (93 paĝoj) [Ĉi eldono enhavas kolorajn reproduktaĵojn de la originalaj ilustraĵoj de la aŭtoro.] * Antoine de Saint-Exupéry, ''La Eta Princo — kun desegnoj de la aŭtoro'', tria, reviziita eldono de la Esperanta traduko de Pierre Delaire, Montrealo (Kanado), Kanada Esperanto-Asocio, kaj Parizo (Francujo), Espéranto-France, 2010 [Traduko reviziita de ses-homa internacia komitato, kun altkvalitaj reproduktaĵoj de la originalaj ilustraĵoj de la aŭtoro.] Kaj fine senjara ero: * ''La belle histoire de la Croix Rouge : en espéranto / La bela historio de la Ruĝa Kruco'', teksto liverita de UNESKO, Esperanta traduko de Pierre Delaire, ilustraĵoj de Jean Bernadac, Orleano, Centre National Espéranto-Office, jaro ne indikita (5–8 paĝoj) ===Recenzoj=== Pri ''Estu Radiesteza Serĉisto! '' {{citaĵo|La vorto [[radiestezo]] ŝajne signifas la esploron de vivaj radioj pere de sentema pendolo aŭ vergeto. En 18 ĉapitroj ĉi tiu libro pritraktas multajn okultajn demandojn : ekz., pri movoj kaj utiligo de [[divena vergeto]] aŭ pendolo ; homa radiado ; influo de koloroj kaj de lumo; diagnozo kaj kuraco radiesteza. Ĝi raportas pri multo da kuriozaj [[eksperimento]]j kaj spertoj. Alla skribanto ŝajnas, ke multo dirita estas nekredebla; tamen, ĉu oni kredas la aferon serioze studinda kaj vera, aŭ ĝin forgestas kiel memsugestion aŭ ĉarlatanaĵon, aŭ (eble pli saĝe) rifuzas formi opinion sen persona [[esploro]] de la demando, ĉiuokaze la libro estas tute leginda. La traduko estas sufiĉe bona. Kial kelkafoje citi la Zamenhofan [[Biblio]]n kaj alifoje propran tradukon ? La aŭtoro prave distingas inter [[spiritualismo]] (kiun li kredas) kaj [[spiritismo]] (kiun li kontraŭas).|[[Montagu Christie Butler| M. C. B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938) }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * ''[[La Eta Princo]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projekto vizaĝoj}}{{Projektoj}} * [http://www.edukado.net/biblioteko/panteono?iid=35&s=f62d9749caebf2d2108f05189aa44b06 Retpaĝaro kun foto] * [http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=pierre+delaire&vid=ONB&fn=search Libroj kaj aliaj dokumentoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de kaj pri Pierre Delaire en la [http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071221233948/http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm |date=2007-12-21 }} * [http://esperantodev45.free.fr/expo/ Virtuala ekspozicio], por la centjariĝo de naskiĝo de Pierre Delaire ; estas sonregistraĵo de [http://esperantodev45.free.fr/expo/documents/RadioDuhamel.mp3 Georges Duhamel] kaj aliaj {{Unua}} {{Vivtempo|Delaire, Pierre}} [[Kategorio:Francaj esperantistoj]] 0ussmcexkscu34ad69tqswcs3miwrcb 9350746 9350745 2026-04-10T14:56:56Z Sj1mor 12103 /* Libroj verkitaj, tradukitaj aŭ eldonitaj de Pierre Delaire */ 9350746 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Pierre DELAIRE''' [proksimuma prononco: pjer deler] (naskiĝis la {{daton|30|decembro|1919}} en [[Orleano]], mortis la {{daton|22|junio|1985}} en [[Orleano]]<ref>Laŭ aŭtentigita kopio de la mortatesto de Delaire, disponigita de la orleana urbodomo. Jen la Esperanta traduko de ĝiaj unuaj frazoj: :''La dudek-duan de junio mil naŭcent okdek kvin, je la dek-naŭa horo, forpasis en sia hejmo je 1, Allée de Candolle, Pierre Maurice Guy DELAIRE, direktoro de Centre National Espéranto Office. Naskita en Orleano, la 30-an de decembro mil naŭcent dek naŭ. Filo de'' [ktp]</ref>) estis franca esperantisto. <ref>La portreto prezentata en ĉi tiu artikolo ŝajnas esti farita el la sama foto, kiel tiu publikigita en longa artikolo pri li en la gazeto ''La Praktiko'', marto-aprilo 1953.</ref> Li loĝis en [[Orleano]], en centra [[Francujo]]. Li estas nun plej konata kiel esperantiginto de ''[[La Eta Princo]]'' de [[Antoine de Saint-Exupéry]]. Paradokse, la interreto entenas malmultajn informojn pri Pierre Delaire. En ĝi ja troviĝas kelkaj informoj pri liaj libroj, sed preskaŭ nenio pri lia vivo. Post la morto de Delaire, la franca Esperantisto [[Jean-Louis Texier]] (m. 2009) akceptis de la filoj de la forpasinto liajn arkivojn. Ĉirkaŭ la jaro 2003, Texier transdonis preskaŭ ĉiujn el ili al la Orleana Esperantista grupo (“Espéranto-Loiret”), konservante nur kelkajn leterojn. == Infanaĝo == Pierre Delaire kontaktiĝis infanaĝe kun Esperanto. En artikolo aperinta en 2007 ĉe www.gazettedorleans.fr, subskribita per “Jack”,<ref>[http://www.gazettedorleans.fr/?Les-foires-d-Orleans Gazette d’Orléans, 2007]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ligo valida 2010.7.7)</ref> oni legas, pri la ĉiuaprila orleana komerca foiro: :''1928'' […] ''Okaze de la tiujara foiro, s-ino Magnus havis budon en la festa salonego por konigi la universalan lingvon Esperanto. Kun ŝi estis du knaboj: la fratoj Delaire. Unu el ili famiĝis, ĉar li estis la unua instruisto lanĉinta en elsendo de “Radio Paris” kursojn pri Esperanto.'' En 1928, Pierre Delaire estis okjara. Legante la liston de liaj publikigaĵoj (vd. ĉi-suben), oni konstatas, ke, jam kiel 16-jarulo, li multe aktivadis por Esperanto. Li neniam ĉesos. == La centro Esperanto-Office fondita de Delaire == En [[1936]] (16- aŭ 17-jara), eble eĉ antaŭe, li fondis, en sia urbo, Orleano, centron nomatan unue simple ''Esperanto-Office'', poste ''Centre national Esperanto-Office'' (CNEO) — t. e. ''Nacia Centro Esperanto-Office''.<ref>Interesa demando estas, kial li elektis tiun nomon “Esperanto-Office”, kiu ŝajnas esti angla esprimo?</ref> Ĝia adreso, almenaŭ inter 1953 kaj 1961,<ref>Laŭ la ĉi-supre citata artikolo de ''La Praktiko'' (1953) kaj la unua Esperanta eldono de ''[[La Eta Princo]]'' (1961).</ref> estis 9 bis, rue du Commandant-de-Poli, Orléans, Francujo. La kontrakto subskribita de Delaire en 1981 kun Kanada-Esperanto Asocio kaj la franca eldonejo [http://fr.wikipedia.org/wiki/Gallimard Gallimard] pri la dua Esperanta eldono de La Eta Princo donas kiel adreson de CNEO: 46 bis, boul. Alexandre Martin, B. P. 2002, 45010 Orléans CEDEX.<ref>Arkivoj de [[Kanada Esperanto-Asocio]].</ref> Sian centron li direktis ĝis sia morto. Li havis iam kaj tiam kunlaborantojn, sed eble neniam verajn dungitojn. En kaj per tiu centro Delaire instruis Esperanton, rekte aŭ koresponde, kaj eldonis Esperantajn librojn, ĉefe lernolibrojn, kaj tiel subtenis sin.<!-- Sed, pro tio ke li vivtenis sin per Esperanto, li estus vekinta kelkan ĵaluzon ĉe iuj Esperantistoj. Tio povus esti unu el la kaŭzoj de la malmultaj informoj postrestintaj pri li. -- Denove neenciklopedieca --> Laŭ atesto<ref>Retmesaĝo skribita la 16an de majo 2009.</ref> de la esperantisto Jean-Louis Texier, kiu bone konis Delaire-on, povus esti, ke CNEO havis, almenaŭ ĉirkaŭ 1950–53, butikon en la strato Descartes en Parizo. Tie ja ekzistis tiam butiko de esperantaĵoj, sed ne certas, ĉu ĝi havis ligon kun CNEO aŭ ne. Kun la helpo de pluraj privatuloj kaj kelkaj Esperantistaj asocioj, li fondis libroklubon nomatan ''La Esperantista Libro-Klubo “Edelvejso”'', kiun li direktis, kaj per kiu li publikigis almenaŭ du librojn, interalie la unuan eldonon de lia traduko de ''La Eta Princo'' en 1961. Dorse de ĉi-lasta libro kuŝas la listo de ĉiuj membroj-fondintoj de la Libro-Klubo. Eblas, ke, krom eldoni, la Libro-Klubo ankaŭ disponigis al siaj membroj Esperantajn librojn de aliaj eldonejoj, sed tio estas nura hipotezo. == "Kampanjo por la vulgarigo de Esperanto" == Ĉi tiu estis la nomo de propaganda asocio, kiun li kreis en 1949, helpe de kelkaj samideanoj, kun la celo “fari konstantan kaj metodan propagandon de Esperanto per radio-elsendoj, artikoloj en la gazetaro, dissendo de propagandiloj al fakuloj, organizo de naciaj konkursoj, k.t.p.”<ref>Vd. la ĉi-supre citatan artikolon de ''La Praktiko'' (1953). La sekvaj informoj pri tiu kampanjo estas el la sama fonto.</ref> Ĉiun jaron li organizis inter siaj lernantoj konkurson, kies laŭreatoj ricevis kiel premion senpagan restadon ĉe Esperantistoj, ofte en Nederlando, sed ankaŭ, foje, en Anglujo kaj, alian fojon, en Hispanujo. Li reklamis la konkurson per artikoloj en francaj gazetoj, post kio sekvis aliaj artikoloj pri la premiitoj, kaj poste aliaj denove post ilia reveno hejme. Grava parto de lia kampanjo estis gazetara servo, per kiu li ĉiumonate sendis al multaj francaj gazetoj mallongajn komunikojn pri diverslandaj okazaĵoj en Esperantujo, kune kun artikoloj. == Radio-elsendoj == Dum kelka tempo, Delaire ankaŭ faris regulajn elsendojn pri Esperanto, ĉe la [[franca nacia radio]] (“Radiodiffusion française” — RF). Povas esti, ke liaj elsendoj titoliĝis “Radio-Esperanto”, sed tio ne certas. Dum kelka tempo li instruis Esperanton ĉiuĵaŭde ĉe “Radio-Paris”.<ref>Je 9 h 30 sur ondlongo 348 metroj. Vd. la ĉi-supre citatan artikolon de ''La Praktiko'' (1953) kaj la sekvajn ligojn: [http://www.gazettedorleans.fr/?Les-foires-d-Orleans Gazette d’Orléans, 2007]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.esperanto-sat.info/article132.html ligo 2] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120409173422/http://www.esperanto-sat.info/article132.html |date=2012-04-09 }}, [http://groups.google.be/group/soc.culture.esperanto/tree/browse_frm/month/1998-08/6ef91543a865012a?rnum=61&_done=%2Fgroup%2Fsoc.culture.esperanto%2Fbrowse_frm%2Fmonth%2F1998-08%3F ligo 3]{{404|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ligoj validaj 2010.7.14)</ref> En liaj RF-elsendoj li intervjuis almenaŭ du francajn gravulojn favorajn al Esperanto: [[Georges Duhamel]] kaj [[Maurice Genevoix]]. [[Georges Duhamel]] (1884–1966) estis fama franca [[verkisto]] kaj ano de la [[Franca Akademio]]. Delaire intervjuis lin la [[23an de decembro]] [[1954]]. Tiam Duhamel deklaris:<ref>[http://bertin.ifrance.com/citat.htm Georges Duhamel, 1954]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ligo valida 2010.7.7)</ref> :''Dum mia vivo, mi spektis la naskiĝon de pluraj provaj internaciaj lingvoj… Inter tiuj, Esperanto ŝajnas la plej plenumita, ĝi ŝajnas esti tiu, kiu devas vere sukcesi… Esperanto estas eble vokata al granda estonteco, aparte por la homoj devigataj vojaĝi, por kiuj tia ilo ege utilus. Dum kelkaj vojaĝoj miaj, mi devis viziti kvin, ses, sep malsamajn landojn… Mi ne povis paroli en la lingvoj de tiuj sep landoj. En tiaj kondiĉoj, komuna pont-lingvo montriĝus ja utila…'' :''Ĉu Esperanto estas destinita doni artverkojn, literaturajn ĉefverkojn? Mi opinias, ke Esperanto povus iun tagon naski esceptajn verkojn, celantajn vastan, diversan publikon… Mi tre fieras konstati, ke kelkaj el miaj libroj publikiĝis brajle, kaj kelkaj Esperante.'' [[Maurice Genevoix]] (1890–1980) estis alia fama franca aŭtoro, kaj vivdaŭra sekretario de la [[Franca Akademio]]. Lin intervjuis Delaire la 18an de februaro 1955. Diris s-ro Genevoix:<ref>Vidu ĉe [http://bertin.ifrance.com/citat.htm ligo 1]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Ankaŭ ĉe [http://www.europe2009.fr/?Lettre-ouverte-aŭ-electeurs ligo2] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160305163158/http://www.europe2009.fr/?Lettre-ouverte-a%C5%AD-electeurs |date=2016-03-05 }}, [http://ps-esperanto.ouvaton.org/Citations.html ligo 3]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.agoravox.fr/tribune-libre/article/google-a-recemment-reconnu-l-33432 ligo 4] (ligoj validaj 2010.7.7)</ref> :''Tio, kion mi deziras, kaj intense deziras, tutkore deziras, estas, ke la nacioj unue zorgu pri ĉio, kio povas proksimigi ilin, pri ĉio, kio povas alkonduki ilin al reciprokaj komprenado kaj tolerado. Kaj, en tiu kampo, lingvo dua, vere internacia kaj komuna, povas esti, memkompreneble, gravega, netakseble valora, por la venontaj generacioj.'' […] :''Esperanto tute ne estas unuforma lingvo, robota lingvo, sed, male, lingvo natura kaj fleksebla.'' […] :''Mi scias, kiu estas Zamenhof. Mi scias, ke vi tradukis verkojn el la universala literatura heredaĵo.Cetere vi devus daŭrigi tiun laboron.'' […] :''Esperanto kapablas esprimi la plej subtilajn nuancojn de niaj pensoj kaj sentoj. Ĝi ebligas, do, esprimi sin en maniero plej ĝusta, plej literatura, plej estetika kaj plej kapabla kontentigi la mensojn plej postulemajn kaj apartajn. Kaj ĝi ne povas malfortigi la naciajn lingvojn.'' […] :''Ĉar, dank’ al viaj konvinko, fido, konstantaj streboj, vi jam tuŝis la internaciajn opiniojn, ĉar la nombro de viaj adeptoj senĉese multiĝas, ĉar tiel la demando pri Esperanto fariĝis aktuala, vi jam survojas al venko.'' […] :''Foje mankas lastmomente la decida impulso, tio, kion Lukrecio nomis “clinamen”'' [latina vorto signifanta “kliniĝo”]'', sed ĝuste tio, s-ro Delaire, estas via afero. En ĉi tiuj atomaj, ĉenreakciaj tempoj, vi estas tiu, kiu devas lanĉi tiun ĉenon. Kuraĝon, do, ĉar tiu ĉeno almenaŭ tute ne estas timinda, sed male esperinda.'' == Organizado de kongresoj kaj vojaĝoj == [[Dosiero:Krommenie_1956_Internacia_Esperanto_Semajno_(Nederlando).jpg|eta|Foto de grupo dum la "Internacia Esperanto semajno", en Krommenie (Nederlando), de la 12a ĝis la 20a de aŭgusto 1956 (organizita de Pierre Delaire, en la unua vico, apud la centra flago)]] Dum multaj jaroj, Pierre Delaire organizis vojaĝojn por siaj lernantoj, al Nederlando, Jugoslavio, Bulgario kaj aliaj landoj. Li organizis "Kongresoj de amikecoj", en kiuj homoj venis por plezuro de praktiki la komunan lingvon Esperanto. == Libroj verkitaj, tradukitaj aŭ eldonitaj de Pierre Delaire == [[Dosiero:Radiesteza Gazeto.jpg|eta|Radiesteza Gazeto]] [[Dosiero:File:1975 Tu Seras Espérantiste.jpg|eta|''Tu Seras Espérantiste'', 1975]] Jen almenaŭ parta listo de liaj verkoj, tradukaĵoj kaj eldonaĵoj.<ref>(1) [http://www.onb.ac.at/eo/esperantomuzeo Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Vieno, Aŭstrujo, (2) [http://www.cdeli.org/brokanta_servo_periodaĵoj.pdf CDELI]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Centre de documentation et d’étude sur la langue internationale, La Chaux-de-Fonds, Svisujo, (3) [http://www.esperanto-gacond.ch/brokanta_servo_libroj.pdf CDELI], (4) [http://biblioteca.comune.massa.ms.it Reto de italaj bibliotekoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, (5) [http://katalogo.uea.org Katalogo de Universala Esperanto-Asocio], (6) [http://www.esperanto.qc.ca/eo/libropruntejo Libropruntejo de Esperanto-Societo Kebekia]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, (7) [http://www.esperanto.qc.ca/katalogo Katalogo de Kanada Esperanto-Asocio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, (8) [http://www.geocities.ws/joost19612002 Esperanto Kortrijk] (ligoj validaj 2010.7.7)</ref> Ĉi-sube rektaj krampoj entenas [''esperantigojn de titoloj''] kaj [komentojn]. * Pierre Delaire, ''L’Esperanto en douze leçons'' [''Esperanto en dek du lecionoj''], [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/EsperantoEn12Lecons.pdf 1a eldono, Orleano, Esperanto-Office, 1936 (30 paĝoj)] [Delaire tiam estis 16- aŭ 17-jara! Poste estos pluraj reeldonoj i.a. 2a 1942, 3a 1945, [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireEoEn12Lecons1951_2.pdf 4a 1951],[http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireLEoEn12Lecons1955.pdf 5a 1955].] * ''Radiesteza Gazeto — internacia esperantlingva organo de la radiestezoj kaj radiestezo-amikoj'', 1937, monata gazeto eldonita de Delaire * Pierre Delaire, ''Tu seras Espérantiste !'' [''Ci estos Esperantisto!''], [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/TuSerasEsperantiste_V1_1937.pdf 1a eldono, Orleano, Esperanto-Office, 1937] (30 paĝoj) ; [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/TuSerasEsp%C3%A9rantiste.pdf 2a eldono, 1945] * Émile Christophe ([[d:Q20751207]]), ''Estu radiesteza serĉisto!'', Esperanta traduko de Pierre Delaire, Parizo, Esperantista Centra Librejo, 1938 (214 paĝoj) * Pierre Delaire, ''Premier pas… — cette brochure comprend les deux premières leçons de l’Esperanto en douze leçons'' [''Unua paŝo… — ĉi broŝuro entenas la du unuajn lecionojn de Esperanto en dek du lecionoj''], Orleano, Centre National Esperanto-Office, ĉirkaŭ 1939 (16 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’Esperanto en douze leçons — cours élémentaire d’Esperanto'' [''Esperanto en dek du lecionoj — elementa kurso pri Esperanto''], 3a eldono, prefaco de intendanto-generalo [[Louis Bastien]] [1869–1961], Orleano, Esperanto-Office, 1945 (103 paĝoj) * Pierre Delaire, ''Bulletin officiel du Centre National Esperanto-Office'' [''Oficiala bulteno de la Nacia Centro Esperanto-Office''], 1947– * Pierre Delaire, ''L’Esperanto en douze leçons — cours pratique complet'' [''Esperanto en dek du lecionoj —kompleta praktika kurso pri Esperanto''], [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireLEoEn12Lecons1955.pdf 5a eldono], prefacoj de intendanto-generalo [[Louis Bastien]] [1869–1961] kaj Pierre Tardieu, ilustraĵoj de Madeleine Villain, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1955, (XXVII, 226 paĝoj) * Pierre Delaire. ''La Gazeto — bulletin officiel de la campagne pour la vulgarisation de l’Espéranto'' [''Oficiala bulteno de la kampanjo por vulgarigo de Esperanto''], 1957–1973 * Pierre Delaire, ''[http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/LudovikoEnNederlando.pdf Ludoviko en Nederlando — cours de perfectionnement et cours supérieur d’Esperanto]'' [''perfektiga kaj supera kurso pri Esperanto''], 2a eldono, prefaco de Marie Bonafous, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1957 (XXIII, 202 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’espéranto : fil d’Ariane du cœur et de l’esprit — texte bilingue'' [''dulingva teksto''] ''— Esperanto: Ariadna fadeno de l’ koro kaj de l’ spirito'', prefaco de Maurice Lavarenne, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1959 (196 paĝoj) * Antoine de Saint-Exupéry, ''La Eta Princo — Kun akvareloj de la aŭtoro'', Esperanta traduko de Pierre Delaire, antaŭparolo de Ralph Harry, Orleano, Esperantista Libro-Klubo “Edelvejso”, 1961 [La ilustraĵoj en ĉi eldono estas fakte senkoloraj liniaj paŭsaĵoj de la originalaj parte koloraj akvareloj de la aŭtoro.] * Pierre Delaire, ''[http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireEdelvejso.pdf L’ edelvejso kaj la tri vagabondinoj] — teatraĵeto'', ilustraĵoj de Anne-Marie Lepère-Vannier, Orleano, Esperantista Libro-Klubo “Edelvejso”, 1963 (55 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’Espéranto vivant — Cours pratique complet, encyclopédique — Grammaire et méthode directe'' [''Vivanta Esperanto — Kompleta, enciklopedia praktika kurso — Gramatiko kaj rekta metodo''], 7a eldono, prefacoj de intendanto-generalo [[Louis Bastien]] [1869–1961] kaj Pierre Tardieu, ilustraĵoj de Chantal Chavenon-Lanéry, Orleano, Centre National Espéranto-Office, 1965 (226 paĝoj) [Verŝajne temas pri pliampleksigo de lia ''Esperanto en douze leçons''.] * Pierre Delaire, ''La Dolĉa Franclando'', dediĉita al Jean Rostand, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1972 (124 paĝoj) [Vojaĝmemoraĵoj.] * Pierre Delaire, ''Tu seras Espérantiste ! Résumé de l’essentiel qu’il faut savoir sur l’Espéranto, son utilité, son but interne, sa naissance, son histoire, sa facilité, sa grammaire simplifiée, sa diffusion dans le monde, sa presse, sa littérature, ses associations etc.'' [''Ci estos Esperantisto! Resumo de la esencaj sciindaĵoj pri Esperanto, ĝiaj utilo, interna celo, naskiĝo, historio, facilo, simpligita gramatiko, disvastiĝo en la mondo, gazetaro, literaturo, asocioj ktp''], Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1975 (32 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’Espéranto vivant — cours pratique complet'' [''Vivanta Esperanto — Kompleta, praktika kurso''], Orleano, Centre National Espéranto-Office, 1976 (128 paĝoj) * Antoine de Saint-Exupéry, ''La Eta Princo — verkita kaj desegnita de Antoine de Saint-Exupéry'', dua, reviziita Esperanta traduko de Pierre Delaire, Montrealo (Kanado), Kanada Esperanto-Asocio, 1984 (93 paĝoj) [Ĉi eldono enhavas kolorajn reproduktaĵojn de la originalaj ilustraĵoj de la aŭtoro.] * Antoine de Saint-Exupéry, ''La Eta Princo — kun desegnoj de la aŭtoro'', tria, reviziita eldono de la Esperanta traduko de Pierre Delaire, Montrealo (Kanado), Kanada Esperanto-Asocio, kaj Parizo (Francujo), Espéranto-France, 2010 [Traduko reviziita de ses-homa internacia komitato, kun altkvalitaj reproduktaĵoj de la originalaj ilustraĵoj de la aŭtoro.] Kaj fine senjara ero: * ''La belle histoire de la Croix Rouge : en espéranto / La bela historio de la Ruĝa Kruco'', teksto liverita de UNESKO, Esperanta traduko de Pierre Delaire, ilustraĵoj de Jean Bernadac, Orleano, Centre National Espéranto-Office, jaro ne indikita (5–8 paĝoj) ===Recenzoj=== Pri ''Estu Radiesteza Serĉisto! '' {{citaĵo|La vorto [[radiestezo]] ŝajne signifas la esploron de vivaj radioj pere de sentema pendolo aŭ vergeto. En 18 ĉapitroj ĉi tiu libro pritraktas multajn okultajn demandojn : ekz., pri movoj kaj utiligo de [[divena vergeto]] aŭ pendolo ; homa radiado ; influo de koloroj kaj de lumo; diagnozo kaj kuraco radiesteza. Ĝi raportas pri multo da kuriozaj [[eksperimento]]j kaj spertoj. Alla skribanto ŝajnas, ke multo dirita estas nekredebla; tamen, ĉu oni kredas la aferon serioze studinda kaj vera, aŭ ĝin forgestas kiel memsugestion aŭ ĉarlatanaĵon, aŭ (eble pli saĝe) rifuzas formi opinion sen persona [[esploro]] de la demando, ĉiuokaze la libro estas tute leginda. La traduko estas sufiĉe bona. Kial kelkafoje citi la Zamenhofan [[Biblio]]n kaj alifoje propran tradukon ? La aŭtoro prave distingas inter [[spiritualismo]] (kiun li kredas) kaj [[spiritismo]] (kiun li kontraŭas).|[[Montagu Christie Butler| M. C. B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938) }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * ''[[La Eta Princo]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projekto vizaĝoj}}{{Projektoj}} * [http://www.edukado.net/biblioteko/panteono?iid=35&s=f62d9749caebf2d2108f05189aa44b06 Retpaĝaro kun foto] * [http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=pierre+delaire&vid=ONB&fn=search Libroj kaj aliaj dokumentoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de kaj pri Pierre Delaire en la [http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071221233948/http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm |date=2007-12-21 }} * [http://esperantodev45.free.fr/expo/ Virtuala ekspozicio], por la centjariĝo de naskiĝo de Pierre Delaire ; estas sonregistraĵo de [http://esperantodev45.free.fr/expo/documents/RadioDuhamel.mp3 Georges Duhamel] kaj aliaj {{Unua}} {{Vivtempo|Delaire, Pierre}} [[Kategorio:Francaj esperantistoj]] hw8bwbf3ltb13yw6nxmo6dspz5xghqd 9350747 9350746 2026-04-10T14:57:15Z Sj1mor 12103 9350747 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Pierre DELAIRE''' [proksimuma prononco: pjer deler] (naskiĝis la {{daton|30|decembro|1919}} en [[Orleano]], mortis la {{daton|22|junio|1985}} en [[Orleano]]<ref>Laŭ aŭtentigita kopio de la mortatesto de Delaire, disponigita de la orleana urbodomo. Jen la Esperanta traduko de ĝiaj unuaj frazoj: :''La dudek-duan de junio mil naŭcent okdek kvin, je la dek-naŭa horo, forpasis en sia hejmo je 1, Allée de Candolle, Pierre Maurice Guy DELAIRE, direktoro de Centre National Espéranto Office. Naskita en Orleano, la 30-an de decembro mil naŭcent dek naŭ. Filo de'' [ktp]</ref>) estis franca esperantisto. <ref>La portreto prezentata en ĉi tiu artikolo ŝajnas esti farita el la sama foto, kiel tiu publikigita en longa artikolo pri li en la gazeto ''La Praktiko'', marto-aprilo 1953.</ref> Li loĝis en [[Orleano]], en centra [[Francujo]]. Li estas nun plej konata kiel esperantiginto de ''[[La Eta Princo]]'' de [[Antoine de Saint-Exupéry]]. Paradokse, la interreto entenas malmultajn informojn pri Pierre Delaire. En ĝi ja troviĝas kelkaj informoj pri liaj libroj, sed preskaŭ nenio pri lia vivo. Post la morto de Delaire, la franca Esperantisto [[Jean-Louis Texier]] (m. 2009) akceptis de la filoj de la forpasinto liajn arkivojn. Ĉirkaŭ la jaro 2003, Texier transdonis preskaŭ ĉiujn el ili al la Orleana Esperantista grupo (“Espéranto-Loiret”), konservante nur kelkajn leterojn. == Infanaĝo == Pierre Delaire kontaktiĝis infanaĝe kun Esperanto. En artikolo aperinta en 2007 ĉe www.gazettedorleans.fr, subskribita per “Jack”,<ref>[http://www.gazettedorleans.fr/?Les-foires-d-Orleans Gazette d’Orléans, 2007]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ligo valida 2010.7.7)</ref> oni legas, pri la ĉiuaprila orleana komerca foiro: :''1928'' […] ''Okaze de la tiujara foiro, s-ino Magnus havis budon en la festa salonego por konigi la universalan lingvon Esperanto. Kun ŝi estis du knaboj: la fratoj Delaire. Unu el ili famiĝis, ĉar li estis la unua instruisto lanĉinta en elsendo de “Radio Paris” kursojn pri Esperanto.'' En 1928, Pierre Delaire estis okjara. Legante la liston de liaj publikigaĵoj (vd. ĉi-suben), oni konstatas, ke, jam kiel 16-jarulo, li multe aktivadis por Esperanto. Li neniam ĉesos. == La centro Esperanto-Office fondita de Delaire == En [[1936]] (16- aŭ 17-jara), eble eĉ antaŭe, li fondis, en sia urbo, Orleano, centron nomatan unue simple ''Esperanto-Office'', poste ''Centre national Esperanto-Office'' (CNEO) — t. e. ''Nacia Centro Esperanto-Office''.<ref>Interesa demando estas, kial li elektis tiun nomon “Esperanto-Office”, kiu ŝajnas esti angla esprimo?</ref> Ĝia adreso, almenaŭ inter 1953 kaj 1961,<ref>Laŭ la ĉi-supre citata artikolo de ''La Praktiko'' (1953) kaj la unua Esperanta eldono de ''[[La Eta Princo]]'' (1961).</ref> estis 9 bis, rue du Commandant-de-Poli, Orléans, Francujo. La kontrakto subskribita de Delaire en 1981 kun Kanada-Esperanto Asocio kaj la franca eldonejo [http://fr.wikipedia.org/wiki/Gallimard Gallimard] pri la dua Esperanta eldono de La Eta Princo donas kiel adreson de CNEO: 46 bis, boul. Alexandre Martin, B. P. 2002, 45010 Orléans CEDEX.<ref>Arkivoj de [[Kanada Esperanto-Asocio]].</ref> Sian centron li direktis ĝis sia morto. Li havis iam kaj tiam kunlaborantojn, sed eble neniam verajn dungitojn. En kaj per tiu centro Delaire instruis Esperanton, rekte aŭ koresponde, kaj eldonis Esperantajn librojn, ĉefe lernolibrojn, kaj tiel subtenis sin.<!-- Sed, pro tio ke li vivtenis sin per Esperanto, li estus vekinta kelkan ĵaluzon ĉe iuj Esperantistoj. Tio povus esti unu el la kaŭzoj de la malmultaj informoj postrestintaj pri li. -- Denove neenciklopedieca --> Laŭ atesto<ref>Retmesaĝo skribita la 16an de majo 2009.</ref> de la esperantisto Jean-Louis Texier, kiu bone konis Delaire-on, povus esti, ke CNEO havis, almenaŭ ĉirkaŭ 1950–53, butikon en la strato Descartes en Parizo. Tie ja ekzistis tiam butiko de esperantaĵoj, sed ne certas, ĉu ĝi havis ligon kun CNEO aŭ ne. Kun la helpo de pluraj privatuloj kaj kelkaj Esperantistaj asocioj, li fondis libroklubon nomatan ''La Esperantista Libro-Klubo “Edelvejso”'', kiun li direktis, kaj per kiu li publikigis almenaŭ du librojn, interalie la unuan eldonon de lia traduko de ''La Eta Princo'' en 1961. Dorse de ĉi-lasta libro kuŝas la listo de ĉiuj membroj-fondintoj de la Libro-Klubo. Eblas, ke, krom eldoni, la Libro-Klubo ankaŭ disponigis al siaj membroj Esperantajn librojn de aliaj eldonejoj, sed tio estas nura hipotezo. == "Kampanjo por la vulgarigo de Esperanto" == Ĉi tiu estis la nomo de propaganda asocio, kiun li kreis en 1949, helpe de kelkaj samideanoj, kun la celo “fari konstantan kaj metodan propagandon de Esperanto per radio-elsendoj, artikoloj en la gazetaro, dissendo de propagandiloj al fakuloj, organizo de naciaj konkursoj, k.t.p.”<ref>Vd. la ĉi-supre citatan artikolon de ''La Praktiko'' (1953). La sekvaj informoj pri tiu kampanjo estas el la sama fonto.</ref> Ĉiun jaron li organizis inter siaj lernantoj konkurson, kies laŭreatoj ricevis kiel premion senpagan restadon ĉe Esperantistoj, ofte en Nederlando, sed ankaŭ, foje, en Anglujo kaj, alian fojon, en Hispanujo. Li reklamis la konkurson per artikoloj en francaj gazetoj, post kio sekvis aliaj artikoloj pri la premiitoj, kaj poste aliaj denove post ilia reveno hejme. Grava parto de lia kampanjo estis gazetara servo, per kiu li ĉiumonate sendis al multaj francaj gazetoj mallongajn komunikojn pri diverslandaj okazaĵoj en Esperantujo, kune kun artikoloj. == Radio-elsendoj == Dum kelka tempo, Delaire ankaŭ faris regulajn elsendojn pri Esperanto, ĉe la [[franca nacia radio]] (“Radiodiffusion française” — RF). Povas esti, ke liaj elsendoj titoliĝis “Radio-Esperanto”, sed tio ne certas. Dum kelka tempo li instruis Esperanton ĉiuĵaŭde ĉe “Radio-Paris”.<ref>Je 9 h 30 sur ondlongo 348 metroj. Vd. la ĉi-supre citatan artikolon de ''La Praktiko'' (1953) kaj la sekvajn ligojn: [http://www.gazettedorleans.fr/?Les-foires-d-Orleans Gazette d’Orléans, 2007]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.esperanto-sat.info/article132.html ligo 2] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120409173422/http://www.esperanto-sat.info/article132.html |date=2012-04-09 }}, [http://groups.google.be/group/soc.culture.esperanto/tree/browse_frm/month/1998-08/6ef91543a865012a?rnum=61&_done=%2Fgroup%2Fsoc.culture.esperanto%2Fbrowse_frm%2Fmonth%2F1998-08%3F ligo 3]{{404|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ligoj validaj 2010.7.14)</ref> En liaj RF-elsendoj li intervjuis almenaŭ du francajn gravulojn favorajn al Esperanto: [[Georges Duhamel]] kaj [[Maurice Genevoix]]. [[Georges Duhamel]] (1884–1966) estis fama franca [[verkisto]] kaj ano de la [[Franca Akademio]]. Delaire intervjuis lin la [[23an de decembro]] [[1954]]. Tiam Duhamel deklaris:<ref>[http://bertin.ifrance.com/citat.htm Georges Duhamel, 1954]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ligo valida 2010.7.7)</ref> :''Dum mia vivo, mi spektis la naskiĝon de pluraj provaj internaciaj lingvoj… Inter tiuj, Esperanto ŝajnas la plej plenumita, ĝi ŝajnas esti tiu, kiu devas vere sukcesi… Esperanto estas eble vokata al granda estonteco, aparte por la homoj devigataj vojaĝi, por kiuj tia ilo ege utilus. Dum kelkaj vojaĝoj miaj, mi devis viziti kvin, ses, sep malsamajn landojn… Mi ne povis paroli en la lingvoj de tiuj sep landoj. En tiaj kondiĉoj, komuna pont-lingvo montriĝus ja utila…'' :''Ĉu Esperanto estas destinita doni artverkojn, literaturajn ĉefverkojn? Mi opinias, ke Esperanto povus iun tagon naski esceptajn verkojn, celantajn vastan, diversan publikon… Mi tre fieras konstati, ke kelkaj el miaj libroj publikiĝis brajle, kaj kelkaj Esperante.'' [[Maurice Genevoix]] (1890–1980) estis alia fama franca aŭtoro, kaj vivdaŭra sekretario de la [[Franca Akademio]]. Lin intervjuis Delaire la 18an de februaro 1955. Diris s-ro Genevoix:<ref>Vidu ĉe [http://bertin.ifrance.com/citat.htm ligo 1]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Ankaŭ ĉe [http://www.europe2009.fr/?Lettre-ouverte-aŭ-electeurs ligo2] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160305163158/http://www.europe2009.fr/?Lettre-ouverte-a%C5%AD-electeurs |date=2016-03-05 }}, [http://ps-esperanto.ouvaton.org/Citations.html ligo 3]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.agoravox.fr/tribune-libre/article/google-a-recemment-reconnu-l-33432 ligo 4] (ligoj validaj 2010.7.7)</ref> :''Tio, kion mi deziras, kaj intense deziras, tutkore deziras, estas, ke la nacioj unue zorgu pri ĉio, kio povas proksimigi ilin, pri ĉio, kio povas alkonduki ilin al reciprokaj komprenado kaj tolerado. Kaj, en tiu kampo, lingvo dua, vere internacia kaj komuna, povas esti, memkompreneble, gravega, netakseble valora, por la venontaj generacioj.'' […] :''Esperanto tute ne estas unuforma lingvo, robota lingvo, sed, male, lingvo natura kaj fleksebla.'' […] :''Mi scias, kiu estas Zamenhof. Mi scias, ke vi tradukis verkojn el la universala literatura heredaĵo.Cetere vi devus daŭrigi tiun laboron.'' […] :''Esperanto kapablas esprimi la plej subtilajn nuancojn de niaj pensoj kaj sentoj. Ĝi ebligas, do, esprimi sin en maniero plej ĝusta, plej literatura, plej estetika kaj plej kapabla kontentigi la mensojn plej postulemajn kaj apartajn. Kaj ĝi ne povas malfortigi la naciajn lingvojn.'' […] :''Ĉar, dank’ al viaj konvinko, fido, konstantaj streboj, vi jam tuŝis la internaciajn opiniojn, ĉar la nombro de viaj adeptoj senĉese multiĝas, ĉar tiel la demando pri Esperanto fariĝis aktuala, vi jam survojas al venko.'' […] :''Foje mankas lastmomente la decida impulso, tio, kion Lukrecio nomis “clinamen”'' [latina vorto signifanta “kliniĝo”]'', sed ĝuste tio, s-ro Delaire, estas via afero. En ĉi tiuj atomaj, ĉenreakciaj tempoj, vi estas tiu, kiu devas lanĉi tiun ĉenon. Kuraĝon, do, ĉar tiu ĉeno almenaŭ tute ne estas timinda, sed male esperinda.'' == Organizado de kongresoj kaj vojaĝoj == [[Dosiero:Krommenie_1956_Internacia_Esperanto_Semajno_(Nederlando).jpg|eta|Foto de grupo dum la "Internacia Esperanto semajno", en Krommenie (Nederlando), de la 12a ĝis la 20a de aŭgusto 1956 (organizita de Pierre Delaire, en la unua vico, apud la centra flago)]] Dum multaj jaroj, Pierre Delaire organizis vojaĝojn por siaj lernantoj, al Nederlando, Jugoslavio, Bulgario kaj aliaj landoj. Li organizis "Kongresoj de amikecoj", en kiuj homoj venis por plezuro de praktiki la komunan lingvon Esperanto. == Libroj verkitaj, tradukitaj aŭ eldonitaj de Pierre Delaire == [[Dosiero:Radiesteza Gazeto.jpg|eta|Radiesteza Gazeto]] [[Dosiero:1975 Tu Seras Espérantiste.jpg|eta|''Tu Seras Espérantiste'', 1975]] Jen almenaŭ parta listo de liaj verkoj, tradukaĵoj kaj eldonaĵoj.<ref>(1) [http://www.onb.ac.at/eo/esperantomuzeo Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Vieno, Aŭstrujo, (2) [http://www.cdeli.org/brokanta_servo_periodaĵoj.pdf CDELI]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Centre de documentation et d’étude sur la langue internationale, La Chaux-de-Fonds, Svisujo, (3) [http://www.esperanto-gacond.ch/brokanta_servo_libroj.pdf CDELI], (4) [http://biblioteca.comune.massa.ms.it Reto de italaj bibliotekoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, (5) [http://katalogo.uea.org Katalogo de Universala Esperanto-Asocio], (6) [http://www.esperanto.qc.ca/eo/libropruntejo Libropruntejo de Esperanto-Societo Kebekia]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, (7) [http://www.esperanto.qc.ca/katalogo Katalogo de Kanada Esperanto-Asocio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, (8) [http://www.geocities.ws/joost19612002 Esperanto Kortrijk] (ligoj validaj 2010.7.7)</ref> Ĉi-sube rektaj krampoj entenas [''esperantigojn de titoloj''] kaj [komentojn]. * Pierre Delaire, ''L’Esperanto en douze leçons'' [''Esperanto en dek du lecionoj''], [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/EsperantoEn12Lecons.pdf 1a eldono, Orleano, Esperanto-Office, 1936 (30 paĝoj)] [Delaire tiam estis 16- aŭ 17-jara! Poste estos pluraj reeldonoj i.a. 2a 1942, 3a 1945, [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireEoEn12Lecons1951_2.pdf 4a 1951],[http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireLEoEn12Lecons1955.pdf 5a 1955].] * ''Radiesteza Gazeto — internacia esperantlingva organo de la radiestezoj kaj radiestezo-amikoj'', 1937, monata gazeto eldonita de Delaire * Pierre Delaire, ''Tu seras Espérantiste !'' [''Ci estos Esperantisto!''], [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/TuSerasEsperantiste_V1_1937.pdf 1a eldono, Orleano, Esperanto-Office, 1937] (30 paĝoj) ; [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/TuSerasEsp%C3%A9rantiste.pdf 2a eldono, 1945] * Émile Christophe ([[d:Q20751207]]), ''Estu radiesteza serĉisto!'', Esperanta traduko de Pierre Delaire, Parizo, Esperantista Centra Librejo, 1938 (214 paĝoj) * Pierre Delaire, ''Premier pas… — cette brochure comprend les deux premières leçons de l’Esperanto en douze leçons'' [''Unua paŝo… — ĉi broŝuro entenas la du unuajn lecionojn de Esperanto en dek du lecionoj''], Orleano, Centre National Esperanto-Office, ĉirkaŭ 1939 (16 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’Esperanto en douze leçons — cours élémentaire d’Esperanto'' [''Esperanto en dek du lecionoj — elementa kurso pri Esperanto''], 3a eldono, prefaco de intendanto-generalo [[Louis Bastien]] [1869–1961], Orleano, Esperanto-Office, 1945 (103 paĝoj) * Pierre Delaire, ''Bulletin officiel du Centre National Esperanto-Office'' [''Oficiala bulteno de la Nacia Centro Esperanto-Office''], 1947– * Pierre Delaire, ''L’Esperanto en douze leçons — cours pratique complet'' [''Esperanto en dek du lecionoj —kompleta praktika kurso pri Esperanto''], [http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireLEoEn12Lecons1955.pdf 5a eldono], prefacoj de intendanto-generalo [[Louis Bastien]] [1869–1961] kaj Pierre Tardieu, ilustraĵoj de Madeleine Villain, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1955, (XXVII, 226 paĝoj) * Pierre Delaire. ''La Gazeto — bulletin officiel de la campagne pour la vulgarisation de l’Espéranto'' [''Oficiala bulteno de la kampanjo por vulgarigo de Esperanto''], 1957–1973 * Pierre Delaire, ''[http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/LudovikoEnNederlando.pdf Ludoviko en Nederlando — cours de perfectionnement et cours supérieur d’Esperanto]'' [''perfektiga kaj supera kurso pri Esperanto''], 2a eldono, prefaco de Marie Bonafous, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1957 (XXIII, 202 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’espéranto : fil d’Ariane du cœur et de l’esprit — texte bilingue'' [''dulingva teksto''] ''— Esperanto: Ariadna fadeno de l’ koro kaj de l’ spirito'', prefaco de Maurice Lavarenne, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1959 (196 paĝoj) * Antoine de Saint-Exupéry, ''La Eta Princo — Kun akvareloj de la aŭtoro'', Esperanta traduko de Pierre Delaire, antaŭparolo de Ralph Harry, Orleano, Esperantista Libro-Klubo “Edelvejso”, 1961 [La ilustraĵoj en ĉi eldono estas fakte senkoloraj liniaj paŭsaĵoj de la originalaj parte koloraj akvareloj de la aŭtoro.] * Pierre Delaire, ''[http://esperantodev45.free.fr/documents/2020/DelaireEdelvejso.pdf L’ edelvejso kaj la tri vagabondinoj] — teatraĵeto'', ilustraĵoj de Anne-Marie Lepère-Vannier, Orleano, Esperantista Libro-Klubo “Edelvejso”, 1963 (55 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’Espéranto vivant — Cours pratique complet, encyclopédique — Grammaire et méthode directe'' [''Vivanta Esperanto — Kompleta, enciklopedia praktika kurso — Gramatiko kaj rekta metodo''], 7a eldono, prefacoj de intendanto-generalo [[Louis Bastien]] [1869–1961] kaj Pierre Tardieu, ilustraĵoj de Chantal Chavenon-Lanéry, Orleano, Centre National Espéranto-Office, 1965 (226 paĝoj) [Verŝajne temas pri pliampleksigo de lia ''Esperanto en douze leçons''.] * Pierre Delaire, ''La Dolĉa Franclando'', dediĉita al Jean Rostand, Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1972 (124 paĝoj) [Vojaĝmemoraĵoj.] * Pierre Delaire, ''Tu seras Espérantiste ! Résumé de l’essentiel qu’il faut savoir sur l’Espéranto, son utilité, son but interne, sa naissance, son histoire, sa facilité, sa grammaire simplifiée, sa diffusion dans le monde, sa presse, sa littérature, ses associations etc.'' [''Ci estos Esperantisto! Resumo de la esencaj sciindaĵoj pri Esperanto, ĝiaj utilo, interna celo, naskiĝo, historio, facilo, simpligita gramatiko, disvastiĝo en la mondo, gazetaro, literaturo, asocioj ktp''], Orleano, Centre National Esperanto-Office, 1975 (32 paĝoj) * Pierre Delaire, ''L’Espéranto vivant — cours pratique complet'' [''Vivanta Esperanto — Kompleta, praktika kurso''], Orleano, Centre National Espéranto-Office, 1976 (128 paĝoj) * Antoine de Saint-Exupéry, ''La Eta Princo — verkita kaj desegnita de Antoine de Saint-Exupéry'', dua, reviziita Esperanta traduko de Pierre Delaire, Montrealo (Kanado), Kanada Esperanto-Asocio, 1984 (93 paĝoj) [Ĉi eldono enhavas kolorajn reproduktaĵojn de la originalaj ilustraĵoj de la aŭtoro.] * Antoine de Saint-Exupéry, ''La Eta Princo — kun desegnoj de la aŭtoro'', tria, reviziita eldono de la Esperanta traduko de Pierre Delaire, Montrealo (Kanado), Kanada Esperanto-Asocio, kaj Parizo (Francujo), Espéranto-France, 2010 [Traduko reviziita de ses-homa internacia komitato, kun altkvalitaj reproduktaĵoj de la originalaj ilustraĵoj de la aŭtoro.] Kaj fine senjara ero: * ''La belle histoire de la Croix Rouge : en espéranto / La bela historio de la Ruĝa Kruco'', teksto liverita de UNESKO, Esperanta traduko de Pierre Delaire, ilustraĵoj de Jean Bernadac, Orleano, Centre National Espéranto-Office, jaro ne indikita (5–8 paĝoj) ===Recenzoj=== Pri ''Estu Radiesteza Serĉisto! '' {{citaĵo|La vorto [[radiestezo]] ŝajne signifas la esploron de vivaj radioj pere de sentema pendolo aŭ vergeto. En 18 ĉapitroj ĉi tiu libro pritraktas multajn okultajn demandojn : ekz., pri movoj kaj utiligo de [[divena vergeto]] aŭ pendolo ; homa radiado ; influo de koloroj kaj de lumo; diagnozo kaj kuraco radiesteza. Ĝi raportas pri multo da kuriozaj [[eksperimento]]j kaj spertoj. Alla skribanto ŝajnas, ke multo dirita estas nekredebla; tamen, ĉu oni kredas la aferon serioze studinda kaj vera, aŭ ĝin forgestas kiel memsugestion aŭ ĉarlatanaĵon, aŭ (eble pli saĝe) rifuzas formi opinion sen persona [[esploro]] de la demando, ĉiuokaze la libro estas tute leginda. La traduko estas sufiĉe bona. Kial kelkafoje citi la Zamenhofan [[Biblio]]n kaj alifoje propran tradukon ? La aŭtoro prave distingas inter [[spiritualismo]] (kiun li kredas) kaj [[spiritismo]] (kiun li kontraŭas).|[[Montagu Christie Butler| M. C. B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938) }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * ''[[La Eta Princo]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projekto vizaĝoj}}{{Projektoj}} * [http://www.edukado.net/biblioteko/panteono?iid=35&s=f62d9749caebf2d2108f05189aa44b06 Retpaĝaro kun foto] * [http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=pierre+delaire&vid=ONB&fn=search Libroj kaj aliaj dokumentoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de kaj pri Pierre Delaire en la [http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071221233948/http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm |date=2007-12-21 }} * [http://esperantodev45.free.fr/expo/ Virtuala ekspozicio], por la centjariĝo de naskiĝo de Pierre Delaire ; estas sonregistraĵo de [http://esperantodev45.free.fr/expo/documents/RadioDuhamel.mp3 Georges Duhamel] kaj aliaj {{Unua}} {{Vivtempo|Delaire, Pierre}} [[Kategorio:Francaj esperantistoj]] tdoyn5h7hechq9lk5ekszf2onin07w9 0 330091 9351067 8515455 2026-04-11T09:59:08Z Sj1mor 12103 /* Vidu ankaŭ */ 9351067 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Daisaku IKEDA''' (n. 1928 - [[15-an de novembro]] [[2023]]) estis Internacia Prezidanto de la organizo [[Soka Gakkai]]. == Citaĵoj == "La grandioza homa revolucio en unu nura persono iros iun tagon impulsi totalan ŝanĝon sur la destino de nacio kaj, pli, kaŭzos ŝanĝon sur la destino de la homaro." Homa Revolucio - aŭtoro Daisaku Ikeda "Nenio estas tiel noblega kiel la paco. Nenio estas pli feliĉa ol la paco. Paco - jen la unua fundamenta paŝo por la progreso de la homaro." Nova Homa Revolucio - aŭtoro Daisaku Ikeda “Al junaj homoj en aparta mi deziras diri: La mondo estas via por ŝanĝi. Viaj sonĝoj, viaj esperoj kaj aspiroj - ĉi tiu kreos la futuron. Ĉi tiu estas la futuro. La futuro jam ekzistas - en la koroj kaj mensoj de la gejunuloj." Nia Povo por Paco – aŭtoro Daisaku Ikeda == Vidu ankaŭ == * [[Cintio Vitier]] * [[Universitato Soka]] * [[Universitato Soka de Ameriko]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.daisakuikeda.org Daisaku Ikeda] * [http://www.sgi.org Soka Gakkai Internacia] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ikeda, Daisaku}} [[Kategorio:Japanaj verkistoj]] [[Kategorio:Japanaj religiuloj]] [[Kategorio:Japanaj pacistoj]] [[Kategorio:Budhismo en Japanio]] t8zslg1iqxcwpis63dolcsutfp73vkh 0 341850 9350901 3268018 2026-04-10T23:19:56Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Sanktejo de Itsukushima]] 9350901 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Sanktejo de Itsukushima]] 0b813mpxggwtimffkoix4ie9a72aukd 0 341851 9350902 3267982 2026-04-10T23:20:01Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Sanktejo de Itsukushima]] 9350902 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Sanktejo de Itsukushima]] 0b813mpxggwtimffkoix4ie9a72aukd 14 352680 9351038 7116048 2026-04-11T09:29:14Z Tirolischleioans 254019 9351038 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Vieno]] [[Kategorio:Homoj en Aŭstrujo laŭ urboj|Vieno]] kvqgxdbqfi61wm937389qbwfipni78w 0 354522 9350765 9350361 2026-04-10T15:23:33Z Crosstor 3176 /* Ĉinio (Popola Respubliko) */ 9350765 wikitext text/x-wiki Tiu ĉi artikolo estas aparta parto de [[grandurbo]], kie pri ĝeneralaĵoj kaj pri la aliaj [[kontinento]]j estas informoj. ''Memoru, ke grandaj urboj konsistas el [[milionurbo]]j, [[metropolo]]j (inter 1 miliono kaj 500mil) kaj grandurboj (inter 500mil kaj 100mil)!'' [[Dosiero:Panoramic View of East Kabul City.jpg|eta|400ra|Larĝa panoramo de Kabulo]] [[Dosiero:Dhaka skyline1.jpg|eta|400ra|Larĝa panoramo de Dako]] [[Dosiero:Chowringheeskyline2.jpg|eta|400ra|Larĝa panoramo de Kolkato]] [[Dosiero:Jakarta Skyline Part 2.jpg|eta|400ra|Nubskrapuloj en Ĝakarto]] [[Dosiero:Singapore port panorama.jpg|eta|400ra|Larĝa panoramo de Singapuro]] == Grandaj urboj de [[Azio]] laŭ landoj == Notoj: * Vi trovas informojn pri [[Azia Rusio|Azia parto de Rusio]] [[grandurbo|ĉi tie]]!. * Tie vi trovas Kaŭkazajn landojn, [[Turkio]]n kaj [[Kipro]], spite tion, ke ili ofte estas menciitaj Eŭropaj landoj. * [[Brunejo]], [[Butano]], [[Orienta Timoro]], [[Aŝmora kaj Kartia Insuloj]], [[Kokosinsuloj]] kaj [[Kristnaskinsulo]] ne havas grandajn urbojn. === [[Afganio]] === En Afganio estas la ĉefurbo [[Kabulo]] la unusola milionurbo. Metropoloj ne estas. Grandurboj estas [[Kandaharo]], [[Mazar-e Ŝarif]], [[Herat]], [[Ĝalalabad]] kaj [[Kunduz]]. === [[Armenio]] === [[Dosiero:Yerevan Mount Ararat.jpg|eta|300ra|Erevano kaj Ararat]] En Armenio estas unusola milionurbo (kaj samtempe ankaŭ metropolo): [[Erevano]]. Estas 2 grandurboj: [[Gjumri]] kaj [[Vanadzor]]. === [[Azerio]] === En Azerio estas unusola milionurbo (kaj samtempe ankaŭ metropolo): [[Bakuo]]. Estas 2 grandurboj: [[Ganĝa]] kaj [[Sumgait]]. === [[Bangladeŝo]] === En Bangladeŝo estas 4 milionurboj: [[Dako]], [[Ĉitagongo]], [[Narajanganĝ]] kaj [[Gazipur]]. Metropoloj estas [[Kulno]] kaj [[Raĝŝaho]]. Grandurboj estas [[Silheto]], [[Tongi]], [[Rangpur]], [[Majmansing]], [[Ĝesor]], [[Koks Bazar]], [[Komilla]], [[Dinaĝpur]], [[Navabganĝ]], [[Bogra]], [[Brahmanbaria]], [[Tangail]], [[Siraĝganĝ]], [[Naogaon]], [[Feni Sadar]], [[Pabna]] kaj [[Ĉandpur]]. === Barato === [[Dosiero:India map mod.png|eta|250ra|Mapo de Barato]] [[Dosiero:Skyline at Rajiv Chowk.JPG|eta|{{centre|Delhio}}]] [[Dosiero:Mumbai 03-2016 10 skyline of Lotus Colony.jpg|eta|{{centre|Mumbajo}}]] [[Dosiero:Chowringheeskyline2.jpg|eta|{{centre|Kolkato}}]] [[Dosiero:The Legislative House ( Vidhana Soudha) building of Karnataka. 04.jpg|eta|{{centre|Leĝdona konstruaĵo en Bengaluro}}]] [[Barato]] estas la plej popola lando de la mondo. Komence de la historio jam urboj formiĝis. Nuntempe daŭriĝas pligrandiĝo de urboj. Milionurboj estas [[Mumbajo]], [[Delhio]], [[Bengaluro]], [[Hajderabado]], [[Ahmadabado]], [[Ĉenajo]], [[Kolkato]], [[Surat]], [[Puneo]], [[Ĝajpuro]], [[Laknaŭo]], [[Kanpur]], [[Nagpur]], [[Indaur]], [[Thane]], [[Bhopal]], [[Visakhapatnam]], [[Pimpri-Ĉinĉvad]], [[Patnao]], [[Vadodara]], [[Gaziabad]], [[Ludhiana]], [[Agra (Barato)]], [[Nasiko]], [[Ranĉi]], [[Faridabado]], [[Merath]], [[Raĝkot]], [[Kaljan-Dombivali]], [[Vasai-Virar]], [[Varanasio]], [[Srinagar]], [[Aŭrangabado (Maharaŝtro)]], [[Dhanbad]], [[Gurgaono]], [[Amritsar]], [[Novmumbajo]], [[Allahabad]], [[Haora]], [[Gvalior]], [[Ĝabalpur]], [[Koimbatore]], [[Vijajaŭada]], [[Ĝodhpur]], [[Salem (Barato)]], [[Maduraj]], [[Rajpuro]] kaj [[Kota (Raĝastano)]]. Metropoloj estas [[Ĉandigarh]], [[Guvahati]], [[Solapur]], [[Hubli-Dharwad]], [[Majsur]], [[Tiruĉirapali]], [[Barejli]], [[Aligarh]], [[Tiruppur]], [[Moradabad]], [[Ĝalanĝar]], [[Bhubaneŝvar]], [[Varangal]], [[Mira-Bhajandar]], [[Ĝalgaon]], [[Guntur]], [[Thiruvananthapuram]], [[Bhivandi]], [[Saharanpur]], [[Gorakhpur]], [[Bikaner]], [[Amravati]], [[Noida]], [[Ĝamŝedpur]], [[Bhilai]], [[Kataka]], [[Firozabad]], [[Koĉi (Barato)]], [[Nellore]], [[Bhavnagar]], [[Dehradun]], [[Durgapur]], [[Bidhannagar]], [[Asansol]], [[Rourkela]], [[Nanded]], [[Kolhapur]], [[Aĝmer]], [[Akola]], [[Gulbarga]], [[Ĝamnagar]], [[Uĝĝen]], [[Loni]], [[Siliguri]], [[Ĝansi]], [[Dankuni]], [[Ulhasnagar]], [[Ĝamu]], [[Sangli]] kaj [[Mangaloro]]. Grandurboj estas ĝis 200mil: [[Maheŝtala]], [[Erode]], [[Belagavi]], [[Kurnul]], [[Bhivadi]], [[Ambattur]], [[Raĝamahendravaram]], [[Tirunelveli]], [[Malegaon]], [[Gaja (Barato)]], [[Udaipur]], [[Kakinada]], [[Davangere]], [[Kozhikode]], [[Rajpur Sonarpur]], [[Bokaro]], [[Suda Dumdum]], [[Ballari]], [[Patiala]],. [[Velor]], [[Korba]], [[Belagavi]], [[Ahmednagar]], [[Anand]], [[Kolamo]], [[Panihati]], [[Latur]], [[Morbi]], [[Brahmapur]], [[Bhatpara]], [[Dule]], [[Barasat]], [[Muzaffarnagar]], [[Bagalpur]], [[Bhilvara]], [[Tumakuru]], [[Mathura]], [[Ŝivamogga]], [[Vijayapura]], [[Muzaffarpur]], [[Gandhidham]], [[Kamarati]], [[Rohtak]], [[Ĉandrapur]], [[Panvel]], [[Hisar]], [[Ŝahĝahanpur]], [[Balli]], [[Nov-Delhio]], [[Trissur]], [[Singrauli]], [[Nizamabad]], [[Panipat]], [[Parbani]], [[Kulti]], [[Bilaspur]], [[Nallasopara]], [[Parbani]], [[Karur]], [[Bordoman]], [[Rampur (Utar-Pradeŝo)]], [[Darbhanga]], [[Ajzolo]], [[Etavah]], [[Noihati]], [[Raĝamahendravaram]], [[Devas]], [[Satna]], [[Kurnul]], [[Mau]], [[Icalkaranĝi]], [[Ĝalna]], [[Sonipat]], [[Durg]], [[Hapur]], [[Tirupati]], [[Oĵukaraj]], [[Gandhinagaro]], [[Batinda]], [[Borahonogur]], [[Rourkela]], [[Avadi]], [[Kadapa (urbo)]], [[Ĝunagad]], [[Malda]], [[Navsari]], [[Sagar]], [[Karimnagar]], [[Serampore]], [[Bharatpur (Barato)]], [[Anantapuramu]], [[Vizianagaram]], [[Bihar Ŝarif]], [[Khammam]], [[Faruĥabad]], [[Sri Ganganagar]], [[Ratlam]], [[Ramagundam]], [[Nangloj Ĝat]], [[Norda Dumdum]], [[Rajĉur]], [[Holdia]], [[Serilingampalli]], [[Arrah]], [[Uluberia]], [[Dhanbad]], [[Bidar]], [[Hosapete]], [[Imfalo]], [[Pali (Raĝastano)]], [[Sikandrabad]], [[Mirzapur]], [[Karnal]], [[Puduĉeri]], [[Purnia]], [[Loni]], [[Jamunanagar]], [[Rourkela]], [[Mango (Barato)]], [[Bulandŝahr]], [[Gurgaon]], [[Tanĝavur]], [[Kannur]], [[Mehsana]], [[Munger]], [[Thoothukudi]], [[Navghar-Manikpur]], [[Sultan Pur Majra]], [[Nagerkoil]], [[Agartala]], [[Ĉapra]], [[Bhalswa Jahangir Pur]], [[Sikar]], [[Baruĉ]], [[Buĝ]], [[Vapi]], [[Kanĉipuram]], [[Panĉkula]], [[Biŭani]], [[Kriŝnaraĝapura]], [[Ambernat]], [[Begusaraj]], [[Nadiad]], [[Valsad]], [[Katihar]], [[Ŝimla]], [[Sambal]], [[Burhanpur]], [[Mahadevapura]], [[Sirsa]], [[Surendranagar-Dudreĝ]], [[Ambikapur]], [[Eluru]], [[Dindigul]], [[Mahbubnagar]], [[Rajbareli]], [[Katni]], [[Baharampuro]], [[Borahonogur]], [[Kirari Suleman Nagar]], [[Sikundarabad]], [[Ongole]], [[Ĝunagad]], [[Ĉandanagar]], [[Ĉapra]], [[Morena]], [[Ĥargopur]] kaj [[Kandva]]. [[Ambala]], [[Ranipet]], [[Sivakasi]], [[Reva]], [[Tonk (Raĝastano)]], [[Dholpur]], [[Deogar]]. Aliaj urbegoj ĝis cent mil laŭ alfabeta ordo: [[Abohar]], [[Adilabad]], [[Adoni (Barato)]], [[Alapula]], [[Amaravatio]], [[Amreli]], [[Amroha]], [[Ankleŝvar]], [[Arrah]], [[Aŭrangabad (Biharo)]], [[Azamgarh]], [[Badajun]], [[Badlapur]], [[Bagaha]], [[Bagalkot]], [[Bahrajĉ]], [[Balasore]], [[Ballia]], [[Balurghat]], [[Banda]], [[Bangaon]], [[Bankura]], [[Bansvara]], [[Barabanki]], [[Barakpur]], [[Baran (Barato)]], [[Baraut]], [[Barmer]], [[Barnala]], [[Barŝi]], [[Basirhat]], [[Basti]], [[Beavar]], [[Bettiah]], [[Betul]], [[Bhadrak]], [[Bhadravati (Karnatako)]], [[Bhind]], [[Biŭani]], [[Bongaigan]], [[Botad]], [[Bulandŝahr]], [[Bundi]], [[Busaval]], [[Ĉatarpur]], [[Ĉikkamagaluru]], [[Ĉilakaluripet]], [[Ĉindvara]], [[Ĉirmiri]], [[Ĉitorgar]], [[Ĉitradurga]], [[Ĉittur]], [[Ĉuru (Raĝastano)]], [[Dahod]], [[Damoh]], [[Dehri]], [[Dharmavaram (Sri Sathya Sai)]], [[Deoria]], [[Dibrugar]], [[Dimapur]], [[Dindori]], [[Disa]], [[Etah]], [[Fatehpur]], [[Gangavati]], [[Gadag-Betigeri]], [[Gangapur (Savai Madhopur)]], [[Ghazipur]], [[Giridih]], [[Godhra]], [[Gondal]], [[Gondija]], [[Gudivada]], [[Guna]], [[Guntakal]], [[Gurdaspur]], [[Ĝagdalpur]], [[Ĝalpajguri]], [[Ĝasdan]], [[Ĝaŭnpur]], [[Ĝehanabad]], [[Ĝetpur]], [[Ĝind]], [[Ĝorhat]], [[Ĝunĝunu]], [[Habra]], [[Hanumangarh]], [[Hardoj]], [[Hassan (Barato)]], [[Hathras]], [[Hazaribag]], [[Hindaun]], [[Hindupur]], [[Hingangat]], [[Hosur]], [[Hugli-Ĉuĉura]], [[Ĥambat]], [[Ĥeda (urbo)]], [[Ĥorda]], [[Itarsi]], [[Jagtial]], [[Kalol]], [[Karaikudi]], [[Kaddalor]], [[Kadiri]], [[Kajthal]], [[Kaljani]], [[Kargone]], [[Kapurthala]], [[Kasganĝ]], [[Kiŝangarh]], [[Khurĝa]], [[Kiŝanganĝ]], [[Kolar]], [[Kriŝnanagar (Okcidenta Bengalio)]], [[Kurukŝetr]], [[Lakhimpur]], [[Lakhisaraj]], [[Lalitpur (Barato)]], [[Mahuva]], [[Madanapalle]], [[Maksi]], [[Mandsaur]], [[Mandya]], [[Mangalagiri]], [[Medininagar]], [[Midnapore]], [[Mirialguda]], [[Modinagar]], [[Modomgram]], [[Motihari]], [[Mugalsarai]], [[Nabadvip]], [[Nagaŭr]], [[Nagoan]], [[Nalgonda]], [[Nandurbar]], [[Narasaraopet]], [[Narmadapuram]], [[Narnaul]], [[Navada]], [[Neyveli]], [[Nimaĉ]], [[Oraj]], [[Osmanabad]], [[Palakad]], [[Palval]], [[Patan (Guĝarato)]], [[Pathankot]], [[Pilibhit]], [[Pithampur]], [[Pollaĉi]], [[Proddatur]], [[Pudukkottai]], [[Purulia]], [[Raĝapalajam]], [[Rajganĝ]], [[Rajgarh]], [[Rajnandgaon]], [[Ranibennur]], [[Robertsonpet]], [[Saharsa]], [[Sahibzada Ajit Singh Nagar]], [[Sambalpur]], [[Sasaram]], [[Satara]], [[Savai Madhopur]], [[Seoni]], [[Serampore]], [[Siddipet]], [[Silĉar]], [[Sitamarhi]], [[Sitapur]], [[Sivan]], [[Sri Muktsar Sahib]], [[Srikakulam]], [[Sultanpur]], [[Surjapet]], [[Ŝamli]], [[Manĉerial]], [[Ŝantipur (Okcidenta Bengalio)]], [[Ŝikohabad]], [[Ŝilongo]], [[Ŝivpuri]], [[Tadepalligudem]], [[Tadipatri]], [[Tenali]], [[Tezpur]], [[Tinsukia]], [[Udgir]], [[Udupi]], [[Unnao]], [[Utturpara Kotrong]], [[Veraval]], [[Vidiŝa]] kaj aldoniĝas laŭ duba informo [[Komarapalayam]]. === [[Barejno]] === En Barejno la ĉefurbo [[Manamo]] estas la plej granda urbo, kiel grandurbo. === [[Birmo]] (Mjanmao) === En Mjanmao estas 2 milionurboj: [[Ranguno]] (iama ĉefurbo) kaj [[Mandalay]]. Metropoloj ne estas. Grandurboj estas [[Nepjido]] (aktuala ĉefurbo), [[Taunĝi]], [[Bago]], [[Molamjajn]], [[Mjiĉina]], [[Moniva]], [[Laŝio]], [[Patejn]], [[Pjin U Lin]], [[Pji]], [[Kalej]], [[Mjejk]], [[Mjavadi]], [[Mejktila]], [[Taungu]], [[Sitŭe]], [[Davej]]. === [[Ĉina Popola Respubliko|Ĉinio (Popola Respubliko)]] === [[Dosiero:Pudong Skyline, Shanghai, PRC.jpg|eta|Panoramo de Ŝanhajo]] [[Dosiero:Beijing cbd.jpg|eta|Komerca centro de Pekino]] En Ĉinio jam dum la historiaj tempoj grandaj urboj formiĝis. Nuntempe Ĉinio havis eksplodecan urban kresko, ĉar kiuj loĝis en kamparaj lokoj, venis al la urboj por laborpostenoj. La rezulto estas granda nombro de la urboj kun grandegaj loĝantaroj. Ĉefe en la 20-a jarcento oni kreis nivelojn. En nivelo povas esti multaj urboj kaj vilaĝoj, eĉ industriaj zonoj aŭ aliaj areoj. * En la unua nivelo estas 4 [[Administra divido de Ĉinio|provincnivelaj]] [[milionurbo]]j: [[Ŝanhajo]], [[Pekino]], [[Tjanĝino]], [[Ĉongĉingo]]. * En la dua nivelo estas 15 subprovincnivelaj milionurboj (laŭ loĝantarnombro): [[Ĉengduo]], [[Kantono (Ĉinio)]], [[Ŝenĝeno]], [[Ĝengĝoŭo]], [[Vuhano]], [[Ŝjiano]], [[Hangĝoŭo]], [[Ĉingdaŭo]], [[Harbino]], [[Ningbo]], [[Nankino]], [[Ĝinano]], [[Ŝenjango]], [[Ĉangĉuno]], [[Dalian]], [[Sjamen]]. * En la tria nivelo estas prefektujnivelaj urbegoj (laŭ loĝantarnombro) milionurboj: [[Suĝou]], [[Baodin]], [[Ŝiĝjaĝvango]], [[Linji]], [[Donguan]], [[Ĉangŝao]], [[Nanjan]], [[Venĝou]], [[Foŝan]], [[Handan]], [[Vejfang]], [[Hefejo]], [[Ŝuĝoŭo]], [[Ĝoukou]], [[Ganĝou]], [[Hece]], [[Ĉjuanĝoŭ]], [[Naningo]], [[Kunmingo]], [[Ĝjining]], [[Fuĝoŭo]], [[Fujan]], [[Ŝancjo]], [[Nantong]], [[Tangŝan]], [[Vuŝi]], [[Canĝou]], [[Ŝjiintaj]], [[Jantaj]], [[Lŭojan]], [[Ĉinhua]], [[Ĝumadian]], [[Ĝanczjan]], [[Bicje]], [[Janĉengo]], [[Hengjang]], [[Tajĝou (Ĝjangsuo)]], [[Czunji]], [[Ŝaojan]], [[Ŝanĵao]], [[Nanĉano]], [[Ŝjinŝjan]], [[Ŝjinjango]], [[Maoming]], [[Hujĝou]], [[Gŭijango]], [[Liaoĉeng]], [[Huangan]], [[Julin (Gvanŝio)]], [[Ĉuĉin]], [[Deĝoŭ]], [[Nanĉon]], [[Ĉejan]], [[Ŝantou]], [[Anjan]], [[Tajan]], [[Langfang]], [[Kaŝing]], [[Daĝou]], [[Suĝou (Anhujo)]], [[Tajuano]], [[Jonĝou]], [[Ĉande]], [[Ĉangĝoŭo]], [[Ŝaosing]], [[Ksiangjang]], [[Ĉinĝou]], [[Ĝaotong]], [[Ĝanĝou]], [[Juejang]], [[Jiĉun (Ĝjangŝjio)]], [[Boĝou]], [[Pindinŝan]], [[Suĉjan]], [[Ŝjanjango]], [[Gujlin]], [[Mjanjan]], [[Kajfen]], [[Ĝjanmen]], [[Junĉen]], [[Cibo]], [[Vejnan]], [[Ĉenĝou]], [[Jiŭjiang]], [[Lienjunan]], [[Jibin]], [[Hŭajhŭa]], [[Janĉĵou]], [[Huajan]], [[Tajĝou (Ĝeĝjango)]], [[Ĝian (Ĝjangŝjio)]], [[Ĝonŝan]], [[Luan]], [[Suĉang]], [[Lanĝoŭo]], [[Gujgan]], [[Sjaogan]], [[Luĝoŭ]], [[Hengŝui]], [[Anĉin]], [[Ljuĝou]], [[Ĝanjakou]], [[Ĝaoĉin]], [[Ĉiĉihar]], [[Urumĉio]], [[Ĉifen]], [[Ĉuĝou]], [[Linfen]], [[Cinjuan (Gŭangdongo)]], [[Binĝou]], [[Ĝuĝou]], [[Mejĝou]], [[Ĉaoĝuan]], [[Jijang]], [[Loudi]], [[Pujang]], [[Jiĉang]], [[Sujhua]], [[Vuĥu]], [[Julin (Ŝenŝjio)]], [[Ĝilino]], [[Fuĝou]], [[Bajse]], [[Cjaoĉo]], [[Dejang]], [[Hoĥoto]], [[Heĉi]], [[Lulian]], [[Cinĝun]], [[Huĝou]], [[Ĉengde]], [[Anŝan]], [[Baoji]], [[Cinĝou]], [[Tunĵen]], [[Bengbu]], [[Gŭan En]], [[Hanĵong]], [[Putjen]], [[Ĉĵencjan]], [[Ŝijan]], [[Ĉanĝi]], [[Leŝan]], [[Ninte]], [[Nejĝjan]], [[Cinhuandao]], [[Datong]], [[Hŭajnan]], [[Ljupanŝuj]], [[Tianŝui]], [[Ĵiĝao]], [[Mejŝan]], [[Vejhaj]], [[Hajkoŭo]], [[Tunljao]], [[Ĉaojan]], [[Jinĉŭano]], [[Ŝaoguan]], [[Hejuan]], [[Vuĝou]], [[Sujnin]], [[Daĉin]], [[Ŝanvej]], [[Sjantan]], [[Longjen]], [[Baĝun]], [[Baŭtoŭo]], [[Ĝjinĝou]], [[Ŝjinĝou]], [[Ŝjienin]], [[Janĉian]], [[Ĉinmen]], [[Ĉaoĝou]], [[Dinsi]], [[Liŝuj]], [[Sjuanĉen]], [[Ankang]], [[Zigong]], [[Sanmin]], [[Anŝun]], [[Huangŝi]], [[Ŝjinino]], [[Ĝuhaj]], [[Huludao]], [[Baoŝan]], [[Lonan (Gansuo)]], [[Puer]], [[Telin]], [[Junfu]], [[Loha]], [[Inkou]], [[Ĉijan]], [[Gvanjuen]], [[Mudancjan]], [[Janan]], [[Cjuĝou]], [[Lincan]], [[Sunjuan]], [[Juŝji]], [[Hulunbuir]], [[Ĉinĉen]], [[Dunjin]], [[Dandong]], [[Cinjan]], [[Maanŝan]], [[Gjamusi]], [[Ordos (urbo)]], [[Ĉunzo]], [[Lajbin]], [[Sujĝou]], [[Ŝanlo]], [[Sanmensja]], [[Heĝou]], [[Huajbej]], [[Fuŝuno]], [[Beihai]], [[Pinlian]], [[Siping]], [[Tonghua]], [[Pinsjan (Ĝjangŝjio)]], [[Ulanĉab]], [[Fusin]], [[Ĉindeĝen]], [[Ljaojan]], [[Sjuĉĵou]], [[Hopi]], [[Bajĉen]], [[Bajanur]], [[Ĝaĉaĉi]], [[Bajin]], [[Ĉiŝji]], [[Uvej (Gansuo)]], [[Ja'an]], [[Panĝjin]], [[Uĝun]], [[Hajdun]], [[Ĉiĝou]], [[Huangŝan (urbo)]], [[Bensi]], [[Jancjuan]], [[Tongling]], [[Heihe]], [[Lijiang]], [[Panĝihua]], [[Ŝuanjaŝan]], [[Ŝjinju]], [[Ĝoŭŝan]], [[Jintan (Ĝjangŝjio)]], [[Gujan]], [[Ĝanje]], [[Eĝou]], [[Ĝunvej]], [[Cjuĉuan]], [[Fanĉengan]], [[Sanja]] ** metropoloj: [[Liaojuan]], [[Danĝou]], [[Hegang]], [[Jiĉun (Hejlongĝjango)]], [[Lasao]], [[Ŝigace]], [[Ĉamdo]], [[Ŝicujŝan]], [[Tunĉuan (Ŝenŝjio)]], [[Turfan]], [[Citajhe]], [[Hami]], [[Uhaj]], [[Nagĉu]] ** urbegoj: [[Karamaj]], [[Ĉinĉan]], [[Ŝanan]], [[Jajugan]], [[Njinĉi]] ** sola urbeto: [[Sanŝa]] ** prefektujnivelaj aŭtonomioj: [[Gannan]], [[Hajŝji]], [[Daŝjinganlin]], [[Enŝi Tucja kaj Miao]]. ** subprefektujnivelaj urboj: [[Tianmen]], [[Ŝjantao]], [[Gaoĝou]], * En la kvara nivelo estas distriktonivelaj urbegoj: [[Hunĉun]], [[Jujao]], [[Juŝu]], [[Ĵongĉeng]], [[Ĉijuan]], [[Ljangĝou]], [[Lonan (Ĝjangŝjio)]], [[Manĝur]], [[Taĉeng]], [[Dongtaj]], [[Cjujfu]], [[Ĝian' (Ĝilinio)]], [[Golmud]], [[Taojuan (Ĉande)]], [[Enŝi]], [[Gaoĝou]], * Sennivelaj milionurboj estas [[Kovlun]], [[Centralo (Honkongo)]]. * Sennivelaj metropoloj estas [[Ŝa Tin]], * Sennivelaj urbegoj estas [[Juen Long]], * Sennivelaj distriktoj estas [[Ĝangdian]], * Aliaj [[Binhai]], [[Ŝihezi]], [[Tseung Kvan O]], [[Huaijin]], [[Ŝaŝi]], [[Ŝeung Ŝui]], [[Tuen Mun]], [[Makao]], [[Sai Kung]], [[Luanĉeng]], <!--Grandurboj estas [[Jiaŝjing]], [[Kvaj Ĉung]], [[Jiŝji]], [[Ŝjuanhua]], [[Jangjiang]], [[Luĉjiao]], [[Aksu (urbo)]], [[Jangquan]], [[Suĉeng]], [[Dongĉang]], [[Ŝangrao]], [[Anĉjing]], [[Taj Po]], [[Janji]], [[Ĝongŝan]], [[Mianĉang]], [[Tieling]], [[Ŝiŝi]], [[Dongjing]], [[Jinŝji]], [[Kaŝgar (urbo)]], [[Jining]], [[Jingĉeng]], [[Tsuen Van]], [[Laohekou]], [[Hulan Ergi]], [[Jiujiang]], [[Riĝao]], [[Haibovan]], [[Vafangdian]], [[Huanggang]], [[Ŝjiantao]], [[Hangu]], [[Juci]], [[Kujtun]], [[Ĉangji]], [[Ranghulu]], [[Hailar]], [[Tongĉuan]], [[Vuŝjue]], [[Jinĝou]], [[Huiĉeng]], [[Mentougou]], [[Humen]], [[Guangjuan]], [[Donghaj]], [[Ŝiaolan]], [[Linŝjia]], [[Kaijuan (Junano)]], [[Ĉjianjiang (Hubejo)]], (ĝis 200mil).--> === [[Filipinoj]] === En Filipinoj estas 4 milionurboj: [[Kezonurbo]], [[Manilo]] (ĉefurbo), [[Kalukano]] kaj [[Davao (urbo)]]. [[Dosiero:Katipunan Avenue.jpg|eta|Avenuo en Kezonurbo]] [[Dosiero:Roxas Boulevard skyline with Navy (Manila; 01-01-2020).jpg|eta|Manilo]] [[Dosiero:Ph general map.svg|eta|350ra|Mapo pri Filipinoj]] Metropoloj estas [[Cebuurbo]], [[Zamboanga]], [[Antipolo]], [[Pasig]], [[Taguig]], [[Valenzuela (Filipinoj)]], [[Dasmariñas]], [[Cagayan de Oro]], [[Paranjako]], [[Las Piñas]], [[General Santos]], [[Makatio]], [[Bacolod]], [[Muntinlupo]], [[Bakoro]] kaj [[San Jose del Monte]]. Grandurboj estas (laŭ Filipina klasifiko (vidu:[[Listo_de_urboj_de_la_Filipinoj]]) * unuaklasaj [[Marikina]], [[Iloilo (urbo)]], [[Pasay]], [[Calamba]], [[Angeles]], [[Lapu-Lapu]], [[Imuso]] * duaklasaj [[Mandaluyong]], [[Rodriguez (urbego)]], [[Malabon]], [[Mandaue]], [[Santa Rosa (Laguna)]], [[Baguio]], [[Iligan]], [[Tarlakurbo]], [[Butuan]], [[Biñan]], [[Lipa (Filipinoj)]], [[Batangas]], [[San Pedro (Filipinoj)]], [[Cainta]] * triaklasaj [[Taytay (Rizalo)]], [[San Fernando (Filipinoj)]], [[Cabanatuan]], [[Kotabato (urbo)]], [[Navotas]], [[Binangonan]], [[San Pablo (Filipinoj)]], [[Lucena (Filipinoj)]], [[San Mateo (Rizalo)]], [[Olongapo]], [[Malolos]], [[Tagum]], [[Santa Maria (Bulakano)]], [[General Trias]], [[Tacloban]], [[Puerto Princesa]], [[Cabuyao]] * kvaraklasaj [[Mabalacat]], [[Silang]], [[Meycauayan]], [[Legazpi (Albajo)]], [[Talisay (Cebu)]], [[Ormoc]], [[Maravi]], [[Tanza]], [[Kabankalan]], [[Calbayog]], [[Valencia (Bukidnon)]], [[San Carlos (Pangasinano)]], [[Pagadian]], [[Naga (Sudaj Kamarinoj)]], [[Marilao]], [[Bago (Filipinoj)]], [[Panabo]], [[Toledo (Filipinoj)]], [[Sorsogon (urbo)]], [[Santo Tomas (Batangoj)]], [[Tanauan]], [[Koronadalo]], [[Dagupan]], [[Roxas (Kapiso)]], [[Digos]], [[Malaybalay]], [[Lubao]] * kvinaklasaj [[Meksikurbo (Filipinoj)]], [[Cadiz (Filipinoj)]], [[Sagay]], [[Jolo (urbo)]], [[San Miguel (Bulakano)]], [[Baliuag]], [[General Mariano Alvarez]], [[Concepcion (Tarlako)]], [[Surigao]], [[Polomolok]], [[Ilagan]], [[San Carlos (Okcidenta Negroso)]], [[Tuguegarao]], [[Sariaya]], [[Hagonoy (Bulakano)]], [[Santiago (Isabelo)]], [[San Juan (Manila Metropolo)]], [[Tabaco]], [[Midsayap]], [[Ozamiz]], [[Malasiqui]], [[Pikit]], [[San Jose (Nova Ekijo)]], [[Capas]], [[Mati (urbo)]], [[Urdaneta]], [[Silay]], [[San Jose (Okcidenta Mindoro)]], [[Arayat]], [[Kidapavan]], [[Calapan]], [[Dumaguete]], [[San Fernando (La-Unio)]], [[Cauayan (Isabelo)]], [[Nasugbu]], [[Dipolog]], [[Santo Tomas (Norda Dabao)]], [[Gingoog]], [[Daraga]], [[Bayavan]], [[Danao (urbo)]], [[Malita]], [[Candelaria (Kezono)]], [[Bocaue]], [[Norzagaray]], [[Talavera (Filipinoj)]], [[Kaviturbo]], [[Guagua]], [[Floridablanca (Filipinoj)]], [[Bayambang]], [[Porac]], [[Mariveles]], [[Glan (urbo)]], [[Baybay]], [[Laoag]], [[Himamaylan]], [[Santa Cruz (Laguno)]], [[Minglanilla (Filipinoj)]], [[Ligao]], [[Carcar]], [[Trece Martires]], [[La Trinidad (Filipinoj)]], [[Tabuk (Filipinoj)]], [[Lingayen]], [[Mangaldan]], [[Dinalupihan]], [[Calumpit]], [[Plaridel]], [[San Ildefonso (Filipinoj)]], [[Gapan]], [[Guimba]], [[Apalit]], [[Candaba]], [[Magalang]], [[Subic]], [[Rosario (Batangoj)]], [[San Juan (Batangoj)]], [[Naic]], [[Rosario (Kavito)]], [[Los Baños (Laguno)]], [[Angono]], [[Tanay (Filipinoj)]], [[Naujan]], [[Daet]], [[Labo]], [[Libmanan]], [[Bulan (Filipinoj)]], [[Tagbilaran]], [[Consolacion]], [[Liloan (Cebu)]], [[Naga (Cebu)]], [[Catbalogan]], [[Manolo Fortich]], [[Maramag]], [[ Keson (Bukidnon)]], [[Samal (Norda Davao)]], [[Talisay (Okcidenta Negroso)]], [[Cauayan (Okcidenta Negroso)]], [[Malungon]], [[Isabela (Basilano)]], [[Bayugan]] kaj [[Bongao]]. === [[Indonezio]] === En Indonezio 14 milionurboj troviĝas: [[Ĝakarto]] (ĉefurbo), [[Surabajo]], [[Medano]], [[Bandungo]], [[Bekasi]], [[Depok]], [[Tangerang]], [[Semarang]], [[Palembang]], [[Makassar]], [[Suda Tangerang]], [[Bandar Lampung]], [[Batam]] kaj [[Bogor]]. Metropoloj estas [[Pekanbaru]], [[Padango]], [[Malang]], [[Samarinda]], [[Tasikmalaya]], [[Balikpapan]], [[Banjarmasin]], [[Pontianak]], [[Serang]], [[Denpasar]], [[Jambi (urbo)]], [[Surakarta]] kaj [[Cimahi]]. [[Dosiero:Bandung Pasupati Skyline.jpg|eta|300ra|Bandungo kun ponto]] Grandurboj estas [[Manado]], [[Kupango]], [[Cilegon]], [[Mataram]], [[Jayapura]], [[Bengkulu]], [[Yogyakarta]], [[Paluo]], [[Ambon]], [[Sukabumi]], [[Kendari]], [[Cirebon]], [[Dumai]], [[Pekalongan]], [[Palangka Raya]], [[Binjai]], [[Kediri]], [[Sorong]], [[Tegal]], [[Pematangsiantar]], [[Banjarbaru]], [[Banda Aceh]], [[Tarakan]], [[Probolinggo]], [[Singkavang]], [[Lubuklinggau]], [[Tanjung Pinang]], [[Bitung]], [[Padangsidempuan]], [[Pangkal Pinang]], [[Batu]], [[Pasuruan (urbo)]], [[Ternato (urbo)]], [[Banjar (Javo)]], [[Gorontalo]], [[Madiun (urbo)]], [[Prabumulih]], [[Salatiga]], [[Lhokseumave]], [[Langsa]], [[Palopo]], [[Bontang]], [[Tanjungbalai]], [[Tebing Tinggi]], [[Metro (urbo)]], [[Baubau]], [[Bima]], [[Parepare]], [[Blitar (urbo)]], [[Pagar Alam]], [[Pajakumbuh]], [[Gunungsitoli]], [[Mojokerto (urbo)]], [[Kotamobagu]], [[Magelang]], [[Bukittinggi]], [[Tidore]], [[Mamuju]] kaj [[Tomohon]]. [[Dosiero:Baghdad Red zone.jpg|eta|Panoramo en Bagdado]] === [[Irako]] === En Irako jam komence de la [[historio]] formiĝis urboj, ekzemple [[Ninivo]], [[Ur]], [[Nippur]]. En tiu lando estas 3 milonurboj: [[Bagdado]], [[Basra]] kaj [[Mosulo]]. Metropoloj estas [[Arbil]], [[Sulejmanijo]], [[Kirkuk]], [[Naĝaf]]. Grandurboj estas [[Karbalo]], [[Nasirija]], [[Amara (urbo)]], [[Divanija]], [[Kut (Irako)]], [[Hilla]], [[Ramadi]], [[Faluĝa]], [[Tal Afar]], [[Samaro (Irako)]], [[Samava]], [[Bakuba]], [[Dahuk]], [[Kufa]], [[Zubajr]], [[Umm-Kasr]], [[Fao (Irako)]], [[Harta (Irako)]], [[Abu Ĥasib]] kaj [[Zaho]]. === [[Irano]] === [[Dosiero:Bright Sunshine in Tehran, 2011 Spring - panoramio (1).jpg|eta|Panoramo de Teherano]] En Irano estas 8 milionurboj: [[Teherano]] (ĉefurbo), [[Maŝhado]], [[Esfahano]], [[Karaĝo]], [[Ŝirazo]], [[Tabrizo]], [[Ĥomo]] kaj [[Ahvazo]]. Metropoloj estas [[Kermanŝaho]], [[Urmijo]], [[Raŝto]], [[Zahedano]], [[Hamadan (urbo)]], [[Kermano]], [[Jazdo]], [[Ardabilo]], [[Bandar Abaso]] kaj [[Arako (Irano)]]. Grandurboj estas [[Islamŝahr]], [[Kazvino]], [[Zanĝano (urbo)]], [[Khoramabado]], [[Sanandaĝo]], [[Malard]], [[Gods]], [[Kaŝano]], [[Gurgano]], [[Golestan]], [[Sario (urbo)]], [[Ŝahrijar]], [[Dezful]], [[Ĥomejniŝahr]], [[Boruĝerd]], [[Nejŝaburo]], [[Sabzevar]], [[Naĝafabad]], [[Amol]], [[Babol]], [[Varamin]], [[Abadano]], [[Pakdaŝt]], [[Khoj]], [[Saveh]], [[Boĝnurdo]], [[Khaemŝahr]], [[Buŝehro]], [[Kharĉak]], [[Sirĝan]], [[Birĝando]], [[Ilamo]], [[Bukan]], [[Maragha]], [[Malajer]], [[Ŝahrekordo]], [[Mahŝahr]], [[Semnano (urbo)]], [[Rafsanĝan]], [[Mehabad & Piranshahr]], [[Gonbade Kabus]], [[Ŝahinŝahr]], [[Ŝahrud]], [[Sakezo]], [[Marvdaŝt]], [[Zabol]], [[Torbate Hejdarije]], [[Koramŝahr]], [[Andimeŝk]], [[Marand]], [[Ŝahreza]], [[Miandoab]], [[Izeh]], [[Bandar-e Anzali]], [[Ĝahrom]], [[Ĝiroft]], [[Marivan]], [[Kamalŝahr]], [[Jasuĝo]], [[Nazarabad]], [[Behbahan]], [[Bam (Irano)]], [[Fasa]], [[Kuĉano]], [[Masĝed Solejman]], [[Mohamedŝahr]], [[Dorud]], [[Borazĝan]], [[Fardis]], [[Nasimŝahr]], [[Andiŝe]], [[Iranŝahr]], [[Bane]], [[Ĉahbaharo]], [[Robatkarim]], [[Kaŝmaro]], [[Ŝuŝtar]], [[Lahiĝan]], [[Ahar]], [[Rej]] kaj [[Torbate Ĝam]]. (Datenoj el 2016.) === [[Israelo]] (kun disputitaj areoj) === En Israelo estas unusola metropolo: [[Jerusalemo]]. Grandurboj estas [[Tel-Avivo]], [[Haifa]], [[Riŝon-Le-Ciono]], [[Aŝdod]], [[Petaĥ Tikva]], [[Be'er Ŝeba]], [[Netanja]], [[Holon]], [[Bnei Brak]], [[Ramat Gan]], [[Bat Jam]], [[Aŝkelon]] kaj [[Reĥovot]]. En [[Gaza sektoro]] metropolo estas [[Gaza-urbo]]. Grandurboj estas (laŭ aboco) [[Ĝabalija]], [[Ĥan Junis]] kaj [[Rafah]]. En [[Cisjordanio]] grandurboj estas (laŭ aboco) [[Bet-Leĥem]], [[Hebron]], [[Jenin]], [[Nablus]], [[Ramallah]] (kvazaŭ ĉefurbo) kaj [[Tulkarm]]. === [[Japanio]] === [[Dosiero:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg|eta|300ra|Panoramo en Tokio]] [[Dosiero:Yokohama MinatoMirai21.jpg|eta|300ra|Nubskrapuloj en Jokohamo]] [[Dosiero:Osaka umeda08n3200.jpg|eta|300ra|Nubskrapuloj en Osako]] En Japanio la grandaj urboj havas specialajn [[statuso]]jn: [[speciala urbo]] kaj [[kerna urbo]] (aŭ [[Granda Urbo kun Esceptoj|aldifinita urbo]]), akirante kvalifikon per enketo de kabineto. Ĉi tie laŭ la internacia kutimo ankaŭ [[Tokio]] estas urbo, tamen ĝi jam estas la plej granda [[aglomeraĵo]] de la mondo konsistanta el diversaj (sub)urboj. En Japanio 13 milionurboj troviĝas: Tokio, [[Jokohamo]], [[Osako]], [[Nagojo]], [[Sapporo]], [[Kobeo]], [[Kioto]], [[Fukuoka]], [[Kaŭasako (urbo)]], [[Sajtama]], [[Hiroŝimo]], [[Jono (urbo)]], [[Sendajo]] kaj [[Kitakjuŝu]]. Metropoloj estas [[Ĉiba]], [[Sakaj]], [[Ŝizuoka (urbo)]], [[Kumamoto (urbo)]], [[Okajama (urbo)]], [[Hamamacu]], [[Haĉioĝi]], [[Niigata (urbo)]], [[Sagamihara]], [[Kagoŝima]], [[Funabaŝi]], [[Himeĝi]], [[Macujamo]], [[Higaŝi-Osaka]], [[Kaŭguĉi]]. Grandurboj estas [[Macudo]], [[Kuraŝiki]], [[Iĉikaŭa]], [[Niŝinomija]], [[Amagasaki]], [[Oita (urbo)]], [[Fukujama]], [[Ucunomija]], [[Nagasako]], [[Kanazaŭa (urbo)]], [[Jokosuka]], [[Tojama]], [[Takamacu]], [[Gifu]], [[Tojota (urbo)]], [[Maĉida]], [[Hirakata]], [[Fuĝisava]], [[Tojonaka (urbo)]], [[Kaŝiva]], [[Nagano]], [[Vakajamo]], [[Tojohaŝi]], [[Iĉinomija]], [[Nara (urbo)]], [[Mijazaki (urbo)]], [[Okazaki]], [[Asahikaŭa]], [[Iŭaki]], [[Sujta]], [[Takacuki]], [[Takasaki]], [[Korijama]], [[Tokorozava]], [[Kavagoe]], [[Koĉi]], [[Akita]], [[Ocu]], [[Maebaŝi]], [[Koŝigaja]], [[Naha]], [[Aomori (urbo)]], [[Kurume]], [[Jokkaiĉi]], [[Morioka]], [[Kasugai]], [[Hakodate]], [[Akaŝi]], [[Fukuŝima]], [[Ŝimonoseki]], [[Tsu]], [[Nagaoka]], [[Iĉihara]], [[Jao]], [[Fukui (urbo)]], [[Ibaraki (urbo)]], [[Tokuŝima]], [[Kakogava]], [[Mito (Ibaraki)]], [[Hiratsuka]], [[Sasebo]], [[Jamagata]], [[Kure]], [[Fuĉu]], [[Haĉinohe]], [[Nejagaŭa]], [[Kasukabe]], [[Fuĝi (urbo)]], [[Soka]], [[Ĉigasaki]], [[Macumoto (Nagano)]], [[Acugi]], [[Jamato (Kanagavo)]], [[Ageo]], [[Takarazuka]], [[Ĉofu]], [[Ota (Gunma)]], [[Ĝoecu]], [[Numazu]], [[Saga (Saga)]], [[Isesaki]], [[Tottori]], [[Kiŝivada]], [[Cukuba]], [[Kofu]], [[Hitaĉi]], [[Odaŭara]], [[Macue]], [[Suzuka]], [[Itami]], [[Jamaguĉi]], [[Kumagaja]], [[Kuŝiro]], [[Niŝitokio]], [[Uĝi]], [[Hirosaki]], [[Higaŝihiroŝima]], [[Kodajra]], [[Takaoka (urbego)]], [[Ĉofu (urbo)]], [[Jaĉijo]], [[Ube (Jamaguĉi)]], [[Izumi (Osako)]], [[Mitaka]], [[Hino (Tokio)]], [[Imabari]], [[Tomakomai]], [[Taĉikaŭa]], [[Sakura]], [[Kamakura]], [[Mijakonoĝo]], [[Ivata]], [[Obihiro]], [[Anĝo]], [[Macusaka]], [[Hadano]], [[Iŝinomaki]], [[Ueda]], [[Ogaki]], [[Ojama (Toĉigi)]], [[Aŝikaga]], [[Naraŝino]], [[Sajama]], [[Kavaniŝi]], [[Urajasu]], [[Hitaĉinaka]], [[Niiza]], [[Nagarejama]], [[Ŝunan]], [[Noda]], [[Onomiĉi]], [[Ivakuni]], [[Jonago]], [[Iruma]], [[Moriguĉi]], [[Komaki]], [[Fukaja]], [[Izumo (Ŝimane)]], [[Tama (Tokio)]], [[Koga (Ibaraki)]], [[Higaŝimurajama]], [[Kakamigahara]], [[Cuĉiura]], [[Isahaja]], [[Curuoka]], [[Ome (Japanio)]], [[Otaru]], [[Karija]], [[Kuŭana]], [[Osaki (urbo)]], [[Musaŝino (urbo)]], [[Tojokava]], [[Inazava]], [[Jacuŝiro]], [[Ise (urbo)]], [[Izuka]], [[Seto (Ajĉio)]], [[Kadoma]], [[Aizuŭakamacu]], [[Abiko]], [[Karacu]], [[Omuta]], [[Nobeoka]], [[Oŝu]], [[Kitami]], [[Fuĝieda]], [[Misato]], [[Zama]], [[Kirju]], [[Kiriŝima (Kagoŝima)]], [[Macubara]], [[Minoo (urbo)]], [[Beppu (Oitao)]], [[Dajto]] [[Okinava (urbo)]], [[Iĉinoseki]], [[Ebecu]], [[Kaŝihara]], [[Asaka]], [[Niihama]], [[Sano (Toĉigi)]], [[Tondabajaŝi]], [[Ebina]], [[Kisarazu]], [[Fuĝinomija]], [[Kusacu (urbo)]], [[Narita]], [[Jaizu]], [[Konosu]], [[Habikino]], [[Kakegaŭa]], [[Kokubunĝi]], [[Kaŭaĉinagano]], [[Hofu]], [[Higaŝiomi]], [[Toda]], [[Handa]], [[Hacukaiĉi]], [[Higaŝikurume]], [[Nasuŝiobara]], [[Taĝimi]], [[Koganei]], [[Ikoma]], [[Sanda]], [[Uruma]], [[Saijo]], [[Ĉikusej]], [[Miŝima (Ŝizuoka)]], [[Toride]], [[Akiŝima]], [[Marugame]], [[Hikone]], [[Hakusan]], [[Komacu (Iŝikaŭa)]], [[Iida]], [[Kasuga]], [[Urasoe]], [[Hanamaki]], [[Fuĝimi]], [[Ŝibata]], [[Tokai]], [[Niŝio]], [[Kanuma]], [[Kamagaja]], [[Sacumasendai]], [[Fuĝimino]], [[Ikeda (Osaka)]], [[Iga]], [[Sajĝo]], [[Onoĝo]], [[Ĉikuŝino]] kaj [[Isehara]]. Iamaj urbegoj estas (laŭ aboco) [[Amasio]], [[Cujama]], [[Jokote]], [[Kanoja]], [[Mihara]], [[Sakata]], [[Saku]] kaj [[Sanĝo]]. === [[Jemeno]] === En Jemeno estas 2 milionurboj: [[Sana'a]] kaj [[Taiz]]. Metropoloj estas [[Al-Hudaida]] kaj [[Adeno]]. Grandurboj estas [[Ibb]], [[Dhamar]] kaj [[al-Mukalla]]. === [[Jordanio]] === [[Dosiero:Amman downTown.jpg|eta|300ra|Interna urboparto de Amano]] En Jordanio estas unusola milionurbo: la ĉefurbo [[Amano]]. Ne estas metropoloj. Grandurboj estas [[Zarkao (urbo)]], [[Irbid]], [[Rusaifa]], [[Kuvejsima]], [[Vadi as-Sir]] kaj [[Tila al-Ali]]. === [[Kamboĝo]] === En Kamboĝo estas nur la ĉefurbo [[Pnom-Peno]] milionurbo. Metropolo ne estas. Grandurboj estas [[Sianukurbo]], [[Battambang]], [[Siem Reap]], [[Sisophon]] kaj [[Kratie]]. === [[Kartvelio]] === En Kartvelio estas unusola milionurbo: la ĉefurbo [[Tbiliso]]. [[Batumo]] kaj [[Rustavi]] estas grandurboj. === [[Kataro (lando)|Kataro]] === En Kataro la unusola milionurbo estas la ĉefurbo [[Doho]], unusola metropololo estas [[Rajan]], grandurbo ne estas. === [[Kazaĥio]] === En Kazaĥujo estas unusola milionurbo: la iama ĉefurbo [[Almato]]. Metropoloj estas [[Astano]] kaj [[Ŝimkento]]. Grandurboj estas [[Karagando]], [[Aktobe]], [[Taraz]], [[Pavlodar]], [[Oskemen]], [[Semej]], [[Kostanaj]], [[Oral]], [[Petropavlo]], [[Kizilordo]], [[Temirtau]], [[Aktau]], [[Atirau]], [[Turkistan]], [[Kokŝetau]], [[Ekibastuz]], [[Taldikorgano]] kaj [[Rudnij]]. === Kipro === En Kipro estas 2 grandurboj: la ĉefurbo [[Nikozio]], kiu estas politike dividita kaj [[Limassol]]. === [[Kirgizio]] === [[Dosiero:Bischkek.jpg|eta|300ra|Ĉefplaco de Biŝkeko]] En Kirgizujo unusola metropolo estas la ĉefurbo [[Biŝkeko]] kaj unusola grandurbo estas [[Oŝ]]. === [[Kuvajto]] === En Kuvajto la ĉefurbo [[Kuvajturbo]] estas milionurbo, krome 3 grandurboj troviĝas: [[Ĝelib al-Ŝujak]], [[Salmija]] kaj [[Havali]]. === [[Laoso]] === En Laoso la unusola grandurbo estas [[Vjentiano]]. === [[Libano]] === En Libano estas unusola milionurbo: [[Bejruto]]. Metropoloj ne estas. Grandurboj estas [[Tripolo (Libano)]], [[Cidono]] kaj [[Tiro (urbo)]]. === [[Malajzio]] === [[Dosiero:Old Market Square, Kuala Lumpur.jpg|eta|300ra|Komerca strato en Kuala-Lumpuro]] En Malajzio [[Subang Jaya]] kaj [[Kuala-Lumpuro]] estas milionurboj. Metropoloj estas [[Klang]], [[Johor Bahru]], [[Ipoh]], [[Ampang]], [[Kuching]], [[Petaling Jaya]], [[Bharu]], [[Shah Alam]] kaj [[Kinabalu (urbo)|Kinabalu]]. Grandurboj estas [[Sandakan]], [[Seremban]], [[Kuantan]], [[Kajang]], [[Tawau]], [[Kuala Terengganu]], [[Selayang]], [[Miri]], [[Sungai Petani]], [[Alor Setar]], [[Bukit Mertajam]], [[Taiping]], [[Sibu]], [[Malako]], [[Kulim]], [[Skudai]], [[Kluang]], [[Penang]], [[Batu Pahat]], [[Bintulu]], [[Pasir Gudang]], [[Sungai Ara]], [[Gelugor]], [[Muar (urbo)]], [[Air Itam]], [[Lahad Datu]] kaj [[Butterworth]]. === [[Maldivoj]] === En Maldivoj la ĉefurbo [[Maleo (Maldivoj)]] estas la unusola grandurbo. === Mongolio === [[Dosiero:Bogd Khan Uul Mount view from Ulan Bator, Mongolia.JPG|eta|<center>Urboparto de Ulaanbaataro]] En [[Mongolio]] unusola milionurbo estas: [[Ulaanbaataro]], kiu estas la ĉefurbo. [[Erdenet]] estas urbego. === [[Nepalo]] === En Nepalo estas unusola metropolo: [[Katmanduo]]. Grandurboj estas [[Pokhara]], [[Lalitpur]], [[Biratnagar]], [[Birganj]], [[Dharan]] kaj [[Bharatpur (Nepala urbo)]]. === [[Nord-Koreio]] === En Nord-Koreio estas po unu milionurbo kaj metropolo. Ili estas laŭvice [[Pjongjango]] kaj [[Hamhungo]]. Grandurboj estas [[Horjong]], [[Nampo]], [[Hungnam]], [[Kesongo]], [[Vonsano]], [[Ĉongĵino]], [[Sinviĵuo]], [[Heĝu]], [[Kangje]], [[Kimĉekurbo]], [[Sarivon]], [[Sinpho]], [[Songnim]], [[Pjongsong]], [[Hesano]], [[Keĉhon]] kaj [[Tanĉhon]]. === [[Omano]] === En Omano estas metropolo la ĉefurbo [[Maskato]]. Grandurboj estas [[Sib (urbo)]], [[Salala (Omano)]], [[Matrah]], [[Baŭŝar]], [[Suhar]], [[Suvajk]] kaj [[Ibri]]. === [[Pakistano]] === [[Dosiero:Karachi sky line.jpg|eta|La malnova ĉefurbo Karaĉio en Pakistano]] En Pakistano 10 milionurboj troviĝas: [[Karaĉio]], [[Lahore]], [[Fajsalabado]], [[Ravalpindio]], [[Guĝranvalo]], [[Peŝavaro]], [[Multano]], [[Hajderabado (Pakistano)|Hajderabado]], [[Islamabado]] kaj [[Kveta]]. La 4 metropoloj estas [[Bahavalpur]], [[Sargodha]], [[Sialkot]] kaj [[Sukur (Pakistano)]]. Grandurboj estas [[Larkana]], [[Ŝejĥupura]], [[Rahim Jar Ĥan]], [[Ĝang]], [[Dera Gazi Ĥano]], [[Guĝrat]], [[Sahival]], [[Vah (urbo)]], [[Mardan]], [[Kasur]], [[Okara]], [[Mingora]], [[Navabŝah]], [[Ĉiniot]], [[Kotri]], [[Kamoke]], [[Hafizabad]], [[Sadikabad (Pakistana Panĝabo)]], [[Mirpur Ĥas]], [[Burevala]], [[Kohat]], [[Ĥaniual]], [[Dera Ismail Ĥan]], [[Turbat]], [[Muzafargaro]], [[Abotabad]], [[Mandi Bahaudin]], [[Ŝikarpur]], [[Ĝakobabad]], [[Ĝelum (urbo)]], [[Ĥanpur]], [[Ĥairpur]], [[Ĥuzdar]], [[Pakpatan]], [[Hub (Pakistano)]], [[Daska]], [[Goĝra]], [[Dadu]], [[Muridke]], [[Bahaŭalnagar]], [[Samundri]], [[Tando Alahjar]], [[Tando Adam]], [[Ĝaranvala]], [[Ĉiŝtian]], [[Atok (Pakistano)]], [[Vehari]], [[Kot Abdul Malik]], [[Ferozevala]], [[Ĉakval]], [[Guĝranvalo]], [[Kamalia]], [[Umerkot]], [[Orienta Ahmedpur]], [[Kot Adu]], [[Vazirabad]], [[Mansehra]], [[Lejah]], [[Svabi]], [[Ĉaman]], [[Taksila]], [[Noŝera]], [[Ĥuŝab]], [[Ŝahdadkot]], [[Mianvali]], [[Kabal (Pakistano)]], [[Lodhran]], [[Hasilpur]], [[Ĉarsada]], [[Bhakar]], [[Badin]], [[Arifvala]], [[Gotki]], [[Sambrial]], [[Ĝatoi]], [[Harunabad]], [[Daharki]], [[Naroval]], [[Tando Muhamad Ĥan]], [[Kamber Ali Ĥan]], [[Mirpur Matelo]], [[Kandĥot]] kaj [[Bhalval]]. === [[Sauda Arabio]] === En Sauda Arabio 6 milionurboj troviĝas: [[Rijado]] (ĉefurbo), [[Ĝido]], [[Mekao]], [[Medino]], [[Hofufo]] kaj [[Taif]]. Metropoloj estas [[Dammam]], [[Burajda]], [[Ĥubar]], [[Tabuk]], [[Katif]], [[Ĥamis Muŝajt]]. Grandurboj estas [[Hail]], [[Hafar-el-Batin]], [[Ĝubajl]], [[Ĥarĝ]], [[Abha]], [[Naĝran]], [[Janbu]], [[Kunfuda]], [[Arar]], [[Unajza]], [[Sakaka]], [[Mubaraz]], [[Ĝajzano]], [[Dahran]], [[Kurejet]], [[Rass]] kaj [[Baha]]. Urbegokandidatoj estas [[Ŝarura]] kaj [[Muzamija]]. === [[Singapuro]] === [[Dosiero:Singapore skyline night 1.jpg|eta|300ra|Vespera panoramo de Singapuro]] Singapuro mem estas [[urboŝtato]], samtempe milionurbo. === [[Sirio]] === En Sirio grandaj urboj formiĝis jam dum la bibliaj tempoj. Nun estas 2 milionurboj: [[Halepo]] kaj la ĉefurbo [[Damasko]]. Unusola metropolo estas [[Hims]]. Grandurboj estas [[Hama]], [[Latakio]], [[Dair az-Zaur]], [[Ar-Raka]], [[El-Bab]], [[Idlib]], [[Duma]], [[Safira]] kaj [[Salamija]]. === [[Srilanko]] === En Srilanko estas unusola metropolo, la ĉefurbo [[Kolombo (urbo)]]. Grandurboj estas [[Dehivala-Maunt Lavinia]], [[Moratuva]], [[Ĝafna]], [[Negombo]], [[Ĉavakaĉeri]], [[Sri Jayawardenapura Kotte]], [[Trinkomali]], [[Kandi (Srilanko)]], [[Kalmunai]] kaj [[Point Pedro]]. === [[Sud-Koreio]] === [[Dosiero:서울 N tower 082.JPG|eta|<center>Seulo]] En Sud-Koreio estas 10 milionurboj en [[2017]]: [[Seulo]] (ĉefurbo), [[Pusano]], [[Inĉon]], [[Teguo]], [[Deĝon]], [[Kŭangĵuo]], [[Suvon]], [[Ulsan]], [[Ĉangvon]] kaj [[Gojang]]. Metropoloj estas [[Jongin]], [[Songnam]], [[Buĉon]], [[Ĉonĝuo]], [[Ansan]], [[Ĝonĝu]], [[Ĉonano]], [[Namjanĝu]], [[Huason]], [[Anjang]], [[Kimhe]] kaj [[Pohan]]. Grandaj urboj estas [[Pjongtek]], [[Ĉeĝu (urbo)]], [[Sihun]], [[Ujĝonbu]], [[Kumi]], [[Paĝu]], [[Gimpo]], [[Ĉinĝu]], [[Kvanmjon]], [[Vonĝu]], [[Asan]], [[Kvanĝu]], [[Iksan]], [[Jansan]], [[Kunsan]], [[Kunpho]], [[Ĉunĉon]], [[Kjonsan]], [[Josu]], [[Sunĉon]], [[Kjonĝu]], [[Koĝe]], [[Mokpo]], [[Kanin]], [[Osan]], [[Ĉunĝu]], [[Iĉono]], [[Janĝu]], [[Seĝon (urbo)]], [[Anson]], [[Kuri]], [[Sosan]], [[Andon]], [[Tanĝin]], [[Poĉon]], [[Uivan]], [[Hanam]], [[Sogvipo]], [[Kvanjan]], [[Kimĉon]], [[Tonjon]], [[Ĉeĉon]], [[Nonsan]], [[Konĝu]], [[Saĉon]], [[Ĉongup]], [[Joĝu]], [[Jonĝu]], [[Mirjan]], [[Naĝu]], [[Porjon]], [[Sanĝu]] kaj [[Jonĉon]]. === [[Taĝikio]] === En Taĝikio estas po unu metropolo kaj grandurbo. Ili estas laŭvice: la ĉefurbo [[Duŝanbeo]] kaj [[Ĥuĝand]]. === [[Tajlando]] === [[Dosiero:Sukhumvit panorama A.JPG|eta|<center>Bankoko]] En Tajlando la ĉefurbo [[Bangkoko]] estas unusola milionurbo. Metropoloj ne estas. Grandurboj estas [[Nonthaburi]], [[Nakhonratĉasima]], [[Ĉiang Maj]], [[Hatjaj]], [[Udontani]], [[Pak Kret]], [[Ĉaofraja Surasak]], [[Khonken]], [[Ubonratĉathani]], [[Nakhonsithamarat]], [[Nakhonsavan]], [[Nakhonpathom]] kaj [[Pataja]]. === [[Tajvano]] === En Tajvano estas 6 milionurboj: [[Novtajpeo]], [[Tajĉungo]], [[Tajpeo]], [[Taojuano]], [[Tajnano]] kaj [[Kaosjungo]]. Metropoloj mankas. Grandurboj estas [[Hsinĉu]], [[Ĉilun]], [[Ĉjaji]], [[Ĉanghua]], [[Ping Tung (Tajvano)|Ping Tung]], [[Ĵubej]], [[Juanlin]], [[Douliu]], [[Tajtung]], [[Hualjan]], [[Toufen]], kaj [[Nantou]]. === [[Turkio]] === [[Dosiero:Istanbul - Beyoglu amb el Bòsfor al fons.JPG|eta|300ra|Panoramo de Istanbulo]] Laŭ stato en 2015 [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_in_Turkey] en Turkio estas 7 milionurboj: [[Istanbulo]] (parte en Eŭropo), [[Ankaro]], [[İzmir]], [[Bursa]], [[Adana]], [[Gaziantep]] kaj [[Konya]]. Metropoloj estas [[Antalya]], [[Kayseri]], [[Mersin]], [[Eskişehir]], [[Diyarbakır]] kaj [[Samsun]]. Grandurboj estas [[Denizli]], [[Şanlıurfa]], [[Adapazarı]], [[Malatya]], [[Kahramanmaraş]], [[Erzurum]], [[Van]], [[Batman]], [[Elazığ]], [[İzmit]], [[Manisa]], [[Sivas]], [[Gebze]], [[Balıkesir]], [[Tarsus]], [[Kütahya]], [[Trabzon]], [[Çorum]], [[Çorlu]], [[Adıyaman]], [[Osmaniye]], [[Kirikkale]], [[Antakya]], [[Aydın]], [[İskenderun]], [[Uşak]], [[Aksaray]], [[Afyonkarahisar]], [[Isparta]], [[İnegöl]], [[Tekirdağ]], [[Edirne]], [[Darıca]], [[Ordu]], [[Karaman]], [[Gölcük]], [[Siirt]], [[Körfez]], [[Kızıltepe]], [[Düzce]], [[Tokat]], [[Bolu]], [[Derince]], [[Turgutlu]], [[Bandırma]], [[Nazilli]], [[Kırşehir]], [[Niğde]], [[Zonguldak]], [[Ceyhan]], [[Karabük]], [[Siverek]], [[Akhisar]], [[Lüleburgaz]], [[Amasio]], [[Yozgat]], [[Cizre]], [[Ödemiş]], [[Kâhta]], [[Midyat]] kaj [[Ereğli]]. === [[Turkmenio]] === En Turkmenio estas la ĉefurbo [[Aŝgabato]] metropolo. Grandurboj estas [[Türkmenabat]], [[Daşoguz]] kaj [[Mary (Turkmenio)]]. === [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] === En Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj estas unusola milionurbo: [[Dubajurbo]]. 2 metropoloj estas: [[Abu-Dabio]], [[Ŝarĵo]] kaj [[El-Ajn]]. Grandurboj estas [[Aĵmano (urbo)|Aĵmano]] kaj [[Ras-al-Ĥajmo]]. === [[Uzbekio]] === [[Dosiero:Vue de l'Aqua-Park - Tachkent.jpg|eta|300ra|Aerfoto de Taŝkento]] En Uzbekio estas unusola milionurbo: [[Taŝkento]]. Metropolo ne estas. Grandurboj estas [[Namangano]], [[Andiĝono]], [[Samarkando]], [[Nukus]], [[Buĥara]], [[Karŝio]], [[Kokando]], [[Fergano]], [[Margilan]], [[Navojo]], [[Ĝizaĥo]], [[Urgenĉo]], [[Termezo]], [[Ĉirĉik]], [[Angren]], [[Bekabad]], [[Olmalik]] kaj [[Hoĝejli]]. === Vjetnamujo === En [[Vjetnamio]] 2 milionurboj estas: [[Ho-Chi-Minh-urbo]] kaj [[Hanojo]]. Unusola metropolo estas [[Hai Phong]]. Grandurboj estas [[Da Nang]], [[Biên Hòa]], [[Huế]], [[Nha Trang]], [[Cần Thơ]], [[Rạch Giá]], [[Vũng Tàu]], [[Qui Nhơn]], [[Nam Định]], [[Phan Thiết]] kaj [[Long Xuyên]], [[Buôn Ma Thuột]]. [[Kategorio:Urboj de Azio| ]] 8om2spyp8slg3falpkfyqkxwv2j8gzh 4 366080 9350925 9349578 2026-04-11T00:54:03Z Castelobranco 3895 /* Falsaj kuracistoj en Finnlando */ Respondo 9350925 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Jaro 2025 == == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = atendante |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) == Faleristiko == {{Propono de forigo |artikolo = Faleristiko |kialo = La vorto "faleristiko" ne troveblis en PIV, Reta Vortaro kaj aliaj kontrolitaj vortaroj - bv. ne inventi neekzistajn vortojn, aŭ pruvu la ekziston pri ekstervikipediaj referencoj |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:06, 19 aŭg. 2025 (UTC) |tempo = mardo 2 septembro 2025 18:00 |forigita = ne |kialo de rezulto = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:23, 6 mar. 2026 (UTC) }} {{komento}} Eble la propono forigi tutan ĝermeton plus koncernan kategorion, nur pro tio ke la vorto estas ŝajne neekzista kaj inventita, povas ŝajni radikala. Jes estas homoj kiuj gaje inventas novajn vortojn surbaze de la "15-a regulo" de la unuaj 13 jaroj de la lingvoekzisto en la 19-a jarcento. Sed se lasi la paĝon, oni devus almenaŭ indiki ke la vorto estas ĵus inventita kaj ke ĝi ne troveblas en PIV, Reta Vortaro kaj aliaj kontrolitaj vortaroj - aŭ necesus ankoraŭ trovi iujn pionirajn uzojn de la vorto: mi nun nur vortare ne trovis ĝin. Konsiderante ke ni situas daŭre meze de la precipa feria periodo, mi dekomence proponas limdaton de du semajnoj - teksto kaj kategorio ambaŭ estas ekde pli ol 10 jaroj, unu aŭ du semajnoj pli aŭ malpli ne faras diferencon. Sed ke neniu atentis pri neekzisto de la vorto sed teksto kaj kategorio solide estis ĉi tie dum pli ol 10 jaroj, tamen ne igas la vorton aŭtoritata, kun referenco de nia vikipedia ĝermeto. 05:06, 19 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) :{{kontraŭ}} Jes, al mi forigo de ĝermo pro duboj pri ĝia titolo ŝajnas tro radikala. (Laŭ mia kompreno de la kriterioj ĝi estas vera ĝermo, ne ĝermeto, ĉar ĝi havas tri sufiĉe informdonajn frazojn kaj internajn ligilojn.) Propono por pli bona nomo bonvenus ĉe "Alinomendaj artikoloj". Sed la afero klare ekzistas kaj estas enciklopediinda, do la eventuala manko de esperanta nomo por ĝi devus ne malebligi ke ni havu artikolon pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:25, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::Ni konsentas pri la radikaleco de la propono, pri la ekzisto de iusenca termino en aliaj naciaj lingvoj, kaj pri tio ke la teksto en la nuna formo estas manka. Mi ĝojus se la teksto havus "tri sufiĉe informdonajn frazojn" - al mi la frazo "La scienco estas rezulto de interesiĝo de kolektistoj kaj hobiuloj" ŝajnas preskaŭ nul-enhava, kvazaŭ iu simple elvringis el malseketa tuko iujn gutojn por tria frazo. Sed mi konscias ke ankaŭ mi mem foje faras tiel, ĉar minimuma ĝermo estas pri bona kategorio ol ĝermeto. La diskutejo "Alinomendaj artikoloj" laŭ mia kompreno eĉ ne estus bona alternativa loko por diskuti plibonigon de la paĝo: '''se''' la afero havu iun esperantan nomon, tiam la vorto "Faleristiko" estas la sponanea propono. La problemo nur estas, ke ŝajne neniu iam ajn en Esperanto uzis tiun vorton, krom en tiu ĉi vikipedia paĝeto kaj nun en la diskutejo pri forigoj. Se estus klare koncepto el unu nacia lingvo, tiam oni povus movi la paĝon al tiu nacilingva formo, sed ĉi tie ŝajne temas pri plurlingva kreaĵo - almenaŭ mi ne scias kiu kie nacilingve inventis la miniaturan "sciencon" "de hobiuloj". Ĉiukaze, iuj ekstervikipediaj referencoj pri tia koncepto tiom nebule klarigata nepre necesas, plej bone kompreneble el esperantaj fontoj kaj bone kontroleblaj, sed ankaŭ alilingvaj referencoj pli bonas ol neniuj... Mi vere ĝojus se troveblus iuj "pioniraj uzoj de la vorto" esperanta. Klaras ke ĝi estas en neniu vortaro, sed ke almenaŭ iu jam skribis aŭ eldiris la vorton - sed tia fonto ankoraŭ estas trovenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:50, 21 aŭg. 2025 (UTC) :::Mi tre komprenas la dubon pri tiu tre stranga kaj nekutima vorto el slango de hobiaj kolektemuloj. Sed ĉar la alvoko de Thomas estas iel ajn kunskrapi iujn uzojn de la vorto: mi trovis ĝin en [http://frali.bplaced.net/ena/ena202402.pdf teksto de la litovo Laimundas Abromas en la cirkulero "Esperanta Numismatiko", numero 2024/2, paĝo 19]. Sed unusola mencio laŭ mi tro malmultas. En [http://frali.bplaced.net/ena/ena201903.pdf numero 2019/3, paĝo 22 la sama cirkulero "Esperanta Numismatiko" jam foje menciis la vorton en simpla listo de vortoj]. Mi forte supozas laŭ la vortumo, ke tiu unua mencio estas rekte elkopiita el la vikipedia ĝermo de 2014, kaj povas esti ke tiu Laimundas Abromas simple inventis la vorton, en 2014 kiel anonimulo skribetis la vikipedian ĝermon de 2014 kaj tiam en 2019 sekrete kaj en 2024 tute malferme je sia nomo plantis ĝin en la cirkulero "Esperanta Numismatiko". Sed kiel ajn, la cirkulero (kiun mi tute ne konas, mi simple trovis ĝin per forta serĉado en guglo) formale estas io alia ol Vikipedio, kion ajn oni mem suspektas... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:00, 21 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{por}} Tamen mi dirus ke tiu unu trovo pri uzo de la vorto en iu "niĉa" bulteno, en la ĝenerala E-movado laŭ mia supozo ne tre konata, estas maltro por defendi la ekstreme magran artikolan ĝermon. Tial mi tamen aliĝas al la opinio forigi tiun teksteton, se ne eble vi {{re|Arbarulo}} ankoraŭ povos iom vastigi ĝin kaj eble trovi sian uzon de la esperanta vorto ekster la kolektemula bulteneto... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 08:00, 29 aŭg. 2025 (UTC) :::::Mi ĵus aldonis kelkajn frazojn kaj literaturan liston el la franca vikipedio, por meti ekster dubon ke ĉi tio estas ĝermo kaj ne ĝermeto. La cirkuleraj ligiloj ne funkcias por mi (ĉu eble la adreso estas blokita en mia regiono?) do prefere iu kun alirrajto aldonu tiun referencon, se ĝi estas aldonenda. :::::Mi petas vin ĉiujn relegi [[Vikipedio:Reguloj pri forigado]] pri forigado de artikoloj kaj konstati, ke ĝi neniel rajtigas forigi artikolon pro la ĉi-kaze citita kialo, nome ke Esperanta vorto por la temo de la artikolo ne ekzistas. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:50, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::::::Bone, tiam estas kazo por diskuto pri alinomendaj artikoloj, kaj la teksto ekzistu sub iu nacilingva titolo kaj vortumo, ekzemple « Phaléristique » (kvankam la nacilingva vortoinvento estis "plurlingva kreaĵo", ne nur franca). Strange pri la cirkuleraj referencoj, kiujn atenteme trovis Aidas kaj kiuj ne estas legeblaj por Arbarulo. Mi teknike povas facile vidi ilin. Ĉiukaze: kvankam daŭre estas du voĉoj por forigo kaj nur nur unu vetoo kontraŭ, mi ne instistas pri plenumo de la du voĉoj, ĉar la rezulto ne estis konsenta, kaj ne estas iu danĝero en ne plenumi la forigon. Do mi konsentas pri ne forigi la tekston, sed ŝovi ĝin al nacilingva titolo - aŭ ankoraŭ pli bone, lasi ĝin je la ĝisnuna titolo, se troveblas ankoraŭ 1-3 aliaj referencoj pri praktika esperantlingva uzo de la kaprica vortumo... despli se la trovitaj referencoj de la cirkulero "Esperanta Numismatiko" tute ne estas videblaj de ĉiu. Ĉu aliaj homoj ĉiuj vidas ilin? Kaj ĉu iu ajn ankoraŭ havas ion ajn uzon de la vorto??? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:02, 18 sep. 2025 (UTC) :::::::Mi jam povas aliri la cirkuleron kaj aldonis referencon. Eble la retejo paneis dum kelkaj tagoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:28, 23 sep. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Adapto de internaciaj vortoj eblas.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:46, 5 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Tiu scienca fako ja videble ekzistas kaj meritas artikolon. La vorto "'''faleristiko'''" havas plenan ekzistorajton en Esperanto jam pro la zamenhofa 15-a regulo de la [[Fundamenta Gramatiko de Esperanto]], eĉ se ĝi havas nul eksterajn referencojn. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:17, 6 mar. 2026 (UTC) :: NE forigita. Du voĉoj por forigo, tri kontraŭ. Ekzistas [[d:Q461262|en pli ol 30 vikipedioj]], do la temo (Q461262) validas, sendepende de ekzisto aŭ ĝusteco de la vorto "faleristiko". Vikipedio ne estas vortaro. Eblan problemon pri elpensita vorto eblas solvi per alinomigo. Krom tio la paĝo jam surpasas la minimumnivelon de ĝermo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:35, 6 mar. 2026 (UTC) == [[Fernando Gabriel Sosa]] 2026 1 3 == {{Propono de forigo |artikolo = Fernando Gabriel Sosa |kialo = Estas fuŝa artikolo (de 23 maj. 2025), aŭtomate tradukita el angla, kaj ne klarigas la verajn gravajn detalojn kiu pravigu la enciklopediecon. La artikolo estis dufoje forigita el hispana kiel mempropagando kaj ekzistas nun nur en baza angla. Estas neniu referenco en la artikolo kaj en la reto apenaŭ estas spuroj pri li. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:17, 26 maj. 2025 (UTC) |tempo = 13:17, 2 jun. 2025 (UTC) |forigita = ne |kialo de rezulto = je du voĉoj kontraŭ kaj unu por (Taylor 49) malsamopinia rezulto, se mi kalkulas ke Kani nur prave protestis kontraŭ la unua mizera versio de majo 2025, sed tiu voĉdono de 2:1 ne pravigas forigon [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:56, 3 jan. 2026 (UTC) }} Nu, en la reto jes estas iuj paĝoj pri li, ekzemple [https://www.artstation.com/fernandososa en ''artstation.com''] kaj [https://x.com/FernanDitto/status/1061900703696871424 en X (twitter)]. Krome kritike rimarkeblas ke estas tekstoj pri li en la [[:de:Fernando Gabriel Sosa|germana]] kaj rumana je alia vikidatuma ero (kiujn mi kunigos), eble ankoraŭ estas pliaj disĵetitaj paĝoj. Sed la esperanta teksto vere estas subkvalita. Tial mi ne volus nun fari el la tekstaĉo de nekonata anonimulo veran tekston, despli ke mi vere '''ne''' konvinkiĝas, ke pri iu karikaturisto el ie en Argentino la internacia Vikipedio vere bezonas artikolon... Tial mi ne protestos pri forigo post atendado de semajno, kiel evoluos la alilingvaj versioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:19, 27 maj. 2025 (UTC) :Krome en la itala la teksto estis forigita je la 21-a de majo, kaj en la franca du versioj estis ŝovataj al personaj testejoj [[:fr:Utilisateur:Johnsalvation/Brouillon]] kaj [[:fr:Utilisateur:Pugliese3/Brouillon]], kiu ankaŭ egalas jam al "parta forigo". Mi ĉiukaze havas la impreson, ke la temo havas fortajn malamikojn inter la anglalingvaj vikipediaj forigo-policanoj, kaj oni devus forte engaĝiĝi por defendi tekston kontraŭ tiuj kritikoj. Kaj kiel dirite, la esperanta teksto vere estas subkvalita kaj la temulo eble nur konata en sia lando, eĉ tie en dubinda amplekso... tial probable ne troveblos e-lingva defendanto de la temo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:33, 27 maj. 2025 (UTC) ::Aldone ankaŭ la teksto en la simpla angla ankoraŭ retroveblis, ankaŭ ĝi disĵetita (mi ankaŭ kunigis tiun al la tri aliaj tekstoj). Tie ankaŭ estis du eksteraj referencoj: [https://www.tebeosfera.com/autores/sosa_fernando_gabriel.html prezento en ''tebeosfera.com''] ({{es}}) kaj [https://www.lambiek.net/artists/s/sosa_fernando.htm prezento en la bildstria vikipedio ''lambiek.net''] ({{en}}). Do mi ne scias ĉu la disajn vikidatumajn erojn faras naivaj subtenantoj de la desegnistoj, kiuj imagas se ili kaŝas la informon en diversaj ejoj la forigo-policanoj ne trovos ilin ĉiujn, aŭ ĉu estas iuj malamikoj kiuj bojkotas transparentan informadon. Sed kunskrapante la informojn tamen eblas trovi multe pli da materialo, ie tie el vikipediaj projektoj kaj krome el la ĝenerala reto, ol videblas je unua rigardo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::La diskuto pri ebla forigo en la germana vikipedio estas akra kaj kritikema, sed oni tie la tekston forte plibonigis, kaj nun aspektas ke ĝi restos - ĉe la germanoj tutegalas ĉu estas tekstoj en la hispana aŭ en kiom da aliaj lingvoj, ĉu en la normala angla aŭ la simpla angla. La eksterajn ligilojn en ''comics.org'' kaj IMDb mi rapide notas en niaj eksteraj ligiloj, kaj metas ankaŭ du referencojn pruvantaj lian kontribuon al la admacia projekto ''Booba'' de Netflix. Mi ankaŭ trovis la ĝeneralan prezenton de la animacia serio en la Netflix-retejo, sed ĉar tie mi ne vidis konkrete lian nomon, kaj mi ne volas fari superfluan varbadon por la programo de Netflix, mi ne notas tiun retejon. Ke la serio entute ekzistas, estas ekster dubo. Mi ne volas investi pli da sekundoj en la esploro ol nepre necesas kaj ankaŭ ne partoprenos la germanan diskuton, sed se oni vere decidos kontraŭ forigo ĉe la germanaj kolegoj, tio estos instigo ankoraŭ pripensi nian forigemon ĉi-rilate. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 29 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ankoraŭ aldonas foton de li al vikidatumoj, kiu jam estas en la komunejo ekde 2024, sed neniu rimarkis ĝin, kaj aldonas plian referencon [https://www.lavoz.com.ar/vos/libros/ley-de-fomento-las-artes-graficas-con-impulso-local/ de la argentina gazeto ''La Voz del Interior''] el la nun stabila kaj bona germana teksto al la esperantlingva. Kun la nova fonto, estas 4 referencoj kaj krome 4 eksteraj ligiloj, kiuj ankaŭ servas nerekte kiel referencoj, pri la homo, kaj laŭ mi la impreso ne plu ĝustas ke "en la reto apenaŭ estus spuroj pri li". Krome mi nun ne plu juĝus ke "la esperanta teksto" "estas subkvalita", sed nomus ĝin kontentiga. Mi proponus ne investi pliajn laborhorojn en trovadon de ankoraŭ pliaj referencoj, aŭ en detalan esploradon de la germana teksto por vidi kiujn detalojn ankoraŭ eblus kopii al la esperanta teksto, kaj post aldono de ĝis nun manka [[:Kategorio:Verkistoj de bildstrioj]] voĉdonos {{kontraŭ|kontraŭ}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 4 jun. 2025 (UTC) Mi pledas por fermo de la temo sed ankaŭ estas {{kontraŭ}} forigo nun. La teksto nun estas lingve en ordo, 3 internaj referencoj plus 4 eksteraj ligiloj pruvas la veran ekziston de la temulo, la tekstoj en la germana kaj rumana estas stabilaj, kaj restas nur lamenti ke hispana teksto pri li ne ekzistas. Sed tio ne necesigas nepran forigon de teksto el la germana aŭ esperanta Vikipedioj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:43, 13 jul. 2025 (UTC) :Mi daŭre pledas por fermo de la temo sen forigi la tekston. Nenio pri ĝi plu moviĝas, sed tio ankaŭ ne necesas. La teksto miaopinie vere povas resti tia kia ĝi estas, kaj ni ne devas maĉi ĝin plu [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:14, 13 aŭg. 2025 (UTC) :: Du uzantoj [[User:NguoiDungKhongDinhDanh]] [[User:Vladislav Khebnikov]] skribis: Cross-wiki spam, lock evasion: [[Special:CentralAuth/Pedunculo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:39, 9 okt. 2025 (UTC) ::: {{por}} forigo. Pluraj involvitaj kontoj jam estas globale forbaritaj, paĝo [[47, la mortinto]] estas forigita, sed al paĝo [[Fernando Gabriel Sosa]] aliaj uzantoj kontribuis. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q134530906&action=history Q134530906&action=history]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:39, 9 okt. 2025 (UTC) :::: [[:m:Special:CentralAuth/FernanDitto2014]] [[:m:Special:CentralAuth/NanoSosa2]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 11 okt. 2025 (UTC) ::::: Mi bedaŭras ke mi ne atentis la pledon de Aidas en julio kaj aŭgusto 2025 fermi la temon. Tute ne rilatas al vikipedio en Esperanto, se involvitaj kontoj de alilingvaj tekstoj estas globale forbaritaj. La tekston germanlingvan oni ekproponis forigi en majo 2025, oni kritike sondis ĉion kaj definitive malakceptis la forigon sam-monate. Ankaŭ tie [[User:NguoiDungKhongDinhDanh]] provis reataki la tekston "requesting speedy deletion with rationale Cross-wiki spam" en septembro 2025 kaj same malsukcesis. Kaj la paĝon [[47, la mortinto]] mi mem forte proponis forigi, ne ĉar temus pri "rationale Cross-wiki spam" sed ĉar la teksto estis mizera. La teksto [[Fernando Gabriel Sosa]] daŭre estas kvalita, nun havas 8 ekstervikipediajn referencojn kaj 8 eksterajn ligilojn, kaj vere la teksto nun ne plu similas al la "fuŝa artikolo (de 23 maj. 2025), aŭtomate tradukita el angla," kun "neniu referenco en la artikolo". Vere la kialoj por forigo ne plu konvinkas, kaj rezulte la teksto devas resti same en Esperanto kiom en la germana. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:53, 3 jan. 2026 (UTC) == Uzanto:Haruo/Listo de kantonoj en Idaho 2026 1 2 == {{Propono de forigo |artikolo = Uzanto:Haruo/Listo de kantonoj en Idaho |kialo = Tiu ĉi "estonta konstruejo" de junio 2016 estas simple kopio de la "listo de kantonoj en Vaŝingtonio", kun ankoraŭ malĝusta titolo. Sed en pli ol naŭ jaroj oni eĉ ne ekkomencis la adapton. Kaj tiel ĉi la artikolo misgvidas. |subskribo = [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:07, 29 aŭg. 2025 (UTC) |tempo = vendredo 12 septembro 2025 6:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:46, 2 jan. 2026 (UTC) }} {{Kom}} Tiu listo '''estus tute bonvena''' kiel dumtempa provizoraĵo, se io ekadaptiĝus. Sed dum pli ol naŭ jaroj eĉ ne ekiĝis unua paŝeto. Tiel ĉi la listo malhelpas, kvankam ĝi jes estas enordigitaj kiel persona subpaĝo, sed tamen videblas en la koncerna kategorio kaj per la internaj ligiloj. Necesas nepre kontakti la "posedanto de la subpaĝo", uzanton Haruo, kion mi ĵus faris. Li ankoraŭ redaktis en marto 2025, antaŭ malpli ol duonjaro, do estas realisma ŝanco ke li povos vidi la noton. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:39, 29 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} forigo de tiu provizoraĵo de junio 2016. Kompreneble '''preta''' Listo de kantonoj en Idaho (ne tiu ĉi, kiu eĉ ne estas komencita) estus bonvena, sed tiu listo ne nepras. Nun estas 12 el teorie 50 eblaj tiaj listoj pri Usono, do 38 mankas, kaj tio ne estas katastrofo. Pli grava ol tiuj meta-listoj estas ke entute tekstoj pri la (multegaj) kantonoj de Usono fariĝas. En Idaho hodiaŭ matene estis 11 el 44, nun mi aldonis 5 kaj povos ankoraŭ fari 8, tiam estos 24 el 44 tekstoj, jam pli ol duono. Sed ĉar mi ĝis morgaŭ vespere vojaĝas, mi ne ofte havas interreton kaj nur malmulte povas redakti ĝis tiam. Sed la kopio de la "listo de kantonoj en Vaŝingtonio" kun malĝusta titolo de junio 2016 vere ne necesas - kaj mi dirus ke normala semajno da pripenso en tiu ĉi kazo sufiĉas, do ĝis vendredo 5 septembro 2025. Kiu volas, el la "listo de kantonoj en Vaŝingtonio" en unu sekundo povas fari novan kopion, vere la forigo ne "forŝlosos informojn". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:19, 30 aŭg. 2025 (UTC) :{{komento}} Nun ĉiuj kantonaj tekstoj estas, kaj aldone listeto en la ĉapitro [[Idaho#Kantonoj]] aldone liveras konentigan anstataŭigon de la eĉ ne komencita "Listo de kantonoj en Idaho". Tiel ĉi vere ne plu bezonatas meti la malĝustan liston, kiu krias pri estonta ĝustigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:48, 2 sep. 2025 (UTC) : {{por}} forigo laŭ supraj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:05, 3 sep. 2025 (UTC) {{Kom}} Principe, ajna vikipediano povas havi fuŝajn kaj/aŭ nefinitajn paĝojn en sia propra uzantopaĝo, sen ke tio ĝenu aliajn. Tamen, ja ''ne'' estas dezirinde ke tiuj privataĵoj aperu en normalaj kategorioj, kune kun normalaj bonordaj artikoloj. Do, ne estas nepre necese tute forigi tiun paĝon, sed almenaŭ oni malaktivigu (aŭ forigu) en ĝi la kategoriojn. Mi proponas do, "nur" elĵeti tiun paĝon el ĉiuj kategorioj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:17, 4 sep. 2025 (UTC) :P.S. Same ankaŭ pri jena simila paĝo: [[Uzanto:Haruo/Listo de Loĝataj Lokoj en Vaŝingtonio]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:17, 4 sep. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi forigis la kategoriojn kaj atendas ĉu ankoraŭ indas la forigo de la artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:06, 15 sep. 2025 (UTC) ::{{kom}} Klare ke la misinformigaj kategorioj almenaŭ devas esti for. Sed la resto pri la Listo de kantonoj en <s>Idaho</s> Vaŝingtonio estas simple duobligita kopio de aliloke ĝusta teksto al misa titolo. Estus same kiam mi volus fari fuŝan tekston pri "IJK 2026", kaj simple kopius ekzistantan malnovan tekston al nova titolo [[Uzanto:ThomasPusch/IJK 2026]] kaj tiam mi malaperus el Vikipedio. Eĉ kiam mi estus for el Vikipedio, kaj ne plu povas mem forigi idiotaĵon el mia paĝo ĉar simple mi ne plu aktivas, tamen la paĝo "[[Uzanto:ThomasPusch/IJK 2026]]" restus fuŝa. Mi garantias ke mi neniam ion adaptos en [[Uzanto:ThomasPusch/IJK 2026]] - ĉu vi vere pensas ke estas senca lasi tiun fuŝon en marto 2026 aŭ en decembro 2026, se ne plu eblas kontakti min kaj ricevi respondon de mi al la mira demando "kiun sencon havas tiu fuŝa kopio de paĝo IJK 1968"? La listo [[Uzanto:Haruo/Listo de Loĝataj Lokoj en Vaŝingtonio]] ne estas duobligita kopio. Ĝi klare povas resti. Sed [[Uzanto:Haruo/Listo de kantonoj en Idaho]] estas simple fuŝa duobligo de bona [[Listo de kantonoj de Vaŝingtonio]]. Sed sensence kopii tutajn paĝojn sub fuŝajn titolojn estas laŭ mi rubigo. Aidas pravas ke nenio perdiĝos se forpreniĝos la listo [[Uzanto:Haruo/Listo de kantonoj en Idaho]] - la bona [[Listo de kantonoj de Vaŝingtonio]] daŭre restos, nur ne dufoje ekzakte same. Mi daŭre estas kontraŭ tia rubigo, kaj estas por forigo de [[Uzanto:Haruo/Listo de kantonoj en Idaho]] = [[Listo de kantonoj de Vaŝingtonio]] KOPIO. Haruo estis alskribita de Aidas, kaj havis 21 tagojn por respondi. Mi supozas ke atendi 42 aŭ 63 tagojn ne plibonigos la situacion, ĉar eĉ en la denaska angla branĉo aŭ ie ajn en vikipedio Haruo [https://xtools.wmcloud.org/globalcontribs/Haruo ne redaktis ekde majo. Mi ĝenerale estas kontraŭ teknike sen-sencaj pluobligoj de paĝoj en privataj spacoj kaj ĉie en vikipedio. Estas en ordo se estas iu klara diferenco al la alia paĝo, aŭ kiam eblas vidi de io moviĝas en la kopio. Sed mi esperus ke ankaŭ mian kretenan paĝokopion [[Uzanto:ThomasPusch/IJK 2026]] = [[IJK 1968]] kun malĝusta titolo oni forigos kiam mi estos for el Vikipedio dum multaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:30, 18 sep. 2025 (UTC) :::Bone bone. Mi eksplicite levas mian voĉon {{por|por}} forigo de la duobligita listo pri Vaŝingtonio, teksto kiun Haruo iam ajn povas repreni el la origina paĝo (ĉar eblus kompreni ke mi nur neŭtrale ekdiskutiĝis la temon). Kaj same mi estus por forigoj de ĉiuj aliaj ekzaktaj kopioj de paĝoj, se ne io tie moviĝas en la kopio ene de maksimume 3 monatoj (teorie eĉ semajno sufiĉus), aŭ se iu esperantista uzanto eksplicite skribe klarigas kial kaj ĝis kiam li/ŝi bezonas la ŝajne sensencan kopion... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:31, 20 sep. 2025 (UTC) == [[Viale Bligny]] 2026 1 3 == {{Propono de forigo |artikolo = Viale Bligny |kialo = Jen alia italaĵo, mi ne scias, ĉu rilata al la antaŭa. Temas pri fuŝa artikolo (ekzemple duobligita unua alineo) kun dubinda enciklopedieco; ĝi ekzistas en neniu lingvo, eĉ ankaŭ ne en itala. Kaj temas nur pri strato en Milano, Ĉu ni havu artikolojn pri ĉiuj stratoj de ĉiu urbo en la mondo? |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 15 sep. 2025 (UTC) |tempo = lundo 22 septembro 2025 8:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:53, 22 sep. 2025 (UTC) }} {{por}} Estas fuŝa la komenco, fuŝa la informkesto, la kategorioj, la ĉapitro "Vidu ankaŭ", kaj fuŝaj ankaŭ duonfrazoj kiel "[[strategiaj nodoj]] kiel [[Corso Italia]] kaj la [[Navigli]]". Kaj vere temas nur pri strato en Milano... se la teksto estus bone farita, ankoraŭ havus kelkajn fotojn, tiam mi tolerus ĝin, kvankam mi ne volus havi "artikolojn pri ĉiuj stratoj de ĉiu urbo en la mondo". Sed ĝi estas plurdimensie fuŝa. Mi ne konvinkeblas, ke pluraj esperantistoj devus investi plurajn horojn de valora tempo por pene forigi la fuŝojn de "teksto pri unu strato el multaj de Milano". Tial mi pledas por la forigo de la sufiĉe senvalora aŭtomata kreaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:18, 18 sep. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:31, 20 sep. 2025 (UTC) ::{{re|Kani|ThomasPusch}} Tamen, kontraŭ tiu decido anonimulo rekreis tiun aŭ tre similan tekston je la 6-a de decembro 2025. Mi ne scias ĉu estas ekzakte la sama teksto, sed ĉiukaze ankaŭ la rekreita teksto estas fuŝa. Mi petas forigi ankaŭ tiun version, sen devi denove kolekti voĉojn por forigo, ĉar ni jam decidis pri tio en septembro, kaj mi petus poste protekti la malplenan paĝon je redakto de iuj ajn uzanto krom la administrantoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:31, 2 jan. 2026 (UTC) :::Denove forigita, sed mi ne scias kiel bloki tiun titolon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:52, 2 jan. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Mi blokis la titolon de la nun komplete malplena paĝo. Tio signifas ke la paĝo nun eterne devus resti same malplena, krome ke iu ajn esperanta administranto reforprenas la protekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:23, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Associazione Italiana Genitori]] == {{Propono de forigo |artikolo = Associazione Italiana Genitori |kialo = Ĝ11 Evidenta reklamo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:06, 3 nov. 2025 (UTC) |tempo = lundo 10 novembro 2025 10:34 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} Jes, la teksto ŝajnas esti evidenta reklamo pri socia organizaĵo, kiel preskaŭ ĉiuj tekstoj pri sociaj organizaĵoj povus esti nomataj tiel kaj ankaŭ ĉiuj artikolaj ĝermoj pri geografiaj temoj. Sed la teksto estas konvinke referencata, ankaŭ entekstaj bildoj helpas konvinki ke tamen temas pri iusence menciinda organizaĵo, kaj la frazaro laŭ supraĵa unua legeto ŝajnas ne havi eksterproporcie fanfaronajn, troigajn vortumojn. Sola minuso estus ke laŭ la nuna stato la koncerna itala vikipedio ne havas tekston pri ĝi, sed la vikidatuma ero estas konvinka, kaj ke la [https://web.archive.org/web/20241004211456/https://www.age.it/ asocia retejo ekzistas nur en arkivigo de oktobro 2024 kaj pli frue] ({{it}}) - aliflanke restas Facebook-paĝo daŭre aktuala. Sed malgraŭ tiuj du minusetoj mi pledus ''in dubio pro reo'' lasi la tekston, ĉar ŝajne ne temas pri pseŭdoteksto de fakte neekzistanta blufaĵo, sed ke vere la socia organizaĵo ekzistas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:01, 4 nov. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 00:57, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Tommaso Panizza]] 2026 1 3 == {{Propono de forigo |artikolo = Tommaso Panizza |kialo = Denove artikolo rilate al Lierna, sed tiuokaze kun dubinda enciklopedieco kaj propaganda ŝajno. En la itala ekzistas nek artikolo nek eĉ mencio prie. Ŝajne la artikolo ekzistas en neniu lingvo. Kelkaj referencoj sendas al vendopaĝoj de luksaj varoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:18, 24 nov. 2025 (UTC) |tempo = lundo 1 decembro 2025 19:13 |forigita = ne |kialo de rezulto = per tri kontraŭaj voĉoj kaj unu pora (Kani) el tre frua fazo (novembro '25), kiam fakte ankoraŭ estis kritikindaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:52, 3 jan. 2026 (UTC) }} :Vidu sube, diskuto pri [[Giannino Castiglioni]]: {{kontraŭ}} [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 15:24, 28 nov. 2025 (UTC) ::«Ŝajne la artikolo ekzistas en neniu lingvo»: Tiu konstato jam ne plu veras ekde ekzakte la tago 24-a de novembro 2025, ĉar ekzakte tiutage aldoniĝis tekstoj en almenaŭ sep plej diversaj lingvoj (Español, Eesti, Euskara, 한국어, Polski, Русский, Українська). Sed la arta metiisto sendube ekzistis, kvar eksteraj referencoj atestas arĝentajn objektojn faritajn de li (ke ili parte estas "vendopaĝoj de luksaj varoj" estas ŝajne neevitebla, ĉar artaj objektoj el arĝento kutime estas kostaj, "luksaj"), kaj mi ne dirus ke pro tio justus ataki la tekston kiel "propagando" aŭ "komerca reklamo". Mi tamen en la persona diskutpaĝo kritikis du lingvajn fuŝojn, kiujn mi jam tekste forigis. Kaj cetere, ke li estis "oraĵisto kaj arĝentisto" asertas nur la diverslingvaj vikipediaj artikoloj metitaj ĉiuj de sama uzanto la 24-an de novembro 2025. La kvar ekstervikipediaj referencoj ĉiuj montras verkaĵojn el arĝento, do pri prefesio "arĝentisto" ne povas esti dubo, sed estas neniu neŭtrala referenco ke li iam laboris per oro - tial tendence la du vortoj "oraĵisto kaj .." kaj la kategorio pri "italaj oraĵistoj" sube forfalu. Tamen kun tiuj riparoj laŭ mi eblas lasi la tekston, negrave ke la fasko de plej diverslingvaj versioj ĉiuj metitaj ekzakte la 24-an de novembro 2025 lasas ioman fiodoron ke temas pri "trans-vikia agado". Do {{kontraŭ|kontraŭ}} forigo. Tamen mi jam pro la mencio de la loko [[Lierna]] vidas riskon ke anonimuloj plufuŝos la tekston kaj proponas almenaŭ protekti ĝin kontraŭ redaktoj de anonimuloj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:29, 3 dec. 2025 (UTC) :::Ĉu eblas provizore aŭ permanente protekti de neensalutintoj ĉiujn artikolojn kie Lierna estas menciata? Ŝajne ni bezonas fari ion tian. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:43, 17 dec. 2025 (UTC) ::::{{re|Goren|Kani|Moldur}} Eblas interkonsenti ke ni vastanime protektas de neensalutintoj ĉiujn artikolojn kie Lierna estas menciata, post kiam ni trovis la vorton en nova teksto. Sed ne eblas fari tion aŭtomate. Oni devas tamen denunci tekston ĉe administranto. Tial bonas havi plurajn homojn kiuj kune rigardas pri novaj suspektigaj tekstoj. Kaj kompreneble forbaro de anonimuloj ne solvas ĉiujn problemojn: ekz. la teksto [[Tommaso Panizza]] post la kreo neniam plu tuŝiĝis per anonimulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:45, 2 jan. 2026 (UTC) :::::{{kontraŭ}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:42, 2 jan. 2026 (UTC) == [[Giannino Castiglioni]] 2026 1 15 == {{Propono de forigo |artikolo = Giannino Castiglioni |kialo = Ne estis mi kiu petas forigon, sed iu neesperantisto kiu markis la artikolon, sed ne venas al tiu ĉi diskutejo. Mi iam fortondis la artikolon por ke ĝi estu pli akceptebla, sed mi dubas ĉu estas forigenda. Denove Lierna. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:44, 26 nov. 2025 (UTC) |tempo = merkredo 3 decembro 2025 22:23 |forigita = ne |kialo de rezulto = per tri kontraŭaj voĉoj kaj unu dubeme malforte kontraŭa (Kani) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 00:54, 3 jan. 2026 (UTC) Tamen mi tenas mian pledon por forigo de la du "flankaj tekstoj"! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 00:56, 3 jan. 2026 (UTC) }} : {{kontraŭ}} Nu, la skulptisto vere ekzistis, li estas sufiĉe notinda (estas artikoloj en kelkaj lingvoj pri li), kaj la lingvonivelo estas akceptebla. Eble mi ne komprenas ion, sed mi vidas neniun kialon tuŝi la artikolon. Same pri [[Tommaso Panizza]]. Eble antaŭe ili havis problemojn kun intervikioj, sed nun ambaŭ artikoloj aspektas tute akcepteblaj. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 15:24, 28 nov. 2025 (UTC) :: {{kontraŭ}} Fakte, la skulptisto vere ekzistis, li estas sufiĉe notinda (estas artikoloj en 30 lingvoj pri li, kaj ili ne ĉiuj ekestis el laŭŝajne ununura komputilo ene de sama tago antaŭ malmultaj semajnoj; la itala teksto de 2008 estis prilaborata per pli granda nombro da uzantoj), kaj la lingvonivelo vere estas akceptebla. Ke kiel en tiom multaj, parte enhave dubindaj tekstoj pri artaj temoj de Italio metiĝis ruĝa ligilo pri la "Belarta Akademio de Brera" ([[d:Q338472]]) en Milano, eble donas iom ĝenan impreson, ke iuj italaj aŭtomataj tradukantoj al Esperanto volas perforti iujn verajn esperantistojn krei tiun artikolon se oni volas eviti ĉiam pli multajn ruĝajn ligilojn pri la temo, sed tiu ĝeno neniel aparte koncernas tiun ĉi tekston, sed pli multajn. Ke iu vikipedia fripono "Alex Smith" ankaŭ kontribuis al la temo, ne signifas laŭ mi ke oni devus nepre buĉi la tekston - sed se kredi ke iu dubinda anonimulo havas pli fortan intereson pri la temo, estas almenaŭ bona kialo malpermesi redaktojn de anonimuloj. Kaj - ke eĉ jam en 1932 en Esperanto aperis biografio pri li, despli estas indiko ke la teksto havas iun kulturan historian signifon por la esperantlingva kulturo. ::'''Sed:''' mi vidas ankoraŭ tekstojn pri du artaĵoj de G. Castiglioni, [[Pordo Castiglioni]] kaj [[La Kristo de Lierna (Castiglioni)]] kiujn la neesperantista spamuloĉasisto A09 same markis kiel forigindajn, kaj en tio mi pli inklinas subteni lian dubon: tiuj tekstoj estas efektive nur kreitaj per unusola anonimulo en unu tago, la 2-an de oktobro 2025, samtempe en fasko de ŝajne arbitraj lingvoj (Asturianu, Français, Interlingue, 한국어, Simple English kaj Українська pri la "Pordo"-temo, nur Simple English pri la "Kristo"-temo), kaj la diverslingvaj tekstoj ĉiuj tiom sklave kopias la saman tekston ke la suspekto ke temas pri aŭtomata amastradukado, pri "transvikia spamado" estas supergranda. Estis ankoraŭ iuj ĝenaj fuŝoj, ekzemple nur-itala fuŝa ligilo [[Veneranda Fabbrica del Duomo di Milano]] en esperanta teksto > temas pri la "konstruantaro de la [[Katedralo de Milano]]", kaj la preskaŭebria superentuziasmo kiom gravega estis la loĝloketo [[Lierna]] "konata pro sia ekskluziveco kaj inspiro" por farado de la pordo en Milano estas ankaŭ tute ne sobra enciklopedia stilo. Sed ankaŭ krom la laŭdegoj kiom inspira estas la brila loĝloketo [[Lierna]], ankaŭ la restas teksto estas absolute troigita febra amdeklaro al la du verkaĵoj, kaj estas en tute hontinda mal-enciklopedia stilo. Tial pri tiuj du aldonaj paĝoj mi pledas {{por|por}} forigo de [[Pordo Castiglioni]] kaj same {{por|por}} forigo de [[La Kristo de Lierna (Castiglioni)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:29, 3 dec. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo de la biografia teksto pri [[Giannino Castiglioni]], sed fakte {{por|por}} forigo de [[Pordo Castiglioni]] kaj same {{por|por}} forigo de [[La Kristo de Lierna (Castiglioni)]]. {{Re|Kani|Goren}} Ĉu ni povas trakti la forigoproponon por la du flankaj tekstoj ĉi tie, sen formalisme malfermi apartan temon pri ili kaj devi atendi denove sep tagojn antaŭ ol povi decidi? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 00:44, 3 jan. 2026 (UTC) {{farite}} Mi nun reatentis la antaŭan noton de Aidas. Mi supozas ke du voĉoj {{por|por}} forigo de [[Pordo Castiglioni]] kaj same {{por|por}} forigo de [[La Kristo de Lierna (Castiglioni)]] kun supozebla subteno de Kani kaj la neesperantisto [[uzanto:A09]] kiu volus forigi ĉion pri la temo sufiĉus por forigo de la du flankaj temoj. Se vere leviĝos voĉo de iu esperantisto kiu insistus pri formalaj apartaj voĉdonoj pri tiuj du apartaj temoj mi pretas malfari la neformalan decidon (ĉion eblas malfari en Vikipedio), sed laŭ la ĝisnuna stato la voĉdonoj indikas forigon de la du flankaj tekstoj: tion mi nun faras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:21, 15 jan. 2026 (UTC) :@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Hi, and sorry for replying in English and will give a Google Translate to Esperanto below. It's hard for me to track every single Articles for deletion-like process through hundreds of wikis. While Giannino Castiglioni might be notable, we can see that the crosswiki long term abuser Alec Smithson not only spams tens of wikis with subpar translations, but also spreads total hoaxes. If we take a look at [[Special:Diff/9220706|this diff]] before removal, Alec did cite some sources, which after a closer look, none actually exist. So please do not frame my actions as an eternal opposition to Alec Smithson but rather as a part of his hoaxing removal/cleanup and deletions are sometimes necessary (a rewrite from ground up might actually be easier than trying to properly source Smithson's promotional and haoxing slop). Hopefully that explains a few things regarding my actions on eowiki. Thanks and all the best, :Estas malfacile por mi spuri ĉiun artikolon por forig-simila procezo tra centoj da vikioj. Kvankam Giannino Castiglioni eble estas rimarkinda, ni povas vidi, ke la transvikia longdaŭra misuzanto Alec Smithson ne nur spamas dekojn da vikioj per subkvalitaj tradukoj, sed ankaŭ disvastigas kompletajn trompojn. Se ni rigardas [[Special:Diff/9220706|ĉi tiun diferencon]] antaŭ forigo, Alec citis kelkajn fontojn, kiuj post pli proksima rigardo, neniuj efektive ekzistas. Do bonvolu ne enkadrigi miajn agojn kiel eternan opozicion al Alec Smithson, sed prefere kiel parton de lia trompa forigo/purigo, kaj forigoj foje estas necesaj (reskribo de nulo eble fakte estus pli facila ol provi ĝuste trovi la varban kaj trompan rubaĵon de Smithson). Espereble tio klarigas kelkajn aferojn pri miaj agoj ĉe eowiki. Dankon kaj ĉion bonan. [[Uzanto:A09|A09]] ([[Uzanto-Diskuto:A09|diskuto]]) 11:20, 15 jan. 2026 (UTC) ::{{re|A09}} Ni tute konsentas pri la subkvalitaj tradukoj - pri tio ĝuste ĉi tie temis. {{s}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:17, 15 jan. 2026 (UTC) == Lexavelo, denove 2026 1 2 == {{Propono de forigo |artikolo = Lexavelo |kialo = Tuje forigenda Ĝ4, Ĝ11, kaj ripetante la kialojn esprimitajn de la alia proponinto en la unua eldono de tiu ĉi forigada diskuto. |subskribo = [[Uzanto:Ellenor2000|Ellenor2000]] ([[Uzanto-Diskuto:Ellenor2000|diskuto]]) 14:26, 29 nov. 2025 (UTC) |tempo = sabato 6 decembro 2025 14:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = LiMr forigis la tekston kvaran fojon je 5 dec. 2025 (antaŭe ĝi jam estis forigita je 19, 21 kaj 26 nov. 2025) --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 2 jan. 2026 (UTC) }} {{por}} kiel jam indikiĝis en la antaŭa forigo (finita je 2025 11 29; ne necesas tuja forigo, forigo post sep tagoj tute sufiĉas, krom se poste ankoraŭfoje ripetiĝos tiaj paĝorekreoj post decidoj pri forigo). La teksto [[Lexavelo]] estas tute ridinda, absolute sen referencoj, kaj la oficiala jutuba kanalo [https://www.youtube.com/@Lexavelo-language-commitee youtube.com/@Lexavelo-language-commitee] ("Ne estas enhavo en ĉi tiu kanalo") same ridindas en sia malpleno. Kiel diris LLZ en la 19-a jarcento, "por ke lingvo estu lingvo internacia ne sufiĉas nomi ĝi tia": tio signifas en la 21-a jarcento, novan "konstruotan lingvon" oni ne ekfaras per rapide verkebla vikipedia artikolo, kaj post tiu tutmonda varbado kolektiĝos laborgrupeto kiu ekverkos estontajn broŝurojn, retejojn, jutub-kanalon, instagram- kaj tiktok-paĝojn kaj post sukcesa vikipedia artikolo pri vizio de nova lingvo komencos la laboron pri inventado de la naskiĝonta lingvo. Eblas ankaŭ komplete malplenigi la vikipedian tekston kaj bloki la titolon, tiel ke neniu plu pliajn fojojn povos fari tekston pri tiu temo, sed tio estus nur lasta defendo se nun paĝorekreoj okazos plurfoje, sen ke estos iuj eksteraj retejoj aŭ presitaj libroj pri la temo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:52, 3 dec. 2025 (UTC) == [[Post la Granda Milito]] 2026 1 2 == {{Propono de forigo |artikolo = Post la Granda Milito |kialo = Kiel teksto, ĝi indas por Vikifontaro. Mi jam avertis la kreinton. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:25, 1 dec. 2025 (UTC) |tempo = lundo 8 decembro 2025 22:11 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 2 jan. 2026 (UTC) }} :Mi ne kompetentas ĉe Vikifontaro. Ĉu iu povus okupiĝi pri la translokigo? Mi poste povas forigi la artikolon. --kani :: {{por}} ŝovo al Vikifontaro. Ankaŭ mi tute ne kompetentas pri tiu flanka branĉo, sed tamen mia mallerta ŝovo de [[:s:Programo de la nacia Konsilio de la Rezistado]] tien ŝajne estis kontentige bona ago. Do ŝajne tute ne necesas esti kompetenta por fari tian movon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:56, 3 dec. 2025 (UTC) {{farite}} la teksto jam ŝoviĝis al vikifontaro je 5 dec. 2025, kaj je 17 dec. 2025 oni draste koncizigis la vikipedian paĝon al nur ĝerma artikolo pri la teksto. Tiel ĉi povas sendube resti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 2 jan. 2026 (UTC) == [[Vincenzo Gasparelli]] 2025 12 15 == {{Propono de forigo |artikolo = Vincenzo Gasparelli |kialo = Mankas enciklopedieco, malmankas mempropagando. Ekzistas nek en la itala nek en alia grava vikio; en la hispana estis proponita pr forigo. |subskribo = --19:12, 8 dec. 2025 (UTC)[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) |tempo = tuj |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:47, 15 dec. 2025 (UTC) }} :{{kom}}Fakte en la hispana jam estis forigita kaj nun ekzistas en neniu alia lingvo. == [[Casa Moncler]] 2025 12 22 == {{Propono de forigo |artikolo = Casa Moncler |kialo = Ĝi ŝajnas propaganda afero ĉu de la entrepreno ĉu de iu interesita pri milana kvartalo, ĉiam anonimulo. Fakte la foto estas de Tokio, ne de Milano, kiel videblas en la trafiksignalo. La hispana versio estis metita la saman tagon per tri malsamaj komputiloj en sinsekvaj minutoj (poste iu vera vikipediisto forigis signojn devenajn de aŭtomata tradukilo gugla), kaj ankaŭ la java estis redaktita la saman tagon pere de ses malsamaj komputiloj. Ne ekzistas versio en itala aŭ angla. En franca estas artikolo pri la marko, ne pri la domo. Ĉio suspektinda. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:06, 13 dec. 2025 (UTC) |tempo = sabato 20 decembro 2025 19:41 |forigita = jes |kialo de rezulto = Neniu kontraŭis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:53, 22 dec. 2025 (UTC) }} == [[Mohammad Azizo]] 2025 12 22 == {{Propono de forigo |artikolo = Mohammad Azizo |kialo = Stranga artikolo de iu kiu naskiĝis inter 2066 kaj 2009 (?). La artikolo ŝajnas persona projekto de individuo. Estas nek artikolo en alia lingvo, nek ajna referenco, nek fidinda kredindaĵo. Estis barata kantisto kun simila nomo, alimaniere literumita. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:13, 13 dec. 2025 (UTC) |tempo = tuj |forigita = jes |kialo de rezulto = Neniu kontraŭis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:51, 22 dec. 2025 (UTC) }} :La sola mencio de tiu ĉi persono kaj lia "movado" estas unu obskura paĝaro ĉe Google Pages [https://sites.google.com/view/shvarkistangouv/home] kaj ligita X-konto. Mi suspektas ke temas pri memreklamo kaj propagando de ies obskura persona projekto. Sed mi sindetenas por nun, ĝis eble iu trovos plian informon pri la afero kaj ĉu ĝi estas iumaniere menciinda. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 21:47, 15 dec. 2025 (UTC) ::Mi aldonu, ke la angla vikipedio mencias kelkajn notindajn provojn por fari sendependan mikronacion en Bir Tawil en la responda artikolo [[:en:Attempts to claim Bir Tawil as a sovereign state]], sed ĝi havan neniun mencion pri "Shvarkistan". [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 21:53, 15 dec. 2025 (UTC) :{{kom}}Plej verŝajne Bir Tawil estas celo de diversaj mikronacioaj projektoj, dum "Shvarkistan" restas nebula.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:55, 16 dec. 2025 (UTC) == [[Milan Fashion District]] 2025 12 22 == {{Propono de forigo |artikolo = Milan Fashion District |kialo = Nova fuŝa artikolo pri kvartalo de Milano kun anglalingva nomo (majuskle, sed minuskle en referencoj), kaj neniu artikolo en alia vikio. En kelkaj referencoj ne aperas tiu nomo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:10, 15 dec. 2025 (UTC) |tempo = kvar tagoj. |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:50, 22 dec. 2025 (UTC) }} == [[Finna Laponio (historia)]] 2025 12 29 == {{Propono de forigo |artikolo = Finna Laponio (historia) |kialo = Tiu vikipediisto plu insistas en kreado de artikoloj sen ligo al aliaj lingvoj kaj sen indiko de nomo en alia lingvo, kio malhelpas ligojn kiam ne temas pri propraj nomoj, Tiel oni ne povas konstati ĉu temas pri persona inventaĵo. Krome estas facile konverti la iksojn al esperanta literumado. Krome anonimeco malhelpas ke oni povas rekomendi lin pli ĝuste agadi. Krome ekzistas jam la artikolo [[Finna Laponio]] kun ĉapitro pri Historio, do ŝajne indas konverti tiun artikolon en alidirektilo al tiu. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:18, 25 dec. 2025 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:39, 29 dec. 2025 (UTC) }} :{{kom}}Konvertita en alidirektilo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:39, 29 dec. 2025 (UTC) == "Birda ekkrio (onomatopeo)" kaj "Onomatopeoj en Esperanto" kaj Q12345692 2026 1 30 == {{Propono de forigo |artikolo = Birda ekkrio (onomatopeo) |artikolo2 = Onomatopeoj en Esperanto |kialo = vikipedio ne estas vortaro, [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]], [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]] |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:59, 6 jan. 2026 (UTC) |tempo = 2026-01-13 |forigita = jes |kialo de rezulto = per alifaro al alidirektilo al [[Onomatopeo]], kiel proponite, je du poraj voĉoj kaj unu kontraŭa [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:18, 30 jan. 2026 (UTC) }} Estas proponita ne plena forigo, sed nur malplenigo kaj alifaro al alidirektilo al [[Onomatopeo]]. [[d:Q12345692]] [[d:Q17098751]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 jan. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Principe Taylor pravas ke vikipedio ne estas vortaro, sed estas "sciobanko", baza informfonto. La informoj en la du tekstoj estas valoraj, kaj [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]], [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]] nur kovrus malmultajn informerojn de ili. Se eblus transformo de ĉio al materialo en vikivortaro aŭ vikifontaro, sen perdo de informoj, tio estus tre bonvena paŝo, tiam rezulte malplenigo kaj alifaro al alidirektilo al [[Onomatopeo]] bonas kaj senproblemas. Sed tiu pli granda laborinvesto ankoraŭ ne fariĝis, kaj rezulte mi pensas ke estas pli saĝe lasi la du paĝojn malgraŭ la duboj pri ili. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:09, 15 jan. 2026 (UTC) :: @[[User:ThomasPusch]] {{kom}} Mi ne komprenas kiel vi atingis konkludon "nur kovrus malmultajn informerojn". La strukturo de la du vikivortaraj aldonaj paĝoj estas ankoraŭ pliboniginda, sed ili '''jam enhavas ĉion''' kion la "sciobanko" de la du malaltkvalitaj "artikoloj" povas liveri. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:24, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi simple havas la impreson ke la tekstoj [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj [[Onomatopeoj en Esperanto]] kompare havas pli da informoj ol [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]] kaj [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]]. Ĉu vi ne vidas tion?? Kompreneble, eblas diskuti ĉu esperantistoj urĝe bezonas superrigardan liston de "onomatopeoj pri birdaj ekkrioj en aliaj lingvoj" (mi ankaŭ povus pluvivi sen tiu listo). Sed la liston jam iu vikipedia uzanto amoplene kunmetis, kaj ĝi ne ĝenas min. Eblos ankaŭ kopii ĉion al la teksto [[Onomatopeo]], sed tiam tiu listo iĝas pleneta, kaj la materialo nur metiĝis de A al B - daŭre ankoraŭ estas la sama materialo. Vi tute pravas: eblus ĉion ŝtopi al [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]] kaj [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]]. Mi ne havus tempon por tio kaj ne volus perforti iun alian uzanton fari tiun detalan laboron, ankaŭ vin mi ne volus devigi tion fari. Se vi aŭ iu volontulo sen iu premo entuziasmas tion fari, estas bonege. Sed se inter la 6-a kaj 17-a de januaro - post la publika atentigo ĉi tie, kiu iusence alvokas al kunhelpo - ne jam troveblis tiu volontulo kiu finfaros la ŝtopadon al [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]] kaj [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]], tiam mi ne jugas la tekstojn [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj [[Onomatopeoj en Esperanto]] tiom problemaj, ke mi volus buĉi la du tekstojn. Ĉu vi komprenas? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:16, 17 jan. 2026 (UTC) :: @[[User:ThomasPusch]] {{kom}} Fakte mi '''ne vidas''' tion. Ĉio kio estas en la paĝoj [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj [[Onomatopeoj en Esperanto]] jam estas en vikivortaro ĉe [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]] kaj [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]]. Ne plu '''eblus ĉion ŝtopi''' al vikivortaro, ĉar la laboro jam estas finfarita. Ĉu vi trovas almenaŭ unu onomatopeon kiu disponeblas ĉe [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj forestas ĉe [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]]? Ĉu vi trovas onomatopeon kiu disponeblas ĉe [[Onomatopeoj en Esperanto]] kaj forestas ĉe [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:06, 19 jan. 2026 (UTC) :::{{por}} alidirekto. La kontraŭa argumento baziĝas sur evidenta malveraĵo, ĉar ĉiuj informoj de la vikipediaj artikoloj jam estas en la vikivortaraj. Krome, la principo "Vikipedio ne estas vortaro" ne estas arbitra aŭ laŭelekta, sed interkonsentita kaj oficiala regulo ĉe [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:57, 26 jan. 2026 (UTC) ::::{{kom}} Per la alidirektigo ankoraŭ eblas postkontroli en la redaktohistorio ĉu ĉio saviĝis. Sed efektive, kiam mi vidis la paĝojn [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj [[wikt:Aldono:Bestaj sonoj]] je 2026-01-15 10 h, tie estis signifaj diferencoj, sed vespere je 19:45 h UTC Taylor fakte faris la "pli grandan laborinveston" kaj transportis ĉiujn informerojn al vikivortaro, ĉe [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj [[wikt:Aldono:Bestaj sonoj]] estis simile, nur ke mi ankoraŭ ne konsciis pri tiu finlaboro kiam mi nur supraĵe havas okazon rekontroli la paĝojn je 2026-01-17 12 h. Do mi simple je 2026-01-15 rigardis tute detale kaj en 2026-01-17 iom supraĵe, tio estis malatenteto, ne kondamninda "evidenta malveraĵo", kaj tute ne temas pri efektiva disputobatalo, kiel aspektas ĉe Arbarulo. Dankon al Taylor por la detalaj transportoj al vikivortaro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:46, 30 jan. 2026 (UTC) :::::Tamen mi opinias, ke el la forigota paĝo [[Onomatopeoj en Esperanto]] la ĉapitro "En Esperanto aperis": :::::* ''De abrakadabra al zigurato, 28 babiladoj pri vortoj'' de [[Sten Johansson]] (Ŭa!) - [http://literaturo.esperanto.net/tekstoj/johansson/abrakadabra.pdf elŝutebla] :::::meritas savon al la paĝo [[Onomatopeo]], ne nur ŝtopon al vikivarumaro, same mi ankoraŭ trovis du anglalingvajn ligilojn pri "Onomatopeoj en Esperanto" kaj referencon al [[PMEG]], kiujn mi same metas al la paĝo [[Onomatopeo]]. Tiel la temo jam ripozu. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:18, 30 jan. 2026 (UTC) :::::: {{kom}} Neniel problemas ligilo al "literaturo.esperanto.net/tekstoj/johansson/abrakadabra.pdf" sube sur la paĝo [[Onomatopeo]] ... sed preferinde sen la longa fuŝaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 02:24, 30 jan. 2026 (UTC) ::::::: {{kom}} Jes, kompreneble sen la "longa fuŝaĵo". Dankon pro la atento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:10, 31 jan. 2026 (UTC) == [[Prueknoppachon Thongchay]] 2026 1 30 == {{Propono de forigo |artikolo = Prueknoppachon Thongchay |kialo = Mempropagando |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 02:21, 7 jan. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 14 januaro 2026 2:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = post plua atendado je pliaj du semajnoj fine forigita per du poraj esperantlingvaj voĉoj (plus en la paĝo ankoraŭ du pliaj neesperantistaj kolegoj Icodense kaj A09), do sume 4 "por"oj, kaj neniu duba aŭ kontraŭa. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:10, 30 jan. 2026 (UTC) }} Mi tute subtenus tekstojn pri aktoroj el filmoj de ne tiom konataj lingvoj, SE ili estas provizitaj per konvinkaj referencoj kaj eksteraj ligiloj. Sed ĉi tie estas malĝojige, ke la datumbazo [[IMDb]] tute nenion havas pri la laŭdira aktora nomo, kaj "[https://www.instagram.com/pruek_pnp/ Oficiala Instagramo de Prueknoppachon Thongchay]" ankaŭ ne funkcias en januaro 2026. Do estas NUL ekstervikipediaj pruvoj ke la homo entute ekzistas. Kaj simpla serĉo per guglo ankaŭ rezultigas ĉefe bildojn kaj tekstojn kiuj en la pasintaj du semajnoj estis aldonitaj kaj tuj poste forigitaj el la vikipediaj projektoj. Tio vere ne konvinkas. Do {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:00, 15 jan. 2026 (UTC) == [[PGP-vortolisto]] 2026 1 31 == {{Propono de forigo |artikolo = PGP-vortolisto |kialo = I want to notify that the article may violate copyright policy. I removed the suspecious content at [[special:permalink/9270382|oldid:9270382]]. Please refer the details at [[Vikipedio:Diskutejo/Neesperanto#About_PGP-vortolisto]] and [[:en:Wikipedia:Copyright_problems/2025_September_12|the discussion at enwiki]]. For your information, all wikipedia except eowiki has deleted the content. |subskribo = [[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 06:00, 14 jan. 2026 (UTC) |tempo = 2026-01-25 |forigita = jes |kialo de rezulto = nur la kopirajtaj eroj plene kaŝitaj, la teksto mem restas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:03, 31 jan. 2026 (UTC) }} {{komento}} Mi ĝenerale sentas min tre malproksima al la temo, kaj ŝatus mem ne tro laborintense profundiĝi en la demandon, ĉu (aŭ en kiu grado) la teksto povus esti kopirajta perfortaĵo. Sed ĉiukaze ĝi estas entute problema, estas tre malgranda (probable nur ekde la eltranĉado ĵusa), sed pli kritikinde estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]] ekde kiam la uzanto Venca24 kreis la tekston en oktobro 2015, kaj li tuj sincere metis ŝablonon {{ŝ|orfa}}: nur la teksto [[PGP]] ligas al ĝi, krome nur tri teknikaj notoj de diskutpaĝoj, kiuj ne kalkuleblas. Ĉe teksto kiu estas tiom magra kaj tiom orfa vere eblas havi dubon, ĉu ĝi vere necesas aŭ ĉu la tekstoj pri [[Pretty Good Privacy]] kaj [[Philip Zimmermann]] eble sufiĉe bone kovras la temon. {{re|Venca24}} kion vi mem pensas pri la anglalingvaj akuzoj pri kopirajta perfortaĵo kaj pri la 10-jarojn-aĝa orfeco de la teksto... Ĉu vi pensas ke indus via laborinvesto por defendi kaj savi la tekston? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:01, 14 jan. 2026 (UTC) : @[[Uzanto:ThomasPusch]]: {{kom}} Sufiĉas kaŝi malnovajn versiojn ĝis fino de jaro 2025. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:22, 15 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49}} Prave, kaŝi la versiojn ĝis fino de 2025 povas senprobleme fari mi aŭ alia administranto, se tio estas la deziro de la komunumo kaj se iu pli-malpli faka esperantlingva vikipediisto konfirmis ke la forigoj de la neesperantisto estas justaj. Sed mi referis pri la la sendependaj aliaj mankoj de la teksto. Esti [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]] aŭ mencii ruĝan ligilon [[Patrick Juola]] kiu ekde la jaro 2015 atendas artikolon (kiu, se ĝi verkiĝus, ankaŭ estus orfa, do "malorfigi" ĝin necesus ankaŭ tiun) ne estas kialo por forigo de teksto ene de semajno, sed tamen iam necesas investi labortempon en la tekston por forigi tiujn mankojkn - kaj la demando estas ĉu tiu laborinvesto vere estas bona investo. Por la momento aldono de ŝablonoj {{ŝ|ĝermo}} kaj {{ŝ|orfa}} kaj eble la vikidatuman eron [[d:Q7146882]] por la ligilo P. Juola sufiĉas, sed tiuj indikoj ne forigas la mankojn, nur videbligas ilin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:30, 15 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Mi verdire miras, ke la vortolisto povas esti kopivia, ĉefe se neniu aŭtoritato pri juro decidis pri tio (mi ne konas ajnan similan kazon, se vi jes, bv. kunhavigi ĝin). Ĉiukaze la artikolo povas daŭre funkcii, ĉar ĝi enhavas informojn pri tio kio la temo estas kaj por kio ĝi estas uzata. La fakto, ke la artikolo estas orfa por mi signifas malmulton, ĉar mi ofte uzas rektan serĉadon ĉe Vikipedio aŭ mi iras al la artikoloj tra interlingvaj ligiloj aŭ el Vikidatumoj - do en tiu senco, neniu artikolo estas orfa, se ĝi havas eron en VD kaj almenaŭ unu artikolon en alia lingvo. Ĉar ĝi eĉ ne estas markita kiel [[Vikipedio:Ĝermeto|ĝermeto]], mi ne vidas akutan kialon por forigi ĝin. --[[Uzanto:Venca24|Venca24]] ([[Uzanto-Diskuto:Venca24|diskuto]]) 14:34, 15 jan. 2026 (UTC) ::::{{Komento}} In my personal view, we should divide actions. Deleting revisions which contains the word list may be able to do immediately because it seems to be sure that the copyright of the word list is not suitable for wikipedia per the discussion on enwiki. But, deleting the article should take time to discuss. [[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 15:30, 15 jan. 2026 (UTC) ::::: {{por}} kaŝo de malnovaj versioj kaj {{kontraŭ}} forigo. Ne plu orfa, minimuma tolerebla nivelo atingita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:30, 15 jan. 2026 (UTC) :::::: {{kom}} @[[User:T4NeGMp7P4en]]: FYI, Esperanto wikipedia and even more wiktionary [[phab:T283143]], and also some other wikis are full of pirated stuff. Let me know if you want to clean the other ones too. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:34, 15 jan. 2026 (UTC) :::::::{{re|Taylor 49}} Mi ne konsentas kun via troiga radikaligo ke "la esperanta vikipedio estas plena de pirate ŝtelitaj aferoj", aludante pri prenoj el PIV kaj Reta Vortaro. Estas kompreneble bone esti kritikeme atenta ne kopii plenajn frazojn aŭ ĉapitrojn el PIV en vikipedion sen mencii la fonton en piednota referenco. Sed kun piednota referenco jam estas en ordo citi. Kaj ni ĉiuj scias ke [[Reta Vortaro]] estas sub [[Ĝenerala Publika Permesilo de GNU]], kaj ke [[Plena Vortaro]] (PV) de 1930 estas delonge senkopirajta pro sia aĝo. Nur PIV, de 1970, ankoraŭ havas kopirajtan protekton. Kaj se ie en Vikipedio estas frazo ke "Kioto estas la eksa ĉefurbo de Japanio", tiam tio '''ne''' estas [https://vortaro.net/#kioto_kd "ŝtelita kopirajta materialo" el PIV], sed estas banala, ĝenerale konata scio. Do simple ne ĝustas ke "la esperanta vikipedio estas plenplena de amase pirate ŝtelitaj kopitajtaj tekstoj, jam de PIV, PV kaj ReVo, kaj ankaŭ el multaj aliaj kopirajtaj fontoj". Se estas dubo ke iu teksto povas enhavi kopirajtan tekston, ni diskutas tion, kaj se necese forigas kaj kaŝas tekstojn, kiel okazas ĵus ĉi tie. Sed via troigo facile donas maljustan impreson. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 17 jan. 2026 (UTC) :::::: {{komento}} Efektive, kiel aludas la lasta noto de neesperantisto, sencas dividi la temojn. A) Ĉu necesas forigi versiojn kiuj enhavas materialon kion la koncerna anglalingva diskuto markis kiel kopirajtan kaj forigendan - fakte, mi mem nek estante komputilisto nek juristo ne profundiĝis en la temon kaj preferus ne investi horon aŭ du de mia vivo por tio, sed ĉiukaze mi estas kontraŭ tujdecido pri forigo en eo-vikipedio nur pro diskuto en en-wikipedia, en kiu tute ne partoprenis iu esperantlingva vikiano. Semajnon eblas ankaŭ preni por legado de tiuj tekstoj kaj mi volus peti ke iuj eo-vikipedianoj investus la tempon por legi la diskutojn kaj poste havu fidindan konsilon kiel nia vikipedio procedu (cetere, Taylor, estas tute en ordo kun alilingvano diskuti esperantlingve ĉi-tie, ĉar ĉiukaze ne nur temas pri du homoj sed pri ĉiuj ĉi tie, kaj anglalingvano ene de kelkaj sekundoj per guglo-tradukilo havos bonan tradukon de via noto esperantlingva). B) forigo de la teksto estas tute alia temo. Mi menciis plurajn mankojn de la teksto, ĝia nuna ĝermeco post la forta fortranĉo, kiu ne estas tre granda problemo se temas pri "bona" [[artikola ĝermo]] kiu havas ĉiujn minimumajn ecojn, kaj la orfecon (pri tio pli en sekva frazo) - ĝenerale, mi diru ke la esperanta teksteto pri [[Pretty Good Privacy]] tute plaĉas al mi, kaj se estas sufiĉe da energio inter la esperantaj redaktantoj, tiam certe ene de semajno eblas levi la tekston [[PGP-vortolisto]] ekster ĉiun dubon de forigindeco - cetere ni konsciu ke ĝis nun krom la neesperantisto kiu proponis ĝin por forigo '''neniu ajn''' voĉdonis por forigo (per verda pilko) - ĉiuj nur komentas kaj pripensas (plus Taylor klare voĉdonis kontraŭ forigo per ruĝa pilko) - ĉiuj povas ankoraŭ facile voĉdoni kontraŭ forigo, pli bone kompreneble se kun iom da argumentoj. Kaj laste, {{re|Venca24}}, pri la orfeco: Vi kompreneble pravas ke ĉiu teksto en eo-vikipedio ankaŭ troveblas per simpla guglo-serĉado aŭ tra alilingvaj vikipediaj tekstoj. Sed tamen la ideo de Vikipedio estas ne nur dependi je tiuj vojoj de trovebloj. Tial tute saĝas ke estas la normo ke almenaŭ '''iuj''' tekstoj ankaŭ en la projekto mem ligigu al ĉiu teksto. En tio nul aŭ unu ligilo al teksto estas tro malmulto. Kompreneble eblus cinike refuti ke konsiderante la nombron de ĉi-sekunde 380 625 esperantlingvaj artikoloj tute ne faras diferencon ĉu 0 aŭ 8 mizeraj internaj ligiloj montras al teksto, sed tamen indas atenti pri tio, ke nul ligiloj estas malpli ol 5 aŭ 10, kaj kompreneble ankaŭ tre bonvenas se 50 aŭ 100 ligiloj montras al la teksto. Hieraŭ estis 1 ligilo al la teksto, tro malmulte, hodiaŭ jam estis 3, mi ĵus ligis la 4-an (de la teksto ''[[Pretty Good Privacy]]''), kaj kun iom da peno ankoraŭ eblos ekhavi 2 aŭ 4 pliajn ligilojn ĉi-tien. Sed per 4 internaj ligiloj jam eblas kontenti kaj grandanime re-forigi la ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Ĝenerale la ŝablono {{ŝ|orfa}} sole ankoraŭ neniam sufiĉis kiel kialo por forigo de teksto: ĝi ĉiam estas alvoko por trovo pri pli da ligiloj, kaj nur kiam pluraj minusoj kunkalkuliĝas povus komune sufiĉi pri forigo de teksto, kun deca semajna voĉdono ĉi-tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:03, 15 jan. 2026 (UTC) :::::::I should have described the reasons why I point out the discussion on enwiki. :::::::* [[:eo:PGP-vortolisto]] is the translation of [[:en:PGP_word_list]]. Despite each community has independent deletion policy, it's worth referring the status of it. :::::::* There are less trustable sources on the internet about PGP word list, because a great majority of websites are copy of Wikipedia. So, the discussion on enwiki is the most informative and reliable document I can provide. :::::::--[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 12:48, 16 jan. 2026 (UTC) ::::::::{{re|T4NeGMp7P4en}} Estas tute en ordo kaj ni dankas ke vi atentigas pri la diskuto en enwiki. Kaj klaras ke sencas konsideri tiun antaŭan diskuton pri la sama temo. Simple havas sencon ĉiukaze lasi al la esperantistoj semajnon da tempo por legi ĉion, aparte konsiderante ke ne ĉiu uzanto vidas tiun ĉi paĝon ĉiutage kaj eble nur ekvidos la noton post tri aŭ ses tagoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:00, 17 jan. 2026 (UTC) :::::::::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Thanks! --[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 11:43, 17 jan. 2026 (UTC) :For the moment, how about restarting the one-week discussion timer, and changing the focus to whether we should delete revisions from [[special:permalink/5770443|oldid:5770443]] to [[special:permalink/7928246|oldid:7928246]]? If we decide to remain the word list, there is no mean to debate the need of deleting the article for contentless. --[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 15:09, 17 jan. 2026 (UTC) :: I extended the time to 2026-01-25. Above I voted against deletion of the article and for revision suppression. So far nobody has requested deletion (except maybe "T4NeGMp7P4en"), and nobody has opposed revision suppression. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:05, 19 jan. 2026 (UTC) :::@[[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] Thank you! I also agree for revision deletion. --[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 02:24, 20 jan. 2026 (UTC) ::::{{por}} kaŝo de malnovaj versioj ('''Yes''' to hiding old revisions) kaj {{kontraŭ}} forigo ('''No''' to article deletion). - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:19, 20 jan. 2026 (UTC) : We've agreed to delete copyvio revisions, but to leave the article. Waiting for admin action. --[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 15:42, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{farite}} la kaŝado de la supozeble kopirajtaj versioj. Ĉu iu volus kontroli, ĉu ankaŭ ĉe li/ŝi la koncernaj versioj vere ne plu atingeblas? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:07, 30 jan. 2026 (UTC) :::I checked, no copyvio revision remained. Thank you so much! --[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 04:43, 30 jan. 2026 (UTC) ==[[Merkez]] 2026 1 29 == Tio nun estas alidirektilo al certa provinco de Turkujo. Mi supozas ke oni miskomprenis, ke "Merkez" estas propra nomo de subprovinco en tiu provinco. Sed fakte, laŭ [[:de:Merkez]], la vorto ''merkez'' estas ĝenerala termino en la turka por la ĉefa subunuo de iu ajn administra unuo. Ĝi havas neniun apartan rilaton kun provinco Afyonkarahisar. Tial la alidirektilo ne taŭgas. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:01, 26 jan. 2026 (UTC) : {{por}} forigo de la fuŝa alidirektilo [[Merkez]] kaj {{por}} forigo de la fuŝa gemana artikolo [[:de:Merkez]] [[d:Q1742187]]. La turka vorto "Merkez" ne estas "ĝenerala termino en la turka por la ĉefa subunuo de iu ajn administra unuo" sed simple vorto por "centro" ([[:en:wikt:merkez#Turkish]], [[:tr:Merkez]]). Ĝi ne meritas vikipedian artikolon, sed apartenas al vikivortaro. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:35, 26 jan. 2026 (UTC) : Alidirektilo [[Merkez]] estas forigita. Ĉu iu aktiva en la germana vikipedio kuraĝas forigproponi paĝon [[:de:Merkez]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) ::Postokaze {{por}} forigo de la alidirektilo "Merkez" al [[provinco Afyonkarahisar]]. Mi antaŭe pripensis, ĉu sencus havi alidirektilon [[Merkez (provinco Afyonkarahisar)]] al la provinca paĝo, ĉar fakte estas distrikto "Merkez" (centro, mezo) en tiu provinco (ne estas miskompreno), sed ĉar en la vikipedio en Esperanto ne troveblas alia unuo rekte nomita "Merkez" aŭ "Merkez İlçe (distrikto centro)", nur iuj kombinaĵoj "[alia vorto] ... merkezi" (supozeble la adjektiva formo), kaj la konstrufirmao "Yapı Merkezi", tial la esperanta interkrampa aldonaĵo "... (provinco Afyonkarahisar)" estus idiotisma. Kompreneble nur en Esperanta Vikpedio ne ekzistas pli da paĝoj "Merkez", en la turka vikipedio [[:tr:Merkez (anlam ayrımı)|troveblas pli longa listo]], sed kion nin devus interesi la turka vikipedio aŭ vikidatumoj, krom se iu ĝenulo transformus la turkan liston [[:tr:Merkez (anlam ayrımı)]] en vicon de ruĝaj ligiloj en la Esperanta Vikpedio.... argumentante, ke se teksto ekzistas en la turka branĉo kaj en vikidatumoj, tiam ruĝaj ligiloj en Esperanto pri la samaj temoj tre bonvenas. Sed tio laŭ mi estus sensencaĵo. Do, por forviŝado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:47, 29 jan. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[aglomeraĵo de Poznano]] + [[aglomeraĵo de Kielce]] 2026 2 7 == {{Propono de forigo |artikolo = aglomeraĵo de Poznano |kialo = temas pri robota kreo de 2007, orfa teksto, mizera ĝermeto de nur unu frazo kun enhavo "aglomeraĵo de Poznano estas aglomeraĵo", kiu aldone havas plendan ŝablonon ke la frazeto kaj informkesto polurendas ĉar ĝi reflektas la staton de 2006 kaj plene malaktualas. Pri ĝi neniam zorgis iu ajn homa uzanto, kaj nun ĝi kiel dirite malaktualas je du jardekoj - <br/>pri [[aglomeraĵo de Kielce]] estas la tute sama situacio, tial mi nomumas ambaŭ |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:51, 29 jan. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 5 februaro 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = per nur 2 poraj voĉoj sed neniu duba aŭ kontraŭa, malgraŭ ke pasis 9 tagoj... forigitaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 7 feb. 2026 (UTC) }} {{Por}} Sed: ekzistas ankoraŭ [[aglomeraĵo de Kraków]] kaj [[aglomeraĵo de Vroclavo]], kiuj estas tute same senesperaj. Mi pledas ankaŭ kun-forigi tiujn ! En la Kraków-paĝo Thomas en 2010 aldonis duan frazeton apud la robota unua, kaj en la Vroclavo-paĝo alia nova uzanto engluis liston de urbonomoj kun neklaraj nombroj de loĝantoj (sed daŭre nur estas unu frazo kaj orfa teksto), sed tamen tio estas tute ne sufiĉa por savi la aūtomataĵon - tion certe ankaŭ Thomas kaj tiu nova uzanto ne asertus. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:57, 2 feb. 2026 (UTC) :{{Por}} Forigo ankaŭ de la aldonaj du nomitaj paĝoj. La argumentoj klaras, kaj la fakto ke ĉiuj 4 paĝoj estas orfaj artikoloj montras ke en neniu alia teksto ili mankos, se ili estos for. Kompreneble pri ĉiuj 4 "aglomeraĵoj" eblus fari kontentigajn minimumajn tekstojn, por tio jam sufiĉus informkesto, 3 plenaj frazoj, ekstera ligilo, listo de la koncernaj urboj (kun aktualiĝantaj nombroj de loĝantoj aŭ tute sen nombroj), kaj ligiloj al la aglomeraĵaj paĝoj '''de''' tiuj urbaj artikoloj. Tio ne estas multo, kaj se iu entuziasmas pri geografio de Pollando, la bone faritaj paĝoj estos bonvenaj. Sed Ĝis nun ekde 2007 neniu uzanto interesiĝis pri tiaj kreoj, ankaŭ mi ne volas perfortiĝi de plene senespera "robota kreo de 2007, orfa teksto, mizera ĝermeto" nun kontraŭ mia konvinko krei bonan tekston, kaj ne estas iu ajn devigo. Ke la roboto en kvar kazoj kreis nekonvinkajn paĝojn, ne estas plendinda: dum 19 jaroj homaj esperantistoj havis la ŝancon ampleksigi la tekstojn al minumuaj artikolaj ĝermoj. neniu uzis tiun ŝancon kaj nun la plorinda ĉapitro finiĝas. Mi jam povas forigi la tekstojn pri aglomeraĵoj de Kielce kaj Poznano. {{farite}} Tiuj pri Krakow kaj Vroclavo nur aldoniĝis antaŭ 4 tagoj. Mi proponas forigi ilin morgaŭ, post atendotempo de 5 tagoj. Ĉar ili vere laŭ kialoj de forigo similas al la jam forigitaj paĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:15, 6 feb. 2026 (UTC) ::{{Farite}} Nun la paĝoj pri Krakow kaj Vroclavo ankaŭ estas for. Daŭre ĝis la lasta minuto ili ne estis ligitaj de iu paĝo kaj ilia manko ne rimarkeblos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:18, 7 feb. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] 2025 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == [[Wspaniała Rzeczpospolita]] 2026 2 23 == {{Propono de forigo |artikolo = Wspaniała Rzeczpospolita |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:14, 7 feb. 2026 (UTC) |tempo = sabato 14 februaro 2026 7:03 |forigita = jes |kialo de rezulto = kvar poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:07, 23 feb. 2026 (UTC) }} La artikolo pri ne plu ekzistanta retejo kun dubinda menciindeco. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:14, 7 feb. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:28, 7 feb. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. Se artikola ĝermo, kiu kreiĝis nur en Esperanto, estas pri retejo kaj tiu retejo ne plu ekzistas, tiel ke necesas aldoni ŝablonon {{ŝ|404}} en la tekston, tio jam estas malbona antaŭsigno. Tiel ĉi la paĝo ne konvinkas. Aŭ necesas mirakla redaktado, aŭ simpla forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:11, 7 feb. 2026 (UTC) :{{por}} forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:07, 23 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) == [[J-Pimp (songwriter)]] == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) kjd1c1g0v853oib8orrg11nwwcbwubx 9350926 9350925 2026-04-11T00:54:33Z Castelobranco 3895 /* Falsaj kuracistoj en Finnlando */ +por 9350926 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Jaro 2025 == == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = atendante |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) == Faleristiko == {{Propono de forigo |artikolo = Faleristiko |kialo = La vorto "faleristiko" ne troveblis en PIV, Reta Vortaro kaj aliaj kontrolitaj vortaroj - bv. ne inventi neekzistajn vortojn, aŭ pruvu la ekziston pri ekstervikipediaj referencoj |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:06, 19 aŭg. 2025 (UTC) |tempo = mardo 2 septembro 2025 18:00 |forigita = ne |kialo de rezulto = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:23, 6 mar. 2026 (UTC) }} {{komento}} Eble la propono forigi tutan ĝermeton plus koncernan kategorion, nur pro tio ke la vorto estas ŝajne neekzista kaj inventita, povas ŝajni radikala. Jes estas homoj kiuj gaje inventas novajn vortojn surbaze de la "15-a regulo" de la unuaj 13 jaroj de la lingvoekzisto en la 19-a jarcento. Sed se lasi la paĝon, oni devus almenaŭ indiki ke la vorto estas ĵus inventita kaj ke ĝi ne troveblas en PIV, Reta Vortaro kaj aliaj kontrolitaj vortaroj - aŭ necesus ankoraŭ trovi iujn pionirajn uzojn de la vorto: mi nun nur vortare ne trovis ĝin. Konsiderante ke ni situas daŭre meze de la precipa feria periodo, mi dekomence proponas limdaton de du semajnoj - teksto kaj kategorio ambaŭ estas ekde pli ol 10 jaroj, unu aŭ du semajnoj pli aŭ malpli ne faras diferencon. Sed ke neniu atentis pri neekzisto de la vorto sed teksto kaj kategorio solide estis ĉi tie dum pli ol 10 jaroj, tamen ne igas la vorton aŭtoritata, kun referenco de nia vikipedia ĝermeto. 05:06, 19 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) :{{kontraŭ}} Jes, al mi forigo de ĝermo pro duboj pri ĝia titolo ŝajnas tro radikala. (Laŭ mia kompreno de la kriterioj ĝi estas vera ĝermo, ne ĝermeto, ĉar ĝi havas tri sufiĉe informdonajn frazojn kaj internajn ligilojn.) Propono por pli bona nomo bonvenus ĉe "Alinomendaj artikoloj". Sed la afero klare ekzistas kaj estas enciklopediinda, do la eventuala manko de esperanta nomo por ĝi devus ne malebligi ke ni havu artikolon pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:25, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::Ni konsentas pri la radikaleco de la propono, pri la ekzisto de iusenca termino en aliaj naciaj lingvoj, kaj pri tio ke la teksto en la nuna formo estas manka. Mi ĝojus se la teksto havus "tri sufiĉe informdonajn frazojn" - al mi la frazo "La scienco estas rezulto de interesiĝo de kolektistoj kaj hobiuloj" ŝajnas preskaŭ nul-enhava, kvazaŭ iu simple elvringis el malseketa tuko iujn gutojn por tria frazo. Sed mi konscias ke ankaŭ mi mem foje faras tiel, ĉar minimuma ĝermo estas pri bona kategorio ol ĝermeto. La diskutejo "Alinomendaj artikoloj" laŭ mia kompreno eĉ ne estus bona alternativa loko por diskuti plibonigon de la paĝo: '''se''' la afero havu iun esperantan nomon, tiam la vorto "Faleristiko" estas la sponanea propono. La problemo nur estas, ke ŝajne neniu iam ajn en Esperanto uzis tiun vorton, krom en tiu ĉi vikipedia paĝeto kaj nun en la diskutejo pri forigoj. Se estus klare koncepto el unu nacia lingvo, tiam oni povus movi la paĝon al tiu nacilingva formo, sed ĉi tie ŝajne temas pri plurlingva kreaĵo - almenaŭ mi ne scias kiu kie nacilingve inventis la miniaturan "sciencon" "de hobiuloj". Ĉiukaze, iuj ekstervikipediaj referencoj pri tia koncepto tiom nebule klarigata nepre necesas, plej bone kompreneble el esperantaj fontoj kaj bone kontroleblaj, sed ankaŭ alilingvaj referencoj pli bonas ol neniuj... Mi vere ĝojus se troveblus iuj "pioniraj uzoj de la vorto" esperanta. Klaras ke ĝi estas en neniu vortaro, sed ke almenaŭ iu jam skribis aŭ eldiris la vorton - sed tia fonto ankoraŭ estas trovenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:50, 21 aŭg. 2025 (UTC) :::Mi tre komprenas la dubon pri tiu tre stranga kaj nekutima vorto el slango de hobiaj kolektemuloj. Sed ĉar la alvoko de Thomas estas iel ajn kunskrapi iujn uzojn de la vorto: mi trovis ĝin en [http://frali.bplaced.net/ena/ena202402.pdf teksto de la litovo Laimundas Abromas en la cirkulero "Esperanta Numismatiko", numero 2024/2, paĝo 19]. Sed unusola mencio laŭ mi tro malmultas. En [http://frali.bplaced.net/ena/ena201903.pdf numero 2019/3, paĝo 22 la sama cirkulero "Esperanta Numismatiko" jam foje menciis la vorton en simpla listo de vortoj]. Mi forte supozas laŭ la vortumo, ke tiu unua mencio estas rekte elkopiita el la vikipedia ĝermo de 2014, kaj povas esti ke tiu Laimundas Abromas simple inventis la vorton, en 2014 kiel anonimulo skribetis la vikipedian ĝermon de 2014 kaj tiam en 2019 sekrete kaj en 2024 tute malferme je sia nomo plantis ĝin en la cirkulero "Esperanta Numismatiko". Sed kiel ajn, la cirkulero (kiun mi tute ne konas, mi simple trovis ĝin per forta serĉado en guglo) formale estas io alia ol Vikipedio, kion ajn oni mem suspektas... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:00, 21 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{por}} Tamen mi dirus ke tiu unu trovo pri uzo de la vorto en iu "niĉa" bulteno, en la ĝenerala E-movado laŭ mia supozo ne tre konata, estas maltro por defendi la ekstreme magran artikolan ĝermon. Tial mi tamen aliĝas al la opinio forigi tiun teksteton, se ne eble vi {{re|Arbarulo}} ankoraŭ povos iom vastigi ĝin kaj eble trovi sian uzon de la esperanta vorto ekster la kolektemula bulteneto... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 08:00, 29 aŭg. 2025 (UTC) :::::Mi ĵus aldonis kelkajn frazojn kaj literaturan liston el la franca vikipedio, por meti ekster dubon ke ĉi tio estas ĝermo kaj ne ĝermeto. La cirkuleraj ligiloj ne funkcias por mi (ĉu eble la adreso estas blokita en mia regiono?) do prefere iu kun alirrajto aldonu tiun referencon, se ĝi estas aldonenda. :::::Mi petas vin ĉiujn relegi [[Vikipedio:Reguloj pri forigado]] pri forigado de artikoloj kaj konstati, ke ĝi neniel rajtigas forigi artikolon pro la ĉi-kaze citita kialo, nome ke Esperanta vorto por la temo de la artikolo ne ekzistas. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:50, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::::::Bone, tiam estas kazo por diskuto pri alinomendaj artikoloj, kaj la teksto ekzistu sub iu nacilingva titolo kaj vortumo, ekzemple « Phaléristique » (kvankam la nacilingva vortoinvento estis "plurlingva kreaĵo", ne nur franca). Strange pri la cirkuleraj referencoj, kiujn atenteme trovis Aidas kaj kiuj ne estas legeblaj por Arbarulo. Mi teknike povas facile vidi ilin. Ĉiukaze: kvankam daŭre estas du voĉoj por forigo kaj nur nur unu vetoo kontraŭ, mi ne instistas pri plenumo de la du voĉoj, ĉar la rezulto ne estis konsenta, kaj ne estas iu danĝero en ne plenumi la forigon. Do mi konsentas pri ne forigi la tekston, sed ŝovi ĝin al nacilingva titolo - aŭ ankoraŭ pli bone, lasi ĝin je la ĝisnuna titolo, se troveblas ankoraŭ 1-3 aliaj referencoj pri praktika esperantlingva uzo de la kaprica vortumo... despli se la trovitaj referencoj de la cirkulero "Esperanta Numismatiko" tute ne estas videblaj de ĉiu. Ĉu aliaj homoj ĉiuj vidas ilin? Kaj ĉu iu ajn ankoraŭ havas ion ajn uzon de la vorto??? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:02, 18 sep. 2025 (UTC) :::::::Mi jam povas aliri la cirkuleron kaj aldonis referencon. Eble la retejo paneis dum kelkaj tagoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:28, 23 sep. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Adapto de internaciaj vortoj eblas.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:46, 5 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Tiu scienca fako ja videble ekzistas kaj meritas artikolon. La vorto "'''faleristiko'''" havas plenan ekzistorajton en Esperanto jam pro la zamenhofa 15-a regulo de la [[Fundamenta Gramatiko de Esperanto]], eĉ se ĝi havas nul eksterajn referencojn. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:17, 6 mar. 2026 (UTC) :: NE forigita. Du voĉoj por forigo, tri kontraŭ. Ekzistas [[d:Q461262|en pli ol 30 vikipedioj]], do la temo (Q461262) validas, sendepende de ekzisto aŭ ĝusteco de la vorto "faleristiko". Vikipedio ne estas vortaro. Eblan problemon pri elpensita vorto eblas solvi per alinomigo. Krom tio la paĝo jam surpasas la minimumnivelon de ĝermo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:35, 6 mar. 2026 (UTC) == [[Fernando Gabriel Sosa]] 2026 1 3 == {{Propono de forigo |artikolo = Fernando Gabriel Sosa |kialo = Estas fuŝa artikolo (de 23 maj. 2025), aŭtomate tradukita el angla, kaj ne klarigas la verajn gravajn detalojn kiu pravigu la enciklopediecon. La artikolo estis dufoje forigita el hispana kiel mempropagando kaj ekzistas nun nur en baza angla. Estas neniu referenco en la artikolo kaj en la reto apenaŭ estas spuroj pri li. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:17, 26 maj. 2025 (UTC) |tempo = 13:17, 2 jun. 2025 (UTC) |forigita = ne |kialo de rezulto = je du voĉoj kontraŭ kaj unu por (Taylor 49) malsamopinia rezulto, se mi kalkulas ke Kani nur prave protestis kontraŭ la unua mizera versio de majo 2025, sed tiu voĉdono de 2:1 ne pravigas forigon [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:56, 3 jan. 2026 (UTC) }} Nu, en la reto jes estas iuj paĝoj pri li, ekzemple [https://www.artstation.com/fernandososa en ''artstation.com''] kaj [https://x.com/FernanDitto/status/1061900703696871424 en X (twitter)]. Krome kritike rimarkeblas ke estas tekstoj pri li en la [[:de:Fernando Gabriel Sosa|germana]] kaj rumana je alia vikidatuma ero (kiujn mi kunigos), eble ankoraŭ estas pliaj disĵetitaj paĝoj. Sed la esperanta teksto vere estas subkvalita. Tial mi ne volus nun fari el la tekstaĉo de nekonata anonimulo veran tekston, despli ke mi vere '''ne''' konvinkiĝas, ke pri iu karikaturisto el ie en Argentino la internacia Vikipedio vere bezonas artikolon... Tial mi ne protestos pri forigo post atendado de semajno, kiel evoluos la alilingvaj versioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:19, 27 maj. 2025 (UTC) :Krome en la itala la teksto estis forigita je la 21-a de majo, kaj en la franca du versioj estis ŝovataj al personaj testejoj [[:fr:Utilisateur:Johnsalvation/Brouillon]] kaj [[:fr:Utilisateur:Pugliese3/Brouillon]], kiu ankaŭ egalas jam al "parta forigo". Mi ĉiukaze havas la impreson, ke la temo havas fortajn malamikojn inter la anglalingvaj vikipediaj forigo-policanoj, kaj oni devus forte engaĝiĝi por defendi tekston kontraŭ tiuj kritikoj. Kaj kiel dirite, la esperanta teksto vere estas subkvalita kaj la temulo eble nur konata en sia lando, eĉ tie en dubinda amplekso... tial probable ne troveblos e-lingva defendanto de la temo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:33, 27 maj. 2025 (UTC) ::Aldone ankaŭ la teksto en la simpla angla ankoraŭ retroveblis, ankaŭ ĝi disĵetita (mi ankaŭ kunigis tiun al la tri aliaj tekstoj). Tie ankaŭ estis du eksteraj referencoj: [https://www.tebeosfera.com/autores/sosa_fernando_gabriel.html prezento en ''tebeosfera.com''] ({{es}}) kaj [https://www.lambiek.net/artists/s/sosa_fernando.htm prezento en la bildstria vikipedio ''lambiek.net''] ({{en}}). Do mi ne scias ĉu la disajn vikidatumajn erojn faras naivaj subtenantoj de la desegnistoj, kiuj imagas se ili kaŝas la informon en diversaj ejoj la forigo-policanoj ne trovos ilin ĉiujn, aŭ ĉu estas iuj malamikoj kiuj bojkotas transparentan informadon. Sed kunskrapante la informojn tamen eblas trovi multe pli da materialo, ie tie el vikipediaj projektoj kaj krome el la ĝenerala reto, ol videblas je unua rigardo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::La diskuto pri ebla forigo en la germana vikipedio estas akra kaj kritikema, sed oni tie la tekston forte plibonigis, kaj nun aspektas ke ĝi restos - ĉe la germanoj tutegalas ĉu estas tekstoj en la hispana aŭ en kiom da aliaj lingvoj, ĉu en la normala angla aŭ la simpla angla. La eksterajn ligilojn en ''comics.org'' kaj IMDb mi rapide notas en niaj eksteraj ligiloj, kaj metas ankaŭ du referencojn pruvantaj lian kontribuon al la admacia projekto ''Booba'' de Netflix. Mi ankaŭ trovis la ĝeneralan prezenton de la animacia serio en la Netflix-retejo, sed ĉar tie mi ne vidis konkrete lian nomon, kaj mi ne volas fari superfluan varbadon por la programo de Netflix, mi ne notas tiun retejon. Ke la serio entute ekzistas, estas ekster dubo. Mi ne volas investi pli da sekundoj en la esploro ol nepre necesas kaj ankaŭ ne partoprenos la germanan diskuton, sed se oni vere decidos kontraŭ forigo ĉe la germanaj kolegoj, tio estos instigo ankoraŭ pripensi nian forigemon ĉi-rilate. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:59, 29 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ankoraŭ aldonas foton de li al vikidatumoj, kiu jam estas en la komunejo ekde 2024, sed neniu rimarkis ĝin, kaj aldonas plian referencon [https://www.lavoz.com.ar/vos/libros/ley-de-fomento-las-artes-graficas-con-impulso-local/ de la argentina gazeto ''La Voz del Interior''] el la nun stabila kaj bona germana teksto al la esperantlingva. Kun la nova fonto, estas 4 referencoj kaj krome 4 eksteraj ligiloj, kiuj ankaŭ servas nerekte kiel referencoj, pri la homo, kaj laŭ mi la impreso ne plu ĝustas ke "en la reto apenaŭ estus spuroj pri li". Krome mi nun ne plu juĝus ke "la esperanta teksto" "estas subkvalita", sed nomus ĝin kontentiga. Mi proponus ne investi pliajn laborhorojn en trovadon de ankoraŭ pliaj referencoj, aŭ en detalan esploradon de la germana teksto por vidi kiujn detalojn ankoraŭ eblus kopii al la esperanta teksto, kaj post aldono de ĝis nun manka [[:Kategorio:Verkistoj de bildstrioj]] voĉdonos {{kontraŭ|kontraŭ}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 4 jun. 2025 (UTC) Mi pledas por fermo de la temo sed ankaŭ estas {{kontraŭ}} forigo nun. La teksto nun estas lingve en ordo, 3 internaj referencoj plus 4 eksteraj ligiloj pruvas la veran ekziston de la temulo, la tekstoj en la germana kaj rumana estas stabilaj, kaj restas nur lamenti ke hispana teksto pri li ne ekzistas. Sed tio ne necesigas nepran forigon de teksto el la germana aŭ esperanta Vikipedioj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:43, 13 jul. 2025 (UTC) :Mi daŭre pledas por fermo de la temo sen forigi la tekston. Nenio pri ĝi plu moviĝas, sed tio ankaŭ ne necesas. La teksto miaopinie vere povas resti tia kia ĝi estas, kaj ni ne devas maĉi ĝin plu [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:14, 13 aŭg. 2025 (UTC) :: Du uzantoj [[User:NguoiDungKhongDinhDanh]] [[User:Vladislav Khebnikov]] skribis: Cross-wiki spam, lock evasion: [[Special:CentralAuth/Pedunculo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:39, 9 okt. 2025 (UTC) ::: {{por}} forigo. Pluraj involvitaj kontoj jam estas globale forbaritaj, paĝo [[47, la mortinto]] estas forigita, sed al paĝo [[Fernando Gabriel Sosa]] aliaj uzantoj kontribuis. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q134530906&action=history Q134530906&action=history]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:39, 9 okt. 2025 (UTC) :::: [[:m:Special:CentralAuth/FernanDitto2014]] [[:m:Special:CentralAuth/NanoSosa2]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 11 okt. 2025 (UTC) ::::: Mi bedaŭras ke mi ne atentis la pledon de Aidas en julio kaj aŭgusto 2025 fermi la temon. Tute ne rilatas al vikipedio en Esperanto, se involvitaj kontoj de alilingvaj tekstoj estas globale forbaritaj. La tekston germanlingvan oni ekproponis forigi en majo 2025, oni kritike sondis ĉion kaj definitive malakceptis la forigon sam-monate. Ankaŭ tie [[User:NguoiDungKhongDinhDanh]] provis reataki la tekston "requesting speedy deletion with rationale Cross-wiki spam" en septembro 2025 kaj same malsukcesis. Kaj la paĝon [[47, la mortinto]] mi mem forte proponis forigi, ne ĉar temus pri "rationale Cross-wiki spam" sed ĉar la teksto estis mizera. La teksto [[Fernando Gabriel Sosa]] daŭre estas kvalita, nun havas 8 ekstervikipediajn referencojn kaj 8 eksterajn ligilojn, kaj vere la teksto nun ne plu similas al la "fuŝa artikolo (de 23 maj. 2025), aŭtomate tradukita el angla," kun "neniu referenco en la artikolo". Vere la kialoj por forigo ne plu konvinkas, kaj rezulte la teksto devas resti same en Esperanto kiom en la germana. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:53, 3 jan. 2026 (UTC) == Uzanto:Haruo/Listo de kantonoj en Idaho 2026 1 2 == {{Propono de forigo |artikolo = Uzanto:Haruo/Listo de kantonoj en Idaho |kialo = Tiu ĉi "estonta konstruejo" de junio 2016 estas simple kopio de la "listo de kantonoj en Vaŝingtonio", kun ankoraŭ malĝusta titolo. Sed en pli ol naŭ jaroj oni eĉ ne ekkomencis la adapton. Kaj tiel ĉi la artikolo misgvidas. |subskribo = [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:07, 29 aŭg. 2025 (UTC) |tempo = vendredo 12 septembro 2025 6:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:46, 2 jan. 2026 (UTC) }} {{Kom}} Tiu listo '''estus tute bonvena''' kiel dumtempa provizoraĵo, se io ekadaptiĝus. Sed dum pli ol naŭ jaroj eĉ ne ekiĝis unua paŝeto. Tiel ĉi la listo malhelpas, kvankam ĝi jes estas enordigitaj kiel persona subpaĝo, sed tamen videblas en la koncerna kategorio kaj per la internaj ligiloj. Necesas nepre kontakti la "posedanto de la subpaĝo", uzanton Haruo, kion mi ĵus faris. Li ankoraŭ redaktis en marto 2025, antaŭ malpli ol duonjaro, do estas realisma ŝanco ke li povos vidi la noton. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:39, 29 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} forigo de tiu provizoraĵo de junio 2016. Kompreneble '''preta''' Listo de kantonoj en Idaho (ne tiu ĉi, kiu eĉ ne estas komencita) estus bonvena, sed tiu listo ne nepras. Nun estas 12 el teorie 50 eblaj tiaj listoj pri Usono, do 38 mankas, kaj tio ne estas katastrofo. Pli grava ol tiuj meta-listoj estas ke entute tekstoj pri la (multegaj) kantonoj de Usono fariĝas. En Idaho hodiaŭ matene estis 11 el 44, nun mi aldonis 5 kaj povos ankoraŭ fari 8, tiam estos 24 el 44 tekstoj, jam pli ol duono. Sed ĉar mi ĝis morgaŭ vespere vojaĝas, mi ne ofte havas interreton kaj nur malmulte povas redakti ĝis tiam. Sed la kopio de la "listo de kantonoj en Vaŝingtonio" kun malĝusta titolo de junio 2016 vere ne necesas - kaj mi dirus ke normala semajno da pripenso en tiu ĉi kazo sufiĉas, do ĝis vendredo 5 septembro 2025. Kiu volas, el la "listo de kantonoj en Vaŝingtonio" en unu sekundo povas fari novan kopion, vere la forigo ne "forŝlosos informojn". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:19, 30 aŭg. 2025 (UTC) :{{komento}} Nun ĉiuj kantonaj tekstoj estas, kaj aldone listeto en la ĉapitro [[Idaho#Kantonoj]] aldone liveras konentigan anstataŭigon de la eĉ ne komencita "Listo de kantonoj en Idaho". Tiel ĉi vere ne plu bezonatas meti la malĝustan liston, kiu krias pri estonta ĝustigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:48, 2 sep. 2025 (UTC) : {{por}} forigo laŭ supraj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:05, 3 sep. 2025 (UTC) {{Kom}} Principe, ajna vikipediano povas havi fuŝajn kaj/aŭ nefinitajn paĝojn en sia propra uzantopaĝo, sen ke tio ĝenu aliajn. Tamen, ja ''ne'' estas dezirinde ke tiuj privataĵoj aperu en normalaj kategorioj, kune kun normalaj bonordaj artikoloj. Do, ne estas nepre necese tute forigi tiun paĝon, sed almenaŭ oni malaktivigu (aŭ forigu) en ĝi la kategoriojn. Mi proponas do, "nur" elĵeti tiun paĝon el ĉiuj kategorioj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:17, 4 sep. 2025 (UTC) :P.S. Same ankaŭ pri jena simila paĝo: [[Uzanto:Haruo/Listo de Loĝataj Lokoj en Vaŝingtonio]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:17, 4 sep. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi forigis la kategoriojn kaj atendas ĉu ankoraŭ indas la forigo de la artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:06, 15 sep. 2025 (UTC) ::{{kom}} Klare ke la misinformigaj kategorioj almenaŭ devas esti for. Sed la resto pri la Listo de kantonoj en <s>Idaho</s> Vaŝingtonio estas simple duobligita kopio de aliloke ĝusta teksto al misa titolo. Estus same kiam mi volus fari fuŝan tekston pri "IJK 2026", kaj simple kopius ekzistantan malnovan tekston al nova titolo [[Uzanto:ThomasPusch/IJK 2026]] kaj tiam mi malaperus el Vikipedio. Eĉ kiam mi estus for el Vikipedio, kaj ne plu povas mem forigi idiotaĵon el mia paĝo ĉar simple mi ne plu aktivas, tamen la paĝo "[[Uzanto:ThomasPusch/IJK 2026]]" restus fuŝa. Mi garantias ke mi neniam ion adaptos en [[Uzanto:ThomasPusch/IJK 2026]] - ĉu vi vere pensas ke estas senca lasi tiun fuŝon en marto 2026 aŭ en decembro 2026, se ne plu eblas kontakti min kaj ricevi respondon de mi al la mira demando "kiun sencon havas tiu fuŝa kopio de paĝo IJK 1968"? La listo [[Uzanto:Haruo/Listo de Loĝataj Lokoj en Vaŝingtonio]] ne estas duobligita kopio. Ĝi klare povas resti. Sed [[Uzanto:Haruo/Listo de kantonoj en Idaho]] estas simple fuŝa duobligo de bona [[Listo de kantonoj de Vaŝingtonio]]. Sed sensence kopii tutajn paĝojn sub fuŝajn titolojn estas laŭ mi rubigo. Aidas pravas ke nenio perdiĝos se forpreniĝos la listo [[Uzanto:Haruo/Listo de kantonoj en Idaho]] - la bona [[Listo de kantonoj de Vaŝingtonio]] daŭre restos, nur ne dufoje ekzakte same. Mi daŭre estas kontraŭ tia rubigo, kaj estas por forigo de [[Uzanto:Haruo/Listo de kantonoj en Idaho]] = [[Listo de kantonoj de Vaŝingtonio]] KOPIO. Haruo estis alskribita de Aidas, kaj havis 21 tagojn por respondi. Mi supozas ke atendi 42 aŭ 63 tagojn ne plibonigos la situacion, ĉar eĉ en la denaska angla branĉo aŭ ie ajn en vikipedio Haruo [https://xtools.wmcloud.org/globalcontribs/Haruo ne redaktis ekde majo. Mi ĝenerale estas kontraŭ teknike sen-sencaj pluobligoj de paĝoj en privataj spacoj kaj ĉie en vikipedio. Estas en ordo se estas iu klara diferenco al la alia paĝo, aŭ kiam eblas vidi de io moviĝas en la kopio. Sed mi esperus ke ankaŭ mian kretenan paĝokopion [[Uzanto:ThomasPusch/IJK 2026]] = [[IJK 1968]] kun malĝusta titolo oni forigos kiam mi estos for el Vikipedio dum multaj monatoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:30, 18 sep. 2025 (UTC) :::Bone bone. Mi eksplicite levas mian voĉon {{por|por}} forigo de la duobligita listo pri Vaŝingtonio, teksto kiun Haruo iam ajn povas repreni el la origina paĝo (ĉar eblus kompreni ke mi nur neŭtrale ekdiskutiĝis la temon). Kaj same mi estus por forigoj de ĉiuj aliaj ekzaktaj kopioj de paĝoj, se ne io tie moviĝas en la kopio ene de maksimume 3 monatoj (teorie eĉ semajno sufiĉus), aŭ se iu esperantista uzanto eksplicite skribe klarigas kial kaj ĝis kiam li/ŝi bezonas la ŝajne sensencan kopion... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:31, 20 sep. 2025 (UTC) == [[Viale Bligny]] 2026 1 3 == {{Propono de forigo |artikolo = Viale Bligny |kialo = Jen alia italaĵo, mi ne scias, ĉu rilata al la antaŭa. Temas pri fuŝa artikolo (ekzemple duobligita unua alineo) kun dubinda enciklopedieco; ĝi ekzistas en neniu lingvo, eĉ ankaŭ ne en itala. Kaj temas nur pri strato en Milano, Ĉu ni havu artikolojn pri ĉiuj stratoj de ĉiu urbo en la mondo? |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:11, 15 sep. 2025 (UTC) |tempo = lundo 22 septembro 2025 8:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:53, 22 sep. 2025 (UTC) }} {{por}} Estas fuŝa la komenco, fuŝa la informkesto, la kategorioj, la ĉapitro "Vidu ankaŭ", kaj fuŝaj ankaŭ duonfrazoj kiel "[[strategiaj nodoj]] kiel [[Corso Italia]] kaj la [[Navigli]]". Kaj vere temas nur pri strato en Milano... se la teksto estus bone farita, ankoraŭ havus kelkajn fotojn, tiam mi tolerus ĝin, kvankam mi ne volus havi "artikolojn pri ĉiuj stratoj de ĉiu urbo en la mondo". Sed ĝi estas plurdimensie fuŝa. Mi ne konvinkeblas, ke pluraj esperantistoj devus investi plurajn horojn de valora tempo por pene forigi la fuŝojn de "teksto pri unu strato el multaj de Milano". Tial mi pledas por la forigo de la sufiĉe senvalora aŭtomata kreaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:18, 18 sep. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:31, 20 sep. 2025 (UTC) ::{{re|Kani|ThomasPusch}} Tamen, kontraŭ tiu decido anonimulo rekreis tiun aŭ tre similan tekston je la 6-a de decembro 2025. Mi ne scias ĉu estas ekzakte la sama teksto, sed ĉiukaze ankaŭ la rekreita teksto estas fuŝa. Mi petas forigi ankaŭ tiun version, sen devi denove kolekti voĉojn por forigo, ĉar ni jam decidis pri tio en septembro, kaj mi petus poste protekti la malplenan paĝon je redakto de iuj ajn uzanto krom la administrantoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:31, 2 jan. 2026 (UTC) :::Denove forigita, sed mi ne scias kiel bloki tiun titolon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:52, 2 jan. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Mi blokis la titolon de la nun komplete malplena paĝo. Tio signifas ke la paĝo nun eterne devus resti same malplena, krome ke iu ajn esperanta administranto reforprenas la protekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:23, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Associazione Italiana Genitori]] == {{Propono de forigo |artikolo = Associazione Italiana Genitori |kialo = Ĝ11 Evidenta reklamo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:06, 3 nov. 2025 (UTC) |tempo = lundo 10 novembro 2025 10:34 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} Jes, la teksto ŝajnas esti evidenta reklamo pri socia organizaĵo, kiel preskaŭ ĉiuj tekstoj pri sociaj organizaĵoj povus esti nomataj tiel kaj ankaŭ ĉiuj artikolaj ĝermoj pri geografiaj temoj. Sed la teksto estas konvinke referencata, ankaŭ entekstaj bildoj helpas konvinki ke tamen temas pri iusence menciinda organizaĵo, kaj la frazaro laŭ supraĵa unua legeto ŝajnas ne havi eksterproporcie fanfaronajn, troigajn vortumojn. Sola minuso estus ke laŭ la nuna stato la koncerna itala vikipedio ne havas tekston pri ĝi, sed la vikidatuma ero estas konvinka, kaj ke la [https://web.archive.org/web/20241004211456/https://www.age.it/ asocia retejo ekzistas nur en arkivigo de oktobro 2024 kaj pli frue] ({{it}}) - aliflanke restas Facebook-paĝo daŭre aktuala. Sed malgraŭ tiuj du minusetoj mi pledus ''in dubio pro reo'' lasi la tekston, ĉar ŝajne ne temas pri pseŭdoteksto de fakte neekzistanta blufaĵo, sed ke vere la socia organizaĵo ekzistas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:01, 4 nov. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 00:57, 3 jan. 2026 (UTC) == [[Tommaso Panizza]] 2026 1 3 == {{Propono de forigo |artikolo = Tommaso Panizza |kialo = Denove artikolo rilate al Lierna, sed tiuokaze kun dubinda enciklopedieco kaj propaganda ŝajno. En la itala ekzistas nek artikolo nek eĉ mencio prie. Ŝajne la artikolo ekzistas en neniu lingvo. Kelkaj referencoj sendas al vendopaĝoj de luksaj varoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:18, 24 nov. 2025 (UTC) |tempo = lundo 1 decembro 2025 19:13 |forigita = ne |kialo de rezulto = per tri kontraŭaj voĉoj kaj unu pora (Kani) el tre frua fazo (novembro '25), kiam fakte ankoraŭ estis kritikindaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:52, 3 jan. 2026 (UTC) }} :Vidu sube, diskuto pri [[Giannino Castiglioni]]: {{kontraŭ}} [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 15:24, 28 nov. 2025 (UTC) ::«Ŝajne la artikolo ekzistas en neniu lingvo»: Tiu konstato jam ne plu veras ekde ekzakte la tago 24-a de novembro 2025, ĉar ekzakte tiutage aldoniĝis tekstoj en almenaŭ sep plej diversaj lingvoj (Español, Eesti, Euskara, 한국어, Polski, Русский, Українська). Sed la arta metiisto sendube ekzistis, kvar eksteraj referencoj atestas arĝentajn objektojn faritajn de li (ke ili parte estas "vendopaĝoj de luksaj varoj" estas ŝajne neevitebla, ĉar artaj objektoj el arĝento kutime estas kostaj, "luksaj"), kaj mi ne dirus ke pro tio justus ataki la tekston kiel "propagando" aŭ "komerca reklamo". Mi tamen en la persona diskutpaĝo kritikis du lingvajn fuŝojn, kiujn mi jam tekste forigis. Kaj cetere, ke li estis "oraĵisto kaj arĝentisto" asertas nur la diverslingvaj vikipediaj artikoloj metitaj ĉiuj de sama uzanto la 24-an de novembro 2025. La kvar ekstervikipediaj referencoj ĉiuj montras verkaĵojn el arĝento, do pri prefesio "arĝentisto" ne povas esti dubo, sed estas neniu neŭtrala referenco ke li iam laboris per oro - tial tendence la du vortoj "oraĵisto kaj .." kaj la kategorio pri "italaj oraĵistoj" sube forfalu. Tamen kun tiuj riparoj laŭ mi eblas lasi la tekston, negrave ke la fasko de plej diverslingvaj versioj ĉiuj metitaj ekzakte la 24-an de novembro 2025 lasas ioman fiodoron ke temas pri "trans-vikia agado". Do {{kontraŭ|kontraŭ}} forigo. Tamen mi jam pro la mencio de la loko [[Lierna]] vidas riskon ke anonimuloj plufuŝos la tekston kaj proponas almenaŭ protekti ĝin kontraŭ redaktoj de anonimuloj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:29, 3 dec. 2025 (UTC) :::Ĉu eblas provizore aŭ permanente protekti de neensalutintoj ĉiujn artikolojn kie Lierna estas menciata? Ŝajne ni bezonas fari ion tian. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:43, 17 dec. 2025 (UTC) ::::{{re|Goren|Kani|Moldur}} Eblas interkonsenti ke ni vastanime protektas de neensalutintoj ĉiujn artikolojn kie Lierna estas menciata, post kiam ni trovis la vorton en nova teksto. Sed ne eblas fari tion aŭtomate. Oni devas tamen denunci tekston ĉe administranto. Tial bonas havi plurajn homojn kiuj kune rigardas pri novaj suspektigaj tekstoj. Kaj kompreneble forbaro de anonimuloj ne solvas ĉiujn problemojn: ekz. la teksto [[Tommaso Panizza]] post la kreo neniam plu tuŝiĝis per anonimulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:45, 2 jan. 2026 (UTC) :::::{{kontraŭ}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:42, 2 jan. 2026 (UTC) == [[Giannino Castiglioni]] 2026 1 15 == {{Propono de forigo |artikolo = Giannino Castiglioni |kialo = Ne estis mi kiu petas forigon, sed iu neesperantisto kiu markis la artikolon, sed ne venas al tiu ĉi diskutejo. Mi iam fortondis la artikolon por ke ĝi estu pli akceptebla, sed mi dubas ĉu estas forigenda. Denove Lierna. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:44, 26 nov. 2025 (UTC) |tempo = merkredo 3 decembro 2025 22:23 |forigita = ne |kialo de rezulto = per tri kontraŭaj voĉoj kaj unu dubeme malforte kontraŭa (Kani) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 00:54, 3 jan. 2026 (UTC) Tamen mi tenas mian pledon por forigo de la du "flankaj tekstoj"! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 00:56, 3 jan. 2026 (UTC) }} : {{kontraŭ}} Nu, la skulptisto vere ekzistis, li estas sufiĉe notinda (estas artikoloj en kelkaj lingvoj pri li), kaj la lingvonivelo estas akceptebla. Eble mi ne komprenas ion, sed mi vidas neniun kialon tuŝi la artikolon. Same pri [[Tommaso Panizza]]. Eble antaŭe ili havis problemojn kun intervikioj, sed nun ambaŭ artikoloj aspektas tute akcepteblaj. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 15:24, 28 nov. 2025 (UTC) :: {{kontraŭ}} Fakte, la skulptisto vere ekzistis, li estas sufiĉe notinda (estas artikoloj en 30 lingvoj pri li, kaj ili ne ĉiuj ekestis el laŭŝajne ununura komputilo ene de sama tago antaŭ malmultaj semajnoj; la itala teksto de 2008 estis prilaborata per pli granda nombro da uzantoj), kaj la lingvonivelo vere estas akceptebla. Ke kiel en tiom multaj, parte enhave dubindaj tekstoj pri artaj temoj de Italio metiĝis ruĝa ligilo pri la "Belarta Akademio de Brera" ([[d:Q338472]]) en Milano, eble donas iom ĝenan impreson, ke iuj italaj aŭtomataj tradukantoj al Esperanto volas perforti iujn verajn esperantistojn krei tiun artikolon se oni volas eviti ĉiam pli multajn ruĝajn ligilojn pri la temo, sed tiu ĝeno neniel aparte koncernas tiun ĉi tekston, sed pli multajn. Ke iu vikipedia fripono "Alex Smith" ankaŭ kontribuis al la temo, ne signifas laŭ mi ke oni devus nepre buĉi la tekston - sed se kredi ke iu dubinda anonimulo havas pli fortan intereson pri la temo, estas almenaŭ bona kialo malpermesi redaktojn de anonimuloj. Kaj - ke eĉ jam en 1932 en Esperanto aperis biografio pri li, despli estas indiko ke la teksto havas iun kulturan historian signifon por la esperantlingva kulturo. ::'''Sed:''' mi vidas ankoraŭ tekstojn pri du artaĵoj de G. Castiglioni, [[Pordo Castiglioni]] kaj [[La Kristo de Lierna (Castiglioni)]] kiujn la neesperantista spamuloĉasisto A09 same markis kiel forigindajn, kaj en tio mi pli inklinas subteni lian dubon: tiuj tekstoj estas efektive nur kreitaj per unusola anonimulo en unu tago, la 2-an de oktobro 2025, samtempe en fasko de ŝajne arbitraj lingvoj (Asturianu, Français, Interlingue, 한국어, Simple English kaj Українська pri la "Pordo"-temo, nur Simple English pri la "Kristo"-temo), kaj la diverslingvaj tekstoj ĉiuj tiom sklave kopias la saman tekston ke la suspekto ke temas pri aŭtomata amastradukado, pri "transvikia spamado" estas supergranda. Estis ankoraŭ iuj ĝenaj fuŝoj, ekzemple nur-itala fuŝa ligilo [[Veneranda Fabbrica del Duomo di Milano]] en esperanta teksto > temas pri la "konstruantaro de la [[Katedralo de Milano]]", kaj la preskaŭebria superentuziasmo kiom gravega estis la loĝloketo [[Lierna]] "konata pro sia ekskluziveco kaj inspiro" por farado de la pordo en Milano estas ankaŭ tute ne sobra enciklopedia stilo. Sed ankaŭ krom la laŭdegoj kiom inspira estas la brila loĝloketo [[Lierna]], ankaŭ la restas teksto estas absolute troigita febra amdeklaro al la du verkaĵoj, kaj estas en tute hontinda mal-enciklopedia stilo. Tial pri tiuj du aldonaj paĝoj mi pledas {{por|por}} forigo de [[Pordo Castiglioni]] kaj same {{por|por}} forigo de [[La Kristo de Lierna (Castiglioni)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:29, 3 dec. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo de la biografia teksto pri [[Giannino Castiglioni]], sed fakte {{por|por}} forigo de [[Pordo Castiglioni]] kaj same {{por|por}} forigo de [[La Kristo de Lierna (Castiglioni)]]. {{Re|Kani|Goren}} Ĉu ni povas trakti la forigoproponon por la du flankaj tekstoj ĉi tie, sen formalisme malfermi apartan temon pri ili kaj devi atendi denove sep tagojn antaŭ ol povi decidi? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 00:44, 3 jan. 2026 (UTC) {{farite}} Mi nun reatentis la antaŭan noton de Aidas. Mi supozas ke du voĉoj {{por|por}} forigo de [[Pordo Castiglioni]] kaj same {{por|por}} forigo de [[La Kristo de Lierna (Castiglioni)]] kun supozebla subteno de Kani kaj la neesperantisto [[uzanto:A09]] kiu volus forigi ĉion pri la temo sufiĉus por forigo de la du flankaj temoj. Se vere leviĝos voĉo de iu esperantisto kiu insistus pri formalaj apartaj voĉdonoj pri tiuj du apartaj temoj mi pretas malfari la neformalan decidon (ĉion eblas malfari en Vikipedio), sed laŭ la ĝisnuna stato la voĉdonoj indikas forigon de la du flankaj tekstoj: tion mi nun faras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:21, 15 jan. 2026 (UTC) :@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Hi, and sorry for replying in English and will give a Google Translate to Esperanto below. It's hard for me to track every single Articles for deletion-like process through hundreds of wikis. While Giannino Castiglioni might be notable, we can see that the crosswiki long term abuser Alec Smithson not only spams tens of wikis with subpar translations, but also spreads total hoaxes. If we take a look at [[Special:Diff/9220706|this diff]] before removal, Alec did cite some sources, which after a closer look, none actually exist. So please do not frame my actions as an eternal opposition to Alec Smithson but rather as a part of his hoaxing removal/cleanup and deletions are sometimes necessary (a rewrite from ground up might actually be easier than trying to properly source Smithson's promotional and haoxing slop). Hopefully that explains a few things regarding my actions on eowiki. Thanks and all the best, :Estas malfacile por mi spuri ĉiun artikolon por forig-simila procezo tra centoj da vikioj. Kvankam Giannino Castiglioni eble estas rimarkinda, ni povas vidi, ke la transvikia longdaŭra misuzanto Alec Smithson ne nur spamas dekojn da vikioj per subkvalitaj tradukoj, sed ankaŭ disvastigas kompletajn trompojn. Se ni rigardas [[Special:Diff/9220706|ĉi tiun diferencon]] antaŭ forigo, Alec citis kelkajn fontojn, kiuj post pli proksima rigardo, neniuj efektive ekzistas. Do bonvolu ne enkadrigi miajn agojn kiel eternan opozicion al Alec Smithson, sed prefere kiel parton de lia trompa forigo/purigo, kaj forigoj foje estas necesaj (reskribo de nulo eble fakte estus pli facila ol provi ĝuste trovi la varban kaj trompan rubaĵon de Smithson). Espereble tio klarigas kelkajn aferojn pri miaj agoj ĉe eowiki. Dankon kaj ĉion bonan. [[Uzanto:A09|A09]] ([[Uzanto-Diskuto:A09|diskuto]]) 11:20, 15 jan. 2026 (UTC) ::{{re|A09}} Ni tute konsentas pri la subkvalitaj tradukoj - pri tio ĝuste ĉi tie temis. {{s}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:17, 15 jan. 2026 (UTC) == Lexavelo, denove 2026 1 2 == {{Propono de forigo |artikolo = Lexavelo |kialo = Tuje forigenda Ĝ4, Ĝ11, kaj ripetante la kialojn esprimitajn de la alia proponinto en la unua eldono de tiu ĉi forigada diskuto. |subskribo = [[Uzanto:Ellenor2000|Ellenor2000]] ([[Uzanto-Diskuto:Ellenor2000|diskuto]]) 14:26, 29 nov. 2025 (UTC) |tempo = sabato 6 decembro 2025 14:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = LiMr forigis la tekston kvaran fojon je 5 dec. 2025 (antaŭe ĝi jam estis forigita je 19, 21 kaj 26 nov. 2025) --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 2 jan. 2026 (UTC) }} {{por}} kiel jam indikiĝis en la antaŭa forigo (finita je 2025 11 29; ne necesas tuja forigo, forigo post sep tagoj tute sufiĉas, krom se poste ankoraŭfoje ripetiĝos tiaj paĝorekreoj post decidoj pri forigo). La teksto [[Lexavelo]] estas tute ridinda, absolute sen referencoj, kaj la oficiala jutuba kanalo [https://www.youtube.com/@Lexavelo-language-commitee youtube.com/@Lexavelo-language-commitee] ("Ne estas enhavo en ĉi tiu kanalo") same ridindas en sia malpleno. Kiel diris LLZ en la 19-a jarcento, "por ke lingvo estu lingvo internacia ne sufiĉas nomi ĝi tia": tio signifas en la 21-a jarcento, novan "konstruotan lingvon" oni ne ekfaras per rapide verkebla vikipedia artikolo, kaj post tiu tutmonda varbado kolektiĝos laborgrupeto kiu ekverkos estontajn broŝurojn, retejojn, jutub-kanalon, instagram- kaj tiktok-paĝojn kaj post sukcesa vikipedia artikolo pri vizio de nova lingvo komencos la laboron pri inventado de la naskiĝonta lingvo. Eblas ankaŭ komplete malplenigi la vikipedian tekston kaj bloki la titolon, tiel ke neniu plu pliajn fojojn povos fari tekston pri tiu temo, sed tio estus nur lasta defendo se nun paĝorekreoj okazos plurfoje, sen ke estos iuj eksteraj retejoj aŭ presitaj libroj pri la temo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:52, 3 dec. 2025 (UTC) == [[Post la Granda Milito]] 2026 1 2 == {{Propono de forigo |artikolo = Post la Granda Milito |kialo = Kiel teksto, ĝi indas por Vikifontaro. Mi jam avertis la kreinton. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:25, 1 dec. 2025 (UTC) |tempo = lundo 8 decembro 2025 22:11 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 2 jan. 2026 (UTC) }} :Mi ne kompetentas ĉe Vikifontaro. Ĉu iu povus okupiĝi pri la translokigo? Mi poste povas forigi la artikolon. --kani :: {{por}} ŝovo al Vikifontaro. Ankaŭ mi tute ne kompetentas pri tiu flanka branĉo, sed tamen mia mallerta ŝovo de [[:s:Programo de la nacia Konsilio de la Rezistado]] tien ŝajne estis kontentige bona ago. Do ŝajne tute ne necesas esti kompetenta por fari tian movon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:56, 3 dec. 2025 (UTC) {{farite}} la teksto jam ŝoviĝis al vikifontaro je 5 dec. 2025, kaj je 17 dec. 2025 oni draste koncizigis la vikipedian paĝon al nur ĝerma artikolo pri la teksto. Tiel ĉi povas sendube resti. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:12, 2 jan. 2026 (UTC) == [[Vincenzo Gasparelli]] 2025 12 15 == {{Propono de forigo |artikolo = Vincenzo Gasparelli |kialo = Mankas enciklopedieco, malmankas mempropagando. Ekzistas nek en la itala nek en alia grava vikio; en la hispana estis proponita pr forigo. |subskribo = --19:12, 8 dec. 2025 (UTC)[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) |tempo = tuj |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:47, 15 dec. 2025 (UTC) }} :{{kom}}Fakte en la hispana jam estis forigita kaj nun ekzistas en neniu alia lingvo. == [[Casa Moncler]] 2025 12 22 == {{Propono de forigo |artikolo = Casa Moncler |kialo = Ĝi ŝajnas propaganda afero ĉu de la entrepreno ĉu de iu interesita pri milana kvartalo, ĉiam anonimulo. Fakte la foto estas de Tokio, ne de Milano, kiel videblas en la trafiksignalo. La hispana versio estis metita la saman tagon per tri malsamaj komputiloj en sinsekvaj minutoj (poste iu vera vikipediisto forigis signojn devenajn de aŭtomata tradukilo gugla), kaj ankaŭ la java estis redaktita la saman tagon pere de ses malsamaj komputiloj. Ne ekzistas versio en itala aŭ angla. En franca estas artikolo pri la marko, ne pri la domo. Ĉio suspektinda. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:06, 13 dec. 2025 (UTC) |tempo = sabato 20 decembro 2025 19:41 |forigita = jes |kialo de rezulto = Neniu kontraŭis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:53, 22 dec. 2025 (UTC) }} == [[Mohammad Azizo]] 2025 12 22 == {{Propono de forigo |artikolo = Mohammad Azizo |kialo = Stranga artikolo de iu kiu naskiĝis inter 2066 kaj 2009 (?). La artikolo ŝajnas persona projekto de individuo. Estas nek artikolo en alia lingvo, nek ajna referenco, nek fidinda kredindaĵo. Estis barata kantisto kun simila nomo, alimaniere literumita. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:13, 13 dec. 2025 (UTC) |tempo = tuj |forigita = jes |kialo de rezulto = Neniu kontraŭis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:51, 22 dec. 2025 (UTC) }} :La sola mencio de tiu ĉi persono kaj lia "movado" estas unu obskura paĝaro ĉe Google Pages [https://sites.google.com/view/shvarkistangouv/home] kaj ligita X-konto. Mi suspektas ke temas pri memreklamo kaj propagando de ies obskura persona projekto. Sed mi sindetenas por nun, ĝis eble iu trovos plian informon pri la afero kaj ĉu ĝi estas iumaniere menciinda. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 21:47, 15 dec. 2025 (UTC) ::Mi aldonu, ke la angla vikipedio mencias kelkajn notindajn provojn por fari sendependan mikronacion en Bir Tawil en la responda artikolo [[:en:Attempts to claim Bir Tawil as a sovereign state]], sed ĝi havan neniun mencion pri "Shvarkistan". [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 21:53, 15 dec. 2025 (UTC) :{{kom}}Plej verŝajne Bir Tawil estas celo de diversaj mikronacioaj projektoj, dum "Shvarkistan" restas nebula.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:55, 16 dec. 2025 (UTC) == [[Milan Fashion District]] 2025 12 22 == {{Propono de forigo |artikolo = Milan Fashion District |kialo = Nova fuŝa artikolo pri kvartalo de Milano kun anglalingva nomo (majuskle, sed minuskle en referencoj), kaj neniu artikolo en alia vikio. En kelkaj referencoj ne aperas tiu nomo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:10, 15 dec. 2025 (UTC) |tempo = kvar tagoj. |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:50, 22 dec. 2025 (UTC) }} == [[Finna Laponio (historia)]] 2025 12 29 == {{Propono de forigo |artikolo = Finna Laponio (historia) |kialo = Tiu vikipediisto plu insistas en kreado de artikoloj sen ligo al aliaj lingvoj kaj sen indiko de nomo en alia lingvo, kio malhelpas ligojn kiam ne temas pri propraj nomoj, Tiel oni ne povas konstati ĉu temas pri persona inventaĵo. Krome estas facile konverti la iksojn al esperanta literumado. Krome anonimeco malhelpas ke oni povas rekomendi lin pli ĝuste agadi. Krome ekzistas jam la artikolo [[Finna Laponio]] kun ĉapitro pri Historio, do ŝajne indas konverti tiun artikolon en alidirektilo al tiu. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:18, 25 dec. 2025 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:39, 29 dec. 2025 (UTC) }} :{{kom}}Konvertita en alidirektilo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:39, 29 dec. 2025 (UTC) == "Birda ekkrio (onomatopeo)" kaj "Onomatopeoj en Esperanto" kaj Q12345692 2026 1 30 == {{Propono de forigo |artikolo = Birda ekkrio (onomatopeo) |artikolo2 = Onomatopeoj en Esperanto |kialo = vikipedio ne estas vortaro, [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]], [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]] |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:59, 6 jan. 2026 (UTC) |tempo = 2026-01-13 |forigita = jes |kialo de rezulto = per alifaro al alidirektilo al [[Onomatopeo]], kiel proponite, je du poraj voĉoj kaj unu kontraŭa [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:18, 30 jan. 2026 (UTC) }} Estas proponita ne plena forigo, sed nur malplenigo kaj alifaro al alidirektilo al [[Onomatopeo]]. [[d:Q12345692]] [[d:Q17098751]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 jan. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Principe Taylor pravas ke vikipedio ne estas vortaro, sed estas "sciobanko", baza informfonto. La informoj en la du tekstoj estas valoraj, kaj [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]], [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]] nur kovrus malmultajn informerojn de ili. Se eblus transformo de ĉio al materialo en vikivortaro aŭ vikifontaro, sen perdo de informoj, tio estus tre bonvena paŝo, tiam rezulte malplenigo kaj alifaro al alidirektilo al [[Onomatopeo]] bonas kaj senproblemas. Sed tiu pli granda laborinvesto ankoraŭ ne fariĝis, kaj rezulte mi pensas ke estas pli saĝe lasi la du paĝojn malgraŭ la duboj pri ili. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:09, 15 jan. 2026 (UTC) :: @[[User:ThomasPusch]] {{kom}} Mi ne komprenas kiel vi atingis konkludon "nur kovrus malmultajn informerojn". La strukturo de la du vikivortaraj aldonaj paĝoj estas ankoraŭ pliboniginda, sed ili '''jam enhavas ĉion''' kion la "sciobanko" de la du malaltkvalitaj "artikoloj" povas liveri. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:24, 16 jan. 2026 (UTC) :Mi simple havas la impreson ke la tekstoj [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj [[Onomatopeoj en Esperanto]] kompare havas pli da informoj ol [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]] kaj [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]]. Ĉu vi ne vidas tion?? Kompreneble, eblas diskuti ĉu esperantistoj urĝe bezonas superrigardan liston de "onomatopeoj pri birdaj ekkrioj en aliaj lingvoj" (mi ankaŭ povus pluvivi sen tiu listo). Sed la liston jam iu vikipedia uzanto amoplene kunmetis, kaj ĝi ne ĝenas min. Eblos ankaŭ kopii ĉion al la teksto [[Onomatopeo]], sed tiam tiu listo iĝas pleneta, kaj la materialo nur metiĝis de A al B - daŭre ankoraŭ estas la sama materialo. Vi tute pravas: eblus ĉion ŝtopi al [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]] kaj [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]]. Mi ne havus tempon por tio kaj ne volus perforti iun alian uzanton fari tiun detalan laboron, ankaŭ vin mi ne volus devigi tion fari. Se vi aŭ iu volontulo sen iu premo entuziasmas tion fari, estas bonege. Sed se inter la 6-a kaj 17-a de januaro - post la publika atentigo ĉi tie, kiu iusence alvokas al kunhelpo - ne jam troveblis tiu volontulo kiu finfaros la ŝtopadon al [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]] kaj [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]], tiam mi ne jugas la tekstojn [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj [[Onomatopeoj en Esperanto]] tiom problemaj, ke mi volus buĉi la du tekstojn. Ĉu vi komprenas? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:16, 17 jan. 2026 (UTC) :: @[[User:ThomasPusch]] {{kom}} Fakte mi '''ne vidas''' tion. Ĉio kio estas en la paĝoj [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj [[Onomatopeoj en Esperanto]] jam estas en vikivortaro ĉe [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]] kaj [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]]. Ne plu '''eblus ĉion ŝtopi''' al vikivortaro, ĉar la laboro jam estas finfarita. Ĉu vi trovas almenaŭ unu onomatopeon kiu disponeblas ĉe [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj forestas ĉe [[:wikt:Aldono:Bestaj sonoj]]? Ĉu vi trovas onomatopeon kiu disponeblas ĉe [[Onomatopeoj en Esperanto]] kaj forestas ĉe [[:wikt:Aldono:Onomatopeoj]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:06, 19 jan. 2026 (UTC) :::{{por}} alidirekto. La kontraŭa argumento baziĝas sur evidenta malveraĵo, ĉar ĉiuj informoj de la vikipediaj artikoloj jam estas en la vikivortaraj. Krome, la principo "Vikipedio ne estas vortaro" ne estas arbitra aŭ laŭelekta, sed interkonsentita kaj oficiala regulo ĉe [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:57, 26 jan. 2026 (UTC) ::::{{kom}} Per la alidirektigo ankoraŭ eblas postkontroli en la redaktohistorio ĉu ĉio saviĝis. Sed efektive, kiam mi vidis la paĝojn [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj [[wikt:Aldono:Bestaj sonoj]] je 2026-01-15 10 h, tie estis signifaj diferencoj, sed vespere je 19:45 h UTC Taylor fakte faris la "pli grandan laborinveston" kaj transportis ĉiujn informerojn al vikivortaro, ĉe [[Birda ekkrio (onomatopeo)]] kaj [[wikt:Aldono:Bestaj sonoj]] estis simile, nur ke mi ankoraŭ ne konsciis pri tiu finlaboro kiam mi nur supraĵe havas okazon rekontroli la paĝojn je 2026-01-17 12 h. Do mi simple je 2026-01-15 rigardis tute detale kaj en 2026-01-17 iom supraĵe, tio estis malatenteto, ne kondamninda "evidenta malveraĵo", kaj tute ne temas pri efektiva disputobatalo, kiel aspektas ĉe Arbarulo. Dankon al Taylor por la detalaj transportoj al vikivortaro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:46, 30 jan. 2026 (UTC) :::::Tamen mi opinias, ke el la forigota paĝo [[Onomatopeoj en Esperanto]] la ĉapitro "En Esperanto aperis": :::::* ''De abrakadabra al zigurato, 28 babiladoj pri vortoj'' de [[Sten Johansson]] (Ŭa!) - [http://literaturo.esperanto.net/tekstoj/johansson/abrakadabra.pdf elŝutebla] :::::meritas savon al la paĝo [[Onomatopeo]], ne nur ŝtopon al vikivarumaro, same mi ankoraŭ trovis du anglalingvajn ligilojn pri "Onomatopeoj en Esperanto" kaj referencon al [[PMEG]], kiujn mi same metas al la paĝo [[Onomatopeo]]. Tiel la temo jam ripozu. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:18, 30 jan. 2026 (UTC) :::::: {{kom}} Neniel problemas ligilo al "literaturo.esperanto.net/tekstoj/johansson/abrakadabra.pdf" sube sur la paĝo [[Onomatopeo]] ... sed preferinde sen la longa fuŝaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 02:24, 30 jan. 2026 (UTC) ::::::: {{kom}} Jes, kompreneble sen la "longa fuŝaĵo". Dankon pro la atento. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:10, 31 jan. 2026 (UTC) == [[Prueknoppachon Thongchay]] 2026 1 30 == {{Propono de forigo |artikolo = Prueknoppachon Thongchay |kialo = Mempropagando |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 02:21, 7 jan. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 14 januaro 2026 2:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = post plua atendado je pliaj du semajnoj fine forigita per du poraj esperantlingvaj voĉoj (plus en la paĝo ankoraŭ du pliaj neesperantistaj kolegoj Icodense kaj A09), do sume 4 "por"oj, kaj neniu duba aŭ kontraŭa. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:10, 30 jan. 2026 (UTC) }} Mi tute subtenus tekstojn pri aktoroj el filmoj de ne tiom konataj lingvoj, SE ili estas provizitaj per konvinkaj referencoj kaj eksteraj ligiloj. Sed ĉi tie estas malĝojige, ke la datumbazo [[IMDb]] tute nenion havas pri la laŭdira aktora nomo, kaj "[https://www.instagram.com/pruek_pnp/ Oficiala Instagramo de Prueknoppachon Thongchay]" ankaŭ ne funkcias en januaro 2026. Do estas NUL ekstervikipediaj pruvoj ke la homo entute ekzistas. Kaj simpla serĉo per guglo ankaŭ rezultigas ĉefe bildojn kaj tekstojn kiuj en la pasintaj du semajnoj estis aldonitaj kaj tuj poste forigitaj el la vikipediaj projektoj. Tio vere ne konvinkas. Do {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:00, 15 jan. 2026 (UTC) == [[PGP-vortolisto]] 2026 1 31 == {{Propono de forigo |artikolo = PGP-vortolisto |kialo = I want to notify that the article may violate copyright policy. I removed the suspecious content at [[special:permalink/9270382|oldid:9270382]]. Please refer the details at [[Vikipedio:Diskutejo/Neesperanto#About_PGP-vortolisto]] and [[:en:Wikipedia:Copyright_problems/2025_September_12|the discussion at enwiki]]. For your information, all wikipedia except eowiki has deleted the content. |subskribo = [[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 06:00, 14 jan. 2026 (UTC) |tempo = 2026-01-25 |forigita = jes |kialo de rezulto = nur la kopirajtaj eroj plene kaŝitaj, la teksto mem restas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:03, 31 jan. 2026 (UTC) }} {{komento}} Mi ĝenerale sentas min tre malproksima al la temo, kaj ŝatus mem ne tro laborintense profundiĝi en la demandon, ĉu (aŭ en kiu grado) la teksto povus esti kopirajta perfortaĵo. Sed ĉiukaze ĝi estas entute problema, estas tre malgranda (probable nur ekde la eltranĉado ĵusa), sed pli kritikinde estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]] ekde kiam la uzanto Venca24 kreis la tekston en oktobro 2015, kaj li tuj sincere metis ŝablonon {{ŝ|orfa}}: nur la teksto [[PGP]] ligas al ĝi, krome nur tri teknikaj notoj de diskutpaĝoj, kiuj ne kalkuleblas. Ĉe teksto kiu estas tiom magra kaj tiom orfa vere eblas havi dubon, ĉu ĝi vere necesas aŭ ĉu la tekstoj pri [[Pretty Good Privacy]] kaj [[Philip Zimmermann]] eble sufiĉe bone kovras la temon. {{re|Venca24}} kion vi mem pensas pri la anglalingvaj akuzoj pri kopirajta perfortaĵo kaj pri la 10-jarojn-aĝa orfeco de la teksto... Ĉu vi pensas ke indus via laborinvesto por defendi kaj savi la tekston? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:01, 14 jan. 2026 (UTC) : @[[Uzanto:ThomasPusch]]: {{kom}} Sufiĉas kaŝi malnovajn versiojn ĝis fino de jaro 2025. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:22, 15 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49}} Prave, kaŝi la versiojn ĝis fino de 2025 povas senprobleme fari mi aŭ alia administranto, se tio estas la deziro de la komunumo kaj se iu pli-malpli faka esperantlingva vikipediisto konfirmis ke la forigoj de la neesperantisto estas justaj. Sed mi referis pri la la sendependaj aliaj mankoj de la teksto. Esti [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]] aŭ mencii ruĝan ligilon [[Patrick Juola]] kiu ekde la jaro 2015 atendas artikolon (kiu, se ĝi verkiĝus, ankaŭ estus orfa, do "malorfigi" ĝin necesus ankaŭ tiun) ne estas kialo por forigo de teksto ene de semajno, sed tamen iam necesas investi labortempon en la tekston por forigi tiujn mankojkn - kaj la demando estas ĉu tiu laborinvesto vere estas bona investo. Por la momento aldono de ŝablonoj {{ŝ|ĝermo}} kaj {{ŝ|orfa}} kaj eble la vikidatuman eron [[d:Q7146882]] por la ligilo P. Juola sufiĉas, sed tiuj indikoj ne forigas la mankojn, nur videbligas ilin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:30, 15 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Mi verdire miras, ke la vortolisto povas esti kopivia, ĉefe se neniu aŭtoritato pri juro decidis pri tio (mi ne konas ajnan similan kazon, se vi jes, bv. kunhavigi ĝin). Ĉiukaze la artikolo povas daŭre funkcii, ĉar ĝi enhavas informojn pri tio kio la temo estas kaj por kio ĝi estas uzata. La fakto, ke la artikolo estas orfa por mi signifas malmulton, ĉar mi ofte uzas rektan serĉadon ĉe Vikipedio aŭ mi iras al la artikoloj tra interlingvaj ligiloj aŭ el Vikidatumoj - do en tiu senco, neniu artikolo estas orfa, se ĝi havas eron en VD kaj almenaŭ unu artikolon en alia lingvo. Ĉar ĝi eĉ ne estas markita kiel [[Vikipedio:Ĝermeto|ĝermeto]], mi ne vidas akutan kialon por forigi ĝin. --[[Uzanto:Venca24|Venca24]] ([[Uzanto-Diskuto:Venca24|diskuto]]) 14:34, 15 jan. 2026 (UTC) ::::{{Komento}} In my personal view, we should divide actions. Deleting revisions which contains the word list may be able to do immediately because it seems to be sure that the copyright of the word list is not suitable for wikipedia per the discussion on enwiki. But, deleting the article should take time to discuss. [[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 15:30, 15 jan. 2026 (UTC) ::::: {{por}} kaŝo de malnovaj versioj kaj {{kontraŭ}} forigo. Ne plu orfa, minimuma tolerebla nivelo atingita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:30, 15 jan. 2026 (UTC) :::::: {{kom}} @[[User:T4NeGMp7P4en]]: FYI, Esperanto wikipedia and even more wiktionary [[phab:T283143]], and also some other wikis are full of pirated stuff. Let me know if you want to clean the other ones too. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:34, 15 jan. 2026 (UTC) :::::::{{re|Taylor 49}} Mi ne konsentas kun via troiga radikaligo ke "la esperanta vikipedio estas plena de pirate ŝtelitaj aferoj", aludante pri prenoj el PIV kaj Reta Vortaro. Estas kompreneble bone esti kritikeme atenta ne kopii plenajn frazojn aŭ ĉapitrojn el PIV en vikipedion sen mencii la fonton en piednota referenco. Sed kun piednota referenco jam estas en ordo citi. Kaj ni ĉiuj scias ke [[Reta Vortaro]] estas sub [[Ĝenerala Publika Permesilo de GNU]], kaj ke [[Plena Vortaro]] (PV) de 1930 estas delonge senkopirajta pro sia aĝo. Nur PIV, de 1970, ankoraŭ havas kopirajtan protekton. Kaj se ie en Vikipedio estas frazo ke "Kioto estas la eksa ĉefurbo de Japanio", tiam tio '''ne''' estas [https://vortaro.net/#kioto_kd "ŝtelita kopirajta materialo" el PIV], sed estas banala, ĝenerale konata scio. Do simple ne ĝustas ke "la esperanta vikipedio estas plenplena de amase pirate ŝtelitaj kopitajtaj tekstoj, jam de PIV, PV kaj ReVo, kaj ankaŭ el multaj aliaj kopirajtaj fontoj". Se estas dubo ke iu teksto povas enhavi kopirajtan tekston, ni diskutas tion, kaj se necese forigas kaj kaŝas tekstojn, kiel okazas ĵus ĉi tie. Sed via troigo facile donas maljustan impreson. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:26, 17 jan. 2026 (UTC) :::::: {{komento}} Efektive, kiel aludas la lasta noto de neesperantisto, sencas dividi la temojn. A) Ĉu necesas forigi versiojn kiuj enhavas materialon kion la koncerna anglalingva diskuto markis kiel kopirajtan kaj forigendan - fakte, mi mem nek estante komputilisto nek juristo ne profundiĝis en la temon kaj preferus ne investi horon aŭ du de mia vivo por tio, sed ĉiukaze mi estas kontraŭ tujdecido pri forigo en eo-vikipedio nur pro diskuto en en-wikipedia, en kiu tute ne partoprenis iu esperantlingva vikiano. Semajnon eblas ankaŭ preni por legado de tiuj tekstoj kaj mi volus peti ke iuj eo-vikipedianoj investus la tempon por legi la diskutojn kaj poste havu fidindan konsilon kiel nia vikipedio procedu (cetere, Taylor, estas tute en ordo kun alilingvano diskuti esperantlingve ĉi-tie, ĉar ĉiukaze ne nur temas pri du homoj sed pri ĉiuj ĉi tie, kaj anglalingvano ene de kelkaj sekundoj per guglo-tradukilo havos bonan tradukon de via noto esperantlingva). B) forigo de la teksto estas tute alia temo. Mi menciis plurajn mankojn de la teksto, ĝia nuna ĝermeco post la forta fortranĉo, kiu ne estas tre granda problemo se temas pri "bona" [[artikola ĝermo]] kiu havas ĉiujn minimumajn ecojn, kaj la orfecon (pri tio pli en sekva frazo) - ĝenerale, mi diru ke la esperanta teksteto pri [[Pretty Good Privacy]] tute plaĉas al mi, kaj se estas sufiĉe da energio inter la esperantaj redaktantoj, tiam certe ene de semajno eblas levi la tekston [[PGP-vortolisto]] ekster ĉiun dubon de forigindeco - cetere ni konsciu ke ĝis nun krom la neesperantisto kiu proponis ĝin por forigo '''neniu ajn''' voĉdonis por forigo (per verda pilko) - ĉiuj nur komentas kaj pripensas (plus Taylor klare voĉdonis kontraŭ forigo per ruĝa pilko) - ĉiuj povas ankoraŭ facile voĉdoni kontraŭ forigo, pli bone kompreneble se kun iom da argumentoj. Kaj laste, {{re|Venca24}}, pri la orfeco: Vi kompreneble pravas ke ĉiu teksto en eo-vikipedio ankaŭ troveblas per simpla guglo-serĉado aŭ tra alilingvaj vikipediaj tekstoj. Sed tamen la ideo de Vikipedio estas ne nur dependi je tiuj vojoj de trovebloj. Tial tute saĝas ke estas la normo ke almenaŭ '''iuj''' tekstoj ankaŭ en la projekto mem ligigu al ĉiu teksto. En tio nul aŭ unu ligilo al teksto estas tro malmulto. Kompreneble eblus cinike refuti ke konsiderante la nombron de ĉi-sekunde 380 625 esperantlingvaj artikoloj tute ne faras diferencon ĉu 0 aŭ 8 mizeraj internaj ligiloj montras al teksto, sed tamen indas atenti pri tio, ke nul ligiloj estas malpli ol 5 aŭ 10, kaj kompreneble ankaŭ tre bonvenas se 50 aŭ 100 ligiloj montras al la teksto. Hieraŭ estis 1 ligilo al la teksto, tro malmulte, hodiaŭ jam estis 3, mi ĵus ligis la 4-an (de la teksto ''[[Pretty Good Privacy]]''), kaj kun iom da peno ankoraŭ eblos ekhavi 2 aŭ 4 pliajn ligilojn ĉi-tien. Sed per 4 internaj ligiloj jam eblas kontenti kaj grandanime re-forigi la ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Ĝenerale la ŝablono {{ŝ|orfa}} sole ankoraŭ neniam sufiĉis kiel kialo por forigo de teksto: ĝi ĉiam estas alvoko por trovo pri pli da ligiloj, kaj nur kiam pluraj minusoj kunkalkuliĝas povus komune sufiĉi pri forigo de teksto, kun deca semajna voĉdono ĉi-tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:03, 15 jan. 2026 (UTC) :::::::I should have described the reasons why I point out the discussion on enwiki. :::::::* [[:eo:PGP-vortolisto]] is the translation of [[:en:PGP_word_list]]. Despite each community has independent deletion policy, it's worth referring the status of it. :::::::* There are less trustable sources on the internet about PGP word list, because a great majority of websites are copy of Wikipedia. So, the discussion on enwiki is the most informative and reliable document I can provide. :::::::--[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 12:48, 16 jan. 2026 (UTC) ::::::::{{re|T4NeGMp7P4en}} Estas tute en ordo kaj ni dankas ke vi atentigas pri la diskuto en enwiki. Kaj klaras ke sencas konsideri tiun antaŭan diskuton pri la sama temo. Simple havas sencon ĉiukaze lasi al la esperantistoj semajnon da tempo por legi ĉion, aparte konsiderante ke ne ĉiu uzanto vidas tiun ĉi paĝon ĉiutage kaj eble nur ekvidos la noton post tri aŭ ses tagoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:00, 17 jan. 2026 (UTC) :::::::::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] Thanks! --[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 11:43, 17 jan. 2026 (UTC) :For the moment, how about restarting the one-week discussion timer, and changing the focus to whether we should delete revisions from [[special:permalink/5770443|oldid:5770443]] to [[special:permalink/7928246|oldid:7928246]]? If we decide to remain the word list, there is no mean to debate the need of deleting the article for contentless. --[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 15:09, 17 jan. 2026 (UTC) :: I extended the time to 2026-01-25. Above I voted against deletion of the article and for revision suppression. So far nobody has requested deletion (except maybe "T4NeGMp7P4en"), and nobody has opposed revision suppression. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:05, 19 jan. 2026 (UTC) :::@[[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] Thank you! I also agree for revision deletion. --[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 02:24, 20 jan. 2026 (UTC) ::::{{por}} kaŝo de malnovaj versioj ('''Yes''' to hiding old revisions) kaj {{kontraŭ}} forigo ('''No''' to article deletion). - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:19, 20 jan. 2026 (UTC) : We've agreed to delete copyvio revisions, but to leave the article. Waiting for admin action. --[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 15:42, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{farite}} la kaŝado de la supozeble kopirajtaj versioj. Ĉu iu volus kontroli, ĉu ankaŭ ĉe li/ŝi la koncernaj versioj vere ne plu atingeblas? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:07, 30 jan. 2026 (UTC) :::I checked, no copyvio revision remained. Thank you so much! --[[Uzanto:T4NeGMp7P4en|T4NeGMp7P4en]] ([[Uzanto-Diskuto:T4NeGMp7P4en|diskuto]]) 04:43, 30 jan. 2026 (UTC) ==[[Merkez]] 2026 1 29 == Tio nun estas alidirektilo al certa provinco de Turkujo. Mi supozas ke oni miskomprenis, ke "Merkez" estas propra nomo de subprovinco en tiu provinco. Sed fakte, laŭ [[:de:Merkez]], la vorto ''merkez'' estas ĝenerala termino en la turka por la ĉefa subunuo de iu ajn administra unuo. Ĝi havas neniun apartan rilaton kun provinco Afyonkarahisar. Tial la alidirektilo ne taŭgas. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:01, 26 jan. 2026 (UTC) : {{por}} forigo de la fuŝa alidirektilo [[Merkez]] kaj {{por}} forigo de la fuŝa gemana artikolo [[:de:Merkez]] [[d:Q1742187]]. La turka vorto "Merkez" ne estas "ĝenerala termino en la turka por la ĉefa subunuo de iu ajn administra unuo" sed simple vorto por "centro" ([[:en:wikt:merkez#Turkish]], [[:tr:Merkez]]). Ĝi ne meritas vikipedian artikolon, sed apartenas al vikivortaro. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:35, 26 jan. 2026 (UTC) : Alidirektilo [[Merkez]] estas forigita. Ĉu iu aktiva en la germana vikipedio kuraĝas forigproponi paĝon [[:de:Merkez]]? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) ::Postokaze {{por}} forigo de la alidirektilo "Merkez" al [[provinco Afyonkarahisar]]. Mi antaŭe pripensis, ĉu sencus havi alidirektilon [[Merkez (provinco Afyonkarahisar)]] al la provinca paĝo, ĉar fakte estas distrikto "Merkez" (centro, mezo) en tiu provinco (ne estas miskompreno), sed ĉar en la vikipedio en Esperanto ne troveblas alia unuo rekte nomita "Merkez" aŭ "Merkez İlçe (distrikto centro)", nur iuj kombinaĵoj "[alia vorto] ... merkezi" (supozeble la adjektiva formo), kaj la konstrufirmao "Yapı Merkezi", tial la esperanta interkrampa aldonaĵo "... (provinco Afyonkarahisar)" estus idiotisma. Kompreneble nur en Esperanta Vikpedio ne ekzistas pli da paĝoj "Merkez", en la turka vikipedio [[:tr:Merkez (anlam ayrımı)|troveblas pli longa listo]], sed kion nin devus interesi la turka vikipedio aŭ vikidatumoj, krom se iu ĝenulo transformus la turkan liston [[:tr:Merkez (anlam ayrımı)]] en vicon de ruĝaj ligiloj en la Esperanta Vikpedio.... argumentante, ke se teksto ekzistas en la turka branĉo kaj en vikidatumoj, tiam ruĝaj ligiloj en Esperanto pri la samaj temoj tre bonvenas. Sed tio laŭ mi estus sensencaĵo. Do, por forviŝado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:47, 29 jan. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[aglomeraĵo de Poznano]] + [[aglomeraĵo de Kielce]] 2026 2 7 == {{Propono de forigo |artikolo = aglomeraĵo de Poznano |kialo = temas pri robota kreo de 2007, orfa teksto, mizera ĝermeto de nur unu frazo kun enhavo "aglomeraĵo de Poznano estas aglomeraĵo", kiu aldone havas plendan ŝablonon ke la frazeto kaj informkesto polurendas ĉar ĝi reflektas la staton de 2006 kaj plene malaktualas. Pri ĝi neniam zorgis iu ajn homa uzanto, kaj nun ĝi kiel dirite malaktualas je du jardekoj - <br/>pri [[aglomeraĵo de Kielce]] estas la tute sama situacio, tial mi nomumas ambaŭ |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:51, 29 jan. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 5 februaro 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = per nur 2 poraj voĉoj sed neniu duba aŭ kontraŭa, malgraŭ ke pasis 9 tagoj... forigitaj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 7 feb. 2026 (UTC) }} {{Por}} Sed: ekzistas ankoraŭ [[aglomeraĵo de Kraków]] kaj [[aglomeraĵo de Vroclavo]], kiuj estas tute same senesperaj. Mi pledas ankaŭ kun-forigi tiujn ! En la Kraków-paĝo Thomas en 2010 aldonis duan frazeton apud la robota unua, kaj en la Vroclavo-paĝo alia nova uzanto engluis liston de urbonomoj kun neklaraj nombroj de loĝantoj (sed daŭre nur estas unu frazo kaj orfa teksto), sed tamen tio estas tute ne sufiĉa por savi la aūtomataĵon - tion certe ankaŭ Thomas kaj tiu nova uzanto ne asertus. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:57, 2 feb. 2026 (UTC) :{{Por}} Forigo ankaŭ de la aldonaj du nomitaj paĝoj. La argumentoj klaras, kaj la fakto ke ĉiuj 4 paĝoj estas orfaj artikoloj montras ke en neniu alia teksto ili mankos, se ili estos for. Kompreneble pri ĉiuj 4 "aglomeraĵoj" eblus fari kontentigajn minimumajn tekstojn, por tio jam sufiĉus informkesto, 3 plenaj frazoj, ekstera ligilo, listo de la koncernaj urboj (kun aktualiĝantaj nombroj de loĝantoj aŭ tute sen nombroj), kaj ligiloj al la aglomeraĵaj paĝoj '''de''' tiuj urbaj artikoloj. Tio ne estas multo, kaj se iu entuziasmas pri geografio de Pollando, la bone faritaj paĝoj estos bonvenaj. Sed Ĝis nun ekde 2007 neniu uzanto interesiĝis pri tiaj kreoj, ankaŭ mi ne volas perfortiĝi de plene senespera "robota kreo de 2007, orfa teksto, mizera ĝermeto" nun kontraŭ mia konvinko krei bonan tekston, kaj ne estas iu ajn devigo. Ke la roboto en kvar kazoj kreis nekonvinkajn paĝojn, ne estas plendinda: dum 19 jaroj homaj esperantistoj havis la ŝancon ampleksigi la tekstojn al minumuaj artikolaj ĝermoj. neniu uzis tiun ŝancon kaj nun la plorinda ĉapitro finiĝas. Mi jam povas forigi la tekstojn pri aglomeraĵoj de Kielce kaj Poznano. {{farite}} Tiuj pri Krakow kaj Vroclavo nur aldoniĝis antaŭ 4 tagoj. Mi proponas forigi ilin morgaŭ, post atendotempo de 5 tagoj. Ĉar ili vere laŭ kialoj de forigo similas al la jam forigitaj paĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:15, 6 feb. 2026 (UTC) ::{{Farite}} Nun la paĝoj pri Krakow kaj Vroclavo ankaŭ estas for. Daŭre ĝis la lasta minuto ili ne estis ligitaj de iu paĝo kaj ilia manko ne rimarkeblos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:18, 7 feb. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] 2025 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == [[Wspaniała Rzeczpospolita]] 2026 2 23 == {{Propono de forigo |artikolo = Wspaniała Rzeczpospolita |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:14, 7 feb. 2026 (UTC) |tempo = sabato 14 februaro 2026 7:03 |forigita = jes |kialo de rezulto = kvar poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:07, 23 feb. 2026 (UTC) }} La artikolo pri ne plu ekzistanta retejo kun dubinda menciindeco. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:14, 7 feb. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:28, 7 feb. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. Se artikola ĝermo, kiu kreiĝis nur en Esperanto, estas pri retejo kaj tiu retejo ne plu ekzistas, tiel ke necesas aldoni ŝablonon {{ŝ|404}} en la tekston, tio jam estas malbona antaŭsigno. Tiel ĉi la paĝo ne konvinkas. Aŭ necesas mirakla redaktado, aŭ simpla forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:11, 7 feb. 2026 (UTC) :{{por}} forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:07, 23 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) == [[J-Pimp (songwriter)]] == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) 04i5k5fieu58m92ntcg3m448fzx3twe 0 369321 9350891 8439670 2026-04-10T22:54:49Z Feedmepaperr 249423 forigis la malaltkvalitan bildon 9350891 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|Maro |priskribo de bildo= |regiono-ISO = CA-BC/US-WA |mapo lokumilo = Brita Kolumbio |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 6 |parenco = Pacifiko |parenco_tipo = Akvejo |areo = 18000 |profundo = 130 |profundo tipo = Averaĝa profundo |profundo1 = 670 |profundo1 tipo = Maksimuma profundo }} La '''Saliŝa maro''' ({{lang-en|Salish Sea}}, {{lang-fr|Mer des Salish}}) estas la oceanranda markola kaj fjorda sistemo, kiu apartigas [[Vankuvera Insulo|Vankuveran Insulon]], la [[Olimpia Duoninsulo|Olimpian Duoninsulon]], kaj la ĉefteron de [[Brita Kolumbio]] kaj [[Vaŝintonio]]. Ĝi enhavas tri ĉefajn partojn: [[Puĝeta Fjordo]], la [[Georgia Markolo|Markolo de Georgio]], kaj la [[Markolo de Juan de Fuca]]. Kune, tiu geografia triopo konsistigas unuecan ekologian sistemon, kaj lastatempe Usono (2009) kaj Kanado (2010) rekonis tiun unuecon per oficiala agnosko pri la termino ''Saliŝa maro''. {{Projektoj}} [[Kategorio:Norekio]] [[Kategorio:Maroj en la Pacifiko]] [[Kategorio:Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Vaŝingtonio]] [[Kategorio:Enlandaj maroj|Kategorio:]] 57egz3dtm7tu5c4f67vqfcaxwonpsaw 0 374615 9350833 9120788 2026-04-10T17:55:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9350833 wikitext text/x-wiki '''Pracuuba''' estas municipo de la [[brazilo|brazila]] subŝtato [[Amapao]], kiu taksis 3.783 loĝantojn en [[2010]] <ref name="ibge-loĝ">{{citaĵo el la reto|url=http://www.censo2010.ibge.gov.br/|titolo=Censo 2010|jaro=2010|alirdato=29 de aŭgusto 2011|formato=HTML|aŭtoro=IBGE|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101126040344/http://www.censo2010.ibge.gov.br/|arkivdato=2010-11-26}}</ref>. [[Dosiero:Amapa Municip Pracuúba.jpg|eta|dekstra|300px|Subŝtate]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Commonscat|{{PAĜNOMO}}}} * [[Municipoj de Amapao]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.pracuuba.ap.gov.br Oficiala paĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161018221649/http://www.pracuuba.ap.gov.br/ |date=2016-10-18 }} {{Ĝermo|Brazilo}} {{Koord|1.742778|-50.790833|formato=gms|montru=titolo}} [[Kategorio:Municipoj de Amapao]] s0t1appc27srnz9gthfabra1gz32tfu 0 376118 9350814 8747744 2026-04-10T17:12:09Z ~2026-22212-11 255005 /* Studio-albumoj */ 9350814 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzika artisto |nomo = WarCry |dosiero = WarCry - 03.jpg |priskribo de dosiero = WarCry ([[Madrido]], [[Hispanio]], la [[21-a de januaro]] [[2012]]. |grandeco de dosiero = 500 |larĝa dosiero = 550 |fono = muzikgrupo |alie nomata = Warcry |kromnomo = |deveno = [[Asturio]], [[Hispanio]] |ĝenro = [[Metalroko]] |aktivaj jaroj = [[2001]] - nuntempe |eldoninto = [[Jaus Records]] <br /> [[Avispa Music]] |parencaj temoj = |ttt = [http://www.warcry.as www.warcry.as] |nuntempaj membroj = '''Víctor García''' - [[Kantisto]] , [[komponisto]] <br /> '''Pablo García''' - [[Gitaro|Ĉefgitaristo]] <br /> '''Roberto García''' - [[Basgitaro|Basgitaristo]] <br /> '''Rafael Yugueros''' - [[Drumo|Drumisto]] <br /> '''Santi Novoa''' - [[Piano|Pianisto]] |antaŭaj membroj = Manuel Ramil <br /> Alberto Ardines <br /> Fernando Mon <br /> Álvaro Jardón <br /> José Rubio }} Warcry estas [[Asturio|asturia]] grupo de [[metalroka]] muziko, fondita en [[2001]] kiam la kantisto [[Victor García]] kaj la drumisto [[Alberto Ardines]] estis forpelitaj de la metalroka grupo [[Avalanch]]. [[Pablo García]] kaj [[Fernando Mon]] aperis nure kiel invitaj gitaroj en la unua albumo, sed ili fariĝis oficialaj membroj ĉe [[2002]] kune kun la basgitaristo [[Álvaro Jardón]] kaj la pianisto [[Manuel Ramil]]. Jardón forlasis la grupon finale de [[2003]], anstataŭata de [[Roberto García]] 3 monatojn poste. Ĉe aŭtuno de [[2007]] Ardines kaj Mon estis anstataŭataj de [[Rafael Yugeros]] kaj [[José Rubio]], respektive. Manuel Ramil estis forpelita je la komenco de [[2008]] kaj poste ĉe februaro de [[2009]] José Rubio forlasis la grupo pro privataj interesoj. De tiam Pablo García estas la sola gitaristo de la grupo. [[Santi Novoa]] kunlaboris kiel invitata pianisto en la eldonado de la albumo ''Revolución'' en 2008 kaj poste iĝis oficiala membro dum la eldonado de ''[[Alfa (Warcry albumo)|Alfa]]'' en 2011. Unue, la kanzonaj tekstoj estis pri [[epopeo]] kaj fantaziaj aferoj. Ĵuse la kanzonaj tekstoj parolas pri sociaj kaj propraj spertoj. La muzika maniero ankaŭ ŝanĝis al rapidaj tempoj kaj [[Metalroko]]/[[Progresiva metalroko]] maniero. Nuntempe Warcry havas 7 studiajn albumojn kaj unu vive albumon kiu gajnis oran atestilon en Hispanio. == Nuntempaj membroj == * Víctor García * Pablo García * Roberto García * Rafael Yugueros * Santi Novoa == Antaŭaj membroj == * Manuel Ramil * Alberto Ardines * Fernando Mon * Álvaro Jardón * José Rubio == Diskaro == === Studio-albumoj === * [[2002]]: ''[[WarCry (albumo)|WarCry]]'' * [[2002]]: ''[[El Sello de los Tiempos]]'' * [[2004]]: ''[[Alea Jacta Est]]'' * [[2005]]: ''[[¿Dónde está la luz?]]'' * [[2006]]: ''[[La Quinta Esencia]]'' * [[2008]]: ''[[Revolución (Warcry albumo)|Revolución]]'' * [[2011]]: ''[[Alfa (Warcry albumo)|Alfa]]'' * 2013: Inmortal * 2017: Donde el silencio se rompió... * 2022: Daimon === Vive muzikalbumoj === * 2006: ''[[Directo a la Luz]]'' * 2012: ''[[Omega (Warcry albumo)|Omega]]'' === [[Demo]]j === * 1997: ''[[Demon 97]]'' {{Projektoj}} [[Kategorio:Hispanlingva muziko]] [[Kategorio:Asturlingva muziko]] [[Kategorio:Metalrokaj muzikaj grupoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2001]] ir0v5hqxkiuukwf7ujcuptiwz67wc4f 0 377674 9351093 9011971 2026-04-11T10:54:58Z Crosstor 3176 /* Konstruaĵo */ 9351093 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Paroĥa preĝejo de<br />Ĉieliro de Maria | larĝo de informkesto = | dosiero = Minorite_Church_Miskolc01.jpg | grandeco de dosiero = 250px | priskribo de dosiero = Minoritana preĝejo de Ĉieliro de Maria en Miskolc | eklezio = [[romkatolika eklezio]] | provinco = [[Borsod-Abaúj-Zemplén]] | diocezo = [[Eger]] | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = [[Hungario]] | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | ŝtato subtutaĵo2 nomo = | ŝtato subtutaĵo2 = | municipo = [[Miskolc]] | geo = | konsekro = 1736 (provizora) | konsekrinto = | titolo = paroĥa preĝejo (ekde [[1982]]) | uzado = | arkitekto = | stilo = baroko | ark tipo = | fondo = | finigo = | kapacito = | konstruado = | longo = 60 | larĝo = 12 (nur la ĉefnavo) | alto = 56 (turoj) | lokigo de altaro = | materialo = masonita | adreso = | ttt = | commons = | regiono-ISO = HU | ŝanĝebla mapo =Centra Miskolc/Miskolc }} '''Minoritana preĝejo de [[Ĉieliro de Maria]]''' estas romkatolika [[preĝejo]] en [[Hungario]], en [[urbo]] [[Miskolc]], kiu troviĝas en la urbocentro. == Historio == En la [[15-a jarcento]] preĝejo konstruiĝis en tiu loko, kiu dum dominado de [[turkoj]] neniiĝis. En [[1729]] [[minoritanoj]] komencis konstrui novan preĝejon kun monaĥejo. Preskaŭ la tuto pretiĝis en [[1743]] kaj la konstruado finiĝis en [[1760]]. En [[1843]] pro [[incendio]] la preĝejo parte detruiĝis, sed post 2 jaroj ĝi renoviĝis. La ĉef[[altaro]] en [[1867]] pretiĝis. En [[1950]] la minoritanoj estis forigitaj. Ekde [[1988]] la minoritanoj donacadas senpagajn tagmanĝojn. == Konstruaĵo == La preĝejo havas 3 [[navo]]jn kaj 2 [[turo]]jn. Ekstere ekde [[1779]] [[skulptaĵo]]j pri [[Sankta Klara el Asizo]], [[Elizabeto de Hungario]], [[Sankta Francisko el Asizo]] kaj [[Sankta Antonio el Padovo]] ornamas la preĝejon. Ekde [[1880]] 4 flankoaltaroj estas videblaj: pri [[Dipatrino]], [[Sankta Jozefo]], [[Stefano la 1-a (Hungario)]] kaj [[Ladislao la 1-a (Hungario)]]. [[Bildo]] de la ĉefaltaro prezentas Ĉieleniron de Maria fare de [[Pál Balkay]] (1819). Ene estas entombigita fondinto de la preĝejo [[Didák Sámuel Kelemen]]. [[Kermeso]] okazas la 15-an de [[aŭgusto]]. == Fontoj == * Hungara Vikipedio [[Dosiero:Minorite Church Miskolc03.jpg|eta|maldekstra|250ra|La [[predikejo]]]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de la Ĉielenpreno de Sankta Maria|Miskolc]] [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Miskolc]] [[Kategorio:Minoritanaj preĝejoj]] dkr7w4z4wq9d70qnliwr1jyjut2i4rj 0 382165 9350811 9314038 2026-04-10T17:07:19Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Kvartalo Edogaŭa]] al [[Kvartalo Edogawa]]: Hepburno 9314038 wikitext text/x-wiki {{Japana urbo |Nomo= Kvartalo Edogaŭa |JapanlingvaNomo=江戸川区 |MapBildo=Edogawa-ku_in_Tokyo_Prefecture_Ja.svg |Regiono=[[Regiono Kanto|Kanto]] |Prefektujo=[[Tokio]] |Municipokodo= |Areo=49,86 |LoĝDato= |Loĝantaro=671'937 |Denseco= |Koordinato= |Arbo |Floro= |Birdo= |Fiŝo= |Besto= |Maskoto= |BlazonoBildo= |BlazonoKomento= |Urboestro= {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |UrbodomoPoŝtkodo= |UrbodomoAdreso= |UrbodomoTelefono= |UrbodomoRetpaĝo= }} '''Kvartalo Edogaŭa''' aŭ '''Edogaŭa-ku''' (江戸川区 [edogaŭa-ku]) estas [[specialaj kvartaloj|speciala kvartalo]] de [[Tokio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kvartalo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.city.edogawa.tokyo.jp/ Edogaŭa] ({{ja}}) {{Ĝermo|Japanio}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kvartaloj de Japanio|Edogauza]] [[Kategorio:Kvartaloj de Tokio|Edogauza]] ffsjc21tcn1pjgq8y0141rxybag9j0s 9350813 9350811 2026-04-10T17:09:04Z Arbarulo 135469 hepburno 9350813 wikitext text/x-wiki {{Japana urbo |Nomo= Kvartalo Edogawa |JapanlingvaNomo=江戸川区 |MapBildo=Edogawa-ku_in_Tokyo_Prefecture_Ja.svg |Regiono=[[Regiono Kanto|Kanto]] |Prefektujo=[[Tokio]] |Municipokodo= |Areo=49,86 |LoĝDato= |Loĝantaro=671'937 |Denseco= |Koordinato= |Arbo |Floro= |Birdo= |Fiŝo= |Besto= |Maskoto= |BlazonoBildo= |BlazonoKomento= |Urboestro= {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |UrbodomoPoŝtkodo= |UrbodomoAdreso= |UrbodomoTelefono= |UrbodomoRetpaĝo= }} '''Kvartalo Edogawa''' aŭ '''Edogawa-ku''' (江戸川区 [edogaŭa-ku]) estas [[specialaj kvartaloj|speciala kvartalo]] de [[Tokio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kvartalo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.city.edogawa.tokyo.jp/ Edogaŭa] ({{ja}}) {{Ĝermo|Japanio}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kvartaloj de Japanio|Edogauza]] [[Kategorio:Kvartaloj de Tokio|Edogauza]] c03n6r2rv2nallgv4aotugw5mh2ovhs 0 382166 9350898 4873684 2026-04-10T23:19:41Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Kvartalo Edogawa]] 9350898 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kvartalo Edogawa]] 6fws7xa23pt6s9hlh6mpg31jmjxhi1t 0 382167 9350899 4873685 2026-04-10T23:19:46Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Kvartalo Edogawa]] 9350899 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kvartalo Edogawa]] 6fws7xa23pt6s9hlh6mpg31jmjxhi1t 0 382168 9351112 8902730 2026-04-11T11:35:37Z Crosstor 3176 aldonoj 9351112 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''LAKATOS Ferenc Ottó''' (lakatoŝ) estis hungara pastro, minoritana [[monaĥo]], ekleziverkisto naskita en [[Kecskemét]] la [[6-an de aprilo]] [[1865]] kaj mortinta en [[Arado]] la [[25-an de majo]] [[1942]]. ==Kariero== Lakatos Ferenc Ottó aliĝis al la minoritanoj en 1883. La [[novicado]] okazis en [[Nyírbátor]], poste finis romkatolikan teologion en [[Eger]]. Li instruis en [[Nagybánya]], li estis ordenestro (1907-18), parokestro de [[Arado]] de [[1918]] ĝis sia morto. Li estis fondinto de la Muzea Unuiĝo de Nagybánya kaj de la urba muzeo. Li havis meritojn en evoluigo de mezlernejoj de [[Szilágysomlyó]] kaj [[Nagybánya]]. ==Fontoj== * [http://mek.oszk.hu/03600/03628/ Romániai magyar irodalmi lexikon] * [https://lexikon.katolikus.hu/L/Lakatos.html Katolika leksikono (legebla pli malsupre)] [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj minoritataj monaĥoj]] [[Kategorio:Transilvaniaj hungaroj]] {{Vivtempo|Lakatos, Ferenc Otto}} 9ehpq26z96e34aygd0vv82fr6gu0el8 9351113 9351112 2026-04-11T11:39:20Z Crosstor 3176 9351113 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''LAKATOS [[Francisko|Ferenc]] Ottó''' (lakatoŝ) estis hungara pastro, minoritana [[monaĥo]], ekleziverkisto naskita en [[Kecskemét]] la [[6-an de aprilo]] [[1865]] kaj mortinta en [[Arado]] la [[25-an de majo]] [[1942]]. ==Kariero== Lakatos Ferenc Ottó aliĝis al la minoritanoj en 1883. La [[novicado]] okazis en [[Nyírbátor]], poste finis romkatolikan teologion en [[Eger]]. Li instruis en [[Nagybánya]], li estis ordenestro (1907-18), parokestro de [[Arado]] de [[1918]] ĝis sia morto. Li estis fondinto de la Muzea Unuiĝo de Nagybánya kaj de la urba muzeo. Li havis meritojn en evoluigo de mezlernejoj de [[Szilágysomlyó]] kaj [[Nagybánya]]. ==Fontoj== * [http://mek.oszk.hu/03600/03628/ Romániai magyar irodalmi lexikon] * [https://lexikon.katolikus.hu/L/Lakatos.html Katolika leksikono (legebla pli malsupre)] [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj minoritataj monaĥoj]] [[Kategorio:Transilvaniaj hungaroj]] {{Vivtempo|Lakatos, Ferenc Otto}} c3r5bdjrslimf6dv4t2bm8ymx58cev0 0 382193 9350773 9235694 2026-04-10T15:57:36Z Arbarulo 135469 pinjino 9350773 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=CN}} '''Maoming,''' [[ĉine]] '''茂名市''' estas prefektujnivela milionurbo en [[Ĉina Popola Respubliko]]. == Geografio == Maoming etendiĝas en la suda parto de la [[lando]] proksime de la [[Sudĉina Maro]]. [[Kantono]] troviĝas 121 [[km]]. == Historio == Maoming havas [[historio]]n dum 4 500 [[jaro]]j, dume diversaj dinastioj regadis tie. == Ekonomio == Maoming estas nomumita "Nacia Ĝardenurbo", kie gravas kultivado de [[frukto]]j en la provinco. La urbo mem estas grava petrolkemia produktadobazo. == Klimato == Maoming havas subtropikan [[klimato]]n. Inter [[junio]]-[[septembro]] la [[temperaturo]] superas la 30 °C, sed dum [[vintro]] tio ne falas sub 10 °C. Jare pluvas po 700-800 mm. En ĉiuj [[monato]]j pluvas, sed precipe inter [[aprilo]]-septembro. == Trafiko == Maoming havas 2 [[stacidomo]]jn kaj [[aŭtovojo]]n. [[Dosiero:Xinyi High School.JPG|eta|300px|Edukejo de Moming]] == Vidindaĵoj == * [[templo]] de Madamo Xian estis konstruita en [[1535]], ene estas historiaj objektoj, statuoj, [[skulptaĵo]]j * strando en la proksima [[maro]] == Fontoj == * Angla Vikipedio [[Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio]] 0ivvraccg2kmufgwryfg9vio2jdyzup 1 387968 9350780 8920177 2026-04-10T16:11:01Z Sj1mor 12103 /* Verbigo */ nova sekcio 9350780 wikitext text/x-wiki Laŭ mi preferindas tviti (mi tvitas aŭ sendas tviton)--[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] 18:26, 7 Jan. 2012 (UTC) :Se oni tŭitas aŭ tvitas (kiel vi preferas), oni sendas tŭitojn. Do kiel traduki ''Twitter'' ?<br> :Tŭitilo, tŭitretejo... tŭitaro (aro de tŭitoj do la enhavo de la retejo aŭ la aro de tŭitoj sendidaj de iu tŭitanto... ?).<br> :Tŭitero estus parto de tŭito, ĉu ne ?<br> :[[Uzanto:Golfestro|Golfestro]] ([[Uzanto-Diskuto:Golfestro|diskuto]]) 12:44, 9 Jun. 2013 (UTC) : "Twitter" estus... "Tvitujo", per mia opinio. Ekzemple: "''Tvitanoj'' (uzantoj de Twitter) ''tvitas'' (tweet/parolas) ''tviterojn'' (tweets/mesaĝojn) pri aĵoj per ''tvitiloj'' (Twitter apps/iletoj/programetoj/aplikadetoj/umaĵoj) de iliaj telefonoj, sur (la) ''Tvitujo'' (Twitter). Oni povas vidi tiajn ''tvitajn'' sur iliaj ''tvitujoj'' (uzanto-paĝoj)." ... Ĉu "pepi" estas modere? ''Pipumo''? ''Pipumanereto''? (''ride'') [[Uzanto:Squirrelous|Squirrelous]] ([[Uzanto-Diskuto:Squirrelous|diskuto]]) 23:43, 14 Maj. 2014 (UTC) == Verbigo == tŭiti? jam estas tiaj instancoj! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:11, 10 apr. 2026 (UTC) mo3673pd083fn7l3bgcft2ifjrxuhkk 0 388470 9350884 9310573 2026-04-10T22:31:31Z Moldur 2507 9350884 wikitext text/x-wiki {{Informkesto pereinta ŝtato |mapo=Das Reich Timur-i Lenks (1365-1405).GIF |mapo noto=Timurida Imperio en pleja etendiĝo }} La '''Timurida dinastio''' naskiĝis kun [[Timur]]o, filo de Taragajo, kiu estis emiro de [[Transoksiano]]. Timuro konstruis grandan imperion en Centrazio, kiu memorigis pri la [[mongola Imperio|ora epoko de la mongoloj]]. Li situigis la ĉefurbon en [[Samarkando]], urbo kiun li regis kaj beligis per konstruado de palacoj kaj ĝardenoj. Ekde [[1370]] ĝis sia morto en [[1405]], Timuro entreprenis serion de militkampanjoj per kiu li etendigis la imperion ĝis 4.4 milionoj da km². Post disrabado de [[Bagdado]] (1393) kaj [[Damasko]] (1401) kaj venki la otomanojn en la [[Batalo de Angoro|batalo de Ankaro]] malliberigante la sultanon [[Beyazid la 1-a]] en 1402, Timuro ekpreparis la militkampanjon kontraŭ Ĉinio. Li arigis grandegan armeon kaj fine de la aŭtuno de [[1404]] riris al Utrar, kiel li planis atendi. Tie li mortis la 19-an de januaro [[1405]] pro malsano. [[Timur]]o estis islamano, sed lia armeo estis miksaĵo inter islamoj, ĉamanoj, kristanoj, paganoj kaj zoroastranoj. La timuridoj ankaŭ uzis elefantojn kaj ili estis trejnitaj por la batalo. La timuridoj estis la posteuloj de Timuro. Lia pliaĝa filo Hahangir mortis kaj la sukcedo falis sub ties filo, Pir Muhammad, kaj poste en lia frato Jalil Sultan. Alia filo de Timuro, [[Ŝaho Roĥ]], prenis la povon en [[1406]], kaj estis la dua plej elstara ano de la dinastio. Je lia morto en [[1447]] lin sukcedis sia filo Ulug Beg kaj en [[1449]] ties filo, Abd al-Latif. En [[1450]] dum malmulte da tempo estus suverenulo Abdallah Mirza, filo de Ulug Beg, kaj poste Abu Said, nepo de Miranŝah (frato de Ŝah Roĥ). En [[1469]] estis pranepo de Umar Ŝajk (alia frato de de Ŝah Roĥ), Ĥusejn Bajkara. En [[1503]] [[Babur]] aŭ Baber, nepo de [[Abu Said]], prenis la povon en [[Delhio]]. Bajkara regis ĝis 1506 kaj poste estis sukcedita de siaj filoj Badiaz kaj Zaman. La timurida imperio finiĝis per la establado de la [[Mogola Imperio]] en 1526 sub [[Babur]], posteulo de Timuro. La mogoloj regis sur tiu teritorio ĝis la dekadenco en la [[18-a jarcento]]. En 1857, la imperio malaperis kun la alveno de la [[Brita Imperio|britoj]]. == Timuridaj emiroj de Transoksiano == * [[Timuro]] 1370-1405 * [[Pir Muhammad]] 1405 * [[Ĥalil Sultan]] 1405-1406 * [[Ŝaho Ruĥo (Timuridoj)|Ŝaho Roĥ]] 1406-1447 * [[Ulugbek|Ulugh Beg]] 1447-1449 * [[Abd al-Latif]] 1449-1450 * [[Abdallah Mirza]] 1450-1451 * [[Abu Said]] 1451-1469 * [[Ĥusejn Bajkara]] 1469-1506 * Badiaz 1506-1507 * Zaman 1506-1507 == Vidu ankaŭ == * [[Barlas]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Timuridoj| ]] [[Kategorio:Historio de Irano]] [[Kategorio:Dinastioj de Persio]] [[Kategorio:Imperioj]] [[Kategorio:Mezepoko laŭ landoj]] sq1ne8civzdnpog8hsk1lkzhg9rgcga 0 388557 9350855 9098283 2026-04-10T19:58:01Z Sj1mor 12103 9350855 wikitext text/x-wiki {{Informkesto monto |nomo=Monto Nebo |bildo=Mount Nebo BW 6.JPG |bildopriskribo=Monto Nebo, vidata de oriento, fore de 1,4 km |situo=Jordanio |alteco=808 |latitudo=31/46/4/N |longitudo=35/43/32/E |zomo=10 |regiono-ISO=JO |montaro=[[Abarim]] {{!}}- {{!}} style="background-color:#E7DCC3; border-top:1px solid #999966; border-right:1px solid #999966" {{!}} Kulto {{!}} style="border-top:1px solid #999966" {{!}} kristana {{!}}- {{!}} style="background-color:#E7DCC3; border-top:1px solid #999966; border-right:1px solid #999966" {{!}} Memorigilo {{!}} style="border-top:1px solid #999966" {{!}} hebrea, kristana. }} '''Monto Nebo''', ([[Hebrea lingvo |hebree]] '''הַר נְבוֹ''' (''Har Nəvō''), [[Araba lingvo |arabe]] جبل نيبو (Jabal Nībū), estas monta kresto alta ĉirkaŭ 808 metrojn super [[Marnivelo|marnivelo]], en tio kio estas nun okcidenta [[Jordanio]]. La vido el ĝia kulmino povas ĝuigi la panoramon de la [[Sankta Tero]] kaj, se rigardi al nordo, parton de la valo de rivero [[Jordano]]. La transjordana urbo [[Jeriĥo]] estas, kutime en klaraj tagoj, videbla, el la montoneba kulmino, kiel ankaŭ [[Jerusalemo]]. == Ĝia religia signifo == === [[Judismo]] kaj [[Kristanismo]] === Laŭ la fina ĉapitro de [[Readmono]], la Monto Nebo estas tiu sur kiu la hebrea [[profeto]] [[Moseo]] povis kontempli la [[Promesita Lando|Promesitan Landon]] kiun [[Dio]] estis destinita al sia elektita popolo. <small>'''”1 Kaj Moseo supreniris de la stepo de Moab sur la monton Nebo, sur la supron de Pisga, kiu estas kontraŭ Jeriĥo. Kaj la Eternulo montris al li la tutan landon Gilead, ĝis Dan, 2 kaj la tutan teron de Naftali kaj la teron de Efraim kaj Manase kaj la tutan teron de Jehuda ĝis la ekstrema maro, 3 kaj la teron sudan kaj la distrikton de la valo de Jeriĥo, la urbo de Palmoj, ĝis Coar.” (Rea 34,1-3)'''</small> Laŭ hebrea kaj kristana tradicioj, Moseo estis enterigita en tiu monto, sed la situo restis nekonata. Fakuloj, tamen, daŭrigas pridiskuti ĉu la monto nune nomata Nebo estas tiu al kiu referencas la biblia rakonto. == Historio == [[Dosiero:Mosaic at MountNebo.jpg|eta|dekstra|200px|Restaĵoj de la absido de la baziliko de Moseo]] [[Dosiero:Nebo05(js).jpg|eta|dekstra|200px|Mozaikoj de la [[baptisterio]] de la bazilika memorigilo pri Moseo]] [[Dosiero:Monte Nebo restauro basilica HPIM3434.JPG|eta|dekstra|200px|Restaŭrado de la baziliko]] [[Dosiero:Mount Nebo-6.JPG|eta|Monumento]] La ekzisto de preĝejo, de la [[4-a jarcento]], en tiu loko estis menciita unuafojon de la fama roma pilgrimulino Etheria aŭ [[Egeria (pilgrimulino)|Egeria]], kiu en sia privojaĝa taglibro detale priskribas sanktejojn kaj religiajn ritojn de la Sankta Tero, tien pilgrime veninte en [[393|393 p.K.]]. En [[5-a jarcento]] al tiu preĝeja konstruaĵo estis aldonita navo kaj la kapelo de la [[Baptisterio|Baptejo]], ornamita per mozaikoj, elfinita en [[597]]. Ĉirkaŭ la pligrandigita preĝejo sekve estis konstruita granda stilbizanca monaĥejo. Tiutempe Monto Nebo estis pilgrima loko al kiu oni aliris tra romistila ŝoseo kiu ĝin kunligis kun la precipa romia ŝoseo trairanta la tutan regionon. La preĝejo estis, poste, forlasita ĉe la fino de la [[16-a jarcento]], kaj pliposte, revizitita de kristanoj puŝitaj de la neforgesitaj rakontoj de la antaŭaj jarcentoj. En [[1932]], [[Franciskanoj]] akiris la situon kaj ekstartigis la prifosajn laborojn kiuj okazigis la malkovron de la ruinaĵoj, kaj rekonstruis grandan parton de la baziliko. == Arkeologio == En kresta punkto de la monto, dirita ‘Syagha’, unu el la kvin montaj pintoj, oni prifosante trovis en [[1933]] restaĵojn de preĝejo kaj monaĥejo. La preĝejojn oni unuafojon establis komence de la [[4-a jarcento]] por memorigi la lokon en kiu Moseo mortis. La preĝejo respektas la planon tipan por [[baziliko]] kiu tamen estis plurfoje modifita. Ene de la baziliko, ses tomboj estis malkovritaj, subpavime, kavigitaj en la natura roko. En la moderna kapelo (kiu funkcias ankaŭ kiel pastrejo), konstruita por protekti la situon kaj provizi spacon por devotaĵoj kaj religiaj ritoj, eblas vidi florstilaj mozaikoj establitaj en diversaj historiaj epokoj. La plej antikva inter ili estas panelo kun kruco, nun lokigita sur la suda muro. La plej granda parto de la elfosaĵoj estis malkovritaj kaj interpretitaj de la franciskana [[Michele Piccirillo (arkeologo)|Michele Piccirillo]]. Sekve de tiaj arkeologiaj malkovraĵoj la tuta loko estis deklarita arkeologia trezoro de Jordanio dum [[Unesko]] deklaris [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda heredaĵo]] la tuton, nome kun la aliaj najbaraj elfositaĵoj inter kiuj precipas tiuj de [[Madaba]]. == Freŝdata historio == La 9-a de marto [[2000]], papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] vizitis la lokon dum sia Pilgrimo al la [[Sankta Tero]]. (Monto Nebo estas la plej grava el la kristanaj lokoj en Jordanio). Dum sia vizito, li plantis [[Olivarbo|olivarbon (Olea europaea)]] flanke de la bizanca kapelo kiel pacsimbolo. Vidiĝas tie ankaŭ moderna skulptaĵo: ''krucforma kun kupraj serpentoj interplektitaj super la Monto Nebo'' estas verko de florenca (itala) artisto [[Gian Paolo Fantoni]]. Ĝi memorigas la [[Nehuŝtan]], nome la bastono, de Moseo, kiun rigardante, la izraela popolo ne estis mortigita pro la mordo de la serpentoj renkontitaj en la dezerto, sed estis savita. Temas pri la bildo de Kristo krucumita, Elaĉetinto de la Mondo, laŭ la [[Evangelio laŭ Johano]] (3,14). <small>'''”Kaj Moseo faris kupran serpenton kaj metis ĝin sur stangon; kaj se serpento mordis iun kaj ĉi tiu ekrigardis la kupran serpenton, li restis viva.”''' (Nom 21,9)</small> La 9-an de majo [[2009]] ankaŭ papo [[Benedikto la 16-a]] vizitis la situon dum sia apostola vojaĝo en la Sankta Lando. == Memorigilo pri Moseo == === La baziliko === Konserviĝas la sekcioj plej antikvaj de la tuta amplekso: la [[navo]] kaj la [[sacerdotejo]] de [[597]] konstruitaj sur la fundamentoj de la preĝejo de la 4-a jarcento. === La mozaiko === Ĝi mezuras 9 metrojn kaj 39 centimetrojn: ĝi estis parto de la antikva [[baptisterio|baptejo]] kaj reprezentas priĉasajn kaj priherbejajn scenojn, intermetitajn per afrikaj bestoj. === La freŝdata baptisterio === Ĝi entenas diversajn mozaikojn, inter kiuj elstaras tiu reprezentanta [[gazelo]]n kaj iujn arbojn de [[granatujo]]. == Bibliografio == * Lonelyplanetitalia, ''Giordania'', ottobre 2009, ETD Srl, p.&nbsp;192-193 * Michele Piccirillo, ''Chiese e Mosaici della Giordania Settentrionale,'' 1981, Gerusalemme * Michele Piccirillo, ''La Montagna del Nebo,'' 1986, Gerusalemme * Michele Piccirillo, ''I Mosaici di Giordania,'' 1986, Roma == Vidu ankaŭ == * [[Abarim]] * [[Michele Piccirillo (arkeologo)]] * [[Sankta Tero]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://198.62.75.4/www1/ofm/fai/FAInebo1.html Francescani sul Monte Nebo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927110140/http://198.62.75.4/www1/ofm/fai/FAInebo1.html |date=2007-09-27 }} * Fotoj kaj prifosaĵoj en Jordanio [http://www.archart.it/archart/asia/Giordania/Nebo/index.html Archeologia e Arte] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070203015336/http://www.archart.it/archart/asia/Giordania/Nebo/index.html |date=2007-02-03 }} * [http://198.62.75.4/www1/ofm/fai/FAInebo7.html Pentraĵoj-vidaĵoj pri la Monto Nebo1] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927110103/http://198.62.75.4/www1/ofm/fai/FAInebo7.html |date=2007-09-27 }} == Bildaro == <gallery> File:Monte Nebo sul Mar Morto HPIM3433.JPG|Panoramo de la [[Morta Maro]] el la Monto Nebo File:Monte Nebo salita HPIM3426.JPG|Supreniro al la memorigilo pri Moseo File:Memorial of Moses Stone.jpg|Tiu ŝtono markas la enirejon al la historia Monto Nebo File:TheologicalDiscussion.jpg|Priteologia diskuto |"ὁ θεòς ἀγάπη ἐστίν" (Dio estas amo) sur steleo. Dosiero:MtNeboBaptismal.jpg| Bapteja fonto, kun la nomo de la episkopo ''Sergios.'' Dosiero:Nebo07(js).jpg|Mozaikoj sur Monto Nebo Dosiero:Nebo10(js).jpg|Mozaikoj sur Monto Nebo Dosiero:Nebo09(js).jpg|Mozaikoj sur Monto Nebo File:Monte Nebo mosaico HPIM3436.JPG|Mozaikero File:Monte Nebo mosaico HPIM3438.JPG|Mozaikero File:Monte Nebo mosaico HPIM3440.JPG|Mozaikero Dosiero:Nebo02(js).jpg|Monto Nebo Dosiero:Nebo04(js).jpg|Monto Nebo |Cipo memoriga pri la [[Granda Jubileo 2000]] File:Monte Nebo alberi di ex-votoHPIM3435.JPG|Votoferoj sur la arbaj ramoj File:Monte Nebo memoriale di Mosè HPIM3441.JPG|Vitrino en la memorigilo pri Moseo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Montoj en Jordanio|Nebo]] [[Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Jordanio|Nebo]] [[Kategorio:Sankta Tero]] j696jx4m58zspi8hz45ofgpyi5v2ilu 0 393156 9350789 8367896 2026-04-10T16:28:50Z Arbarulo 135469 esperantigoj, ankoraŭ polurinda 9350789 wikitext text/x-wiki {{polurinda|gramatikaj fuŝoj}} {{Informkesto muzika artisto | nomo = Miwa | dosiero = Miwa on August 30, 2014.jpg | priskribo de dosiero = Miwa je la 30-a de aŭgusto 2014 | grandeco de dosiero = | larĝa dosiero = | fono = soloa kantisto | naskonomo = | alie nomata = | kromnomo = | naskiĝo = [[15-an de junio]] [[1990]] | morto = | deveno = [[Hayama]], [[Gubernio Kanagavo]], [[japanio]] | instrumento = [[elektra gitaro]], [[gitaro|akustika gitaro]], [[piano]] | tipo de voĉo = | ĝenro = [[J-pop]], [[rok-muziko]] | profesio = [[kantisto]], [[gitaristo]], [[kantverkisto]] | aktivaj jaroj = [[2007]] - nun | eldoninto = [[Sony Music]] | parencaj temoj = | ttt = http://www.miwa-web.com/ miwa Official Website | nuntempaj membroj = | antaŭaj membroj = | signifa instrumento = "Gibson J-45" <br /> "Joan Jett Model Gibson Melody Maker" |kesteroj= {{Informkesto homo |subŝablono=jes }}}} '''Miwa''' (naskiĝis la {{daton|15|junio|1990}}) estas [[Japanio|japana]] [[kantisto|kantistino]]. == Biografio == La {{dato|15|junio|1990}}, ŝi naskiĝis en [[Gubernio Kanagavo]] ([[Japanio]]) kaj tiam moviĝis en [[Tokio]]n. Ĉar ŝia patro amas [[muziko]]jn, Ŝi estis natura kaj oreloj aŭskulti muzikon de frua aĝo. Nun farita la laboron formita en la aĝo de 15, poste eniri mezlernejon en la memlernanta [[gitaro|gitara]] komenco, sed ĉar ŝi ne sufiĉe progresis, kaj poste iris lernadi. "Wake Up, Break Out!" produktita en la momento de la unua jaro de la mezlernejo, dum ŝi partoprenis lernejon en [[Tokio]], kiel somera ferio estas fari la aktivecoj vivi en [[Gubernio Okinavo]] estas hejmo de la gepatroj ĉirkaŭ la subtegmento Shimokitazawa, alta lernejo por amuzi aktivecoj estis malpermesitaj, laboris la sekreton eĉ al amiko. Dum tiu periodo limigita nombro liberigita de la volas esti ĉirkaŭ simpla "Song for you/Today" du aŭto-produktita de ŝi. Por komenci plenajn muzikajn produktadojn de la vintro de alta lernejo maljunuloj por tiam, ŝia komence estis determinita. == Diskaro == === Albumoj === * 2011: ''Guitarissimo'' * 2012: ''Guitarium'' * 2013: ''Delight'' === Unuopaĵoj (ĉe ŝi) === * ''Song for you/Today'' (Kanto por vi/HODIAŬ) * ''Sobani itaikara'' (Ĉar mi volas esti proksime) === Unuopaĵoj (Poste granda debuto) === * ''Don't cry anymore'' (Ne kriu plu) * ''chAngE'' (ŝAnĝU) * ''Little girl'' (Malgranda knabino) * ''Otoshimono'' (Perdita objekto) * ''Haru ni nattara'' (Kiam printempo alvenas) * ''441'' * ''FRiDAY-MA-MAGiC'' (Vendredo-MA-MAGIO) * ''Kataomoi'' (Ne respondita amo) * ''Hikarie'' (Al Lumo) * ''Whistle'' (Fajfeto) * ''Miracle'' (miraklo) * ''Faraway/Kiss you'' (al fora loko/kisu vin) * ''Faith'' (Kredo) * ''Kimi ni deaeta kara'' (Tiel povis renkonti vin) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.miwa-web.com Oficiala retejo de Miwa] * [http://ameblo.jp/miwa-guitar Oficiala blogo de Miwa ("Miwa little girl")] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Japanaj kantistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Japanio]] k0m8b286xmib1x6t5gn9sdfsxtas7jk 0 397077 9350869 5157906 2026-04-10T21:01:06Z Stefangrotz 91903 ĝermo 9350869 wikitext text/x-wiki '''Flankeniro''' estas en muziko harmonia turniĝo, kiu pretertempe foriĝas de la [[toniko (muziko)|toniko]] aŭ de la ĉiukaze reganta tonala centro, sen fakte [[Modulado (muziko)|moduli]] kaj forlasi daŭre la centron. Oni uzas por tio [[interdominanto]]jn. Grado inter flankeniro kaj modulado estas la trompomodulado. == Literaturo == * Lemacher Schroeder: Harmonielehre. 9-a eldono. Hans Gerig, Kolonjo 1958, p. 125. {{Ĝermo|Muziko}} [[Kategorio:Harmoniscienco]] ktt6f023vlk972ob2d1py468mw37i76 0 400895 9350681 9206940 2026-04-10T12:33:08Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:CHE Plasselb COA.svg]] → [[File:CHE Plasselb COA 02.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350681 wikitext text/x-wiki {{Informkesto distrikto de Svislando |nomo=Distrikto Sinĝino |blazono=[[Dosiero:CHE Tafers COA.svg|150ra|centre]] |bildo=[[Dosiero:2012-04-26 Sense-Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 107.JPG|eta|285ra|centre|<small>Sinĝino apud Sensebrücke, komunumo Wünnewil-Flamatt</small>]] |mapo=[[Dosiero:Karte Bezirk Sense 2017.png|eta|285ra|centre|<small>Mapo de la distrikto Sinĝino</small>]] |kantono=Friburgo |ĉefloko=[[Tafers]] |latitudo=46/48//N |longitudo=7/12//E |loĝantaro=41113 |loĝantaro-jaro=2010-12-31 |areo=265,3 |denseco=155 |kodo=1006 |zomo=9 }} La '''distrikto Sinĝino''' ({{lang-fr|district de la Singine}}) estas administra unuo de [[Kantono Friburgo]]. Laŭ la stato fine de 2023 en la komunumo vivis {{unuo|46081|loĝantoj}}<ref>[https://www.bfs.admin.ch/bfs/fr/home/statistiques/population/effectif-evolution.assetdetail.32229143.html oficialaj nombroj de loĝantoj, stato fine de 2023] ({{fr}}/{{de}})</ref> sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĝia ĉefloko estas la komunumo [[Tafers]]. == Geografio == La distrikto Sinĝino entendiĝas de la okcidenta bordo de la [[Sinĝino|samnoma rivero]] en oriento ĝis al la bordo de la rivero [[Sarino]] en okcidento. == Komunumoj de la distrikto Sinĝino == La distrikto Sinĝino konsistas (stato en 2020) el 17 komunumoj, el kiuj [[Düdingen]] estas la plej granda. Jen la listo: <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2010-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Alterswil COA.svg|35ra]] ||[[Alterswil FR|Alterswil]] || align="center" |1929|| align="right" |16.08 || align="center" | 2291 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Bösingen COA.svg|35ra]] ||[[Bösingen FR|Bösingen]] || align="center" | 3286|| align="right" |14.32|| align="center" | 2295 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Brünisried COA.svg|35ra]] ||[[Brünisried]] || align="center" | 640|| align="right" |3.24|| align="center" | 2292 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Düdingen COA.svg|35ra]] ||[[Düdingen]] || align="center" | 7325|| align="right" |30.82|| align="center" | 2293 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Giffers COA Var.svg|35ra]] ||[[Giffers]] || align="center" | 1420|| align="right" |5.22|| align="center" | 2294 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Heitenried COA.svg|35ra]] ||[[Heitenried]] || align="center" | 1290|| align="right" |9.05|| align="center" | 2296 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Plaffeien COA.svg|35ra|Plaffeien]] ||[[Plaffeien]] || align="center" | 3594|| align="right" |66.53|| align="center" | 2299 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Plasselb COA 02.svg|35ra]] ||[[Plasselb]] || align="center" | 1013|| align="right" |18.11|| align="center" | 2300 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Rechthalten COA.svg|35ra]] ||[[Rechthalten]] || align="center" | 1085|| align="right" |7.30|| align="center" | 2301 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Schmitten FR COA.svg|35ra]] ||[[Schmitten FR|Schmitten]] || align="center" | 3801|| align="right" |13.55|| align="center" | 2305 |- | align="center" | [[Dosiero:St. Antoni-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Sankt-Antoni]] || align="center" | 1925|| align="right" |16.85|| align="center" | 2302 |- | align="center" | [[Dosiero:St. Silvester-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Sankt-Silvestro FR|Sankt-Silvestro]] || align="center" | 922|| align="right" |7.10|| align="center" | 2303 |- | align="center" | [[Dosiero:St. Ursen-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Sankt-Urso]] || align="center" | 1251|| align="right" |15.72|| align="center" | 2304 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Tafers COA.svg|35ra|Tafers]] || '''[[Tafers]]''' || align="center" | 2851|| align="right" |8.37|| align="center" | 2306 |- | align="center" | [[Dosiero:Tentlingen-coat of arms.svg|35ra|Tentlingen]] ||[[Tentlingen]] || align="center" | 1218|| align="right" |3.69|| align="center" | 2307 |- | align="center" | [[Dosiero:Ueberstorf-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Ueberstorf]] || align="center" | 2367|| align="right" |16.13|| align="center" | 2308 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Wünnewil-Flamatt COA.svg|35ra]] ||[[Wünnewil-Flamatt]] || align="center" | 5322|| align="right" |13.21|| align="center" | 2309 |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 17 || align="center" | 41113 || align="center" | 265,3 | align="center" | 1006 |} </div> == Historio == La ununura komplete [[germana lingvo|germanlingva]] distrikto de Kantono Friburgo estis fondita surbaze de la nova kantona konstitucio en la jaro [[1848]]. Krom la iama Voktejo Plaffeien la komunumoj de la hodiaŭ distrikto apartenis al la malnova kamparo de Friburgo.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D8155.php ''Moritz Boschung'': Sinĝino'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2011-11-22)]</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Komunejokat|Sinĝino (district)|Distrikto Sinĝino}} {{HLS|D8155}} * [http://www.regionsense.ch/ Oficiala retejo de la regiono Sinĝino] <br /> {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Friburgo}} {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Sinĝino}} [[Kategorio:Sinĝino (distrikto)|!]] giqkx09ab57iyfkb94pk180rhsk0znu 0 408739 9350863 5819520 2026-04-10T20:44:38Z Stefangrotz 91903 9350863 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Turnedós-Crudos.jpg|eta|Turnedosoj]] '''Turnedoso''' estas [[bovo|bova]] [[fileo]] ĉirkaŭita per maldikaj tranĉaĵoj de [[lardo]]. Ĝenerale la dikeco estas unu centimetro ĝis unu centimetro kaj duono, ĝi havas diametron de dek al dek du centimetroj, kaj pezas proksimume cent, cent kvindek gramojn (super tiuj dimensioj, ĝi estas [[ĉatobriando]]). [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Viando]] [[Kategorio:Franca kuirarto]] ebzxwb63erbpa3i1ro2qh6fy9dnt888 0 410375 9350740 8640845 2026-04-10T14:44:38Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Oberschrot-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Oberschrot COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350740 wikitext text/x-wiki {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Oberschrot |blazono=[[Dosiero:CHE Oberschrot COA.svg|120px|center|<small>Blazono de Oberschrot</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Oberschrot |bildo=[[Dosiero:Oberschrot 3407.jpg|285px|center|<small>Oberschrot</small>]] |priskribo de bildo=Oberschrot |kantono=Friburgo |distrikto=[[Sinĝino (distrikto)|Sinĝino]] |koord={{Koordinatoj gms|46|44|33|N|7|16|54|E}} |loĝantoj=1136 |areo=5,35 |alteco=850 |poŝtkodo=1716 |kodo=2298 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Oberschrot 2007.png|285px|center|<small>Mapo de Oberschrot </small>]] |priskribo de mapo=Mapo de Oberschrot |}} '''Oberschrot''' estas komunumo en la [[Sinĝino (distrikto)|distrikto Sinĝino]] en [[Kantono Friburgo]], [[Svislando]]. {{mankas fonto|Ĝi havis 1136 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010}}. == Geografio == Oberschrot situas en la nordaj [[Svisaj Antaŭalpoj|Friburgaj Antaŭalpoj]] ĉe la okcidenta flanko de la akvokolekta baseno de la rivero [[Sinĝino]]. La komunumo konsistas el la vilaĝo Oberschrot kaj la vilaĝetoj [[Ried]] (sur alteco de 876 m [[s.m.]]), [[Sahli]] (sur alteco de 880 m [[s.m.]]) kaj [[Gansmatte]] (sur alteco de 892 m [[s.m.]]) kaj [[Plötscha]] (sur alteco de 860 m [[s.m.]]), kaj diversaj izolitaj bienoj. La ĉefvilaĝo de la komunumo praktike kunkreskis kun la najbara vilaĝo Plaffeien.<ref>Fonto: [http://map.geodataviewer.admin.ch/geodatenviewer.php?x=588004&y=176824# Reta mapo 1:20000 de Swisstopo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,35 km², de kiuj 34,4% estas kovritaj de [[arbaro]], 56,1% servas por [[agrikulturo]] kaj 7,7% por [[setlado]]. <ref>Fonto: [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/02/03/blank/data/gemeindedaten.html Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011]</ref> == Najbaraj komunumoj == La komunumo Oberschrot limas en nordo al [[Brünisried]], en nordoriento al [[Zumholz]], en oriento kaj sudo al [[Plaffeien]], en okcidento al [[Plasselb]], en nordokcidento en unu punkto al [[Giffers]], kaj en nordnordokcidento al [[Rechthalten]]. == Trafiko == Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 178 de [[Friburgo]] al [[Plaffeien]]. La plej proksima alveturejo al la [[svisa aŭtovojo A12]] situas proksimume 12 kilometrojn nordokcidente de la komunumo apud Friburgo. Per buslinio de [[Tafers]] al la Nigra Lago, de Friburgo al [[Sangernboden]], kaj de Friburgo al Rechthalten la komunumo estas konektita al la publika transportreto. == Historio == Ĝis [[1831]] Oberschrot estis unu el la kvartaloj (en la [[alemana lingvo]] ''Schrote'') de la komunumo [[Rechthalten]], kies historian sorton Oberschrot dividas. En la jaro [[1832]] Oberschrot konstituiĝis kiel aparta komunumo en la Germana distrikto de Friburgo. Surbaze de la nova konstitucio de [[1848]] ĝi estis atribuita al la nove kreita [[distrikto Sinĝino]].<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D1029.php ''Peter F. Kopp'': ''Oberschrot'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2009-08-13)]</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.oberschrot.ch Oficiala retejo de la komunumo Oberschrot] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180813030801/http://www.oberschrot.ch/ |date=2018-08-13 }} {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Sinĝino}} 0p2a9lxwntqszyensysif3ulawfn3ri 0 410470 9350682 9008661 2026-04-10T12:33:10Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:CHE Plasselb COA.svg]] → [[File:CHE Plasselb COA 02.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350682 wikitext text/x-wiki {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Plasselb |blazono=[[Dosiero:CHE Plasselb COA 02.svg|120px|center|<small>Blazono de Plasselb</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Plasselb |bildo=[[Dosiero:Plasselb EOS 400 058.jpg|285px|center|<small>Plasselb</small>]] |priskribo de bildo=Plasselb |kantono=Friburgo |distrikto=[[Sinĝino (distrikto)|Sinĝino]] |koord={{Koordinatoj gms|46|44|7|N|7|15|6|E}} |enloĝantoj=1013 |areo=18,12 |alteco=856 |poŝtkodo=1737 |kodo=2300 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Plasselb 2017.png|285px|center|<small>Mapo de Plasselb </small>]] |priskribo de mapo=Mapo de Plasselb |}} == Pri la komunumo == '''Plasselb''' estas komunumo en la [[Sinĝino (distrikto)|distrikto Sinĝino]] en [[Kantono Friburgo]], [[Svislando]]. Ĝi havis 1013 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010. == Geografio == Plasselb situas proksimume 11 kilometrojn sudoriente de la kantonĉefurbo [[Friburgo]] en la [[Svisaj Antaŭalpoj|Friburgaj Antaŭalpoj]] en la valo de la rivero [[Ĝerino]] (en la germana lingvo ''Aegera''). La komunumo konsistas el la vilaĝo Plasselb kaj la vilaĝeto [[Neuhaus]] (sur alteco de 973 m [[s.m.]]), kaj la setlejo [[Birchi-Hubel]] (sur alteco de 960 m [[s.m.]], konsistanta ĉefe el feriaj domoj). <ref>Fonto: [http://map.geodataviewer.admin.ch/geodatenviewer.php?x=585710&y=176026# Reta mapo 1:20000 de Swisstopo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 18,12 km², de kiuj 55,5% estas kovritaj de [[arbaro]], 37,1% servas por [[agrikulturo]] kaj 4,0% por [[setlado]]. <ref>Fonto: [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/02/03/blank/data/gemeindedaten.html Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011]</ref> == Najbaraj komunumoj == La komunumo Plasselb limas en nordo en unu punkto al [[Rechthalten]], en nordoriento al [[Oberschrot]], en oriento al [[Plaffeien]], en sudo al [[Cerniat]], en sudokcidento al [[La Roche FR|La Roche]], en okcidento al [[Le Mouret]], en nordokcidento al [[Sankt-Silvestro FR|Sankt-Silvestro]], kaj en nordnordoriento al [[Giffers]]. == Trafiko == Tra la komunumo kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 178 de Friburgo al Plaffeien. La plej proksima alveturejo al la [[svisa aŭtovojo A12]] situas apud Friburgo en distanco de proksimume 11 kilometroj. Per la buslinio de Friburgo al Plaffeien la komunumo estas konektita al la publika transportreto. == Historio == En la jaro [[1291]] la Senjoroj de Ecublens vendis la vilaĝon Plasselb al la episkopo de [[Laŭzano]]. Per konkero de Illens en la jaro [[1475]] kaj aĉeto de la resto en [[1486]] Plasselb fariĝis havaĵo de la urba ŝtato de Friburgo kaj parto de la Malnova Kamparo de Friburgo. Ĝis [[1720]] Plasselb apartenis al la [[paroĥo]] Plaffeien, poste ĝi fariĝis aparta paroĥo. En la jaro [[1971]] la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Neuhaus estis kunigita kun Plasselb. En la jaro [[1994]] montfalo detruis la ferivilaĝeton ''Falli Hölli'' en la komunumo Plasselb.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D1031.php ''Eveline Seewer'': ''Plasselb'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2010-02-11)]</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.plasselb.ch Oficiala retejo de la komunumo Plasselb] {{Komunejokat}} == Bildoj == <gallery> Dosiero:Kirche Plasselb 2011-08-17.jpg|<small>Preĝejo de Plasselb</small> Dosiero:Dorf Plasselb.jpg|Aera bildo de la vilaĝo Plasselb </gallery> <br /> {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Sinĝino}} jy31kl2cy6ikd2uqy0yv38l03tasw4x 0 411082 9350743 9276809 2026-04-10T14:54:12Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Matran-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Matran COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350743 wikitext text/x-wiki {{Informkesto distrikto de Svislando |nomo=Distrikto Sarino |blazono= CHE District de la Sarine COA.svg |bildo=[[Dosiero:Fribourg2007 img 5754.jpg|eta|285ra|centre|<small>Friburgo</small>]] |mapo=[[Dosiero:Karte Bezirk Saane 2007.png|eta|285ra|centre|<small>Mapo de la distrikto Sarino</small>]] |kantono=Friburgo |ĉefloko=[[Friburgo]] |loĝantaro=94849 |loĝantaro-jaro=2010-12-31 |areo=217,60 |denseco=435,9 |kodo=1004 |zomo=10 }} La '''distrikto Sarino''' (en la [[franca lingvo]] '''district de Sarine''', en la [[germana lingvo]] '''Saanebezirk''') estas administra unuo de [[Kantono Friburgo]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĝia ĉefloko estas la kantonĉefurbo [[Friburgo]]. == Geografio == La distrikto Sarino etendiĝas en la [[Friburga Mezlando]] laŭlonge de la meza parto de la rivero [[Sarino]], laŭ kiu ĝi nomiĝas kaj kiu en nordo de la distrikto alfluas al la [[Lago de Schiffenen]] kaj en sudo de la distrikto elfluas el la [[Lago de Grejerco]], ambaŭ baraĵlagoj. == Trafiko == Tra la distrikto Sarino pasas la [[svisa aŭtovojo A12]] de [[Berno]] tra Friburgo al [[Laŭzano]], kaj la grava trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de Berno al Laŭzano. La plej grava trafiknodo estas la kantonĉefurbo Friburgo, kiu disponas ankaŭ pri regiona busreto, kiu servas la tutan regionon. == Komunumoj de la distrikto Sarino == La distrikto Sarino konsistas (stato en 2010) el 36 komunumoj, el kiuj la ĉefurbo [[Friburgo]] estas la plej granda. Jen la listo: <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Arconciel COA.svg|35ra|Arconciel]] ||[[Arconciel]] || align="center" | 771|| align="right" |6.17 || align="center" | 2171 |- | align="center" | [[Dosiero:Autafond-coat of arms.svg|35ra|Autafond]] ||[[Autafond]] || align="center" | 72|| align="right" |2.42 || align="center" | 2172 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Autigny COA.svg|35ra]] ||[[Autigny FR|Autigny]] || align="center" | 689|| align="right" |6.22 || align="center" | 2173 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Avry COA.svg|35ra]] ||[[Avry FR|Avry]] || align="center" | 1705|| align="right" |5.83 || align="center" | 2174 |- | align="center" | [[Dosiero:Ecusson Belfaux.gif|35ra]] ||[[Belfaux]] || align="center" | 2723|| align="right" |6.46 || align="center" | 2175 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Chénens COA.svg|35ra]] ||[[Chénens]] || align="center" | 658|| align="right" |3.95 || align="center" | 2177 |- | align="center" | [[Dosiero:Chésopelloz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Chésopelloz]] || align="center" | 113|| align="right" |1.62 || align="center" | 2179 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Corminboeuf COA.svg|35ra]] ||[[Corminboeuf]] || align="center" | 2134|| align="right" |5.62 || align="center" | 2183 |- | align="center" | [[Dosiero:Corpataux-Magnedens-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Corpataux-Magnedens]] || align="center" | 1160|| align="right" |4.37 || align="center" | 2184 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Corserey COA.svg|35ra]] ||[[Corserey]] || align="center" | 332|| align="right" |3.44 || align="center" | 2185 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Cottens FR COA.svg|35ra]] ||[[Cottens FR|Cottens (FR)]] || align="center" | 1323|| align="right" |4.97 || align="center" | 2186 |- | align="center" | [[Dosiero:Épendes-FR-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Ependes FR|Ependes (FR)]] || align="center" | 1022|| align="right" |5.61 || align="center" | 2189 |- | align="center" | [[Dosiero:Farvagny-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Farvagny]] || align="center" | 2093|| align="right" |10.03 || align="center" | 2192 |- | align="center" | [[Dosiero:Ferpicloz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Ferpicloz]] || align="center" | 261|| align="right" |1.01 || align="center" | 2194 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Fribourg COA.svg|35ra]] || '''[[Friburgo]]''' || align="center" | 34897|| align="right" |9.30 || align="center" | 2196 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Givisiez COA.svg|35ra]] ||[[Givisiez]] || align="center" | 3010|| align="right" |3.46 || align="center" | 2197 |- | align="center" | [[Dosiero:Granges-Paccot-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Granges-Paccot]] || align="center" | 2608|| align="right" |4.00 || align="center" | 2198 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Grolley COA.svg|35ra]] ||[[Grolley]] || align="center" | 1695|| align="right" |5.34 || align="center" | 2200 |- | align="center" | [[Dosiero:Hauterive-FR-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Hauterive FR|Hauterive (FR)]] || align="center" | 2178|| align="right" |11.94 || align="center" | 2233 |- | align="center" | [[Dosiero:La Brillaz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[La Brillaz]] || align="center" | 1746|| align="right" |10.29 || align="center" | 2234 |- | align="center" | [[Dosiero:La Sonnaz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[La Sonnaz]] || align="center" | 1012|| align="right" |6.90 || align="center" | 2235 |- | align="center" | [[Dosiero:GW-FR-Le-Glèbe.png|35ra]] ||[[Le Glèbe]] || align="center" | 1123|| align="right" |10.37 || align="center" | 2223 |- | align="center" | [[Dosiero:GW-FR-Le-Mouret.png|35ra]] ||[[Le Mouret]] || align="center" | 2919|| align="right" |18.54 || align="center" | 2220 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Marly FR COA.svg|35ra]] ||[[Marly FR|Marly]] || align="center" | 7579|| align="right" |7.70 || align="center" | 2206 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Matran COA.svg|35ra]] ||[[Matran]] || align="center" | 1552|| align="right" |2.86 || align="center" | 2208 |- | align="center" | [[Dosiero:Neyruz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Neyruz FR|Neyruz (FR)]] || align="center" | 2126|| align="right" |5.54 || align="center" | 2211 |- | align="center" | [[Dosiero:Noréaz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Noréaz FR|Noréaz]] || align="center" | 566|| align="right" |6.90 || align="center" | 2213 |- | align="center" | [[Dosiero:Pierrafortscha-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Pierrafortscha]] || align="center" | 146|| align="right" |5.06 || align="center" | 2216 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Ponthaux COA.svg|35ra]] ||[[Ponthaux]] || align="center" | 643|| align="right" |5.92 || align="center" | 2217 |- | align="center" | [[Dosiero:Prez-vers-Noréaz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Prez-vers-Noréaz]] || align="center" | 881|| align="right" |5.68 || align="center" | 2221 |- | align="center" | [[Dosiero:Rossens-FR-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Rossens FR|Rossens (FR)]] || align="center" | 1222|| align="right" |5.10 || align="center" | 2222 |- | align="center" | [[Dosiero:Senèdes-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Senèdes]] || align="center" | 122|| align="right" |0.50 || align="center" | 2225 |- | align="center" | [[Dosiero:Treyvaux-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Treyvaux FR|Treyvaux]] || align="center" | 1439|| align="right" |11.44 || align="center" | 2206 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Villars-sur-Glâne COA.svg|35ra]] ||[[Villars ĉe Glano]] || align="center" | 11397|| align="right" |5.49 || align="center" | 2228 |- | align="center" | [[Dosiero:Villarsel-sur-Marly-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Villarsel ĉe Marly]] || align="center" | 87|| align="right" |1.41 || align="center" | 2230 |- | align="center" | [[Dosiero:Vuisternens-en-Ogoz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Vuisternens-en-Ogoz]] || align="center" | 845|| align="right" |6.19 || align="center" | 2231 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 36 || align="center" | 94849 || align="center" | 217,60 | align="center" | 1004 |} </div> == Historio == La distrikto Sarino estiĝis el la iamaj distrikto Friburgo kaj Farvagny, kiuj ekzistis inter la jaro [[1831]] ĝis [[1848]] en la jaro 1848 surbaze de la nova kantona konstitucio de Friburgo.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D8154.php ''Marianne Rolle'': ''Sarino (distrikto)'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2010-03-17)]</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{HLS|D8154|Distrikto Sarino}} {{Komunejokat|Sarine (district)|distrikto Sarino}} <br /> {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Friburgo}} {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Sarino}} [[Kategorio:Sarino (distrikto)|!]] popirzab7vt2qpoqtx70ham3yh0i4j2 9350748 9350743 2026-04-10T14:57:50Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Ecusson Belfaux.gif]] → [[File:CHE Belfaux COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 9350748 wikitext text/x-wiki {{Informkesto distrikto de Svislando |nomo=Distrikto Sarino |blazono= CHE District de la Sarine COA.svg |bildo=[[Dosiero:Fribourg2007 img 5754.jpg|eta|285ra|centre|<small>Friburgo</small>]] |mapo=[[Dosiero:Karte Bezirk Saane 2007.png|eta|285ra|centre|<small>Mapo de la distrikto Sarino</small>]] |kantono=Friburgo |ĉefloko=[[Friburgo]] |loĝantaro=94849 |loĝantaro-jaro=2010-12-31 |areo=217,60 |denseco=435,9 |kodo=1004 |zomo=10 }} La '''distrikto Sarino''' (en la [[franca lingvo]] '''district de Sarine''', en la [[germana lingvo]] '''Saanebezirk''') estas administra unuo de [[Kantono Friburgo]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĝia ĉefloko estas la kantonĉefurbo [[Friburgo]]. == Geografio == La distrikto Sarino etendiĝas en la [[Friburga Mezlando]] laŭlonge de la meza parto de la rivero [[Sarino]], laŭ kiu ĝi nomiĝas kaj kiu en nordo de la distrikto alfluas al la [[Lago de Schiffenen]] kaj en sudo de la distrikto elfluas el la [[Lago de Grejerco]], ambaŭ baraĵlagoj. == Trafiko == Tra la distrikto Sarino pasas la [[svisa aŭtovojo A12]] de [[Berno]] tra Friburgo al [[Laŭzano]], kaj la grava trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de Berno al Laŭzano. La plej grava trafiknodo estas la kantonĉefurbo Friburgo, kiu disponas ankaŭ pri regiona busreto, kiu servas la tutan regionon. == Komunumoj de la distrikto Sarino == La distrikto Sarino konsistas (stato en 2010) el 36 komunumoj, el kiuj la ĉefurbo [[Friburgo]] estas la plej granda. Jen la listo: <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Arconciel COA.svg|35ra|Arconciel]] ||[[Arconciel]] || align="center" | 771|| align="right" |6.17 || align="center" | 2171 |- | align="center" | [[Dosiero:Autafond-coat of arms.svg|35ra|Autafond]] ||[[Autafond]] || align="center" | 72|| align="right" |2.42 || align="center" | 2172 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Autigny COA.svg|35ra]] ||[[Autigny FR|Autigny]] || align="center" | 689|| align="right" |6.22 || align="center" | 2173 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Avry COA.svg|35ra]] ||[[Avry FR|Avry]] || align="center" | 1705|| align="right" |5.83 || align="center" | 2174 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Belfaux COA.svg|35ra]] ||[[Belfaux]] || align="center" | 2723|| align="right" |6.46 || align="center" | 2175 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Chénens COA.svg|35ra]] ||[[Chénens]] || align="center" | 658|| align="right" |3.95 || align="center" | 2177 |- | align="center" | [[Dosiero:Chésopelloz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Chésopelloz]] || align="center" | 113|| align="right" |1.62 || align="center" | 2179 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Corminboeuf COA.svg|35ra]] ||[[Corminboeuf]] || align="center" | 2134|| align="right" |5.62 || align="center" | 2183 |- | align="center" | [[Dosiero:Corpataux-Magnedens-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Corpataux-Magnedens]] || align="center" | 1160|| align="right" |4.37 || align="center" | 2184 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Corserey COA.svg|35ra]] ||[[Corserey]] || align="center" | 332|| align="right" |3.44 || align="center" | 2185 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Cottens FR COA.svg|35ra]] ||[[Cottens FR|Cottens (FR)]] || align="center" | 1323|| align="right" |4.97 || align="center" | 2186 |- | align="center" | [[Dosiero:Épendes-FR-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Ependes FR|Ependes (FR)]] || align="center" | 1022|| align="right" |5.61 || align="center" | 2189 |- | align="center" | [[Dosiero:Farvagny-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Farvagny]] || align="center" | 2093|| align="right" |10.03 || align="center" | 2192 |- | align="center" | [[Dosiero:Ferpicloz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Ferpicloz]] || align="center" | 261|| align="right" |1.01 || align="center" | 2194 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Fribourg COA.svg|35ra]] || '''[[Friburgo]]''' || align="center" | 34897|| align="right" |9.30 || align="center" | 2196 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Givisiez COA.svg|35ra]] ||[[Givisiez]] || align="center" | 3010|| align="right" |3.46 || align="center" | 2197 |- | align="center" | [[Dosiero:Granges-Paccot-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Granges-Paccot]] || align="center" | 2608|| align="right" |4.00 || align="center" | 2198 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Grolley COA.svg|35ra]] ||[[Grolley]] || align="center" | 1695|| align="right" |5.34 || align="center" | 2200 |- | align="center" | [[Dosiero:Hauterive-FR-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Hauterive FR|Hauterive (FR)]] || align="center" | 2178|| align="right" |11.94 || align="center" | 2233 |- | align="center" | [[Dosiero:La Brillaz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[La Brillaz]] || align="center" | 1746|| align="right" |10.29 || align="center" | 2234 |- | align="center" | [[Dosiero:La Sonnaz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[La Sonnaz]] || align="center" | 1012|| align="right" |6.90 || align="center" | 2235 |- | align="center" | [[Dosiero:GW-FR-Le-Glèbe.png|35ra]] ||[[Le Glèbe]] || align="center" | 1123|| align="right" |10.37 || align="center" | 2223 |- | align="center" | [[Dosiero:GW-FR-Le-Mouret.png|35ra]] ||[[Le Mouret]] || align="center" | 2919|| align="right" |18.54 || align="center" | 2220 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Marly FR COA.svg|35ra]] ||[[Marly FR|Marly]] || align="center" | 7579|| align="right" |7.70 || align="center" | 2206 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Matran COA.svg|35ra]] ||[[Matran]] || align="center" | 1552|| align="right" |2.86 || align="center" | 2208 |- | align="center" | [[Dosiero:Neyruz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Neyruz FR|Neyruz (FR)]] || align="center" | 2126|| align="right" |5.54 || align="center" | 2211 |- | align="center" | [[Dosiero:Noréaz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Noréaz FR|Noréaz]] || align="center" | 566|| align="right" |6.90 || align="center" | 2213 |- | align="center" | [[Dosiero:Pierrafortscha-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Pierrafortscha]] || align="center" | 146|| align="right" |5.06 || align="center" | 2216 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Ponthaux COA.svg|35ra]] ||[[Ponthaux]] || align="center" | 643|| align="right" |5.92 || align="center" | 2217 |- | align="center" | [[Dosiero:Prez-vers-Noréaz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Prez-vers-Noréaz]] || align="center" | 881|| align="right" |5.68 || align="center" | 2221 |- | align="center" | [[Dosiero:Rossens-FR-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Rossens FR|Rossens (FR)]] || align="center" | 1222|| align="right" |5.10 || align="center" | 2222 |- | align="center" | [[Dosiero:Senèdes-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Senèdes]] || align="center" | 122|| align="right" |0.50 || align="center" | 2225 |- | align="center" | [[Dosiero:Treyvaux-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Treyvaux FR|Treyvaux]] || align="center" | 1439|| align="right" |11.44 || align="center" | 2206 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Villars-sur-Glâne COA.svg|35ra]] ||[[Villars ĉe Glano]] || align="center" | 11397|| align="right" |5.49 || align="center" | 2228 |- | align="center" | [[Dosiero:Villarsel-sur-Marly-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Villarsel ĉe Marly]] || align="center" | 87|| align="right" |1.41 || align="center" | 2230 |- | align="center" | [[Dosiero:Vuisternens-en-Ogoz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Vuisternens-en-Ogoz]] || align="center" | 845|| align="right" |6.19 || align="center" | 2231 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 36 || align="center" | 94849 || align="center" | 217,60 | align="center" | 1004 |} </div> == Historio == La distrikto Sarino estiĝis el la iamaj distrikto Friburgo kaj Farvagny, kiuj ekzistis inter la jaro [[1831]] ĝis [[1848]] en la jaro 1848 surbaze de la nova kantona konstitucio de Friburgo.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D8154.php ''Marianne Rolle'': ''Sarino (distrikto)'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2010-03-17)]</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{HLS|D8154|Distrikto Sarino}} {{Komunejokat|Sarine (district)|distrikto Sarino}} <br /> {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Friburgo}} {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Sarino}} [[Kategorio:Sarino (distrikto)|!]] i8npa6k2md7jop2hkwb58c38w63zvd7 0 412014 9350749 9295889 2026-04-10T14:57:52Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Ecusson Belfaux.gif]] → [[File:CHE Belfaux COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 9350749 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Belfaux CFF (stacidomo)|Belfaux-Village (stacidomo)}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Belfaux |blazono=[[Dosiero:CHE Belfaux COA.svg|120ra|centre|<small>Blazono de Belfaux</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Belfaux |bildo=[[Dosiero:Belfaux.JPG|285ra|centre|<small>Belfaux</small>]] |priskribo de bildo=Belfaux |kantono=Friburgo |distrikto=[[Sarino (distrikto)|Sarino]] |koord={{Koordinatoj gms|46|49|17|N|7|6|26|E}} |loĝantoj=2723 |areo=6,46 |alteco=584 |poŝtkodo=1782 |kodo=2175 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Belfaux 2007.png|285ra|centre|<small>Mapo de Belfaux </small>]] |priskribo de mapo=Mapo de Belfaux |}} '''Belfaux''' (prononcu ''belfo'', malnova [[germana lingvo|germanlingva]] nomo '''Gumschen''') estas komunumo en la [[Sarino (distrikto)|distrikto Sarino]] en [[Kantono Friburgo]], [[Svislando]]. Ĝi havis 2723 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010. == Geografio == Belfaux situas en la [[Friburga Mezlando]], proksimume 4 kilometrojn nordokcidente de la kantonĉefurbo [[Friburgo]]. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Belfaux kaj [[Cutterwil]], krome al ĝi apartenas la setlejoj [[Maison Neuve]] kaj [[Château du Bois]], kaj diversaj izilitaj bienoj. Tra la komunumo fluas la rojo Sonna, alfluanto de la [[Lago de Schiffenen]].<ref>Fonto: [http://map.geodataviewer.admin.ch/geodatenviewer.php?x=574710&y=185636# Reta mapo 1:20000 de Swisstopo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,46&nbsp;km², de kiuj 31,0% estas kovritaj de [[arbaro]], 53,4% servas por [[agrikulturo]] kaj 14,6% por [[setlado]]. <ref>Fonto: [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/02/03/blank/data/gemeindedaten.html Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011]</ref> == Najbaraj komunumoj == La komunumo Belfaux limas en nordo al [[Misery-Courtion]], en okcidento al [[La Sonnaz]], en sudokcidento al [[Givisiez]], en sudo al [[Corminboeuf]], en sudsudokcidento al [[Chésopelloz]], en sudokcidento al [[Autafond]], kaj en nordokcidento al [[Grolley]]. == Trafiko == Tra Belfaux pasas la kantona ĉefvojo n-ro 157 de Friburgo al [[Payerne]]. La plej proksima alveturejo al la [[svisa aŭtovojo A12]] situas proksimume 3 kilometrojn oriente de la komunumo. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la du trajnlinioj de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de Friburgo al [[Payerne]] kaj de Friburgo al [[Morato]], kiuj ambaŭ disponas pri stacidomo sur la komunuma teritorio. Krome la komunumo estas konektita per du linioj al la busreto de la [[Transports publics fribourgeois|Transporto Publika Friburga]]. == Historio == La unua dokumenta mencio de Belfaux datiĝas el la [[12-a jarcento]] kiel ''Bellofago''. En la jaro [[1977]] la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Cutterwil estis integrita al Belfaux. Dum [[mezepoko]] Belfaux apartenis al ''Guillaume de Montagny'' kaj poste al ''Richard de Corbières'', kiu ĝis [[1283]] koncedis al [[Rudolfo de Habsburgo]]. En la jaro [[1442]] Belfaux estis atribuita al la Malnova Kamparo de Friburgo sub la Hospitala Flago. Ekde la [[Helveta Revolucio]] de [[1798]] ĝis [[1848]] ĝi apartenis al la distrikto Friburgo, tiam ĝi sub la nova kantona konstitucio estis integrita al la distrikto Sarino.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D935.php ''Simone Vörös'': ''Belfaux'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2011-02-25)]</ref> == Famaj personecoj == * '''[[Alain Berset]]''', naskiĝis 1972, membro de la [[Federacia Konsilio (Svislando)|Federacia Konsilio]] de Svislando, pasigis sian infanecon en Belfaux. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Vidu ankaŭ == * [[Belfaux CFF (stacidomo)]] * [[Belfaux-Village (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.belfaux.ch Oficiala retejo de la komunumo Belfaux] {{Komunejokat}} == Bildoj == <gallery> Dosiero:2012-10-11 Distrikto Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 046.JPG|<small>Pastra preĝejo Saint-Etienne</small> Dosiero:2012-10-11 Distrikto Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 050.JPG|<small>Interno de la preĝejo</small> Dosiero:2012-10-11 Distrikto Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 061.JPG|<small>Hotelo de la 13 kantonoj</small> </gallery> <br /> {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Sarino}} qvlc0f08wlkq8s8b2ijtar3ria4k6le 0 413591 9350744 8763236 2026-04-10T14:54:13Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Matran-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Matran COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350744 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Matran (stacidomo)}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Matran |blazono=[[Dosiero:CHE Matran COA.svg|120px|center|<small>Blazono de Matran</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Matran |bildo=[[Dosiero:2013-05-07 Friburgo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 015.JPG|285px|center|<small>Matran</small>]] |priskribo de bildo=Matran |kantono=Friburgo |distrikto=[[Sarino (distrikto)|Sarino]] |koord={{Koordinatoj gms|46|47|8|N|7|5|42|E}} |loĝantoj=1552 |areo=2,86 |alteco=614 |poŝtkodo=1753 |kodo=2208 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Matran 2007.png|285px|center|<small>Mapo de Matran </small>]] |priskribo de mapo=Mapo de Matran |}} '''Matran''' estas komunumo en la [[Sarino (distrikto)|distrikto Sarino]] en [[Kantono Friburgo]], [[Svislando]]. Ĝi havis 1552 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010. == Geografio == Matran situas en la [[Friburga Mezlando]] ĉe la norda bordo de la rivero [[Glano (rivero)|Glano]], proksimume 4 kilometrojn okcidente de la kantonĉefurbo [[Friburgo]]. La komunumo konsistas el la vilaĝo Matran kun la kvartaloj [[La Pâle]] en okcidento kaj [[l'Odzette]] en sudo kaj la setlejo [[Les Râpes]] en oriento.<ref>Fonto: [http://map.geodataviewer.admin.ch/geodatenviewer.php?x=573760&y=181656# Reta mapo 1:20000 de Swisstopo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,86 km², de kiuj 19,0% estas kovritaj de [[arbaro]], 50,9% servas por [[agrikulturo]] kaj 29,4% por [[setlado]]. <ref>Fonto: [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/02/03/blank/data/gemeindedaten.html Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011]</ref> == Najbaraj komunumoj == La komunumo Matran limas en nordo al [[Corminboeuf]], en nordoriento al [[Villars ĉe Glano]], en sudoriento al [[Hauterive]], en sudokcidento al [[Hauterive FR|Hauterive]], kaj en okcidento al [[Avry FR|Avry]]. == Trafiko == Tra Matran pasas la kantonaj ĉefvojoj n-ro 155 de [[Friburgo]] al [[Romont FR|Romont]] kaj n-r0 181 de Friburgo al [[Payerne]], kaj la [[svisa aŭtovojo A12]], kies alveturejo n-ro 6 situas sur la komunuma teritorio. Per la [[Matran (stacidomo)|stacidomo]] ĉe la trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de Friburgo al [[Laŭzano]] la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Krome ekzistas buslinio al Friburgo. == Historio == La unua dokumenta mencio de Matran datiĝas el la jaro [[1123]] kiel ''Martrans''. Dum [[mezepoko]] la [[Monaĥejo Hauterive]] estis bienposedanto en Matran. Ekde la mezo de la [[15-a jarcento]] Matran apartenis sub la Novurba Flago al la Malnova Kamparo de Friburgo. Ekde la [[Helveta Revolucio]] de la jaro [[1798]] ĝis la akcepto de la nova kantona konstitucio en la jaro [[1848]] Matran apartenis al la distrikto Friburgo, tiam ĝi estis atribuita al la [[distrikto Sarino]].<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D963.php ''Marianne Rolle'': ''Matran'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2008-08-28)]</ref> == Vidindaĵoj == La katolika preĝejo Sankta Julio estis menciita la unuan fojon en la jaro [[1146]] en bulo de Papo Eŭgeno. [[1651]] la preĝejo estis parte detruita per inscendio. La pentraĵoj de Gottfried Locher estis malkovritaj en la jaro [[1974]] okaze de la malkonstruo de la falsa plafono kaj poste restaŭritaj.<ref>Fonto: Informilo de la restaŭristino Thérèse Mauris</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Vidu ankaŭ == * [[Matran (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.matran.ch Oficiala retejo de la komunumo Matran] {{Komunejokat}} == Bildoj == <gallery> Dosiero:Eglise de Matran 02.jpg|<small>Katolika preĝejo Sankta Julio de Matran</small> Dosiero:Eglise de Matran 05.jpg|<small>Plafona pentraĵo de Gottfried Locher</small> Dosiero:Eglise de Matran 09.jpg|<small>Interno de la preĝejo</small> Dosiero:2013-05-07 Friburgo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 055.JPG|<small>Gastejo du Tilleul</small> </gallery> <br /> {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Sarino}} 1u874k93gw8nhqki3ag3ldnagnbex2u 0 414844 9350741 9231496 2026-04-10T14:51:35Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Le Pâquier FR-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Le Pâquier COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350741 wikitext text/x-wiki {{Informkesto distrikto de Svislando |nomo=Distrikto Grejerco |blazono= CHE Gruyères COA.svg |bildo=[[Dosiero:2012-04-28-Romandio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 011.JPG|eta|285ra|centre|<small>Lago de Grejerco vidita de la aŭtovojripozejo La Gruyère</small>]] |mapo=[[Dosiero:Karte Bezirk Greyerz 2014.png|eta|285ra|centre|<small>Mapo de la distrikto Grejerco</small>]] |kantono=Friburgo |ĉefloko=[[Bulle FR|Bulle]] |loĝantaro=46415 |loĝantaro-jaro=2010-12-31 |areo=489,4 |denseco=94,8 |kodo=1003 |zomo=9 }} La '''distrikto Grejerco''' (en la [[franca lingvo]] '''District de la Gruyère'''; en la [[germana lingvo]] '''Greyerzbezirk''') estas administra unuo de [[Kantono Friburgo]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĝia ĉefloko estas la urbo [[Bulle FR|Bulle]]. == Geografio == La distrikto Grejerco situas en sudo de Kantono Friburgo kaj etendiĝas de la [[Friburga Mezlando]] tra la [[Svisaj Antaŭalpoj|Friburgaj Antaŭalpoj]] ĝis la [[Alpoj]]. En la distrikto Grejerco fontas la rivero [[Sarino (rivero)|Sarino]], kiu estas barita inter [[Pont-la-Ville]] kaj [[Pont-en-Ogoz]] al la [[Lago de Grejerco]]. La regiono estas fama pro la [[grejerca fromaĝo]], kiu estas ĉefa ingredienco de la [[fonduo]]. == Komunumoj de la distrikto Grejerco == La distrikto Grejerco konsistas (stato en 2014) el 25 komunumoj, el kiuj la ĉefloko [[Bulle FR|Bulle]] laŭ loĝantaro estas la plej granda. Jen la listo: <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Bas-Intyamon COA.svg|35ra]] ||[[Bas-Intyamon]] || align="center" | 1114|| align="right" |33.31 || align="center" | 2162 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Botterens COA.svg|35ra]] ||[[Botterens]] || align="center" | 483|| align="right" |4.15 || align="center" | 2123 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Broc COA.svg|35ra]] ||[[Broc FR|Broc]] || align="center" | 2296|| align="right" |10.04 || align="center" | 2124 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Bulle COA.svg|35ra]] || '''[[Bulle FR|Bulle]]''' || align="center" | 18946|| align="right" |23.87 || align="center" | 2125 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Châtel-sur-Montsalvens COA.svg|35ra]] ||[[Châtel ĉe Montsalvens]] || align="center" | 246|| align="right" |2.04 || align="center" | 2128 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Corbières COA.svg|35ra]] ||[[Corbières FR|Corbières]] || align="center" | 419|| align="right" |9.60 || align="center" | 2129 |- | align="center" | [[Dosiero:Crésuz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Crésuz]] || align="center" | 295|| align="right" |1.78 || align="center" | 2130 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Echarlens COA.svg|35ra]] ||[[Echarlens]] || align="center" | 716|| align="right" |4.63 || align="center" | 2131 |- | align="center" | [[Dosiero:Grandvillard-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Grandvillard]] || align="center" | 700|| align="right" |24.16 || align="center" | 2134 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Gruyères COA.svg|35ra]] ||[[Grejerco]] || align="center" | 1789|| align="right" |28.38 || align="center" | 2162 |- | align="center" | [[Dosiero:Hauteville-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Hauteville FR|Hauteville]] || align="center" | 563|| align="right" |10.52 || align="center" | 2137 |- | align="center" | [[Dosiero:Haut-Intyamon-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Haut-Intyamon]] || align="center" | 1415|| align="right" |60.45 || align="center" | 2121 |- | align="center" | [[Dosiero:Wappen Jaun.svg|35ra]] ||[[Jaun]] || align="center" | 686|| align="right" |55.21 || align="center" | 2138 |- | align="center" | [[Dosiero:La Roche-coat of arms.svg|35ra]] ||[[La Roche FR|La Roche]] || align="center" | 1395|| align="right" |24.09 || align="center" | 2149 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Le Pâquier COA.svg|35ra]] ||[[Le Pâquier FR|Le Pâquier (FR)]] || align="center" | 1094|| align="right" |4.49 || align="center" | 2145 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Marsens COA.svg|35ra]] ||[[Marsens]] || align="center" | 1593|| align="right" |7.81 || align="center" | 2140 |- | align="center" | [[Dosiero:Morlon-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Morlon]] || align="center" | 590|| align="right" |2.48 || align="center" | 2143 |- | align="center" | [[Dosiero:Blason Pont-en-Ogoz.jpg|35ra]] ||[[Pont-en-Ogoz]] || align="center" | 1601|| align="right" |10.02 || align="center" | 2122 |- | align="center" | [[Dosiero:Pont-la-Ville-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Pont-la-Ville]] || align="center" | 570|| align="right" |4.32 || align="center" | 2147 |- | align="center" | [[Dosiero:Riaz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Riaz]] || align="center" | 2153|| align="right" |7.76 || align="center" | 2148 |- | align="center" | [[Dosiero:Sâles Blason.png|35ra]] ||[[Sâles]] || align="center" | 1392|| align="right" |18.79 || align="center" | 2152 |- | align="center" | [[Dosiero:Sorens-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Sorens]] || align="center" | 921|| align="right" |8.72 || align="center" | 2153 |- | align="center" | [[Dosiero:Cerniat-coat of arms.svg|18ra|maldekstra]] [[Dosiero:Charmey-coat of arms.svg|18ra|dekstra]]||[[Val-de-Charmey]] || align="center" | 2844|| align="right" |112.15 || align="center" | 2163 |- | align="center" | [[Dosiero:Vaulruz-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Vaulruz]] || align="center" | 1006|| align="right" |10.16 || align="center" | 2155 |- | align="center" | [[Dosiero:Vuadens-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Vuadens]] || align="center" | 1982|| align="right" |10.44 || align="center" | 2160 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 25 || align="center" | 46415 || align="center" | 489,41 | align="center" | 1003 |} </div> == Iamaj komunumoj de la distrikto Grejerco == <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Cerniat-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Cerniat]]<br /><small>nun [[Val-de-Charmey]]</small> || align="center" | 332|| align="right" |33.69 || align="center" | 2126 |- | align="center" | [[Dosiero:Charmey-coat of arms.svg|35ra]] ||[[Charmey]]<br /><small>nun [[Val-de-Charmey]]</small> || align="center" | 1849|| align="right" |78.46 || align="center" | 2127 |- |} </div> == Historio == La Graflando Grejerco jam estis menciita en la [[12-a jarcento]] kaj en la jaro [[1555]] estis dividita inter [[Berno]] kaj [[Friburgo]]. Estiĝis el ĝi la Berna Voktejo Saanen kaj la Friburga Voktejo Grejerco, kiu ekzistis ĝis la Helveta Revolucio de [[1798]] kaj post ankoraŭ de [[1803]] ĝis [[1814]], kiam ĝi estis transformita al la distrikto Grejerco. Ĝian hodiaŭan dimension la distrikto ricevis surbaze de la nova kantona konstitucio de [[1848]].<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D8148.php ''Adriano Boschetti-Maradi'': Grejerco (graflando, distrikto)(2007-01-23)]</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Komunejokat|Gruyère/Greyerz (district)|distrikto Grejerco}} * [http://www.fr.ch/pref/fr/pub/pgr/index.cfm Oficiala retejo de la prefektejo Grejerco] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121005120950/http://www.fr.ch/pref/fr/pub/pgr/index.cfm |date=2012-10-05 }} <br /> {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Friburgo}} {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Grejerco}} [[Kategorio:Grejerco (distrikto)|!]] 7r5tnj8uvtusy5r6eu6d5wjjunlyles 0 418270 9350742 9137472 2026-04-10T14:51:36Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Le Pâquier FR-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Le Pâquier COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350742 wikitext text/x-wiki {{AliajSignifoj|teksto=La mallongigo [[FR]] en Le Pâquier FR staras por la svisa [[Kantono Friburgo]]. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub '''[[Le Pâquier]]'''}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Le Pâquier |blazono=[[Dosiero:CHE Le Pâquier COA.svg|120px|center|<small>Blazono de Le Pâquier</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Le Pâquier |bildo=[[Dosiero:Le Pâquier-Montbarry (Le Pâquier (Fribourg)) (autumn) 4.JPG|285px|center|<small>Le Pâquier-Montbarry</small>]] |priskribo de bildo=Le Pâquier-Montbarry |kantono=Friburgo |distrikto=[[Grejerco (distrikto)|Grejerco]] |koord={{Koordinatoj gms|46|35|36|N|7|3|20|E}} |enloĝantoj=1086 |areo=4,49 |alteco=747 |poŝtkodo=1661 |kodo=2145 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Le Pâquier 2011.png|285px|center|<small>Mapo de Le Pâquier </small>]] |priskribo de mapo=Mapo de Le Pâquier |}} '''Le Pâquier''' estas [[Listo de urboj en Svislando|urbo]] kaj komunumo en la [[Grejerco (distrikto)|distrikto Grejerco]] en [[Kantono Friburgo]], [[Svislando]]. Ĝi havis 1086 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011. == Geografio == Pâquier situas en la [[Svisaj Antaŭalpoj|Friburgaj Antaŭalpoj]] sude de la urbo Bulle. La komunumo konsistas el la vilaĝo Le Pâquier kaj la setlejoj [[Prachaboud]], [[Le Carmel]] kaj [[Montbarry]] kaj diversaj izolitaj bienoj.<ref>Fonto: [http://map.geodataviewer.admin.ch/geodatenviewer.php?x=570643&y=160302# Reta mapo 1:20000 de Swisstopo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,49 km², de kiuj 17,4% estas kovritaj de [[arbaro]], 68,6% servas por [[agrikulturo]] kaj 13,1% por [[setlado]]. <ref>Fonto: [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/02/03/blank/data/gemeindedaten.html Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011]</ref> == Najbaraj komunumoj == La komunumo Le Pâquier limas en okcidento, nordo kaj oriento al [[Bulle FR|Bulle]] kaj en sudo al [[Grejerco]]. == Trafiko == Tra Le Pâquier pasas konekta vojo de Bulle al Prigny. La plej proksima alveturejo al la [[svisa aŭtovojo A12]] situas 6 kilometrojn norde de Le Pâquier apud Bulle. Per [[Le Pâquier-Montbarry (stacidomo)|stacidomo]] ĉe la trajnlinio de Bulle al Montbovon la komunumo estas konektita al la publika transportreto. == Historio == Dum [[mezepoko]] Le Pâquier formis parton de la Graflando Grejerco kaj dividis ties historian sorton. En la jaro [[1555]] la grafoj de Grejerco bankrotiĝis kaj la graflando fariĝis kune kun la hodiaŭa komunumo Le Pâquier havaĵo de la urba ŝtato Friburgo. La nomo de la komunumo estis la unuan fojon skribe menciita nur en la jaro [[1637]] kiel ''Pasquier''.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D915.php ''Marianne Rolle'': ''Le Pâquier'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2009-11-18)]</ref> == Vidu ankaŭ == * Aliaj lokoj kun la nomo [[Le Pâquier]] * [[Le Pâquier-Montbarry (stacidomo)]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.lepaquier.ch Oficiala retejo de la komunumo Le Pâquier] {{Komunejokat|Le Pâquier FR|Le Pâquier}} <!--- == Bildoj == <gallery> </gallery> ---><br /> {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Grejerco}} hgfjen4u8ry7d4tz4ugptckznbog040 0 423080 9351021 9349474 2026-04-11T09:17:17Z Tirolischleioans 254019 /* Famuloj */ 9351021 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=AT|zomo=11}} '''Feldkirch''' estas [[urbo|urba]] komunumo de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi situas en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Vorarlbergo]], en la pleja okcidento de la respublika teritorio, kaj estas la administra centro de [[distrikto Feldkirch|samnoma distrikto]]. La urba areo konsistas el 34,33 kvadrataj kilometroj, kaj laŭ la stato de januaro 2013 en ĝi vivis 31 269 homoj, kio signifas loĝdenson de 910 homoj/km². Feldkirch situas proksimume 30 kilometrojn sude de la orienta parto de la [[Bodenlago]], sed nur malpli ol 4 kilometrojn for de la limo al la najbara ŝtato [[Liĥtenŝtejno]] - ĝis la liĥtenŝtejna ĉefurbo [[Vaduzo]] estas 15 kilometroj. Ankaŭ [[Nofels]] estas grava urbokvartalo de Feldkirch, cetere la geografie plej okcidenta komunumo de Aŭstrujo. Jenas la aliaj urbopartoj: Levis, Altenstadt, Gisingen, Tosters kaj Tisis. ==Servoj== *[[Ardetzenberg]], urba monto - ripozumloko kun eta zoo *[[Gimnazio de Feldkirch]] *[[Jozefa Instituto (Feldkirch)|Jozefa Instituto]], monakinejo kun lernejoj *[[Liĥtenŝtejna Palaco (Feldkirch)|Liĥtenŝtejna Palaco]], biblioteko kaj okazigejo, iama rezidejo *[[Montfort-domo (Feldkirch)|Montfort-domo]] (okazigejo) *''[[Stella Matutina (Feldkirch)|Stella Matutina]]'' - iam jezuita lernejo, nun konservatorio ==Vidindaĵoj== *[[Burgo Tosters]] (ruino kaj ekskurscelo) *[[Kapucena monaĥejo en Feldkirch|Kapucena monaĥejo]] *[[Katzenturm (Feldkirch)|Katzenturm]] (kampanilo) *[[Schattenburg]] (kastelo) == Famuloj == * [[Fidelis de Sigmaringen]], kapuceno * [[Georg Joachim Rheticus]] * [[Tivadar Angehrn]] * [[Wilfried Berchtold]], urbestro {{Projektoj}} {{Ĝermo|Aŭstrio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Feldkirch|!]] 7jr14zky4tsg0pvyy5y55qemrd5rkbm 0 426123 9350900 4873630 2026-04-10T23:19:51Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Kvartalo Edogawa]] 9350900 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kvartalo Edogawa]] 6fws7xa23pt6s9hlh6mpg31jmjxhi1t 0 427401 9350722 9342417 2026-04-10T13:29:14Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Manno-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Manno COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350722 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Lugano (apartigilo)}} {{Informkesto distrikto de Svislando |nomo=Distrikto Lugano |blazono=[[Dosiero:CHE Lugano COA.svg|eta|120px|center|<small>Blazono de la distrikto Lugano</small>]] |bildo=[[Dosiero:Arosio Panorama Lugano.jpg|eta|285px|center|<small>Lugano</small>]] |mapo=[[Dosiero:Karte Bezirk Lugano 2012.png|eta|285px|center|<small>Mapo de la distrikto Lugano</small>]] |kantono=Tiĉino |ĉefloko=[[Lugano]] |loĝantaro=143390 |loĝantaro-jaro=2011-12-31 |areo=305,2 |denseco=469,8 |kodo=2105 |zomo=9 }} La '''Distrikto Lugano''' estas administra unuo de [[Kantono Tiĉino]]. Ĝi havis 143390 loĝantojn la 31-an de decembro [[2011]]. Ĝia ĉefurbo estas la komunumo [[Lugano]]. == Geografio == La distrikto Lugano konsistas el la komunumaroj, kiu situas sude de la montopasejo [[Monte Ceneri]]. Ĝi do kongruas kun la regiono, kiu en la itala lingvo nomiĝas Sotto Ceneri (= Sub Ceneri), dum al cetera kantono nomiĝas Sopra Ceneri (= Super Ceneri). == Komunumaroj kaj komunumoj de la distrikto Lugano == La distrikto Lugano konsistas el 12 komunumoj kun entute 59 komunumoj (stato en 2011). Jen la listoj: === [[Komunumaro Agno]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Agno COA.svg|35px|Agno]] || '''[[Agno TI|Agno]]''' || align="center" | 4050 || align="right" | 2.5 || align="center" | 5141 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Bioggio COA.svg|35px|Bioggio]] || [[Bioggio]] || align="center" | 2375 || align="right" | 6.0 || align="center" | 5151 |- | align="center" | [[Dosiero:Cademario-coat of arms.svg|35px|Cademario]] || [[Cademario]] || align="center" | 722 || align="right" | 3.9 || align="center" | 5161 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Muzzano COA.svg|35px|Muzzano]] || [[Muzzano TI|Muzzano]] || align="center" | 730 || align="right" | 1.6 || align="center" | 5205 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Vernate COA.svg|35px|Vernate]] || [[Vernate TI|Vernate]] || align="center" | 575 || align="right" | 1.5 || align="center" | 5230 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 5 || align="center" | 8452 || align="center" | 15,50 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Breno]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Alto Malcantone COA.svg|35px|Alto Malcantone]] || '''[[Alto Malcantone]]''' || align="center" | 1323 || align="right" | 22.1 || align="center" | 5237 |- | align="center" | [[Dosiero:Aranno-coat of arms.svg|35px|Aranno]] || [[Aranno]] || align="center" | 317 || align="right" | 2.6 || align="center" | 5143 |- | align="center" | [[Dosiero:Miglieglia-coat of arms.svg|35px|Miglieglia]] || [[Miglieglia]] || align="center" | 269 || align="right" | 5.1 || align="center" | 5200 |- | align="center" | [[Dosiero:Novaggio-coat of arms.svg|35px|Novaggio]] || [[Novaggio]] || align="center" | 811 || align="right" | 4.4 || align="center" | 5207 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 4 || align="center" | 2720 || align="center" | 34,20 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Capriasca]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Capriasca-coat of arms.svg|35px|Capriasca]] || '''[[Capriasca]]''' || align="center" | 6306 || align="right" | 35.2 || align="center" | 5226 |- | align="center" | [[Dosiero:Origlio-coat of arms.svg|35px|Origlio]] || [[Origlio]] || align="center" | 1383 || align="right" | 2.1 || align="center" | 5208 |- | align="center" | [[Dosiero:PonteCapriasca-coat of arms.svg|35px|Ponte Capriasca]] || [[Ponte Capriasca]] || align="center" | 1741 || align="right" | 6.2 || align="center" | 5212 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 3 || align="center" | 9433 || align="center" | 43,50 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Carona]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Carona-coat of arms.svg|35px|Carona]] || [[Carona TI|Carona]] || align="center" | 827 || align="right" | 4.8 || align="center" | 5170 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Collina d'Oro COA.svg|35px|Collina d’Oro]] || [[Collina d’Oro]] || align="center" | 4338 || align="right" | 6.9 || align="center" | 5236 |- | align="center" | [[Dosiero:Grancia-coat of arms.svg|35px|Grancia]] || [[Grancia]] || align="center" | 479 || align="right" | 0.6 || align="center" | 5186 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Melide COA.svg|35px|Melide]] || [[Melide TI|Melide]] || align="center" | 1658 || align="right" | 1.7 || align="center" | 5198 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Morcote COA.svg|35px|Morcote]] || [[Morcote]] || align="center" | 726 || align="right" | 2.8 || align="center" | 5203 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Paradiso COA.svg|35px|Paradiso]] || '''[[Paradiso TI|Paradiso]]''' || align="center" | 3654 || align="right" | 0.9 || align="center" | 5210 |- | align="center" | [[Dosiero:VicoMorcote-coat of arms.svg|35px|Vico Morcote]] || [[Vico Morcote]] || align="center" | 360 || align="right" | 1.9 || align="center" | 5233 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 7 || align="center" | 12042 || align="center" | 19,10 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Ceresio]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Arogno-coat of arms.svg|35px|Arogno]] || [[Arogno]] || align="center" | 954 || align="right" | 8.6 || align="center" | 5144 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Bissone COA.svg|35px|Bissone]] || [[Bissone]] || align="center" | 856 || align="right" | 1.8 || align="center" | 5154 |- | align="center" | [[Dosiero:BrusinoArsizio-coat of arms.svg|35px|Brusino Arsizio]] || [[Brusino Arsizio]] || align="center" | 457 || align="right" | 5.8 || align="center" | 5160 |- | align="center" | [[Dosiero:Maroggia-coat of arms.svg|35px|Maroggia]] || [[Maroggia]] || align="center" | 542 || align="right" | 4.1 || align="center" | 5195 |- | align="center" | [[Dosiero:Melano-coat of arms.svg|35px|Melano]] || '''[[Melano]]''' || align="center" | 1325 || align="right" | 4.7 || align="center" | 5197 |- | align="center" | [[Dosiero:Rovio-coat of arms.svg|35px|Rovio]] || [[Rovio]] || align="center" | 728 || align="right" | 5.5 || align="center" | 5219 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 6 || align="center" | 4862 || align="center" | 30,50 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Lugano okcidenta]] === Al la komunumaro Lugano okcidenta apartenas la parto de la komunumo Lugano situanta okcidente de la rivero Cassarate. <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Lugano COA.svg|35px|Lugano]] || '''[[Lugano]]''' || align="center" | 55151 || align="right" | 32.1 || align="center" | 5192 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 2/3 || align="center" | ĉ. 30000 || align="center" | c. 22,1 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Lugano orienta]] === Al la komunumaro Lugano oriente apartenas la parto de la komunumo Lugano situanta oriente de la rivero Cassarate. <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Lugano COA.svg|35px|Lugano]] || '''[[Lugano]]''' || align="center" | 55151 || align="right" | 32.1 || align="center" | 5192 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 1/3 || align="center" | ĉ. 20000 || align="center" | c. 12 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Magliasina]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Caslano-coat of arms.svg|35px|Caslano]] || '''[[Caslano]]''' || align="center" | 4090 || align="right" | 2.8 || align="center" | 5171 |- | align="center" | [[Dosiero:Curio-coat of arms.svg|35px|Curio]] || [[Curio]] || align="center" | 517 || align="right" | 2.9 || align="center" | 5181 |- | align="center" | [[Dosiero:Magliaso-coat of arms.svg|35px|Magliaso]] || [[Magliaso]] || align="center" | 1450 || align="right" | 1.1 || align="center" | 5193 |- | align="center" | [[Dosiero:Neggio-coat of arms.svg|35px|Neggio]] || [[Neggio]] || align="center" | 330 || align="right" | 0.9 || align="center" | 5206 |- | align="center" | [[Dosiero:PonteTresa-coat of arms.svg|35px|Ponte Tresa]] || [[Ponte Tresa TI|Ponte Tresa]] || align="center" | {776 || align="right" | 0.4 || align="center" | 5213 |- | align="center" | [[Dosiero:Pura-coat of arms.svg|35px|Pura]] || [[Pura TI|Pura]] || align="center" | 1320 || align="right" | 3.1 || align="center" | 5216 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 6 || align="center" | 8483 || align="center" | 11,10 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Sessa]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Astano-coat of arms.svg|35px|Astano]] || [[Astano TI|Astano]] || align="center" | 294 || align="right" | 3.8 || align="center" | 5146 |- | align="center" | [[Dosiero:Bedigliora-coat of arms.svg|35px|Bedigliora]] || [[Bedigliora]] || align="center" | 622 || align="right" | 2.5 || align="center" | 5149 |- | align="center" | [[Dosiero:Croglio-coat of arms.svg|35px|Croglio]] || [[Croglio]] || align="center" | 857 || align="right" | 4.4 || align="center" | 5178 |- | align="center" | [[Dosiero:Monteggio-coat of arms.svg|35px|Monteggio]] || [[Monteggio]] || align="center" | 886 || align="right" | 3.4 || align="center" | 5202 |- | align="center" | [[Dosiero:Sessa-coat of arms.svg|35px|Sessa]] || '''[[Sessa TI|Sessa]]''' || align="center" | 671 || align="right" | 2.8 || align="center" | 5222 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 5 || align="center" | 3330 || align="center" | 16,90 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Sonvico]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Bogno-coat of arms.svg|35px|Bogno]] || [[Bogno]] || align="center" | 144 || align="right" | 4.2 || align="center" | 5155 |- | align="center" | [[Dosiero:Cadro-coat of arms.svg|35px|Cadro]] || [[Cadro]] || align="center" | 2037 || align="right" | 4.5 || align="center" | 5163 |- | align="center" | [[Dosiero:Certara-coat of arms.svg|35px|Certara]] || [[Certara]] || align="center" | 60 || align="right" | 2.7 || align="center" | 5173 |- | align="center" | [[Dosiero:Cimadera-coat of arms.svg|35px|Cimadera]] || [[Cimadera]] || align="center" | 115 || align="right" | 5.2 || align="center" | 5174 |- | align="center" | [[Dosiero:Sonvico-coat of arms.svg|35px|Sonvico]] || '''[[Sonvico]]''' || align="center" | 1852 || align="right" | 11.1 || align="center" | 5224 |- | align="center" | [[Dosiero:Valcolla-coat of arms.svg|35px|Valcolla]] || [[Valcolla]] || align="center" | 629 || align="right" | 11.3 || align="center" | 5229 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 6 || align="center" | 4837 || align="center" | 39,00 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Taverne]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Bedano-coat of arms.svg|35px|Bedano]] || [[Bedano]] || align="center" | 1471 || align="right" | 1.9 || align="center" | 5148 |- | align="center" | [[Dosiero:Gravesano-coat of arms.svg|35px|Gravesano]] || [[Gravesano]] || align="center" | 1149 || align="right" | 0.6 || align="center" | 5187 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Manno COA.svg|35px|Manno]] || [[Manno]] || align="center" | 1246 || align="right" | 2.4 || align="center" | 5194 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Mezzovico-Vira COA.svg|35px|Mezzovico-Vira]] || [[Mezzovico-Vira]] || align="center" | 1254 || align="right" | 10.2 || align="center" | 5199 |- | align="center" | [[Dosiero:Monteceneri CoA.png|35px|Monteceneri]] || [[Monteceneri]] || align="center" | 4318 || align="right" | 37.0 || align="center" | 5238 |- | align="center" | [[Dosiero:Torricella-Taverne-coat of arms.svg|35px|Torricella-Taverne]] || '''[[Torricella-Taverne]]''' || align="center" | 3034 || align="right" | 5.2 || align="center" | 5227 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 6 || align="center" | 12472 || align="center" | 57,30 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Vezia]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Cadempino-coat of arms.svg|35px|Cadempino]] || [[Cadempino]] || align="center" | 1446 || align="right" | 0.8 || align="center" | 5162 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Canobbio COA.svg|35px|Canobbio]] || [[Canobbio]] || align="center" | 1947 || align="right" | 1.3 || align="center" | 5176 |- | align="center" | [[Dosiero:Comano-coat of arms.svg|35px|Comano]] || [[Comano TI|Comano]] || align="center" | 2000 || align="right" | 2.0 || align="center" | 5176 |- | align="center" | [[Dosiero:Cureglia-coat of arms.svg|35px|Cureglia]] || [[Cureglia]] || align="center" | 1315 || align="right" | 1.1 || align="center" | 5180 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Lamone COA.svg|35px|Lamone]] || [[Lamone]] || align="center" | 1676 || align="right" | 1.8 || align="center" | 5189 |- | align="center" | [[Dosiero:Massagno-coat of arms.svg|35px|Massagno]] || [[Massagno]] || align="center" | 5886 || align="right" | 0.7 || align="center" | 5196 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Porza COA.svg|35px|Porza]] || [[Porza]] || align="center" | 1494 || align="right" | 1.6 || align="center" | 5214 |- | align="center" | [[Dosiero:Savosa-coat of arms.svg|35px|Savosa]] || [[Savosa]] || align="center" | 2111 || align="right" | 0.7 || align="center" | 5221 |- | align="center" | [[Dosiero:Sorengo-coat of arms.svg|35px|Sorengo]] || [[Sorengo]] || align="center" | 1709 || align="right" | 0.9 || align="center" | 5225 |- | align="center" | [[Dosiero:Vezia-coat of arms.svg|35px|Vezia]] || '''[[Vezia]]''' || align="center" | 1917 || align="right" | 1.4 || align="center" | 5231 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 10 || align="center" | 21501 || align="center" | 12,30 | align="center" | -- |} </div> <!--- == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Komunejokat|Lugano (district)|distrikto Lugano}} {{HLS|D8545|Lugano (paroĥaro, voktejo, distrikto)}} <br /> {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Tiĉino}} [[Kategorio:Lugano (distrikto)|!]] joq58clolgzyblb4qes9kywjj9cmvdg 0 427406 9350723 9087006 2026-04-10T13:29:15Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Manno-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Manno COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350723 wikitext text/x-wiki {{Informkesto komunumaro de Tiĉino |nomo=Komunumaro Taverne |blazono=[[Dosiero:Torricella-Taverne-coat of arms.svg|120ra|centre|<small>Blazono de la komunumaro Taverne </small>]] |bildo=[[Dosiero:Passo del Monte Ceneri.jpg|eta|285ra|centre|<small>Montpasejo Monte Ceneri, rigardo al sudo</small>]] |mapo=[[Dosiero:Karte Kreis Taverne 2011.png|eta|285ra|centre|<small>Mapo de la komunumaro Taverne </small>]] |distrikto=Lugano |ĉefloko=[[Torricella-Taverne]] |koord={{Koordinatoj gm|46|4|N|8|55|E}} |loĝantoj=12472 <small>(2011-12-31)</small> |areo=57,30 |denseco=217,7 }} La '''komunumaro Taverne ''' estas administra unuo de [[Kantono Tiĉino]] kaj parto de la [[distrikto Lugano]]. Ĝi havis 12472 loĝantojn la 31-an de decembro [[2011]]. Ĝia ĉefloko estas [[Torricella-Taverne]]. == Geografio == La komunumaro Taverne etendiĝas sur la suda flanko de la montopasejo [[Monte Ceneri]] okcidente de la rivero [[Casserate]]. == Trafiko == En la komunumaro Taverne situas la grava montopasejo [[Monte Ceneri]], kiu estas la sola konekto inter la sudo de Kantono Tiĉino kaj la nordo kaj cetera Svislando. Trans la pasejo kondukas la kantona ĉefvojo n-ro, la [[svisa aŭtovojo A2]] kaj la grava trajnlinio de la Gotarda Fervojo. == Komunumoj de la komunumaro Taverne == La komunumaro Taverne konsistas (stato en 2011) el 6 komunumoj, el kiuj ĝia ĉefloko [[Torricella-Taverne]] estas la plej granda laŭ loĝantaro kaj [[Monteceneri]] la plej granda laŭ areo. Jen la listo: <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Bedano-coat of arms.svg|35ra|Bedano]] || [[Bedano]] || align="center" | 1471 || align="right" | 1.9 || align="center" | 5148 |- | align="center" | [[Dosiero:Gravesano-coat of arms.svg|35ra|Gravesano]] || [[Gravesano]] || align="center" | 1149 || align="right" | 0.6 || align="center" | 5187 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Manno COA.svg|35ra|Manno]] || [[Manno]] || align="center" | 1246 || align="right" | 2.4 || align="center" | 5194 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Mezzovico-Vira COA.svg|35ra|Mezzovico-Vira]] || [[Mezzovico-Vira]] || align="center" | 1254 || align="right" | 10.2 || align="center" | 5199 |- | align="center" | [[Dosiero:Monteceneri CoA.png|35ra|Monteceneri]] || [[Monteceneri]] || align="center" | 4318 || align="right" | 37.0 || align="center" | 5238 |- | align="center" | [[Dosiero:Torricella-Taverne-coat of arms.svg|35ra|Torricella-Taverne]] || '''[[Torricella-Taverne]]''' || align="center" | 3034 || align="right" | 5.2 || align="center" | 5227 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 6 || align="center" | 12472 || align="center" | 57,30 | align="center" | -- |} </div> <!--- == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == {{Komunejokat|Bellinzona (district)|komunumaro Taverne}} <br /> {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Tiĉino}} [[Kategorio:Taverne (komunumaro)|!]] i2aslaj8dy8cgvfm43rh1tlzpujlubz 0 427676 9350724 8345113 2026-04-10T13:29:16Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Manno-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Manno COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350724 wikitext text/x-wiki {{Informkesto komunumo de Kantono Tiĉino |nomo=Manno |blazono=[[Dosiero:CHE Manno COA.svg|120px|center|<small>Blazono de Manno</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Manno |bildo=<!---[[Dosiero:XX|285px|center|<small>Manno</small>]]---> |priskribo de bildo=<!---Manno---> |distrikto=[[Lugano (distrikto)|Lugano]] |komunumaro=[[Taverne (komunumaro)|Taverne]] |koord={{Koordinatoj gms|46|2|10|N|8|55|13|E}} |loĝantoj=1246 |areo=2,38 |alteco=341 |poŝtkodo=6928 |kodo=5194 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Manno 2012.png|285px|center|<small>Mapo de Manno</small>]] |priskribo de mapo=Mapo de Manno}} '''Manno''' estas komunumo de la [[komunumaro Taverne]] kaj la [[distrikto Lugano]] en [[Kantono Tiĉino]], [[Svislando]]. Ĝi havis 1246 loĝantojn je la 31-a de decembro [[2011]]. == Geografio == Manno situas ĉe la bordo de la rivero [[Vedeggio]] 2 kilometrojn nordokcidente de la urbo [[Lugano]], al kies [[aglomeraĵo]] ĝi apartenas. La komunumo konsistas el la vilaĝo Manno kaj la kvartaloj [[Boschetti]], [[Bosciorina]] kaj [[Cairello]]. En la valgrundo apud la aŭtovojo etendiĝas vasta industria zono.<ref>Fonto: [http://map.geodataviewer.admin.ch/geodatenviewer.php?x=714706&y=99368# Reta mapo 1:20000 de Swisstopo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,38 km², de kiuj 35,4% estas kovritaj de [[arbaro]], 22,1% servas por [[agrikulturo]] kaj 40,4% por [[setlado]]. <ref>Fonto: [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/02/03/blank/data/gemeindedaten.html Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011]</ref> == Najbaraj komunumoj == La komunumo Manno limas en nordo al [[Gravesano]], en nordoriento al [[Lamone]], en oriento al [[Cadempino]], en sudoriento al [[Vezia]], en sudo kaj okcidento al [[Bioggio]], kaj en nordokcidento al [[Alto Malcantone]]. == Trafiko == Tra Manno pasas la kantona ĉefvojo n-ro 398 de [[Ponte Tresa]] al la [[montopasejo]] [[Monte Ceneri]] kaj sur la komunuma teritorio situas la alveturejo Lugano-Nordo al la [[svisa aŭtovojo A2]]. Pere de buslinioj de la loka busreto de Lugano la komunumo estas konektita al la publika transportreto. == Institucioj == En Manno situas la kalkulcentro de la [[Svisa Federacia Instituto pri Teknologio]], la tiel nomita Svisa Centro pri Scienca Kalkulado. == Historio == La unua dokumenta mencio de Manno datiĝas el la jaro [[1184]] jam per la aktuala formo ''Manno''. En la jaro [[1335]] la komunumo estis dividita en du kernojn, nome Manno iferiore kaj Manno superiore, kiuj apartenis al la Subvoktejo Grumo kaj formis parton de la komunumo Gravesano. Ankoraŭ nuntempe ekzistas fortaj ligoj kun la najbara Gravesano, kun kiu Manno formas komunan [[paroĥo|paroĥon]].<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D2179.php ''Bernardino Croci Maspoli'': ''Manno'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2009-10-27)]</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.manno.ch Oficiala retejo de la komunumo Manno] {{Komunejokat|Manno}} <!--- == Bildoj == <gallery> </gallery> ---><br /> {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Lugano|Taverne}} gqbeob68k8jwas8xt7zy4txdkr8isz6 0 433115 9350757 9301190 2026-04-10T15:11:48Z Sj1mor 12103 /* Parabolo de la malfidelaj vinberkultivistoj */ 9350757 wikitext text/x-wiki {{Orfa}} [[Dosiero:Teachings of Jesus 35 of 40. the wicked husbandmen. Jan Luyken etching. Bowyer Bible.gif|eta|300px|La malfidelaj [[Vinkultivado|vinberkultivisoj]], de [[Bowyer Bible]], [[19-a jarcento]].]] '''Parabolo de la malfidelaj vinberkultivistoj''' estas unu el la [[paraboloj de Jesuo]] kiu estas en la [[Evangelio laŭ Mateo]] (21,33-44),en la ''[[Evangelio laŭ Marko]]'' (12,1-11), en la ''[[Evangelio laŭ Luko]]'' (20,9-18) kaj en la apokrifo [[Evangelio laŭ Tomaso]] (n. 65). La Evangelio laŭ Tomaso, kiel kutime ne liveras la rakontan kuntekston. La [[Sinoptikaj evangelioj]], male, diras ke tiu parabolo estis unu el la instruoj diritaj de [[Jesuo]] al la popolo kolektita en la [[templo de Jerusalemo|templo]] dum la semajno kiu antaŭis la [[Dato de la morto de Jesuo|daton de lia morto]]. == Parabolo de la malfidelaj vinberkultivistoj == La tekstoj kvar versioj de la parabolo estas tiuj de la Biblio esperantigita de la Brita Komitato kaj eldonita de IKUE-KELI ([http://fontoj.net/]), kaj de la esperantigita “Evangelio laŭ Tomaso” gastigita ĉe [http://www.ueci.it/eldonoj/verkoj/tomaso_evangelio.htm] '''Marko 12,1-11:''' “1 Kaj li komencis paroli al ili per paraboloj. Vinberĝardenon plantis unu viro, kaj ĉirkaŭmetis plektobarilon, kaj fosis vinpremejon, kaj konstruis turon, kaj luigis ĝin al kultivistoj, kaj forvojaĝis. 2 Kaj li sendis sklavon en la ĝusta tempo al la kultivistoj, por ricevi de la kultivistoj el la fruktoj de la vinberejo. 3 Kaj ili kaptis lin kaj skurĝis lin, kaj forsendis lin senhava. 4 Kaj poste li sendis al ili duan sklavon; kaj ili lin kapvundis kaj malhonoris. 5 Kaj li sendis alian, kaj ili mortigis lin; kaj multajn aliajn; skurĝante unujn, kaj mortigante aliajn. 6 Li havis ankoraŭ unu amatan filon: li sendis lin ankaŭ la lastan al ili, dirante: Ili respektos mian filon. 7 Sed tiuj kultivistoj diris inter si: Ĉi tiu estas la heredonto; venu, ni mortigu lin, kaj la heredaĵo estos nia. 8 Kaj ili kaptis kaj mortigis lin, kaj elĵetis lin ekster la vinberejon. 9 Kion do faros la sinjoro de la vinberejo? li venos kaj pereigos la kultivistojn, kaj donos la vinberejon al aliaj. 10 Ĉu vi ne legis tiun skribon: <br /> Ŝtono, kiun malŝatis la konstruantoj, <br /> Fariĝis ŝtono bazangula; <br /> 11 De la Eternulo ĉi tio fariĝis, <br /> Kaj ĝi estas miraklo en niaj okuloj? (La citaĵo en la [[Malnova Testamento]] ĉerpas el la [[psalmo]] 118, 22-23. '''Mateo 21,33-44:''' “33 Aŭskultu alian parabolon: Estis viro dommastro, kiu plantis vinberĝardenon, kaj ĉirkaŭmetis plektobarilon, kaj fosis en ĝi vinpremejon, kaj konstruis turon, kaj luigis ĝin al kultivistoj, kaj forvojaĝis. 34 Kaj kiam alproksimiĝis la sezono de fruktoj, li sendis siajn sklavojn al la kultivistoj, por ricevi siajn fruktojn. 35 Kaj la kultivistoj, kaptinte liajn sklavojn, skurĝis unu, kaj mortigis alian, kaj ŝtonbatis alian. 36 Li sendis ankoraŭ aliajn sklavojn, pli multajn ol la unuaj; kaj ili faris al ili tiel same. 37 Sed poste li sendis al ili sian filon, dirante: Ili respektos mian filon. 38 Sed la kultivistoj, vidante la filon, diris inter si: Ĉi tiu estas la heredonto; venu, ni lin mortigu, kaj prenu lian heredaĵon. 39 Kaj ili kaptis lin, elĵetis lin el la vinberejo, kaj mortigis lin. 40 Kiam do venos la sinjoro de la vinberejo, kion li faros al tiuj kultivistoj? 41 Ili diris al li: Tiujn malbonulojn li mizere pereigos, kaj li luigos la vinberejon al aliaj kultivistoj, kiuj donos al li la fruktojn en iliaj sezonoj. 42 Jesuo diris al ili: Ĉu vi neniam legis en la Skriboj: :<br /> Ŝtono, kiun malŝatis la konstruantoj, :<br /> Fariĝis ŝtono bazangula: :<br /> De la Eternulo ĉi tio fariĝis, :<br /> Kaj ĝi estas miraklo en niaj okuloj? :<br /> 43 Tial mi diras al vi: La regno de Dio estos prenita for de vi, kaj estos donita al nacio, kiu liveros ĝiajn fruktojn. 44 Kaj kiu falas sur tiun ŝtonon, tiu rompiĝos; sed sur kiun ĝi falos, ĝi tiun polvigos.” '''Luko 20,9-18:''' “Kaj li komencis paroli al la popolo la jenan parabolon: Unu viro plantis vinberĝardenon, kaj luigis ĝin al kultivistoj, kaj forvojaĝis por longa tempo. 10 Kaj en la ĝusta tempo li sendis sklavon al la kultivistoj, por ke ili donu al li el la frukto de la vinberejo; sed la kultivistoj skurĝis lin, kaj forsendis lin senhava. 11 Kaj li sendis ankoraŭ alian sklavon, kaj lin ankaŭ ili skurĝis kaj malhonoris, kaj forsendis lin senhava. 12 Kaj li sendis ankoraŭ trian, kaj lin ankaŭ ili vundis kaj elĵetis. 13 Kaj la sinjoro de la vinberejo diris: Kion mi faru? Mi sendos mian amatan filon; eble lin ili respektos. 14 Sed kiam la kultivistoj lin vidis, ili diskutis unu kun alia, dirante: Ĉi tiu estas la heredonto; ni lin mortigu, por ke la heredaĵo fariĝu nia. 15 Kaj ili elĵetis lin el la vinberejo kaj lin mortigis. Kion do faros al ili la sinjoro de la vinberejo? 16 Li venos kaj pereigos ĉi tiujn kultivistojn, kaj donos la vinberejon al aliaj. Kaj aŭdinte tion, ili diris: Ne tiel estu. 17 Sed li, rigardante ilin, diris: Kio do estas la jena skribitaĵo: Ŝtono, kiun malŝatis la konstruantoj, Fariĝis ŝtono bazangula? 18 Ĉiu, kiu falas sur tiun ŝtonon, rompiĝos; sed sur kiun ĝi falos, tiun ĝi polvigos.” '''Evangelio laŭ Tomaso, 65:''' “Li diris: “Posedanto posedis vitejon kaj ĝin luis al kamparanoj por ke ili ĝin kultivu kaj cedu rikoltaĵon. Li sendis sian serviston al la kamparanoj por devigi ilin verŝi la rikolton laŭakorde. Tuj ili Lin kaptis, lin batis, kaj preskaŭ lin mortigis. Sekve la servisto revenis al sia mastro, kiu inter¬pretis: “eble li ne bone ilin konis’. Li sendis alian serviston kaj la kamparanoj batis eĉ tiun ĉi. Fine la mastro sendis sian filon dirante: ‘Eble por mia filo ili montros respekton’. Kiam la kamparanoj sciis ke tiu ĉi estas la heredanto de la vitejkampo lin kaptis kaj mortigis. Kiu havas orelojn por aŭdi, tiu komprenu?”<ref>En la sinoptikoj la parabolo konkludiĝas per la venĝo de la mastro (Dio). Ke la mastro punige reagas dedukteblas el la antaŭa paragrafo. Tamen, realvenas demando: kia la fina sorto de la rifu¬z¬an¬toj de la gnoza ilumino?</ref> == Interpretoj == [[Benedikto la 16-a]], la dimanĉon 2-an de oktobro [[2011]] dum [[Anĝeluso]] tiel komentis: la vitejo, nome la popolo de Dio, devas engaĝiĝi por la bono; kaj la dikrenatoj devas restadi fidelaj al Kristo por produkti fruktojn atendatajn de Dio. <ref>[http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/angelus/2011/documents/hf_ben-xvi_ang_20111002_fr.html]</ref>. Sed tradicie la [[Patroj de la Eklezio]] <ref>[[Ireneo de Liono]], ekzemple, en Adversus haereses.</ref> legis tiel la parabolon: la ''vitejo'' reprezentas la revelacion donitan de la amo de Dio, la ''vinberkultivistoj'' aludas al la izraela popolo, la ''servistoj mortigitaj'' memorigas la profetojn neobeitajn kaj suferigitajn, la ''filo'' mortigenda estas Jesuo mem, la ''vitejo transdonita'' al aliaj pensigas al nova spirita ordo, la ''obstino de Dio'' kiu insistas sendi servistojn pentras la dian mizerikordon. <br /> La evangelia parabolo profitas de la sama temo uzita de [[Jesaja]] 5 por elmontri la malfidelecon de Izraelo kaj intencon de Dio ĝin forlasi al sia desertiĝo. <br /> En la parabolo, Jesuo estas aparte severa kaj certe malkaŝa pri la intencoj de la regantaro de la tiama Izraelo. Ĉu la parabolo estas konstruita nur por elmontri ke li, Jesuo, konsciis pri la baldaŭa mortigo? Ĉu la vitejo transdonota al nova ordo devis pensigis al la nova religio, nome al kristanismo? Ĉu temas pri nova spirita regado koncernanta la tutan mondon? Ĉu la parbolo celas evidentigi la obstinon de Dio kiu sendas, sendas, sendas...? [[Dosiero:Sanhedrin1.jpg|eta|[[Sinedrio]]'', la [[supera tribunalo]] de la [[Historio de Israelo|Antikva Izraelo]] sidanta en la [[Templo de Jerusalemo]].]] == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Paraboloj de Jesuo]] == Bibliografio == * ANGELICO POPPI, Sinossi dei quattro Vangeli. Introduzione e commento, EMP, Padova 1990, ISBN 8870269698, pp.&nbsp;144, 241, 375-376 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://it.cathopedia.org/wiki/Parabolo de la mortigantaj vinberkulturistoj] * [http://www.adonaj.net/old/parabole/vignaiol.htm] Itallingva interpreto [[Kategorio:Paraboloj de Jesuo]] 38lnf8hqnrr1k892t2ezq1m7q4bqegy 9350758 9350757 2026-04-10T15:12:40Z Sj1mor 12103 9350758 wikitext text/x-wiki {{Orfa}} [[Dosiero:Teachings of Jesus 35 of 40. the wicked husbandmen. Jan Luyken etching. Bowyer Bible.gif|eta|300px|La malfidelaj [[Vinkultivado|vinberkultivisoj]], de [[Bowyer Bible]], [[19-a jarcento]].]] '''Parabolo de la malfidelaj vinberkultivistoj''' estas unu el la [[paraboloj de Jesuo]] kiu estas en la [[Evangelio laŭ Mateo]] (21, 33-44),en la ''[[Evangelio laŭ Marko]]'' (12, 1-11), en la ''[[Evangelio laŭ Luko]]'' (20, 9-18) kaj en la apokrifo [[Evangelio laŭ Tomaso]] (n. 65). La Evangelio laŭ Tomaso, kiel kutime ne liveras la rakontan kuntekston. La [[Sinoptikaj evangelioj]], male, diras ke tiu parabolo estis unu el la instruoj diritaj de [[Jesuo]] al la popolo kolektita en la [[templo de Jerusalemo|templo]] dum la semajno kiu antaŭis la [[Dato de la morto de Jesuo|daton de lia morto]]. == Parabolo de la malfidelaj vinberkultivistoj == La tekstoj kvar versioj de la parabolo estas tiuj de la Biblio esperantigita de la Brita Komitato kaj eldonita de IKUE-KELI ([http://fontoj.net/]), kaj de la esperantigita “Evangelio laŭ Tomaso” gastigita ĉe [http://www.ueci.it/eldonoj/verkoj/tomaso_evangelio.htm] '''Marko 12, 1-11:''' “1 Kaj li komencis paroli al ili per paraboloj. Vinberĝardenon plantis unu viro, kaj ĉirkaŭmetis plektobarilon, kaj fosis vinpremejon, kaj konstruis turon, kaj luigis ĝin al kultivistoj, kaj forvojaĝis. 2 Kaj li sendis sklavon en la ĝusta tempo al la kultivistoj, por ricevi de la kultivistoj el la fruktoj de la vinberejo. 3 Kaj ili kaptis lin kaj skurĝis lin, kaj forsendis lin senhava. 4 Kaj poste li sendis al ili duan sklavon; kaj ili lin kapvundis kaj malhonoris. 5 Kaj li sendis alian, kaj ili mortigis lin; kaj multajn aliajn; skurĝante unujn, kaj mortigante aliajn. 6 Li havis ankoraŭ unu amatan filon: li sendis lin ankaŭ la lastan al ili, dirante: Ili respektos mian filon. 7 Sed tiuj kultivistoj diris inter si: Ĉi tiu estas la heredonto; venu, ni mortigu lin, kaj la heredaĵo estos nia. 8 Kaj ili kaptis kaj mortigis lin, kaj elĵetis lin ekster la vinberejon. 9 Kion do faros la sinjoro de la vinberejo? li venos kaj pereigos la kultivistojn, kaj donos la vinberejon al aliaj. 10 Ĉu vi ne legis tiun skribon: <br /> Ŝtono, kiun malŝatis la konstruantoj, <br /> Fariĝis ŝtono bazangula; <br /> 11 De la Eternulo ĉi tio fariĝis, <br /> Kaj ĝi estas miraklo en niaj okuloj? (La citaĵo en la [[Malnova Testamento]] ĉerpas el la [[psalmo]] 118, 22-23. '''Mateo 21, 33-44:''' “33 Aŭskultu alian parabolon: Estis viro dommastro, kiu plantis vinberĝardenon, kaj ĉirkaŭmetis plektobarilon, kaj fosis en ĝi vinpremejon, kaj konstruis turon, kaj luigis ĝin al kultivistoj, kaj forvojaĝis. 34 Kaj kiam alproksimiĝis la sezono de fruktoj, li sendis siajn sklavojn al la kultivistoj, por ricevi siajn fruktojn. 35 Kaj la kultivistoj, kaptinte liajn sklavojn, skurĝis unu, kaj mortigis alian, kaj ŝtonbatis alian. 36 Li sendis ankoraŭ aliajn sklavojn, pli multajn ol la unuaj; kaj ili faris al ili tiel same. 37 Sed poste li sendis al ili sian filon, dirante: Ili respektos mian filon. 38 Sed la kultivistoj, vidante la filon, diris inter si: Ĉi tiu estas la heredonto; venu, ni lin mortigu, kaj prenu lian heredaĵon. 39 Kaj ili kaptis lin, elĵetis lin el la vinberejo, kaj mortigis lin. 40 Kiam do venos la sinjoro de la vinberejo, kion li faros al tiuj kultivistoj? 41 Ili diris al li: Tiujn malbonulojn li mizere pereigos, kaj li luigos la vinberejon al aliaj kultivistoj, kiuj donos al li la fruktojn en iliaj sezonoj. 42 Jesuo diris al ili: Ĉu vi neniam legis en la Skriboj: :<br /> Ŝtono, kiun malŝatis la konstruantoj, :<br /> Fariĝis ŝtono bazangula: :<br /> De la Eternulo ĉi tio fariĝis, :<br /> Kaj ĝi estas miraklo en niaj okuloj? :<br /> 43 Tial mi diras al vi: La regno de Dio estos prenita for de vi, kaj estos donita al nacio, kiu liveros ĝiajn fruktojn. 44 Kaj kiu falas sur tiun ŝtonon, tiu rompiĝos; sed sur kiun ĝi falos, ĝi tiun polvigos.” '''Luko 20, 9-18:''' “Kaj li komencis paroli al la popolo la jenan parabolon: Unu viro plantis vinberĝardenon, kaj luigis ĝin al kultivistoj, kaj forvojaĝis por longa tempo. 10 Kaj en la ĝusta tempo li sendis sklavon al la kultivistoj, por ke ili donu al li el la frukto de la vinberejo; sed la kultivistoj skurĝis lin, kaj forsendis lin senhava. 11 Kaj li sendis ankoraŭ alian sklavon, kaj lin ankaŭ ili skurĝis kaj malhonoris, kaj forsendis lin senhava. 12 Kaj li sendis ankoraŭ trian, kaj lin ankaŭ ili vundis kaj elĵetis. 13 Kaj la sinjoro de la vinberejo diris: Kion mi faru? Mi sendos mian amatan filon; eble lin ili respektos. 14 Sed kiam la kultivistoj lin vidis, ili diskutis unu kun alia, dirante: Ĉi tiu estas la heredonto; ni lin mortigu, por ke la heredaĵo fariĝu nia. 15 Kaj ili elĵetis lin el la vinberejo kaj lin mortigis. Kion do faros al ili la sinjoro de la vinberejo? 16 Li venos kaj pereigos ĉi tiujn kultivistojn, kaj donos la vinberejon al aliaj. Kaj aŭdinte tion, ili diris: Ne tiel estu. 17 Sed li, rigardante ilin, diris: Kio do estas la jena skribitaĵo: Ŝtono, kiun malŝatis la konstruantoj, Fariĝis ŝtono bazangula? 18 Ĉiu, kiu falas sur tiun ŝtonon, rompiĝos; sed sur kiun ĝi falos, tiun ĝi polvigos.” '''Evangelio laŭ Tomaso, 65:''' “Li diris: “Posedanto posedis vitejon kaj ĝin luis al kamparanoj por ke ili ĝin kultivu kaj cedu rikoltaĵon. Li sendis sian serviston al la kamparanoj por devigi ilin verŝi la rikolton laŭakorde. Tuj ili Lin kaptis, lin batis, kaj preskaŭ lin mortigis. Sekve la servisto revenis al sia mastro, kiu inter¬pretis: “eble li ne bone ilin konis’. Li sendis alian serviston kaj la kamparanoj batis eĉ tiun ĉi. Fine la mastro sendis sian filon dirante: ‘Eble por mia filo ili montros respekton’. Kiam la kamparanoj sciis ke tiu ĉi estas la heredanto de la vitejkampo lin kaptis kaj mortigis. Kiu havas orelojn por aŭdi, tiu komprenu?”<ref>En la sinoptikoj la parabolo konkludiĝas per la venĝo de la mastro (Dio). Ke la mastro punige reagas dedukteblas el la antaŭa paragrafo. Tamen, realvenas demando: kia la fina sorto de la rifu¬z¬an¬toj de la gnoza ilumino?</ref> == Interpretoj == [[Benedikto la 16-a]], la dimanĉon 2-an de oktobro [[2011]] dum [[Anĝeluso]] tiel komentis: la vitejo, nome la popolo de Dio, devas engaĝiĝi por la bono; kaj la dikrenatoj devas restadi fidelaj al Kristo por produkti fruktojn atendatajn de Dio. <ref>[http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/angelus/2011/documents/hf_ben-xvi_ang_20111002_fr.html]</ref>. Sed tradicie la [[Patroj de la Eklezio]] <ref>[[Ireneo de Liono]], ekzemple, en Adversus haereses.</ref> legis tiel la parabolon: la ''vitejo'' reprezentas la revelacion donitan de la amo de Dio, la ''vinberkultivistoj'' aludas al la izraela popolo, la ''servistoj mortigitaj'' memorigas la profetojn neobeitajn kaj suferigitajn, la ''filo'' mortigenda estas Jesuo mem, la ''vitejo transdonita'' al aliaj pensigas al nova spirita ordo, la ''obstino de Dio'' kiu insistas sendi servistojn pentras la dian mizerikordon. <br /> La evangelia parabolo profitas de la sama temo uzita de [[Jesaja]] 5 por elmontri la malfidelecon de Izraelo kaj intencon de Dio ĝin forlasi al sia desertiĝo. <br /> En la parabolo, Jesuo estas aparte severa kaj certe malkaŝa pri la intencoj de la regantaro de la tiama Izraelo. Ĉu la parabolo estas konstruita nur por elmontri ke li, Jesuo, konsciis pri la baldaŭa mortigo? Ĉu la vitejo transdonota al nova ordo devis pensigis al la nova religio, nome al kristanismo? Ĉu temas pri nova spirita regado koncernanta la tutan mondon? Ĉu la parbolo celas evidentigi la obstinon de Dio kiu sendas, sendas, sendas...? [[Dosiero:Sanhedrin1.jpg|eta|[[Sinedrio]]'', la [[supera tribunalo]] de la [[Historio de Israelo|Antikva Izraelo]] sidanta en la [[Templo de Jerusalemo]].]] == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Paraboloj de Jesuo]] == Bibliografio == * ANGELICO POPPI, Sinossi dei quattro Vangeli. Introduzione e commento, EMP, Padova 1990, ISBN 8870269698, pp.&nbsp;144, 241, 375-376 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://it.cathopedia.org/wiki/Parabolo de la mortigantaj vinberkulturistoj] * [http://www.adonaj.net/old/parabole/vignaiol.htm] Itallingva interpreto [[Kategorio:Paraboloj de Jesuo]] 9n30kufbdpsta26to2nua16n9ra70mz 0 436674 9350728 9345183 2026-04-10T13:45:50Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Faido-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Faido COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350728 wikitext text/x-wiki {{Informkesto distrikto de Svislando |nomo=Distrikto Leventina |blazono=[[Dosiero:Leventina-coat of arms.svg|eta|120px|center|<small>Blazono de la distrikto Leventina</small>]] |bildo=[[Dosiero:FaidoDSCN6898.JPG|eta|285px|center|<small>Leventina</small>]] |mapo=[[Dosiero:Karte Bezirk Leventina 2012.png|eta|285px|center|<small>Mapo de la distrikto Leventina</small>]] |kantono=Tiĉino |ĉefloko=[[Faido]] |loĝantaro=9554 |loĝantaro-jaro=2009-12-31 |areo=479,9 |denseco=19,9 |kodo=2103 |zomo=9 }} La '''distrikto Leventina''' (en Esperanto ankaŭ '''Leventino''') estas administra unuo de [[Kantono Tiĉino]]. Ĝi havis 9554 loĝantojn la 31-an de decembro [[2011]]. Ĝia ĉeloko estas la komunumo [[Faido]]. == Geografio == La Distrikto Leventina konsistas el la meza kaj supra parto de la Valo Leventina, tra kiu fluas la rivero [[Tiĉino (rivero)|Tiĉino]]. La nordan limon de la Distrikto Leventino formas la [[Gotardo-Pasejo]]. == Trafiko == Tra la Distrikto Leventino kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 2, kiu kondukas de [[Bazelo]] trans [[Gotardo-Pasejo]] al [[Chiasso]]. De Airolo kondukas nordokcidenten la vojo al [[Nufenen-Pasejo]]. Paralele al la kantona vojo kondukas la [[svisa aŭtovojo A2]] kaj la grava trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]], kiu trans la [[Gotardo-Tunelo]] konektas Tiĉinon kun la cetera Svislando. == Komunumoj de la distrikto Leventina == La distrikto Leventina konsistas (stato en 2013) el 4 komunumaroj kun entute 10 komunumoj, el kiuj la ĉefloko [[Faido]] estas la plej granda. Jen la listo: === [[Komunumaro Airolo]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Airolo COA.svg|35px|Airolo]] || '''[[Airolo]]''' || align="center" | 1559 || align="right" | 94.5 || align="center" | 5061 |- | align="center" | [[Dosiero:Bedretto-coat of arms.svg|35px|Bedretto]] || [[Bedretto]] || align="center" | 70 || align="right" | 75.2 || align="center" | 5063 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 2 || align="center" | 1629 || align="center" | 169,7 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Faido]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Faido COA.svg|35px|Faido]] || '''[[Faido]]''' || align="center" | 1949 || align="right" | 126,3 || align="center" | 5072 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 1 || align="center" | 1949 || align="center" | 123,6 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Giornico]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Bodio-coat of arms.svg|35px|Bodio]] || [[Bodio TI|Bodio]] || align="center" | 1019 || align="right" | 6.4 || align="center" | 5064 |- | align="center" | [[Dosiero:Giornico-coat of arms.svg|35px|Giornico]] || '''[[Giornico]]''' || align="center" | 851 || align="right" | 19.5 || align="center" | 5073 |- | align="center" | [[Dosiero:Personico-coat of arms.svg|35px|Personico]] || [[Personico]] || align="center" | 349 || align="right" | 39.1 || align="center" | 5076 |- | align="center" | [[Dosiero:Pollegio-coat of arms.svg|35px|Pollegio]] || [[Pollegio]] || align="center" | 782 || align="right" | 5.9 || align="center" | 5077 |- | align="center" | [[Dosiero:Sobrio-coat of arms.svg|35px|Sobrio]] || [[Sobrio]] || align="center" | 78 || align="right" | 6.4 || align="center" | 5081 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 5 || align="center" | 2297 || align="center" | 77,3 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Quinto]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Dalpe-coat of arms.svg|35px|Dalpe]] || [[Dalpe]] || align="center" | 172 || align="right" | 14.5 || align="center" | 5071 |- | align="center" | [[Dosiero:Prato(Leventina)-coat of arms.svg|35px|Prato (Leventina)]] || [[Prato (Leventina)]] || align="center" | 429 || align="right" | 16.9 || align="center" | 5078 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Quinto COA 2025.svg|35px|Quinto]] || '''[[Quinto TI|Quinto]]''' || align="center" | 1002 || align="right" | 75.2 || align="center" | 5079 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 3 || align="center" | 1603 || align="center" | 106,6 | align="center" | -- |} </div> == Historio == La unua dokumenta mencio de Leventina datiĝas el la jaro [[948]] el la testamento de la episkopo ''Atto di Vercelli'', kiu heredigis siajn havaĵojn en la Valo de Blenio al la katedrala kapitolo de Milano. En la jaro [[1403]] la valanoj konkludis protektokontrakto kun [[Urio]] kaj [[Obvaldo]], kiuj volis akiri la kontrolon pri la suda flanko de la Gotardo-Pasejo. Post malvenko en la Batalo de Arbedo en la jaro [[1422]] la [[duko de Milano]] reakiris la kontrolon pri la valo, sed en la jaro [[1439]] kaj [[1441]] Urio reakiris la kontrolon pri la Leventino kaj en la paco kontrakto de la jaro [[1480]], kiu estis konkludita post la Batalo de Giornico la dukoj Visconti de Milano, kiuj sekvis la dukan familion de Sforza, definitive rekonis la suverenecon de Urio pri la Valo Leventina. Dum la tempo de la [[Helveta Respubliko]] de [[1798]] ĝis [[1803]] la valo apartenis al la tiama Kantono Belinzono, en [[1803]] ĝi fariĝis distrikto de la nove fondita [[Kantono Tiĉino]].<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D8543.php ''Mario Fransioli'' kaj ''Tiziano Locarnini'': ''Leventina'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2008-11-25)]</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Komunejokat|Leventina (district)|distrikto Leventina}} <br /> {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Tiĉino}} [[Kategorio:Leventina (distrikto)|!]] 0t3mxuhnzorj4rewbkvvkxzxnpnow84 9350735 9350728 2026-04-10T14:15:33Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Leventina-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Leventina COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350735 wikitext text/x-wiki {{Informkesto distrikto de Svislando |nomo=Distrikto Leventina |blazono=[[Dosiero:CHE Leventina COA.svg|eta|120px|center|<small>Blazono de la distrikto Leventina</small>]] |bildo=[[Dosiero:FaidoDSCN6898.JPG|eta|285px|center|<small>Leventina</small>]] |mapo=[[Dosiero:Karte Bezirk Leventina 2012.png|eta|285px|center|<small>Mapo de la distrikto Leventina</small>]] |kantono=Tiĉino |ĉefloko=[[Faido]] |loĝantaro=9554 |loĝantaro-jaro=2009-12-31 |areo=479,9 |denseco=19,9 |kodo=2103 |zomo=9 }} La '''distrikto Leventina''' (en Esperanto ankaŭ '''Leventino''') estas administra unuo de [[Kantono Tiĉino]]. Ĝi havis 9554 loĝantojn la 31-an de decembro [[2011]]. Ĝia ĉeloko estas la komunumo [[Faido]]. == Geografio == La Distrikto Leventina konsistas el la meza kaj supra parto de la Valo Leventina, tra kiu fluas la rivero [[Tiĉino (rivero)|Tiĉino]]. La nordan limon de la Distrikto Leventino formas la [[Gotardo-Pasejo]]. == Trafiko == Tra la Distrikto Leventino kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 2, kiu kondukas de [[Bazelo]] trans [[Gotardo-Pasejo]] al [[Chiasso]]. De Airolo kondukas nordokcidenten la vojo al [[Nufenen-Pasejo]]. Paralele al la kantona vojo kondukas la [[svisa aŭtovojo A2]] kaj la grava trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]], kiu trans la [[Gotardo-Tunelo]] konektas Tiĉinon kun la cetera Svislando. == Komunumoj de la distrikto Leventina == La distrikto Leventina konsistas (stato en 2013) el 4 komunumaroj kun entute 10 komunumoj, el kiuj la ĉefloko [[Faido]] estas la plej granda. Jen la listo: === [[Komunumaro Airolo]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Airolo COA.svg|35px|Airolo]] || '''[[Airolo]]''' || align="center" | 1559 || align="right" | 94.5 || align="center" | 5061 |- | align="center" | [[Dosiero:Bedretto-coat of arms.svg|35px|Bedretto]] || [[Bedretto]] || align="center" | 70 || align="right" | 75.2 || align="center" | 5063 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 2 || align="center" | 1629 || align="center" | 169,7 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Faido]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Faido COA.svg|35px|Faido]] || '''[[Faido]]''' || align="center" | 1949 || align="right" | 126,3 || align="center" | 5072 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 1 || align="center" | 1949 || align="center" | 123,6 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Giornico]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Bodio-coat of arms.svg|35px|Bodio]] || [[Bodio TI|Bodio]] || align="center" | 1019 || align="right" | 6.4 || align="center" | 5064 |- | align="center" | [[Dosiero:Giornico-coat of arms.svg|35px|Giornico]] || '''[[Giornico]]''' || align="center" | 851 || align="right" | 19.5 || align="center" | 5073 |- | align="center" | [[Dosiero:Personico-coat of arms.svg|35px|Personico]] || [[Personico]] || align="center" | 349 || align="right" | 39.1 || align="center" | 5076 |- | align="center" | [[Dosiero:Pollegio-coat of arms.svg|35px|Pollegio]] || [[Pollegio]] || align="center" | 782 || align="right" | 5.9 || align="center" | 5077 |- | align="center" | [[Dosiero:Sobrio-coat of arms.svg|35px|Sobrio]] || [[Sobrio]] || align="center" | 78 || align="right" | 6.4 || align="center" | 5081 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 5 || align="center" | 2297 || align="center" | 77,3 | align="center" | -- |} </div> === [[Komunumaro Quinto]] === <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Dalpe-coat of arms.svg|35px|Dalpe]] || [[Dalpe]] || align="center" | 172 || align="right" | 14.5 || align="center" | 5071 |- | align="center" | [[Dosiero:Prato(Leventina)-coat of arms.svg|35px|Prato (Leventina)]] || [[Prato (Leventina)]] || align="center" | 429 || align="right" | 16.9 || align="center" | 5078 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Quinto COA 2025.svg|35px|Quinto]] || '''[[Quinto TI|Quinto]]''' || align="center" | 1002 || align="right" | 75.2 || align="center" | 5079 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 3 || align="center" | 1603 || align="center" | 106,6 | align="center" | -- |} </div> == Historio == La unua dokumenta mencio de Leventina datiĝas el la jaro [[948]] el la testamento de la episkopo ''Atto di Vercelli'', kiu heredigis siajn havaĵojn en la Valo de Blenio al la katedrala kapitolo de Milano. En la jaro [[1403]] la valanoj konkludis protektokontrakto kun [[Urio]] kaj [[Obvaldo]], kiuj volis akiri la kontrolon pri la suda flanko de la Gotardo-Pasejo. Post malvenko en la Batalo de Arbedo en la jaro [[1422]] la [[duko de Milano]] reakiris la kontrolon pri la valo, sed en la jaro [[1439]] kaj [[1441]] Urio reakiris la kontrolon pri la Leventino kaj en la paco kontrakto de la jaro [[1480]], kiu estis konkludita post la Batalo de Giornico la dukoj Visconti de Milano, kiuj sekvis la dukan familion de Sforza, definitive rekonis la suverenecon de Urio pri la Valo Leventina. Dum la tempo de la [[Helveta Respubliko]] de [[1798]] ĝis [[1803]] la valo apartenis al la tiama Kantono Belinzono, en [[1803]] ĝi fariĝis distrikto de la nove fondita [[Kantono Tiĉino]].<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D8543.php ''Mario Fransioli'' kaj ''Tiziano Locarnini'': ''Leventina'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2008-11-25)]</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Komunejokat|Leventina (district)|distrikto Leventina}} <br /> {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Tiĉino}} [[Kategorio:Leventina (distrikto)|!]] c31k8r3vgnor8p963hsv09pothaioua 0 436703 9350729 9284908 2026-04-10T13:45:51Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Faido-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Faido COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350729 wikitext text/x-wiki {{Informkesto komunumaro de Tiĉino |nomo=Komunumaro Faido |blazono=[[Dosiero:CHE Faido COA.svg|eta|120ra|centre|<small>Blazono de la komunumaro Faido </small>]] |bildo=[[Dosiero:2007 0606 125GOT SBB 00104.jpg|eta|285ra|centre|<small>Turniĝtuneloj de Faido </small>]] |mapo=[[Dosiero:Karte Kreis Faido 2012.png|eta|285ra|centre|<small>Mapo de la komunumaro Faido </small>]] |distrikto=Leventina |ĉefloko=[[Faido]] |koord={{Koordinatoj gm|46|29|N|8|48|E}} |loĝantoj=1949 <small>(2011-12-31)</small> |areo=126,3 |denseco=15 }} La '''komunumaro Faido ''' estas administra unuo de [[Kantono Tiĉino]] kaj parto de la [[Distrikto Leventina]]. Ĝi havis 1949 loĝantojn la 31-an de decembro [[2011]]. Ĝia ĉefloko estas [[Faido]]. == Geografio == La komunumaro Faido, kies teritorio kongruas kun la teritorio de la komunumo Faido, situas en la mezo de la Valo Leventina, ambaŭflanke de la rivero [[Tiĉino (rivero)|Tiĉino]]. == Trafiko == Tra Faido pasas la kantona ĉefovojo n-ro 2, la [[svisa aŭtovojo A2]] kaj la grava gotarda linio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]]. == Komunumoj de la komunumaro Faido == La komunumaro Faido konsistas ekde la komunuma kuniĝo de la 26-a de januaro 2006 el nur unu komunumo: <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2009-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Faido COA.svg|35ra|Faido]] || '''[[Faido]]''' || align="center" | 1949 || align="right" | 126,3 || align="center" | 5072 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 1 || align="center" | 1949 || align="center" | 123,6 | align="center" | -- |} </div> == Historio == La komunumaro Faido estis kreita en la jaro [[1803]] kiel subdivido de la [[Distrikto Leventina]] de la tiam kreita [[Kantono Tiĉino]]. Ĝis la 25-a de januaro [[2006]] la komunumaro konsistis el la komunumoj [[Anzonico]], [[Calonico]], [[Calpiogna]], [[Campello]], [[Cavagnago]], [[Chiggiogna]], [[Faido]], [[Mairengo]], [[Osco]] kaj [[Rossura]]. Surbaze de baloto el la jaro 2004 kun efiko de la 26-a de januaro 2006 en unua etapo la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Rossura, Calonico kaj Chiggiogna integriĝis al la komunumo Faido. La ceteraj komunumoj kiuj en 2004 malakceptis la kuniĝon aliĝis post dua baloto ankaŭ al Faido sed nur kun efiko de la 1-a de aprilo [[2012]]<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D2084.php ''Mario Fransioli'': ''Rossura'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2012-01-05)]</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Komunejokat|Faido|komunumaro Faido }} <br /> {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Tiĉino}} [[Kategorio:Faido (komunumaro)|!]] aku5ef0mg66nxysiq6rqwaj2l6nn4ws 10 436719 9350730 9345184 2026-04-10T13:46:18Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Faido-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Faido COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350730 wikitext text/x-wiki {{Navigilo2 |nomo = Navigilo:Komunumoj de la distrikto Leventina |state = collapsed |titolo = [[Leventina (distrikto)|Komunumoj de la distrikto Leventina]] |listo1 = [[Dosiero:CHE Airolo COA.svg|15px|left]] '''[[Airolo (komunumaro)|Komunumaro Airolo]]:''' '''[[Airolo|Airolo]]''' {{•}} [[Bedretto]]<br>[[Dosiero:CHE Faido COA.svg|15px|left]] '''[[Faido (komunumaro)|Komunumaro Faido]]:''' '''[[Faido]]'''<br>[[Dosiero:Giornico-coat of arms.svg|15px|left]] '''[[Giornico (komunumaro)|Komunumaro Giornico]]:''' [[Bodio TI|Bodio]] {{•}} '''[[Giornico]]''' {{•}} [[Personico]] {{•}} [[Pollegio]] {{•}} [[Sobrio]]<br>[[Dosiero:CHE Quinto COA 2025.svg|15px|left]] '''[[Quinto (komunumaro)|Komunumaro Quinto]]:''' [[Dalpe]] {{•}} [[Prato (Leventina)]] {{•}} '''[[Quinto TI|Quinto]]'''<br> |bildo = [[Dosiero:Airolo Gotthard.jpg|250px|center]] }} <includeonly>[[Kategorio:Leventina (distrikto)]] [[Kategorio:{{{1}}} (komunumaro)]] </includeonly><noinclude> [[Kategorio:Navigilo:Svislando|Leventina (distrikto)]] [[Kategorio:Leventina (distrikto)|!]] </noinclude> i6vm3d0sphyiux1kibkvmm82wguujpb 0 436726 9350731 8881275 2026-04-10T13:46:19Z Ziv 215355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Faido-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Faido COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 9350731 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Faido (stacidomo)}} {{Informkesto komunumo de Kantono Tiĉino |nomo=Faido |blazono=[[Dosiero:CHE Faido COA.svg|120ra|centre|<small>Blazono de Faido </small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Faido |bildo=[[Dosiero:Chiesa di Sant'Atanasio (1).jpeg|285ra|centre|<small>Preĝejo Sant'Atanasio en Faido</small>]] |priskribo de bildo=Preĝejo Sant'Atanasio en Faido |distrikto=[[Leventina (distrikto)|Leventina]] |komunumaro=[[Faido (komunumaro)|Faido]] |koord={{Koordinatoj gms|46|28|59|N|8|47|24|E}} |loĝantoj=1949 |areo=126,3 |alteco= |poŝtkodo=67 |kodo=52 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Faido 2012.png|285ra|centre|<small>Mapo de Faido</small>]] |priskribo de mapo=Mapo de Faido}} '''Faido''' estas komunumo de la [[Komunumaro Faido]] kaj la [[Distrikto Leventina]] en [[Kantono Tiĉino]], [[Svislando]]. Ĝi havis 1949 loĝantojn je la 31-a de decembro [[2011]]. == Geografio == Faido situas en la mezo de la [[Distrikto Leventina|Valo Leventina]] proksimume 20 kilometrojn norde de [[Belinzono]]. La komunumo konsistas el la vilaĝoj [[Anzonico]], [[Calonico]], [[Calpiogna]], [[Campello]], [[Cavagnago]], [[Chiggiogna]], Faido, [[Mairengo]], [[Osco]], kaj [[Rossura]], kaj multnombraj malgrandaj setlejoj. Tra la komunumo fluas la rivero [[Tiĉino (rivero)|Tiĉino]]. <ref>Fonto: [http://map.geodataviewer.admin.ch/geodatenviewer.php?x=703765&y=148857 Reta mapo 1:20000 de Swisstopo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La teritorio de la komunumo antaŭ la kuniĝo de la 1-a de aprilo 2012 etendiĝis sur areo de 24,40 km², de kiuj 53,7% estas kovritaj de [[arbaro]], 21,5% servas por [[agrikulturo]] kaj 8,3% por [[setlado]].<ref>Fonto: [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/02/03/blank/data/gemeindedaten.html Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011]</ref> == Najbaraj komunumoj == La komunumo Faido limas en nordo al [[Blenio]], en oriento al [[Acquarossa]], en sudoriento al [[Sobrio]], en sudo al [[Giornico]], en sudokcidento al [[Lavizarra]], en okcidento al [[Dalpe]], en sudokcidento al [[Prato (Leventina)]], kaj en nordokcidento al [[Quinto TI|Quinto]]. == Trafiko == Tra Faido pasa la kantona ĉefovojo n-ro, la [[svisa aŭtovojo A2]] kaj la grava gotarda linio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]]. == Historio == La unua dokumenta mencio de Faido datiĝas el la jaro [[1171]] kiel ''Faedo''. La historio de Faido estas markita de la regado de [[Urio]] super la Valo Leventina ekde la 15-a jarcento, kaj de ĝia situo ĉe la vojo al Gotardo-Pasejo.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D2076.php ''Mario Fransioli'': '' Faido'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2005-11-28)]</ref> Kun efiko de la 26-a de januaro [[2006]] la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj [[Rossura]], [[Calonico]] kaj [[Chiggiogna]] kuniĝis kun la komunumo Faido.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D2084.php ''Mario Fransioli'': ''Rossura'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2012-01-05)]</ref> Kun efiko de la 1-a de aprilo [[2012]] ankaŭ la ceteraj komunumoj de la komunumaro Faido, nome [[Anzonico]], [[Calpiogna]], [[Campello]], [[Cavagnago]], [[Mairengo]], [[Osco]] kuniĝis kun la komunumo Faido. == Vidu ankaŭ == * [[Komunumaro Faido]] * [[Faido (stacidomo)]] * [[Lavorgo (stacidomo)]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.faido.ch Oficiala retejo de la komunumo Faido] {{Komunejokat|Faido}} <!--- == Bildoj == <gallery> </gallery> ---> {{Navigilo:Komunumoj de la Distrikto Leventina|Faido}} {{Bibliotekoj}} <!--- [[Kategorio:Urboj de Svislando]] ---> aolkf6m197vafz9c5b9xg2463arecyc 0 483606 9351068 9251725 2026-04-11T09:59:57Z Sj1mor 12103 9351068 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Adolfo Pérez Esquivel''' ([[Bonaero]], [[Argentino]], [[26-a de novembro]] de [[1931]]) estas argentina aktivulo elstara kaj konata kiel defendanto de la [[Homaj Rajtoj]] kaj de la [[Rajto de memdetermino|Rajto de memdetermino de la popoloj]]; defendanto de la [[Civila malobeo|senperforta movado]] kaj de la lukto [[pacismo|pacisma]] por la justeco kaj la libereco, same kiel proponanto de la [[teologio de liberigo]].[[Dosiero:Adolfo Pérez Esquivel agosto 2011.jpg|eta|dekstra|Adolfo Pérez Esquivel]] [[Dosiero:Adolfo Pérez Esquivel 1983.jpg|eta|dekstre|Adolfo Pérez Esquivel en 1983]]En [[1980]] li ricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] pro sia engaĝigo kun la defendo de la [[Demokratio]] kaj la [[Homaj rajtoj]] per neperfortaj rimedoj kontraŭ la [[Militista diktaturo|militistaj diktaturoj]] en [[Latinameriko]]. En sia diskurso de akcepto<ref name="adolfoperezesquivel.org">[http://www.adolfoperezesquivel.org/?page_id=27 Discurso al recibir el Premio Nobel de la Paz 1980.] Oficiala retejo de Adolfo Pérez Esquivel</ref> li asertis, ke li ricevas ĝin ne persone sed ''"nome de la popoloj de Latinameriko, kaj partikulare de miaj gefratoj plej malriĉaj kaj plej malgrandaj, ĉar ili estas la plej amataj de Dio; nome de ili, miaj indiĝenaj gefratoj, la kamparanoj, la laboristoj, la junuloj, la miloj de religiuloj kaj homoj de bona volo kiuj rezignante al siaj privilegioj kunhavas vivon kaj vojon de la malriĉuloj kaj luktas por konstrui novan socion"''. Li estas prezidanto de la Honora Konsilantaro de la [[Servo Paco kaj Justeco|Servo Paco kaj Justeco por Latinameriko]], plenum-prezidanto de la Servo Paco kaj Justeco Argentino, de la Provinca Komisiono por la Memoro de Bonaero, de la Internacia Ligo por la Rajtoj kaj la Liberigo de la Popoloj, de la Internacia Akademio de Pormedisciencoj, de la Fondaĵo ''Universitat Internacional de la Pau de San Cugat del Vallés (Barcelono)'', kaj de la Akademia Konsilantaro de la Universitato de Namur, Belgio. Li estas ankaŭ membro de la Konstanta Tribunalo de la Popoloj, de la Honorkomitato de la Internacia Kunordigo por la Jardeko de la neperfortismo kaj de la paco, de la Internacia Tribunalo de la Premio de Homaj Rajtoj de Nurembergo, de la ĵurio de la Premio por la Paco “Felix Houphouet Boigny” de la [[UNESCO]], de la programo de internacia edukado "Peacejam", de la Monda Konsilio Projekto José Martí de Monda Solidareco, de la Konsilio de la Kanalo Telesur kaj de la Plenuma Konsilio de la Instituto ''Espacio para la Memoria'' (IEM). == Infanaĝo kaj junaĝo == [[Dosiero:Pérez Esquivel.jpg|eta|350px|La memortabulo (en galega lingvo) de la Municipa Konsilantaro de Poio, en la provinco Pontevedro, deklarante la Nobel-premiiton pri paco Adolfo Pérez Esquivel kiel adopta filo de tiu hispana urbo konstituas ekzemplo de la grava engaĝiĝo de la galega elmigrantaro al la amerika kontinento.]] Li naskiĝis la [[26an de novembro]] de [[1931]] en Defensa y Humberto Primo, kerno de la kvartalo [[San Telmo (Bonaero)|San Telmo]] de la Aŭtonoma Urbo [[Bonaero]] (C.A.B.A.), [[Argentino]]. Lia patro, Cándido Pérez, estis hispana enmigrinto kiu estis fiŝkaptisto en sia [[Pontevedra]] naskaloka. Lia patrino Mercedes Esquivel, filino de indiĝena [[gvaranioj|gvarania]], mortiĝis kiam li estis ankoraŭ infano. Li devis disdividi la gefilaron. Li restis kiel lernanto en ''Patronato Español de Colegiales'' (C.A.B.A) kiam sia patro revenis al Hispanio. Tie li ekŝatis [[skulptarto]]n kaj lignoĉizadon. Li vivis ioman tempon ankaŭ kun sia avino Eugenia, kiu parolis la gvaranian kaj preskaŭ neniom la kastilian, en [[Haedo]], [[Provinco Bonaero]]. El ŝi li multe lernis pri la historio kaj la konaro de la Indiĝenaj Popoloj. Li poste rekuniĝis kun sia familio kaj ĉiuj ekloĝis ĉe la kvartalo San Telmo kie li finis la bazan edukadon kun la [[Franciskanoj]], en lernejo de tiu ordeno en Defensa y Moreno (C.A.B.A.). Esquivel mem rakontis, ke li tiam rekomprenis sian religian edukadon alimaniere.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=u57WUF4ZXxA#t=474 Adolfo Pérez Esquivel cuenta su propia historia en las escuelas] (filmeto) - de Adolfo Pérez Esquivel en Youtube</ref> Li eklaboris kiam li estis 11 aŭ 12-jaraĝa. Li foje suferis malsaton. Li vendis gazetaron, estis oficejhelpanto, ĝardenisto, kaj poste dezajnisto, ĝis povi vendi ioman pentraĵon. Li lernis en la Nacia Lernejo de Belarto Manuel Belgrano, kiu tiam estis ĉe la strato Cerrito, ĉe [[Retiro (Bonaero)]]. En tiu lernejo li poste estos instruisto. Kiam li estis junulo li estis ege aktiva en la junulaj grupoj priokupitaj por trudi sian kulturemon al la realo. Li mem memoris ke ili organizis ekspoziciojn, iris al kvartaloj, partoprenigis la knabaron. Eĉ kontaktis kun la fabrika laboristaro. Sian edzinon, Amanda Guerreño, li konis 15-jaraĝa, ĉar li estis amiko de ŝia frato. Kune ili studis en la [[Nacia Universitato La Plata]], kie ŝi iĝis supera instruistino de piano kaj komponado kaj li iĝis [[pentrarto|pentristo]] kaj [[skulptarto|skulptisto]]. == La aktivulo == [[Dosiero:A Gandhi, Adolfo Pérez Esquivel.JPG|eta|''A Gandhi'' (1967), de Adolfo Pérez Esquivel, Ĝardenoj de Gandhi, [[Barcelono]].]] En la 1960-aj jaroj li eklaboris kun organizoj kaj movadoj latinamerikaj de bazkristanoj. Poste li partoprenis kiel estro en la movado de neperforto kaj en 1973 li fondis la ĵurnalon ''"Paz y Justicia"'' por disvastigi tiun filozofion kaj apogi la organizadon de grupoj de bazo kun popolaj sektoroj. La violento en la tuta kontinento latinamerika kaj la grava perfortado kontraŭ la homaj rajtoj, kondukis lin al engaĝiĝo kaj respondeco kun aliaj grupoj kaj movadoj de kristanoj de aliaj partoj de la kontinento. En 1974, en [[Medellín]], [[Kolombio]], li iĝis ĝenerala kunordiganto de la [[Servo Paco kaj Justeco]] por [[Latinameriko]], komponitas de grupoj kaj movadoj kiuj laboris por la liberigo pere de rimedoj neviolentaj. Tiuj grupoj de religiuloj, nereligiuloj, kamparanoj, indiĝenoj, popolaj sektoroj, organizoj de bazo, intelektuloj, priokupitaj pro la situacio de siaj landoj, klopodis komunajn agadon kaj politikojn kontraŭ la violento kaj la subpremado, generante alternativojn kaj respondojn ene de la spacoj plej limigitaj kaj subpremitaj de la socio. En la majoritato de la latinamerikaj landoj hegemoniis la militistaj diktaturoj kaj oni fifaris politikajn murdojn, nome rabado kaj malaperigo de personoj. En 1975, Adolfo Pérez Esquivel estis arestita de la militpolico de [[Brazilo]] en la flughaveno de [[San-Paŭlo (urbo)|Sao Paulo]], kun la Doktorino Hildegard Goss-Mayr, de la ''Internacia Movado por la Repacigo.'' Li estis enprizonigita ankaŭ en 1976 en [[Ekvadoro]] kun episkopoj kaj religiuloj latinamerikaj kaj usonaj. Post la militista [[puĉo]] fare de [[Jorge Rafael Videla]] en [[Argentino]], en [[1976]], kaj pro la subpremado sistema poste realigita, li kontribuis al la formado kaj financado de la ligoj inter popolaj organizoj por defendi la Homajn Rajtojn kaj apogi la familianojn de la viktimoj de la Diktatur. La [[Servo Paco kaj Justeco]], kiun li mem kun-fondis, evoluis en tiu kunteksto kaj utilis kiel ilo por la defendo de la homaj rajtoj okazigante internacian kampanjon por denonci la malhumanecojn fifaritaj de la militista reĝimo. En 1975 li kontribuis al fondado de la Konstanta Aeambleo por la Homaj Rajtoj kaj de la Ekumena Movado por la Homaj Rajtoj. Poste li kunlaboros en la konstituado de organismoj por Homaj Rajtoj de familianoj de las viktimoj de la subpremado kiaj [[Patrinoj de Placo Majo]], [[Avinoj de Placo Majo]], kaj Familianoj de Arestitoj kaj Malaperigitoj pro Politikaj Kialoj. En aŭgusto de 1977, li estis arestita en [[Bonaero]], de la Federala Argentina Polico. Li estis enprizonigita kaj torturita, sen iu ajn juĝa proceso. Poste li deklaros, ke li supervivis [[mortoflugo]]n.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=u57WUF4ZXxA#t=474 Adolfo Pérez Esquivel cuenta su propia historia en las escuelas] (filmeto) - de sia Oficiala Kanalo de Adolfo Pérez Esquivel en Youtube.</ref> La violenta subpremado, rabado kaj murdoj fare de la diktatoroj de Paragvajo, Urugvajo, Brazilo, Bolivio, Ĉilio kaj Argentino, kun la agado de grupoj policiecaj kaj militistecaj, generis ĝeneralan staton de angoro ĉe la popoloj, same kiel ĉe aliaj landoj de la kontinento. Li restis en prizono 14 monatojn kaj en gvardolibereco aliajn 14 monatojn. Dum sia enprizoniĝo li ricevis la premion Memorial de la Paz ''Juan XXIII'', fare de ''Pax Christi International'', inter aliaj internaciaj agnoskoj. La [[Servo Paco kaj Justeco]], inter aliaj organizoj, estis organizo por helpo kaj defendo de la Homaj Rajtoj, kaj lanĉis fortan internacian kampanjon por denonci la malhumanecon de la militistaj diktaturoj kaj en la kontinento kaj en la lando. Tiu agado rezultis en subpremado al la [[Servo Paco kaj Justeco]], kaj en Argentino kaj en aliaj latinamerikaj landoj. En 1980, Esquivel ricevis la honoron de la [[Nobel-Premio pri Paco]], pro sia laboro defende de la Homaj rajtoj en Latinameriko. En sia diskurso de akcepto<ref name="adolfoperezesquivel.org"/> li asertis, ke li ricevas ĝin ne persone sed ''"nome de la popoloj de Latinameriko, kaj partikulare de miaj gefratoj plej malriĉaj kaj plej malgrandaj, ĉar ili estas la plej amataj de Dio; nome de ili, miaj indiĝenaj gefratoj, la kamparanoj, la laboristoj, la junuloj, la miloj de religiuloj kaj homoj de bona volo kiuj rezignante al siaj privilegioj kunhavas vivon kaj vojon de la malriĉuloj kaj luktas por konstrui novan socion"''. Post la premio, Esquivel vizitis ĉiujn latinamerikajn landojn suferantajn pro diktaturoj kaj plue en Argentino kaj diversaj landoj. Aktuale, krom Prezidanto de la Honora Konsilantaro de la [[Servo Paco kaj Justeco]] de Latinameriko kaj de la Provinca Komisiono por la Memoro, li estas Prezidanto de la Internacia Ligo por la Homaj Rajtoj kaj la Liberigo de la Popoloj, kun bazo en Milano, Italio, kaj membro de la Konstanta Tribunalo de la Popoloj. Estas membro de la Honora Komitato de la Internacia Kunordigo por la Jardeko de la Neviolento kaj Paco. Li estas ankaŭ honora prezidanto de la Fondaĵo ''Universitat Internacional de la Pau de Sant Cugat del Vallés'' (Barcelono). Kaj ekde 2004 li formas parton de la Internacia Tribunalo de la Premio de Homaj Rajtoj de [[Nurembergo]], kiu ĉiun duan jaron havigas premion al organizoj aŭ personoj kiuj elstaras por la defendo de la homaj rajtoj en la mondo, eĉ riske de propra vivo. Danke al lia iniciato ekis juraj procesoj kontraŭ la argentina militista diktaturo en Italio, Hispanio kaj [[Germanio]]. Post la proklamo de la Leĝo 25.779 de nuligo de la [[Leĝo de Deviga Obeo]] kaj [[Leĝo de Fina Punkto|Fina Punkto]] de la jaro 2003, oni povis sekvi la juĝon iniciatita en 1984 kontraŭ la diktatoro Jorge Rafael Videla kaj aliaj subpremantoj de Argentino. Laŭlonge de sia kariero, Adolfo Pérez Esquivel faris [[fasto]]n ofte por peti pacon kaj helpon laŭ diversaj socialaj aferoj.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.diarioinedito.com/Nota/15108 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-06-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140518211009/http://www.diarioinedito.com/Nota/15108 |arkivdato=2014-05-18 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.quiendebeaquien.org/spip.php?article570 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-06-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140518205927/http://www.quiendebeaquien.org/spip.php?article570 |arkivdato=2014-05-18 }}</ref><ref>http://www.jornada.unam.mx/2007/10/18/index.php?section=mundo&article=030n1mun</ref><ref>http://elpais.com/diario/1985/07/17/internacional/490399203_850215.html</ref> En 2013 partoprenis kun Natty Petrosino en kunsido kun pli ol 500 personoj, okaze de la unua "Congreso Callejero por la Paz" (surstrata kongreso por paco), en [[Mar de Plata]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.0223.com.ar/k/2013-10-20-perez-esquivel-participo-del-primer-congreso-callejero-por-la-paz |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-06-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160313052808/http://www.0223.com.ar/k/2013-10-20-perez-esquivel-participo-del-primer-congreso-callejero-por-la-paz |arkivdato=2016-03-13 }}</ref> == La edukisto == Dum pli ol 25 jaroj li dediĉis sin al instruado en niveloj baza, meza kaj universitata, same kiel en la Altlernejo de Arkitekturo kaj Urbanizado de la [[Universidad Nacional de La Plata]], en la Nacia Lernejo de Belarto ''Manuel Belgrano'' ktp. Li ankaŭ profesoris en la Nacia Lernejo de Belarto de Azul; en la Instituto por Instruistiĝo de Azul, Provinco Bonaero kaj en la Altlernejo por Instruistiĝo kaj Nacia Lernejo de Azul, ĝis li estis sendungita dum la lasta militista diktaturo en Argentino. Li poste revenis al instruado post la alveno de la demokratio. Ekde septembro de 1998 li estas profesoro pri "Kulturo por la Paco kaj la Homaj Rajtoj", en la Altlernejo de Sociaj Sciencoj de la [[Universitato de Bonaero]] (UBA). En la jaro 2006 la UBA havigis al li la Doktoriĝon ''Honoris Causa'' agnoske al lia itinero kaj engaĝiĝo kun edukado.<ref>[http://sala.clacso.edu.ar/gsdl252/cgi-bin/library?e=d-000-00---0ilatina--00-0-0Date--0prompt-10---4------0-1l--1-es-50---20-help---00031-001-1-0utfZz-8-00&a=d&c=ilatina&cl=CL1&d=HASH09f6df935178827d03d63c.4 Leer elogio académico en la entrega del Doctorado Honoris Causa]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Li dediĉas sin ankaŭ al la eduka projekto “Aldea de Jóvenes para la Paz“ (domaro de porpacaj junuloj), kies celo estas la laboro kun geinfanoj en socia risko. === Doktoriĝoj ''Honoris Causa'' === * [[Universidad Nacional de Río Cuarto]], [[Provinco Kordobo (Argentino)|Kordobo]], Argentino. * [[Universidad Nacional de Buenos Aires]], Bonaero, Argentino. * [[Universidad Nacional de Salta]], Salta, Argentino. * [[Universidad Mayor de San Andrés]], Bolivio. * Universidad Nacional "Siglo XX", [[Potosí]], Bolivio. * Universidad de San Cristóbal de Huamanga, [[Ajakuĉo]], Peruo. (1984) * [[Universidad Nacional Mayor de San Marcos]], [[Limo]], Peruo. * Universitato de la Paŭlista Ŝtato, de Brazilo. * Universitato Saint Joseph, de [[Filadelfio]], Usono. * Universitato de Vilanova, [[Pensilvanio]], Usono. * Christian Brothers College, [[Memphis]], Usono. * Universitato Georgetown, [[Vaŝingtono]], Usono. * Universitato de Rockhurst, [[Missouri]], Usono. * [[Universitato Soka]] Gakkai, de [[Japanio]]. * Universitat Internacional de la Pau, Barcelono, Hispanio. == La artisto == La skulpta verko de Adolfo Pérez Esquivel havas nuancojn ege latinamerikajn, kaj laŭ formoj, kaj laŭ koloroj kaj ĉefe estas bone konsiderata politike. Pérez ricevis stipendion de la Nacia Fonduso por Artoj por realigi studojn en la Nacia Lernejo de Belarto de Bonaero kaj en la Nacia Universitato La Plata. Li estis profesoro en la Altlernejo de Arkitekturo kaj Urbanizado de la Universidad Nacional de La Plata, en la Nacia Lernejo de Belarto ''Manuel Belgrano'' kaj en la Instituto por Instruistiĝo de Azul. Kiel artisto li realigis intensan aktivecon kaj en ekspozicioj kaj murpentraĵoj kaj en monumentoj, inter kiuj elstaras [http://www.adolfoperezesquivel.org/?page_id=76 ''Via Crucis Latinoamericano y Paño Cuaresmal''] realigita en 1992 en rememorigo de la 500 jaroj de la konkero de Ameriko; la ''Monumento a los Refugiados'' (al rifuĝintoj), kiu troviĝas en la Centra Sidejo de la Alta Komisiito de Unuiĝintaj Nacioj por la Rifuĝintoj (ACNUR) en Svisio; la ''Mural de los Pueblos Latinoamericanos'' <ref>http://www.adolfoperezesquivel.org/?page_id=80 Mural de los Pueblos Latinoamericanos, alirita la [[22an de oktobro]] 2012, Adolfo Perez Esquivel.</ref> en la Katedralo de [[Riobamba]], Ekvadoro, dediĉita al Monsinjoro Proaño kaj al la Indiĝenaj Popoloj; kaj la starigo de lia skulptaĵo el bronzo omaĝo al Mahatma Gandhi sur la Placo Gandhi, en la urbo Barcelono, Hispanio, inter aliaj nombraj verkoj. Li ĵus inaŭguris ''Memorparkon'' en la vilaĝo [[Combarro]], [[Galegio]], konstruita ĉirkaŭ lia skulptaĵo. Krome li finis novan murpentraĵon en la Preĝejo de la Sankta Kruco (San Cristóbal) pro la engaĝiĝo al lukto de tiu institucio dum la diktatoreca epoko. Multaj liaj verkoj troviĝas en muzeoj argentinaj, kiaj ĉe la Castagnino, en la [[Muzeo de Nuntempa Arto de Rosario]], en la [[Muzeo de Nuntempa Arto de Bonaero]] kaj ankaŭ eksterlande. Liaj verkoj estas konataj ĉefe en Latinameriko, Eŭropo kaj Kanado. == Verkoj == Esquivel estas aŭtoro de ses libroj: * [http://www.adolfoperezesquivel.org/?page_id=978 ''El Cristo del Poncho''] (1981). * [http://www.adolfoperezesquivel.org/?page_id=1641 ''Via Crucis Latinoamericano y Paño de Cuaresma''] (1992). * [http://www.adolfoperezesquivel.org/?page_id=991 ''Caminar junto a los pueblos. Experiencias no violentas en América Latina''] (1995). * [http://www.adolfoperezesquivel.org/?page_id=976 ''Una gota de tiempo. Crónica entre la angustia y la esperanza''] (1996) - ([[membiografio]]) * [http://www.adolfoperezesquivel.org/?page_id=1636 ''Cultivemos la Paz. Conversaciones con Philippe de Dinechin''] (2000) En 2011 li eldonis [http://www.adolfoperezesquivel.org/?page_id=1211 ''Resistir en la Esperanza''] kun kompilo de elstaraj leteroj kaj artikoloj el la lastaj 40 jaroj okaze de la trideka jariĝo de la ricevo de la Nobel-premio. Kaj ankaŭ [http://www.adolfoperezesquivel.org/?page_id=1448 ''La Fuerza de la Esperanza''], libro de filozofia babilado kun [[Daisaku Ikeda]], nome la prezidanto de la internacia budhisma institucio nome [[Soka Gakkai]]. == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Bernhard Kupfer: Lexikon der Nobelpreisträger. Patmos Verlag, Düsseldorf 2001. * Michael Neumann: Der Friedens-Nobelpreis von 1979 bis 1982. Mutter Teresa, Adolfo Perez Esquivel, der Hohe Flüchtlingskommissar der Vereinten Nationen (UNHCR), Alva Myrdal, Alfonso Garcia Robles. Edition Pacis, Zug 1992. (= Der Friedens-Nobelpreis von 1901 bis heute, Bd. 11), ISBN 3-907514-11-4. * Marianne Spiller-Hadorn: Adolfo Pérez Esquivel. Der gewaltfreie Rebell. Orell Füssli Verlag, Zürich 2006, ISBN 3-280-06079-6. * Kai Ambos: Zur „rechtlichen“ Struktur der Repression und strafrechtlichen Vergangenheitsbewältigung in Argentinien. Ein Kommentar aus juristischer Sicht. In: Detlef Nolte (Hrsg.): Vergangenheitsbewältigung in Lateinamerika. Vervuert Verlag, Frankfurt 1996, ISBN 3-89354-244-2. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Nobel-premio pri paco}} {{Vivtempo|Perez, Adolfo}} [[Kategorio:Homaj rajtoj]] [[Kategorio:Argentinaj artistoj]] [[Kategorio:Sudamerikaj instruistoj]] [[Kategorio:Argentinaj aktivuloj]] [[Kategorio:Sudamerikaj religiuloj]] [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] 4jr4olenekzd89hir91yn2zs8dr0jsd 0 483611 9351073 8934734 2026-04-11T10:11:39Z Sj1mor 12103 9351073 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = AR-C |situo sur mapo= |zomo = 13 }} La '''Servo Paco kaj Justeco''' SERPAJ-Latinameriko estas komponita de [[Argentino]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]], [[Kolombio]], [[Kostariko]], [[Ekvadoro]], [[Salvadoro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], [[Panamo]], [[Paragvajo]], [[Peruo]] kaj [[Urugvajo]]. La SERPAJ estas agnoskita kiel konsilia ento ĉe la [[Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj]] kaj ĉe la [[Unesco]]. En [[1987]] ĝi ricevis la Premion UNESCO de Edukado por Paco. Ĝi apartenas al la Internacia Ligo por la Rajtoj kaj la Liberigo de la Popoloj. La Servo Paco kaj Justeco (SERPAJ) estas movado de Latinameriko por la defendo de la homaj rajtoj organizita kaj fondita laŭ vidpunkto malferma al ĉiuj kulturoj, mondorigardoj kaj etikoj en la procezoj de liberigo kaj disvolvigo homaj. Ties ĉefa engaĝiĝo estas la luktado por la respekto al la vivo kiel supra valoro kaj la konstruo de la paco kiel frukto de la justeco. Ĝi proponas kiel rimedo la praktikon de la Aktiva Neperforto, kontraŭ la socia indiferento, la religia konsentismo kaj la politika akceptismo, sed same, kiel vivostilo kaj luktometodo uzanta la unuigon kaj la organisadon de la necesuloj kiel forto. La Servo Paco kaj Justeco en Latinameriko estis oficiale fondita en 1974 en Medellín, Kolombio, kaj la argentina [[Adolfo Pérez Esquivel]], nome [[Nobel-premio pri paco]] en 1980 akceptis la respondecon pri la ĝenerala kunordigado. ==Ĉefaj temoj== • Senmilitistigo kaj konstruado de Alternativa Povo • Edukado por Paco • Defendo kaj Helpo al la Homaj Rajtoj. • Mezamerike pri Komercaj Traktatoj kaj Militplanoj (ALCA/ TLC/ PPP/ Plano KolombiO) ==Kontinentaj kampanjoj== • Kampanjo por paco kaj Ne al Milito. • Kampanjo por Kontinenta Senmilitistigo. • Kampanjo kontraŭ ALCAI TLC/ PPP. • Kampanjo por la Malpago de la Ekstera Ŝuldo. ==Eksteraj ligiloj== *[http://www.serpajamericalatina.org/ oficiala retejo de SERPAJ-Latinameriko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120122032206/http://www.serpajamericalatina.org/ |date=2012-01-22 }} *[http://www.serpaj.org/ oficiala retejo de SERPAJ-Argentino] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091210125302/http://www.serpaj.org.ec/ |date=2009-12-10 }} *[http://www.serpaj.org.ec/ oficiala retejo de SERPAJ-Ekvadoro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091210125302/http://www.serpaj.org.ec/ |date=2009-12-10 }} *[http://www.serpaj.org.uy/ oficiala retejo de SERPAJ-Urugvajo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140517023014/http://serpaj.org.uy/ |date=2014-05-17 }} *[http://www.serpaj-brasil.blogspot.com/ oficiala blogo de SERPAJ-Brazilo] *[http://www.serpajchile.cl/ oficiala retejo de SERPAJ-Ĉilio] *[http://www.serpaj-cr.blogspot.com// oficiala blogo de SERPAJ-Kostariko] [[Kategorio:Asocioj por Homaj Rajtoj]] [[Kategorio:Homaj rajtoj]] [[Kategorio:Latinameriko]] iswhv5au9aeaojhazefgm1e4kncyc77 0 483713 9350947 9045167 2026-04-11T06:21:05Z Sj1mor 12103 9350947 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=JP |Mapo en angulo=Tokio |situo sur mapo = Centra Tokio |zomo=13 }} [[Dosiero:Tsunesaburo Makiguchi.jpg|eta|dekstre|[[Cunesaburo Makiguĉi]], unua prezidanto kaj fondinto de la Soka Gakai.]] '''Sōka Gakkai Internacia''' ({{lang-ja|創価学会}}, signifanta ''Societo por la kreado de valoro''), konata ankaŭ kiel '''SGI''', estas movado impulsado tutmonde de pli ol dekdu milionoj de nereligiulaj budhistoj. La membroj de la SGI de la tuta mondo aplikas en siaj vivoj ĉiutage la instruadon de la sutro de la lotuso, kiel esponitaj de la japana pastro de la 13a jarcento, nome Niĉiren Daiŝonin. La Soka Gakkai estis fondita en [[Japanio]] en la [[18-a de novembro]] de [[1930]], fare de [[Tsunesaburō Makiguchi]] (1871-1944), kiu estis ankaŭ ties unua prezidanto, kaj poste estis lia [[disĉiplo]] [[Josei Toda]] (1900-1958). Ties aktuala prezidanto estas [[Daisaku Ikeda]].<ref>Lewis, James R., and Jesper Aagaard Petersen. Controversial New Religions. New York: Oxford University Press, 2004. Oxford Scholarship Online. Oxford University Press. 4 June 2007 <http://dx.doi.org/10.1093/019515682X.001.0001></ref> Ĉefaj celoj de la agado de la SGI estas la helpo al paco, kulturo kaj edukado. == NRO kunlaborante kun la Unuiĝintaj Nacioj == Depost 1983 SGI havas statuson de konsultaj rilatoj kun la [[Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj]]. Kiel [[NRO]] kunlaborante kun la Unuiĝintaj Nacioj, SGI aktivas en la kampoj de publika edukado fokusante ĉefe sur la temoj de [[paco]], [[nuklea senarmiĝo]], [[homaj rajtoj]] kaj [[Daŭripova disvolviĝo|daŭrebla evoluigo]]<ref name="United Nations Office for Disarmament Affairs">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.un.org/disarmament/update/20140321/?lang=en|titolo=UN Office for Disarmament Affairs Meets Youth Representatives of Soka Gakkai Japan and of SGI-USA Engaged in Disarmament Issues|alirdato=2014-03-24|familia nomo=[[UNODA]]|persona nomo=update|dato=2014-03-18}}</ref>. Ĉiujare Ikeda publikigas pacan proponon kiu ekzamenas tutmondajn defiojn en la lumo de budaismaj instruoj. La proponoj estas specifaj kaj ampleksaj, kovrante temojn kiel konstrui kulturon de paco, promociante la disvolviĝon de Unuiĝintaj Nacioj, nuklea senarmiĝo, malpermeso de infanaj soldatoj, [[Enpovigo|enpovigo de virinoj]], promocio de edukaj iniciatoj en lernejoj kiel ekzemple homoj rajtoj kaj daŭrebla edukado<ref>Anwarul K. Chowdhury, "Introduction," Olivier Urbain (ed), ''A Forum for Peace: Daisaku Ikeda's Proposals to the UN''. IB Tauris, 2013, {{ISBN|978-1780768403}}, pp. xi-xiv</ref>. La kompletaj tekstoj de la aktualaj proponoj troveblas sur la retejo de SGI<ref name="SGIProposals">{{Cite web|title=Proposals|url=http://www.sgi.org/sgi-president/proposals/|website=www.sgi.org|accessdate=2014-08-02}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} ==Literaturo== * The Sōka Gakkai Dictionary of Buddhism ISBN 40412-01205-0 * The untold history of the Fuji School ISBN 0-915678-76-4 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.sgispanish.org/ Soka Gakkai en hispana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110924175843/http://www.sgispanish.org/ |date=2011-09-24 }} * [http://www.sgiar.org.ar/ Soka Gakkai Argentino] * [http://www.sgi-es.org Soka Gakkai Hispanio] * [http://www.sgi-usa.org Soka Gakkai Usono] * [http://www.lacloacainternacional.com/2011/01/la-vision-budista-de-la-soka-gakkai.html Intervjuo al Soka Gakkai en la programo de Ulysses Ozaeta]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Budhismo en Japanio]] [[Kategorio:Mahajano]] [[Kategorio:Budhismaj skoloj]] gdl8ocajupqu6o1lhr8njznnmxexygg 0 488830 9350716 8882783 2026-04-10T13:10:57Z Aidas 3488 9350716 wikitext text/x-wiki '''Howe''' staras por: * [[insulo Howe (Ontario)]], insulo en la riverego [[Sankt-Laŭrenco (rivero)|Sankt-Laŭrenco]] en [[Ontario]], [[Kanado]] * [[insulo Howe (Kergelenoj)]] insulo de la [[Kergelenoj]], [[Francio]] * [[Lord-Howe-insulo]], ĉefa insulo de la Lord-Howe-insulgrupo en la [[Tasmana maro]] [[Aŭstralio]] * brita nobela gento [[Earl Howe]] Lokoj en Germanio: * ''Howe'', vilaĝo en la urboparto Kirchwerder de [[Hamburgo]] Lokoj en Usono: * [[Howe (Alabamo)]] * [[Howe (Idaho)]] * [[Howe (Indiano)]] * [[Howe (Iovao)]] * [[Howe (Masaĉuseco)]] * [[Howe (Nebrasko)]] * [[Howe (Oklahomo)]] * [[Howe (kantono Forest, Pensilvanio)]] * [[Howe (kantono Perry, Pensilvanio)]] * [[Howe (Suda Karolino)]] * [[Howe (Teksaso)]] en Britio: * [[Howe (North Yorkshire)]] * [[Howe (Norfolk)]] * [[Duggleby Howe]], East Yorkshire „Howe“ estas la familia nomo de : * [[Albert R. Howe]] (1840–1884), usona politikisto * [[Allan Howe]] (1927–2000), usona politikisto * [[Andrew Howe]] (* 1985), itala atleto * [[Brian Howe]] * [[Elspeth Howe, Baroness Howe of Idlicote]] (* 1932), brita “Life Peeress” * [[Clarence D. Howe]] (1886–1960), kanada politikisto * [[Don Howe]] (* 1935), angla futbalisto * [[Edgar Watson Howe]] (1853–1937), usona aŭtoro * [[Elias Howe]] (1819–1867), usona inventisto kaj entreprenisto * [[Ellic Howe]] (1910–1991), brita aŭtoro kaj historiisto * [[Frederic C. Howe]] (1867–1940), Usona advokato, politikisto, publicisto kaj reformisto * [[Frederick Webster Howe]] (1822–1891), usona inventisto kaj entreprenisto * [[Geoffrey Howe]] (* 1926), brita politikisto kaj ministro por eksterlandaj aferoj * [[Gordie Howe]] (1928–2016), kanada glacihokeisto * [[Greg Howe]] (* 1963), usona gitaristo * [[Günter Howe]] (1908–1968), germana matematikisto kaj fizikisto * [[Inge Howe]] (* 1952), germana politikisto (SPD) * [[Irving Howe]] (1920–1993), Usona literatursciencisto * [[James Howe]] * [[Jeremy Howe]] (* 1929), brita oficisto kaj komponisto * [[John Howe]] * [[Joseph Howe]] (1804–1873), kanada politikisto * [[Julia Ward Howe]] (1819–1910), usona poetino kaj aŭtorino * [[Katrina Howe]] (* 1986), usona atletino kaj skiistino * [[Kym Howe]] (* 1980), aŭstralia atletino * [[Mark Howe]] (* 1955), usona glacihokeisto * [[Marty Howe]] (* 1954), usona glacihokeisto * [[Melvyn Howe]] (1920–2012), brita geografo * [[Oscar Howe]] (1915–1983), usona artisto * [[Richard Howe, 1a Grafo Howe]] (1726–1799), brita admiralo * [[Robert Howe]] * [[Roger Howe]] (* 1945), usona matematikisto * [[Samuel Gridley Howe]] (1801–1876), usona kuracisto batalanto de civilaj rajtoj kaj fondinto blindullernejo * [[Steve Howe]] (* 1947), brita gitaristo * [[Syd Howe]] (1911–1976), kanada glacihokeisto * [[Thomas Howe]] * [[Timothy Otis Howe]] (1816–1883), usona politikisto * [[William Howe]] ==Vidu ankaŭ== * [[Howe Township]] * [[How]] * [[Howes]] {{apartigilo}} puqole735cp4fbjbmlw5nl7f28ajxq9 0 489231 9350986 8166411 2026-04-11T07:55:52Z RG72 11847 9350986 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:HaliteEncrustedCobbleDeadSea.JPG|eta|Ŝtono kun [[halito]] vaporinta el la [[Morta Maro]], Israelo.]] '''Evaporito''', aŭ '''salŝtono''', estas nomo por akvosolvebla [[mineralo|minerala]] [[Sedimenta rokaĵo|sedimento]], kiu rezultas el koncentriĝo kaj [[kristaliĝo]] per [[vaporado]] el akveca [[solvaĵo]]j.<ref name="Jackson">Jackson, Julia A., 1997, ''Glossary of Geology'' (Glosaro pri geologio) 4th edition, American Geologic Institute, Alexandria Virginia</ref> Estas du tipoj de evaporitaj kuŝejoj: maraj, kiuj povas esti priskribitaj kiel oceanaj kuŝejoj, kaj ne-maraj, kiuj troviĝas en elstaraj akvejoj kiaj lagoj. Evaporitoj estas konsiderataj [[Sedimenta rokaĵo|sedimentaj rokoj]]. [[Gipso]], anhidrito, [[halito]], karnalito, [[silvino]] estas evaporitoj. == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * [http://seis.natsci.csulb.edu/bperry/Sedimentary%20Rocks%20Tour/evaporites.htm California State University evaporita retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060912123341/http://seis.natsci.csulb.edu/bperry/Sedimentary%20Rocks%20Tour/evaporites.htm |date=2006-09-12 }} * Gore, Rick. "The Mediterranean: Sea of Man's Fate." ''National Geographic.'' Dec. 1982: 694-737. * Gueguen and Palciauskas (1984). ''Introduction to the Physics of Rocks.'' (Kompendio al rokfiziko) {{Projektoj}} [[Kategorio:Evaporito| ]] 2n2s8g22zgufh9u774dv19qf9g2d7np 0 497709 9350983 8875452 2026-04-11T07:54:10Z RG72 11847 /* Referencoj */ 9350983 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Duetila sulfato}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue"><big><big>'''Unuetila sulfato'''</font></big></big></span> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Sulfovinic_acid.svg|200ra|etila sulfato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Etila sulfato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|200ra|etila sulfato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Etila sulfato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Unuetila estero de la [[sulfata acido]] * Sulfato de etilo |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|2|H|6|O|4|S'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=540-82-9 540-82-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.5782.html 5782] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/6004 6004] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora koroda likvaĵo kun piprodoro |- |[[Molmaso]]||126,1279 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 1,458g cm⁻³<ref>[https://www.chembk.com/en/chem/Monoethyl%20sulfate ChemBk]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|−32}}<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/540-82-9_79280.html ChemSrc]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|280}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB1888423.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.453}}<ref>[http://www.chemnet.com/cas/en/540-82-9/ethyl-hydrogen-sulphate.html Chemnet]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:7 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||647&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R20/21/22|R20/21/22]] [[Listo da R-Deklaroj#R34|R34]] [[Listo da R-Deklaroj#R45|R45]] [[Listo da R-Deklaroj#R46|R46]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#S53|S53]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|05|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|312|314|332|340|350}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|201|202|260|261|264|270|271|280|281|301+312|301+330+331|302+352|303+361+353|304+312|304+340|305+351+338|308+313|310|321|330|363|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Etila sulfato''' aŭ '''monoetila sulfato''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[estero]]j de la [[sulfata acido]] kaj [[etila alkoholo]]. Etila sulfato estas senkolora likvaĵo uzata kiel analiza reakciaĵo en kemiaj sintezoj kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun [[sulfata acido]] kiel katalizilo. Etila sulfato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en [[etanolo|alkoholo]], [[duetila etero]], [[kloroformo]] kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Etila sulfato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per agado de [[sulfata acido]] kaj [[etila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per traktado de ''sulfata anhidrido'' kaj [[etila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sulfur-trioxide-3D-vdW.png|50ra|sulfura trioksido]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per reakcio de [[sulfata acido]] kaj ''etila klorido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Chloroethane 3D.png|50ra|kloroetano]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40ra|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per interagado de [[natria sulfato]] kaj ''etila klorido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium sulfate 3D.png|70ra|natria sulfato]]+[[Dosiero:Chloroethane 3D.png|50ra|kloroetano]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|50ra|natria klorido]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per interagado de [[metila sulfato]] kaj [[etila formiato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Dimethyl sulfate-3D.png|50ra|dumetila sulfato]]+[[Dosiero:Ethyl formate 3D.png|70ra|etila formiato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Methyl formate 3D.png|50ra|metila formiato]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per acida transesterigo inter [[sulfata acido]] kaj [[etila benzoato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Ethyl_benzoate_3D_ball.png|70ra|etila benzoato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per alkohola transesterigo inter [[metila sulfato]] kaj [[etila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Dimethyl sulfate-3D.png|50ra|dumetila sulfato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40ra|metanolo]] |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''etila sulfato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium-bisulfate-3D-balls-ionic.png|50ra|natria bisulfato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]] |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''etila sulfato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Sodium-hydroxide-3D-vdW.png|50ra|natria hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium sulfate 3D.png|70ra|natria sulfato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]] |} </center> === Reakcio 3 === * Reakcio per acida transesterigo kun [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|40ra|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Ethyl formate 3D.png|70ra|etila formiato]] |} </center> === Reakcio 4 === * Reakcio per alkohola transesterigo kun [[metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40ra|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Dimethyl sulfate-3D.png|50ra|dumetila sulfato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]] |} </center> === Reakcio 5 === * Reakcio per acida transesterigo kun [[benzoata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Ethyl_benzoate_3D_ball.png|70ra|etila benzoato]] |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[amoniako|NH3]] en akva medio: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|80ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|50ra|amoniako]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ammonium sulfate 3D.png|70ra|amonia sulfato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|40ra|etanolo]] |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[klorida acido|HCl]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40ra|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Chloroethane 3D.png|50ra|kloroetano]] |} </center> {{Div col end}} == Literaturo == * [https://books.google.com.br/books?id=3Tbl2W8j-3oC&pg=PA383&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIKjAA HazMat Data: For First Response, Transportation, Storage, and Security] * [https://books.google.com.br/books?id=qhFSAAAAMAAJ&pg=SA5-PA17&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIMDAB Inventory of U.S. greenhouse gas emissions and sinks] * [https://books.google.com.br/books?id=eUTzCAAAQBAJ&pg=PA236&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEINTAC Enzymes as Catalysts in Organic Synthesis] * [https://books.google.com.br/books?id=AxB7mey1P_EC&pg=PA956&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIOjAD Toxic substances control act] * [https://books.google.com.br/books?id=BwdSAAAAMAAJ&q=monoethyl+sulfate&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIRDAF Energy, Technology, and the Environment] * [https://books.google.com.br/books?id=WhIfAQAAIAAJ&q=monoethyl+sulfate&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIUDAH Introduction to Energy and the Environment] * [https://books.google.com.br/books?id=EffvAAAAMAAJ&q=monoethyl+sulfate&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIVTAI Vanadium: the versatile metal] * [https://books.google.com.br/books?id=sS6nKjzdM1oC&q=monoethyl+sulfate&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiu78_a7uviAhVRo1kKHRe2D7c4ChDoAQgtMAE Handbook of poisoning: prevention, diagnosis, & treatment] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Organosulfatoj]] [[Kategorio:Sulfatoj]] [[Kategorio:Etilaj esterojSulfatoj]] 2cyxb9qqv4dvhi7buuw6ibi7jgj912b 9350984 9350983 2026-04-11T07:54:21Z RG72 11847 /* Referencoj */ 9350984 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Duetila sulfato}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue"><big><big>'''Unuetila sulfato'''</font></big></big></span> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Sulfovinic_acid.svg|200ra|etila sulfato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Etila sulfato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|200ra|etila sulfato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Etila sulfato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Unuetila estero de la [[sulfata acido]] * Sulfato de etilo |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|2|H|6|O|4|S'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=540-82-9 540-82-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.5782.html 5782] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/6004 6004] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora koroda likvaĵo kun piprodoro |- |[[Molmaso]]||126,1279 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 1,458g cm⁻³<ref>[https://www.chembk.com/en/chem/Monoethyl%20sulfate ChemBk]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|−32}}<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/540-82-9_79280.html ChemSrc]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|280}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB1888423.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.453}}<ref>[http://www.chemnet.com/cas/en/540-82-9/ethyl-hydrogen-sulphate.html Chemnet]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:7 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||647&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R20/21/22|R20/21/22]] [[Listo da R-Deklaroj#R34|R34]] [[Listo da R-Deklaroj#R45|R45]] [[Listo da R-Deklaroj#R46|R46]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#S53|S53]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|05|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|312|314|332|340|350}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|201|202|260|261|264|270|271|280|281|301+312|301+330+331|302+352|303+361+353|304+312|304+340|305+351+338|308+313|310|321|330|363|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Etila sulfato''' aŭ '''monoetila sulfato''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[estero]]j de la [[sulfata acido]] kaj [[etila alkoholo]]. Etila sulfato estas senkolora likvaĵo uzata kiel analiza reakciaĵo en kemiaj sintezoj kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun [[sulfata acido]] kiel katalizilo. Etila sulfato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en [[etanolo|alkoholo]], [[duetila etero]], [[kloroformo]] kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Etila sulfato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per agado de [[sulfata acido]] kaj [[etila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per traktado de ''sulfata anhidrido'' kaj [[etila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sulfur-trioxide-3D-vdW.png|50ra|sulfura trioksido]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per reakcio de [[sulfata acido]] kaj ''etila klorido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Chloroethane 3D.png|50ra|kloroetano]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40ra|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per interagado de [[natria sulfato]] kaj ''etila klorido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium sulfate 3D.png|70ra|natria sulfato]]+[[Dosiero:Chloroethane 3D.png|50ra|kloroetano]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|50ra|natria klorido]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per interagado de [[metila sulfato]] kaj [[etila formiato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Dimethyl sulfate-3D.png|50ra|dumetila sulfato]]+[[Dosiero:Ethyl formate 3D.png|70ra|etila formiato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Methyl formate 3D.png|50ra|metila formiato]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per acida transesterigo inter [[sulfata acido]] kaj [[etila benzoato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Ethyl_benzoate_3D_ball.png|70ra|etila benzoato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per alkohola transesterigo inter [[metila sulfato]] kaj [[etila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Dimethyl sulfate-3D.png|50ra|dumetila sulfato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40ra|metanolo]] |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''etila sulfato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium-bisulfate-3D-balls-ionic.png|50ra|natria bisulfato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]] |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''etila sulfato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Sodium-hydroxide-3D-vdW.png|50ra|natria hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium sulfate 3D.png|70ra|natria sulfato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]] |} </center> === Reakcio 3 === * Reakcio per acida transesterigo kun [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|40ra|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Ethyl formate 3D.png|70ra|etila formiato]] |} </center> === Reakcio 4 === * Reakcio per alkohola transesterigo kun [[metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40ra|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Dimethyl sulfate-3D.png|50ra|dumetila sulfato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50ra|etanolo]] |} </center> === Reakcio 5 === * Reakcio per acida transesterigo kun [[benzoata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50ra|benzoata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Ethyl_benzoate_3D_ball.png|70ra|etila benzoato]] |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[amoniako|NH3]] en akva medio: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|80ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|50ra|amoniako]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40ra|akvo]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ammonium sulfate 3D.png|70ra|amonia sulfato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|40ra|etanolo]] |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[klorida acido|HCl]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl-bisulfate-3D-balls.png|100ra|etila sulfato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40ra|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50ra|sulfata acido]]+[[Dosiero:Chloroethane 3D.png|50ra|kloroetano]] |} </center> {{Div col end}} == Literaturo == * [https://books.google.com.br/books?id=3Tbl2W8j-3oC&pg=PA383&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIKjAA HazMat Data: For First Response, Transportation, Storage, and Security] * [https://books.google.com.br/books?id=qhFSAAAAMAAJ&pg=SA5-PA17&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIMDAB Inventory of U.S. greenhouse gas emissions and sinks] * [https://books.google.com.br/books?id=eUTzCAAAQBAJ&pg=PA236&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEINTAC Enzymes as Catalysts in Organic Synthesis] * [https://books.google.com.br/books?id=AxB7mey1P_EC&pg=PA956&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIOjAD Toxic substances control act] * [https://books.google.com.br/books?id=BwdSAAAAMAAJ&q=monoethyl+sulfate&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIRDAF Energy, Technology, and the Environment] * [https://books.google.com.br/books?id=WhIfAQAAIAAJ&q=monoethyl+sulfate&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIUDAH Introduction to Energy and the Environment] * [https://books.google.com.br/books?id=EffvAAAAMAAJ&q=monoethyl+sulfate&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjSutz07eviAhVvvlkKHY4IAisQ6AEIVTAI Vanadium: the versatile metal] * [https://books.google.com.br/books?id=sS6nKjzdM1oC&q=monoethyl+sulfate&dq=monoethyl+sulfate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiu78_a7uviAhVRo1kKHRe2D7c4ChDoAQgtMAE Handbook of poisoning: prevention, diagnosis, & treatment] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Organosulfatoj]] [[Kategorio:Etilaj esteroj|Sulfatoj]] 12mtus4aasn73tl9wkyazhfhrrpqomj 0 498337 9350936 9350634 2026-04-11T05:57:05Z Crosstor 3176 /* K */ 9350936 wikitext text/x-wiki Jen listo de famuloj, kiuj mortis en [[Miskolc]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[István Ábrahám (aktoro)]] * [[János Adriany]], [[inĝeniero]] * [[Pál Áldásy]], [[bestokuracisto]] * [[József Antal Boza]], metalurgiisto * [[Pál Apostol]], luterana [[episkopo]] == B == * [[Imre Báder]], metalurgiisto * [[Károly Ballagi]], instruisto * [[László Bánhidi (mininĝeniero)]] * [[Pál Barczi]], [[grafikisto]] * [[János Bársony (juristo)]] * [[Imre Barta (ekonomikisto)]] * [[Gáspár Benedekfalvi]], arkivisto * [[Károly Berecz]], [[poeto]] * [[Ákos Bizony]], advokato * [[Ferenc Bodgál]], etnografo * [[János Bognár]], [[kemiisto]] * [[József Budai]], [[botanikisto]] == C == * [[Kálmán Csabai]], pentristo * [[János Csapó]], aktoro * [[Gusztáv Csengey]], poeto kaj [[teologo]] * [[Gyula Csepregi]], [[saksofonisto]] == D == * [[Róza Déryné Széppataki]], [[aktoro]] * [[József Dévald]], kuracisto * [[Gábor Doleschall]], kuracisto == F == * [[Richárd Falk (inĝeniero)]] * [[Gyula Feledy]], [[grafikisto]] * [[Tóbiás Ferenczi]], monaĥo * [[Zoltán Fónyad]], matematikisto * [[Márta Fügedi]], muzeologo == G == * [[Damaszcén Gaál]], minoritano * [[Ignác Gálffy]], [[instruisto]] * [[János Gárdus]], instruisto * [[Gyula Gáspár (matematikisto)]] * [[Jenő Gáspár (aktoro)]] * [[József Gelei (instruisto)]] * [[Géza Grosschmid]], advokato == H == * [[Ervin Hacker]], kriminologo * [[Aladár Henszelmann]], radiologo * [[Béla Honti]], urbestro * [[Lajos Horváth (politikisto)]] * [[László Huszthy]], maŝininĝeniero == J == * [[Rozália Jambrik]], [[hidrogeologo]] == K == * [[Ernő Kartal]], minoritano * [[Csaba Kelemen]], aktoro * [[József Keszy]], aktoro * [[Zoltán Kőrössy]], aktoro * [[Lajos Kovács (geologo)]] * [[Terus Kováts]], aktoro * [[Gábor Kövessy]], hidrologo * [[Imre Kulcsár]], aktoro * [[Miklós Kun (urbestro)]] * [[Ernő Kunt]], pentristo == L == * [[Endre Latabár (pli aĝa)]], aktoro * [[Lajos Latkóczy]], [[pentristo]] * [[Zoltán Lenkey]], [[grafikisto]] * [[József Lévay]], poeto * [[László Lukovszky]], pentristo == M == * [[Vera Márffy]], aktoro * [[Géza Márky]], aktoro * [[Éva Máthé (aktoro)]] * [[Miklós Mazsaroff]], pentristo * [[Dezső Meilinger]], pentristo * [[István Mészáros (episkopo)]] == N == * [[Margit Gy. Nagy]], gobelinisto * [[Zoltán Novotni]], [[profesoro]] == R == * [[Iván Raisz]], matematikisto * [[Laura Réthy]], operetkantisto * [[Kálmán Révész]], kalvinana episkopo * [[Richárd Richter]], inĝeniero == S == * [[Gábor Sallós]], teatrestro * [[István Sályi]], inĝeniero * [[János Seres]], pentristo * [[Sándor Simon (inĝeniero)]] * [[Ferenc Somló (pli aĝa)]], aktoro * [[Ferenc Somló (pli juna)]], aktoro * [[István Somló (1946-2012)]], aktoro * [[Mária Somló]], aktoro * [[Ottó Süpek]], literaturhistoriisto * [[Lajos Szalay]], grafikisto * [[László Szathmáry]], kemiisto * [[József Szathmári Paksi]], kalvinana episkopo * [[István Szentpáli]], [[urbestro]] * [[Gusztáv Szepesi]], aktoro * [[Sámuel Szűcs]], juristo == T == * [[Gusztáv Tarján]], [[inĝeniero]] * [[Zénó Terplán]], inĝeniero * [[Béla Tóth (teatrestro)]] * [[Imre Tóth (pentristo)]] * [[Miklósné Tóth]], pentristo * [[István Tüdős]], kalvinana episkopo == V == * [[Péter Vályi]], ministro * [[Gyula Varga (aktoro)]] * [[Judit Varga (juristo)]] * [[Miklós Varga (skulptisto)]] * [[Lajos Végvári]], arthistoriisto == W == * [[Mihály Wándza]], aktoro, pentristo == Z == * [[János Zambó]], inĝeniero * [[Pál Zelenka]], episkopo * [[István Zsignár]], pentristo == Vidu ankaŭ == * [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Miskolc]] == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. [[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj mortintaj en Miskolc]] [[Kategorio:Miskolc]] plcweyz7ll1ou3ls47zwl1g09a2d5u1 9351091 9350936 2026-04-11T10:53:01Z Crosstor 3176 /* K */ 9351091 wikitext text/x-wiki Jen listo de famuloj, kiuj mortis en [[Miskolc]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[István Ábrahám (aktoro)]] * [[János Adriany]], [[inĝeniero]] * [[Pál Áldásy]], [[bestokuracisto]] * [[József Antal Boza]], metalurgiisto * [[Pál Apostol]], luterana [[episkopo]] == B == * [[Imre Báder]], metalurgiisto * [[Károly Ballagi]], instruisto * [[László Bánhidi (mininĝeniero)]] * [[Pál Barczi]], [[grafikisto]] * [[János Bársony (juristo)]] * [[Imre Barta (ekonomikisto)]] * [[Gáspár Benedekfalvi]], arkivisto * [[Károly Berecz]], [[poeto]] * [[Ákos Bizony]], advokato * [[Ferenc Bodgál]], etnografo * [[János Bognár]], [[kemiisto]] * [[József Budai]], [[botanikisto]] == C == * [[Kálmán Csabai]], pentristo * [[János Csapó]], aktoro * [[Gusztáv Csengey]], poeto kaj [[teologo]] * [[Gyula Csepregi]], [[saksofonisto]] == D == * [[Róza Déryné Széppataki]], [[aktoro]] * [[József Dévald]], kuracisto * [[Gábor Doleschall]], kuracisto == F == * [[Richárd Falk (inĝeniero)]] * [[Gyula Feledy]], [[grafikisto]] * [[Tóbiás Ferenczi]], monaĥo * [[Zoltán Fónyad]], matematikisto * [[Márta Fügedi]], muzeologo == G == * [[Damaszcén Gaál]], minoritano * [[Ignác Gálffy]], [[instruisto]] * [[János Gárdus]], instruisto * [[Gyula Gáspár (matematikisto)]] * [[Jenő Gáspár (aktoro)]] * [[József Gelei (instruisto)]] * [[Géza Grosschmid]], advokato == H == * [[Ervin Hacker]], kriminologo * [[Aladár Henszelmann]], radiologo * [[Béla Honti]], urbestro * [[Lajos Horváth (politikisto)]] * [[László Huszthy]], maŝininĝeniero == J == * [[Rozália Jambrik]], [[hidrogeologo]] == K == * [[Ernő Kartal]], minoritano * [[Csaba Kelemen]], aktoro * [[Didák Sámuel Kelemen]], minoritano * [[József Keszy]], aktoro * [[Zoltán Kőrössy]], aktoro * [[Lajos Kovács (geologo)]] * [[Terus Kováts]], aktoro * [[Gábor Kövessy]], hidrologo * [[Imre Kulcsár]], aktoro * [[Miklós Kun (urbestro)]] * [[Ernő Kunt]], pentristo == L == * [[Endre Latabár (pli aĝa)]], aktoro * [[Lajos Latkóczy]], [[pentristo]] * [[Zoltán Lenkey]], [[grafikisto]] * [[József Lévay]], poeto * [[László Lukovszky]], pentristo == M == * [[Vera Márffy]], aktoro * [[Géza Márky]], aktoro * [[Éva Máthé (aktoro)]] * [[Miklós Mazsaroff]], pentristo * [[Dezső Meilinger]], pentristo * [[István Mészáros (episkopo)]] == N == * [[Margit Gy. Nagy]], gobelinisto * [[Zoltán Novotni]], [[profesoro]] == R == * [[Iván Raisz]], matematikisto * [[Laura Réthy]], operetkantisto * [[Kálmán Révész]], kalvinana episkopo * [[Richárd Richter]], inĝeniero == S == * [[Gábor Sallós]], teatrestro * [[István Sályi]], inĝeniero * [[János Seres]], pentristo * [[Sándor Simon (inĝeniero)]] * [[Ferenc Somló (pli aĝa)]], aktoro * [[Ferenc Somló (pli juna)]], aktoro * [[István Somló (1946-2012)]], aktoro * [[Mária Somló]], aktoro * [[Ottó Süpek]], literaturhistoriisto * [[Lajos Szalay]], grafikisto * [[László Szathmáry]], kemiisto * [[József Szathmári Paksi]], kalvinana episkopo * [[István Szentpáli]], [[urbestro]] * [[Gusztáv Szepesi]], aktoro * [[Sámuel Szűcs]], juristo == T == * [[Gusztáv Tarján]], [[inĝeniero]] * [[Zénó Terplán]], inĝeniero * [[Béla Tóth (teatrestro)]] * [[Imre Tóth (pentristo)]] * [[Miklósné Tóth]], pentristo * [[István Tüdős]], kalvinana episkopo == V == * [[Péter Vályi]], ministro * [[Gyula Varga (aktoro)]] * [[Judit Varga (juristo)]] * [[Miklós Varga (skulptisto)]] * [[Lajos Végvári]], arthistoriisto == W == * [[Mihály Wándza]], aktoro, pentristo == Z == * [[János Zambó]], inĝeniero * [[Pál Zelenka]], episkopo * [[István Zsignár]], pentristo == Vidu ankaŭ == * [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Miskolc]] == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. [[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj mortintaj en Miskolc]] [[Kategorio:Miskolc]] qe9t7ol6sgn1s79stbmxmdmkdancquz 0 504292 9350849 5698172 2026-04-10T19:46:18Z Moldur 2507 9350849 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | esperantatitolo = Pilato kaj aliaj | bildo = | bildpiedo = | produktolando = {{Germanio}} | aperdato = {{dato|2|septembro|1992}} | daŭro = 98 minutoj | ĝenro = religia | buĝeto = | scenaro = [[Andrzej Wajda|Andreo Vajdao]] | laŭverko = [[Miĥail Bulgakov|Mikaelo Bulgakovo]] | muziko = [[Johann Sebastian Bach|Johano Sebastjano Baĥo]] | efektoj = | produkto = | distribuo = }} '''Pilato kaj aliaj''' (germane: ''Pilatus und andere – ein Film für Karfreitag'') - germana filmo – parta adapto de romano ''[[La Majstro kaj Margarita]]'' de [[Miĥail Bulgakov|Mikaelo Bulgakovo]] – reĝisorita de [[Andrzej Wajda|Andreo Vajdao]] el [[1971]]. Temo de la filmo estas 4 el 32 ĉapitroj el ''La Majstro kaj Margarita'', kiuj estas parabolo pri [[Pontio Pilato]] kaj [[Jesuo Kristo]]. == Eksteraj ligiloj == *[http://www.filmpolski.pl/fp/index.php?film=128704 Informo ĉe filmpolski.com (pole)] [[Kategorio:Germanlingvaj filmoj]] [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1972]] [[Kategorio:Filmoj pri Jesuo]] 0h7nf4yaexlkde7yxwebdve1pvlecse 0 506772 9350797 9204658 2026-04-10T16:38:38Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Hacukaiĉi]] al [[Hatsukaichi]] anstataŭigante alidirektilon: hepburna latinigo 9204658 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo | nomo = Hacukaiĉi | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|ja|japan|廿日市市}} | alia_nomo_noto = ([[Hepburn-sistemo|Hatsukaichi-shi]]) | alia_nomo1 = | kategorio = urbo | etimologio = | oficiala_nomo = 廿日市市 | moto = | dosiero = | dosiero_priskribo = | flago = Flag of Hatsukaichi.svg | blazono = | lando = Japanio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | ŝtato_tipo = | regiono = Ĉugoku | regiono_tipo = [[Japanaj regionoj|Regiono]] | distrikto = | distrikto_tipo = [[Distriktoj de Japanio|Distrikto]] | municipo = Gubernio Hiroŝima | municipo_tipo = [[Japanaj gubernioj|Gubernio]] | histregiono = Edo-epoko | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | situo = | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 34 | lat_m = 21 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 132 | long_m = 20 | long_s = 00 | long_EW = E | areo = 489.36 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = | loĝantaro = 115120 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto | establita = 1889 (urbiĝo en 1988) | establita_tipo = Fondo | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | gvidantaro = | gvidantaro_tipo = | urbestro = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | horzono = [[UTC+9]] | poŝtkodo = | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = | mapo2 = | mapo2_priskribo = | retpaĝo = | commons = Hatsukaichi, Hiroshima | notoj = }} '''Hacukaiĉi''' ([[japane]] 廿日市市 [Hacukaiĉi -ŝi]; [[Hepburn-sistemo|Hepburn]] '''Hatsukaichi''') estas urbo en [[Japanio]]. Ĝi situas en la regiono [[Ĉugoku]], la okcidenta parto de la insulo [[Honŝuo]], kaj administre apartenas al la [[gubernio Hiroŝima]]. Laŭ la stato de 2010 la urbo havis 115 120 loĝantojn. [[Dosiero:Miyajima-torii.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>[[Torijo]] ĉe la [[Icukuŝima]]-sanktejo]] [[Dosiero:ItsukushimaSakeOfferings.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>bareloj da [[sakeo]] oferataj en la sanktejo]] {{Ĝermo|Japanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gubernio Hiroŝima]] [[Kategorio:Urboj de Japanio]] kgqsxmpebfxrckyfn6wz2tqjxkcf7zr 9350800 9350797 2026-04-10T16:41:14Z Arbarulo 135469 hepburna latinigo 9350800 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo | nomo = Hatsukaichi | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|ja|japan|廿日市市}} | alia_nomo_noto = | alia_nomo1 = | kategorio = urbo | etimologio = | oficiala_nomo = 廿日市市 | moto = | dosiero = | dosiero_priskribo = | flago = Flag of Hatsukaichi.svg | blazono = | lando = Japanio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | ŝtato_tipo = | regiono = Ĉugoku | regiono_tipo = [[Japanaj regionoj|Regiono]] | distrikto = | distrikto_tipo = [[Distriktoj de Japanio|Distrikto]] | municipo = Gubernio Hiroŝimo | municipo_tipo = [[Japanaj gubernioj|Gubernio]] | histregiono = Edo-epoko | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | situo = | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 34 | lat_m = 21 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 132 | long_m = 20 | long_s = 00 | long_EW = E | areo = 489.36 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = | loĝantaro = 115120 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto | establita = 1889 (urbiĝo en 1988) | establita_tipo = Fondo | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | gvidantaro = | gvidantaro_tipo = | urbestro = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | horzono = [[UTC+9]] | poŝtkodo = | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = | mapo2 = | mapo2_priskribo = | retpaĝo = | commons = Hatsukaichi, Hiroshima | notoj = }} '''Hatsukaichi''' ([[japane]] 廿日市市 [Hacukaiĉi -ŝi]) estas urbo en [[Japanio]]. Ĝi situas en la regiono [[Ĉugokuo]], la okcidenta parto de la insulo [[Honŝuo]], kaj administre apartenas al la [[gubernio Hiroŝimo]]. Laŭ la stato de 2010 la urbo havis 115 120 loĝantojn. [[Dosiero:Miyajima-torii.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>[[Torijo]] ĉe la Sanktejo de [[Itsukushima]]]] [[Dosiero:ItsukushimaSakeOfferings.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>Bareloj da [[sakeo]] oferataj en la sanktejo]] {{Ĝermo|Japanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gubernio Hiroŝima]] [[Kategorio:Urboj de Japanio]] 6ji0l432kcf0xmh9dvyabzxdxnr1r24 0 506776 9350803 9119620 2026-04-10T16:45:32Z Arbarulo 135469 9350803 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo | nomo = Higashihiroshima | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|ja|japan|東広島市}} | alia_nomo_noto = ([[Hepburn-sistemo|Higashihiroshima-shi]]) | alia_nomo1 = | kategorio = urbo | etimologio = | oficiala_nomo =東広島市 | moto = | dosiero = | dosiero_priskribo = | flago = Flag of Higashihiroshima, Hiroshima.svg | blazono = | lando = Japanio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | ŝtato_tipo = | regiono = Ĉugoku | regiono_tipo = [[Japanaj regionoj|Regiono]] | distrikto = | distrikto_tipo = [[Distriktoj de Japanio|Distrikto]] | municipo = Gubernio Hiroŝimo | municipo_tipo = [[Japanaj gubernioj|Gubernio]] | histregiono = Edo-epoko | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | situo = | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 34 | lat_m = 25 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 132 | long_m = 44 | long_s = 00 | long_EW = E | areo = 289.36 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = | loĝantaro = 183834 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | establita = 1974 | establita_tipo = Fondo | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | gvidantaro = | gvidantaro_tipo = | urbestro = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | horzono = [[UTC+9]] | poŝtkodo = | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = | mapo2 = | mapo2_priskribo = | retpaĝo = | commons = Higashihiroshima, Hiroshima | notoj = }} '''''Higashihiroshima''''' (jen laŭ la [[transliterigo Hepburn]], [[japane]] 東広島市, prononco {{prononco|Higaŝihiroŝima -ŝi}}) estas urbo en [[Japanio]]. Ĝi situas en la regiono [[Ĉugokuo]], la okcidenta parto de la insulo [[Honŝuo]], kaj administre apartenas al la [[gubernio Hiroŝimo]]. La loĝloko estas [[universitata urbo]] de la [[Hiroŝima Universitato]]. Ĝi fondiĝis la 20-an de aprilo 1974 per la kunigo de la kvar vilaĝoj de ''Saijō, Hachihonmatsu, Shiwa'' kaj ''Takaya'' en distrikto ''Kamo''. En 1992, la loĝantaro atingis la nombron 100 000. Laŭ la stato de 2011 la urbo havis 183 834 loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} estis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La 7-an de februaro 2005, la vilaĝoj ''Kurose, Kōchi, Toyosaka'' kaj ''Fukutomi'' (ĉiuj el distrikto Kamo), kaj la vilaĝo ''Akitsu'' (de distrikto Tojota) estis aldonitaj al la urba teritorio. [[Dosiero:Roadway - Miyajima Natural Botanical Garden - DSC02307.JPG|eta|maldekstra|300px|<center>vojo en la loka natura botanika ĝardeno]] {{ĝermo|Japanio}} [[Kategorio:Gubernio Hiroŝima]] [[Kategorio:Urboj de Japanio]] n5hbbmcsew0i7naqx7nnwqmrxjkzqu5 14 528783 9350976 6862402 2026-04-11T07:51:01Z RG72 11847 9350976 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Kemiaj kombinaĵoj laŭ kemiaj elementoj]] [[Kategorio:Oksigeno|Kombinaĵoj]] [[Kategorio:Ĥalkogenaj kombinaĵoj]] i4o0o48hbqpognzalvra6blsrig7o4q 14 531621 9350973 6842435 2026-04-11T07:49:41Z RG72 11847 9350973 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Halogenoj|Kombinaĵoj]] [[Kategorio:Kemiaj kombinaĵoj laŭ grupoj]] 83ploforsk9grb1s4wn13pcc4zhfpxt 14 535797 9350977 6872258 2026-04-11T07:51:14Z RG72 11847 9350977 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Kemiaj kombinaĵoj laŭ kemiaj elementoj]] [[Kategorio:Ĥalkogenaj kombinaĵoj]] [[Kategorio:Seleno|Kombinaĵoj]] ts4t2exgq80p3es4tauojgts1r1fbuc 0 541052 9350866 5803513 2026-04-10T20:57:32Z Stefangrotz 91903 kategorioj + ĝermo 9350866 wikitext text/x-wiki '''Konstrupuzlo''' estas [[ludilo]] per kiu oni devas konstrui (kongruigi) teknikan postulon. Tio povas esti senmova objekto (kia [[ponto]]) aŭ mekanika objekto (kia [[maŝino]]). En pli ampleksa senco konstrupuzlo estas ajna [[puzlo]] kie oni devas kongruigi difinitan serion de pecoj en preciza maniero. Ekzemploj de tipoj de konstrupuzloj estas [[bastonpuzlo]]j, multaj kahelaj puzloj kaj ankaŭ kelkaj mekanikaj puzloj. {{Ĝermo|Ludo}} [[Kategorio:Ludiloj]] [[Kategorio:Puzlaj videoludoj]] [[Kategorio:Enigmoj]] k6oxetynkftjnpgllusojjsxhe1dj69 0 545845 9351005 9176119 2026-04-11T08:16:47Z RG72 11847 /* Referencoj */ 9351005 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>'''Arĝenta (I) nitrato'''</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Silver (I) nitrate sticks.png|300px|Arĝenta nitrato]] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Bastona kemia strukturo de la<br />Arĝenta nitrato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Silver (I) nitrate 3D.png|300px|Arĝenta nitrato]] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la<br />Arĝenta nitrato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Silver_nitrate_crystals.jpg|150px]] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Blankaj kristaloj de<br />arĝenta nitrato''' |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>'''AgNO₃'''</center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=7761-88-8 7761-88-8] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.22878.html 22878] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/24470 24470] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||Blankaj senodoraj kristaloj |- |[[Molmaso]]||169,87 g mol⁻¹ |- |[[Simplified molecular-input line-entry system|Smiles]]||[N+](=O)([O-])[O-].[Ag+] |- |[[Denseco]]|| * 4.35 ({{GdC|24}}) * 3.97 ({{GdC|210}}) g/cm³ |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=144|λ=761|k=4.0|1.744}} |- |[[Fandopunkto]]||{{GdC|209.7}} ({{GdF|409.5}}; 482.8 K) |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|440}} ({{GdF|824}}; 713 K)<br />malkomponiĝas |- |[[Solvebleco]]|| * [[Akvo]]: * 122 g/100 mL ({{GdC|0}}) * 170 g/100 mL ({{GdC|10}}) * 256 g/100 mL ({{GdC|25}}) * 373 g/100 mL ({{GdC|40}}) * 912 g/100 mL ({{GdC|100}}) |- |[[Solvebleco|Nesolvebleco]]|| * [[Amoniako]] * [[Duetila etero|Etero]] * [[Glicerino|Glicerolo]] |- |[[Etanolo|Solvebleco en etanolo]]||3.1 g/100 g ({{GdC|19}}) |- |[[Etila acetato|Solvebleco en etila acetato]]||2.7 g/100 g ({{GdC|20}})<br />mg/kg (muso, buŝa) |- |[[Acetata acido|Solvebleco en acetata acido]]|| * 0.776 g/kg ({{GdC|30}}) * 1.244 g/kg ({{GdC|40}}) * 5.503 g/kg ({{GdC|93}}) |- |Merck Index|| * 14,8518 * 15,8657 |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]|| * 800 mg/kg ([[kuniklo]], buŝe) * 20 mg/kg ([[hundo]], buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Risko]]||[[Listo da R-Deklaroj#R8|R8]] [[Listo da R-Deklaroj#R34|R34]] [[Listo da R-Deklaroj#R50/53|R50/53]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S27|S27]] [[Listo da S-Deklaroj#S36/37/39|S36/37/39]]<br />[[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#S57|S57]] [[Listo da S-Deklaroj#S60|S60]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|O|C|N|Xi}} |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.labchem.com/tools/msds/msds/75268.pdf |titolo=LabChem |alirdato=2017-06-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210227001239/http://www.labchem.com/tools/msds/msds/75268.pdf |arkivdato=2021-02-27 }}</ref> |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|03|05}}{{GHS Piktogramo|07|09}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|272|302|314|318|400|410}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|220|221|260|264|270|273|280|301+312|301+330+331|305+351+338|303+361+353|310|501}} |-style="background: yellow; color: black" width=30% |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Arĝenta (I) nitrato''', '''nitrato de arĝento''' aŭ <big>'''AgNO₃'''</big> estas neorganika komponaĵo de [[arĝento]] kaj [[nitrata acido]], multeuza produkto kaj antaŭaĵo al multaj arĝentaj kombinaĵoj, tiaj kiaj tiuj uzataj en [[fotografio]]. Ĝi estas multe pli sensiva al lumo ol la [[halogenido]]j. Ĝi iam estis konata kiel ''lunkaŭstikaĵo''<ref>[https://books.google.com.br/books?id=icn9BAAAQBAJ&pg=PA17&dq=silver+nitrate+Albert+Magnus&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=silver%20nitrate%20Albert%20Magnus&f=false History of Analytical Chemistry: International Series of Monographs in ...] Ferenc Szabadváry</ref> pro tio ke arĝento estis nomata [[luno]] de la antikvaj [[alkemio|alkemiistoj]], kiuj kredis ke la arĝento estas asociita al luno. En solida stato, jonoj de arĝenta nitrato trioble ligiĝas per ebena trigona aranĝo. == Historio == [[Alberto la Granda]]<ref>[https://books.google.com.br/books?id=KGTxCQAAQBAJ&pg=PA425&dq=silver+nitrate+Albert+Magnus&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=silver%20nitrate%20Albert%20Magnus&f=false The Esoteric Codex: The Alchemists], Ervin Reffner</ref>, en la 13-a jarcento, registras la kapablecon de [[nitrata acido]] apartigi [[oro]]n elde [[arĝento]], per dissolvado de la arĝento. Magnus rimarkis ke la rezulta solvaĵo de [[arĝenta nitrato]] povas malheligi haŭton. Ĝia tiama ordinara nomo estis arĝento de [[nitrata acido]]. Aliaj alkemiistoj, tiaj kiaj Anĝelo Sala (1576-1637)<ref>[https://books.google.com.br/books?id=0-bJBAAAQBAJ&pg=PA127&dq=silver+nitrate+Angelo+Sala&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiJ0rvwgIvKAĥIWpAKHRYZBdMQ6AEIHTAA#v=onepage&q=silver%20nitrate%20Angelo%20Sala&f=false Fractal Narrative: About the Relationship Between Geometries and Technology ...], German A. Duarte</ref> kaj [[Johann Rudolph Glauber|Johann Glauber]], estas konataj pro tio ke ili uzis arĝentan nitraton. [[Robert Boyle]], kiu hipoteze estis unu el la [[grandmajstro]] en la Prioreco de [[Siono]], faris plurajn eksperimentojn per la lumo sur arĝenta nitrato.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=lzodpIzjf0QC&pg=PA185&dq=silver+nitrate+Albert+Magnus&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=silver%20nitrate%20Albert%20Magnus&f=false The Turin Shroud: How Da Vinci Fooled History], Lynn Picknett, Clive Prince</ref>. Johann Heinrich Schulze (1687-1744) estis la unua, kiu produktis bildojn per uzo de la lumo sur nitrato de arĝento, kaj ankaŭ li estis la unua, kiu priskribis la agadon de la lumo kaj varmo sur arĝentaj saloj. == Sintezo == * Arĝentan nitraton eblas prepari per reago inter [[arĝento]] kaj [[nitrata acido]], nitrogenaj oksidoj kaj akvo estas [[flankprodukto]]j. <big><center><math>\mathsf{Ag + 2\;HNO_3 \xrightarrow{varma\; kaj\; koncentrita} AgNO_3 + NO_2{\uparrow} + H_2O}</math></center></big> <br /> <big><center><math>\mathsf{3\;Ag + 4\;HNO_3 \xrightarrow{malvarme\;diluita} 3\;AgNO_3 + NO{\uparrow} + 2\;H_2O}</math></center></big> Ĉi-reakcio plenumiĝas sub fumprotektilo pro la tokseco de la nitrogenaj oksidoj. == Reakcioj == Tipa reakcio kun arĝenta nitrato estas suspendi vergon da arĝenta nitrato kaj lasi ĝin mergitan dum kelkaj horoj. La arĝenta nitrato reakcias kun la [[kupro]] por formi hararformajn kristalojn de arĝenta nitrato kaj blua solvaĵo de [[Kupra (II) nitrato|kupra nitrato]], laŭ la reakcio: <center> <big> 2 AgNO₃ + Cu → Cu(NO₃)₂ + 2 Ag </big> </center> Kiam varmigita, arĝenta nitrato malkomponiĝas laŭ la reakcio: <center> <big> 2 AgNO_3(l) → 2 Ag_(s) + [[oksigeno|O₂]]_(g) + 2 NO_2(g) </big> </center> Kvante, malkomponiĝo estas neglektebla malsupre ol la fandpunkto, tamen ĝi fariĝas pli perceptebla kiam temperaturo atingas {{GdC|250}} kaj komplete malkomponiĝas ĉe {{GdC|440}}. Plejmulto el la nitratoj termike malkomponiĝas al ties oksidoj, sed, arĝenta oksido malkomponiĝas en pli malaltaj temperaturoj ol la arĝenta nitrato, do, malkomponado de arĝenta nitrato produktas elementan arĝenton. * [[Klorida acido]] reakcias kun arĝenta nitrato por doni la respektivan salon de [[arĝenta klorido]] kaj estigo de [[nitrata acido]]: <big><center><math>\mathsf{HCl + AgNO_3 \rightarrow AgCl{\downarrow} + HNO_3}</math></center></big> * Kun [[natria klorido]], arĝenta nitrato donas precipitaĵon de [[arĝenta klorido]] kaj [[natria nitrato]]: <big><center><math>\mathsf{NaCl + AgNO_3 \rightarrow AgCl{\downarrow} + NaNO_3}</math></center></big> * Kiam hejtata, arĝenta nitrato suferas malkomponiĝon: <big><center><math>~\mathsf{ 2\;AgNO_3\ \xrightarrow{350 ^oC} \ 2\;Ag + 2\;NO_2 + O_2 }</math></center></big> Kvante, malkomponiĝo estas neglektebla malsupre de la fandopunkto, tamen ĝi fariĝas pli perceptebla ĉirkaŭ {{GdC|250}} kaj komplete malkomponiĝas kiam temperaturo atingas {{GdC|440}}: * Arĝenta nitrato reakcias kun [[kupro]] por formi kristalojn de metala arĝento kaj blua solvaĵo de [[kupra (II) nitrato]]: <center> <big> '''2 AgNO₃ + Cu → Cu(NO₃)₂ + 2 Ag''' </big> </center> == Literaturo == * [http://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/sial/209139?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.saltlakemetals.com/Silver_Nitrate_Uses.htm Salt Lake Metals] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160103213736/http://www.saltlakemetals.com/Silver_Nitrate_Uses.htm |date=2016-01-03 }} * [http://www.chemicalland21.com/industrialchem/inorganic/POTASSIUM%20NITRATE.htm Chemicalland21] * [http://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB2280970.htm Chemical Book] * [https://books.google.com.br/books?id=qciCdSFpFPkC&pg=PA183&lpg=PA183&dq=Silver+nitrate+chemicalland21&source=bl&ots=vMdXrrHZgO&sig=OM0Skw1XylwLFasUItQmTbnKadA&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwicqM-jz-fJAhUDHZAKHTSzAEMQ6AEIWDAH#v=onepage&q=Silver%20nitrate%20chemicalland21&f=false Advanced Chemistry], Michael Clugston, Rosalind Flemming * [https://books.google.com.br/books?id=nnNfLesNzLoC&pg=PA153&dq=Silver+nitrate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwihsKr0z-fJAhWGh5AKHctdAT8Q6AEILzAB#v=onepage&q=Silver%20nitrate&f=false Pharmaceutical Drug Analysis], Ashutosh Kar * [https://books.google.com.br/books?id=dQBAzfyCeQ8C&pg=PA683&dq=Silver+nitrate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwihsKr0z-fJAhWGh5AKHctdAT8Q6AEINzAC#v=onepage&q=Silver%20nitrate&f=false Fisher's Contact Dermatitis], Robert L. Rietschel, Joseph F. Fowler, Alexander A. Fisher == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo|Kemio}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Arĝentaj kombinaĵoj|Nitratoj]] [[Kategorio:Nitratoj]] [[Kategorio:Antisepsaĵoj]] [[Kategorio:Fotografiaj kemiaĵoj]] [[Kategorio:Alkemiaj substancoj]] [[Kategorio:Lumsensivaj kemiaĵoj]] [[Kategorio:Oksidantoj]] 50t3k67w4v8zob3uij4mc2lzf8lw2ku 0 575720 9350906 6069630 2026-04-10T23:20:21Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Chiang Kai-shek]] 9350906 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Chiang Kai-shek]] 7lg7pmmpo6ow5jki2es1e1x5ljbopn4 0 577212 9350999 9021013 2026-04-11T08:04:38Z RG72 11847 9350999 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Barite - Cerro Warihuyn, Miraflores, Huamalies, Huanuco, Peru.jpg|eta|dekstre|200ra|travidebla baritkristaloj el Cerro Warihuyn, Miraflores, Provinco Huamalíes, Huánuco, [[Peruo]] ]] '''Barito''' kaj sia kemia nomo [[baria sulfato]] estas ofta [[mineralo]] el la [[sistematiko de mineraloj|mineralklaso]] de la „[[sulfato]]j" kaj similaj. Ĝi estas [[ortoromba kristalsistemo|ortoromba]] baria sulfato, aparte [[denseco|densa]] (komunuza nomo: ''peza spato''), blanka aŭ flaveta, pli malofte bruneta, ruĝeta aŭ blueta, uzata en industrio kaj [[radiografio]]. Ĝi kristaliĝas kun la [[kemia strukturo|kemia konsisto]] Ba[SO₄]. [[Bario]] ankaŭ povas anstataŭita de [[stroncio]] ([[celestito]]). La sulfata aŭ kaŭstika barito estas barita akvo (solvaĵo de Ba[SO₄] en akvo); estas ankaŭ barita papero ([[papero]], ŝmirita per tavolo da baria sulfato kaj uzata por specialaj laboroj fotografaj aŭ en [[presarto]]); pro [[opakeco]] al [[X-radioj]] barito 2 estas uzata kiel kontrastanto en digesta radiologio. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=barit}} * [[Evaporito]] * [[Sabla rozo]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gemoj]] [[Kategorio:Sulfataj mineraloj]] [[Kategorio:Industriaj mineraloj]] [[Kategorio:Lumineskaj mineraloj]] [[Kategorio:Rombaj mineraloj]] [[Kategorio:Bariaj mineraloj]] [[Kategorio:Evaporito]] [[Kategorio:Barita grupo]] hm2n4g1k6rolewg2mig7xs1uiou8254 0 579002 9350996 8656780 2026-04-11T07:59:48Z RG72 11847 9350996 wikitext text/x-wiki [[Dosiero: Montmorillonite-Quartz-pala19d.jpg|eta|fajnnadla montmorilonito en [[kvarco]] el la minejo „White Queen Mine“, Hiriart montaro, [[Kalifornio]], Usono.]] La [[mineralo]] '''Montmorilonito''' estas ofta [[tavolsilikato]] kun la kemia konsisto ~(Al_1,67Mg_0,33)[(OH)₂ Si₄O₁₀]&nbsp;•&nbsp;Na_0,33(H₂O)₄. Ĝi kristaliĝas en [[monoklina kristalsistemo]] kaj formas nur mikroskope malgrandajn, nadloformajn [[kristalo]]jn, kiuj formas kompaktajn [[mineralagregato]]jn. En pura formo montmorilonito estas blanka. Ĝi povas esti ankaŭ flava ĝis ruĝa kaj verda ĝis blua. Montmorilonito estas [[argilo|argila mineralo]] kaj grava substanco (60–80 %) de [[bentonito]]. == Specialaj ecoj == Montmorilonito havas altan joninterŝanĝan kapaciton, ĉar ĝi povas interŝanĝi la [[katjono]]jn. [[Dosiero:Quartz-Schorl-Montmorillonite-150550.jpg|eta|150px|maldekstre|montmorilonito en kvarco el Nuevo, kantono Riverside, Kalifornio, Usono.]] [[Dosiero:Montmorillonit.svg|eta|tavolkrada strukturo de montmorilonito.]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/montmorillonite.pdf Handbook of Mineralogy – Montmorillonite] (englisch, PDF 82,9 kB) [[Kategorio:Kavernaj mineraloj]] [[Kategorio:Silikatoj kaj germanatoj]] [[Kategorio:Aluminio]] [[Kategorio:Siliciomineraloj]] [[Kategorio:Montmorillon]] eh7jyj9fdytkez4k6hd2k8ra4dst954 0 583748 9350963 8521743 2026-04-11T07:38:56Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9350963 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | titolo = germana teologo kaj episkopo | kesteroj = {{informkestero sinsekvo | titolo = [[Episkopo de Regensburgo]] | dosiero = Wappen Bistum Regensburg.png | antaŭ = Johann Nepomuk von Wolf | post = (Georg Michael Wittmann){{-}}Franz Xaver Schwäbl | periodo = [[1829]]–[[1832]] }} }} '''Johann Michael von SAILER''' (naskiĝinta la {{daton|17|11|1751}} en [[Aresing]], mortinta la {{daton|20|5|1832}} en [[Regensburg]]) estis [[germanio|germana]] teologo. == Vivo == Estante filo de ŝufaristo kaj tajlorino Sailer frekventis la gimnazion de la [[jezuitoj]] en [[Munkeno]]. Ekde 1770 li studis teologion en [[Ingolstadt]]. Kiam la ordeno nuligitis en 1773 ĉesis ankaŭ lia [[novicado]]. Sailer ordinitis pastro en 1775 kaj iĝis en Ingolstadt ripetigisto porstudenta (en 1777) kaj dua profesoro pri dogmatiko en 1780 krom lia instruisto [[Benedikt Stattler]]. Sed jam en 1781 oni demisiigis lin kune kun aliaj eksaj jezuitoj. En 1783 li iris al [[Augsburg]], kie aperis lia verko ''Vollständiges Lese- und Betbuch zum Gebrauche der Katholiken''. Ankaŭ pro tio li iĝis en 1784 profesoro pri morala kaj pastora teologioj en [[universitato de Dillingen|Dillingen]]. Sed en 1794 li perdis ankaŭ tiun ĉi postenon pro kalumnia akuzo esti [[iluminatoj|iluminato]]. Post kvin jaroj pasigitaj en [[Ebersberg]] – tie li tradukis la verkon ''De imitatione Christi'' de [[Tomaso de Kempis]] en la germanan lingvon – li vokitis profesoro ĉe la universitaton de Ingolstadt. Ĉar tiutempe ŝatatis lia famo kiel "klerismulo". Jam unu jaron poste la instituto translokitis al [[Landshut]]. Ĉe la [[Universitato de Landshut]] Sailer verkis siajn ĉefverkojn. La pedagogia skribaĵo ''Über die Erziehung für Erzieher'' (1807) klare montras influojn de [[Johann Heinrich Pestalozzi]]; la trivoluma manlibra verko ''Handbuch der christlichen Moral'' (1817) modernigis moralteologion el konscienca vidpunkto de la unuopaj fideluloj. Inter la disĉiploj de Sailer troviĝis ankaŭ la tronheredanto [[Ludoviko la 1-a (Bavario)|Ludoviko]]. Sailer iĝis centra figuro por la restaŭrado de katolika vivo en [[Bavario]]. En 1819 tamen ne permesitis fare de la [[Roma kurio]] lia ekepiskopeco en Augsburg. Anstataŭe li iĝis – pro instigo de lia reĝa moŝto [[Maksimiliano la 1-a (Bavario)|Maksimiliano la 1-a]] – [[kapitulano]] en [[Regensburg]]. Tie li iĝis en 1822 helpepiskopo kun rajto je aŭtomata episkopa posteuleco. En 1829 li fakte iĝis episkopo. == Graveco == Sailer evoluigis animzorge orientitan teologion restantan ĉiam sur katolika kredofundamento. Substrekitis biblia centreco kaj orientiĝo je la figuro de [[Jesuo Kristo]]. Mistiko gravu kaj morala teologio refariĝu kiel privirta doktrino el la kredo. Liaj prelegoj allogis ankaŭ neteologojn. Danke al vasta amika cirklo (i.a. [[Ignaz Heinrich von Wessenberg]], kardinalo [[Melchior von Diepenbrock]]) Sailer influis tutan generacion da klerikoj. Liaj modernaj ideoj baldaŭ estis atakitaj de fortaj [[ultramontanismo|ultramontanismaj]] tendencoj. Li suferis postmorte, en la kunteksto de la beatigo de [[Sankta Klemento Maria Hofbauer|Klemens Maria Hofbauer]], eĉ akuzon [[inkvizicio|inkvizician]] instigitan de lia posteulo episkopa [[Ignatius von Senestréy]]. Sailer de kelkaj eĉ taksitis ideologia prapatro de la [[Prakatolika Eklezio]]. Vera kaŭzo estis supozeble simpla kverelo interordena inter [[jezuitoj]] kaj [[redemptoristoj]]. Post la [[Dua Vatikana koncilio]] la ideoj de Sailer remalkovritis. Papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] laŭdis lin en 1982 kiel mesaĝiston de ekumenismo kaj defendanton de la katolika kredo. Unu lia kontraŭulo teologia estis [[Matthäus Fingerlos]], profesoro pri teologio pastorala el [[Landshut]]. == Honoroj (elekto) == * Ritterkreuz der Bayerischen Krone (1825, Kommandeur 1826) * Großkreuz des bayerischen Verdienstordens (1831) * Fondo de ''Johann-Michael-Sailer-Institut'' en [[Kolonjo]], faklernejo pri sociala pedagogio (1958) * Johann-Michael-Sailer-gimnazio en Dillingen == Verkoj aliaj (elekto) == * Vernunftlehre für Menschen, wie sie sind (1785) * Glückseligkeitslehre aus Vernunftgründen. Mit Rücksicht auf das Christentum (1787) * Vorlesungen aus der Pastoraltheologie (3 vol., 1788/89) * Grundlehren der Religion (1805) * Neue Beiträge zur Bildung des Geistlichen (1809/11) == Fonto == * Artikolo ''Sailer, Johann Michael'' de Franz Heinrich Reusch. Ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, volumo 30 (1890), p. 178–192 ([https://de.wikisource.org/w/index.php?title=ADB:Sailer,_Johann_Michael_von&oldid=2505632 interrete tie ĉi]) {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sailer, Johann Michael}} [[Kategorio:Germanaj teologoj]] [[Kategorio:Episkopoj de Regensburgo]] dbu1gwako3z7zybuyyrxvqwwgfyvafj 0 588881 9350929 8841450 2026-04-11T05:34:03Z Sj1mor 12103 9350929 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Kardinaal_de_Richelieu.jpg|eta|dekstra|240px|''Triobla portreto de la Kardinalo Richelieu'' de Philippe de Champaigne, Londono, [[National Gallery]].]] [[Dosiero:Portrait of Philippe de Champaigne, by Adele Chavassieu.jpg|eta|portreto de Philippe de Champaigne, fare de [[Adele Chavassieu]].]] '''Philippe de Champaigne''' (en [[franca]] prononco: ​[ʃɑ̃paɲ] aŭ en [[Esperanto]] '''Filipo de Ĉampanjo'''; 26a de Majo 1602 – 12a de Aŭgusto 1674) estis Duklando [[Brabanto|Brabante]]-naskita [[Francio|franca]] [[pentristo]] de la epoko de [[Baroko]], grava membro de la nomita Franca skolo. Li estis fonda membro de la ''Académie de peinture et de sculpture''. En 1621 li translokiĝis al [[Parizo]], kie li laboris kun [[Nicolas Poussin]] al la ornamado de la [[Palaco Luksemburgo (Francio)|Palaco Luksemburgo]] sub la estreco de Nicolas Duchesne, kies filino li edzinigis. Li laboris por la [[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinalo Richelieu]], por kiu li faris tre konatan serion de [[portreto]]j. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Philippe de Champaigne}} * [http://www.philippedechampaigne.org/ PhilippeDeChampaigne.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120531071353/http://www.philippedechampaigne.org/ |date=2012-05-31 }}, 98 verkoj de Philippe de Champaigne * [http://www.scholarsresource.com/browse/artist/258 ScholarsResource.com], Pentraĵoj de Philippe de Champaigne {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Champaigne, Philippe De}} [[Kategorio:Bruselanoj]] [[Kategorio:Barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] 8neuf2tz5xd81jg0i18tl2r7r376dx1 0 593979 9350699 8540044 2026-04-10T12:50:55Z ~2026-22039-60 254987 9350699 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Julia Brystiger''' el domo Prajs, konata kiel ''Sanga Luna'' (naskiĝis la 25-an de novembro 1902 en Stryj ([[Lviva provinco]]), mortis la 9-an de oktobro 1975 en [[Varsovio]]) – doktoro pri filozofio, membrino de [[komunista partio|komunistaj partioj]] kaj [[Pola Unuiĝinta Laborista Partio]], [[funkciulo|funkciulino]] de sekurecaj regopovoj en [[Pola Popola Respubliko]], direktorino de la 5-a kaj 3-a Departementoj de Ministerio pri Publika Sekureco, redaktorino en Ŝtata Eldona Instituto (PIW), prokuristino de Centra Buroo de Polaj Komunistoj en 1944. == Vivo == '''Infaneco kaj juneco en Lvovo''' Filino de Hermann Preiss, magistro de [[farmacio]] en Stryj kaj Berta el Salzerbergoj – la filino de Marjem kaj Izaak, bienulo en Nowe Sioło (Lviva provinco). En 1920 finis [[gimnazio]]n en [[Lvovo]], kaj en 1926 historiajn studojn en Humanista Fakultato de [[Lviva Universitato]] je la nomo al [[Johano la 2-a Kazimiro]], doktorecon pri Mikołaj Lasocki defendis en 1926 sub gvido de profesoro Jan Ptaśnik. Poste daŭrigis sciencajn studojn en [[Parizo]]. En 1928 pasis pedagogian ekzamenon. En la jaroj 1928–1929 laboris kiel instruistino pri [[historio]] en gimnazio de C. Epstein en [[Vilno]] kaj juda instruista [[seminario]] de Kultur-Kleriga Societo "Tarbut". == Familio == De 1920 edzino de [[cionismo|cionista]] aktivulo Natan Brystygier (mortis en 1930). Patrino de muzikologo Michał Bristiger. == Vidu ankaŭ == * [[Jakub Berman]] - kunlaboranto * [[Wacław Krzyżanowski]] == Bibliografio == * [[Jan Żaryn]], BEP, ''[http://www.polska1918-89.pl/pdf/corka-marnotrawna,-czyli-luna-w-laskach,6147.pdf Córka marnotrawna, czyli Luna w Laskach]'' (Erarinta filino aŭ Luna en Laski), Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej (Bulteno de [[Instituto pri Nacia Memoro]]), 11(58) novembro 2005 * ''Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego'' (Biografia vortaro de aktivuloj de la pola laborista movado), 1-a volumo, suplemento, [[Warszawa]] 1985. * Sławomir Koper, ''Kobiety władzy PRL'' (Virinoj de la rego en Pola Popola Respubliko). Warszawa 2012. * Iwona Kienzler, ''Krwawa Luna i inni'' (Sanga Luna kaj aliaj) * Patrycja Bukalska, "Krwawa Luna", 2016. * ''Krwawa Luna. Wyroki piszę zielonym atramentem. Prawdziwa historia Julii Brystygierowej. Z Patrycją Bukalską, autorką książki „Krwawa Luna” rozmawia Magdalena Kicińska'' (Verdiktojn mi skribas per la verda [[inko]]. La vera historio de Julia Brystygier. Kun Patrycja Brukalska , aŭtorino de la libro "Sanga Luna" interparolas Magdalena Kicińska), en „Duży Format” (aldonaĵo al "[[Gazeta Wyborcza]]"), 24-a de oktobro 2016, p. 6–8. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Brystiger, Julia}} [[Kategorio:Polaj historiistoj]] [[Kategorio:Polaj verkistoj]] [[Kategorio:Polaj judoj]] [[Kategorio:Ukrainaj judoj]] [[Kategorio:Polaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Konvertitoj de ateismo aŭ agnostikismo al romkatolikismo]] 9gidywull6dnu9bjjlbi9oh0xp617iy 0 601447 9350854 9013542 2026-04-10T19:56:45Z Moldur 2507 nuna kardinalo [[Anders Arborelius]] 9350854 wikitext text/x-wiki {{Informkesto monumento | latitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} | longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} | regiono-ISO = IT-RM | situo sur mapo = Centra Romo | zomo = 16 }} [[Dosiero:Santa Maria degli Angeli (Rome) - Facade.jpg|eta|Malofta ĉefa enirejo de antikva kristana preĝejo]] La '''Baziliko de Sankta Maria de la Anĝeloj kaj la Martiroj''' ({{lang-la|Sanctae Mariae Angelorum in Thermis}}, {{lang-it|Basilica di Santa Maria degli Angeli e dei Martiri}}) estas preĝejo en [[Romo]] ĉe la aktuala Respubliko-placo. La kardinalo [[titulara episkopo|titolita]] estas [[Anders Arborelius]], antaŭe estis William Henry Keeler. [[Dosiero:3222 - Roma - Santa Maria degli Angeli - Interno - Foto Giovanni Dall'Orto 17-June-2007.jpg|eta|maldekstre|250px|Centra navo de la baziliko.]] La edifico estis desegnita en 1562 de [[Mikelanĝelo]] sur la bazo de la centra ĉambro de la Termoj, laŭ mendo de la papo [[Pio la 4-a]] kaj de la sicilia pastro Antonio del Duca. Mikelanĝelo limiĝis al kovro de kelkaj muroj kaj al restaŭro de ĉambro de la [[tepidario]], kreante tiel kristanan edificon ege partikulara: larĝa flanke anstataŭ longa. La enirejo al la preĝejo fariĝas tra cirkla vestiblo, ankaŭ de romia deveno, kaj finas en profunda [[antaŭaltaro]], kie troviĝas la [[ĥorejo]] de la [[Kartuzianoj]], al kiuj oni fidis tiun preĝejon post ties finkonstruo. Dum la [[18-a jarcento]] oni plenigis la templon de riĉaj artaĵoj. Tiele, Sankta Maria de la Anĝeloj kaj la Martiroj iĝis riĉa [[pinakoteko]] enhavanta verkojn de la 16-a al la 18-a jarcentoj, inter kiuj la Martiro de Sankta Sebastiano de [[Domenichino]], la Falo de Simono la Magiisto de Pompeo Batoni, la Bapto de Jesuo de [[Carlo Maratta]], kaj la Meso de Sankta Basilio de Pierre Subleyras. En la [[transepto]] troviĝas [[retablo]] de Giovanni Odazzi. * 41°54′11″N 12°29′49″E {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Bazilikoj en Romo|Sankta Maria]] asstjxsa0kiji1j6dtjo0rg7xnb3jsz 0 609747 9350896 8772129 2026-04-10T23:17:36Z Sdiabhon Sdiamhon 166332 /* Principo */ 9350896 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-WA |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |zomo=10 }} [[Dosiero:Aerial View Of LIGO Livingston 599x400.jpg|alternative=Aera foto de la LIGO-ejo en Livingston, Usono.|eta|300x300ra|Aera foto de la LIGO-ejo en Livingston, Usono.]] La '''Lasera Interferomezurilo Gravitonda Observatorio''' ({{lang-en|Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory}}, mallongigita '''LIGO''') estas grandskala [[Fiziko|fiziko-eksperimento]] kiu celas rekte detekti kosmajn [[Gravitaj ondoj|gravitajn ondojn]] de [[Astrofiziko|astrofizika]] origino kaj pristudi gravitondajn observojn kiel [[Astronomiaj instrumentoj|astronomia]] ilo<ref>(angla) Barish, Barry C.; Weiss, Rainer (Oktobro 1999). "LIGO and the Detection of Gravitational Waves". ''Physics Today''. '''52''' (10): 44. Bibcode:1999PhT....52j..44B. doi:10.1063/1.882861.</ref>. LIGO temas pri LIGO estas la plej granda kaj plej ambicia projekto iam ajn kiun la usona Nacia Scienca Fondumo (NSF) subvenciis<ref>(angla) [http://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=103042 LIGO 'Fact Sheet'] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111031004458/http://nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=103042 |date=2011-10-31 }} ĉe NSF</ref> por alporti plibonigojn al LIGO kiuj kreskigu la sentivecon, permesante al la kunlaborprojekto inter [[Caltech]], [[Masaĉuseca Instituto de Teknologio|MIT]] kaj multaj aliaj altlernejoj kaj universitatoj, fari la unuan detekton de gravitaj ondoj<ref>(angla) "[http://www.aps.org/newsroom/pressreleases/athome1.cfm Revolutionary Grassroots Astrophysics Project "Einstein@Home" Goes Live] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230409133728/https://www.aps.org/newsroom/pressreleases/athome1.cfm |date=2023-04-09 }}".</ref>. == Principo == [[Dosiero:Ligo20160211c updated 25%.png|alternative=LIGO spaco-observatorioj.|eta|300x300ra|LIGO spaco-observatorioj.]] LIGO konsistas el du identaj detektiloj, unu en [[Livingstone|Livingston]] ([[Luiziano]]) la alia sur la Hanford-ejo en [[Richland (Vaŝingtonio)]]. Ekstertera signalo estas registrita en ambaŭ detektiloj kun tre malgranda tempo-diferenco. Tiuj du grandaj detektiloj funkcias kiel observatorioj por eltrovi [[Gravitaj ondoj|gravitajn ondojn]] helpe de [[Lasero|lasera]] [[Interferometry|interferometrio.]] Ĉi tiuj gravitaj ondoj povas detekti ŝanĝon en la 4-kilometra spegula interspacigo de malpli ol dekmile la ŝarĝdiametro de [[protono]], ekvivalente al la mezurita distanco inter la [[Tero]] kaj la [[Proksima Centaŭro]] (4.0208x10^''13''km)<ref>(angla) Smale, Dr. Alan. "The Cosmic Distance Scale".</ref> kun precizeco pli malgranda ol la larĝeco de homa haro<ref>(angla) [https://www.ligo.caltech.edu/page/facts LIGO Caltech.]</ref>. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Oficiala retejo de [https://www.ligo.org/ LIGO (LSC)] * [https://www.youtube.com/watch?v=vd1Pak5f6GQ Physicists Announce the Detection of Gravitational Waves]; YouTube * [https://www.youtube.com/watch?v=RzZgFKoIfQI LIGO Gravitational Wave Observatory]; YouTube == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Observatorioj en Usono]] 08c8ox8rws62t8uvrx5q74ufu0xxtbd 9350897 9350896 2026-04-10T23:19:16Z Sdiabhon Sdiamhon 166332 /* Principo */ 9350897 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-WA |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |zomo=10 }} [[Dosiero:Aerial View Of LIGO Livingston 599x400.jpg|alternative=Aera foto de la LIGO-ejo en Livingston, Usono.|eta|300x300ra|Aera foto de la LIGO-ejo en Livingston, Usono.]] La '''Lasera Interferomezurilo Gravitonda Observatorio''' ({{lang-en|Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory}}, mallongigita '''LIGO''') estas grandskala [[Fiziko|fiziko-eksperimento]] kiu celas rekte detekti kosmajn [[Gravitaj ondoj|gravitajn ondojn]] de [[Astrofiziko|astrofizika]] origino kaj pristudi gravitondajn observojn kiel [[Astronomiaj instrumentoj|astronomia]] ilo<ref>(angla) Barish, Barry C.; Weiss, Rainer (Oktobro 1999). "LIGO and the Detection of Gravitational Waves". ''Physics Today''. '''52''' (10): 44. Bibcode:1999PhT....52j..44B. doi:10.1063/1.882861.</ref>. LIGO temas pri LIGO estas la plej granda kaj plej ambicia projekto iam ajn kiun la usona Nacia Scienca Fondumo (NSF) subvenciis<ref>(angla) [http://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=103042 LIGO 'Fact Sheet'] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111031004458/http://nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=103042 |date=2011-10-31 }} ĉe NSF</ref> por alporti plibonigojn al LIGO kiuj kreskigu la sentivecon, permesante al la kunlaborprojekto inter [[Caltech]], [[Masaĉuseca Instituto de Teknologio|MIT]] kaj multaj aliaj altlernejoj kaj universitatoj, fari la unuan detekton de gravitaj ondoj<ref>(angla) "[http://www.aps.org/newsroom/pressreleases/athome1.cfm Revolutionary Grassroots Astrophysics Project "Einstein@Home" Goes Live] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230409133728/https://www.aps.org/newsroom/pressreleases/athome1.cfm |date=2023-04-09 }}".</ref>. == Principo == [[Dosiero:Ligo20160211c updated 25%.png|alternative=LIGO spaco-observatorioj.|eta|300x300ra|LIGO spaco-observatorioj.]] LIGO konsistas el du identaj detektiloj, unu en [[Livingstone|Livingston]] ([[Luiziano]]) la alia sur la Hanford-ejo en [[Richland (Vaŝingtonio)]]. Ekstertera signalo estas registrita en ambaŭ detektiloj kun tre malgranda tempo-diferenco. Tiuj du grandaj detektiloj funkcias kiel observatorioj por eltrovi [[Gravitaj ondoj|gravitajn ondojn]] helpe de [[Lasero|lasera]] [[Interferometry|interferometrio.]] Ĉi tiuj gravitaj ondoj povas detekti ŝanĝon en la 4-kilometra spegula interspacigo de malpli ol dekmile la ŝarĝdiametro de [[protono]], ekvivalente al la mezurita distanco inter la [[Tero]] kaj la [[Proksima Centaŭro]] (4.0208×10^''13'' km)<ref>(angla) Smale, Dr. Alan. "The Cosmic Distance Scale".</ref> kun precizeco pli malgranda ol la larĝeco de homa haro<ref>(angla) [https://www.ligo.caltech.edu/page/facts LIGO Caltech.]</ref>. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Oficiala retejo de [https://www.ligo.org/ LIGO (LSC)] * [https://www.youtube.com/watch?v=vd1Pak5f6GQ Physicists Announce the Detection of Gravitational Waves]; YouTube * [https://www.youtube.com/watch?v=RzZgFKoIfQI LIGO Gravitational Wave Observatory]; YouTube == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Observatorioj en Usono]] pr41975knr0gr2fab9nfonqcf4jhf1p 14 619289 9350974 6866635 2026-04-11T07:50:28Z RG72 11847 9350974 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Polonio|kombinaĵoj]] [[Kategorio:Kemiaj kombinaĵoj laŭ kemiaj elementoj]] [[Kategorio:Ĥalkogenaj kombinaĵoj]] tsvnu7lhjhl60ahebv5g3qla4g3w3cg 14 619714 9350978 6874879 2026-04-11T07:51:27Z RG72 11847 9350978 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Kemiaj kombinaĵoj laŭ kemiaj elementoj]] [[Kategorio:Ĥalkogenaj kombinaĵoj]] [[Kategorio:Teluro|kombinaĵoj]] 22vq879avgnf6wheogo7d1fwlwovnli 0 624695 9350777 9350375 2026-04-10T16:04:48Z RG72 11847 9350777 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:50, 4 apr. 2026 (UTC)}} [[Dosiero:Evening - Applying handcuffs.PNG|eta|350px|Pentraĵo de [[Aleksander Sochaczewski]] priskribanta la aplikadon de pied-katenoj en siberia puntendaro.]] '''Katorgo''' aŭ '''Katorga''' aŭ '''Bagno''' aŭ '''Punlaborejo''' ({{lang-ru|каторга}}; IPA: [ˈkatərgə]; el mezepoka kaj [[moderna greka]]: katergon, κάτεργον, "ŝipeto aŭ ŝipkuirejo") estis sistemo de [[punlaboro]] en la [[Rusa Imperio]]<ref>[https://www.bucknell.edu/x17601.xml Russian History,] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181128075233/https://www.bucknell.edu/x17601.xml |date=2018-11-28 }} Bucknell University, 2008.</ref> kaj poste en [[Sovetunio]]. Prizonuloj estis senditaj al malproksimaj punkolonioj en ampleksaj neloĝataj areoj de [[Siberio]] kaj de la [[Rusia Malproksima Oriento]] kie voluntulaj setlantoj kaj [[laboristo]]j estis neniam disponeblaj en sufiĉaj kvantoj. La prizonuloj devis plenumi devigan laboron sub akraj [[laborkondiĉoj]]. Tio formis parton de la [[historio de Rusio]] kaj de la [[historio de Sovetunio]]. Multaj gravuloj estis kondamnitaj al tia puno kaj multaj el ili ne povis reveni, inter kiuj multaj [[esperantisto]]j. == Vojo == La vojo de malliberuloj al punlaborejoj kaj ekzilejoj en Siberio tradicie komenciĝis en Moskvo, de kie ĉiusemajne eekmarŝis subgarde grupo de punlaboruloj ({{l-ru|партия}}). Ili marŝis piede, nur plej kadukaj, grave malsanaj kaj infanoj malpli ol 12 jarojn aĝaj rajtis veturi sur ĉaroj. La vojo okupis kutime pli ol unu jaron. Oni marŝi en katenoj sur la pideoj kaj foje sur la manoj. {{Citaĵo |teksto = Marŝas la grupo en senŝanĝa, iam desegnita kaj por ĉiam fiksita ordo: antaŭe ezkil-punlaboruloj en katenoj, meze ekzil-setlantoj, sen katenoj piedaj, sed kroĉitaj je la manoj al ĉeno po kvarope; post ili, ankaŭ kroĉitaj je la manoj al ĉeno, marŝas ekzilataj al punlaboro virinoj, kaj je la fino neevitebla ĉara trajno kun malsanuloj kaj bagaĝo, kun edzinoj kaj infanoj, sekvantaj la edzojn kaj patrojn al setlado. Flanke kaj malantaŭe marŝas neeviteblaj gardosoldatoj kaj rajdas gardokozakoj. |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Идет партия в неизменном, раз нарисованном и навсегда установленном порядке: впереди ссыльно-каторжныѳ в кандалах, в середине ссыльно-поселенцы, без оков ножных, но прикованные по рукам к цепи, по четверо; сзади их, также прикованные по рукам к цепи, идут ссылаемые на каторгу женщины, а в хвосте неизбежный обоз с больными и багажем, с женами и детьми, следующими за мужьями и отцами на поселение. По бокам и впереди и сзади идут неизбежные конвойные солдаты и едут отрядные конвойные казаки. }} Rusa pentristo Valerij Jakobi penis pentri malliberulan grupon sekvantan al Siberio nature, sed, laŭ opinio de Sergej Maksimov, malgraŭ ĉiuj klopodoj malsukcesis. Post ekvidi lin arestantoj ĉiam ordigis sin kaj iĝis similaj al laŭorde marŝanta soldata trupo, do la pentristo estis devigita krei bildon sufiĉe fantazian kaj malproksiman de realo<ref name="Maksimov1-26">{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 26 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Propra mono de malliberuloj estis konfiskata en gubernia administracio ({{l-ru|губернская администрация}}) kaj sendata al la Tobolska Administracio pri Ekzilitoj ({{l-ru|Тобольский приказ о ссыльных}}). Por akiri monon estis uzataj diversaj friponaĵoj. Kelkajn verstojn antaŭ ĉiu gubernia ĉefurbo renkonte al malliberula grupo kutime venis komizo kaj proponis aĉeti varmajn vestojn de malliberuloj. La prezoj estis modestaj, sed plej ofte malliberuloj akceptis ĉar tio donis al ili kontantan monon dum la vestojn poste eblis denove peti ĉe aŭtoritatoj, argumentante ke ili estis ŝtelitaj. Dume negocisto, ricevinte de komizo la vestojn, vendis ilin denove al la ŝtato, ĉar kutime ĉion ĉi aranĝis liveranto mem, sukcesanta tiel vendi la samajn vestojn kelkfoje. Antaŭ alveno al Tobolsko oni aĉetis tiel katenojn, ĉar en la urbo ili ĉiam estis anstataŭigataj per tiuj lokaj kaj neniu kontrolis fordonon de la malnovaj. Oficiro, akompananta la grupon, komplicis la aferon. Ĝenerale la korupto estis totala: malliberuloj pagis ĉion ekde unuaj paŝoj, jam en Moskvo ili paŝis por ke oni konduku ilin laŭ plej riĉaj kaj homoplenaj stratoj, malrapide, kun tamburado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭvoje malliberuloj almozis, kio estis permesata. En Eŭropa Rusio ili marŝis silente tra setlejoj kun etenditaj manoj dum gardistoj tamburis. En Siberio ili kantis specifan kanton "La Favorkora" ({{l-ru|Милосердная}}), formiĝintan komence de la 19-a jarcento<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 3–10 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {| !Originala teksto: !Laŭvorta traduko: |- |'''Милосердная''' Милосердые наши батюшки, Не забудьте нас, невольников, Заключенных, — Христа-ради! — Пропитайте-ка, наши батюшки, Пропитайте нас, бедных заключенных! Сожалейтеся, наши батюшки, Сожалейтеся, наши матушки, Заключенных, Христа-ради! Мы сидим во неволюшке — Во неволюшке: в тюрьмах каменных, За решетками за железными, За дверями за дубовыми, За замками за висячими. Распростились мы с отцом, с матерью, Со всем родом своим — племенем | style="vertical-align: top;" |'''La Favorkora''' Favorkoraj niaj paĉjoj, Ne forgesu nin, malliberulojn, Prizonulojn, — je la nomo de Kristo! — Nutru nin, niaj paĉjoj, Nutru nin, kompatindajn prizonulojn! Kompatu, niaj paĉjoj, Kompatu, niaj panjoj, Prizonulojn, je la nomo de Kristo! Ni estas en mallibero — En mallibero: en prizonoj ŝtonaj, Malantaŭ kradoj feraj, Malantaŭ pordoj kverkaj, Malantaŭ seruroj pendaj. Adiaŭis ni la patron, la patrinon La tutan familion nian — la genton. |} Ili konsideris ĝin pli efika ol la tamburado, ĉar ĝi trafis la korojn dum la tamburo estigis nur mekanikajn laŭtajn sonojn. Post ricevi la almozon, malliberuloj dankis: {| !Originala teksto: !Laŭvorta traduko: |- |'''Милосердная''' Должны вечно Бога молить, Что не забываете вы нас, Бедных, несчастных невольников! | style="vertical-align: top;" |'''La Favorkora''' Ni devas eterne dion preĝi, Ke ne forgesas vi nin, Kompatindajn, malfeliĉajn malliberulojn! |} {{Citaĵo |teksto = La urbo [[Vladimir (urbo)|Vladimiro]] [...] inter ĉiuj urboj estas la plej malbona: la almozo venis malgranda. [[Vjazniki]] estas pli bona ol Vladimiro, sed ankaŭ ne senavara. [[Niĵnij Novgorod]] estas pli bona ol Vjzaniki, sur bazaro en Niĵnij Novgorod la ofero estas granda. Kaj mankas urboj pli riĉaj kaj por nia arestanta gento pli korfavoraj ol vilaĝo [[Liskovo]], urbo [[Kazano]], [[Kunguro]], [[Jekaterinburgo]], [[Tjumeno]], kaj ĉio ĉi pro tio ke en tiuj ĉi urboj multe da [[malnovrituloj]] loĝas. La almozojn ili ne avaras... |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Владимир-город [...] всех городов хуже: подаяние сходило малое. Вязники Владимира лучше, но тоже не из щедрых. Нижний Вязники перехвастал, на Нижнем Базаре жертва большая. И нету городов богаче и к нашему брату арестанту сердобольнее, как Лысково село, Казань-город, Кунгур, Екатеринбург, Тюмень, а все от того, что в городах этих староверов много живет. На подаяния они не скупятся... }} En Tjumeno dum Kristnasko kaj Pasko almozoj estis tiom abundaj, ke arestantoj pagis al gardoficiro por ne tuj marŝi plu, sed resti iom pli en la urbo por trankvile manĝi ĉion donacitan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 22 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La arestantoj konsideris Siberion pli komforta kaj favora al ili, argumentante ke tie ili estas traktataj kiel malfeliĉuloj, la reĝimo estas pli milda. En Rusio ili devis subteni la katenojn per ŝelkoj, kiujn oni metis sur la kolon kaj ŝultrojn, kio estis granda ŝarĝo. En Siberio ili konektis la katenojn al la zono, kio estis malpli peze<ref name="Maksimov1-26"/>. Virinoj estis sendataj al Siberio plejparte pro ekbruligoj kaj infanmurdoj. Ĝis Tobolsko ili iris kune kun la viroj, kio ebligis rilatojn, inkluzive seksajn. Kontraŭ pago gardistoj permesis al paroj veturi sur ĉaroj kune, do foje sur la sama ĉaro samtempe amoris po 3 aŭ 4 paroj. Proksimecon de virinoj profitis ankaŭ gardistoj. Virinoj uzis la samajn rimedojn por proksimiĝi al viroj. Se ne eblis aranĝi tion laŭvoje, arestantoj subaĉetis kuracistojn aŭ gardistojn por resti en malsanulejo kaj trovi virinojn tie. Plej ofte temis pri rilatoj provizoraj, sed foje punlaboruloj kreis parojn, kutime sen oficiala geedziĝo, ofte limigita (dumvivaj punlaboruloj rajtis geedziĝi nur post 11 jaroj). Ĝis Tobolsko la geedziĝoj estis malpermesitaj, sed jam en Tobolsko arestintoj iris al la malliberula administracio por peti geedzigi ilin aŭ almenaŭ sendi al la sama gubernio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 22–29 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumeno la malliberuloj havis ripozon ({{l-ru|растах}}) en la plej granda malliberejo laŭ la tuta vojo. Sekvis Tobolsko kie la Tobolska Administracio pri Ekzilitoj klasifikis ilin, elektis finajn destinejojn, eldonis respektivajn paperojn ktp. La [[Tobolska prizono]] en krimula mondo estis konsiderata la ĉefurbo kaj servis kiel universitato, kie la malliberuloj estis akirantaj novajn spertojn kaj sciojn. {{Citaĵo |teksto = En lia sako aperas du ĉemizoj, du pantalonoj; sur la ŝultroj aperas nova ''armjak'' [longa mantelo] — ''zipun'' [senkoluma kaftano] el dika griza drapo, kun flavaj aŭ ruĝa aso kaj duo surdorse, kaj kun samlana parenco — pantalono, surpiede — nek botegoj, nek galoŝoj — ŝuoj de siberia invento kaj gusto, simplaj sed mallongdaŭraj, aŭ ''koti'', do botetoj, farĉitaj per papero. Vintre liaj moveblaj posedaĵoj eĉ pli kreskas pro postuloj de la severa lando: surŝultre — aroma ''tulup'' [longa vintra supra vesto], surmane pugnogantoj kaj ''golici'' [ledaj pugnogantoj], surpiede drapaj peidvindoj, surkape ''triorelumo'' [triklapa kapvesto] — la malbela ĉapo simila al [[baŝliko]], kiun oni ŝatas survoje, en foraj lokoj de Rusio, maljunuloj-pastroj kaj komercantaj kamparanoj. Somera ŝtata ĉapo el griza drapo sen viziero, malkaŝanta la nukon kaj la orelojn, transformas la arestanton je birdotimigilo. |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 32–33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = В мешке у него появлялись две рубахи, двое портов; на плечах новый армяк — зипун из толстого серого сукна, с желтыми либо красными тузом и двойкою на спине, и с единошерстным родичем — штанами, а на ногах — не сапоги и не калоши — обувь сибирского изобретения и вкуса, простая, но недолговечная, либо коты, т. е. мелкие башмаки, начиненные бумагою. На зимнее время движимое имущество его еще больше возрастает в силу требований суровой страны: на плечи — душистый тулуп, на руки варежки и голицы, на ноги суконные портянки, на голову треух — ту уродливую шапку на манер башлыка, которую любят в дороге, по глухими местам России, старики-попы и торгующие крестьяне. Летняя казенная шапка из серого сукна без козырька, открывающая затылок и уши, делает из арестанта чучело. }} Arestantoj ofte vendis la vestojn por poste diri ke ili estis ŝtelitaj, ricevi respektivajn riproĉojn kaj batojn, sed fine ankaŭ novajn vestojn. Oni sukcesis vendi eĉ katenojn, interŝanĝante siberiajn katenojn pezajn je 10–12 pundoj ({{unuo|4,09–4,91|kg}}) kontraŭ pezaj je 4–5 pundoj ({{unuo|1,64–2,05|kg}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. De Tobolsko la arestantoj marŝis en apartaj grupoj: punlaboruloj, setlantoj, virinoj. Tamen ili klopodos diversmaniere miksiĝi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33–34 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ili devis marŝi po 500 verstojn ({{unuo|533,4|km}}) monate, sendepende de vetero, nur printempe kaj aŭtune okazis etaj paŭzoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 64–65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1824–1832 setlantoj estis marŝantaj alkroĉitaj per mankatenoj al fera stango, sed tio estis malkomforte, ĉar la arestantoj havis malsaman altecon, konstanta frotado de la manoj kaŭzis frotvundojn kaj edemojn, ne eblis survesti pugnogantojn sur la alkroĉitajn manojn kaj la feraĵo estis malvarmega. La suboficiro ne rajtis laŭvoje malfermi seruron, kiu troviĝis fine de la stango, malfermota de oficiro post alveno al la fina punkto; ŝlisilo troviĝis en sigelita ŝranko. Do dum semajnoj la aarestantoj, kroĉitaj al la stango, ne povis disiĝi. La komandestro de la Aparta Korpuso de Interna Gardo Pjotr Kapceviĉ kreis specialan mankatenon, kiu {{JULGREGDATO|13|3|1832|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} estis oficiale aprobita. Ekde tiam oni alkroĉis la setlantojn en mankatenoj po 3 ĝis 4 paroj al ĉeno, longa de 11 verŝokoj ({{unuo|48,9|cm}}) ĝis 1,5 arŝinoj ({{unuo|106,68|cm}}), foje po 8 aŭ 10 homoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 34–35 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La arestantoj je la unua ripozejo aranĝis aŭkcion, dum kiu dezirantoj povis aĉeti komercon pri manĝaĵoj, vetludoj, tabako kaj alkoholo, ktp. La aĉetinto nomiĝis ''majdanulo'' ({{l-ru|майданщик}}). Kutime oni faris aŭkciojn post veni al sekva granda urbo, do post Tobolsko sekvis Tomsko, Krasnojarsko, Irkutsko, Nerĉinsko. Mono, ricevita per tiaj aŭkcioj, estis distribuata inter la arestantoj, malpli granda parto estis gardata de grupestro ({{l-ru|староста}}) por la bezonoj de la grupo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 36–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭvoje oni ofte interŝanĝis dokumentojn tiel ke setlanto iĝis punlaborulo kun alia nomo, kion punlaborulo rekompensis per mono. La fenomento estis tiel amasa, ke oni ordonis setlantojn kiuj sin prezentis sub pseŭdonimo ({{l-ru|непомнящий}}, do ''ne memoranta'') sendi al punlaboro por 5 jaroj dum al punlaborulo en tia situacio doni 100 vergobatojn kaj aldoni pliajn 5 jarojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 44–45 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La plej severaj gardantoj estis konsiderataj soldatoj dum kozakoj estis pli mildaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la 20-a jarcento transportado de malliberuloj de Moskvo al [[Tobolsko]] okupis unu monaton kaj okazis laŭ itinero: Moskvo – [[Niĵnij Novgorod]] – [[Permjo]] – [[Jekaterinburgo]] – [[Tjumeno]] — Tobolsko. De Niĵnij Novgorod al Permjo oni veturis laŭ [[Volgo]], poste ĝis Jekaterinburgo laŭ [[Kamo (rivero)|Kamo]] kaj de Tjumeno marŝis al Tobolsko piede 13 tagojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 184 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Markado == Punlaboruloj estis malfacile kontroleblaj de malmulta gardistaro, ofte fuĝis kaj estis malfacile identigi kaj kapti ilin pro manko de portretoj (ekzistis nur vortaj priskriboj), vasteco de areoj kaj malabundo de siberia loĝantaro, kiu ofte simpatiis al la fuĝintoj. Pro tio oni aplikis diversajn tipojn de markado, kies celo estis elstarigi la punlaborulojn. Tradicie oni brulmarkis la punlaborulojn per surskriboj kiel "krimulo" ({{lang-ru|вор}}) ks. La deviga brulmarkado estis nuligita en 1863<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Foje oni elŝiris iliajn nazotruojn per tenajloj (tio estis parto de verdikto). Eĉ post ĉesigo de tiaj metodoj oni plu razis la kapojn de la punlaboruloj tiel, ke duono de la kapo estis komplete senhara. Sur vestoj ofte aperis [[karoo]]j aŭ la vestoj konsistis el pecoj de malsamkolora ŝtofo. == En Esperanto aperis == *'''Politika Malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero « la [[Katorgo]]n »'''. Eld.D-ro [[Zygmunt Marek]], [[Krakovo]]. 1912(?). {{citaĵo|[[Broŝuro]] enhavanta en dek ĉapitroj protestajn artikolojn kontraŭ la venĝonkriantaj suferoj kiujn la rusa registaro suferigas al la [[Politika malliberulo| politikaj malliberulo]]j.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == Vidu ankaŭ == * [[Ekziligo]] * [[Gulago]] * [[Punlaboro]] * [[Tobolska prizono]] * [[Rusa mafio]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} [[Kategorio:Historio de Rusio]] [[Kategorio:Historio de Sovetunio]] [[Kategorio:Historio de Siberio]] [[Kategorio:Koncentrejo]] [[Kategorio:Malobservo de la homaj rajtoj]] [[Kategorio:Laboro]] [[Kategorio:Labora juro]] 5yxda678dd8j10eyt46tie7njgmixd5 9350827 9350777 2026-04-10T17:41:53Z RG72 11847 9350827 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:50, 4 apr. 2026 (UTC)}} [[Dosiero:Evening - Applying handcuffs.PNG|eta|350px|Pentraĵo de [[Aleksander Sochaczewski]] priskribanta la aplikadon de pied-katenoj en siberia puntendaro.]] '''Katorgo''' aŭ '''Katorga''' aŭ '''Bagno''' aŭ '''Punlaborejo''' ({{lang-ru|каторга}}; IPA: [ˈkatərgə]; el mezepoka kaj [[moderna greka]]: katergon, κάτεργον, "ŝipeto aŭ ŝipkuirejo") estis sistemo de [[punlaboro]] en la [[Rusa Imperio]]<ref>[https://www.bucknell.edu/x17601.xml Russian History,] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181128075233/https://www.bucknell.edu/x17601.xml |date=2018-11-28 }} Bucknell University, 2008.</ref> kaj poste en [[Sovetunio]]. Prizonuloj estis senditaj al malproksimaj punkolonioj en ampleksaj neloĝataj areoj de [[Siberio]] kaj de la [[Rusia Malproksima Oriento]] kie voluntulaj setlantoj kaj [[laboristo]]j estis neniam disponeblaj en sufiĉaj kvantoj. La prizonuloj devis plenumi devigan laboron sub akraj [[laborkondiĉoj]]. Tio formis parton de la [[historio de Rusio]] kaj de la [[historio de Sovetunio]]. Multaj gravuloj estis kondamnitaj al tia puno kaj multaj el ili ne povis reveni, inter kiuj multaj [[esperantisto]]j. == Vojo == La vojo de malliberuloj al punlaborejoj kaj ekzilejoj en Siberio tradicie komenciĝis en Moskvo, de kie ĉiusemajne eekmarŝis subgarde grupo de punlaboruloj ({{l-ru|партия}}). Ili marŝis piede, nur plej kadukaj, grave malsanaj kaj infanoj malpli ol 12 jarojn aĝaj rajtis veturi sur ĉaroj. La vojo okupis kutime pli ol unu jaron. Oni marŝi en katenoj sur la pideoj kaj foje sur la manoj. {{Citaĵo |teksto = Marŝas la grupo en senŝanĝa, iam desegnita kaj por ĉiam fiksita ordo: antaŭe ezkil-punlaboruloj en katenoj, meze ekzil-setlantoj, sen katenoj piedaj, sed kroĉitaj je la manoj al ĉeno po kvarope; post ili, ankaŭ kroĉitaj je la manoj al ĉeno, marŝas ekzilataj al punlaboro virinoj, kaj je la fino neevitebla ĉara trajno kun malsanuloj kaj bagaĝo, kun edzinoj kaj infanoj, sekvantaj la edzojn kaj patrojn al setlado. Flanke kaj malantaŭe marŝas neeviteblaj gardosoldatoj kaj rajdas gardokozakoj. |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Идет партия в неизменном, раз нарисованном и навсегда установленном порядке: впереди ссыльно-каторжныѳ в кандалах, в середине ссыльно-поселенцы, без оков ножных, но прикованные по рукам к цепи, по четверо; сзади их, также прикованные по рукам к цепи, идут ссылаемые на каторгу женщины, а в хвосте неизбежный обоз с больными и багажем, с женами и детьми, следующими за мужьями и отцами на поселение. По бокам и впереди и сзади идут неизбежные конвойные солдаты и едут отрядные конвойные казаки. }} Rusa pentristo Valerij Jakobi penis pentri malliberulan grupon sekvantan al Siberio nature, sed, laŭ opinio de Sergej Maksimov, malgraŭ ĉiuj klopodoj malsukcesis. Post ekvidi lin arestantoj ĉiam ordigis sin kaj iĝis similaj al laŭorde marŝanta soldata trupo, do la pentristo estis devigita krei bildon sufiĉe fantazian kaj malproksiman de realo<ref name="Maksimov1-26">{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 26 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Propra mono de malliberuloj estis konfiskata en gubernia administracio ({{l-ru|губернская администрация}}) kaj sendata al la Tobolska Administracio pri Ekzilitoj ({{l-ru|Тобольский приказ о ссыльных}}). Por akiri monon estis uzataj diversaj friponaĵoj. Kelkajn verstojn antaŭ ĉiu gubernia ĉefurbo renkonte al malliberula grupo kutime venis komizo kaj proponis aĉeti varmajn vestojn de malliberuloj. La prezoj estis modestaj, sed plej ofte malliberuloj akceptis ĉar tio donis al ili kontantan monon dum la vestojn poste eblis denove peti ĉe aŭtoritatoj, argumentante ke ili estis ŝtelitaj. Dume negocisto, ricevinte de komizo la vestojn, vendis ilin denove al la ŝtato, ĉar kutime ĉion ĉi aranĝis liveranto mem, sukcesanta tiel vendi la samajn vestojn kelkfoje. Antaŭ alveno al Tobolsko oni aĉetis tiel katenojn, ĉar en la urbo ili ĉiam estis anstataŭigataj per tiuj lokaj kaj neniu kontrolis fordonon de la malnovaj. Oficiro, akompananta la grupon, komplicis la aferon. Ĝenerale la korupto estis totala: malliberuloj pagis ĉion ekde unuaj paŝoj, jam en Moskvo ili paŝis por ke oni konduku ilin laŭ plej riĉaj kaj homoplenaj stratoj, malrapide, kun tamburado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭvoje malliberuloj almozis, kio estis permesata. En Eŭropa Rusio ili marŝis silente tra setlejoj kun etenditaj manoj dum gardistoj tamburis. En Siberio ili kantis specifan kanton "La Favorkora" ({{l-ru|Милосердная}}), formiĝintan komence de la 19-a jarcento<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 3–10 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {| !Originala teksto: !Laŭvorta traduko: |- |'''Милосердная''' Милосердые наши батюшки, Не забудьте нас, невольников, Заключенных, — Христа-ради! — Пропитайте-ка, наши батюшки, Пропитайте нас, бедных заключенных! Сожалейтеся, наши батюшки, Сожалейтеся, наши матушки, Заключенных, Христа-ради! Мы сидим во неволюшке — Во неволюшке: в тюрьмах каменных, За решетками за железными, За дверями за дубовыми, За замками за висячими. Распростились мы с отцом, с матерью, Со всем родом своим — племенем | style="vertical-align: top;" |'''La Favorkora''' Favorkoraj niaj paĉjoj, Ne forgesu nin, malliberulojn, Prizonulojn, — je la nomo de Kristo! — Nutru nin, niaj paĉjoj, Nutru nin, kompatindajn prizonulojn! Kompatu, niaj paĉjoj, Kompatu, niaj panjoj, Prizonulojn, je la nomo de Kristo! Ni estas en mallibero — En mallibero: en prizonoj ŝtonaj, Malantaŭ kradoj feraj, Malantaŭ pordoj kverkaj, Malantaŭ seruroj pendaj. Adiaŭis ni la patron, la patrinon La tutan familion nian — la genton. |} Ili konsideris ĝin pli efika ol la tamburado, ĉar ĝi trafis la korojn dum la tamburo estigis nur mekanikajn laŭtajn sonojn. Post ricevi la almozon, malliberuloj dankis: {| !Originala teksto: !Laŭvorta traduko: |- |'''Милосердная''' Должны вечно Бога молить, Что не забываете вы нас, Бедных, несчастных невольников! | style="vertical-align: top;" |'''La Favorkora''' Ni devas eterne dion preĝi, Ke ne forgesas vi nin, Kompatindajn, malfeliĉajn malliberulojn! |} {{Citaĵo |teksto = La urbo [[Vladimir (urbo)|Vladimiro]] [...] inter ĉiuj urboj estas la plej malbona: la almozo venis malgranda. [[Vjazniki]] estas pli bona ol Vladimiro, sed ankaŭ ne senavara. [[Niĵnij Novgorod]] estas pli bona ol Vjzaniki, sur bazaro en Niĵnij Novgorod la ofero estas granda. Kaj mankas urboj pli riĉaj kaj por nia arestanta gento pli korfavoraj ol vilaĝo [[Liskovo]], urbo [[Kazano]], [[Kunguro]], [[Jekaterinburgo]], [[Tjumeno]], kaj ĉio ĉi pro tio ke en tiuj ĉi urboj multe da [[malnovrituloj]] loĝas. La almozojn ili ne avaras... |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Владимир-город [...] всех городов хуже: подаяние сходило малое. Вязники Владимира лучше, но тоже не из щедрых. Нижний Вязники перехвастал, на Нижнем Базаре жертва большая. И нету городов богаче и к нашему брату арестанту сердобольнее, как Лысково село, Казань-город, Кунгур, Екатеринбург, Тюмень, а все от того, что в городах этих староверов много живет. На подаяния они не скупятся... }} En Tjumeno dum Kristnasko kaj Pasko almozoj estis tiom abundaj, ke arestantoj pagis al gardoficiro por ne tuj marŝi plu, sed resti iom pli en la urbo por trankvile manĝi ĉion donacitan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 22 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La arestantoj konsideris Siberion pli komforta kaj favora al ili, argumentante ke tie ili estas traktataj kiel malfeliĉuloj, la reĝimo estas pli milda. En Rusio ili devis subteni la katenojn per ŝelkoj, kiujn oni metis sur la kolon kaj ŝultrojn, kio estis granda ŝarĝo. En Siberio ili konektis la katenojn al la zono, kio estis malpli peze<ref name="Maksimov1-26"/>. Virinoj estis sendataj al Siberio plejparte pro ekbruligoj kaj infanmurdoj. Ĝis Tobolsko ili iris kune kun la viroj, kio ebligis rilatojn, inkluzive seksajn. Kontraŭ pago gardistoj permesis al paroj veturi sur ĉaroj kune, do foje sur la sama ĉaro samtempe amoris po 3 aŭ 4 paroj. Proksimecon de virinoj profitis ankaŭ gardistoj. Virinoj uzis la samajn rimedojn por proksimiĝi al viroj. Se ne eblis aranĝi tion laŭvoje, arestantoj subaĉetis kuracistojn aŭ gardistojn por resti en malsanulejo kaj trovi virinojn tie. Plej ofte temis pri rilatoj provizoraj, sed foje punlaboruloj kreis parojn, kutime sen oficiala geedziĝo, ofte limigita (dumvivaj punlaboruloj rajtis geedziĝi nur post 11 jaroj). Ĝis Tobolsko la geedziĝoj estis malpermesitaj, sed jam en Tobolsko arestintoj iris al la malliberula administracio por peti geedzigi ilin aŭ almenaŭ sendi al la sama gubernio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 22–29 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumeno la malliberuloj havis ripozon ({{l-ru|растах}}) en la plej granda malliberejo laŭ la tuta vojo. Sekvis Tobolsko kie la Tobolska Administracio pri Ekzilitoj klasifikis ilin, elektis finajn destinejojn, eldonis respektivajn paperojn ktp. La [[Tobolska prizono]] en krimula mondo estis konsiderata la ĉefurbo kaj servis kiel universitato, kie la malliberuloj estis akirantaj novajn spertojn kaj sciojn. {{Citaĵo |teksto = En lia sako aperas du ĉemizoj, du pantalonoj; sur la ŝultroj aperas nova ''armjak'' [longa mantelo] — ''zipun'' [senkoluma kaftano] el dika griza drapo, kun flavaj aŭ ruĝa aso kaj duo surdorse, kaj kun samlana parenco — pantalono, surpiede — nek botegoj, nek galoŝoj — ŝuoj de siberia invento kaj gusto, simplaj sed mallongdaŭraj, aŭ ''koti'', do botetoj, farĉitaj per papero. Vintre liaj moveblaj posedaĵoj eĉ pli kreskas pro postuloj de la severa lando: surŝultre — aroma ''tulup'' [longa vintra supra vesto], surmane pugnogantoj kaj ''golici'' [ledaj pugnogantoj], surpiede drapaj peidvindoj, surkape ''triorelumo'' [triklapa kapvesto] — la malbela ĉapo simila al [[baŝliko]], kiun oni ŝatas survoje, en foraj lokoj de Rusio, maljunuloj-pastroj kaj komercantaj kamparanoj. Somera ŝtata ĉapo el griza drapo sen viziero, malkaŝanta la nukon kaj la orelojn, transformas la arestanton je birdotimigilo. |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 32–33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = В мешке у него появлялись две рубахи, двое портов; на плечах новый армяк — зипун из толстого серого сукна, с желтыми либо красными тузом и двойкою на спине, и с единошерстным родичем — штанами, а на ногах — не сапоги и не калоши — обувь сибирского изобретения и вкуса, простая, но недолговечная, либо коты, т. е. мелкие башмаки, начиненные бумагою. На зимнее время движимое имущество его еще больше возрастает в силу требований суровой страны: на плечи — душистый тулуп, на руки варежки и голицы, на ноги суконные портянки, на голову треух — ту уродливую шапку на манер башлыка, которую любят в дороге, по глухими местам России, старики-попы и торгующие крестьяне. Летняя казенная шапка из серого сукна без козырька, открывающая затылок и уши, делает из арестанта чучело. }} Arestantoj ofte vendis la vestojn por poste diri ke ili estis ŝtelitaj, ricevi respektivajn riproĉojn kaj batojn, sed fine ankaŭ novajn vestojn. Oni sukcesis vendi eĉ katenojn, interŝanĝante siberiajn katenojn pezajn je 10–12 pundoj ({{unuo|4,09–4,91|kg}}) kontraŭ pezaj je 4–5 pundoj ({{unuo|1,64–2,05|kg}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. De Tobolsko la arestantoj marŝis en apartaj grupoj: punlaboruloj, setlantoj, virinoj. Tamen ili klopodos diversmaniere miksiĝi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33–34 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ili devis marŝi po 500 verstojn ({{unuo|533,4|km}}) monate, sendepende de vetero, nur printempe kaj aŭtune okazis etaj paŭzoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 64–65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Plentaga ripozo okazis kutime post 2 tagoj. Resti pli longe estis malpermesite, oni punis pro tio gardistojn kvazaŭ pro kaŝado de fuĝintoj, do ili pelis malfortiĝintajn arestantojn plu. Al Tobolsko ili venis grandparte malsanaj — viroj kun reŭmataj malsanoj, virinoj kun tiuj gineokologiaj, do la administracio klasifikis ilin kiel ''malkapablajn'' ({{l-ru|неспособные}}), do ne kapablajn labori kaj pagi impostojn, kiujn pro tio anstataŭ ili devis pagi kamparanaj komunumoj al kiuj ili estis devige registritaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 68 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La itinero origine pasis laŭ la malnova Siberia landvojo, do de Vologdo al Verĥoturje, Tobolsko kaj Taro. Post kiam la landvojo ŝoviĝis suden, la arestantoj ekmarŝis pli mallongan vojon de Permo al Jekaterinburgo kaj Tjumeno, tamen poste iris norden al Tobolsko, kie troviĝis la Administracio pri Ekzilitoj, kaj de tie al Taro, tra nordaj areoj, malmulte loĝataj kaj longigante la itineron. Post transloko de la administracio al Tjumeno la vojo rektiĝis. Meze de la 19-a jarcento en ĝi estis 60 etapejoj ({{l-ru|этап}}) kaj 64 duonetapejoj ({{l-ru|полуэтап}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 68–71 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1824–1832 setlantoj estis marŝantaj alkroĉitaj per mankatenoj al fera stango, sed tio estis malkomforte, ĉar la arestantoj havis malsaman altecon, konstanta frotado de la manoj kaŭzis frotvundojn kaj edemojn, ne eblis survesti pugnogantojn sur la alkroĉitajn manojn kaj la feraĵo estis malvarmega. La suboficiro ne rajtis laŭvoje malfermi seruron, kiu troviĝis fine de la stango, malfermota de oficiro post alveno al la fina punkto; ŝlisilo troviĝis en sigelita ŝranko. Do dum semajnoj la aarestantoj, kroĉitaj al la stango, ne povis disiĝi. La komandestro de la Aparta Korpuso de Interna Gardo Pjotr Kapceviĉ kreis specialan mankatenon, kiu {{JULGREGDATO|13|3|1832|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} estis oficiale aprobita. Ekde tiam oni alkroĉis la setlantojn en mankatenoj po 3 ĝis 4 paroj al ĉeno, longa de 11 verŝokoj ({{unuo|48,9|cm}}) ĝis 1,5 arŝinoj ({{unuo|106,68|cm}}), foje po 8 aŭ 10 homoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 34–35 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La arestantoj je la unua ripozejo aranĝis aŭkcion, dum kiu dezirantoj povis aĉeti komercon pri manĝaĵoj, vetludoj, tabako kaj alkoholo, ktp. La aĉetinto nomiĝis ''majdanulo'' ({{l-ru|майданщик}}). Kutime oni faris aŭkciojn post veni al sekva granda urbo, do post Tobolsko sekvis Tomsko, Krasnojarsko, Irkutsko, Nerĉinsko. Mono, ricevita per tiaj aŭkcioj, estis distribuata inter la arestantoj, malpli granda parto estis gardata de grupestro ({{l-ru|староста}}) por la bezonoj de la grupo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 36–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭvoje oni ofte interŝanĝis dokumentojn tiel ke setlanto iĝis punlaborulo kun alia nomo, kion punlaborulo rekompensis per mono. La fenomento estis tiel amasa, ke oni ordonis setlantojn kiuj sin prezentis sub pseŭdonimo ({{l-ru|непомнящий}}, do ''ne memoranta'') sendi al punlaboro por 5 jaroj dum al punlaborulo en tia situacio doni 100 vergobatojn kaj aldoni pliajn 5 jarojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 44–45 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La plej severaj gardantoj estis konsiderataj soldatoj dum kozakoj estis pli mildaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Soldatoj kutime havis familiojn, ofte ankaŭ plugeblajn terojn kaj falĉejojn, sed ili ne havis tempon kultivi ilin, ĉar ili konstante estis for, akompanante arestantojn dum ties marŝoj. Do ili luigis plejparton de siaj teroj kaj profitis ĉefe danke al neoficiala komerco, kadre de kiu ili mem kaj iliaj edzinoj vendis al arestantoj oble pli koste simplajn manĝaĵojn kaj necesaĵojn, elpostulis ŝmirponon ktp<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 66–68 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la 20-a jarcento transportado de malliberuloj de Moskvo al [[Tobolsko]] okupis unu monaton kaj okazis laŭ itinero: Moskvo – [[Niĵnij Novgorod]] – [[Permjo]] – [[Jekaterinburgo]] – [[Tjumeno]] — Tobolsko. De Niĵnij Novgorod al Permjo oni veturis laŭ [[Volgo]], poste ĝis Jekaterinburgo laŭ [[Kamo (rivero)|Kamo]] kaj de Tjumeno marŝis al Tobolsko piede 13 tagojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 184 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Markado == Punlaboruloj estis malfacile kontroleblaj de malmulta gardistaro, ofte fuĝis kaj estis malfacile identigi kaj kapti ilin pro manko de portretoj (ekzistis nur vortaj priskriboj), vasteco de areoj kaj malabundo de siberia loĝantaro, kiu ofte simpatiis al la fuĝintoj. Pro tio oni aplikis diversajn tipojn de markado, kies celo estis elstarigi la punlaborulojn. Tradicie oni brulmarkis la punlaborulojn per surskriboj kiel "krimulo" ({{lang-ru|вор}}) ks. La deviga brulmarkado estis nuligita en 1863<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Foje oni elŝiris iliajn nazotruojn per tenajloj (tio estis parto de verdikto). Eĉ post ĉesigo de tiaj metodoj oni plu razis la kapojn de la punlaboruloj tiel, ke duono de la kapo estis komplete senhara. Sur vestoj ofte aperis [[karoo]]j aŭ la vestoj konsistis el pecoj de malsamkolora ŝtofo. == En Esperanto aperis == *'''Politika Malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero « la [[Katorgo]]n »'''. Eld.D-ro [[Zygmunt Marek]], [[Krakovo]]. 1912(?). {{citaĵo|[[Broŝuro]] enhavanta en dek ĉapitroj protestajn artikolojn kontraŭ la venĝonkriantaj suferoj kiujn la rusa registaro suferigas al la [[Politika malliberulo| politikaj malliberulo]]j.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == Vidu ankaŭ == * [[Ekziligo]] * [[Gulago]] * [[Punlaboro]] * [[Tobolska prizono]] * [[Rusa mafio]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} [[Kategorio:Historio de Rusio]] [[Kategorio:Historio de Sovetunio]] [[Kategorio:Historio de Siberio]] [[Kategorio:Koncentrejo]] [[Kategorio:Malobservo de la homaj rajtoj]] [[Kategorio:Laboro]] [[Kategorio:Labora juro]] myjtfl9iatroa2keapjc80479pod7py 9351015 9350827 2026-04-11T08:36:28Z RG72 11847 9351015 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:50, 4 apr. 2026 (UTC)}} [[Dosiero:Evening - Applying handcuffs.PNG|eta|350px|Pentraĵo de [[Aleksander Sochaczewski]] priskribanta la aplikadon de pied-katenoj en siberia puntendaro.]] '''Katorgo''' aŭ '''Katorga''' aŭ '''Bagno''' aŭ '''Punlaborejo''' ({{lang-ru|каторга}}; IPA: [ˈkatərgə]; el mezepoka kaj [[moderna greka]]: katergon, κάτεργον, "ŝipeto aŭ ŝipkuirejo") estis sistemo de [[punlaboro]] en la [[Rusa Imperio]]<ref>[https://www.bucknell.edu/x17601.xml Russian History,] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181128075233/https://www.bucknell.edu/x17601.xml |date=2018-11-28 }} Bucknell University, 2008.</ref> kaj poste en [[Sovetunio]]. Prizonuloj estis senditaj al malproksimaj punkolonioj en ampleksaj neloĝataj areoj de [[Siberio]] kaj de la [[Rusia Malproksima Oriento]] kie voluntulaj setlantoj kaj [[laboristo]]j estis neniam disponeblaj en sufiĉaj kvantoj. La prizonuloj devis plenumi devigan laboron sub akraj [[laborkondiĉoj]]. Tio formis parton de la [[historio de Rusio]] kaj de la [[historio de Sovetunio]]. Multaj gravuloj estis kondamnitaj al tia puno kaj multaj el ili ne povis reveni, inter kiuj multaj [[esperantisto]]j. == Vojo == La vojo de malliberuloj al punlaborejoj kaj ekzilejoj en Siberio tradicie komenciĝis en Moskvo, de kie ĉiusemajne eekmarŝis subgarde grupo de punlaboruloj ({{l-ru|партия}}). Ili marŝis piede, nur plej kadukaj, grave malsanaj kaj infanoj malpli ol 12 jarojn aĝaj rajtis veturi sur ĉaroj. La vojo okupis kutime pli ol unu jaron. Oni marŝi en katenoj sur la pideoj kaj foje sur la manoj. {{Citaĵo |teksto = Marŝas la grupo en senŝanĝa, iam desegnita kaj por ĉiam fiksita ordo: antaŭe ezkil-punlaboruloj en katenoj, meze ekzil-setlantoj, sen katenoj piedaj, sed kroĉitaj je la manoj al ĉeno po kvarope; post ili, ankaŭ kroĉitaj je la manoj al ĉeno, marŝas ekzilataj al punlaboro virinoj, kaj je la fino neevitebla ĉara trajno kun malsanuloj kaj bagaĝo, kun edzinoj kaj infanoj, sekvantaj la edzojn kaj patrojn al setlado. Flanke kaj malantaŭe marŝas neeviteblaj gardosoldatoj kaj rajdas gardokozakoj. |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Идет партия в неизменном, раз нарисованном и навсегда установленном порядке: впереди ссыльно-каторжныѳ в кандалах, в середине ссыльно-поселенцы, без оков ножных, но прикованные по рукам к цепи, по четверо; сзади их, также прикованные по рукам к цепи, идут ссылаемые на каторгу женщины, а в хвосте неизбежный обоз с больными и багажем, с женами и детьми, следующими за мужьями и отцами на поселение. По бокам и впереди и сзади идут неизбежные конвойные солдаты и едут отрядные конвойные казаки. }} Rusa pentristo Valerij Jakobi penis pentri malliberulan grupon sekvantan al Siberio nature, sed, laŭ opinio de Sergej Maksimov, malgraŭ ĉiuj klopodoj malsukcesis. Post ekvidi lin arestantoj ĉiam ordigis sin kaj iĝis similaj al laŭorde marŝanta soldata trupo, do la pentristo estis devigita krei bildon sufiĉe fantazian kaj malproksiman de realo<ref name="Maksimov1-26">{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 26 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Propra mono de malliberuloj estis konfiskata en gubernia administracio ({{l-ru|губернская администрация}}) kaj sendata al la Tobolska Administracio pri Ekzilitoj ({{l-ru|Тобольский приказ о ссыльных}}). Por akiri monon estis uzataj diversaj friponaĵoj. Kelkajn verstojn antaŭ ĉiu gubernia ĉefurbo renkonte al malliberula grupo kutime venis komizo kaj proponis aĉeti varmajn vestojn de malliberuloj. La prezoj estis modestaj, sed plej ofte malliberuloj akceptis ĉar tio donis al ili kontantan monon dum la vestojn poste eblis denove peti ĉe aŭtoritatoj, argumentante ke ili estis ŝtelitaj. Dume negocisto, ricevinte de komizo la vestojn, vendis ilin denove al la ŝtato, ĉar kutime ĉion ĉi aranĝis liveranto mem, sukcesanta tiel vendi la samajn vestojn kelkfoje. Antaŭ alveno al Tobolsko oni aĉetis tiel katenojn, ĉar en la urbo ili ĉiam estis anstataŭigataj per tiuj lokaj kaj neniu kontrolis fordonon de la malnovaj. Oficiro, akompananta la grupon, komplicis la aferon. Ĝenerale la korupto estis totala: malliberuloj pagis ĉion ekde unuaj paŝoj, jam en Moskvo ili paŝis por ke oni konduku ilin laŭ plej riĉaj kaj homoplenaj stratoj, malrapide, kun tamburado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭvoje malliberuloj almozis, kio estis permesata. En Eŭropa Rusio ili marŝis silente tra setlejoj kun etenditaj manoj dum gardistoj tamburis. En Siberio ili kantis specifan kanton "La Favorkora" ({{l-ru|Милосердная}}), formiĝintan komence de la 19-a jarcento<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 3–10 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {| !Originala teksto: !Laŭvorta traduko: |- |'''Милосердная''' Милосердые наши батюшки, Не забудьте нас, невольников, Заключенных, — Христа-ради! — Пропитайте-ка, наши батюшки, Пропитайте нас, бедных заключенных! Сожалейтеся, наши батюшки, Сожалейтеся, наши матушки, Заключенных, Христа-ради! Мы сидим во неволюшке — Во неволюшке: в тюрьмах каменных, За решетками за железными, За дверями за дубовыми, За замками за висячими. Распростились мы с отцом, с матерью, Со всем родом своим — племенем | style="vertical-align: top;" |'''La Favorkora''' Favorkoraj niaj paĉjoj, Ne forgesu nin, malliberulojn, Prizonulojn, — je la nomo de Kristo! — Nutru nin, niaj paĉjoj, Nutru nin, kompatindajn prizonulojn! Kompatu, niaj paĉjoj, Kompatu, niaj panjoj, Prizonulojn, je la nomo de Kristo! Ni estas en mallibero — En mallibero: en prizonoj ŝtonaj, Malantaŭ kradoj feraj, Malantaŭ pordoj kverkaj, Malantaŭ seruroj pendaj. Adiaŭis ni la patron, la patrinon La tutan familion nian — la genton. |} Ili konsideris ĝin pli efika ol la tamburado, ĉar ĝi trafis la korojn dum la tamburo estigis nur mekanikajn laŭtajn sonojn. Post ricevi la almozon, malliberuloj dankis: {| !Originala teksto: !Laŭvorta traduko: |- |'''Милосердная''' Должны вечно Бога молить, Что не забываете вы нас, Бедных, несчастных невольников! | style="vertical-align: top;" |'''La Favorkora''' Ni devas eterne dion preĝi, Ke ne forgesas vi nin, Kompatindajn, malfeliĉajn malliberulojn! |} {{Citaĵo |teksto = La urbo [[Vladimir (urbo)|Vladimiro]] [...] inter ĉiuj urboj estas la plej malbona: la almozo venis malgranda. [[Vjazniki]] estas pli bona ol Vladimiro, sed ankaŭ ne senavara. [[Niĵnij Novgorod]] estas pli bona ol Vjzaniki, sur bazaro en Niĵnij Novgorod la ofero estas granda. Kaj mankas urboj pli riĉaj kaj por nia arestanta gento pli korfavoraj ol vilaĝo [[Liskovo]], urbo [[Kazano]], [[Kunguro]], [[Jekaterinburgo]], [[Tjumeno]], kaj ĉio ĉi pro tio ke en tiuj ĉi urboj multe da [[malnovrituloj]] loĝas. La almozojn ili ne avaras... |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Владимир-город [...] всех городов хуже: подаяние сходило малое. Вязники Владимира лучше, но тоже не из щедрых. Нижний Вязники перехвастал, на Нижнем Базаре жертва большая. И нету городов богаче и к нашему брату арестанту сердобольнее, как Лысково село, Казань-город, Кунгур, Екатеринбург, Тюмень, а все от того, что в городах этих староверов много живет. На подаяния они не скупятся... }} En Tjumeno dum Kristnasko kaj Pasko almozoj estis tiom abundaj, ke arestantoj pagis al gardoficiro por ne tuj marŝi plu, sed resti iom pli en la urbo por trankvile manĝi ĉion donacitan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 22 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La arestantoj konsideris Siberion pli komforta kaj favora al ili, argumentante ke tie ili estas traktataj kiel malfeliĉuloj, la reĝimo estas pli milda. En Rusio ili devis subteni la katenojn per ŝelkoj, kiujn oni metis sur la kolon kaj ŝultrojn, kio estis granda ŝarĝo. En Siberio ili konektis la katenojn al la zono, kio estis malpli peze<ref name="Maksimov1-26"/>. Virinoj estis sendataj al Siberio plejparte pro ekbruligoj kaj infanmurdoj. Ĝis Tobolsko ili iris kune kun la viroj, kio ebligis rilatojn, inkluzive seksajn. Kontraŭ pago gardistoj permesis al paroj veturi sur ĉaroj kune, do foje sur la sama ĉaro samtempe amoris po 3 aŭ 4 paroj. Proksimecon de virinoj profitis ankaŭ gardistoj. Virinoj uzis la samajn rimedojn por proksimiĝi al viroj. Se ne eblis aranĝi tion laŭvoje, arestantoj subaĉetis kuracistojn aŭ gardistojn por resti en malsanulejo kaj trovi virinojn tie. Plej ofte temis pri rilatoj provizoraj, sed foje punlaboruloj kreis parojn, kutime sen oficiala geedziĝo, ofte limigita (dumvivaj punlaboruloj rajtis geedziĝi nur post 11 jaroj). Ĝis Tobolsko la geedziĝoj estis malpermesitaj, sed jam en Tobolsko arestintoj iris al la malliberula administracio por peti geedzigi ilin aŭ almenaŭ sendi al la sama gubernio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 22–29 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumeno la malliberuloj havis ripozon ({{l-ru|растах}}) en la plej granda malliberejo laŭ la tuta vojo. Sekvis Tobolsko kie la Tobolska Administracio pri Ekzilitoj klasifikis ilin, elektis finajn destinejojn, eldonis respektivajn paperojn ktp. La [[Tobolska prizono]] en krimula mondo estis konsiderata la ĉefurbo kaj servis kiel universitato, kie la malliberuloj estis akirantaj novajn spertojn kaj sciojn. {{Citaĵo |teksto = En lia sako aperas du ĉemizoj, du pantalonoj; sur la ŝultroj aperas nova ''armjak'' [longa mantelo] — ''zipun'' [senkoluma kaftano] el dika griza drapo, kun flavaj aŭ ruĝa aso kaj duo surdorse, kaj kun samlana parenco — pantalono, surpiede — nek botegoj, nek galoŝoj — ŝuoj de siberia invento kaj gusto, simplaj sed mallongdaŭraj, aŭ ''koti'', do botetoj, farĉitaj per papero. Vintre liaj moveblaj posedaĵoj eĉ pli kreskas pro postuloj de la severa lando: surŝultre — aroma ''tulup'' [longa vintra supra vesto], surmane pugnogantoj kaj ''golici'' [ledaj pugnogantoj], surpiede drapaj peidvindoj, surkape ''triorelumo'' [triklapa kapvesto] — la malbela ĉapo simila al [[baŝliko]], kiun oni ŝatas survoje, en foraj lokoj de Rusio, maljunuloj-pastroj kaj komercantaj kamparanoj. Somera ŝtata ĉapo el griza drapo sen viziero, malkaŝanta la nukon kaj la orelojn, transformas la arestanton je birdotimigilo. |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 32–33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = В мешке у него появлялись две рубахи, двое портов; на плечах новый армяк — зипун из толстого серого сукна, с желтыми либо красными тузом и двойкою на спине, и с единошерстным родичем — штанами, а на ногах — не сапоги и не калоши — обувь сибирского изобретения и вкуса, простая, но недолговечная, либо коты, т. е. мелкие башмаки, начиненные бумагою. На зимнее время движимое имущество его еще больше возрастает в силу требований суровой страны: на плечи — душистый тулуп, на руки варежки и голицы, на ноги суконные портянки, на голову треух — ту уродливую шапку на манер башлыка, которую любят в дороге, по глухими местам России, старики-попы и торгующие крестьяне. Летняя казенная шапка из серого сукна без козырька, открывающая затылок и уши, делает из арестанта чучело. }} Arestantoj ofte vendis la vestojn por poste diri ke ili estis ŝtelitaj, ricevi respektivajn riproĉojn kaj batojn, sed fine ankaŭ novajn vestojn. Oni sukcesis vendi eĉ katenojn, interŝanĝante siberiajn katenojn pezajn je 10–12 pundoj ({{unuo|4,09–4,91|kg}}) kontraŭ pezaj je 4–5 pundoj ({{unuo|1,64–2,05|kg}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. De Tobolsko la arestantoj marŝis en apartaj grupoj: punlaboruloj, setlantoj, virinoj. Tamen ili klopodos diversmaniere miksiĝi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33–34 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ili devis marŝi po 500 verstojn ({{unuo|533,4|km}}) monate, sendepende de vetero, nur printempe kaj aŭtune okazis etaj paŭzoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 64–65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Plentaga ripozo okazis kutime post 2 tagoj. Resti pli longe estis malpermesite, oni punis pro tio gardistojn kvazaŭ pro kaŝado de fuĝintoj, do ili pelis malfortiĝintajn arestantojn plu. Al Tobolsko ili venis grandparte malsanaj — viroj kun reŭmataj malsanoj, virinoj kun tiuj gineokologiaj, do la administracio klasifikis ilin kiel ''malkapablajn'' ({{l-ru|неспособные}}), do ne kapablajn labori kaj pagi impostojn, kiujn pro tio anstataŭ ili devis pagi kamparanaj komunumoj al kiuj ili estis devige registritaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 68 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La itinero origine pasis laŭ la malnova Siberia landvojo, do de Vologdo al Verĥoturje, Tobolsko kaj Taro. Post kiam la landvojo ŝoviĝis suden, la arestantoj ekmarŝis pli mallongan vojon de Permo al Jekaterinburgo kaj Tjumeno, tamen poste iris norden al Tobolsko, kie troviĝis la Administracio pri Ekzilitoj, kaj de tie al Taro, tra nordaj areoj, malmulte loĝataj kaj longigante la itineron. Post transloko de la administracio al Tjumeno la vojo rektiĝis. Meze de la 19-a jarcento en ĝi estis 60 etapejoj ({{l-ru|этап}}) kaj 64 duonetapejoj ({{l-ru|полуэтап}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 68–71 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fuĝoj laŭvoje okazis malofte, ĉar tiukaze la oficiro perdis sian jaran salajron, do li venĝis la restintajn arestintojn per plej severa traktado. Pro tio ili mem malpermesis la fuĝojn kaj foje eĉ helpis trovi kaj puni la fuĝintojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 72 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1824–1832 setlantoj estis marŝantaj alkroĉitaj per mankatenoj al fera stango, sed tio estis malkomforte, ĉar la arestantoj havis malsaman altecon, konstanta frotado de la manoj kaŭzis frotvundojn kaj edemojn, ne eblis survesti pugnogantojn sur la alkroĉitajn manojn kaj la feraĵo estis malvarmega. La suboficiro ne rajtis laŭvoje malfermi seruron, kiu troviĝis fine de la stango, malfermota de oficiro post alveno al la fina punkto; ŝlisilo troviĝis en sigelita ŝranko. Do dum semajnoj la aarestantoj, kroĉitaj al la stango, ne povis disiĝi. La komandestro de la Aparta Korpuso de Interna Gardo Pjotr Kapceviĉ kreis specialan mankatenon, kiu {{JULGREGDATO|13|3|1832|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} estis oficiale aprobita. Ekde tiam oni alkroĉis la setlantojn en mankatenoj po 3 ĝis 4 paroj al ĉeno, longa de 11 verŝokoj ({{unuo|48,9|cm}}) ĝis 1,5 arŝinoj ({{unuo|106,68|cm}}), foje po 8 aŭ 10 homoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 34–35 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La arestantoj je la unua ripozejo aranĝis aŭkcion, dum kiu dezirantoj povis aĉeti komercon pri manĝaĵoj, vetludoj, tabako kaj alkoholo, ktp. La aĉetinto nomiĝis ''majdanulo'' ({{l-ru|майданщик}}). Kutime oni faris aŭkciojn post veni al sekva granda urbo, do post Tobolsko sekvis Tomsko, Krasnojarsko, Irkutsko, Nerĉinsko. Mono, ricevita per tiaj aŭkcioj, estis distribuata inter la arestantoj, malpli granda parto estis gardata de grupestro ({{l-ru|староста}}) por la bezonoj de la grupo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 36–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En punlaborejo ''majdan'' plu ekzistis. Oni aranĝis plurajn vetludojn, de ludkartoj ĝis pedikaj konkuroj. Laŭregule, ne eblis malgajni ĉion komplete dum unu ludo — triono de la malgajnaĵoj estis redonata, same kiel ĉiuj ŝtatposedataj aĵoj (vestoj ktp). La ''vagabondo'' (profesia krimulo) havis krediton je 1,5 arĝentaj rubloj, do por li sufiĉis meti surtablen brikon aŭ sian pugnon anstataŭ vetmono kaj oni konsideris ke temas pri tiu ĉi sumo. Unufoje monate la ŝuldoj kvitiĝas, sed la vagabondo rajtis ne pagi ĝin, escepto estis nur se la majdanulo ankaŭ estis vagabondo. Se ludas unu vagabondo kontraŭ alia, li devas redoni duonon de la malgajnaĵoj kaj la malgajninto tuj pagas el tio siajn ŝuldojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 116–119 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭvoje oni ofte interŝanĝis dokumentojn tiel ke setlanto iĝis punlaborulo kun alia nomo, kion punlaborulo rekompensis per mono. La fenomento estis tiel amasa, ke oni ordonis setlantojn kiuj sin prezentis sub pseŭdonimo ({{l-ru|непомнящий}}, do ''ne memoranta'') sendi al punlaboro por 5 jaroj dum al punlaborulo en tia situacio doni 100 vergobatojn kaj aldoni pliajn 5 jarojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 44–45 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La plej severaj gardantoj estis konsiderataj soldatoj dum kozakoj estis pli mildaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Soldatoj kutime havis familiojn, ofte ankaŭ plugeblajn terojn kaj falĉejojn, sed ili ne havis tempon kultivi ilin, ĉar ili konstante estis for, akompanante arestantojn dum ties marŝoj. Do ili luigis plejparton de siaj teroj kaj profitis ĉefe danke al neoficiala komerco, kadre de kiu ili mem kaj iliaj edzinoj vendis al arestantoj oble pli koste simplajn manĝaĵojn kaj necesaĵojn, elpostulis ŝmirponon ktp<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 66–68 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La plej estimataj en punlaborejoj estis la vagabondoj, kies vivo pasis en punlaboro kaj malliberejoj. Ili ne zorgis pri posedaĵoj, nek leĝoj, nek bonhavo, timis nenion. Rakonti pri siaj krimoj estis konsiderate maldece, sed oni estimis malliberulojn kondamnitajn al longdaŭraj kaj severaj punoj, ĉar tio supozigis gravajn krimojn. La krimoj mem estis konsiderataj parte hazardaj, parte erare aljuĝitaj, do malliberigo estis traktata kiel specifa sorto, sendependa de la volo de la malliberulo. Vagabondoj diris pri si mem: "ni manĝas almozaĵojn, ni surportas forĵetaĵojn, ni vivas per ŝtelitaĵoj" ({{l-ru|едим прошенное, носим брошенное, живём краденым}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 129–131 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Se punlaborulo ne deziris labori, li klopodis malsaniĝi. Somere li tranĉis sian korpon (kutime ĉe la peniso), metis tien haron (la sian aŭ ĉevalan) kaj post kiam aperis inflamo, li iris la hospitalo, kutime prezentante sin kiel malsanan je sifiliso. Vintre oni trapikis la vangon per pinglo de interne kaj metis la vangon al la frosto, pro kio ĝi ŝvelis kaj inflamiĝis. Alia maniero estis ŝmiri nokte la fingron per iu ajn likvaĵo kaj meti ĝin surfrosten. Sur vundojn oni metis [[ordinara pulsatilo|ordinaran pulsatilon]], kaŭzante ulcerojn. Kuracistoj sciis malkaŝi tion, tamen agnoskis ke veraj sifiliso, skobio, diversaj vunddoj kaj ulceroj estis tre ofta afero<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 137–139 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Iuj prenis matene anstataŭ manĝo kuleron da [[snuftabako]], kio kaŭzis veneniĝon kun blankiĝo de la haŭto, forta korbato, malforteco kaj naŭzo. Aliaj trinkis matene kuleron da piŝtita [[kapsiko]], kaŭzanta [[hernio]]n. Post kiam la hernio ne plu necesis, ili same matene prenis po kulero da cepa suko. Kuraĝuloj englutis arĝentaĵon kaj poste saltis ĝis apero de hernio. Por ŝajnigi surdecon oni metis en la orelon miksaĵon de herba suko, mielo kaj putra fromaĝo, kiu eliĝis prezentante formon kaj odoraĉon konvinkan por kuracisto. Por kaŭzi mallongdaŭran [[leŭkomo]]n oni prenis lignan pulvoron trovitan en arbotruetoj fare de vermoj, kaj blovis ĝin en la okuloj. Por fari [[gingivabsceso]]n oni pikis la vangon de interne (sed ne trae) kaj poste blovstreĉis la vangojn, kunpreminte la buŝon kaj nazon, ĝis la vango aspektos malsane. Por malaperigi la gingivabsceson oni trapikis la vangon de ekstere tiel ke la aero foriris. Krurajn spamojn oni kreis, faldigante la haŭton kun tendenoj sub la genuoj kaj trapikante ĝin per nadlo kun porka vilo. Por malaperigi la muskolojn de piedo ĝis la genuo, oni streĉis la kruron sub la genuo per silka ŝnuro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 140–141 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la 20-a jarcento transportado de malliberuloj de Moskvo al [[Tobolsko]] okupis unu monaton kaj okazis laŭ itinero: Moskvo – [[Niĵnij Novgorod]] – [[Permjo]] – [[Jekaterinburgo]] – [[Tjumeno]] — Tobolsko. De Niĵnij Novgorod al Permjo oni veturis laŭ [[Volgo]], poste ĝis Jekaterinburgo laŭ [[Kamo (rivero)|Kamo]] kaj de Tjumeno marŝis al Tobolsko piede 13 tagojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 184 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Markado == Punlaboruloj estis malfacile kontroleblaj de malmulta gardistaro, ofte fuĝis kaj estis malfacile identigi kaj kapti ilin pro manko de portretoj (ekzistis nur vortaj priskriboj), vasteco de areoj kaj malabundo de siberia loĝantaro, kiu ofte simpatiis al la fuĝintoj. Pro tio oni aplikis diversajn tipojn de markado, kies celo estis elstarigi la punlaborulojn. Tradicie oni brulmarkis la punlaborulojn per surskriboj kiel "krimulo" ({{lang-ru|вор}}) ks. La deviga brulmarkado estis nuligita en 1863<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Foje oni elŝiris iliajn nazotruojn per tenajloj (tio estis parto de verdikto). Eĉ post ĉesigo de tiaj metodoj oni plu razis la kapojn de la punlaboruloj tiel, ke duono de la kapo estis komplete senhara. Sur vestoj ofte aperis [[karoo]]j aŭ la vestoj konsistis el pecoj de malsamkolora ŝtofo. Punlaboruloj klopodis forigi la markojn per diversaj manieroj. Origine oni detruis ilin per [[vitriolo]] kaj bruligita [[kalko]], sed restis blankaĵoj kaj grandaj cikatroj. En Nerĉinsko oni kaŭzis inflamojn kun puso, metante sur la vangojn [[ordinara pulsatilo|ordinaran pulsatilon]] kaj sur la frunton [[tindro]]n (poste oni anstataŭigis ĝin per [[arĝenta nitrato]]). Meze de la 19-a jarcento pli vaste estis uzata [[akra ranunkolo]], ofte kreskanta en malliberejaj kortoj. Oni verŝis bolantan akvon sur la markitan lokon kaj poste metis por duonhoro tiun ĉi planton; se aperis forta inflamo, oni mildigis ĝin per kazeo. Tiu ĉi metodo ebligis komplete forigi la markojn, kiuj aspektis kvazaŭ spuro de bolakva vundo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 140 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == En Esperanto aperis == *'''Politika Malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero « la [[Katorgo]]n »'''. Eld.D-ro [[Zygmunt Marek]], [[Krakovo]]. 1912(?). {{citaĵo|[[Broŝuro]] enhavanta en dek ĉapitroj protestajn artikolojn kontraŭ la venĝonkriantaj suferoj kiujn la rusa registaro suferigas al la [[Politika malliberulo| politikaj malliberulo]]j.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == Vidu ankaŭ == * [[Ekziligo]] * [[Gulago]] * [[Punlaboro]] * [[Tobolska prizono]] * [[Rusa mafio]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} [[Kategorio:Historio de Rusio]] [[Kategorio:Historio de Sovetunio]] [[Kategorio:Historio de Siberio]] [[Kategorio:Koncentrejo]] [[Kategorio:Malobservo de la homaj rajtoj]] [[Kategorio:Laboro]] [[Kategorio:Labora juro]] 2rqh6skukqhframynhh5h6185l6pgve 10 648690 9350962 7050377 2026-04-11T07:35:08Z Petr Tomasovsky 678 9350962 wikitext text/x-wiki {{Navigilo2 |nomo = Litoměřice |titolo = Partoj de urbo [[Litoměřice]] (4) |stato = {{{stato|}}} |listo1 = [[Litoměřice-Město]] ~ [[Pokratice]] ~ [[Předměstí (Litoměřice)|Předměstí]] ~ [[Za nemocnicí]]}}<noinclude> [[Kategorio:Navigilo:Ĉeĥio]] </noinclude> 615bef0qo3x7lkpf66rddxqil9ryrzb 10 667589 9351074 9210576 2026-04-11T10:13:29Z Sj1mor 12103 9351074 wikitext text/x-wiki {{Navigilo2 | name = Nobel-premio pri paco | stato = collapsed | titolo= Premiitoj de la [[Nobel-premio pri paco]] [[Dosiero:Nobel prize medal.svg|20px]] | bildo = | bodyclass = hlist | stilo de paraj = background-color:#f0f0f0; color:Black | grupo1 = 1901–1925 | listo1 = * 1901: [[Henry Dunant]], [[Frédéric Passy]] * 1902: [[Élie Ducommun]], [[Charles Albert Gobat|Charles Gobat]] * 1903: [[Randal Cremer]] * 1904: [[Instituto de Internacia Juro]] * 1905: [[Bertha von Suttner]] * 1906: [[Theodore Roosevelt]] * 1907: [[Ernesto Teodoro Moneta|Ernesto Moneta]], [[Louis Renault (jurist)|Louis Renault]] * 1908: [[Klas Pontus Arnoldson|Klas Arnoldson]], [[Fredrik Bajer]] * 1909: [[Auguste Beernaert|A. M. F. Beernaert]], [[Paul Henri Balluet d'Estournelles de Constant|Paul Estournelles de Constant]] * 1910: [[Konstanta Internacia Packomitato]] * 1911: [[Tobias Michael Carel Asser|Tobias Asser]], [[Alfred Hermann Fried|Alfred Fried]] (esperantisto) * 1912: [[Elihu Root]] * 1913: [[Henri La Fontaine]] * {{Kolorteksto|darkgrey|1914}} * {{Kolorteksto|darkgrey|1915}} * {{Kolorteksto|darkgrey|1916}} * 1917: [[Ruĝa Kruco|Internacia Ruĝa Kruco]] * {{Kolorteksto|darkgrey|1918}} * 1919: [[Woodrow Wilson]] * 1920: [[Léon Bourgeois]] * 1921: [[Hjalmar Branting]], [[Christian Lous Lange|Christian Lange]] * 1922: [[Fridtjof Nansen]] * {{Kolorteksto|darkgrey|1923}} * {{Kolorteksto|darkgrey|1924}} * 1925: [[Austen Chamberlain]], [[Charles G. Dawes|Charles Dawes]] | grupo2 = 1926–1950 | listo2 = * 1926: [[Aristide Briand]], [[Gustav Stresemann]] * 1927: [[Ferdinand Buisson]], [[Ludwig Quidde]] * {{Kolorteksto|darkgrey|1928}} * 1929: [[Frank B. Kellogg]] * 1930: [[Nathan Söderblom]] * 1931: [[Jane Addams]], [[Nicholas Murray Butler|Nicholas Butler]] * {{Kolorteksto|darkgrey|1932}} * 1933: [[Norman Angell]] * 1934: [[Arthur Henderson]] * 1935: [[Carl von Ossietzky]] * 1936: [[Carlos Saavedra Lamas]] * 1937: [[Robert Cecil|Robert Cecil]] * 1938: [[Internacia Ofico Nansen por Rifuĝintoj]] * {{Kolorteksto|darkgrey|1939}} * {{Kolorteksto|darkgrey|1940}} * {{Kolorteksto|darkgrey|1941}} * {{Kolorteksto|darkgrey|1942}} * {{Kolorteksto|darkgrey|1943}} * 1944: [[Ruĝa Kruco|Internacia Ruĝa Kruco]] * 1945: [[Cordell Hull]] * 1946: [[Emily Greene Balch|Emily Balch]], [[John Mott]] * 1947: [[Kvakera Paca kaj Sociala Atesto]] * {{Kolorteksto|darkgrey|1948}} * 1949: [[John Boyd Orr]] * 1950: [[Ralph Bunche]] | grupo3 = 1951–1975 | listo3 = * 1951: [[Léon Jouhaux]] * 1952: [[Albert Schweitzer]] * 1953: [[George Marshall]] * 1954: [[Alta Komisaro pri Rifuĝintoj|Ofico de UN por rifuĝintoj]] * {{Kolorteksto|darkgrey|1955}} * {{Kolorteksto|darkgrey|1956}} * 1957: [[Lester B. Pearson]] * 1958: [[Dominique Pire|Georges Pire]] * 1959: [[Philip Noel-Baker]] * 1960: [[Albert Lutuli]] * 1961: [[Dag Hammarskjöld]] * 1962: [[Linus Pauling]] * 1963: [[Internacia Federacio de Societoj de Ruĝa Kruco kaj Ruĝa Krescento|Ruĝa Kruco kaj Ruĝa Krescento]] * 1964: [[Martin Luther King Jr.]] * 1965: [[UNICEF]] * {{Kolorteksto|darkgrey|1966}} * {{Kolorteksto|darkgrey|1967}} * 1968: [[René Cassin]] * 1969: [[International Labour Organization]] * 1970: [[Norman Borlaug]] * 1971: [[Willy Brandt]] * {{Kolorteksto|darkgrey|1972}} * 1973: ''[[Lê Ðức Thọ]]&nbsp;(Li rifuzis premion)'' [[Henry Kissinger]] * 1974: [[Seán MacBride]], [[Eisaku Satō]] * 1975: [[Andrej Saĥarov]] | grupo4 = 1976–2000 | listo4 = * 1976: [[Betty Williams]] kaj [[Mairead Corrigan]] * 1977: [[Amnestio Internacia]] * 1978: [[Anŭar as-Sadat]] kaj [[Menachem Begin|Menaĥem Begin]] * 1979: [[Patrino Teresa]] * 1980: [[Adolfo Pérez Esquivel]] * 1981: [[Alta Komisaro pri Rifuĝintoj|Alta Komisiito de Unuiĝintaj Nacioj por Rifuĝintoj]] * 1982: [[Alva Myrdal]], [[Alfonso García Robles]] * 1983: [[Lech Wałęsa]] * 1984: [[Desmond Tutu]] * 1985: [[Internacia Asocio de Kuracistoj por la Evitado de Nuklea Milito]] * 1986: [[Elie Wiesel]] * 1987: [[Óscar Arias]] * 1988: [[Pactrupoj de Unuiĝintaj Nacioj]] * 1989: [[Tenzin Gyatso]], [[Dalai-Lamao]] * 1990: [[Miĥail Gorbaĉov]] * 1991: [[Aung San Suu Kyi]] * 1992: [[Rigoberta Menchú]] * 1993: [[Nelson Mandela]] kaj [[Frederik Willem de Klerk]] * 1994: [[Jaser Arafat]], [[Jicĥak Rabin]] kaj [[Ŝimon Peres]] * 1995: [[Joseph Rotblat]] kaj la [[Konferencoj Pugwash]] * 1996: [[Carlos Filipe Ximenes Belo]] kaj [[José Ramos-Horta]] * 1997: [[Internacia Kampanjo por la Malpermeso de Grundminoj]] kaj [[Jody Williams]] * 1998: [[David Trimble]] kaj [[John Hume]] * 1999: [[Kuracistoj sen landlimoj]] * 2000: [[Kim Dae-Jung]] | grupo5 = 2001–nun | listo5 = * 2001: [[United Nations]], [[Kofi Annan]] * 2002: [[Jimmy Carter]] * 2003: [[Ŝirin Ebadi]] * 2004: [[Wangari Maathai]] * 2005: [[Internacia Atomenergia Organizo]] kaj [[Mohamed ElBaradei]] * 2006: [[Muhammed Yunus]] kaj la [[Gramin Banko]] fondita de li * 2007: La [[Interregistara Spertularo pri Klimata Ŝanĝiĝo]] (IPCC) kaj [[Al Gore]] * 2008: [[Martti Ahtisaari]] * 2009: [[Barack Obama]] * 2010: [[Liu Xiaobo]] * 2011: [[Ellen Johnson Sirleaf]], [[Leymah Gbowee]], [[Tawakkol Karman]] * 2012: [[Eŭropa Unio#Internacia politiko kaj paco|Eŭropa Unio]] * 2013: [[Organizaĵo por la malpermeso de kemiaj armiloj]] * 2014: [[Kailash Satyarthi]], [[Malala Yousafzai]] * 2015: [[Tunisian National Dialogue Quartet]] * 2016: [[Juan Manuel Santos]] * 2017: [[Internacia kampanjo por aboligi nukleajn armilojn (ICAN)|Internacia Kampanjo por Nuklea Senarmigado]] (ICAN) * 2018: [[Denis Mukwege]], [[Nadia Murad]] * 2019: [[Abiy Ahmed]] * 2020: [[Monda Nutraĵa Programo]] (WFP) * 2021: [[Maria Ressa]] kaj [[Dmitrij Muratov]] * 2022: [[Ales Bjaljacki]], [[Memorial]] kaj [[Centro por civilaj liberecoj]] * 2023: [[Narges Mohammadi]] * 2024: [[Nihon Hidankjo]] * 2025: [[María Corina Machado]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorio:Ŝablono:Pacismo]] [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] </noinclude> 6u54eelvuyfuc7f9j0xzla6nsfchyyj 0 681489 9350733 6894137 2026-04-10T13:54:36Z Petr Tomasovsky 678 9350733 wikitext text/x-wiki Nomon '''Kunratice''' portas pluraj setlejoj: * [[Kunratice (distrikto Děčín)]] – municipo en&nbsp;[[distrikto Děčín]], katastra teritorio (k. t.) Kunratice u České Kamenice * [[Kunratice (distrikto Liberec)]] – municipo en&nbsp;[[distrikto Liberec]], k. t. Kunratice u Frýdlantu ...aŭ partoj de municipoj: * [[Kunratice (Liberec)]] – parto de urbo [[Liberec]] en&nbsp;[[distrikto Liberec]], k. t. Kunratice u Liberce * [[Kunratice (Prago)]] – parto de [[Prago]], k. t. Kunratice * [[Kunratice (Šluknov)]] – parto de urbo [[Šluknov]] en [[distrikto Děčín]], k. t. Kunratice u Šluknova Vorto '''Kunratice''' aperas ankaŭ en nomoj de municipoj: * [[Kunratice u Cvikova]] – municipo kaj samnomata k. t. en [[distrikto Česká Lípa]] ==Simila nomo== * [[Kundratice (apartigilo)]] {{apartigilo}} 1z5nlkyz3bjzrrs1lltqw0co3zco928 0 704805 9351097 8639129 2026-04-11T10:58:48Z Sj1mor 12103 9351097 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = {{lang-en|International Physicians for Prevention of Nuclear War}} | eonomo = Internacia Asocio de Kuracistoj por la Evitado de Nuklea Milito | bildo = Atomenergio ne dankon.png | lingvoj = [[franca]] kaj [[angla]] |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-MA |situo sur mapo= |zomo=13 }} [[Dosiero:International Physicians for the Prevention of Nuclear War sign.jpg|eta|Memoratabulo]] La '''Internacia Asocio de Kuracistoj por la Evitado de Nuklea Milito''' ({{lang-en|International Physicians for Prevention of Nuclear War (IPPNW)}}, {{lang-fr|Association internationale des médecins pour la prévention de la guerre nucléaire}}, {{lang-es|Asociación Internacional de Médicos para la Prevención de la Guerra Nuclear}} kaj {{lang-ru|Врачи мира за предотвращение ядерной войны}}) estas nepartia federacio de naciaj medicinaj grupoj en 63 landoj, reprezentantaj kuracistojn, medicinajn studentojn, aliajn kurac-laboristojn kaj koncernajn homojn, kiuj dividas la komunan celon krei pli pacan kaj sekuran mondon libera de la minaco de nuklea neniigo. La ĉefsidejo de la organizo estas en Maldeno, [[Masaĉuseco]]. La asocio ricevis la [[Nobel-Premio pri Paco|Nobel-Premion pri Paco]] en [[1985]]. IPPNW-filioj estas naciaj medicinaj organizaĵoj kun komuna sindevontigo al la forigo de nukleaj armiloj kaj la preventado de milito. Filioj ampleksas de manpleno da diligentaj kuracistoj kaj medicinaj studentoj ĝis dekmiloj da aktivuloj kaj iliaj subtenantoj. Kiel sendependaj organizaĵoj ene de tutmonda federacio, la IPPNW-filioj okupiĝas pri plej diversaj agadoj rilataj al milito, sano, socia justeco kaj la medio. == Historio == [[dosiero:Ippnw ostermarsch2011.jpg|eta|maldekstra|<center>jen en demonstracio de 2011 en [[Germanio]]]] La asocio estis fondita en [[1980]] de kuracistoj de Usono kaj Sovetunio, kiuj dividis komunan sindevontigon al la evitado de nuklea milito inter siaj du landoj. Citante la unuan principon de la medicina profesio - ke kuracistoj havas devon malebligi tion, kion ili ne povas trakti - tutmonda federacio de kuracistoj-fakuloj kunvenis por klarigi la medicinajn kaj sciencajn faktojn pri nuklea milito al politikaj decidantoj kaj al la publiko, kaj pledi por la forigo de nukleaj armiloj de la mondaj arsenaloj. == Vidu ankaŭ == * [[Kontraŭatomenergia movado]] * [[Kuracistoj por socia respondeco]] * [[Kuracistoj sen landlimoj]] {{projektoj}} {{Nobel-premio pri paco}} {{ĝermo|medicino}} [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] [[Kategorio:Homrajtprotektaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Ne-registaraj organizaĵoj]] [[Kategorio:Medicino]] [[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj pri sano]] [[Kategorio:Kuracistaj asocioj]] 38ica4xmaht236g6zghqi3b67tbwmgn 9351098 9351097 2026-04-11T10:59:12Z Sj1mor 12103 9351098 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = {{lang-en|International Physicians for Prevention of Nuclear War}} | eonomo = Internacia Asocio de Kuracistoj por la Evitado de Nuklea Milito | bildo = Atomenergio ne dankon.png | lingvoj = [[franca]] kaj [[angla]] |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-MA |situo sur mapo= |zomo=13 }} La '''Internacia Asocio de Kuracistoj por la Evitado de Nuklea Milito''' ({{lang-en|International Physicians for Prevention of Nuclear War (IPPNW)}}, {{lang-fr|Association internationale des médecins pour la prévention de la guerre nucléaire}}, {{lang-es|Asociación Internacional de Médicos para la Prevención de la Guerra Nuclear}} kaj {{lang-ru|Врачи мира за предотвращение ядерной войны}}) estas nepartia federacio de naciaj medicinaj grupoj en 63 landoj, reprezentantaj kuracistojn, medicinajn studentojn, aliajn kurac-laboristojn kaj koncernajn homojn, kiuj dividas la komunan celon krei pli pacan kaj sekuran mondon libera de la minaco de nuklea neniigo. La ĉefsidejo de la organizo estas en Maldeno, [[Masaĉuseco]]. La asocio ricevis la [[Nobel-Premio pri Paco|Nobel-Premion pri Paco]] en [[1985]]. IPPNW-filioj estas naciaj medicinaj organizaĵoj kun komuna sindevontigo al la forigo de nukleaj armiloj kaj la preventado de milito. Filioj ampleksas de manpleno da diligentaj kuracistoj kaj medicinaj studentoj ĝis dekmiloj da aktivuloj kaj iliaj subtenantoj. Kiel sendependaj organizaĵoj ene de tutmonda federacio, la IPPNW-filioj okupiĝas pri plej diversaj agadoj rilataj al milito, sano, socia justeco kaj la medio. == Historio == [[dosiero:Ippnw ostermarsch2011.jpg|eta|maldekstra|<center>jen en demonstracio de 2011 en [[Germanio]]]] [[Dosiero:International Physicians for the Prevention of Nuclear War sign.jpg|eta|Memoratabulo]] La asocio estis fondita en [[1980]] de kuracistoj de Usono kaj Sovetunio, kiuj dividis komunan sindevontigon al la evitado de nuklea milito inter siaj du landoj. Citante la unuan principon de la medicina profesio - ke kuracistoj havas devon malebligi tion, kion ili ne povas trakti - tutmonda federacio de kuracistoj-fakuloj kunvenis por klarigi la medicinajn kaj sciencajn faktojn pri nuklea milito al politikaj decidantoj kaj al la publiko, kaj pledi por la forigo de nukleaj armiloj de la mondaj arsenaloj. == Vidu ankaŭ == * [[Kontraŭatomenergia movado]] * [[Kuracistoj por socia respondeco]] * [[Kuracistoj sen landlimoj]] {{projektoj}} {{Nobel-premio pri paco}} {{ĝermo|medicino}} [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] [[Kategorio:Homrajtprotektaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Ne-registaraj organizaĵoj]] [[Kategorio:Medicino]] [[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj pri sano]] [[Kategorio:Kuracistaj asocioj]] 9338o9dljdgrt8xp0tlbqmscsf0vt8w 0 714751 9350886 9263517 2026-04-10T22:41:01Z Moldur 2507 9350886 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto | titolo = [[ĉefministro]] de [[Estonio]] | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = membro de [[Parlamento de Estonio|Riigikogu]] | dosiero = Flago-de-Estonio.svg | nomo = | periodo = [[2011]]–[[2014]] }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Eŭropa Parlamento|EU-Parlamentano]] | dosiero = Flago-de-EU.svg | nomo = por {{EST}} | periodo = –[[2018]] }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[ĉefministro]] de [[Estonio]] | dosiero = Flago-de-Estonio.svg | nomo = | periodo = [[2021]]– | antaŭ = Jüri Ratas | post = }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Eŭropa Komisiono|EU-Komisionano]] | dosiero = Flago-de-EU.svg | nomo = por {{EST}} | periodo = [[2024]]– | antaŭ = [[Kadri Simson]] }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio|Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko]] | dosiero = Flago-de-EU.svg | nomo = por {{EST}} | periodo = [[2024]]– | antaŭ = [[Josep Borrell]] }} }} '''Kaja KALLAS''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1977|06|18}} en [[Talino]], [[Estonio]]) estas estona advokato, politikistino, ano kaj gvidantino de la [[Estona Reforma Partio]] ekde 2018, unua virino estante ĉefministro de Estonio ekde la 26-a de januaro 2021. Ŝi estis ankaŭ iama membro de la [[Eŭropa Parlamento]] de 2014 ĝis 2018. En [[2024]] ŝi estis nomumita por esti la [[Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio|Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko]] de la [[Eŭropa Unio]], respondeca por la eksterlanda politiko de la EU, kaj membro de la [[Eŭropa Komisiono]] ([[Komisiono von der Leyen 2]]). == Frua vivo == Kallas naskiĝis en Tallinn la 18-an de junio 1977. Ŝia patro [[Siim Kallas]] estas iama ĉefministro de Estonio.  Ŝia patrino, estinte sesjara, estis deportita fare de Sovetunio dum ĝia okupo de la baltaj ŝtatoj en [[1940]]. Kallas studentiĝis ĉe la Universitato de Tartu en [[1999]] kun [[bakalaŭro]] en [[juroscienco]]. Ŝi loĝis en Francio kaj Finnlando dum mallonga tempo por ke ŝi povu studi eŭropan juron. En 2007 ŝi iris al la Estona Komerca Lernejo kie ŝi akiris diplomon de ''Executive Master of Business Administration'' (EMBA) en 2010. == Parlamento de Estonio == Ŝi estis deputito ĉe la [[Parlamento de Estonio]], ''Riigikogu'', inter 2011 kaj 2014. Post la naciaj parlamentaj balotoj de marto 2019 ŝi sensukcese provis formi registaron, kaj finfine sukcesis en januaro 2021 per [[koalicio]] kun la [[Estonia Centra Partio]]. Ŝia politiko ekde la fino de 2021 estas laŭeble forta subteno al Ukrainio. Estonio finance plej subtenas la registaron de Ukrainio, kalkulante po homo. La naciaj parlamentaj balotoj de la 5-a de marto 2023 konfirmis la subtenon al la [[Estonia Centra Partio]] kaj al Kaja Kallas, per 31,24 % de ĉiuj voĉoj kaj sekve 37 anstataŭ la antaŭe 34 membroj en la [[parlamento de Estonio]], kiu sume havas 101 membrojn. == Eŭropa Parlamento == Ŝi estis ankaŭ iama membro de la [[Eŭropa Parlamento]] kiel parto de la [[Alianco de Liberaluloj kaj Demokratoj por Eŭropo|Alianco de Liberaluloj kaj Demokratoj]] por Eŭropo (2014-2018). En la Eŭropa Parlamento, Kallas estis aktiva en pluraj komisionoj kiuj okupiĝis pri entreprenoj, energio kaj protekto de la konsumantoj. Kallas estis membro de la Intergrupo de la Eŭropa Parlamento pri la Cifereca Tagordo kaj estis ankaŭ vicprezidanto de la Junulara Intergrupo. == Eksterlanda politiko == Dum la 2021-2022 rus-ukrainia krizo, Kallas diris ke la tergasdukto ''Nord Stream 2'' estis "geopolitika kaj ne ekonomia projekto" kaj volis ke la duktoprojekto finiĝu. Ŝi ankaŭ diris ke la uzo de rusa tergaso estis granda politika problemo en EU<ref>(en) Patrick Wintour, "'[https://www.theguardian.com/world/2022/jan/28/germany-must-end-reliance-on-russian-gas-estonian-pm-on-tensions-in-ukraine ''Putin only understands strength''<nowiki/>': ''Estonian PM on Ukraine tensions'']". [[The Guardian]], la 28-an de januaro 2022, arkivite la 19-an de decembro 2023.</ref>. En februaro 2023, Kallas estis menciita kiel ebla kandidato por anstataŭigi la ĝeneralan sekretarion de [[NATO]] [[Jens Stoltenberg]]<ref>(en) Vohra, Anchal, "''[https://foreignpolicy.com/2023/02/13/the-race-is-on-to-be-natos-next-chief/ The Race Is on to Be NATO'S Next Chief]''". [[Foreign Policy]], la 13-an de februaro 2023, arkivite la 15-an de februaro 2023.</ref>. Kallas estas la unua registarestro kiu troviĝas sur la arestordona listo de Rusio pro tio ke ŝi lasis forpreni la sovetiajn militmonumentojn en Estonio<ref>"''[https://news.err.ee/1609251885/kallas-on-russia-s-wanted-list-this-is-a-standard-scare-tactic Kallas on Russia's Wanted List: This Is a Standard Scare Tactic]''"(Kallas sur la arestordona listo de Rusio: tio estas norma timiga taktiko), ERR News. la 13-an de februaro 2024, alirite la 13-an de februaro 2024.</ref>. Krom ŝia denaska lingvo, la estona, Kallas regas la anglan, la rusan kaj la francan<ref>(fr) "''[https://kajakallas.ee/blogi/kone-uritusel-la-journee-de-la-femme-digitale/ Kõne üritusel "La Journée de la Femme Digitale" Kaja Kallas]'', la 16-an de marto 2016, alirite la 1-an de decembro 2022.</ref>. [[Dosiero:Prime Minister Sanna Marin meets the Estonian Prime Minister Kaja Kallas in Helsinki 4.10.2021 (51550103499) (cropped).jpg|centra|eta|600x600ra|Finna ĉefministro Sanna Marin renkontas la estonian ĉefministron Kaja Kallas en Helsinki]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĉefministroj de Estonio}} {{Vivtempo|Kallas, Kaja}} [[Kategorio:Ĉefministroj de Estonio]] [[Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento 2014-2019]] [[Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono]] <!-- [[Kategorio:Komisiono von der Leyen 2]] --> 6kcu52e372eurkneqtw040pttr9pomu 9350888 9350886 2026-04-10T22:44:56Z Moldur 2507 9350888 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto | titolo = [[ĉefministro]] de [[Estonio]] | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = membro de [[Parlamento de Estonio|Riigikogu]] | dosiero = Flago-de-Estonio.svg | nomo = | periodo = [[2011]]–[[2014]] }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Eŭropa Parlamento|EU-Parlamentano]] | dosiero = Flago-de-EU.svg | nomo = por {{EST}} | periodo = –[[2018]] }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[ĉefministro]] de [[Estonio]] | dosiero = Flago-de-Estonio.svg | nomo = | periodo = [[2021]]–[[2024]] | antaŭ = [[Jüri Ratas]] | post = [[Kristen Michal]] }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Eŭropa Komisiono|EU-Komisionano]] | dosiero = Flago-de-EU.svg | nomo = por {{EST}} | periodo = [[2024]]–[[nun en 2026|nun]] | antaŭ = [[Kadri Simson]] }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio|Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko]] | dosiero = Flago-de-EU.svg | nomo = | periodo = [[2024]]–[[nun en 2026|nun]] | antaŭ = [[Josep Borrell]] }} }} '''Kaja KALLAS''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1977|06|18}} en [[Talino]], [[Estonio]]) estas estona advokato, politikistino, ano kaj gvidantino de la [[Estona Reforma Partio]] ekde 2018, unua virino estante ĉefministro de Estonio ekde la 26-a de januaro 2021. Ŝi estis ankaŭ iama membro de la [[Eŭropa Parlamento]] de 2014 ĝis 2018. En [[2024]] ŝi estis nomumita por esti la [[Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio|Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko]] de la [[Eŭropa Unio]], respondeca por la eksterlanda politiko de la EU, kaj membro de la [[Eŭropa Komisiono]] ([[Komisiono von der Leyen 2]]). == Frua vivo == Kallas naskiĝis en Tallinn la 18-an de junio 1977. Ŝia patro [[Siim Kallas]] estas iama ĉefministro de Estonio.  Ŝia patrino, estinte sesjara, estis deportita fare de Sovetunio dum ĝia okupo de la baltaj ŝtatoj en [[1940]]. Kallas studentiĝis ĉe la Universitato de Tartu en [[1999]] kun [[bakalaŭro]] en [[juroscienco]]. Ŝi loĝis en Francio kaj Finnlando dum mallonga tempo por ke ŝi povu studi eŭropan juron. En 2007 ŝi iris al la Estona Komerca Lernejo kie ŝi akiris diplomon de ''Executive Master of Business Administration'' (EMBA) en 2010. == Parlamento de Estonio == Ŝi estis deputito ĉe la [[Parlamento de Estonio]], ''Riigikogu'', inter 2011 kaj 2014. Post la naciaj parlamentaj balotoj de marto 2019 ŝi sensukcese provis formi registaron, kaj finfine sukcesis en januaro 2021 per [[koalicio]] kun la [[Estonia Centra Partio]]. Ŝia politiko ekde la fino de 2021 estas laŭeble forta subteno al Ukrainio. Estonio finance plej subtenas la registaron de Ukrainio, kalkulante po homo. La naciaj parlamentaj balotoj de la 5-a de marto 2023 konfirmis la subtenon al la [[Estonia Centra Partio]] kaj al Kaja Kallas, per 31,24 % de ĉiuj voĉoj kaj sekve 37 anstataŭ la antaŭe 34 membroj en la [[parlamento de Estonio]], kiu sume havas 101 membrojn. == Eŭropa Parlamento == Ŝi estis ankaŭ iama membro de la [[Eŭropa Parlamento]] kiel parto de la [[Alianco de Liberaluloj kaj Demokratoj por Eŭropo|Alianco de Liberaluloj kaj Demokratoj]] por Eŭropo (2014-2018). En la Eŭropa Parlamento, Kallas estis aktiva en pluraj komisionoj kiuj okupiĝis pri entreprenoj, energio kaj protekto de la konsumantoj. Kallas estis membro de la Intergrupo de la Eŭropa Parlamento pri la Cifereca Tagordo kaj estis ankaŭ vicprezidanto de la Junulara Intergrupo. == Eksterlanda politiko == Dum la 2021-2022 rus-ukrainia krizo, Kallas diris ke la tergasdukto ''Nord Stream 2'' estis "geopolitika kaj ne ekonomia projekto" kaj volis ke la duktoprojekto finiĝu. Ŝi ankaŭ diris ke la uzo de rusa tergaso estis granda politika problemo en EU<ref>(en) Patrick Wintour, "'[https://www.theguardian.com/world/2022/jan/28/germany-must-end-reliance-on-russian-gas-estonian-pm-on-tensions-in-ukraine ''Putin only understands strength''<nowiki/>': ''Estonian PM on Ukraine tensions'']". [[The Guardian]], la 28-an de januaro 2022, arkivite la 19-an de decembro 2023.</ref>. En februaro 2023, Kallas estis menciita kiel ebla kandidato por anstataŭigi la ĝeneralan sekretarion de [[NATO]] [[Jens Stoltenberg]]<ref>(en) Vohra, Anchal, "''[https://foreignpolicy.com/2023/02/13/the-race-is-on-to-be-natos-next-chief/ The Race Is on to Be NATO'S Next Chief]''". [[Foreign Policy]], la 13-an de februaro 2023, arkivite la 15-an de februaro 2023.</ref>. Kallas estas la unua registarestro kiu troviĝas sur la arestordona listo de Rusio pro tio ke ŝi lasis forpreni la sovetiajn militmonumentojn en Estonio<ref>"''[https://news.err.ee/1609251885/kallas-on-russia-s-wanted-list-this-is-a-standard-scare-tactic Kallas on Russia's Wanted List: This Is a Standard Scare Tactic]''"(Kallas sur la arestordona listo de Rusio: tio estas norma timiga taktiko), ERR News. la 13-an de februaro 2024, alirite la 13-an de februaro 2024.</ref>. Krom ŝia denaska lingvo, la estona, Kallas regas la anglan, la rusan kaj la francan<ref>(fr) "''[https://kajakallas.ee/blogi/kone-uritusel-la-journee-de-la-femme-digitale/ Kõne üritusel "La Journée de la Femme Digitale" Kaja Kallas]'', la 16-an de marto 2016, alirite la 1-an de decembro 2022.</ref>. [[Dosiero:Prime Minister Sanna Marin meets the Estonian Prime Minister Kaja Kallas in Helsinki 4.10.2021 (51550103499) (cropped).jpg|centra|eta|600x600ra|Finna ĉefministro Sanna Marin renkontas la estonian ĉefministron Kaja Kallas en Helsinki]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĉefministroj de Estonio}} {{Vivtempo|Kallas, Kaja}} [[Kategorio:Ĉefministroj de Estonio]] [[Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento 2014-2019]] [[Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono]] <!-- [[Kategorio:Komisiono von der Leyen 2]] --> hbzvubzsk1tbuypf0c1sp82a82raovq 0 736749 9350995 8814343 2026-04-11T07:59:27Z RG72 11847 9350995 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Epsomita 01.jpg|eta|||Epsomito el Nov-Meksiko.]] '''Epsomito''' estas hidroza [[magnezio|magnezia]] [[sulfato|sulfata]] mineralo kun formulo MgSO₄·7H₂O. Epsomito kristaliĝas en la [[romba kristalsistemo]] kiel rare troveblaj pingloformaj aŭ fibrecaj kristaloj, kies normala formo estas amasaj elstaraĵoj. Ĝi estas senkolora ĝis blanka kun nuancoj de flava, verda kaj rozkoloroj. La [[Mohs-skalo|dureco]] estas 2 ĝis 2.5 kaj ĝi havas malaltan specifan graviton de 1.67. Epsomito estas la samo kiel la hejma kemiaĵo, Epsoma salo aŭ magnezia sulfato, kaj estas facile solvebla en akvon. Ĝi absorbas akvon el la aero kaj iĝas heksahidrato pro la perdo de unu molekulo de akvo kaj ŝanĝo al la [[monoklina kristalsistemo]]. Ĝi estis por la unua fojo sistematike priskribota en 1806 el trovitaĵo ĉe [[Epsom]], [[Surrey]], [[Anglio]], laŭ kiu ĝi estis nomita. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20060317160728/http://mineral.galleries.com/minerals/sulfates/epsomite/epsomite.htm Mineralgalerioj] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Sulfatoj]] [[Kategorio:Kavernaj mineraloj]] 1hme0pqndc7wrrbjjpbiaqc3exsy9ns 0 740222 9351114 8948699 2026-04-11T11:45:16Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9351114 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''David TRIMBLE''' (naskiĝis la [[15-a de oktobro|15-an de oktobro]] [[1944]], mortis la [[25-an de julio]] [[2022]]) estis politikisto de [[Nord-Irlando]], iama gvidanto de la [[Ulster Unionist Party]] (UUP), kaj Unua Ministro (t.e. ĉefministro) de Nord-Irlando. En [[1998|1998,]] Trimble kunricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] kun [[John Hume]] de la [[Sociala Demokrata kaj Laborista Partio]] de Nord-Irlando (SDLP). == Vivo == Trimble naskiĝis en 1944, edukiĝis en [[Bangor (Gwynedd)|Bangor]] kaj en la reĝina universitato en [[Belfasto]] kaj kvalifikiĝis kiel advokato kaj en [[1968]] komencis prelegi ĉe la [[Jurisprudenco|jura]] fakultato. == Politiko == En [[1975]], Trimble unue estis elektita al la Asembleo de Nord-Irlando nome de la Progresema Uniisma Partio kaj servis kiel vicgvidanto de la partio. Kiam la partio dissolvis li aliĝis al la Ulster Unionist Party (UUP) en [[1978]] kaj iĝis partia sekretario. Li estis elektita al la brita parlamento en kromelekto en [[1990]]. En [[1995]] li estis elektita gvidanto de sia partio. Trimble protestis kontraŭ la rolo de la usona [[Usona Senato|senatano]] [[George Mitchell]] kiel prezidanto de la plurflankaj intertraktoj finitaj per realigo de [[Interkonsento de Sankta Vendredo]] en [[1998]], sed servis valoran rolon por persvadi siajn partianojn akcepti la interkonsenton, kiu inkluzivis multajn koncedojn, kiuj la unuistoj devis ricevi. Poste en 1998 Trimble kaj Hume gajnis [[Nobel-premio pri paco]] pro iliaj klopodoj trovi pacan solvon al la konflikto en [[Nord-Irlando]]. Trimble estis elektita al la Konsilio de Nord-Irlando (organo establita laŭ la interkonsento) kaj fariĝis la unua Ministro de Nord-Irlando. Post monatoj la agadoj de la konsilio estis nuligitaj. La konsilio revenis funkcii en [[2000]] post kiam la [[IRA (Irlando)|IRA]] konsentis pri deklaro pri [[malarmado]]. En oktobro 2000, Trimble estis devigita ordoni al la membroj de [[Sinn Féin|Sinn Fein]] en la konsilio ne ĉeesti kunvenojn kun iliaj samrespondaj ŝtatoficiroj de [[Irlando]]. De tiam la stato de Trimble tendencis malboniĝi politike. La agadoj de la institucioj establitaj laŭ la Interkonsento de Sankta Vendredo estis nelonge suspenditaj en oktobro 2002. Poste ili rekomencis ĝiaj funkcioj. En la voĉdonado de 2003 por ĉi tiuj institucioj, la Demokrata Unisma Partio, ankaŭ uniisma sed la rivalo de la UUP gvidata de Trimble, fariĝis la ĉefa uniisma partio en Nord-Irlando. En la balotado de 2005, Trimble malsukcesis en sia oferto kandidatiĝi por parlamento, kontraŭante la kandidaton de Demokrata Uniisto. En 2006 li ricevis la titolon [[Barono]] kaj fariĝis membro de [[Ĉambro de Lordoj]]. En 2007 li forlasis sian partion kaj aliĝis al la [[Konservisma Partio (Britio)|Konservativa Partio]] . {{Projektoj}}{{Nobel-premio pri paco}} {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Trimble, David}} [[Kategorio:Historio de Irlando]] [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] [[Kategorio:Britaj politikistoj]] [[Kategorio:Britaj parlamentanoj]] 0l331psllimm3g1fl2aej3js13c5cc8 10 747760 9350873 9348920 2026-04-10T21:20:43Z ListeriaBot 119734 Wikidata list updated [V2] 9350873 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Vikidatumoj listo kapo}}</noinclude>{{Wikidata list |sparql=select distinct ?item ?l ?img ?pocetobyvatel ?pocetobyvatel_upr ?rozloha ?rozloha_upr where { hint:Query hint:optimizer "None" . ?item wdt:P31 wd:Q5153359 . ?item wdt:P31 wd:Q15978299 . ?item wdt:P131* ?distrikto . ?distrikto wdt:P31 wd:Q548611 . ?item wdt:P1082 ?pocetobyvatel . ?item wdt:P2046 ?rozloha . BIND(CONCAT("{", "{formatnum:{", "{#expr: ", STR(?rozloha), " round 2 }", "}", "}", "}") AS ?rozloha_upr ) . BIND(CONCAT("{", "{formatnum:", STR(?pocetobyvatel), "}", "}") AS ?pocetobyvatel_upr) . ?distrikto rdfs:label ?l FILTER(lang(?l) = "cs") . OPTIONAL { ?item wdt:P18 ?img } . } order by desc(?pocetobyvatel) desc(?rozloha) ?img |columns=number:#,label:Artikolo,?img:Bildeto,?pocetobyvatel_upr:Nombro de loĝantoj,?rozloha_upr:Areo (km²),?l:Distrikto |thumb=75 }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Artikolo ! Bildeto ! Nombro de loĝantoj ! Areo (km²) ! Distrikto |- | style='text-align:right'| 1 | [[Prago]] | [[Dosiero:Petřín Tower View IMG 3020.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1397880}} | {{formatnum:{{#expr: 496.21 round 2 }}}} | Praha |- | style='text-align:right'| 2 | [[Brno]] | [[Dosiero:Brno, Štýřice, Pražákova, výhled z AZ Toweru (2013-05-22; 28).jpg|center|75px]] | {{formatnum:402739}} | {{formatnum:{{#expr: 230.182739 round 2 }}}} | okres Brno-město |- | style='text-align:right'| 3 | [[Ostrava]] | [[Dosiero:Katedrála Božského Spasitele, Nová Karolina a Dolní oblast Vítkovic, pohled z Nové radnice, srpen 2011.jpg|center|75px]] | {{formatnum:283187}} | {{formatnum:{{#expr: 214.229602 round 2 }}}} | okres Ostrava-město |- | style='text-align:right'| 4 | [[Pilzeno|Plzeň]] | [[Dosiero:Plzen city view.jpg|center|75px]] | {{formatnum:187928}} | {{formatnum:{{#expr: 137.671042 round 2 }}}} | okres Plzeň-město |- | style='text-align:right'| 5 | [[Liberec]] | [[Dosiero:Liberec Rathaus Aussicht.JPG|center|75px]] | {{formatnum:108090}} | {{formatnum:{{#expr: 106.087154 round 2 }}}} | okres Liberec |- | style='text-align:right'| 6 | [[Olomouc]] | [[Dosiero:Olomouc-Horní náměstí.JPG|center|75px]] | {{formatnum:103063}} | {{formatnum:{{#expr: 103.334582 round 2 }}}} | okres Olomouc |- | style='text-align:right'| 7 | [[České Budějovice]] | [[Dosiero:České Budějovice - centrum letecky.jpg|center|75px]] | {{formatnum:97231}} | {{formatnum:{{#expr: 55.71 round 2 }}}} | okres České Budějovice |- | style='text-align:right'| 8 | [[Hradec Králové|Q180139]] | [[Dosiero:Hradec Králové náměstí celek 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:94311}} | {{formatnum:{{#expr: 105.686167 round 2 }}}} | okres Hradec Králové |- | style='text-align:right'| 9 | [[Pardubice]] | [[Dosiero:Pardubice CZ Zelena brana.JPG|center|75px]] | {{formatnum:92319}} | {{formatnum:{{#expr: 82.655058 round 2 }}}} | okres Pardubice |- | style='text-align:right'| 10 | [[Ústí nad Labem]] | [[Dosiero:UL-Ferdinandshöhe-Blick-1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:90866}} | {{formatnum:{{#expr: 93.969856 round 2 }}}} | okres Ústí nad Labem |- | style='text-align:right'| 11 | [[Zlín]] | [[Dosiero:Zlín, výhled z Baťova mrakodrapu, 062.jpg|center|75px]] | {{formatnum:74684}} | {{formatnum:{{#expr: 102.826067 round 2 }}}} | okres Zlín |- | style='text-align:right'| 12 | [[Kladno]] | [[Dosiero:Kladno náměstí, 2013.jpg|center|75px]] | {{formatnum:69664}} | {{formatnum:{{#expr: 36.965946 round 2 }}}} | okres Kladno |- | style='text-align:right'| 13 | [[Havířov]] | [[Dosiero:Havirov sq02.JPG|center|75px]] | {{formatnum:68674}} | {{formatnum:{{#expr: 32.076111 round 2 }}}} | okres Karviná |- | style='text-align:right'| 14 | [[Most]] | [[Dosiero:Most 2015.JPG|center|75px]] | {{formatnum:63474}} | {{formatnum:{{#expr: 86.94131 round 2 }}}} | okres Most |- | style='text-align:right'| 15 | [[Opava]] | [[Dosiero:Opava, Horní náměstí, 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:55109}} | {{formatnum:{{#expr: 90.60987 round 2 }}}} | okres Opava |- | style='text-align:right'| 16 | [[Jihlava]] | [[Dosiero:Jihlava náměstí jezuité 3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:54624}} | {{formatnum:{{#expr: 87.866195 round 2 }}}} | okres Jihlava |- | style='text-align:right'| 17 | [[Frýdek-Místek]] | [[Dosiero:Místek, Náměstí Svobody, sever.jpg|center|75px]] | {{formatnum:53590}} | {{formatnum:{{#expr: 51.55814 round 2 }}}} | okres Frýdek-Místek |- | style='text-align:right'| 18 | [[Teplice]] | [[Dosiero:Teplice náměstí a hotel Prince de Ligne 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:50912}} | {{formatnum:{{#expr: 23.783125 round 2 }}}} | okres Teplice |- | style='text-align:right'| 19 | [[Karlovy Vary]] | [[Dosiero:Karlovy Vary - 2021 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:49073}} | {{formatnum:{{#expr: 59.081798 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 20 | [[Karviná]] | [[Dosiero:2013 Karwina, Frysztat, Żeliwna fontanna na rynku 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:48937}} | {{formatnum:{{#expr: 57.521275 round 2 }}}} | okres Karviná |- | style='text-align:right'| 21 | [[Mladá Boleslav]] | [[Dosiero:Hrad03.jpg|center|75px]] | {{formatnum:47346}} | {{formatnum:{{#expr: 28.903499 round 2 }}}} | okres Mladá Boleslav |- | style='text-align:right'| 22 | [[Chomutov]] | [[Dosiero:Sousoší nejsvětější trojice na náměstí v Chomutově.jpg|center|75px]] | {{formatnum:46771}} | {{formatnum:{{#expr: 29.254168 round 2 }}}} | okres Chomutov |- | style='text-align:right'| 23 | [[Děčín|Q146307]] | [[Dosiero:Decin.JPG|center|75px]] | {{formatnum:46376}} | {{formatnum:{{#expr: 117.695618 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 24 | [[Jablonec nad Nisou]] | [[Dosiero:Jablonec nad Nisou 2019-07 34.jpg|center|75px]] | {{formatnum:46209}} | {{formatnum:{{#expr: 31.382282 round 2 }}}} | okres Jablonec nad Nisou |- | style='text-align:right'| 25 | [[Prostějov]] | [[Dosiero:Prostějov, náměstí TGM západ.jpg|center|75px]] | {{formatnum:43408}} | {{formatnum:{{#expr: 39.040023 round 2 }}}} | okres Prostějov |- | style='text-align:right'| 26 | [[Přerov]] | [[Dosiero:Zámek, Přerov (07).jpg|center|75px]] | {{formatnum:40906}} | {{formatnum:{{#expr: 58.449374 round 2 }}}} | okres Přerov |- | style='text-align:right'| 27 | [[Česká Lípa]] | [[Dosiero:Česká Lípa náměstí 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:36815}} | {{formatnum:{{#expr: 66.096326 round 2 }}}} | okres Česká Lípa |- | style='text-align:right'| 28 | [[Třebíč]] | [[Dosiero:Trebic vnitrni mesto.jpg|center|75px]] | {{formatnum:34530}} | {{formatnum:{{#expr: 57.591176 round 2 }}}} | okres Třebíč |- | style='text-align:right'| 29 | [[Tábor]] | [[Dosiero:Tabor CZ aerial old town from north B1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:34356}} | {{formatnum:{{#expr: 62.215743 round 2 }}}} | okres Tábor |- | style='text-align:right'| 30 | [[Znojmo]] | [[Dosiero:Znojmo - panorama od jihu obr1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:34172}} | {{formatnum:{{#expr: 65.896743 round 2 }}}} | okres Znojmo |- | style='text-align:right'| 31 | [[Třinec]] | [[Dosiero:Náměstí T. G. Masaryka v Třinci.jpg|center|75px]] | {{formatnum:33852}} | {{formatnum:{{#expr: 85.358332 round 2 }}}} | okres Frýdek-Místek |- | style='text-align:right'| 32 | [[Kolín|Q470369]] | [[Dosiero:KOLIN.jpg|center|75px]] | {{formatnum:33444}} | {{formatnum:{{#expr: 34.993165 round 2 }}}} | okres Kolín |- | style='text-align:right'| 33 | [[Cheb]] | [[Dosiero:Cheb nám ke kostelu DSCN1455.JPG|center|75px]] | {{formatnum:32808}} | {{formatnum:{{#expr: 96.36 round 2 }}}} | okres Cheb |- | style='text-align:right'| 34 | [[Příbram]] | [[Dosiero:Pribramske Hradcany.jpg|center|75px]] | {{formatnum:32773}} | {{formatnum:{{#expr: 36.1 round 2 }}}} | okres Příbram |- | style='text-align:right'| 35 | [[Písek]] | [[Dosiero:View to Písek from Otava River (1).JPG|center|75px]] | {{formatnum:31121}} | {{formatnum:{{#expr: 63.230237 round 2 }}}} | okres Písek |- | style='text-align:right'| 36 | [[Trutnov]] | [[Dosiero:Trutnov Krakonošovo náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:29607}} | {{formatnum:{{#expr: 103.319996 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 37 | [[Kroměříž]] | [[Dosiero:Kroměříž. Ausblick vom Schlossturm (25007770188).jpg|center|75px]] | {{formatnum:27917}} | {{formatnum:{{#expr: 50.975225 round 2 }}}} | okres Kroměříž |- | style='text-align:right'| 38 | [[Orlová]] | [[Dosiero:Orlová-Lutyně 2012.jpg|center|75px]] | {{formatnum:27540}} | {{formatnum:{{#expr: 24.66913 round 2 }}}} | okres Karviná |- | style='text-align:right'| 39 | [[Vsetín]] | [[Dosiero:Vsetin - pohled ze zamecke veze 1.JPG|center|75px]] | {{formatnum:25185}} | {{formatnum:{{#expr: 57.607343 round 2 }}}} | okres Vsetín |- | style='text-align:right'| 40 | [[Uherské Hradiště]] | [[Dosiero:Uherské Hradiště, Masarykovo náměstí (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:24887}} | {{formatnum:{{#expr: 21.256963 round 2 }}}} | okres Uherské Hradiště |- | style='text-align:right'| 41 | [[Šumperk]] | [[Dosiero:Sumperk letecky pohled.jpg|center|75px]] | {{formatnum:24735}} | {{formatnum:{{#expr: 27.88003 round 2 }}}} | okres Šumperk |- | style='text-align:right'| 42 | [[Břeclav]] | [[Dosiero:Breclav zamek 001.jpg|center|75px]] | {{formatnum:24538}} | {{formatnum:{{#expr: 77.185531 round 2 }}}} | okres Břeclav |- | style='text-align:right'| 43 | [[Havlíčkův Brod]] | [[Dosiero:Koudelova kašna (18. století) 02.jpg|center|75px]] | {{formatnum:23791}} | {{formatnum:{{#expr: 64.934149 round 2 }}}} | okres Havlíčkův Brod |- | style='text-align:right'| 44 | [[Chrudim]] | [[Dosiero:Chrudim, Resselovo nám., severní strana (2018-07-01; 02).jpg|center|75px]] | {{formatnum:23564}} | {{formatnum:{{#expr: 33.209542 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 45 | [[Hodonín]] | [[Dosiero:Hodonín - radnice crop.jpg|center|75px]] | {{formatnum:23517}} | {{formatnum:{{#expr: 63.305652 round 2 }}}} | okres Hodonín |- | style='text-align:right'| 46 | [[Český Těšín]] | [[Dosiero:Radnice v Českém Těšíně.jpg|center|75px]] | {{formatnum:23075}} | {{formatnum:{{#expr: 33.8 round 2 }}}} | okres Karviná |- | style='text-align:right'| 47 | [[Nový Jičín|Novajiĉino]] | [[Dosiero:Neutitschein01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:23005}} | {{formatnum:{{#expr: 36.521371 round 2 }}}} | okres Nový Jičín |- | style='text-align:right'| 48 | [[Litoměřice]] | [[Dosiero:Stará radnice z náměstí.JPG|center|75px]] | {{formatnum:22767}} | {{formatnum:{{#expr: 17.987203 round 2 }}}} | okres Litoměřice |- | style='text-align:right'| 49 | [[Klatovy]] | [[Dosiero:Klatovy, 2016 (22).jpg|center|75px]] | {{formatnum:22763}} | {{formatnum:{{#expr: 80.85169 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 50 | [[Valašské Meziříčí]] | [[Dosiero:Náměstí ve Valašském Meziříčí 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:22580}} | {{formatnum:{{#expr: 35.435062 round 2 }}}} | okres Vsetín |- | style='text-align:right'| 51 | [[Krnov|Q1789604]] | [[Dosiero:Krnov townhall 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:22518}} | {{formatnum:{{#expr: 44.293533 round 2 }}}} | okres Bruntál |- | style='text-align:right'| 52 | [[Litvínov]] | [[Dosiero:Litvinov City3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:22387}} | {{formatnum:{{#expr: 40.696708 round 2 }}}} | okres Most |- | style='text-align:right'| 53 | [[Strakonice]] | [[Dosiero:Panorama of Strakonice in the Czech Republic.jpg|center|75px]] | {{formatnum:22355}} | {{formatnum:{{#expr: 34.679515 round 2 }}}} | okres Strakonice |- | style='text-align:right'| 54 | [[Sokolov]] | [[Dosiero:Sokolov zámek (4).JPG|center|75px]] | {{formatnum:22007}} | {{formatnum:{{#expr: 22.917462 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 55 | [[Kutná Hora]] | [[Dosiero:Kutná Hora - panoramio (10).jpg|center|75px]] | {{formatnum:21642}} | {{formatnum:{{#expr: 33.071625 round 2 }}}} | okres Kutná Hora |- | style='text-align:right'| 56 | [[Beroun]] | [[Dosiero:Beroun náměstí s radnicí 5.jpg|center|75px]] | {{formatnum:21521}} | {{formatnum:{{#expr: 31.251057 round 2 }}}} | okres Beroun |- | style='text-align:right'| 57 | [[Kopřivnice]] | [[Dosiero:Kopřivnice panorama.JPG|center|75px]] | {{formatnum:21374}} | {{formatnum:{{#expr: 27.487015 round 2 }}}} | okres Nový Jičín |- | style='text-align:right'| 58 | [[Vyškov]] | [[Dosiero:Vyškov, Masarykovo náměstí (8).jpg|center|75px]] | {{formatnum:20645}} | {{formatnum:{{#expr: 50.472289 round 2 }}}} | okres Vyškov |- | style='text-align:right'| 59 | [[Jindřichův Hradec]] | [[Dosiero:Jindrichuv Hradec Neuhaus (26850381369).jpg|center|75px]] | {{formatnum:20540}} | {{formatnum:{{#expr: 74.285974 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 60 | [[Žďár nad Sázavou]] | [[Dosiero:Žďár nad Sázavou (Saar), Hauptplatz mit Pestsäule und Rathaus (39627995870).jpg|center|75px]] | {{formatnum:20404}} | {{formatnum:{{#expr: 37.063681 round 2 }}}} | okres Žďár nad Sázavou |- | style='text-align:right'| 61 | [[Bohumín]] | [[Dosiero:Bohumin radnice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:20315}} | {{formatnum:{{#expr: 31.027791 round 2 }}}} | okres Karviná |- | style='text-align:right'| 62 | [[Brandýs nad Labem-Stará Boleslav]] | [[Dosiero:Brandys nad labem.jpg|center|75px]] | {{formatnum:20313}} | {{formatnum:{{#expr: 22.654825 round 2 }}}} | okres Praha-východ |- | style='text-align:right'| 63 | [[Mělník]] | [[Dosiero:Mělník náměstí s radnicí.JPG|center|75px]] | {{formatnum:20278}} | {{formatnum:{{#expr: 24.961871 round 2 }}}} | okres Mělník |- | style='text-align:right'| 64 | [[Blansko]] | [[Dosiero:Blansko (letecký snímek).jpg|center|75px]] | {{formatnum:20002}} | {{formatnum:{{#expr: 44.972248 round 2 }}}} | okres Blansko |- | style='text-align:right'| 65 | [[Náchod]] | [[Dosiero:Náchod, výhled ze zámku na Masarykovo náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:19827}} | {{formatnum:{{#expr: 33.343135 round 2 }}}} | okres Náchod |- | style='text-align:right'| 66 | [[Jirkov]] | [[Dosiero:Jirkov CZ Kostelni ul 019.jpg|center|75px]] | {{formatnum:19240}} | {{formatnum:{{#expr: 17.128588 round 2 }}}} | okres Chomutov |- | style='text-align:right'| 67 | [[Kralupy nad Vltavou]] | [[Dosiero:Pohled na Kralupy nad Vltavou z Hostibejku, srpen 2025.jpg|center|75px]] | {{formatnum:19005}} | {{formatnum:{{#expr: 21.900215 round 2 }}}} | okres Mělník |- | style='text-align:right'| 68 | [[Žatec]] | [[Dosiero:Žatec, náměstí Svobody, radnice a trojiční sloup.jpg|center|75px]] | {{formatnum:18959}} | {{formatnum:{{#expr: 42.676571 round 2 }}}} | okres Louny |- | style='text-align:right'| 69 | [[Kadaň]] | [[Dosiero:Kadaň 2016-10-16.jpg|center|75px]] | {{formatnum:18090}} | {{formatnum:{{#expr: 65.62341 round 2 }}}} | okres Chomutov |- | style='text-align:right'| 70 | [[Louny]] | [[Dosiero:Dny evropského dědictví 2013 - prohlídka lounské vodárny 10.JPG|center|75px]] | {{formatnum:18068}} | {{formatnum:{{#expr: 24.139311 round 2 }}}} | okres Louny |- | style='text-align:right'| 71 | [[Hranice (distrikto Přerov)|Hranice]] | [[Dosiero:Hranice, Čechova.JPG|center|75px]] | {{formatnum:17969}} | {{formatnum:{{#expr: 49.775368 round 2 }}}} | okres Přerov |- | style='text-align:right'| 72 | [[Otrokovice]] | [[Dosiero:Batovy domky 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:17401}} | {{formatnum:{{#expr: 19.626638 round 2 }}}} | okres Zlín |- | style='text-align:right'| 73 | [[Říčany]] | [[Dosiero:Říčany, centrum přes Mlýnský rybník.jpg|center|75px]] | {{formatnum:17143}} | {{formatnum:{{#expr: 25.811368 round 2 }}}} | okres Praha-východ |- | style='text-align:right'| 74 | [[Benešov]] | [[Dosiero:Benešov náměstí3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:17043}} | {{formatnum:{{#expr: 46.870234 round 2 }}}} | okres Benešov |- | style='text-align:right'| 75 | [[Slaný]] | [[Dosiero:Slaný radnice (3).jpg|center|75px]] | {{formatnum:16937}} | {{formatnum:{{#expr: 35.12 round 2 }}}} | okres Kladno |- | style='text-align:right'| 76 | [[Uherský Brod]] | [[Dosiero:Ungarisch-Brod-3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:16367}} | {{formatnum:{{#expr: 52.063309 round 2 }}}} | okres Uherské Hradiště |- | style='text-align:right'| 77 | [[Neratovice|Q239597]] | [[Dosiero:Neratovice7966.jpg|center|75px]] | {{formatnum:16360}} | {{formatnum:{{#expr: 20.002941 round 2 }}}} | okres Mělník |- | style='text-align:right'| 78 | [[Pelhřimov]] | [[Dosiero:Pelhřimov (053).jpg|center|75px]] | {{formatnum:16206}} | {{formatnum:{{#expr: 95.275219 round 2 }}}} | okres Pelhřimov |- | style='text-align:right'| 79 | [[Jičín]] | [[Dosiero:Czechia, Jicin, Wallenstein's square in Spring.jpg|center|75px]] | {{formatnum:16101}} | {{formatnum:{{#expr: 25.88 round 2 }}}} | okres Jičín |- | style='text-align:right'| 80 | [[Svitavy]] | [[Dosiero:Svitavy náměstí 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:16073}} | {{formatnum:{{#expr: 31.332927 round 2 }}}} | okres Svitavy |- | style='text-align:right'| 81 | [[Rožnov pod Radhoštěm]] | [[Dosiero:Roznov p Radhostem01.JPG|center|75px]] | {{formatnum:16063}} | {{formatnum:{{#expr: 39.48231 round 2 }}}} | okres Vsetín |- | style='text-align:right'| 82 | [[Rakovník]] | [[Dosiero:Rak radnice DSCN1397.JPG|center|75px]] | {{formatnum:15682}} | {{formatnum:{{#expr: 18.501391 round 2 }}}} | okres Rakovník |- | style='text-align:right'| 83 | [[Ostrov (distrikto Karlovy Vary)|Ostrov]] | [[Dosiero:Ostrov nad ohri marktplatz.jpg|center|75px]] | {{formatnum:15681}} | {{formatnum:{{#expr: 50.406529 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 84 | [[Nymburk]] | [[Dosiero:Nymburk, west view.jpg|center|75px]] | {{formatnum:15642}} | {{formatnum:{{#expr: 20.588126 round 2 }}}} | okres Nymburk |- | style='text-align:right'| 85 | [[Dvůr Králové nad Labem]] | [[Dosiero:Dvůr Králové nad Labem from air 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:15322}} | {{formatnum:{{#expr: 35.844379 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 86 | [[Poděbrady]] | [[Dosiero:Podebradsky zamek (01).jpg|center|75px]] | {{formatnum:15232}} | {{formatnum:{{#expr: 33.69 round 2 }}}} | okres Nymburk |- | style='text-align:right'| 87 | [[Bruntál]] | [[Dosiero:Bruntál (Freudenthal) - market square.jpg|center|75px]] | {{formatnum:15037}} | {{formatnum:{{#expr: 29.344536 round 2 }}}} | okres Bruntál |- | style='text-align:right'| 88 | [[Česká Třebová]] | [[Dosiero:Kateřina.jpg|center|75px]] | {{formatnum:15010}} | {{formatnum:{{#expr: 41.01 round 2 }}}} | okres Ústí nad Orlicí |- | style='text-align:right'| 89 | [[Varnsdorf]] | [[Dosiero:Varnsdorf kostel sv. Petra a Pavla a děkanství 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:14704}} | {{formatnum:{{#expr: 26.24 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 90 | [[Turnov]] | [[Dosiero:Náměstí Českého ráje, Turnov (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:14577}} | {{formatnum:{{#expr: 22.711996 round 2 }}}} | okres Semily |- | style='text-align:right'| 91 | [[Bílina]] | [[Dosiero:Bílina - pohled z vyhlídky Na Chlumu, 2025-09, obr01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:14497}} | {{formatnum:{{#expr: 32.511926 round 2 }}}} | okres Teplice |- | style='text-align:right'| 92 | [[Rokycany]] | [[Dosiero:Rokycany 3.JPG|center|75px]] | {{formatnum:14381}} | {{formatnum:{{#expr: 30.673057 round 2 }}}} | okres Rokycany |- | style='text-align:right'| 93 | [[Milovice]] | [[Dosiero:Průčelí kostela sv. Kateřiny, Milovice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:14270}} | {{formatnum:{{#expr: 28.308484 round 2 }}}} | okres Nymburk |- | style='text-align:right'| 94 | [[Tachov]] | [[Dosiero:Impression from Tachov (4).jpg|center|75px]] | {{formatnum:14097}} | {{formatnum:{{#expr: 40.847854 round 2 }}}} | okres Tachov |- | style='text-align:right'| 95 | [[Klášterec nad Ohří]] | [[Dosiero:Klášterec nad Ohří, ze zámku, radnice+Kostel Nejsvětější Trojice+Sala Terrena 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:14068}} | {{formatnum:{{#expr: 53.786232 round 2 }}}} | okres Chomutov |- | style='text-align:right'| 96 | [[Mariánské Lázně]] | [[Dosiero:Kolonáda M.Gorkého.JPG|center|75px]] | {{formatnum:14052}} | {{formatnum:{{#expr: 51.792373 round 2 }}}} | okres Cheb |- | style='text-align:right'| 97 | [[Ústí nad Orlicí]] | [[Dosiero:Ústí nad Orlicí - Square.jpg|center|75px]] | {{formatnum:14011}} | {{formatnum:{{#expr: 36.367354 round 2 }}}} | okres Ústí nad Orlicí |- | style='text-align:right'| 98 | [[Hlučín]] | [[Dosiero:Hlučín, Mírové nám. budova radnice.JPG|center|75px]] | {{formatnum:13352}} | {{formatnum:{{#expr: 21.138542 round 2 }}}} | okres Opava |- | style='text-align:right'| 99 | [[Zábřeh]] | [[Dosiero:Zábřeh zámek1 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:13320}} | {{formatnum:{{#expr: 34.590845 round 2 }}}} | okres Šumperk |- | style='text-align:right'| 100 | [[Šternberk]] | [[Dosiero:Sternberg - city center.jpg|center|75px]] | {{formatnum:13239}} | {{formatnum:{{#expr: 48.788687 round 2 }}}} | okres Olomouc |- | style='text-align:right'| 101 | [[Český Krumlov]] | [[Dosiero:Český Krumlov, historické jádro.jpg|center|75px]] | {{formatnum:12797}} | {{formatnum:{{#expr: 22.168455 round 2 }}}} | okres Český Krumlov |- | style='text-align:right'| 102 | [[Krupka]] | [[Dosiero:Graupen-Blick-3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:12793}} | {{formatnum:{{#expr: 46.608049 round 2 }}}} | okres Teplice |- | style='text-align:right'| 103 | [[Aš]] | [[Dosiero:Aš city centrum 2008-02-10.jpg|center|75px]] | {{formatnum:12684}} | {{formatnum:{{#expr: 55.856113 round 2 }}}} | okres Cheb |- | style='text-align:right'| 104 | [[Roudnice nad Labem]] | [[Dosiero:Roudnice nad Labem -zámek.jpg|center|75px]] | {{formatnum:12668}} | {{formatnum:{{#expr: 16.68 round 2 }}}} | okres Litoměřice |- | style='text-align:right'| 105 | [[Chodov (distrikto Sokolov)|Chodov]] | [[Dosiero:Chodov kostel svatého Vavřince (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:12609}} | {{formatnum:{{#expr: 14.260207 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 106 | [[Vysoké Mýto]] | [[Dosiero:Náměstí Přemysla Otakara II. (Vysoké Mýto) (cropped).jpg|center|75px]] | {{formatnum:12560}} | {{formatnum:{{#expr: 42.026497 round 2 }}}} | okres Ústí nad Orlicí |- | style='text-align:right'| 107 | [[Boskovice]] | [[Dosiero:Boskovice - pohled na centrum.jpg|center|75px]] | {{formatnum:12508}} | {{formatnum:{{#expr: 27.815442 round 2 }}}} | okres Blansko |- | style='text-align:right'| 108 | [[Jaroměř|Q999961]] | [[Dosiero:Jaroměř from air 5.jpg|center|75px]] | {{formatnum:12483}} | {{formatnum:{{#expr: 23.952616 round 2 }}}} | okres Náchod |- | style='text-align:right'| 109 | [[Čelákovice|Q338616]] | [[Dosiero:Čelákovice radnice 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:12474}} | {{formatnum:{{#expr: 15.875679 round 2 }}}} | okres Praha-východ |- | style='text-align:right'| 110 | [[Vrchlabí]] | [[Dosiero:Vrchlabí náměstí Míru 4.jpg|center|75px]] | {{formatnum:12102}} | {{formatnum:{{#expr: 27.648808 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 111 | [[Kuřim]] | [[Dosiero:Kurim-kostel.jpg|center|75px]] | {{formatnum:11860}} | {{formatnum:{{#expr: 17.195893 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 112 | [[Holešov]] | [[Dosiero:Holešov1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:11616}} | {{formatnum:{{#expr: 33.941858 round 2 }}}} | okres Kroměříž |- | style='text-align:right'| 113 | [[Velké Meziříčí]] | [[Dosiero:Velke Mezirici 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:11608}} | {{formatnum:{{#expr: 40.664078 round 2 }}}} | okres Žďár nad Sázavou |- | style='text-align:right'| 114 | [[Humpolec]] | [[Dosiero:Humpolec-Obermarkt-1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:11522}} | {{formatnum:{{#expr: 51.510592 round 2 }}}} | okres Pelhřimov |- | style='text-align:right'| 115 | [[Vlašim]] | [[Dosiero:KLG 4867 CZ - Vlašim.jpg|center|75px]] | {{formatnum:11434}} | {{formatnum:{{#expr: 41.424825 round 2 }}}} | okres Benešov |- | style='text-align:right'| 116 | [[Rychnov nad Kněžnou]] | [[Dosiero:Rychnov nad Kněžnou from air K2-2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:11420}} | {{formatnum:{{#expr: 34.988805 round 2 }}}} | okres Rychnov nad Kněžnou |- | style='text-align:right'| 117 | [[Nový Bor]] | [[Dosiero:Luftbild von Nový Bor.JPG|center|75px]] | {{formatnum:11318}} | {{formatnum:{{#expr: 19.441704 round 2 }}}} | okres Česká Lípa |- | style='text-align:right'| 118 | [[Uničov]] | [[Dosiero:Uničov - Townhall.jpg|center|75px]] | {{formatnum:11237}} | {{formatnum:{{#expr: 48.274655 round 2 }}}} | okres Olomouc |- | style='text-align:right'| 119 | [[Domažlice]] | [[Dosiero:Taus-Markt-01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:11133}} | {{formatnum:{{#expr: 24.617656 round 2 }}}} | okres Domažlice |- | style='text-align:right'| 120 | [[Prachatice]] | [[Dosiero:Prachatice, Velké náměstí (srpen 2024).jpg|center|75px]] | {{formatnum:11119}} | {{formatnum:{{#expr: 38.918518 round 2 }}}} | okres Prachatice |- | style='text-align:right'| 121 | [[Rumburk]] | [[Dosiero:Rumburk náměstí a sloup 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:10815}} | {{formatnum:{{#expr: 24.717542 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 122 | [[Sušice]] | [[Dosiero:Sušice od jihozápadu.jpg|center|75px]] | {{formatnum:10740}} | {{formatnum:{{#expr: 45.65 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 123 | [[Kyjov]] | [[Dosiero:Kyjov - Masarykovo náměstí 2008.jpg|center|75px]] | {{formatnum:10645}} | {{formatnum:{{#expr: 29.88399 round 2 }}}} | okres Hodonín |- | style='text-align:right'| 124 | [[Veselí nad Moravou]] | [[Dosiero:Bartolomejske namesti.jpg|center|75px]] | {{formatnum:10623}} | {{formatnum:{{#expr: 35.450627 round 2 }}}} | okres Hodonín |- | style='text-align:right'| 125 | [[Králův Dvůr]] | [[Dosiero:Králův Dvůr, pohled na město.JPG|center|75px]] | {{formatnum:10598}} | {{formatnum:{{#expr: 15.238276 round 2 }}}} | okres Beroun |- | style='text-align:right'| 126 | [[Frenštát pod Radhoštěm]] | [[Dosiero:Frenštát pod Radhoštěm (CZE) - town hall.jpg|center|75px]] | {{formatnum:10554}} | {{formatnum:{{#expr: 11.433679 round 2 }}}} | okres Nový Jičín |- | style='text-align:right'| 127 | [[Jesenice (distrikto Prago-okcidento)|Q2192982]] | [[Dosiero:Jesenice, Budějovická třída.JPG|center|75px]] | {{formatnum:10460}} | {{formatnum:{{#expr: 17.535889 round 2 }}}} | okres Praha-západ |- | style='text-align:right'| 128 | [[Jeseník]] | [[Dosiero:Jeseník letecky z Muzikantské stezky.jpg|center|75px]] | {{formatnum:10456}} | {{formatnum:{{#expr: 38.232052 round 2 }}}} | okres Jeseník |- | style='text-align:right'| 129 | [[Litomyšl]] | [[Dosiero:Zlatá Hvězda Litomyšl (14).jpg|center|75px]] | {{formatnum:10448}} | {{formatnum:{{#expr: 33.450738 round 2 }}}} | okres Svitavy |- | style='text-align:right'| 130 | [[Čáslav]] | [[Dosiero:Čáslav-náměstí2015c.jpg|center|75px]] | {{formatnum:10399}} | {{formatnum:{{#expr: 26.459298 round 2 }}}} | okres Kutná Hora |- | style='text-align:right'| 131 | [[Přelouč]] | [[Dosiero:Záložna (Přelouč) 05.JPG|center|75px]] | {{formatnum:10203}} | {{formatnum:{{#expr: 30.468957 round 2 }}}} | okres Pardubice |- | style='text-align:right'| 132 | [[Lysá nad Labem]] | [[Dosiero:Lysá nad Labem 03-2023 (3).jpg|center|75px]] | {{formatnum:10004}} | {{formatnum:{{#expr: 33.65 round 2 }}}} | okres Nymburk |- | style='text-align:right'| 133 | [[Ivančice]] | [[Dosiero:Ivančice - celkový pohled na Palackého náměstí od východu.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9898}} | {{formatnum:{{#expr: 47.65 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 134 | [[Frýdlant nad Ostravicí]] | [[Dosiero:Frýdlant nad Ostravicí, Náměstí 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9835}} | {{formatnum:{{#expr: 21.909892 round 2 }}}} | okres Frýdek-Místek |- | style='text-align:right'| 135 | [[Nové Město na Moravě]] | [[Dosiero:Náměstí (Nové Město na Moravě).JPG|center|75px]] | {{formatnum:9834}} | {{formatnum:{{#expr: 61.126471 round 2 }}}} | okres Žďár nad Sázavou |- | style='text-align:right'| 136 | [[Mohelnice]] | [[Dosiero:Mohelnice, náměstí severovýchod.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9782}} | {{formatnum:{{#expr: 46.24 round 2 }}}} | okres Šumperk |- | style='text-align:right'| 137 | [[Lanškroun]] | [[Dosiero:Lanskroun-radnice1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9776}} | {{formatnum:{{#expr: 20.654284 round 2 }}}} | okres Ústí nad Orlicí |- | style='text-align:right'| 138 | [[Hlinsko]] | [[Dosiero:Hlinsko, het gemeentehuis Dm258346-837 IMG 6575 2018-08-04 10.25.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9563}} | {{formatnum:{{#expr: 24.269129 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 139 | [[Moravská Třebová]] | [[Dosiero:Moravská Třebová-náměstí s radnicí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9550}} | {{formatnum:{{#expr: 42.047481 round 2 }}}} | okres Svitavy |- | style='text-align:right'| 140 | [[Litovel]] | [[Dosiero:Litovel - Square of Přemysl Otakar II.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9510}} | {{formatnum:{{#expr: 46.396681 round 2 }}}} | okres Olomouc |- | style='text-align:right'| 141 | [[Studénka]] | [[Dosiero:Studénka1-163247.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9302}} | {{formatnum:{{#expr: 30.919686 round 2 }}}} | okres Nový Jičín |- | style='text-align:right'| 142 | [[Tišnov]] | [[Dosiero:Tišnov - pohled od jihozápadu, obr03.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9225}} | {{formatnum:{{#expr: 17.117579 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 143 | [[Nové Město nad Metují]] | [[Dosiero:NMM zamek z nam DSC00231.JPG|center|75px]] | {{formatnum:9181}} | {{formatnum:{{#expr: 23.13258 round 2 }}}} | okres Náchod |- | style='text-align:right'| 144 | [[Hostivice]] | [[Dosiero:Hostivice, kostel, domy a park.JPG|center|75px]] | {{formatnum:9179}} | {{formatnum:{{#expr: 14.485917 round 2 }}}} | okres Praha-západ |- | style='text-align:right'| 145 | [[Chotěboř]] | [[Dosiero:Chotěboř 154.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9092}} | {{formatnum:{{#expr: 54.06 round 2 }}}} | okres Havlíčkův Brod |- | style='text-align:right'| 146 | [[Roztoky (distrikto Prago-okcidento)|Roztoky]] | [[Dosiero:Roztoky u Prahy, Tyršovo náměstí (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:9088}} | {{formatnum:{{#expr: 8.188996 round 2 }}}} | okres Praha-západ |- | style='text-align:right'| 147 | [[Polička]] | [[Dosiero:Radnice Polička.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9051}} | {{formatnum:{{#expr: 33.117415 round 2 }}}} | okres Svitavy |- | style='text-align:right'| 148 | [[Mnichovo Hradiště]] | [[Dosiero:Mnichovo Hradiště náměstí a radnice 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:9048}} | {{formatnum:{{#expr: 34.31 round 2 }}}} | okres Mladá Boleslav |- | style='text-align:right'| 149 | [[Nová Paka]] | [[Dosiero:Nová Paka náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8979}} | {{formatnum:{{#expr: 28.682653 round 2 }}}} | okres Jičín |- | style='text-align:right'| 150 | [[Dobříš]] | [[Dosiero:D-náměstí.JPG|center|75px]] | {{formatnum:8870}} | {{formatnum:{{#expr: 53.418442 round 2 }}}} | okres Příbram |- | style='text-align:right'| 151 | [[Lovosice|Q1000069]] | [[Dosiero:Lovosice - pohled z Lovoše, 2021-08, obr01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8727}} | {{formatnum:{{#expr: 11.893307 round 2 }}}} | okres Litoměřice |- | style='text-align:right'| 152 | [[Duchcov]] | [[Dosiero:Duchcov náměstí a kostel.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8695}} | {{formatnum:{{#expr: 15.404441 round 2 }}}} | okres Teplice |- | style='text-align:right'| 153 | [[Choceň]] | [[Dosiero:Choceň - Tyršovo náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8641}} | {{formatnum:{{#expr: 21.696513 round 2 }}}} | okres Ústí nad Orlicí |- | style='text-align:right'| 154 | [[Štětí]] | [[Dosiero:KLG 0455 Štětí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8553}} | {{formatnum:{{#expr: 53.896245 round 2 }}}} | okres Litoměřice |- | style='text-align:right'| 155 | [[Hořice]] | [[Dosiero:Hořice - morový sloup na náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8476}} | {{formatnum:{{#expr: 21.432187 round 2 }}}} | okres Jičín |- | style='text-align:right'| 156 | [[Příbor]] | [[Dosiero:Pribor.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8298}} | {{formatnum:{{#expr: 22.152179 round 2 }}}} | okres Nový Jičín |- | style='text-align:right'| 157 | [[Třeboň]] | [[Dosiero:Třeboň - historické jádro obr1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8270}} | {{formatnum:{{#expr: 98.311101 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 158 | [[Červený Kostelec]] | [[Dosiero:Červený Kostelec - die rote Kirche, die dem Ort den Namen gegeben hat - panoramio.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8262}} | {{formatnum:{{#expr: 24.070413 round 2 }}}} | okres Náchod |- | style='text-align:right'| 159 | [[Dubí]] | [[Dosiero:Eichwald-Dubi-Kirche-3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8114}} | {{formatnum:{{#expr: 33.847494 round 2 }}}} | okres Teplice |- | style='text-align:right'| 160 | [[Stříbro]] | [[Dosiero:Stříbro radnice červen 2022 (3).jpg|center|75px]] | {{formatnum:8060}} | {{formatnum:{{#expr: 47.776421 round 2 }}}} | okres Tachov |- | style='text-align:right'| 161 | [[Hořovice]] | [[Dosiero:KLG 4813 Hořovice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8055}} | {{formatnum:{{#expr: 9.54555 round 2 }}}} | okres Beroun |- | style='text-align:right'| 162 | [[Semily]] | [[Dosiero:Pohled na Semily.jpg|center|75px]] | {{formatnum:8022}} | {{formatnum:{{#expr: 16.308533 round 2 }}}} | okres Semily |- | style='text-align:right'| 163 | [[Bystřice pod Hostýnem]] | [[Dosiero:Hostyn - rozhledna, ukazka vyhledu na Bystrici pod Hostynem.JPG|center|75px]] | {{formatnum:8002}} | {{formatnum:{{#expr: 26.811394 round 2 }}}} | okres Kroměříž |- | style='text-align:right'| 164 | [[Hrádek nad Nisou]] | [[Dosiero:Hradeknn 1.JPG|center|75px]] | {{formatnum:8001}} | {{formatnum:{{#expr: 48.543008 round 2 }}}} | okres Liberec |- | style='text-align:right'| 165 | [[Lipník nad Bečvou]] | [[Dosiero:Lipník-náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7955}} | {{formatnum:{{#expr: 30.62 round 2 }}}} | okres Přerov |- | style='text-align:right'| 166 | [[Milevsko]] | [[Dosiero:Milevsko Kostel Sv.Bartoloměje.JPG|center|75px]] | {{formatnum:7950}} | {{formatnum:{{#expr: 42.29 round 2 }}}} | okres Písek |- | style='text-align:right'| 167 | [[Šlapanice]] | [[Dosiero:Šlapanice, náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7915}} | {{formatnum:{{#expr: 14.648877 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 168 | [[Benátky nad Jizerou]] | [[Dosiero:Benátky nad Jizerou Husovo nám. 3.JPG|center|75px]] | {{formatnum:7879}} | {{formatnum:{{#expr: 35.505468 round 2 }}}} | okres Mladá Boleslav |- | style='text-align:right'| 169 | [[Bystřice nad Pernštejnem]] | [[Dosiero:Náměstí v Bystřici nad Pernštejnem.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7871}} | {{formatnum:{{#expr: 53.07 round 2 }}}} | okres Žďár nad Sázavou |- | style='text-align:right'| 170 | [[Rychvald]] | [[Dosiero:Rychvald - Náměstí Míru (3).jpg|center|75px]] | {{formatnum:7787}} | {{formatnum:{{#expr: 17.020886 round 2 }}}} | okres Karviná |- | style='text-align:right'| 171 | [[Týn nad Vltavou]] | [[Dosiero:Tyn nad Vltavou (7).JPG|center|75px]] | {{formatnum:7774}} | {{formatnum:{{#expr: 43.020675 round 2 }}}} | okres České Budějovice |- | style='text-align:right'| 172 | [[Rýmařov]] | [[Dosiero:Pohled na Rýmařov.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7763}} | {{formatnum:{{#expr: 60.727918 round 2 }}}} | okres Bruntál |- | style='text-align:right'| 173 | [[Nejdek]] | [[Dosiero:Nejdek, náměstí Karla IV. (1).JPG|center|75px]] | {{formatnum:7733}} | {{formatnum:{{#expr: 52.271499 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 174 | [[Černošice]] | [[Dosiero:Dolní Mokropsy a Stará Vráž, z Hladké skály (01).jpg|center|75px]] | {{formatnum:7712}} | {{formatnum:{{#expr: 9.058736 round 2 }}}} | okres Praha-západ |- | style='text-align:right'| 175 | [[Mikulov]] | [[Dosiero:Overview of Mikulov from Svatý Kopeček 2020 02.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7577}} | {{formatnum:{{#expr: 45.317984 round 2 }}}} | okres Břeclav |- | style='text-align:right'| 176 | [[Kaplice]] | [[Dosiero:Kaplice, kašna s pranýřem.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7531}} | {{formatnum:{{#expr: 40.849505 round 2 }}}} | okres Český Krumlov |- | style='text-align:right'| 177 | [[Úvaly]] | [[Dosiero:Uvaly Arnosta z Pardubic 95 radnice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7515}} | {{formatnum:{{#expr: 10.966984 round 2 }}}} | okres Praha-východ |- | style='text-align:right'| 178 | [[Český Brod]] | [[Dosiero:Cesky brod.JPG|center|75px]] | {{formatnum:7487}} | {{formatnum:{{#expr: 19.703634 round 2 }}}} | okres Kolín |- | style='text-align:right'| 179 | [[Vratimov]] | [[Dosiero:Vratimov 008.JPG|center|75px]] | {{formatnum:7434}} | {{formatnum:{{#expr: 14.135831 round 2 }}}} | okres Ostrava-město |- | style='text-align:right'| 180 | [[Bílovec]] | [[Dosiero:Bílovec, Slezské sq.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7411}} | {{formatnum:{{#expr: 38.871063 round 2 }}}} | okres Nový Jičín |- | style='text-align:right'| 181 | [[Petřvald (distrikto Karviná)|Petřvald]] | [[Dosiero:Petřvald - kostel sv. Jindřicha s křížovou cestou (srpen 2021).jpg|center|75px]] | {{formatnum:7409}} | {{formatnum:{{#expr: 12.628623 round 2 }}}} | okres Karviná |- | style='text-align:right'| 182 | [[Vodňany]] | [[Dosiero:Vodňany-náměstí2009.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7383}} | {{formatnum:{{#expr: 36.336874 round 2 }}}} | okres Strakonice |- | style='text-align:right'| 183 | [[Frýdlant]] | [[Dosiero:Frýdlant, křížová cesta, vyhlídka na město (5).jpg|center|75px]] | {{formatnum:7379}} | {{formatnum:{{#expr: 31.616731 round 2 }}}} | okres Liberec |- | style='text-align:right'| 184 | [[Odry]] | [[Dosiero:Odry, Masarykovo náměstí - 05.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7314}} | {{formatnum:{{#expr: 74.050648 round 2 }}}} | okres Nový Jičín |- | style='text-align:right'| 185 | [[Vimperk]] | [[Dosiero:Vimperk-Markt-1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7289}} | {{formatnum:{{#expr: 80.040771 round 2 }}}} | okres Prachatice |- | style='text-align:right'| 186 | [[Slavkov u Brna]] | [[Dosiero:DSCN0979 (5864465448).jpg|center|75px]] | {{formatnum:7258}} | {{formatnum:{{#expr: 14.946447 round 2 }}}} | okres Vyškov |- | style='text-align:right'| 187 | [[Nový Bydžov]] | [[Dosiero:Radnice v Novém Bydžově.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7224}} | {{formatnum:{{#expr: 35.27148 round 2 }}}} | okres Hradec Králové |- | style='text-align:right'| 188 | [[Dačice]] | [[Dosiero:Dačice, Palackého náměstí z věže.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7157}} | {{formatnum:{{#expr: 66.96 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 189 | [[Letovice]] | [[Dosiero:Pohled na město od západu, Letovice, okres Blansko (02).jpg|center|75px]] | {{formatnum:7124}} | {{formatnum:{{#expr: 51.015097 round 2 }}}} | okres Blansko |- | style='text-align:right'| 190 | [[Broumov]] | [[Dosiero:Broumov, náměstí, 2017 (01).jpg|center|75px]] | {{formatnum:7108}} | {{formatnum:{{#expr: 22.28 round 2 }}}} | okres Náchod |- | style='text-align:right'| 191 | [[Moravské Budějovice]] | [[Dosiero:Moravské Budějovice zámek 3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7098}} | {{formatnum:{{#expr: 37.131503 round 2 }}}} | okres Třebíč |- | style='text-align:right'| 192 | [[Sezimovo Ústí]] | [[Dosiero:Benesova vila.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7097}} | {{formatnum:{{#expr: 8.442576 round 2 }}}} | okres Tábor |- | style='text-align:right'| 193 | [[Soběslav]] | [[Dosiero:Soběslav, kostel sv. Víta, v pozadí věž kostela sv. Petra a Pavla.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7070}} | {{formatnum:{{#expr: 19.995083 round 2 }}}} | okres Tábor |- | style='text-align:right'| 194 | [[Napajedla]] | [[Dosiero:Radnice Napajedla.jpg|center|75px]] | {{formatnum:7043}} | {{formatnum:{{#expr: 19.826361 round 2 }}}} | okres Zlín |- | style='text-align:right'| 195 | [[Nýřany]] | [[Dosiero:Nýřany - radnice 2.JPG|center|75px]] | {{formatnum:6991}} | {{formatnum:{{#expr: 21.72 round 2 }}}} | okres Plzeň-sever |- | style='text-align:right'| 196 | [[Bučovice]] | [[Dosiero:Bučovice zámek (srpen 2023).jpg|center|75px]] | {{formatnum:6891}} | {{formatnum:{{#expr: 31.191141 round 2 }}}} | okres Vyškov |- | style='text-align:right'| 197 | [[Přeštice]] | [[Dosiero:Kostel Nanebevzeti P Marie Prestice.JPG|center|75px]] | {{formatnum:6792}} | {{formatnum:{{#expr: 25.41 round 2 }}}} | okres Plzeň-jih |- | style='text-align:right'| 198 | [[Rosice]] | [[Dosiero:Rosice05860.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6784}} | {{formatnum:{{#expr: 12.739936 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 199 | [[Sedlčany]] | [[Dosiero:Sedlčany MěÚ 4.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6767}} | {{formatnum:{{#expr: 36.47 round 2 }}}} | okres Příbram |- | style='text-align:right'| 200 | [[Holice]] | [[Dosiero:Kostel svatého Martina v Holicích 02.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6761}} | {{formatnum:{{#expr: 19.654216 round 2 }}}} | okres Pardubice |- | style='text-align:right'| 201 | [[Kravaře]] | [[Dosiero:Schloss Deutsch Krawarn.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6689}} | {{formatnum:{{#expr: 19.371105 round 2 }}}} | okres Opava |- | style='text-align:right'| 202 | [[Blatná]] | [[Dosiero:Blatná-kostel2009d.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6669}} | {{formatnum:{{#expr: 43.601382 round 2 }}}} | okres Strakonice |- | style='text-align:right'| 203 | [[Šenov]] | [[Dosiero:Senov kostel.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6639}} | {{formatnum:{{#expr: 16.634785 round 2 }}}} | okres Ostrava-město |- | style='text-align:right'| 204 | [[Staré Město (distrikto Uherské Hradiště)|Staré Město]] | [[Dosiero:Staré Město (UH).jpg|center|75px]] | {{formatnum:6585}} | {{formatnum:{{#expr: 20.83246 round 2 }}}} | okres Uherské Hradiště |- | style='text-align:right'| 205 | [[Odolena Voda]] | [[Dosiero:OdolenaVoda1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6547}} | {{formatnum:{{#expr: 11.238201 round 2 }}}} | okres Praha-východ |- | style='text-align:right'| 206 | [[Dobruška|Q1228928]] | [[Dosiero:Dobruška - radnice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6532}} | {{formatnum:{{#expr: 34.437002 round 2 }}}} | okres Rychnov nad Kněžnou |- | style='text-align:right'| 207 | [[Veselí nad Lužnicí|Q612646]] | [[Dosiero:Veselí nad Lužnicí Stará radnice.JPG|center|75px]] | {{formatnum:6515}} | {{formatnum:{{#expr: 29.566544 round 2 }}}} | okres Tábor |- | style='text-align:right'| 208 | [[Dobřany]] | [[Dosiero:Dobřany - kostel sv. Víta (3).jpg|center|75px]] | {{formatnum:6504}} | {{formatnum:{{#expr: 35.316044 round 2 }}}} | okres Plzeň-jih |- | style='text-align:right'| 209 | [[Kraslice]] | [[Dosiero:Kraslice radnice červen 2018 (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:6432}} | {{formatnum:{{#expr: 81.345455 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 210 | [[Mníšek pod Brdy]] | [[Dosiero:Mnisek pod Brdy from NNW.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6432}} | {{formatnum:{{#expr: 26.498681 round 2 }}}} | okres Praha-západ |- | style='text-align:right'| 211 | [[Hulín]] | [[Dosiero:Hulín, náměstí, fontána.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6414}} | {{formatnum:{{#expr: 32.118828 round 2 }}}} | okres Kroměříž |- | style='text-align:right'| 212 | [[Letohrad]] | [[Dosiero:Letohrad nám DSCN0622.JPG|center|75px]] | {{formatnum:6407}} | {{formatnum:{{#expr: 23.544 round 2 }}}} | okres Ústí nad Orlicí |- | style='text-align:right'| 213 | [[Světlá nad Sázavou]] | [[Dosiero:Světlá nad Sázavou - náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6394}} | {{formatnum:{{#expr: 42.08 round 2 }}}} | okres Havlíčkův Brod |- | style='text-align:right'| 214 | [[Hustopeče]] | [[Dosiero:Hustopeče, Dukelské náměstí (květen 2025).jpg|center|75px]] | {{formatnum:6388}} | {{formatnum:{{#expr: 24.533215 round 2 }}}} | okres Břeclav |- | style='text-align:right'| 215 | [[Mimoň]] | [[Dosiero:Mimoň centrum Mírová.JPG|center|75px]] | {{formatnum:6387}} | {{formatnum:{{#expr: 15.48 round 2 }}}} | okres Česká Lípa |- | style='text-align:right'| 216 | [[Chrastava]] | [[Dosiero:Chrastava - náměstí 1. máje (říjen 2024) (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:6315}} | {{formatnum:{{#expr: 27.463963 round 2 }}}} | okres Liberec |- | style='text-align:right'| 217 | [[Podbořany]] | [[Dosiero:Podbořany náměstí.JPG|center|75px]] | {{formatnum:6253}} | {{formatnum:{{#expr: 60.163939 round 2 }}}} | okres Louny |- | style='text-align:right'| 218 | [[Kostelec nad Orlicí]] | [[Dosiero:Kostelec nad Orlicí - Town Hall.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6252}} | {{formatnum:{{#expr: 26.204331 round 2 }}}} | okres Rychnov nad Kněžnou |- | style='text-align:right'| 219 | [[Dubňany]] | [[Dosiero:Dubňany - náměstí 15. dubna (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:6202}} | {{formatnum:{{#expr: 22.581508 round 2 }}}} | okres Hodonín |- | style='text-align:right'| 220 | [[Slavičín]] | [[Dosiero:Slavičín, Horní náměstí, východ.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6184}} | {{formatnum:{{#expr: 33.657102 round 2 }}}} | okres Zlín |- | style='text-align:right'| 221 | [[Týniště nad Orlicí]] | [[Dosiero:Týniště nad Orlicí square.JPG|center|75px]] | {{formatnum:6148}} | {{formatnum:{{#expr: 52.45923 round 2 }}}} | okres Rychnov nad Kněžnou |- | style='text-align:right'| 222 | [[Pohořelice]] | [[Dosiero:Pohořelice - náměstí Svobody.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6126}} | {{formatnum:{{#expr: 43.044986 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 223 | [[Hronov]] | [[Dosiero:Hronov from air 4.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6094}} | {{formatnum:{{#expr: 22.036568 round 2 }}}} | okres Náchod |- | style='text-align:right'| 224 | [[Železný Brod]] | [[Dosiero:Eisenbrod-Rathaus.jpg|center|75px]] | {{formatnum:6043}} | {{formatnum:{{#expr: 22.508518 round 2 }}}} | okres Jablonec nad Nisou |- | style='text-align:right'| 225 | [[Tanvald]] | [[Dosiero:Tannwald-Rathaus1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5970}} | {{formatnum:{{#expr: 12.447284 round 2 }}}} | okres Jablonec nad Nisou |- | style='text-align:right'| 226 | [[Rousínov]] | [[Dosiero:Stará radnice(Rousínov- czech republic).jpg|center|75px]] | {{formatnum:5962}} | {{formatnum:{{#expr: 23.049615 round 2 }}}} | okres Vyškov |- | style='text-align:right'| 227 | [[Třebechovice pod Orebem]] | [[Dosiero:Třebechovice pod Orebem - kašna na Masarykově náměstí (stav červen 2024).jpg|center|75px]] | {{formatnum:5869}} | {{formatnum:{{#expr: 21.007408 round 2 }}}} | okres Hradec Králové |- | style='text-align:right'| 228 | [[Žamberk]] | [[Dosiero:Radnice v Žamberku.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5819}} | {{formatnum:{{#expr: 16.909087 round 2 }}}} | okres Ústí nad Orlicí |- | style='text-align:right'| 229 | [[Třešť]] | [[Dosiero:Třešť zámek 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5790}} | {{formatnum:{{#expr: 46.985164 round 2 }}}} | okres Jihlava |- | style='text-align:right'| 230 | [[Modřice]] | [[Dosiero:Modřice - náměstí Svobody.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5755}} | {{formatnum:{{#expr: 10.050499 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 231 | [[Týnec nad Sázavou]] | [[Dosiero:Týnec nad Sázavou, od LIDLu.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5752}} | {{formatnum:{{#expr: 25.746213 round 2 }}}} | okres Benešov |- | style='text-align:right'| 232 | [[Kojetín]] | [[Dosiero:Kojetín, Masarykovo náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5748}} | {{formatnum:{{#expr: 31.093767 round 2 }}}} | okres Přerov |- | style='text-align:right'| 233 | [[Nové Strašecí]] | [[Dosiero:Nové Strašecí radnice na náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5686}} | {{formatnum:{{#expr: 13.319125 round 2 }}}} | okres Rakovník |- | style='text-align:right'| 234 | [[Moravský Krumlov]] | [[Dosiero:Moravský Krumlov - panorama od kaple svatého Floriána obr1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5667}} | {{formatnum:{{#expr: 49.558098 round 2 }}}} | okres Znojmo |- | style='text-align:right'| 235 | [[Holýšov]] | [[Dosiero:Holýšov, 5. května square.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5647}} | {{formatnum:{{#expr: 29.316427 round 2 }}}} | okres Plzeň-jih |- | style='text-align:right'| 236 | [[Šluknov]] | [[Dosiero:Šluknov náměstí 5a.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5629}} | {{formatnum:{{#expr: 47.468518 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 237 | [[Hluboká nad Vltavou]] | [[Dosiero:Zamek Hluboka 001 THWZ.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5626}} | {{formatnum:{{#expr: 91.106367 round 2 }}}} | okres České Budějovice |- | style='text-align:right'| 238 | [[Lomnice nad Popelkou]] | [[Dosiero:Rathaus Lomnitz.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5626}} | {{formatnum:{{#expr: 25.575763 round 2 }}}} | okres Semily |- | style='text-align:right'| 239 | [[Chlumec nad Cidlinou]] | [[Dosiero:Karlova Koruna - zámek (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:5609}} | {{formatnum:{{#expr: 21.441977 round 2 }}}} | okres Hradec Králové |- | style='text-align:right'| 240 | [[Františkovy Lázně]] | [[Dosiero:Františkovy Lázně centrum 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5607}} | {{formatnum:{{#expr: 25.761687 round 2 }}}} | okres Cheb |- | style='text-align:right'| 241 | [[Kunovice]] | [[Dosiero:Kunovice, křižovatka.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5570}} | {{formatnum:{{#expr: 28.549465 round 2 }}}} | okres Uherské Hradiště |- | style='text-align:right'| 242 | [[Zubří]] | [[Dosiero:Zubří, kostel.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5561}} | {{formatnum:{{#expr: 28.38545 round 2 }}}} | okres Vsetín |- | style='text-align:right'| 243 | [[Vítkov]] | [[Dosiero:Vítkov, náměstí Jana Zajíce.JPG|center|75px]] | {{formatnum:5508}} | {{formatnum:{{#expr: 55.046787 round 2 }}}} | okres Opava |- | style='text-align:right'| 244 | [[Rudná (distrikto Prago-okcidento)|Rudná]] | [[Dosiero:Rudná, cesta ke křižovatce.JPG|center|75px]] | {{formatnum:5502}} | {{formatnum:{{#expr: 8.196133 round 2 }}}} | okres Praha-západ |- | style='text-align:right'| 245 | [[Planá]] | [[Dosiero:Planá (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:5493}} | {{formatnum:{{#expr: 62.462962 round 2 }}}} | okres Tachov |- | style='text-align:right'| 246 | [[Velká Bíteš]] | [[Dosiero:Church of Saint John the Baptist (Velká Bíteš).jpg|center|75px]] | {{formatnum:5482}} | {{formatnum:{{#expr: 47.303134 round 2 }}}} | okres Žďár nad Sázavou |- | style='text-align:right'| 247 | [[Fulnek]] | [[Dosiero:Fulnek, Komenský square 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5472}} | {{formatnum:{{#expr: 68.484195 round 2 }}}} | okres Nový Jičín |- | style='text-align:right'| 248 | [[Hradec nad Moravicí]] | [[Dosiero:Hradec nad Morawicą - Czerwony Zamek 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5459}} | {{formatnum:{{#expr: 43.95766 round 2 }}}} | okres Opava |- | style='text-align:right'| 249 | [[Úpice]] | [[Dosiero:Úpice - muzeum.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5448}} | {{formatnum:{{#expr: 15.300141 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 250 | [[Starý Plzenec]] | [[Dosiero:Stary Plzenec CZ from S 0030.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5403}} | {{formatnum:{{#expr: 18.373205 round 2 }}}} | okres Plzeň-město |- | style='text-align:right'| 251 | [[Brumov-Bylnice]] | [[Dosiero:Sousoší Nejsvětější Trojice Brumov-Bylnice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5400}} | {{formatnum:{{#expr: 56.270972 round 2 }}}} | okres Zlín |- | style='text-align:right'| 252 | [[Jilemnice]] | [[Dosiero:Jilemnice kostel sv vavrince.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5377}} | {{formatnum:{{#expr: 13.859019 round 2 }}}} | okres Semily |- | style='text-align:right'| 253 | [[Bakov nad Jizerou]] | [[Dosiero:Bakov nad Jizerou, náměstí západ.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5355}} | {{formatnum:{{#expr: 27.008269 round 2 }}}} | okres Mladá Boleslav |- | style='text-align:right'| 254 | [[Stochov]] | [[Dosiero:Stochov - Mírové náměstí (březen 2022).jpg|center|75px]] | {{formatnum:5349}} | {{formatnum:{{#expr: 9.495071 round 2 }}}} | okres Kladno |- | style='text-align:right'| 255 | [[Strážnice]] | [[Dosiero:Straznice namesti 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5311}} | {{formatnum:{{#expr: 31.409647 round 2 }}}} | okres Hodonín |- | style='text-align:right'| 256 | [[Horní Slavkov]] | [[Dosiero:Městský úřad Horní Slavkov1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5309}} | {{formatnum:{{#expr: 36.867481 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 257 | [[Unhošť]] | [[Dosiero:Unhost air 4268.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5292}} | {{formatnum:{{#expr: 17.417258 round 2 }}}} | okres Kladno |- | style='text-align:right'| 258 | [[Polná]] | [[Dosiero:Kostel NPM Polná 1.JPG|center|75px]] | {{formatnum:5277}} | {{formatnum:{{#expr: 37.77178 round 2 }}}} | okres Jihlava |- | style='text-align:right'| 259 | [[Trhové Sviny]] | [[Dosiero:Trhové-Sviny-Nanebevzetí-Panny-Marie.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5262}} | {{formatnum:{{#expr: 52.78 round 2 }}}} | okres České Budějovice |- | style='text-align:right'| 260 | [[Jílové u Prahy]] | [[Dosiero:Jílový-náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5262}} | {{formatnum:{{#expr: 16.253971 round 2 }}}} | okres Praha-západ |- | style='text-align:right'| 261 | [[Jablunkov]] | [[Dosiero:Rzeka Łomna w Jabłonkowie 1.JPG|center|75px]] | {{formatnum:5257}} | {{formatnum:{{#expr: 10.386146 round 2 }}}} | okres Frýdek-Místek |- | style='text-align:right'| 262 | [[Kosmonosy]] | [[Dosiero:Loreta Sta. Casa (Kosmonosy) crop.JPG|center|75px]] | {{formatnum:5247}} | {{formatnum:{{#expr: 11.384932 round 2 }}}} | okres Mladá Boleslav |- | style='text-align:right'| 263 | [[Kdyně]] | [[Dosiero:Kdyne pohled ze severu.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5153}} | {{formatnum:{{#expr: 28.740828 round 2 }}}} | okres Domažlice |- | style='text-align:right'| 264 | [[Telč]] | [[Dosiero:Telč - pohled na vnitřní město přes Ulický rybník (02).jpg|center|75px]] | {{formatnum:5134}} | {{formatnum:{{#expr: 24.873079 round 2 }}}} | okres Jihlava |- | style='text-align:right'| 265 | [[Doksy]] | [[Dosiero:Doksy náměstí sloup 4.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5115}} | {{formatnum:{{#expr: 74.961537 round 2 }}}} | okres Česká Lípa |- | style='text-align:right'| 266 | [[Horažďovice]] | [[Dosiero:Kostel sv. Petra a Pavla (Horažďovice).jpg|center|75px]] | {{formatnum:5103}} | {{formatnum:{{#expr: 43.039706 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 267 | [[Třemošná]] | [[Dosiero:Třemošná, town hall.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5052}} | {{formatnum:{{#expr: 18.11669 round 2 }}}} | okres Plzeň-sever |- | style='text-align:right'| 268 | [[Horšovský Týn]] | [[Dosiero:Horšovský Týn, náměstí Republiky01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5046}} | {{formatnum:{{#expr: 71.306749 round 2 }}}} | okres Domažlice |- | style='text-align:right'| 269 | [[Česká Kamenice]] | [[Dosiero:Česká Kamenice náměstí radnice a dům.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5037}} | {{formatnum:{{#expr: 38.765545 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 270 | [[Luhačovice]] | [[Dosiero:Luhatschowitz-2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5029}} | {{formatnum:{{#expr: 32.993713 round 2 }}}} | okres Zlín |- | style='text-align:right'| 271 | [[Skuteč]] | [[Dosiero:Mariánský sloup Skuteč.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5020}} | {{formatnum:{{#expr: 35.4028 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 272 | [[Česká Skalice]] | [[Dosiero:Česká Skalice - historická radnice čp. 52 a 1 na Husově náměstí (stav listopad 2024).jpg|center|75px]] | {{formatnum:5020}} | {{formatnum:{{#expr: 17.363298 round 2 }}}} | okres Náchod |- | style='text-align:right'| 273 | [[Nýrsko]] | [[Dosiero:Nýrsko pohled na kostel sv. Tomáše.jpg|center|75px]] | {{formatnum:5011}} | {{formatnum:{{#expr: 31.544545 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 274 | [[Chýně]] | [[Dosiero:Chýně, obecní úřad.JPG|center|75px]] | {{formatnum:4965}} | {{formatnum:{{#expr: 4.997889 round 2 }}}} | okres Praha-západ |- | style='text-align:right'| 275 | [[Heřmanův Městec]] | [[Dosiero:Kostel sv Bartoloměje v Heřmanově Městci od jihu.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4964}} | {{formatnum:{{#expr: 14.342195 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 276 | [[Jílové (distrikto Děčín)|Jílové]] | [[Dosiero:Děčínský Sněžník, 2020 (17).jpg|center|75px]] | {{formatnum:4932}} | {{formatnum:{{#expr: 36.563844 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 277 | [[Bor (distrikto Tachov)|Bor]] | [[Dosiero:Bor kostel sv. Mikuláše.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4889}} | {{formatnum:{{#expr: 116.511231 round 2 }}}} | okres Tachov |- | style='text-align:right'| 278 | [[Pečky]] | [[Dosiero:Pecky mestsky urad.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4874}} | {{formatnum:{{#expr: 10.763452 round 2 }}}} | okres Kolín |- | style='text-align:right'| 279 | [[Oslavany]] | [[Dosiero:Oslavany, zámek, arkádové nádvoří (03).jpg|center|75px]] | {{formatnum:4873}} | {{formatnum:{{#expr: 18.709463 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 280 | [[Valašské Klobouky]] | [[Dosiero:Město z rozhledny Královec při východu slunce, Valašské Klobouky, okres Zlín.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4864}} | {{formatnum:{{#expr: 26.946893 round 2 }}}} | okres Zlín |- | style='text-align:right'| 281 | [[Vizovice]] | [[Dosiero:Vizovice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4845}} | {{formatnum:{{#expr: 28.566848 round 2 }}}} | okres Zlín |- | style='text-align:right'| 282 | [[Bechyně]] | [[Dosiero:Bechyně náměstí a kostel.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4815}} | {{formatnum:{{#expr: 21.293035 round 2 }}}} | okres Tábor |- | style='text-align:right'| 283 | [[Bělá pod Bezdězem]] | [[Dosiero:Bělá pod Bezdězem - radnice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4804}} | {{formatnum:{{#expr: 63.19957 round 2 }}}} | okres Mladá Boleslav |- | style='text-align:right'| 284 | [[Náměšť nad Oslavou]] | [[Dosiero:Zámek-alibaba - panoramio.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4767}} | {{formatnum:{{#expr: 18.626478 round 2 }}}} | okres Třebíč |- | style='text-align:right'| 285 | [[Protivín]] | [[Dosiero:Protivín-square.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4764}} | {{formatnum:{{#expr: 61.459112 round 2 }}}} | okres Písek |- | style='text-align:right'| 286 | [[Votice]] | [[Dosiero:Votice náměstí radnice 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4760}} | {{formatnum:{{#expr: 36.55 round 2 }}}} | okres Benešov |- | style='text-align:right'| 287 | [[Zruč nad Sázavou|Q227189]] | [[Dosiero:Zruč nad Sázavou 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4755}} | {{formatnum:{{#expr: 16.413278 round 2 }}}} | okres Kutná Hora |- | style='text-align:right'| 288 | [[Ledeč nad Sázavou]] | [[Dosiero:Ledeč nad Sázavou zámek.JPG|center|75px]] | {{formatnum:4749}} | {{formatnum:{{#expr: 17.010744 round 2 }}}} | okres Havlíčkův Brod |- | style='text-align:right'| 289 | [[Pacov]] | [[Dosiero:Pacov kostel svatého Michaela 5.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4743}} | {{formatnum:{{#expr: 35.860716 round 2 }}}} | okres Pelhřimov |- | style='text-align:right'| 290 | [[Vrbno pod Pradědem]] | [[Dosiero:Vrbno pod Pradedem kostel.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4714}} | {{formatnum:{{#expr: 68.912473 round 2 }}}} | okres Bruntál |- | style='text-align:right'| 291 | [[Bystřice (distrikto Benešov)|Bystřice]] | [[Dosiero:Bystřice01.JPG|center|75px]] | {{formatnum:4698}} | {{formatnum:{{#expr: 63.358971 round 2 }}}} | okres Benešov |- | style='text-align:right'| 292 | [[Habartov]] | [[Dosiero:Habartov pomník zastřelených četníků.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4691}} | {{formatnum:{{#expr: 21.386907 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 293 | [[Lišov]] | [[Dosiero:Lišov-kostel2013d.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4679}} | {{formatnum:{{#expr: 93.550256 round 2 }}}} | okres České Budějovice |- | style='text-align:right'| 294 | [[Postoloprty]] | [[Dosiero:Postoloprty radnice.JPG|center|75px]] | {{formatnum:4673}} | {{formatnum:{{#expr: 46.556419 round 2 }}}} | okres Louny |- | style='text-align:right'| 295 | [[Chropyně]] | [[Dosiero:Kostel sv. Jiljí (Chropyně), nám. Svobody, Chropyně 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4642}} | {{formatnum:{{#expr: 19.003751 round 2 }}}} | okres Kroměříž |- | style='text-align:right'| 296 | [[Adamov (distrikto Blansko)|Adamov]] | [[Dosiero:Adamov - pohled z Alexandrovy rozhledny, 2025-04, obr04.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4616}} | {{formatnum:{{#expr: 3.781066 round 2 }}}} | okres Blansko |- | style='text-align:right'| 297 | [[Planá nad Lužnicí]] | [[Dosiero:Planá nad Lužnicí - městský úřad.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4614}} | {{formatnum:{{#expr: 21.418116 round 2 }}}} | okres Tábor |- | style='text-align:right'| 298 | [[Meziboří]] | [[Dosiero:Meziboří- Park Přátelství.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4597}} | {{formatnum:{{#expr: 14.36308 round 2 }}}} | okres Most |- | style='text-align:right'| 299 | [[Vamberk]] | [[Dosiero:Vamberk - Husovo náměstí s mariánským sloupem a kostelem sv. Prokopa.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4568}} | {{formatnum:{{#expr: 21.022202 round 2 }}}} | okres Rychnov nad Kněžnou |- | style='text-align:right'| 300 | [[Bzenec]] | [[Dosiero:Bzenec namesti Svobody 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4561}} | {{formatnum:{{#expr: 40.336022 round 2 }}}} | okres Hodonín |- | style='text-align:right'| 301 | [[Cvikov]] | [[Dosiero:Cvikov 2017-07 03.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4534}} | {{formatnum:{{#expr: 45.05417 round 2 }}}} | okres Česká Lípa |- | style='text-align:right'| 302 | [[Kynšperk nad Ohří]] | [[Dosiero:Kostel Nanebevzetí Panny Marie v Kynšperku (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:4527}} | {{formatnum:{{#expr: 23.312378 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 303 | [[Osek (distrikto Teplice)|Osek]] | [[Dosiero:Osek barokní dům 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4516}} | {{formatnum:{{#expr: 42.368424 round 2 }}}} | okres Teplice |- | style='text-align:right'| 304 | [[Vracov]] | [[Dosiero:Vracov radnice 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4496}} | {{formatnum:{{#expr: 44.404246 round 2 }}}} | okres Hodonín |- | style='text-align:right'| 305 | [[Kostelec nad Labem|Q1785189]] | [[Dosiero:Kostelec nad Labem, Komenského sq.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4462}} | {{formatnum:{{#expr: 15.552379 round 2 }}}} | okres Mělník |- | style='text-align:right'| 306 | [[Klimkovice]] | [[Dosiero:Klimkovice-895138-1602.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4454}} | {{formatnum:{{#expr: 14.63677 round 2 }}}} | okres Ostrava-město |- | style='text-align:right'| 307 | [[Sezemice]] | [[Dosiero:Sezemice - obecní dům.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4451}} | {{formatnum:{{#expr: 22.154743 round 2 }}}} | okres Pardubice |- | style='text-align:right'| 308 | [[Bojkovice]] | [[Dosiero:Bojkovice, muzeum.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4422}} | {{formatnum:{{#expr: 41.879763 round 2 }}}} | okres Uherské Hradiště |- | style='text-align:right'| 309 | [[Nová Role]] | [[Dosiero:KostelSvMichaelaNováRole.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4277}} | {{formatnum:{{#expr: 13.533128 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 310 | [[Chlumec (distrikto Ústí nad Labem)|Chlumec]] | [[Dosiero:Chlumecké náměstí.JPG|center|75px]] | {{formatnum:4257}} | {{formatnum:{{#expr: 12.872495 round 2 }}}} | okres Ústí nad Labem |- | style='text-align:right'| 311 | [[Hluk]] | [[Dosiero:Hluk tvrz.JPG|center|75px]] | {{formatnum:4254}} | {{formatnum:{{#expr: 28.391462 round 2 }}}} | okres Uherské Hradiště |- | style='text-align:right'| 312 | [[Rožmitál pod Třemšínem]] | [[Dosiero:Rožmitál pod Třemšínem.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4244}} | {{formatnum:{{#expr: 52.972451 round 2 }}}} | okres Příbram |- | style='text-align:right'| 313 | [[Uherský Ostroh]] | [[Dosiero:Uherský Ostroh-náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4209}} | {{formatnum:{{#expr: 26.533971 round 2 }}}} | okres Uherské Hradiště |- | style='text-align:right'| 314 | [[Blovice]] | [[Dosiero:Blovice 04.JPG|center|75px]] | {{formatnum:4207}} | {{formatnum:{{#expr: 28.963052 round 2 }}}} | okres Plzeň-jih |- | style='text-align:right'| 315 | [[Borovany]] | [[Dosiero:Borovany CB - celkový pohled.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4184}} | {{formatnum:{{#expr: 42.332733 round 2 }}}} | okres České Budějovice |- | style='text-align:right'| 316 | [[Brušperk]] | [[Dosiero:Brušperk, náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4164}} | {{formatnum:{{#expr: 10.268451 round 2 }}}} | okres Frýdek-Místek |- | style='text-align:right'| 317 | [[Slatiňany]] | [[Dosiero:Slatinany CZ castle from E 0298.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4163}} | {{formatnum:{{#expr: 15.605117 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 318 | [[Kostelec nad Černými lesy]] | [[Dosiero:Kostelec nad Černými lesy, galerie.JPG|center|75px]] | {{formatnum:4156}} | {{formatnum:{{#expr: 17.698291 round 2 }}}} | okres Praha-východ |- | style='text-align:right'| 319 | [[Mnichovice]] | [[Dosiero:Mnichovice namesti.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4156}} | {{formatnum:{{#expr: 8.321334 round 2 }}}} | okres Praha-východ |- | style='text-align:right'| 320 | [[Hostinné]] | [[Dosiero:Hostinné, náměstí, 2022 (15).jpg|center|75px]] | {{formatnum:4151}} | {{formatnum:{{#expr: 8.06684 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 321 | [[Rajhrad]] | [[Dosiero:Rajhrad - křižovatka Městečko a Masarykova.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4136}} | {{formatnum:{{#expr: 9.493542 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 322 | [[Police nad Metují]] | [[Dosiero:Radnice v Polici nad Metuji.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4131}} | {{formatnum:{{#expr: 24.411311 round 2 }}}} | okres Náchod |- | style='text-align:right'| 323 | [[Zdice]] | [[Dosiero:Zdice, pěší zóna.JPG|center|75px]] | {{formatnum:4124}} | {{formatnum:{{#expr: 13.805593 round 2 }}}} | okres Beroun |- | style='text-align:right'| 324 | [[Králíky]] | [[Dosiero:KralikyNamesti.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4097}} | {{formatnum:{{#expr: 52.776877 round 2 }}}} | okres Ústí nad Orlicí |- | style='text-align:right'| 325 | [[Jaroměřice nad Rokytnou]] | [[Dosiero:Zámek Jaroměřice nad Rokytnou-alibaba - panoramio.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4087}} | {{formatnum:{{#expr: 51.370632 round 2 }}}} | okres Třebíč |- | style='text-align:right'| 326 | [[Přibyslav]] | [[Dosiero:Benfoto-přibyslav141.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4076}} | {{formatnum:{{#expr: 35.315858 round 2 }}}} | okres Havlíčkův Brod |- | style='text-align:right'| 327 | [[Horní Bříza]] | [[Dosiero:Mg9694hornibriza.jpg|center|75px]] | {{formatnum:4066}} | {{formatnum:{{#expr: 14.545063 round 2 }}}} | okres Plzeň-sever |- | style='text-align:right'| 328 | [[Buštěhrad]] | [[Dosiero:Toskánský sloup Panny Marie v Buštěhradě (Q37023714) 03.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3995}} | {{formatnum:{{#expr: 7.609259 round 2 }}}} | okres Kladno |- | style='text-align:right'| 329 | [[Jemnice]] | [[Dosiero:Jemnice, nám. Svobody (2017-07-27; 04).jpg|center|75px]] | {{formatnum:3964}} | {{formatnum:{{#expr: 32.492271 round 2 }}}} | okres Třebíč |- | style='text-align:right'| 330 | [[Klecany]] | [[Dosiero:Klecany, náměstí.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3938}} | {{formatnum:{{#expr: 10.161205 round 2 }}}} | okres Praha-východ |- | style='text-align:right'| 331 | [[Smržovka]] | [[Dosiero:T. G. Masaryka, Smržovka (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:3915}} | {{formatnum:{{#expr: 14.814905 round 2 }}}} | okres Jablonec nad Nisou |- | style='text-align:right'| 332 | [[Paskov]] | [[Dosiero:Paskov, kostel (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:3883}} | {{formatnum:{{#expr: 11.80079 round 2 }}}} | okres Frýdek-Místek |- | style='text-align:right'| 333 | [[Dolní Benešov]] | [[Dosiero:DolniBenesovRybnikNezmar.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3869}} | {{formatnum:{{#expr: 14.80506 round 2 }}}} | okres Opava |- | style='text-align:right'| 334 | [[Sázava (distrikto Benešov)|Sázava]] | [[Dosiero:100822 Sazava Klaster 0020.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3867}} | {{formatnum:{{#expr: 20.48 round 2 }}}} | okres Benešov |- | style='text-align:right'| 335 | [[Velešín]] | [[Dosiero:Velesin-2006-09-30-VychodniCastSeverniStranyNamesti.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3861}} | {{formatnum:{{#expr: 13.235612 round 2 }}}} | okres Český Krumlov |- | style='text-align:right'| 336 | [[Velké Bílovice]] | [[Dosiero:Velké Bílovice - kostel Narození Panny Marie, obr01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3854}} | {{formatnum:{{#expr: 25.734312 round 2 }}}} | okres Břeclav |- | style='text-align:right'| 337 | [[Stráž pod Ralskem]] | [[Dosiero:Stráž pod Ralskem nám. 5. května 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3839}} | {{formatnum:{{#expr: 21.580331 round 2 }}}} | okres Česká Lípa |- | style='text-align:right'| 338 | [[Fryšták]] | [[Dosiero:Town hall of Fryšták.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3834}} | {{formatnum:{{#expr: 24.167909 round 2 }}}} | okres Zlín |- | style='text-align:right'| 339 | [[Brtnice]] | [[Dosiero:Brtnice view from castle gardens in Brtnice, Jihlava District.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3817}} | {{formatnum:{{#expr: 74.123716 round 2 }}}} | okres Jihlava |- | style='text-align:right'| 340 | [[Kamenický Šenov]] | [[Dosiero:Kamenický Šenov kostel 4.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3811}} | {{formatnum:{{#expr: 10.467642 round 2 }}}} | okres Česká Lípa |- | style='text-align:right'| 341 | [[Velká Bystřice]] | [[Dosiero:Velká Bystřice, radnice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3779}} | {{formatnum:{{#expr: 9.219399 round 2 }}}} | okres Olomouc |- | style='text-align:right'| 342 | [[Řevnice]] | [[Dosiero:Revnice cerna skala.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3777}} | {{formatnum:{{#expr: 10.141471 round 2 }}}} | okres Praha-západ |- | style='text-align:right'| 343 | [[Dobřichovice]] | [[Dosiero:Dobrichovice4183m.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3772}} | {{formatnum:{{#expr: 10.921526 round 2 }}}} | okres Praha-západ |- | style='text-align:right'| 344 | [[Lom (distrikto Most)|Lom]] | [[Dosiero:Lom náměstí s kostelem.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3762}} | {{formatnum:{{#expr: 16.801196 round 2 }}}} | okres Most |- | style='text-align:right'| 345 | [[Větřní]] | [[Dosiero:Větřní, kostel 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3761}} | {{formatnum:{{#expr: 27.711251 round 2 }}}} | okres Český Krumlov |- | style='text-align:right'| 346 | [[Rájec-Jestřebí]] | [[Dosiero:Pohled na Rájec-Jestřebí z cesty mezi Karolínem a Ráječkem, okres Blansko.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3736}} | {{formatnum:{{#expr: 15.670828 round 2 }}}} | okres Blansko |- | style='text-align:right'| 347 | [[Nové Město pod Smrkem]] | [[Dosiero:Nové Město pod Smrkem, městské lázně (3).jpg|center|75px]] | {{formatnum:3725}} | {{formatnum:{{#expr: 28.927635 round 2 }}}} | okres Liberec |- | style='text-align:right'| 348 | [[Jablonné v Podještědí]] | [[Dosiero:Jablonné v Podještědí náměstí Míru pano.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3704}} | {{formatnum:{{#expr: 57.877229 round 2 }}}} | okres Liberec |- | style='text-align:right'| 349 | [[Zlaté Hory|Zlaté Hory - Zuckmantel]] | [[Dosiero:2020 - Biskupia Kopa Bischofskoppe Zlaté Hory.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3701}} | {{formatnum:{{#expr: 85.924989 round 2 }}}} | okres Jeseník |- | style='text-align:right'| 350 | [[Volary]] | [[Dosiero:Volary.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3692}} | {{formatnum:{{#expr: 107.520728 round 2 }}}} | okres Prachatice |- | style='text-align:right'| 351 | [[Židlochovice]] | [[Dosiero:Židlochovice náměstí Míru 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3676}} | {{formatnum:{{#expr: 5.931761 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 352 | [[Lázně Bělohrad]] | [[Dosiero:Fričovo muzeum.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3674}} | {{formatnum:{{#expr: 28.385816 round 2 }}}} | okres Jičín |- | style='text-align:right'| 353 | [[Dobrovice]] | [[Dosiero:Dobrovice-market place.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3671}} | {{formatnum:{{#expr: 24.63453 round 2 }}}} | okres Mladá Boleslav |- | style='text-align:right'| 354 | [[Zbýšov]] | [[Dosiero:Zbýšov kostel sv. Martina 3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3671}} | {{formatnum:{{#expr: 6.013652 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 355 | [[Kamenice nad Lipou]] | [[Dosiero:Kamenice nad Lipou, Čsl. armády sq.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3651}} | {{formatnum:{{#expr: 31.539631 round 2 }}}} | okres Pelhřimov |- | style='text-align:right'| 356 | [[Stod]] | [[Dosiero:Stod (6).jpg|center|75px]] | {{formatnum:3646}} | {{formatnum:{{#expr: 20.036659 round 2 }}}} | okres Plzeň-jih |- | style='text-align:right'| 357 | [[Lanžhot]] | [[Dosiero:Lanžhot church.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3637}} | {{formatnum:{{#expr: 54.81013 round 2 }}}} | okres Břeclav |- | style='text-align:right'| 358 | [[České Velenice]] | [[Dosiero:České Velenice - křižovatka Revoluční a Vitorazská, 2024-03, obr01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3607}} | {{formatnum:{{#expr: 12.086458 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 359 | [[Libčice nad Vltavou]] | [[Dosiero:Libčice nad Vltavou, náměstí Svobody (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:3604}} | {{formatnum:{{#expr: 7.101057 round 2 }}}} | okres Praha-západ |- | style='text-align:right'| 360 | [[Suchdol nad Lužnicí]] | [[Dosiero:Suchdol nad Lužnicí - kostel sv. Mikuláše.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3597}} | {{formatnum:{{#expr: 63.582121 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 361 | [[Valtice]] | [[Dosiero:Valtice náměstí celek s kostelem 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3580}} | {{formatnum:{{#expr: 47.849121 round 2 }}}} | okres Břeclav |- | style='text-align:right'| 362 | [[Březnice]] | [[Dosiero:Březnice, kašna.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3577}} | {{formatnum:{{#expr: 19.46634 round 2 }}}} | okres Příbram |- | style='text-align:right'| 363 | [[Nepomuk]] | [[Dosiero:Sv Jan Nepomucky small.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3562}} | {{formatnum:{{#expr: 12.8 round 2 }}}} | okres Plzeň-jih |- | style='text-align:right'| 364 | [[Štěpánov (distrikto Olomouc)|Štěpánov]] | [[Dosiero:Kostel sv. Vavřince se hřbitovem.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3555}} | {{formatnum:{{#expr: 26.840546 round 2 }}}} | okres Olomouc |- | style='text-align:right'| 365 | [[Libušín]] | [[Dosiero:Libušín, kostel.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3555}} | {{formatnum:{{#expr: 9.480601 round 2 }}}} | okres Kladno |- | style='text-align:right'| 366 | [[Benešov nad Ploučnicí]] | [[Dosiero:Benešov nad Ploučnicí náměstí Míru 3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3526}} | {{formatnum:{{#expr: 9.773206 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 367 | [[Veverská Bítýška]] | [[Dosiero:Veverská Bítýška - letecký pohled 01.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3512}} | {{formatnum:{{#expr: 13.602779 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 368 | [[Jiříkov]] | [[Dosiero:Jiríkov Zentrum Mike Krüger 080817 1.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3507}} | {{formatnum:{{#expr: 13.32679 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 369 | [[Štramberk]] | [[Dosiero:Štramberk (CZE) - general view of the town.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3470}} | {{formatnum:{{#expr: 9.333036 round 2 }}}} | okres Nový Jičín |- | style='text-align:right'| 370 | [[Toužim]] | [[Dosiero:Toužim náměstí Jiřího z Poděbrad červenec 2022 (3).jpg|center|75px]] | {{formatnum:3465}} | {{formatnum:{{#expr: 98.550256 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 371 | [[Velké Opatovice]] | [[Dosiero:Zámek Velké Opatovice, okres Blansko (11).jpg|center|75px]] | {{formatnum:3457}} | {{formatnum:{{#expr: 25.931779 round 2 }}}} | okres Blansko |- | style='text-align:right'| 372 | [[Zliv|Q207251]] | [[Dosiero:Zliv-10 mestsky urad.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3453}} | {{formatnum:{{#expr: 14.205467 round 2 }}}} | okres České Budějovice |- | style='text-align:right'| 373 | [[Kralovice]] | [[Dosiero:Kralovice - Okres Plzeň-sever (7).jpg|center|75px]] | {{formatnum:3450}} | {{formatnum:{{#expr: 39.801408 round 2 }}}} | okres Plzeň-sever |- | style='text-align:right'| 374 | [[Staňkov (distrikto Domažlice)|Staňkov]] | [[Dosiero:Staňkov, municipal office.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3401}} | {{formatnum:{{#expr: 20.494813 round 2 }}}} | okres Domažlice |- | style='text-align:right'| 375 | [[Libochovice]] | [[Dosiero:Libochovice-Schloss-3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3388}} | {{formatnum:{{#expr: 15.640004 round 2 }}}} | okres Litoměřice |- | style='text-align:right'| 376 | [[Trmice]] | [[Dosiero:SchlossTürmitz2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3381}} | {{formatnum:{{#expr: 6.66077 round 2 }}}} | okres Ústí nad Labem |- | style='text-align:right'| 377 | [[Hrušovany nad Jevišovkou]] | [[Dosiero:Hrušovany nad Jevišovkou, náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3377}} | {{formatnum:{{#expr: 25.299742 round 2 }}}} | okres Znojmo |- | style='text-align:right'| 378 | [[Město Albrechtice]] | [[Dosiero:Město Albrechtice, Náměstí ČSA (červenec 2025).jpg|center|75px]] | {{formatnum:3375}} | {{formatnum:{{#expr: 65.279503 round 2 }}}} | okres Bruntál |- | style='text-align:right'| 379 | [[Újezd u Brna]] | [[Dosiero:Újezd u Brna, fara.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3375}} | {{formatnum:{{#expr: 13.072462 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 380 | [[Lázně Bohdaneč]] | [[Dosiero:Radnice v Bohdanči.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3355}} | {{formatnum:{{#expr: 21.78655 round 2 }}}} | okres Pardubice |- | style='text-align:right'| 381 | [[Krásná Lípa]] | [[Dosiero:Schönlinde-Markt-1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3341}} | {{formatnum:{{#expr: 31.419051 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 382 | [[Třemošnice]] | [[Dosiero:Třemošnice, nám. Míru.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3314}} | {{formatnum:{{#expr: 19.004314 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 383 | [[Sadská]] | [[Dosiero:Sadská.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3301}} | {{formatnum:{{#expr: 16.440829 round 2 }}}} | okres Nymburk |- | style='text-align:right'| 384 | [[Košťany]] | [[Dosiero:Mírové náměstí v Košťanech.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3239}} | {{formatnum:{{#expr: 24.301863 round 2 }}}} | okres Teplice |- | style='text-align:right'| 385 | [[Nová Bystřice]] | [[Dosiero:Nova Bystrice (6).JPG|center|75px]] | {{formatnum:3199}} | {{formatnum:{{#expr: 81.795238 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 386 | [[Žirovnice]] | [[Dosiero:Žirovnice náměstí kostel sv. Filipa a Jakuba.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3178}} | {{formatnum:{{#expr: 44.414989 round 2 }}}} | okres Pelhřimov |- | style='text-align:right'| 387 | [[Chrast]] | [[Dosiero:Chrast - zámek 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3150}} | {{formatnum:{{#expr: 17.837829 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 388 | [[Opočno]] | [[Dosiero:Opočno from air 8.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3148}} | {{formatnum:{{#expr: 14.010846 round 2 }}}} | okres Rychnov nad Kněžnou |- | style='text-align:right'| 389 | [[Smiřice]] | [[Dosiero:Smiřice, kaple Zjevení 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3138}} | {{formatnum:{{#expr: 10.67621 round 2 }}}} | okres Hradec Králové |- | style='text-align:right'| 390 | [[Uhlířské Janovice]] | [[Dosiero:UhlirskeJanovice-2006-09-17-KostelSvAloise.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3131}} | {{formatnum:{{#expr: 25.46109 round 2 }}}} | okres Kutná Hora |- | style='text-align:right'| 391 | [[Velké Pavlovice]] | [[Dosiero:View of Velké Pavlovice from Slunečná observation tower 2020 02 crop.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3100}} | {{formatnum:{{#expr: 23.245076 round 2 }}}} | okres Břeclav |- | style='text-align:right'| 392 | [[Kaznějov]] | [[Dosiero:Kaplička sv. Jana Nepomuckého.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3085}} | {{formatnum:{{#expr: 12.301387 round 2 }}}} | okres Plzeň-sever |- | style='text-align:right'| 393 | [[Ždírec nad Doubravou]] | [[Dosiero:Zdirec namesti.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3083}} | {{formatnum:{{#expr: 26.729735 round 2 }}}} | okres Havlíčkův Brod |- | style='text-align:right'| 394 | [[Velvary]] | [[Dosiero:IMG 0375m Velvary centrum.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3080}} | {{formatnum:{{#expr: 18.099968 round 2 }}}} | okres Kladno |- | style='text-align:right'| 395 | [[Jablonné nad Orlicí]] | [[Dosiero:Jablonne-Ring-05.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3078}} | {{formatnum:{{#expr: 4.378459 round 2 }}}} | okres Ústí nad Orlicí |- | style='text-align:right'| 396 | [[Žacléř]] | [[Dosiero:Žacléř - Rýchorské náměstí, obr01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3072}} | {{formatnum:{{#expr: 21.82167 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 397 | [[Miroslav]] | [[Dosiero:Miroslavské-kopce2011-výhled-na-Miroslav3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3054}} | {{formatnum:{{#expr: 26.599876 round 2 }}}} | okres Znojmo |- | style='text-align:right'| 398 | [[Loštice]] | [[Dosiero:Loštice2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3052}} | {{formatnum:{{#expr: 11.999232 round 2 }}}} | okres Šumperk |- | style='text-align:right'| 399 | [[Loket]] | [[Dosiero:Loket pohled na město v září 2019 (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:3050}} | {{formatnum:{{#expr: 26.733523 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 400 | [[Volyně]] | [[Dosiero:Radnice ve Volyni (1).JPG|center|75px]] | {{formatnum:3036}} | {{formatnum:{{#expr: 20.58027 round 2 }}}} | okres Strakonice |- | style='text-align:right'| 401 | [[Dolní Bousov]] | [[Dosiero:Náměstí T. G. Masaryka (Dolní Bousov) 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:3011}} | {{formatnum:{{#expr: 24.306706 round 2 }}}} | okres Mladá Boleslav |- | style='text-align:right'| 402 | [[Spálené Poříčí]] | [[Dosiero:Spálené municipality.JPG|center|75px]] | {{formatnum:3008}} | {{formatnum:{{#expr: 57.819744 round 2 }}}} | okres Plzeň-jih |- | style='text-align:right'| 403 | [[Desná]] | [[Dosiero:Desná (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:2999}} | {{formatnum:{{#expr: 12.576871 round 2 }}}} | okres Jablonec nad Nisou |- | style='text-align:right'| 404 | [[Hodkovice nad Mohelkou]] | [[Dosiero:T. G. Masaryka, Hodkovice nad Mohelkou.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2994}} | {{formatnum:{{#expr: 13.493253 round 2 }}}} | okres Liberec |- | style='text-align:right'| 405 | [[Sedlec-Prčice]] | [[Dosiero:Sedlec-Prčice, od Sušetic.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2979}} | {{formatnum:{{#expr: 64.130898 round 2 }}}} | okres Příbram |- | style='text-align:right'| 406 | [[Ivanovice na Hané]] | [[Dosiero:Palacké náměstí Ivanovice na Hané.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2978}} | {{formatnum:{{#expr: 21.430812 round 2 }}}} | okres Vyškov |- | style='text-align:right'| 407 | [[Morkovice-Slížany]] | [[Dosiero:Morkovice-Slížany naměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2975}} | {{formatnum:{{#expr: 21.149066 round 2 }}}} | okres Kroměříž |- | style='text-align:right'| 408 | [[Zákupy]] | [[Dosiero:Zákupy - Pošta (2).JPG|center|75px]] | {{formatnum:2954}} | {{formatnum:{{#expr: 40.778328 round 2 }}}} | okres Česká Lípa |- | style='text-align:right'| 409 | [[Slušovice]] | [[Dosiero:Slušovice, kostel 02.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2945}} | {{formatnum:{{#expr: 7.106739 round 2 }}}} | okres Zlín |- | style='text-align:right'| 410 | [[Podivín]] | [[Dosiero:Podivín - radnice a kostel obr02.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2938}} | {{formatnum:{{#expr: 17.750306 round 2 }}}} | okres Břeclav |- | style='text-align:right'| 411 | [[Chvaletice]] | [[Dosiero:Port Chvaletice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2925}} | {{formatnum:{{#expr: 8.500674 round 2 }}}} | okres Pardubice |- | style='text-align:right'| 412 | [[Plasy]] | [[Dosiero:Plasy od szz.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2924}} | {{formatnum:{{#expr: 57.141307 round 2 }}}} | okres Plzeň-sever |- | style='text-align:right'| 413 | [[Teplá]] | [[Dosiero:Kl Teplá 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2903}} | {{formatnum:{{#expr: 113.224433 round 2 }}}} | okres Cheb |- | style='text-align:right'| 414 | [[Kunštát]] | [[Dosiero:Kunštát.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2891}} | {{formatnum:{{#expr: 24.202321 round 2 }}}} | okres Blansko |- | style='text-align:right'| 415 | [[Hanušovice]] | [[Dosiero:HanusoviceUKostela.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2889}} | {{formatnum:{{#expr: 36.813761 round 2 }}}} | okres Šumperk |- | style='text-align:right'| 416 | [[Český Dub]] | [[Dosiero:Český Dub (8).jpg|center|75px]] | {{formatnum:2882}} | {{formatnum:{{#expr: 22.573024 round 2 }}}} | okres Liberec |- | style='text-align:right'| 417 | [[Městec Králové]] | [[Dosiero:Městec-Králové-kostel2011b.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2878}} | {{formatnum:{{#expr: 19.868987 round 2 }}}} | okres Nymburk |- | style='text-align:right'| 418 | [[Břidličná]] | [[Dosiero:Břidličná-panorama.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2874}} | {{formatnum:{{#expr: 25.813746 round 2 }}}} | okres Bruntál |- | style='text-align:right'| 419 | [[Rtyně v Podkrkonoší]] | [[Dosiero:Rtyně v Podkrkonoší.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2858}} | {{formatnum:{{#expr: 13.886379 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 420 | [[Rychnov u Jablonce nad Nisou]] | [[Dosiero:Kostel rychnov 1.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2854}} | {{formatnum:{{#expr: 12.257191 round 2 }}}} | okres Jablonec nad Nisou |- | style='text-align:right'| 421 | [[Terezín]] | [[Dosiero:Terezín - náměstí ČSA, pohled od SZ, obr01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2850}} | {{formatnum:{{#expr: 13.536437 round 2 }}}} | okres Litoměřice |- | style='text-align:right'| 422 | [[Úštěk]] | [[Dosiero:Úštěk, 2020 (09).jpg|center|75px]] | {{formatnum:2844}} | {{formatnum:{{#expr: 74.947316 round 2 }}}} | okres Litoměřice |- | style='text-align:right'| 423 | [[Raspenava]] | [[Dosiero:Raspenava August 2002.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2833}} | {{formatnum:{{#expr: 41.217371 round 2 }}}} | okres Liberec |- | style='text-align:right'| 424 | [[Kostelec na Hané]] | [[Dosiero:Kostelec na Hané (Kosteletz in der Hanna) - town hall.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2832}} | {{formatnum:{{#expr: 13.860612 round 2 }}}} | okres Prostějov |- | style='text-align:right'| 425 | [[Jevíčko]] | [[Dosiero:Věž, Jevíčko, okres Svitavy.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2822}} | {{formatnum:{{#expr: 23.220613 round 2 }}}} | okres Svitavy |- | style='text-align:right'| 426 | [[Golčův Jeníkov]] | [[Dosiero:GolčůvJeníkov-radnice.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2821}} | {{formatnum:{{#expr: 27.490777 round 2 }}}} | okres Havlíčkův Brod |- | style='text-align:right'| 427 | [[Moravský Beroun]] | [[Dosiero:Mor Beroun PM.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2804}} | {{formatnum:{{#expr: 51.224091 round 2 }}}} | okres Olomouc |- | style='text-align:right'| 428 | [[Budišov nad Budišovkou]] | [[Dosiero:Budišov nad Budišovkou - městský úřad.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2801}} | {{formatnum:{{#expr: 79.151521 round 2 }}}} | okres Opava |- | style='text-align:right'| 429 | [[Rotava]] | [[Dosiero:Rotava1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2778}} | {{formatnum:{{#expr: 12.027078 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 430 | [[Vejprty]] | [[Dosiero:Vejprty - náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2766}} | {{formatnum:{{#expr: 9.769613 round 2 }}}} | okres Chomutov |- | style='text-align:right'| 431 | [[Neveklov]] | [[Dosiero:KLG 4838 CZ - Neveklov.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2764}} | {{formatnum:{{#expr: 54.460494 round 2 }}}} | okres Benešov |- | style='text-align:right'| 432 | [[Hrádek (distrikto Rokycany)|Hrádek]] | [[Dosiero:Hrádek, Nová Huť, north part.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2754}} | {{formatnum:{{#expr: 6.052662 round 2 }}}} | okres Rokycany |- | style='text-align:right'| 433 | [[Hejnice]] | [[Dosiero:Hejnice from Ořešník.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2751}} | {{formatnum:{{#expr: 38.411447 round 2 }}}} | okres Liberec |- | style='text-align:right'| 434 | [[Koryčany]] | [[Dosiero:Koryčany - pohled.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2732}} | {{formatnum:{{#expr: 41.126123 round 2 }}}} | okres Kroměříž |- | style='text-align:right'| 435 | [[Velké Hamry]] | [[Dosiero:Velké Hamry - náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2717}} | {{formatnum:{{#expr: 9.316008 round 2 }}}} | okres Jablonec nad Nisou |- | style='text-align:right'| 436 | [[Mladá Vožice]] | [[Dosiero:Mladá Vožice - kostel sv. Martina se zvonicí (stav v srpnu 2023).jpg|center|75px]] | {{formatnum:2705}} | {{formatnum:{{#expr: 31.591229 round 2 }}}} | okres Tábor |- | style='text-align:right'| 437 | [[Dašice]] | [[Dosiero:Fontána na náměstí v Dašicích.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2692}} | {{formatnum:{{#expr: 17.72684 round 2 }}}} | okres Pardubice |- | style='text-align:right'| 438 | [[Kelč]] | [[Dosiero:Kelc-Namesti-Zima.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2673}} | {{formatnum:{{#expr: 27.838021 round 2 }}}} | okres Vsetín |- | style='text-align:right'| 439 | [[Březová (distrikto Sokolov)|Březová]] | [[Dosiero:Březová Bezejmenná 10.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2664}} | {{formatnum:{{#expr: 59.589449 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 440 | [[Konice]] | [[Dosiero:Kostel Narození Panny Marie a zámek, Konice, okres Prostějov.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2664}} | {{formatnum:{{#expr: 24.440153 round 2 }}}} | okres Prostějov |- | style='text-align:right'| 441 | [[Luže]] | [[Dosiero:Luže radnice Náměstí plk. Koukala čp.1 DSCF5260.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2604}} | {{formatnum:{{#expr: 30.708965 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 442 | [[Vyšší Brod]] | [[Dosiero:Vyšší Brod motivační.jpeg|center|75px]] | {{formatnum:2597}} | {{formatnum:{{#expr: 69.756504 round 2 }}}} | okres Český Krumlov |- | style='text-align:right'| 443 | [[Rudolfov]] | [[Dosiero:Rudolfov - kostel sv. Víta 4.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2587}} | {{formatnum:{{#expr: 3.193857 round 2 }}}} | okres České Budějovice |- | style='text-align:right'| 444 | [[Javorník]] | [[Dosiero:Javorník, panorama.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2574}} | {{formatnum:{{#expr: 77.424591 round 2 }}}} | okres Jeseník |- | style='text-align:right'| 445 | [[Dolní Kounice]] | [[Dosiero:DK-Antonicek.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2571}} | {{formatnum:{{#expr: 8.971343 round 2 }}}} | okres Brno-venkov |- | style='text-align:right'| 446 | [[Chýnov]] | [[Dosiero:Chýnov, radnice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2568}} | {{formatnum:{{#expr: 30.506359 round 2 }}}} | okres Tábor |- | style='text-align:right'| 447 | [[Chabařovice]] | [[Dosiero:HusovoNamestiCh16.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2545}} | {{formatnum:{{#expr: 16.89914 round 2 }}}} | okres Ústí nad Labem |- | style='text-align:right'| 448 | [[Ždánice (distrikto Hodonín)|Ždánice]] | [[Dosiero:Zdanice-hvezdarna.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2543}} | {{formatnum:{{#expr: 20.81522 round 2 }}}} | okres Hodonín |- | style='text-align:right'| 449 | [[Zbiroh]] | [[Dosiero:Zámek Zbiroh 0.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2541}} | {{formatnum:{{#expr: 31.941957 round 2 }}}} | okres Rokycany |- | style='text-align:right'| 450 | [[Nové Sedlo]] | [[Dosiero:Nové Sedlo kostel Nanebevstoupení Páně (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:2527}} | {{formatnum:{{#expr: 16.977664 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 451 | [[Nechanice]] | [[Dosiero:Kostel Nanebevzetí Panny Marie v Nechanicích.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2508}} | {{formatnum:{{#expr: 27.985672 round 2 }}}} | okres Hradec Králové |- | style='text-align:right'| 452 | [[Počátky]] | [[Dosiero:Počátky-náměstí2015c.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2502}} | {{formatnum:{{#expr: 30.83649 round 2 }}}} | okres Pelhřimov |- | style='text-align:right'| 453 | [[Rokytnice nad Jizerou]] | [[Dosiero:Stráž (782 m) nad Rokytnicí nad Jizerou - soubor vyhlídek Hlídka na Stráži, vyhlídková plošina Liška (10).jpg|center|75px]] | {{formatnum:2478}} | {{formatnum:{{#expr: 36.944947 round 2 }}}} | okres Semily |- | style='text-align:right'| 454 | [[Klobouky u Brna]] | [[Dosiero:Klobouky u Brna overview.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2476}} | {{formatnum:{{#expr: 31.270328 round 2 }}}} | okres Břeclav |- | style='text-align:right'| 455 | [[Nové Hrady]] | [[Dosiero:Nové Hrady - náměstí Republiky, 2025-04, obr01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2469}} | {{formatnum:{{#expr: 79.749635 round 2 }}}} | okres České Budějovice |- | style='text-align:right'| 456 | [[Netolice]] | [[Dosiero:Netolice 2009.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2467}} | {{formatnum:{{#expr: 26.34785 round 2 }}}} | okres Prachatice |- | style='text-align:right'| 457 | [[Tovačov]] | [[Dosiero:Tovacov1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2467}} | {{formatnum:{{#expr: 22.768215 round 2 }}}} | okres Přerov |- | style='text-align:right'| 458 | [[Janovice nad Úhlavou]] | [[Dosiero:Jewish cemetery in Janovice nad Úhlavou 06.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2464}} | {{formatnum:{{#expr: 28.477929 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 459 | [[Město Touškov]] | [[Dosiero:Mesto Touskov kostel.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2444}} | {{formatnum:{{#expr: 9.632041 round 2 }}}} | okres Plzeň-sever |- | style='text-align:right'| 460 | [[Bohušovice nad Ohří]] | [[Dosiero:Bohusovice nad Ohri CZ elementary school 012.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2415}} | {{formatnum:{{#expr: 8.622529 round 2 }}}} | okres Litoměřice |- | style='text-align:right'| 461 | [[Sobotka]] | [[Dosiero:Namesti miru-08-2019-sobotka.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2400}} | {{formatnum:{{#expr: 19.328102 round 2 }}}} | okres Jičín |- | style='text-align:right'| 462 | [[Solnice]] | [[Dosiero:Solnice - Town Hall.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2376}} | {{formatnum:{{#expr: 12.661143 round 2 }}}} | okres Rychnov nad Kněžnou |- | style='text-align:right'| 463 | [[Karolinka]] | [[Dosiero:Karolinka - Radniční náměstí a radnice, obr01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2373}} | {{formatnum:{{#expr: 42.149439 round 2 }}}} | okres Vsetín |- | style='text-align:right'| 464 | [[Kryry]] | [[Dosiero:Kryry 2018-05-05 Střed.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2361}} | {{formatnum:{{#expr: 39.449252 round 2 }}}} | okres Louny |- | style='text-align:right'| 465 | [[Meziměstí]] | [[Dosiero:Meziměstí - centrum s městským úřadem obr01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2324}} | {{formatnum:{{#expr: 25.707158 round 2 }}}} | okres Náchod |- | style='text-align:right'| 466 | [[Veltrusy]] | [[Dosiero:Veltrusy, náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2311}} | {{formatnum:{{#expr: 8.006456 round 2 }}}} | okres Mělník |- | style='text-align:right'| 467 | [[Hrochův Týnec]] | [[Dosiero:Hrochův Týnec, Smetanova street 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2307}} | {{formatnum:{{#expr: 12.497868 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 468 | [[Jáchymov]] | [[Dosiero:Jáchymov radnice muzeum.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2304}} | {{formatnum:{{#expr: 50.773227 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 469 | [[Pyšely]] | [[Dosiero:Kostel Povýšení sv. Kříže Pyšely 01.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2301}} | {{formatnum:{{#expr: 12.810151 round 2 }}}} | okres Benešov |- | style='text-align:right'| 470 | [[Plumlov]] | [[Dosiero:Plumlov Castle2.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2254}} | {{formatnum:{{#expr: 11.517943 round 2 }}}} | okres Prostějov |- | style='text-align:right'| 471 | [[Mirošov]] | [[Dosiero:Mirosov kostel.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2248}} | {{formatnum:{{#expr: 13.630428 round 2 }}}} | okres Rokycany |- | style='text-align:right'| 472 | [[Žebrák]] | [[Dosiero:KLG 4808 Žebrák.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2248}} | {{formatnum:{{#expr: 8.514561 round 2 }}}} | okres Beroun |- | style='text-align:right'| 473 | [[Slavonice]] | [[Dosiero:I09 692 Röhrenbrunnen mit Mariensäule.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2229}} | {{formatnum:{{#expr: 45.808493 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 474 | [[Kardašova Řečice]] | [[Dosiero:Kardašova Řečice-06.01.2014 - (04).JPG|center|75px]] | {{formatnum:2221}} | {{formatnum:{{#expr: 45.829194 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 475 | [[Ralsko (urbo)|Ralsko]] | [[Dosiero:Radnice Kuřívody.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2220}} | {{formatnum:{{#expr: 170.229263 round 2 }}}} | okres Česká Lípa |- | style='text-align:right'| 476 | [[Týnec nad Labem]] | [[Dosiero:Týnec nad Labem - Masarykovo náměstí 02.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2211}} | {{formatnum:{{#expr: 15.693367 round 2 }}}} | okres Kolín |- | style='text-align:right'| 477 | [[Horní Benešov]] | [[Dosiero:Horní Benešov-DSC05724.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2205}} | {{formatnum:{{#expr: 20.397673 round 2 }}}} | okres Bruntál |- | style='text-align:right'| 478 | [[Luby]] | [[Dosiero:Luby kostel sv. Ondřeje (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:2191}} | {{formatnum:{{#expr: 30.69399 round 2 }}}} | okres Cheb |- | style='text-align:right'| 479 | [[Žlutice]] | [[Dosiero:Luditz.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2187}} | {{formatnum:{{#expr: 53.005532 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 480 | [[Horní Jiřetín]] | [[Dosiero:Horni-Jiretin-Kirche-1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2176}} | {{formatnum:{{#expr: 39.858756 round 2 }}}} | okres Most |- | style='text-align:right'| 481 | [[Nová Včelnice]] | [[Dosiero:Nová Včelnice - kostel.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2176}} | {{formatnum:{{#expr: 10.103173 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 482 | [[Hroznětín]] | [[Dosiero:Hroznětín, municipal office.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2162}} | {{formatnum:{{#expr: 23.789221 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 483 | [[Budyně nad Ohří]] | [[Dosiero:Budyně nad Ohří, Říhovo sq.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2159}} | {{formatnum:{{#expr: 33.569167 round 2 }}}} | okres Litoměřice |- | style='text-align:right'| 484 | [[Kopidlno]] | [[Dosiero:Kopidlno, Hilmarovo square II.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2157}} | {{formatnum:{{#expr: 29.135836 round 2 }}}} | okres Jičín |- | style='text-align:right'| 485 | [[Zásmuky]] | [[Dosiero:Zásmuky - zámek.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2156}} | {{formatnum:{{#expr: 24.123346 round 2 }}}} | okres Kolín |- | style='text-align:right'| 486 | [[Nový Knín]] | [[Dosiero:Nový Knín od SSV.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2154}} | {{formatnum:{{#expr: 29.621732 round 2 }}}} | okres Příbram |- | style='text-align:right'| 487 | [[Jistebnice]] | [[Dosiero:Jistebnice letecky.JPG|center|75px]] | {{formatnum:2132}} | {{formatnum:{{#expr: 57.985882 round 2 }}}} | okres Tábor |- | style='text-align:right'| 488 | [[Rokytnice v Orlických horách]] | [[Dosiero:Rokytnice-Kirche-1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2125}} | {{formatnum:{{#expr: 40.197396 round 2 }}}} | okres Rychnov nad Kněžnou |- | style='text-align:right'| 489 | [[Proseč]] | [[Dosiero:Proseč náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2124}} | {{formatnum:{{#expr: 34.030331 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 490 | [[Horní Jelení]] | [[Dosiero:Horní Jelení, 5. května, od náměstí ke kostelu.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2119}} | {{formatnum:{{#expr: 24.477514 round 2 }}}} | okres Pardubice |- | style='text-align:right'| 491 | [[Mikulášovice]] | [[Dosiero:Mikulasovice - MU.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2092}} | {{formatnum:{{#expr: 25.848187 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 492 | [[Hranice (distrikto Cheb)|Hranice]] | [[Dosiero:Hranice (Cheb District) aerial view 2008-07-01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2070}} | {{formatnum:{{#expr: 31.794362 round 2 }}}} | okres Cheb |- | style='text-align:right'| 493 | [[Borohrádek]] | [[Dosiero:Borohrádek, Nádražní street.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2062}} | {{formatnum:{{#expr: 13.98462 round 2 }}}} | okres Rychnov nad Kněžnou |- | style='text-align:right'| 494 | [[Velký Šenov]] | [[Dosiero:Velký Šenov s kostelem 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:2013}} | {{formatnum:{{#expr: 19.822163 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 495 | [[Hrob]] | [[Dosiero:Hrob, Mírové sq 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1990}} | {{formatnum:{{#expr: 11.110056 round 2 }}}} | okres Teplice |- | style='text-align:right'| 496 | [[Kouřim]] | [[Dosiero:Kostel sv. Štěpána, Kouřim.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1984}} | {{formatnum:{{#expr: 14.399566 round 2 }}}} | okres Kolín |- | style='text-align:right'| 497 | [[Smečno]] | [[Dosiero:SmecnoCastle.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1980}} | {{formatnum:{{#expr: 9.58841 round 2 }}}} | okres Kladno |- | style='text-align:right'| 498 | [[Svoboda nad Úpou]] | [[Dosiero:Svoboda nad Úpou2010.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1951}} | {{formatnum:{{#expr: 7.750963 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 499 | [[Horní Planá]] | [[Dosiero:Horní Planá.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1943}} | {{formatnum:{{#expr: 127.166219 round 2 }}}} | okres Český Krumlov |- | style='text-align:right'| 500 | [[Lučany nad Nisou]] | [[Dosiero:Lučany nad Nisou, pohled.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1941}} | {{formatnum:{{#expr: 13.133418 round 2 }}}} | okres Jablonec nad Nisou |- | style='text-align:right'| 501 | [[Hostomice (distrikto Beroun)|Q1630641]] | [[Dosiero:227 Hostomice náměstí JJZ.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1935}} | {{formatnum:{{#expr: 28.263609 round 2 }}}} | okres Beroun |- | style='text-align:right'| 502 | [[Žandov]] | [[Dosiero:Žandov náměstí 1.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1922}} | {{formatnum:{{#expr: 27.236903 round 2 }}}} | okres Česká Lípa |- | style='text-align:right'| 503 | [[Němčice nad Hanou]] | [[Dosiero:Mariánský sloup na Palackého náměstí, Němčice nad Hanou, okres Prostějov.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1918}} | {{formatnum:{{#expr: 12.06 round 2 }}}} | okres Prostějov |- | style='text-align:right'| 504 | [[Štíty]] | [[Dosiero:Pohled na štítecké náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1905}} | {{formatnum:{{#expr: 29.928156 round 2 }}}} | okres Šumperk |- | style='text-align:right'| 505 | [[Skalná]] | [[Dosiero:Skalná kostel sv. Jana Křtitele únor 2022 (3).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1892}} | {{formatnum:{{#expr: 23.43738 round 2 }}}} | okres Cheb |- | style='text-align:right'| 506 | [[Třebenice]] | [[Dosiero:Trebenice LT-2007-12-08.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1889}} | {{formatnum:{{#expr: 21.859788 round 2 }}}} | okres Litoměřice |- | style='text-align:right'| 507 | [[Plesná (distrikto Cheb)|Plesná]] | [[Dosiero:Plesná 2008-06-14.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1886}} | {{formatnum:{{#expr: 19.256428 round 2 }}}} | okres Cheb |- | style='text-align:right'| 508 | [[Bochov]] | [[Dosiero:Bochov - od Hartenštejnu.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1874}} | {{formatnum:{{#expr: 95.690438 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 509 | [[Horní Cerekev]] | [[Dosiero:IMG 2149 HorniCerekev small.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1871}} | {{formatnum:{{#expr: 31.980648 round 2 }}}} | okres Pelhřimov |- | style='text-align:right'| 510 | [[Libáň]] | [[Dosiero:Liban 03.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1868}} | {{formatnum:{{#expr: 19.67454 round 2 }}}} | okres Jičín |- | style='text-align:right'| 511 | [[Vroutek]] | [[Dosiero:Rudig-2010-07-23-KostelSvatehoJanaKrtitele.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1854}} | {{formatnum:{{#expr: 52.678424 round 2 }}}} | okres Louny |- | style='text-align:right'| 512 | [[Seč]] | [[Dosiero:Kostel sv. Vavřince (Seč), nám., Seč, 02.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1848}} | {{formatnum:{{#expr: 36.681187 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 513 | [[Radnice]] | [[Dosiero:Radnice, náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1847}} | {{formatnum:{{#expr: 10.650382 round 2 }}}} | okres Rokycany |- | style='text-align:right'| 514 | [[Hrotovice]] | [[Dosiero:Hrotovice, 2011 (12).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1784}} | {{formatnum:{{#expr: 20.915119 round 2 }}}} | okres Třebíč |- | style='text-align:right'| 515 | [[Lomnice nad Lužnicí]] | [[Dosiero:Lomnice nad Lužnicí.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1778}} | {{formatnum:{{#expr: 18.887263 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 516 | [[Černovice (distrikto Pelhřimov)]] | [[Dosiero:Černovice náměstí a kostel 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1769}} | {{formatnum:{{#expr: 36.52462 round 2 }}}} | okres Pelhřimov |- | style='text-align:right'| 517 | [[Hoštka]] | [[Dosiero:Hoštka - sloup se sousoším Nejsvětější Trojice na náměstí (3).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1768}} | {{formatnum:{{#expr: 18.802023 round 2 }}}} | okres Litoměřice |- | style='text-align:right'| 518 | [[Bělá nad Radbuzou]] | [[Dosiero:Kostel Bela nad Radbuzou.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1754}} | {{formatnum:{{#expr: 83.322307 round 2 }}}} | okres Domažlice |- | style='text-align:right'| 519 | [[Vlachovo Březí|Q1401340]] | [[Dosiero:Vlachovo Březí (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1750}} | {{formatnum:{{#expr: 19.970256 round 2 }}}} | okres Prachatice |- | style='text-align:right'| 520 | [[Všeruby (distrikto Plzeň-nordo)|Všeruby]] | [[Dosiero:Všeruby - hradisko a kostel sv. Martina.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1716}} | {{formatnum:{{#expr: 23.574313 round 2 }}}} | okres Plzeň-sever |- | style='text-align:right'| 521 | [[Rožďalovice]] | [[Dosiero:Zamek Rozdalovice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1703}} | {{formatnum:{{#expr: 23.907979 round 2 }}}} | okres Nymburk |- | style='text-align:right'| 522 | [[Nasavrky]] | [[Dosiero:Nasavrky - kostel svatého Jiljí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1693}} | {{formatnum:{{#expr: 12.56551 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 523 | [[Bavorov]] | [[Dosiero:Bavorov - rybník Kotlík - panoramio crop.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1683}} | {{formatnum:{{#expr: 35.409119 round 2 }}}} | okres Strakonice |- | style='text-align:right'| 524 | [[Kladruby (distrikto Tachov)|Kladruby]] | [[Dosiero:Kladruby.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1682}} | {{formatnum:{{#expr: 48.601091 round 2 }}}} | okres Tachov |- | style='text-align:right'| 525 | [[Staré Město (distrikto Šumperk)|Staré Město]] | [[Dosiero:StareMesto.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1678}} | {{formatnum:{{#expr: 86.268812 round 2 }}}} | okres Šumperk |- | style='text-align:right'| 526 | [[Dubá]] | [[Dosiero:Dubá náměstí 2021 (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1672}} | {{formatnum:{{#expr: 60.59789 round 2 }}}} | okres Česká Lípa |- | style='text-align:right'| 527 | [[Ronov nad Doubravou]] | [[Dosiero:Ronov nad Doubravou náměstí 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1668}} | {{formatnum:{{#expr: 17.012788 round 2 }}}} | okres Chrudim |- | style='text-align:right'| 528 | [[Dolní Poustevna]] | [[Dosiero:DP-Hamr.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1668}} | {{formatnum:{{#expr: 11.053438 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 529 | [[Švihov]] | [[Dosiero:Svihov.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1666}} | {{formatnum:{{#expr: 34.53426 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 530 | [[Oloví]] | [[Dosiero:Kirche olovi.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1651}} | {{formatnum:{{#expr: 19.04854 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 531 | [[Jesenice (distrikto Rakovník)|Jesenice]] | [[Dosiero:Jesenice, Czech Republic.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1632}} | {{formatnum:{{#expr: 37.592091 round 2 }}}} | okres Rakovník |- | style='text-align:right'| 532 | [[Plánice]] | [[Dosiero:Panorama Plánice s kostelem sv. Blažeje.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1629}} | {{formatnum:{{#expr: 55.611865 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 533 | [[Mirovice]] | [[Dosiero:Městský úřad Mirovice (Písek).JPG|center|75px]] | {{formatnum:1623}} | {{formatnum:{{#expr: 22.041784 round 2 }}}} | okres Písek |- | style='text-align:right'| 534 | [[Přimda]] | [[Dosiero:PrimdaKostel.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1621}} | {{formatnum:{{#expr: 50.639415 round 2 }}}} | okres Tachov |- | style='text-align:right'| 535 | [[Olešnice (distrikto Blansko)|Olešnice]] | [[Dosiero:KLG 4964 CZ - Olešnice na Moravě.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1620}} | {{formatnum:{{#expr: 12.518258 round 2 }}}} | okres Blansko |- | style='text-align:right'| 536 | [[Teplice nad Metují]] | [[Dosiero:Teplice nad Metují from air K2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1614}} | {{formatnum:{{#expr: 56.063996 round 2 }}}} | okres Náchod |- | style='text-align:right'| 537 | [[Jablonec nad Jizerou]] | [[Dosiero:Jablonec nad Jizerou - celkový pohled od severovýchodu s dominantou kostela sv. Prokopa (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1609}} | {{formatnum:{{#expr: 22.325906 round 2 }}}} | okres Semily |- | style='text-align:right'| 538 | [[Mýto]] | [[Dosiero:Mýto, pohled od Kaple sv Vojtěcha.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1602}} | {{formatnum:{{#expr: 17.804708 round 2 }}}} | okres Rokycany |- | style='text-align:right'| 539 | [[Železná Ruda]] | [[Dosiero:Zelezna Ruda-centrum.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1599}} | {{formatnum:{{#expr: 79.772719 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 540 | [[Březová nad Svitavou]] | [[Dosiero:Březová nad Svitavou.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1569}} | {{formatnum:{{#expr: 12.702509 round 2 }}}} | okres Svitavy |- | style='text-align:right'| 541 | [[Bystré (distrikto Svitavy)|Bystré]] | [[Dosiero:Pohled na Bystré od Hartmanic.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1563}} | {{formatnum:{{#expr: 14.101674 round 2 }}}} | okres Svitavy |- | style='text-align:right'| 542 | [[Poběžovice]] | [[Dosiero:Poběžovice kostel Nanebevzetí Panny Marie a fara září 2021 (7).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1551}} | {{formatnum:{{#expr: 27.8253 round 2 }}}} | okres Domažlice |- | style='text-align:right'| 543 | [[Kožlany]] | [[Dosiero:Kožlany - kostel sv. Vavřince.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1511}} | {{formatnum:{{#expr: 29.104988 round 2 }}}} | okres Plzeň-sever |- | style='text-align:right'| 544 | [[Trhový Štěpánov]] | [[Dosiero:Trhový Štěpánov - kostel svatého Bartoloměje.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1506}} | {{formatnum:{{#expr: 28.905256 round 2 }}}} | okres Benešov |- | style='text-align:right'| 545 | [[Kasejovice]] | [[Dosiero:Kasejovice kostel svatého Jakuba.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1441}} | {{formatnum:{{#expr: 34.392782 round 2 }}}} | okres Plzeň-jih |- | style='text-align:right'| 546 | [[Mšeno]] | [[Dosiero:Mšeno, náměstí (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1415}} | {{formatnum:{{#expr: 26.735008 round 2 }}}} | okres Mělník |- | style='text-align:right'| 547 | [[Železnice]] | [[Dosiero:Železnice 01.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1405}} | {{formatnum:{{#expr: 13.092488 round 2 }}}} | okres Jičín |- | style='text-align:right'| 548 | [[Husinec (distrikto Prachatice)|Husinec]] | [[Dosiero:Jan Hus monument in Husinec.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1405}} | {{formatnum:{{#expr: 10.348098 round 2 }}}} | okres Prachatice |- | style='text-align:right'| 549 | [[Lázně Kynžvart]] | [[Dosiero:Lázně Kynžvart kostel sv.Markéty.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1403}} | {{formatnum:{{#expr: 32.578344 round 2 }}}} | okres Cheb |- | style='text-align:right'| 550 | [[Strmilov]] | [[Dosiero:Strmilov, kostel svatého Jiljí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1403}} | {{formatnum:{{#expr: 30.607778 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 551 | [[Harrachov]] | [[Dosiero:Cyklo - Čertova hora - Harrachov (2).JPG|center|75px]] | {{formatnum:1388}} | {{formatnum:{{#expr: 36.634961 round 2 }}}} | okres Jablonec nad Nisou |- | style='text-align:right'| 552 | [[Rovensko pod Troskami]] | [[Dosiero:Rovensko 2010-3.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1371}} | {{formatnum:{{#expr: 12.807752 round 2 }}}} | okres Semily |- | style='text-align:right'| 553 | [[Kašperské Hory]] | [[Dosiero:Kašperské Hory od Liščího vrchu.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1367}} | {{formatnum:{{#expr: 44.128252 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 554 | [[Svratka (distrikto Žďár nad Sázavou)|Svratka]] | [[Dosiero:Svratka, náměstí pod sněhem.jpeg|center|75px]] | {{formatnum:1367}} | {{formatnum:{{#expr: 14.505384 round 2 }}}} | okres Žďár nad Sázavou |- | style='text-align:right'| 555 | [[Strážov]] | [[Dosiero:Strážov, obecní úřad.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1362}} | {{formatnum:{{#expr: 35.704685 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 556 | [[Chřibská]] | [[Dosiero:Chřibská kostel sv. Jiří a náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1333}} | {{formatnum:{{#expr: 15.956057 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 557 | [[Habry]] | [[Dosiero:Habry - radnice a část Žižkova náměstí (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1309}} | {{formatnum:{{#expr: 27.427873 round 2 }}}} | okres Havlíčkův Brod |- | style='text-align:right'| 558 | [[Brandýs nad Orlicí]] | [[Dosiero:Brandýs nad Orlicí (05).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1300}} | {{formatnum:{{#expr: 4.327082 round 2 }}}} | okres Ústí nad Orlicí |- | style='text-align:right'| 559 | [[Vysoké nad Jizerou]] | [[Dosiero:Vysoké nad Jizerou.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1278}} | {{formatnum:{{#expr: 20.665314 round 2 }}}} | okres Semily |- | style='text-align:right'| 560 | [[Sedlice (distrikto Strakonice)|Sedlice]] | [[Dosiero:Sedlice kostel sv. Jakuba (1).JPG|center|75px]] | {{formatnum:1276}} | {{formatnum:{{#expr: 30.526647 round 2 }}}} | okres Strakonice |- | style='text-align:right'| 561 | [[Potštát]] | [[Dosiero:Potštát - Bočkovo náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1237}} | {{formatnum:{{#expr: 34.072616 round 2 }}}} | okres Přerov |- | style='text-align:right'| 562 | [[Mirotice]] | [[Dosiero:Mirotice square2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1232}} | {{formatnum:{{#expr: 25.600411 round 2 }}}} | okres Písek |- | style='text-align:right'| 563 | [[Pilníkov]] | [[Dosiero:Kostel v Pilníkově.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1218}} | {{formatnum:{{#expr: 16.986787 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 564 | [[Hostouň]] | [[Dosiero:Hostau 03.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1213}} | {{formatnum:{{#expr: 38.511289 round 2 }}}} | okres Domažlice |- | style='text-align:right'| 565 | [[Černošín]] | [[Dosiero:Tschernoschin-2012-05-06-NamestiSKostelemSvatehoJiri.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1196}} | {{formatnum:{{#expr: 42.203439 round 2 }}}} | okres Tachov |- | style='text-align:right'| 566 | [[Vidnava]] | [[Dosiero:Vidnava-namesti.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1190}} | {{formatnum:{{#expr: 4.268119 round 2 }}}} | okres Jeseník |- | style='text-align:right'| 567 | [[Osečná]] | [[Dosiero:Osečná 2018-01 08.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1184}} | {{formatnum:{{#expr: 28.051406 round 2 }}}} | okres Liberec |- | style='text-align:right'| 568 | [[Verneřice]] | [[Dosiero:Verneřice domy na náměstí.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1171}} | {{formatnum:{{#expr: 31.406354 round 2 }}}} | okres Děčín |- | style='text-align:right'| 569 | [[Úsov]] | [[Dosiero:Kašna v Úsově na náměstí Míru (Q72738873).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1164}} | {{formatnum:{{#expr: 9.31432 round 2 }}}} | okres Šumperk |- | style='text-align:right'| 570 | [[Jevišovice]] | [[Dosiero:Jevišovice, náměstí (2020-06-17; 01).jpg|center|75px]] | {{formatnum:1159}} | {{formatnum:{{#expr: 7.859286 round 2 }}}} | okres Znojmo |- | style='text-align:right'| 571 | [[Nalžovské Hory]] | [[Dosiero:Nalžovské Hory, pohled k zámku.jpg|center|75px]] | {{formatnum:1152}} | {{formatnum:{{#expr: 51.289941 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 572 | [[Krásná Hora nad Vltavou]] | [[Dosiero:KrasnaHoraNadVltavou-2007-06-12-CelkovyPohled.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1143}} | {{formatnum:{{#expr: 36.79998 round 2 }}}} | okres Příbram |- | style='text-align:right'| 573 | [[Manětín]] | [[Dosiero:Manetin zamek.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1136}} | {{formatnum:{{#expr: 84.640105 round 2 }}}} | okres Plzeň-sever |- | style='text-align:right'| 574 | [[Špindlerův Mlýn]] | [[Dosiero:Spindlersmuehle.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1136}} | {{formatnum:{{#expr: 76.936664 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 575 | [[Žulová]] | [[Dosiero:Zulova.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1128}} | {{formatnum:{{#expr: 14.755218 round 2 }}}} | okres Jeseník |- | style='text-align:right'| 576 | [[Měčín]] | [[Dosiero:Měčín.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1122}} | {{formatnum:{{#expr: 38.898622 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 577 | [[Liběchov]] | [[Dosiero:Liběchov, Kostel sv. Havla, pohled od JV.png|center|75px]] | {{formatnum:1078}} | {{formatnum:{{#expr: 11.774907 round 2 }}}} | okres Mělník |- | style='text-align:right'| 578 | [[Blšany]] | [[Dosiero:Blšany radnice.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1046}} | {{formatnum:{{#expr: 36.340523 round 2 }}}} | okres Louny |- | style='text-align:right'| 579 | [[Bělčice]] | [[Dosiero:Belcice-2008-05-04-NamestiSRadnici.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1024}} | {{formatnum:{{#expr: 34.3169 round 2 }}}} | okres Strakonice |- | style='text-align:right'| 580 | [[Červená Řečice]] | [[Dosiero:Červená Řečice, renesančně-barokní zámek poblíž Pelhřimova.JPG|center|75px]] | {{formatnum:1024}} | {{formatnum:{{#expr: 26.461325 round 2 }}}} | okres Pelhřimov |- | style='text-align:right'| 581 | [[Miletín]] | [[Dosiero:Náměstí K. J. Erbena v Miletíně 01.jpg|center|75px]] | {{formatnum:958}} | {{formatnum:{{#expr: 8.933549 round 2 }}}} | okres Jičín |- | style='text-align:right'| 582 | [[Bezdružice]] | [[Dosiero:Bezdružice (3).jpg|center|75px]] | {{formatnum:931}} | {{formatnum:{{#expr: 32.013808 round 2 }}}} | okres Tachov |- | style='text-align:right'| 583 | [[Hartmanice]] | [[Dosiero:Hartmanice, kostel.JPG|center|75px]] | {{formatnum:922}} | {{formatnum:{{#expr: 62.196068 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 584 | [[Bečov nad Teplou]] | [[Dosiero:Bečov nad Teplou, hrad a zámek.jpg|center|75px]] | {{formatnum:903}} | {{formatnum:{{#expr: 19.817251 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 585 | [[Miličín]] | [[Dosiero:Miličín, Castle.jpg|center|75px]] | {{formatnum:885}} | {{formatnum:{{#expr: 25.721681 round 2 }}}} | okres Benešov |- | style='text-align:right'| 586 | [[Vysoké Veselí]] | [[Dosiero:Vysoké-Veselí-z-vyhlídky-Kákovice2022.jpg|center|75px]] | {{formatnum:883}} | {{formatnum:{{#expr: 9.339938 round 2 }}}} | okres Jičín |- | style='text-align:right'| 587 | [[Stráž nad Nežárkou]] | [[Dosiero:Stráž nad Nežárkou, zámek.jpg|center|75px]] | {{formatnum:879}} | {{formatnum:{{#expr: 36.293921 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 588 | [[Abertamy]] | [[Dosiero:Abertamy náměstí (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:831}} | {{formatnum:{{#expr: 8.69683 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 589 | [[Deštná (distrikto Jindřichův Hradec)|Deštná]] | [[Dosiero:Deštná, kostel sv. Ottona (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:754}} | {{formatnum:{{#expr: 12.697701 round 2 }}}} | okres Jindřichův Hradec |- | style='text-align:right'| 590 | [[Krásno (distrikto Sokolov)|Krásno]] | [[Dosiero:Krásno radnice únor 2021 (2).jpg|center|75px]] | {{formatnum:702}} | {{formatnum:{{#expr: 25.356279 round 2 }}}} | okres Sokolov |- | style='text-align:right'| 591 | [[Pec pod Sněžkou]] | [[Dosiero:Pec - Horizont.jpg|center|75px]] | {{formatnum:700}} | {{formatnum:{{#expr: 52.104926 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 592 | [[Janské Lázně]] | [[Dosiero:Janske Lazne SKS pohled na Janske Lazne 2.jpg|center|75px]] | {{formatnum:658}} | {{formatnum:{{#expr: 13.731364 round 2 }}}} | okres Trutnov |- | style='text-align:right'| 593 | [[Lipnice nad Sázavou]] | [[Dosiero:KLG 4898 CZ - Lipnice nad Sázavou, Burg Lipnice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:650}} | {{formatnum:{{#expr: 11.141516 round 2 }}}} | okres Havlíčkův Brod |- | style='text-align:right'| 594 | [[Stárkov]] | [[Dosiero:Starkov centrum.JPG|center|75px]] | {{formatnum:633}} | {{formatnum:{{#expr: 16.526299 round 2 }}}} | okres Náchod |- | style='text-align:right'| 595 | [[Chyše]] | [[Dosiero:Chyše.jpg|center|75px]] | {{formatnum:583}} | {{formatnum:{{#expr: 28.624688 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 596 | [[Mašťov]] | [[Dosiero:Mašťov 2016-08-19 Kostelní ulice.jpg|center|75px]] | {{formatnum:567}} | {{formatnum:{{#expr: 23.051181 round 2 }}}} | okres Chomutov |- | style='text-align:right'| 597 | [[Ledvice]] | [[Dosiero:Ledvice - pohled z vyhlídky elektrárny Ledvice obr03.jpg|center|75px]] | {{formatnum:538}} | {{formatnum:{{#expr: 4.966689 round 2 }}}} | okres Teplice |- | style='text-align:right'| 598 | [[Rabí]] | [[Dosiero:View of the Rabí Castle (2).JPG|center|75px]] | {{formatnum:496}} | {{formatnum:{{#expr: 14.324331 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 599 | [[Hora Svaté Kateřiny]] | [[Dosiero:Hora Svate Kateriny - city square.jpg|center|75px]] | {{formatnum:479}} | {{formatnum:{{#expr: 18.458601 round 2 }}}} | okres Most |- | style='text-align:right'| 600 | [[Úterý]] | [[Dosiero:Úterý - Náměstí se sloupem se sochou Panny Marie a kašnou.jpg|center|75px]] | {{formatnum:438}} | {{formatnum:{{#expr: 25.907216 round 2 }}}} | okres Plzeň-sever |- | style='text-align:right'| 601 | [[Krásné Údolí]] | [[Dosiero:Krásné Údolí kostel svatého Vavřince (1).jpg|center|75px]] | {{formatnum:392}} | {{formatnum:{{#expr: 9.163205 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 602 | [[Rožmberk nad Vltavou]] | [[Dosiero:Rozmberknadvltavou.JPG|center|75px]] | {{formatnum:375}} | {{formatnum:{{#expr: 24.812979 round 2 }}}} | okres Český Krumlov |- | style='text-align:right'| 603 | [[Horní Blatná]] | [[Dosiero:BergstadtPlatten-2007-09-03-Vyrez.jpg|center|75px]] | {{formatnum:365}} | {{formatnum:{{#expr: 5.626542 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 604 | [[Andělská Hora]] | [[Dosiero:Andělská Hora, obecný pohled.jpg|center|75px]] | {{formatnum:357}} | {{formatnum:{{#expr: 15.900729 round 2 }}}} | okres Bruntál |- | style='text-align:right'| 605 | [[Výsluní]] | [[Dosiero:Liesel 14-11-10 Kirche Vysluni.JPG|center|75px]] | {{formatnum:295}} | {{formatnum:{{#expr: 30.335192 round 2 }}}} | okres Chomutov |- | style='text-align:right'| 606 | [[Janov (distrikto Bruntál)|Janov]] | [[Dosiero:Janov náměstí (červenec 2025).jpg|center|75px]] | {{formatnum:256}} | {{formatnum:{{#expr: 11.030638 round 2 }}}} | okres Bruntál |- | style='text-align:right'| 607 | [[Boží Dar]] | [[Dosiero:Boží Dar.jpg|center|75px]] | {{formatnum:255}} | {{formatnum:{{#expr: 37.91298 round 2 }}}} | okres Karlovy Vary |- | style='text-align:right'| 608 | [[Rejštejn]] | [[Dosiero:Rejstejn 003.jpg|center|75px]] | {{formatnum:240}} | {{formatnum:{{#expr: 30.432289 round 2 }}}} | okres Klatovy |- | style='text-align:right'| 609 | [[Loučná pod Klínovcem]] | [[Dosiero:Loučná pod Klínovcem, middle part.jpg|center|75px]] | {{formatnum:199}} | {{formatnum:{{#expr: 20.889487 round 2 }}}} | okres Chomutov |- | style='text-align:right'| 610 | [[Přebuz]] | [[Dosiero:Ost Náves obce.JPG|center|75px]] | {{formatnum:70}} | {{formatnum:{{#expr: 29.792014 round 2 }}}} | okres Sokolov |} {{Wikidata list end}} 68pzslfals5gm1hme37q7e8xv9otk7p 0 774673 9350966 9053002 2026-04-11T07:43:02Z RG72 11847 /* Referencoj */ 9350966 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''Sulfato de plumbo (II)'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center><span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue"><big><big><big><big>''''''PbSO₄''''''</font></big></big></big></big></span> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Lead (II) sulfate.png|200px|Plumba (II) sulfato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Plumba (II) sulfato'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Anglésite-touizit_Monocristal.jpg|200px]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Anglezito:Erco de plumba (II) sulfato.</small>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Lead(II)_sulfate.jpg|200px]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Blankaj kristaloj de plumba (II) sulfato.</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Anglezito * Sulfato de plumbo (II) |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=7446-14-2 7446-14-2] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.10468779.html 10468779] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/24008 24008] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka, nebrulema, toksa solidaĵo |- |[[Molmaso]]||303,256g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||6,29 g/cm⁻³<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/7446-14-2_75531.html Chemsrc]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||1170°C <ref>[https://www.guidechem.com/cas/7446-14-2.html GuideChem]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.8770}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:0,045 g/L |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07|08}}{{GHS Piktogramo|09}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|332|351|360|362|372|373|400|410}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|203|260|261|263|264|270|271|273|280|301+317|304+340|317|318|319|330|391|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''Plumba (II) sulfato'''</big> aŭ <big>'''sulfato de plumbo (II)'''</big> estas neorganika salo de [[plumbo]] kaj [[sulfata acido]], kristalblanka senforma, nebrulema, toksa solidaĵo, nesolvebla en akvo kaj pli densa ol ĝi. Sulfato de plumbo uzatas en litografio, bateriacidaj solvaĵoj kaj en la fabrikado de vernizoj. Ĝi iomete solviĝas en varma akvo, koncentrita sulfata acido kaj en amoniakaj solvaĵoj. Sulfato de plumbo estas toksa per enspiro, konsumado kaj haŭtokontakto. Ĝi estas akumuliga veneno, kaj ripeta eksponado povas konduki al anemio, rena damaĝo, viddamaĝo aŭ damaĝo al la centra nervosistemo (precipe en infanoj). Ĝi ankaŭ estas koroda - kontakto kun la okuloj povas konduki al severa irito aŭ okulaj brulvundoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''plumba (II) sulfato''' per traktado de '''natria sulfato''' kun '''plumba (II) nitrato''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Lead (II) nitrate 3D.png|plumba (II) nitrato|180px]] + [[Dosiero:Sodium sulfate 3D.png|natria sulfato|120px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Lead (II) sulfate.png|plumba (II) sulfato|180px]] + 2 [[Dosiero:Sodium nitrate 3D.png|natria nitrato|120px]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''plumba (II) sulfato''' per traktado de '''sulfata acido''' kun '''plumba (II) oksido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Lead (II) oxide 3D.png|plumba (II) oksido|120px]] + [[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|sulfata acido|70px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Lead (II) sulfate.png|plumba (II) sulfato|180px]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70px]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''plumba (II) sulfato''' per traktado de '''sulfata acido''' kun '''plumba (II) hidroksido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Lead (II) hydroxide.png|plumba (II) hidroksido|120px]] + [[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|sulfata acido|70px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Lead (II) sulfate.png|plumba (II) sulfato|180px]] + 2 [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70px]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''plumba (II) sulfato''' per traktado de '''sulfata acido''' kun '''plumba (II) klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Zinc chloride 3D.png|plumba (II) klorido|120px]] + [[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|sulfata acido|70px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Lead (II) sulfate.png|plumba (II) sulfato|180px]] + 2 [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70px]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''plumba (II) sulfato''' per interagado de '''plumba (II) sulfido''' kun '''hidrogena peroksido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Lead (II) sulfide_2.png|plumba (II) sulfido|120px]] + [[Dosiero:Hydrogen peroxide 3D.png|hidrogena peroksido|120px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Lead (II) sulfate.png|plumba (II) sulfato|180px]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70px]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Sulfato]]j == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Sulfatoj]] [[Kategorio:Plumbaj kombinaĵoj|Sulfatoj]] nj3tubupirr3b9b1h5j2dergqkrp6uk 10 815513 9351060 8283786 2026-04-11T09:49:13Z RG72 11847 9351060 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{{1}}}|centre|<!-- malfermo centre --><div style="margin: 0 0 .5em; text-align: center;" class="boilerplate metadata nomobile"><span class="plainlinks" style="background:{{{fono|#fff}}}; border:{{{bordero|{{{bordera dikeco|1px}}} solid {{{bordera koloro|#999}}}}}}; padding: 0.1em .45em 0.15em; -moz-border-radius:{{{radiuso|.5em}}};"><!-- malfermo angulo -->|<div style="background:{{{fono|#fff}}}; border:{{{bordero|{{{bordera dikeco|1px}}} solid {{{bordera koloro|#999}}}}}}; margin:{{{y-deŝovo|{{{offset|.3em}}}}}} {{{x-deŝovo|{{{deŝovo|.3em}}}}}} .3em 1em; padding:.2em .3em .25em; -moz-border-radius:{{{radiuso|.5em}}}; text-align:center; line-height:1.4; float:right;" class="boilerplate metadata plainlinks nomobile"><!-- -->}}<small><!-- vikiligilo -->{{#ifeq:{{{indekso}}}|ne||<!-- -->[[{{#if:{{{paĝo|}}} | {{{paĝo}}} }}#toc|{{{indekso|Indekso}}}]]<!-- -->{{#ifeq:{{{fino}}}|ne||<!-- -->{{#ifeq:{{{1}}}|centre|{{Spaceto}}·{{Spaceto}}|<br />}}<!-- separatore -->}}<!-- -->}}<!-- -->{{#ifeq:{{{fino}}}|ne||<!-- -->[[{{#if:{{{paĝo|}}} | {{{paĝo}}} }}#footer|{{{fino|Finen de paĝo}}}]]<!-- -->}}<!-- -->{{#ifeq:{{{fino}}}-{{{indekso}}}|ne-ne|<!-- mesaĝo pri eraro -->'''Eraro'''&nbsp;{{#ifeq:{{{1}}}|centre|''':'''{{Spaceto}}|<br />}}Ĉiuj ligiloj de {{ŝ|Finen de la paĝo}}{{#ifeq:{{{1}}}|centre|{{sp}}|<br />}}estas malebligitaj<!-- -->}}<!-- konkludo --></small>{{#ifeq:{{{1}}}|centre|</span></div>|</div>}}<!-- --><noinclude> {{dokumentado}} <!-- Aldonu kategoriojn kaj intervikiojn al la subpaĝo /dokumentado, ne ĉi tie! --> </noinclude> ktxpgxn5w6w2452g9av3wiq3i3zaqlz 9351061 9351060 2026-04-11T09:49:45Z RG72 11847 9351061 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{{1}}}|centre|<!-- malfermo centre --><div style="margin: 0 0 .5em; text-align: center;" class="boilerplate metadata nomobile"><span class="plainlinks" style="background:{{{fono|#fff}}}; border:{{{bordero|{{{bordera dikeco|1px}}} solid {{{bordera koloro|#999}}}}}}; padding: 0.1em .45em 0.15em; -moz-border-radius:{{{radiuso|.5em}}};"><!-- malfermo angulo -->|<div style="background:{{{fono|#fff}}}; border:{{{bordero|{{{bordera dikeco|1px}}} solid {{{bordera koloro|#999}}}}}}; margin:{{{y-deŝovo|{{{offset|.3em}}}}}} {{{x-deŝovo|{{{deŝovo|.3em}}}}}} .3em 1em; padding:.2em .3em .25em; -moz-border-radius:{{{radiuso|.5em}}}; text-align:center; line-height:1.4; float:right;" class="boilerplate metadata plainlinks nomobile"><!-- -->}}<small><!-- vikiligilo -->{{#ifeq:{{{indekso}}}|ne||<!-- -->[[{{#if:{{{paĝo|}}} | {{{paĝo}}} }}#toc|{{{indekso|Indekso}}}]]<!-- -->{{#ifeq:{{{fino}}}|ne||<!-- -->{{#ifeq:{{{1}}}|centre|{{Spaceto}}·{{Spaceto}}|<br />}}<!-- separatore -->}}<!-- -->}}<!-- -->{{#ifeq:{{{fino}}}|ne||<!-- -->[[{{#if:{{{paĝo|}}} | {{{paĝo}}} }}#footer|{{{fino|Finen de la paĝo}}}]]<!-- -->}}<!-- -->{{#ifeq:{{{fino}}}-{{{indekso}}}|ne-ne|<!-- mesaĝo pri eraro -->'''Eraro'''&nbsp;{{#ifeq:{{{1}}}|centre|''':'''{{Spaceto}}|<br />}}Ĉiuj ligiloj de {{ŝ|Finen de la paĝo}}{{#ifeq:{{{1}}}|centre|{{sp}}|<br />}}estas malebligitaj<!-- -->}}<!-- konkludo --></small>{{#ifeq:{{{1}}}|centre|</span></div>|</div>}}<!-- --><noinclude> {{dokumentado}} <!-- Aldonu kategoriojn kaj intervikiojn al la subpaĝo /dokumentado, ne ĉi tie! --> </noinclude> k7ti0yrpg3og4zz7tg1bbtk4a7bc9fg 0 817983 9350732 9259234 2026-04-10T13:53:54Z Petr Tomasovsky 678 9350732 wikitext text/x-wiki Nomon '''Kundratice''' portas pluraj municipoj: * [[Kundratice]] – municipo en&nbsp;[[distrikto Žďár nad Sázavou]] * [[Kundratice (Vysoká Pec)]] – pereinta vilaĝo en [[distrikto Chomutov]] ** [[Kundratice (burgejo)]] – pereinta burgejo en tiu ĉi vilaĝo …aŭ partoj de municipoj: * [[Kundratice (Hartmanice)]] – parto de urbo [[Hartmanice]] en&nbsp;[[distrikto Klatovy]] * [[Kundratice (Hlinná)]] – parto de municipo [[Hlinná]] en&nbsp;[[distrikto Litoměřice]] * [[Kundratice (Košťálov)]] – parto de municipo [[Košťálov (distrikto Semily)|Košťálov]] en [[distrikto Semily]] * [[Kundratice (Přimda)]] – parto de municipo [[Přimda]] en&nbsp;[[distrikto Tachov]] * [[Kundratice (Rozsochy)]] – parto de municipo [[Rozsochy]] en&nbsp;[[distrikto Žďár nad Sázavou]] * [[Kundratice (Sviny)]] – parto de municipo [[Sviny (distrikto Tábor)|Sviny]] en&nbsp;[[distrikto Tábor]] * [[Kundratice (Žiželice)]] – parto de municipo [[Žiželice (distrikto Kolín)|Žiželice]] en&nbsp;[[distrikto Kolín]] * [[Lázně Kundratice]] – parto de municipo [[Osečná]] en [[distrikto Liberec]] La nomo estas derivita de persona nomo [[Konrád]] kaj ĝi aperas ekzemple ankaŭ en municipoj [[Kondratice]] aŭ [[Kunratice]]. ==Simila nomo== * [[Kunratice]] {{apartigilo}} ihdvvm5igq0pxrcfuk0blgjqdpzetis 0 823357 9351089 8245167 2026-04-11T10:48:52Z Crosstor 3176 /* Kelkaj personoj kun familia nomo Kelemen */ 9351089 wikitext text/x-wiki La [[familio|familia]] nomo '''Kelemen''' estas nomo en [[Hungario]] kaj en ties [[diasporo]]. La Esperanta ekvivalento estas [[Klemento]], kie estas legeblaj pliaj informoj. La nomo Kelemen estas ankaŭ persona nomo en Hungario. == Kelkaj personoj kun familia nomo Kelemen == {{Div col|cols = 2}} * [[Albert Kelemen]] * [[Árpád Kelemen]] * [[Attila Ármin Kelemen]] * [[Barnabás Kelemen]] * [[Béla Kelemen]] * [[Csaba Kelemen]] * [[Didák Sámuel Kelemen]] * [[Erzsébet Lángné Kelemen]] * [[Éva Kelemen]] * [[Frigyes Kelemen]] * [[Gyula Kelemen]] * [[Hunor Kelemen]] * [[Imre Kelemen]] * [[István Kelemen (dramaturgiisto)]] * [[István Kelemen (skulptisto)]] * [[János Kelemen]] * [[József Kelemen]] * [[József Kelemen (aktoro)]] * [[Kristóf Kelemen]] * [[Krizosztom Kelemen]] * [[Lajos Kelemen]] * [[László Kelemen (advokato)]] * [[László Kelemen (aktoro)]] * [[László Kelemen (instruisto pri violono)]] * [[László Kelemen (komponisto)]] * [[László Kelemen (kuracisto)]] * [[Péter Kelemen]] * [[Sándor Kelemen]] * [[Zénó Kelemen]] * [[Zoltán Kelemen]] * [[Zoltán Kelemen (1926)]] * [[Zoltán Kelemen (1970)]] * [[Zoltán Kelemen (aktoro)]] * [[Zoltán Kelemen (literaturisto)]] {{Div col end}} == Kelkaj personoj kun vira (persona) nomo Kelemen == {{Div col|cols = 2}} * [[Kelemen Gál]] * [[Kelemen Mikes (politikisto)]] * [[Kelemen Mikes (verkisto)]] * [[Kelemen Óváry]] {{Div col end}} == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj estas legeblaj [[artikolo]]j. [[Kategorio:Hungaraj familiaj nomoj]] [[Kategorio:Viraj personaj nomoj]] fk2mal4oi7hevfz8lndum6d7cpv6z57 14 832763 9351037 8270785 2026-04-11T09:28:01Z Tirolischleioans 254019 9351037 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Saalfelden]] [[kategorio:Homoj en Aŭstrujo laŭ urboj|Saalfelden]] 2bm6z6p1wekmvrnnlpynhcbmhfm9wys 10 833605 9351059 8287771 2026-04-11T09:48:49Z RG72 11847 9351059 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="nomobile plainlinks" style="{{#if:{{{enteksta|}}}|display: inline-block;|position: absolute; bottom: 0; right: 0;}} z-index: 1; border: 1px solid #aaa; background: {{{fono|#FFCE7b}}}; padding: 5px 7px;">[{{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}}}# {{{1|Komencen de la paĝo ↑}}}]</div></includeonly><noinclude> {{dokumentado}} <!-- Aldonu kategoriojn kaj intervikiojn al la subpaĝo /dokumentado, ne ĉi tie! --> </noinclude> 2o7pqggu9pa684cqlyoi5h3b9jy78nk 14 837352 9350975 8609937 2026-04-11T07:50:44Z RG72 11847 9350975 wikitext text/x-wiki {{PliPri|Ĥalkogenido}} {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Elementoj de grupo 16]] [[Kategorio:Ĥalkogenaj kombinaĵoj]] hdytkmgz4d856vs2tbve4si371gdop7 0 840488 9351101 9234044 2026-04-11T11:03:55Z Sj1mor 12103 9351101 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-PA |situo sur mapo=Centra Filadelfio |zomo=13 }} [[Dosiero:American Friends Service Committee sign in the Nobel Peace Park.jpg|eta|Memortabulo]] '''Usona Servokomitato de la Amikoj''' ({{lang-en|'''American Friends Services Committee'''}}, konata akronime '''AFSC''') estas organizaĵo aligita al la Religia Societo de Amikoj ([[Kvakerismo]]) por disponigi humanitaran helpon kaj labori por [[socia justeco]], [[paco]] kaj [[Packonservado|repaciĝo]], [[homaj rajtoj]], kaj la forigo de la [[mortopuno]] <ref>[http://afsc.org/story/origin-afsc Origin of AFSC] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101209000000/https://web.archive.org/web/20101209200705/http://afsc.org/story/origin-afsc |date=2010-12-09 }} by former AFSC Archivist Jack Sutters</ref>. La grupo estis fondita en [[1917]] per la klopodoj de usonaj membroj de la Religia Societo de Amikoj kaj por helpi civilajn viktimojn de [[milito]] <ref>{{Cite journal|author=H. Larry Ingle|title='Truly Radical, Non-violent, Friendly Approaches': Challenges to the American Friends Service Committee|journal=Quaker History|volume=105|issue=Spring|year=2016|pages=1–21|doi=10.1353/qkh.2016.0004|s2cid=163984864}}</ref>. Ĉar [[kvakeroj]] tradicie kontraŭbatalas perforton en ĉiuj formoj per rifuzado partopreni en la [[militistaro]] , la origina misio de la AFSC estis disponigi [[Konscienceca obĵeto|konsciencan obĵeton]] (CO) al milito kun la celo de konstruado de alternativoj al [[militservo]] <ref>{{Cite web|url=https://afsc.org/story/origin-american-friends-service-committee|title=Origin of the American Friends Service Committee|date=2010-03-29|access-date=2016-07-01|archive-date=2016-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160421051057/http://www.afsc.org/story/origin-american-friends-service-committee|url-status=dead}}</ref>. En 1947 AFSC ricevis la [[Nobel-premio pri paco]] kune kun la brita Friends Service Council, nuntempe konata kiel [[Quaker Peace and Social Witness]], nome de ĉiuj kvakeroj en la mondo <ref>{{Cite web|url=http://www.afsc.org/nobel-peace-prize|title=Nobel Peace Prize|date=2010-04-10|access-date=2016-06-28}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [https://www.c-span.org/organization/?19643/American-Friends-Service-Committee Aperoj] ĉe C-SPAN * [[iarchive:AmericanFriendsServiceCommittee|FBIaj dosieroj pri la Usona Servokomitato de la Amikoj]] ĉe la [[Interreta Arkivo]] * [http://www.quno.org Kvekeraj Oficejoj ĉe la Unuiĝintaj Nacioj] * [http://www.costofwar.com Kosto de Milito Oficiala retejo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pacaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Religiaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Kverkoj]] ijwboj60h0ugqbqdwbhfkuxgehvltfr 0 854313 9350981 8637128 2026-04-11T07:52:56Z RG72 11847 /* Referencoj */ 9350981 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Nikela (II) oksalato|Nikela (II) formiato||Nikela (II) benzoato|Nikela (II) pirofosfato|Nikela (II) fosfato|Nikela (II) hidroksido|Nikela (II) karbonato|Nikela (II) hipofosfito}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Arial" color="blue"><span style="font-size:200%;">Nikela (II) sulfato</span></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<center><span style="font-size:300%;"> <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue"><b>NiSO₄</b></font></span></span></center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Nickel (II) sulfate sticks.png|300px|Nikela (II) sulfato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Bastona kemia strukturo de la <br>Nikela (II) sulfato'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Nickel (II) sulfate 3D.png|300px|Nikela (II) sulfato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Nikela (II) sulfato'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Nickel(II)-sulfate-photo.jpg|300px|Bluaj kristaloj de nikela (II) sulfato ]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |<small>Bluaj kristaloj de nikela (II) sulfato heksahidratigitaj.'''</small> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Síran_nikelnatý.JPG|300px|Verdaj kristaloj de nikela (II) sulfato]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |<small>Verdaj kristaloj de nikela (II) sulfato heptahidratigita.'''</small> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Verda vitriolo (heptahidrato) * Blua vitriolo (heksahidrato) |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=10101-97-0 10101-97-0]<br> |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.22989.html 22989] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/5284429 5284429] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senodoraj verdaj, bluaj aŭ flavaj kristaloj |- |[[Molmaso]]||154,7536 g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||2,07 g/cm⁻³<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/10101-97-0_834122.html Chemsrc]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|53}} <ref name=Chemnet>[https://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=10101-97-0&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|330}} <ref name=Chemnet/> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5118}} |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||4,5 |- |[[Ekflama temperaturo]]||nebrulema{{GdC|}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:625 g/L<ref>[https://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=10101-97-0&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><br>Solvebla en amonia hidroksido kaj etanolo. |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||264 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07|08}}{{GHS Piktogramo|09}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302+332|302|315|317|332|334|341|350|350i|360|360D|372|400|410}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|203|233|260|261|264|270|271|272|273|280|284|301+317|302+352|304+340|317|318|319|321|330|332+317|333|317|342+316|362+364|391|403|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''Nikela (II) sulfato'''</big> aŭ <big>'''nikela (II) sulfato'''</big> estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de '''nikela (II) hidroksido''' kaj '''sulfata acido'''. Temas pri senodoraj, verdaj, bluaj aŭ flavaj kristaloj, tre solveblaj en akvo kun toksaj proprecoj. Nikela (II) sulfato posedas 1 nikelatomon, 1 sulfuratomon kaj 4 oksigenatomojn. Nikela (II) sulfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. ==Sintezoj== ===Sintezo 1=== * Preparado de la '''nikela (II) sulfato''' per traktado de '''nikela (II) hidroksido''' kaj '''sulfata acido''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Nickel (II) hydroxyde 3D.png|nikela (II) hidroksido|160px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|sulfata acido|70px]] +[[Dosiero:Nickel (II) sulfate 3D.png|Nikela (II) sulfato|120px]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70px]] |- |} ===Sintezo 2=== * Preparado de la '''nikela (II) sulfato''' per traktado de '''nikela (II) karbonato''' kaj '''sulfata acido''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Nickel (II) carbonate 3D.png|nikela (II) karbonato|120px]] +[[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|sulfata acido|70px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Nickel (II) sulfate 3D.png|Nikela (II) sulfato|120px]] +[[Dosiero:Carbon dioxide 3D ball.png|karbona duoksido|70px]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70px]] |- |} ===Sintezo 3=== * Preparado de la '''nikela (II) sulfato''' per traktado de '''nikelo''' kaj '''sulfata acido''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Nickel element.png|nikelo|90px]] +[[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|sulfata acido|70px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Nickel (II) sulfate 3D.png|Nikela (II) sulfato|120px]] +[[Dosiero:Hydrogen 3D.png|hidrogeno|120px]] |- |} ===Sintezo 4=== * '''Nikela (II) sulfato''' per varmo malkomponiĝas en '''nikela (II) oksido''' kaj '''sulfura trioksido''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Nickel (II) sulfate 3D.png|nikela (II) sulfato|120px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{varmo}\, }</math>[[Dosiero:Nickel (II) oxide 3D.png|nikela (II) oksido|120px]] +[[Dosiero:Sulfur-trioxide-3D-vdW.png|sulfura trioksido|70px]] |- |} ===Sintezo 5=== * Preparado de la '''nikela (II) sulfato''' per traktado de '''nikela (II) tetrakarbonilo''', '''sulfura duoksido''' kaj '''oksigeno''': {| style = "margin:0.3em auto 0.3em auto; border:5px solid #000000;" | [[Dosiero:Nickel-tetracarbonyl-3D-balls.png|Nikela (II) tetrakarbonilo|120px]] +[[Dosiero:Sulfur-dioxide-3D-vdW.png|sulfura duoksido|70px]] +[[Dosiero:Heavy-oxygen-3D-vdW.png|oksigeno|80px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Nickel (II) sulfate 3D.png|nikela (II) sulfato|120px]]+[[Dosiero:Flower pattern numbers 4.png|numero 4|50px]][[Dosiero:Carbon-monoxide-3D-balls.png|karbona unuoksido|70px]] |- |} </center> ==Vidu ankaŭ== * [[Nikelo]] == Referencoj == {{referencoj|3}} [[Kategorio:Sulfatoj]] [[Kategorio:Nikelaj kombinaĵoj|Sulfatoj]] [[Kategorio:Kancerigiloj]] odl2k5om7adv5fxs7y7hesnp2myiu5p 14 869309 9351039 8719339 2026-04-11T09:31:21Z Tirolischleioans 254019 9351039 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Innsbruck]] [[Kategorio:Homoj en Aŭstrujo laŭ urboj|Innsbruck]] f74tiwjme3wuhhseytzwodrjgx05mv6 0 871965 9351011 9270107 2026-04-11T08:30:50Z Moldur 2507 9351011 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Valérie HAYER''' (naskita la [[6-a de aprilo|6-an de aprilo]] [[1986]] en [[Saint-Denis-d'Anjou]]) estas franca [[Juristo|advokato]] kaj [[politikisto]] de la partio [[Renaissance (partio)|''Renaissance'']] de [[Emmanuel Macron|prezidento Macron]] (majo 2024). Ekde la balotoj por la Eŭropa Parlamento de 2019, ŝi estas membro de la Eŭropa Parlamento. Depost la eŭropaj balotoj de 2019, ŝi estas membro de la [[Eŭropa Parlamento]] kiel parto de la liberala politika grupo [[Renovigi Eŭropon|''Renew Europe'']] (Renovigi Eŭropon)<ref>(fr) Alan Le Bloa: ''[https://www.ouest-france.fr/elections/europeennes/elections-europeennes-valerie-hayer-lrem-en-tete-en-mayenne-siegera-au-parlement-europeen-6369183 Élections européennes. Valérie Hayer (LREM), en tête en Mayenne, siégera au Parlement européen],'' ''Ouest-france.fr.'' la 26-an de majo 2019, alirite la 26-an de februaro 2021.</ref> kaj ĝia prezidanto ekde la 25-a de januaro 2024. Ŝi estas ankaŭ ĉefkanidato por la pozicio de Prezidanto de la [[Eŭropa Komisiono]] post la [[Eŭropaj balotoj 2024|balotoj por la Eŭropa Parlamento de 2024]]<ref>(de) ''[https://de.euronews.com/my-europe/2024/01/25/franzosin-valerie-hayer-ist-neue-fraktionschefin-der-liberalen Französin Valérie Hayer ist neue Fraktionschefin der Liberalen]'', Euronews.de, la 25-an de januaro 2024, alilrite la 7-an de februaro 2024.</ref>. == Referencoj == <references /> {{Vivtempo|Hayer, Valerie}} [[Kategorio:Francaj politikistoj]] [[Kategorio:Eŭropa Parlamento]] [[Kategorio:Eŭropa Komisiono]] qlysouv5sae8tqekalhlqgp8twv9fhy 9351017 9351011 2026-04-11T08:48:09Z Moldur 2507 9351017 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Valérie HAYER''' (naskita la [[6-a de aprilo|6-an de aprilo]] [[1986]] en [[Saint-Denis-d'Anjou]]) estas franca [[Juristo|advokato]] kaj [[politikisto]] de la partio [[Renaissance (partio)|''Renaissance'']] de [[Emmanuel Macron|prezidento Macron]] (majo 2024). Ekde la balotoj por la Eŭropa Parlamento de 2019, ŝi estas membro de la Eŭropa Parlamento. Depost la eŭropaj balotoj de 2019, ŝi estas membro de la [[Eŭropa Parlamento]] kiel parto de la liberala politika grupo [[Renovigi Eŭropon|''Renew Europe'']] (Renovigi Eŭropon)<ref>(fr) Alan Le Bloa: ''[https://www.ouest-france.fr/elections/europeennes/elections-europeennes-valerie-hayer-lrem-en-tete-en-mayenne-siegera-au-parlement-europeen-6369183 Élections européennes. Valérie Hayer (LREM), en tête en Mayenne, siégera au Parlement européen],'' ''Ouest-france.fr.'' la 26-an de majo 2019, alirite la 26-an de februaro 2021.</ref> kaj ĝia prezidanto ekde la 25-a de januaro 2024. Ŝi estas ankaŭ ĉefkandidato por la pozicio de Prezidanto de la [[Eŭropa Komisiono]] post la [[Eŭropaj balotoj 2024|balotoj por la Eŭropa Parlamento de 2024]]<ref>(de) ''[https://de.euronews.com/my-europe/2024/01/25/franzosin-valerie-hayer-ist-neue-fraktionschefin-der-liberalen Französin Valérie Hayer ist neue Fraktionschefin der Liberalen]'', Euronews.de, la 25-an de januaro 2024, alilrite la 7-an de februaro 2024.</ref>. == Referencoj == <references /> {{Vivtempo|Hayer, Valerie}} [[Kategorio:Francaj politikistoj]] [[Kategorio:Eŭropa Parlamento]] [[Kategorio:Eŭropa Komisiono]] 0d567ggdyxoqpu2bss7kqp8jm55y915 0 879648 9350871 9341167 2026-04-10T21:04:09Z Alifono 114488 9350871 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo |esperantisto ekde=2015 }} {{unua}} '''Manuela Burghelea''' estas rumana esperantistino, esperantiĝinte en 2015.<ref name="prezento en TEJO"/> Inter novembro 2018 kaj septembro 2019 ŝi laboris kiel plentempa [[volontulo de TEJO]] en la [[centra oficejo de UEA]].<ref name="prezento en TEJO">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tejo.org/manuela-burghelea-la-nova-volontulino-de-tejo/|arkivurl=https://web.archive.org/web/20221002105242/https://www.tejo.org/manuela-burghelea-la-nova-volontulino-de-tejo/|titolo=Manuela Burghelea, la nova volontulino de TEJO|arkivdato=2022-10-02}}</ref><ref name="jarraporto2019">{{Citaĵo el la reto |url=https://www.tejo.org/wp-content/uploads/2014/06/TEJO-Annual-Report-2019.pdf |titolo=Jarraporto 2019 |alirdato=2021-10-22 |lingvo=en |arkivurl=https://web.archive.org/web/20211022210427/https://www.tejo.org/wp-content/uploads/2014/06/TEJO-Annual-Report-2019.pdf |arkivdato=2021-10-22 }}</ref> Manuela studis lingvojn kaj interkulturan mediacion. Krom la studado, ŝi volontulis en pluraj asocioj kaj tradukis, interalie antaŭ 2018 volontulante ĉe Esperanto-Kultur-Centro en Tuluzo (Francio), kaj ankaŭ agadante en Esperanto-asocioj de Brazilo, pli ekzakte en Rio-de-Ĵaneiro kaj San Paŭlo. Laŭ la stato de 2018 ŝi estis redaktoro kaj administranto ĉe Global Voices ([[Tutmondaj Voĉoj]]), por la rumanlingva sekcio. == Notoj kaj referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Rumanaj esperantistoj]] [[Kategorio:Volontuloj de TEJO]] 8yn6ciu9b6s3iyi6ifvp51yeupns7hz 0 884456 9350832 9248257 2026-04-10T17:48:53Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9350832 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Fukuoka-akebono Post Office 5-22 Akebono 2-chōme Sawara-ku Fukuoka 20230209.jpg|eta|Japan Poŝtoficejo. En Japanio, poŝtoficejo nomiĝas'''郵便局''', kio estas la sama nomo de Japana Poŝta Reto|500x500ra]] '''Poŝtmarkoj kaj poŝta historio de Japanio''' temas pri la poŝta sistemo de [[Japanio]] kun ties rilatan poŝtan historion kaj [[Poŝtmarko|poŝtmarkoj]]. == Poŝta sistemo == La unua moderna japana poŝta servo komencis en 1871 kun poŝto profesie funkciinta inter [[Kioto]], [[Tokio]] kaj [[Osako|Osaka]]. Tio ĉi okazis en la mezo de la rapida [[Industriiĝo|industriigo]] kaj socia reorganizado de la lando. En [[1872]], preskaŭ ĉiuj areoj de Japanio jam havis poŝtoficejojn. La 1-an de junio [[1877]] Japanio aliĝis al [[Universala Poŝta Unio]]. === Lingvaj limigoj === [[Dosiero:Japan Postbox in 803-0186 1.jpg|eta|Japana poŝtkesto en 2006]] La japana internacia poŝta servo ĉesiĝis en [[1945]], la lasta jaro de la [[Dua Mondmilito]]. Oni permesis sendi personan leteron al eksterlando en septembro [[1946]], sed sole en limigita nombro de lingvoj. Probable por cenzuro, oni povis uzi nur sep lingvojn en sia letero: la japanan, la ĉinan, la anglan, la francan, la korean, la rusan kaj la hispanan <ref>(jp) YAMAGUCHI Osamu, [https://dl.ndl.go.jp/pid/2461015 ''郵政省郵務局 編『外国郵便の七十五年 : 万国郵便連合加入七十五年記念』,郵政省郵務局,1952. 国立国会図書館デジタルコレクション''] - [https://dl.ndl.go.jp/pid/12053789 ''Gaikoku yu bin no isseiki''] (eo: Sepdek kvin jaroj de eksterlanda posxto: memore al membriĝo de la Universala Poŝta Unio), eld. Kokusai-tsu shin-bunka-kyo kai, 1979. Aalirite la 29-an de septembro 2024. </ref><ref>(jp) 郵政省郵務局 編『外国郵便の七十五年 : 万国郵便連合加入七十五年記念』,郵政省 郵務局,1952. 国立国会図書館デジタルコレクション Alirite la 29-an de septembro 2024. </ref><ref>(jp)山口修 著『外国郵便の一世紀』,国際通信文化協会,1979. 国立国会図書館デジタル コレクション Alirite la 29-an de septembro 2024.</ref> En majo [[1948]] la limigo estis nuligita. Tiam estis permesita ankaŭ sendi ekzemple leterojn en [[Esperanto]] el kaj al Japanio. La poŝta sistemo estis reorganizita en 2003 kun la kreo de la ŝtata [[Japana poŝto|Japania Poŝto]]. kiu estis privatigita en [[2007]] kun la ekfunkciigo de la privata entrepreno Japana Poŝta Reto ([[angle]]: ''Japan Postal Network'', [[japane]]: ''郵便局株式会社'', ''Yū-bin Kyoku Kabushiki-gaisha'') kiu ekde la 1-a de oktobro 2012 merĝis kun la Japana Poŝta Servo kaj iĝis Japan Post Co., Ltd. === Poŝta simbolo === La simbolo por poŝta oficejo en Japanio estas stylized katakana silabo te ([[Te (kanao)|テ]]), [[〒]]. Tio ĉi estas uzita sur la signoj de poŝtaj oficejoj, sur poŝtkstoj kaj antaŭ la poŝtkodo sur kovertoj kaj pakaĵoj. Ĝi estas derivata de la japana vorto 逓信 - ''teiŝin'', laŭvorte 'komunikadoj' <ref>(en){{cite web|title=Muza-chan's Gate to Japan|url=https://muza-chan.net/japan/index.php/blog/japanese-signs-post-office|website=muza-chan.net|access-date=la 25-an de januaro 2021}}</ref>. == Poŝtmarkoj == [[Dosiero:Ryu_Stamp_48mon.JPG|maldekstra|eta|150x150ra|La unua poŝtmarko de Japanio, la ''Ryumon'', estis eldonita en 1871]] [[Dosiero:1872japan10sen.jpg|dekstra|eta|144x144ra|La 1872 afero]] La novaj desegnoj ankaŭ inkluzivis latinajn leterojn por la nomado kaj [[krizantemo]] (kiu estis sur ĉiu japana poŝtmarko ĝis 1947) anstataŭ la vizaĝo de la japana imperiestro. [[Dosiero:Yokoyama_Taikan_Art_stamp_50Yen.jpg|dekstra|eta|1967 poŝtmarko de Japanio montrante pentraĵon de [[Monto Fuĝi]]]] En 1935 videblis la apero de novajara poŝtmarko, kun bildo de la [[Monto Fuĝi]], la unua poŝtmarko en serio pri naciaj parkaj, aperinta en 1936. Laŭ interkonsento kun la reguligo de la [[Universala Poŝta Unio]] (UPU), Japanio komencis ekde 1966 inkluzivigi la nomon "NIPPON" en [[latina skribo]] krom la latinskriba nomado. <gallery class="center" widths="150" heights="150"> Dosiero:Japan Stamp in 1958 International Letter Writing Week.JPG|alternative=1958 International Letter Writing Week|1958 Internacia Letero Skribanta Semajnon Dosiero:Japan Stamp in 1959 International Letter Writing Week.JPG|alternative=1959 International Letter Writing Week|1959 Internacia Letero Skribanta Semajnon Dosiero:Japan Stamp in 1961 International Letter Writing Week.JPG|alternative=1961 International Letter Writing Week|1961 Internacia Letero Skribanta Semajnon Dosiero:Japan Stamp in 1962 International Letter Writing Week.JPG|alternative=1962 International Letter Writing Week|1962 Internacia Letero Skribanta Semajnon </gallery> == Vidu ankaŭ == [[Universala Poŝta Unio]] [[Poŝtmarkoj pri esperanto|Poŝtmarkoj pri Esperanto]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.isjp.org/ La Internacia societo por japana filatelio] * [https://www.stampsoftheworld.co.uk/wiki/Category:Japan Poŝtmarkoj de la Mondo]{{404|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * (en) [https://web.archive.org/web/20071011194236/http://www.jp-network.japanpost.jp/en/ Japan Post Network] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Japanio]] [[Kategorio:Poŝto en Japanio]] [[Kategorio:Universala Poŝta Unio]] [[Kategorio:Poŝtmarkoj]] 90yqiw2hu4yr8rifnzq2zibgkdnb4s2 0 893085 9351104 9350657 2026-04-11T11:11:18Z Filozofo 3592 Lingva plibonigo 9351104 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Soldier_firing_M224_60mm_mortar.jpg|thumb|Ŝarĝado de 60mm minĵetilo M224<br />Tre bone estas videblaj unuopaj partoj de minĵetilo: paftubo, metejo (telero sub la paftubo) kaj subaĵo]] [[Dosiero:M1936 82mm Soviet mortar.jpg|thumb|right|82mm minĵetilo mod. 1937]] '''Minĵetilo''' ({{lang-ru|Миномёт}}, {{lang-bg|Минохвъргачка}}) (dum la unua mondmilito '''bomboĵetilo'''<ref>[[Ottův slovník naučný|Ottova encyklopedie]] de nova epoko, moto „bombomet“</ref><ref>[[Norma lingvo de ĉeĥa lingvo|NLĈL]], moto „bombomet“</ref>) estas [[Artilerio|artileria]] [[armilo]] pafanta pere de supra grupo de [[angulo]]j, kiu estas destinita por neniigi vivan forton kaj armean teknikon de malamiko troviĝanta sur malfermita tereno eĉ en kaŝejoj, fosaĵoj, [[tranĉeo]]j kaj sur transflankaj deklivoj de altaĵoj. Ĝi servas ankaŭ por detruado de kampaj fortikaĵoj de ĉiuj tipoj. Kutime ĝi estas konstruata kiel senretriglita kun glata [[paftubo]] kaj ŝarĝata per la faŭko de la paftubo.<ref name=rt>Lukáš Visingr: [https://www.militarybox.cz/news/nona-hybridni-delostrelecka-zbran/ Nona - hybridní dělostřelecká zbraň] {{Wayback|url=https://www.militarybox.cz/news/nona-hybridni-delostrelecka-zbran/ |date=20230607000622 }}, militarybox.cz, vyd. 22. 9. 2014, cit. 21. 5. 2023</ref> Kompare kun [[kanono]] de la sama [[kalibro]] ĝi pafas per pli malpeza [[pafaĵo]] ([[artileria mino]]) kun pli malgranda komenca rapideco. La minĵetilo karakterizas per alta [[kadenco]] kaj per solida precizeco de pafado, per malgranda pezo, per simpla konstruo kaj per alta grado de prepareco por komenci la pafadon. Plua avantaĝo estas senerara funkciado dum ĉiu [[vetero]] eĉ en kondiĉoj de peza montetriĉa tereno (sed malaltigita efikeco dum eksplodoj de pafaĵoj estis rimarkataj dum la 2-a mondmilito en profunda neĝo de rusa vintro – la profunda neĝo iam efike dampis la eksplodon de la pafaĵo). La granda perpendikulareco de flugvojo de la pafaĵo ebligas neniigi kaŝitajn "nerimarkeblajn" celojn, gvidi la pafadon el profundaj kaŝejoj, el arbaro aŭ transpafadi la proprajn armeajn taĉmentojn. == Mortero == La peza minĵetilo estis en la pasinteco markata kiel [[mortero (armilo)|mortero]]. La ĉeĥa, slovaka kaj rusa faka terminologio diferencigas armilojn ''minĵetilo'' kaj ''mortero'' (ĉeĥe ''minomet'' kaj ''moždíř'', slovake ''mínomet'' kaj ''mažiar'', ruse ''миномёт'' kaj ''мортира''), diference de la angla, kiu havas por ambaŭ armiloj esprimon ''mortar''. == Rilataj artikoloj == * [[Mortero (armilo)]] * [[Haŭbizo]] * [[Raketĵetilo]] * [[Flamĵetilo]] * [[Katjuŝa|BM 13-16 Katjuŝa]] * [[Minĵetilo mod. 38]] ==Referencoj== <references/> == Eksteraj ligiloj == * {{Commonscat linio|Mortars}} * [http://www.valka.cz/newdesign/v900/clanek.php?id=1129&highlight=minomet Ĉeĥa memmoviga minĵetilo ShM-120 PRAM] * [http://www.firstworldwar.com/weaponry/mortars.htm Minĵetiloj en la unua mondmilito (angle)] [[Kategorio:Artilerio]] 953q1sid0qsa2uuxpg1a6j62ls945ml 0 893106 9350685 9350656 2026-04-10T12:34:51Z Petr Tomasovsky 678 9350685 wikitext text/x-wiki :''Estas ankaŭ [[Mortero]].'' [[Dosiero:Mallet's_mortar.JPG|thumb|La plej granda brita Mortero de Mallett de kalibro 32 coloj (914mm) el la jaro 1857, eksplodgloboj en antaŭaĵo estis plenigitaj per 217 kg nigra pulvo]] [[Dosiero:Virginia-mortar.gif|thumb|Usona mortero el la jaro 1864]] [[Dosiero:Skoda_305_mm_Model_1911_side.jpg|thumb|Mortero [[30,5cm mortero mod. 11|Škoda modelo 1911]] de kalibro 305mm en [[Beogrado]]]] '''Mortero''' ({{lang-la|mortarium}} {{lang-ru|Мортира}}) estas peza [[Artilerio|artileria]] [[armilo]] kun mallonga kaj masiva kanelita aŭ glata paftubo, kiu pafas (preskaŭ) ekskluzive sub alta angulo. Oni uzis ĝin kiel sieĝigan aŭ fortikaĵan kanonon dum sieĝado kaj defendo de fortikaĵoj. La longeco de paftubo estas kutime malpli ol 15 kalibroj. La malnovaj sieĝigaj morteroj havis mallongan kaj tre masivan paftubon kun mallarĝigita kamerao. Ili estis ŝarĝataj tra buŝo de paftubo kaj ili ekpafis eksplodigajn pafaĵojn plenigitaj per [[pulvo]]. Multe da historiistoj datigas la unuan uzon de mortero al la jaro [[1453]] dum sieĝado de [[Konstantinopolo]]. Iom post iom estiĝadis eĉ ekzemple transporteblaj morteroj sur ŝipoj en la [[18-a jarcento]] (en periodo de [[sepjara milito]]). Ŝatateco de la morteroj komencis fali en napoleona periodo. Pli modernaj morteroj estis uzataj dum la [[unua mondmilito]], precipe sur [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|okcidenta fronto]] dum sieĝado de belgaj kaj francaj [[fortikaĵo]]j kaj fuortoj, sed ankaŭ sur la itala batalfronto. Morteroj havas mallongan paftubon, kies longeco kutime ne superas 15 kalibrojn kaj ofte ĝi estas malpli ol 10 kalibroj. Dum batalo kontraŭ fortikaĵoj ili fidas je tio, ke la pafaĵo ascendos en altecon kaj de tie ĝi falos preskaŭ perpendikulare per libera falo, dum kio ĝi akiros sufiĉan rapidecon kaj energion por trabati betonajn kaj ferbetonajn plafonojn de fortikaĵaj objektoj. El tiu kaŭzo la pafaĵoj (grenadoj) por morteroj estas ankaŭ tre pezaj, pli pezaj ol nuntempaj [[aviadila bombo|aviadilaj bomboj]]. Ekzemple [[30,5cm mortero mod. 11|mortero Škoda modelo 1911]] de kalibro 305&nbsp;mm pafis pafaĵojn (grenadojn) kun maso 287&nbsp;kg en distancon 11,3&nbsp;km kaj la pafaĵojn kun maso 384&nbsp;kg en distancon 9,8&nbsp;km. La rapideco de pafado estis ĉirkaŭ dek ekpafoj dum horo. Unu el la lastaj armeoj, kiuj uzis morterojn, estis germana armeo dum la [[dua mondmilito]]. Ĝi enkondukis tiritan [[21 cm Mrs 18|211mm (21&nbsp;cm/L29)]] morteron 18 kun pafdistanco 16&nbsp;725 metrojn kaj longeco de paftubo 29 kalibroj (por mortero tre longa paftubo). Post la dua mondmilito oni tute ĉesis uzi la morterojn. En la moderna armeo transprenis ĝian funkcion [[minĵetilo]] kaj [[haŭbizo]]. == Rilataj artikoloj == * [[Minĵetilo]] * [[Haŭbizo]] * [[Katjuŝa|BM 13-16 Kaťuša]] * [[Raketĵetilo]] == Eksteraj ligiloj == * {{Commonscat linio|Mortars}} [[Kategorio:Artilerio]] qoodokl25ahskekvkxneilfbo4z2fzo 9350686 9350685 2026-04-10T12:35:15Z Petr Tomasovsky 678 9350686 wikitext text/x-wiki :''Estas ankaŭ [[Mortero]].'' [[Dosiero:Mallet's_mortar.JPG|thumb|La plej granda brita Mortero de Mallett de kalibro 32 coloj (914mm) el la jaro 1857, eksplodgloboj en antaŭaĵo estis plenigitaj per 217 kg nigra pulvo]] [[Dosiero:Virginia-mortar.gif|thumb|Usona mortero el la jaro 1864]] [[Dosiero:Skoda_305_mm_Model_1911_side.jpg|thumb|Mortero [[30,5cm mortero mod. 11|Škoda modelo 1911]] de kalibro 305mm en [[Beogrado]]]] '''Mortero''' ({{lang-la|mortarium}} {{lang-ru|Мортира}}) estas peza [[Artilerio|artileria]] [[armilo]] kun mallonga kaj masiva kanelita aŭ glata paftubo, kiu pafas (preskaŭ) ekskluzive sub alta angulo. Oni uzis ĝin kiel sieĝigan aŭ fortikaĵan kanonon dum sieĝado kaj defendo de fortikaĵoj. La longeco de paftubo estas kutime malpli ol 15 kalibroj. La malnovaj sieĝigaj morteroj havis mallongan kaj tre masivan paftubon kun mallarĝigita kamerao. Ili estis ŝarĝataj tra buŝo de paftubo kaj ili ekpafis eksplodigajn pafaĵojn plenigitaj per [[pulvo]]. Multe da historiistoj datigas la unuan uzon de mortero al la jaro [[1453]] dum sieĝado de [[Konstantinopolo]]. Iom post iom estiĝadis eĉ ekzemple transporteblaj morteroj sur ŝipoj en la [[18-a jarcento]] (en periodo de [[sepjara milito]]). Ŝatateco de la morteroj komencis fali en napoleona periodo. Pli modernaj morteroj estis uzataj dum la [[unua mondmilito]], precipe sur [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|okcidenta fronto]] dum sieĝado de belgaj kaj francaj [[fortikaĵo]]j kaj fuortoj, sed ankaŭ sur la itala batalfronto. Morteroj havas mallongan paftubon, kies longeco kutime ne superas 15 kalibrojn kaj ofte ĝi estas malpli ol 10 kalibroj. Dum batalo kontraŭ fortikaĵoj ili fidas je tio, ke la pafaĵo ascendos en altecon kaj de tie ĝi falos preskaŭ perpendikulare per libera falo, dum kio ĝi akiros sufiĉan rapidecon kaj energion por trabati betonajn kaj ferbetonajn plafonojn de fortikaĵaj objektoj. El tiu kaŭzo la pafaĵoj (grenadoj) por morteroj estas ankaŭ tre pezaj, pli pezaj ol nuntempaj [[aviadila bombo|aviadilaj bomboj]]. Ekzemple [[30,5cm mortero mod. 11|mortero Škoda modelo 1911]] de kalibro 305&nbsp;mm pafis pafaĵojn (grenadojn) kun maso 287&nbsp;kg en distancon 11,3&nbsp;km kaj la pafaĵojn kun maso 384&nbsp;kg en distancon 9,8&nbsp;km. La rapideco de pafado estis ĉirkaŭ dek ekpafoj dum horo. Unu el la lastaj armeoj, kiuj uzis morterojn, estis germana armeo dum la [[dua mondmilito]]. Ĝi enkondukis tiritan [[21 cm Mrs 18|211mm (21&nbsp;cm/L29)]] morteron 18 kun pafdistanco 16&nbsp;725 metrojn kaj longeco de paftubo 29 kalibroj (por mortero tre longa paftubo). Post la dua mondmilito oni tute ĉesis uzi la morterojn. En la moderna armeo transprenis ĝian funkcion [[minĵetilo]] kaj [[haŭbizo]]. == Rilataj artikoloj == * [[Minĵetilo]] * [[Haŭbizo]] * [[Katjuŝa|BM 13-16 Kaťuša]] * [[Raketĵetilo]] == Eksteraj ligiloj == * {{Commonscat linio|Mortars|Mortars}} [[Kategorio:Artilerio]] 1ecvhmwwshsqpxjbf8z38h7ca7q751t 9350992 9350686 2026-04-11T07:58:53Z Filozofo 3592 Interpunkcia plibonigo 9350992 wikitext text/x-wiki :''Estas ankaŭ [[Mortero]].'' [[Dosiero:Mallet's_mortar.JPG|thumb|La plej granda brita Mortero de Mallett de kalibro 32 coloj (914mm) el la jaro 1857, eksplodgloboj en antaŭaĵo estis plenigitaj per 217 kg nigra pulvo]] [[Dosiero:Virginia-mortar.gif|thumb|Usona mortero el la jaro 1864]] [[Dosiero:Skoda_305_mm_Model_1911_side.jpg|thumb|Mortero [[30,5cm mortero mod. 11|Škoda modelo 1911]] de kalibro 305mm en [[Beogrado]]]] '''Mortero''' ({{lang-la|mortarium}}, {{lang-ru|Мортира}}) estas peza [[Artilerio|artileria]] [[armilo]] kun mallonga kaj masiva kanelita aŭ glata paftubo, kiu pafas (preskaŭ) ekskluzive sub alta angulo. Oni uzis ĝin kiel sieĝigan aŭ fortikaĵan kanonon dum sieĝado kaj defendo de fortikaĵoj. La longeco de paftubo estas kutime malpli ol 15 kalibroj. La malnovaj sieĝigaj morteroj havis mallongan kaj tre masivan paftubon kun mallarĝigita kamerao. Ili estis ŝarĝataj tra buŝo de paftubo kaj ili ekpafis eksplodigajn pafaĵojn plenigitaj per [[pulvo]]. Multe da historiistoj datigas la unuan uzon de mortero al la jaro [[1453]] dum sieĝado de [[Konstantinopolo]]. Iom post iom estiĝadis eĉ ekzemple transporteblaj morteroj sur ŝipoj en la [[18-a jarcento]] (en periodo de [[sepjara milito]]). Ŝatateco de la morteroj komencis fali en napoleona periodo. Pli modernaj morteroj estis uzataj dum la [[unua mondmilito]], precipe sur [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|okcidenta fronto]] dum sieĝado de belgaj kaj francaj [[fortikaĵo]]j kaj fuortoj, sed ankaŭ sur la itala batalfronto. Morteroj havas mallongan paftubon, kies longeco kutime ne superas 15 kalibrojn kaj ofte ĝi estas malpli ol 10 kalibroj. Dum batalo kontraŭ fortikaĵoj ili fidas je tio, ke la pafaĵo ascendos en altecon kaj de tie ĝi falos preskaŭ perpendikulare per libera falo, dum kio ĝi akiros sufiĉan rapidecon kaj energion por trabati betonajn kaj ferbetonajn plafonojn de fortikaĵaj objektoj. El tiu kaŭzo la pafaĵoj (grenadoj) por morteroj estas ankaŭ tre pezaj, pli pezaj ol nuntempaj [[aviadila bombo|aviadilaj bomboj]]. Ekzemple [[30,5cm mortero mod. 11|mortero Škoda modelo 1911]] de kalibro 305&nbsp;mm pafis pafaĵojn (grenadojn) kun maso 287&nbsp;kg en distancon 11,3&nbsp;km kaj la pafaĵojn kun maso 384&nbsp;kg en distancon 9,8&nbsp;km. La rapideco de pafado estis ĉirkaŭ dek ekpafoj dum horo. Unu el la lastaj armeoj, kiuj uzis morterojn, estis germana armeo dum la [[dua mondmilito]]. Ĝi enkondukis tiritan [[21 cm Mrs 18|211mm (21&nbsp;cm/L29)]] morteron 18 kun pafdistanco 16&nbsp;725 metrojn kaj longeco de paftubo 29 kalibroj (por mortero tre longa paftubo). Post la dua mondmilito oni tute ĉesis uzi la morterojn. En la moderna armeo transprenis ĝian funkcion [[minĵetilo]] kaj [[haŭbizo]]. == Rilataj artikoloj == * [[Minĵetilo]] * [[Haŭbizo]] * [[Katjuŝa|BM 13-16 Kaťuša]] * [[Raketĵetilo]] == Eksteraj ligiloj == * {{Commonscat linio|Mortars|Mortars}} [[Kategorio:Artilerio]] nqwn9rijr8yv07g3aj4wo9uagt98wjx 0 908000 9350808 9076242 2026-04-10T16:59:53Z Arbarulo 135469 9350808 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo | dato de naskiĝo = | loko de naskiĝo = [[Ichikawa (Chiba)|Ichikawa]], [[gubernio Chiba]] }} '''OGURA Toyofumi''' (en japanaj literoj 小倉豊文, n. la 26-an de januaro 1899, m. la 10-an de junio 1996) estis japana akademiulo de japana historio kaj literaturo, kaj profesoro, fine profesoro emerita, en Hiroŝima Universitato. == Kariero kaj atingoj == Naskita en [[Ichikawa (Chiba)|Ichikawa]], [[gubernio Chiba]], li lernis en la [[elementa lernejo]] Noda, [[bazlernejo]] Chiba, kaj supra [[mezlernejo]] Hiroŝimo. Post laborado kiel instrukciisto en la knabina supra [[mezlernejo]] Nara , li studentiĝis ĉe la [[Hiroŝima Universitato]] de [[literaturo]] kaj [[scienco]], kaj post laborado kiel instruisto ĉe supra [[mezlernejo]] Himeji, li iĝis lektoro en Hiroŝima Universitato de Literaturo kaj Scienco. En 1945, li perdis sian edzinon en la atombombado de Hiroŝimo. Post kiam li estis promociita al grado de profesoro, li iĝis profesoro en la [[Hiroŝima Universitato]] sekve de la universitata restrukturigo post instrua reformo. Li emeritiĝis en 1965 kaj iĝis profesoro emerita. Post retiriĝado de la Hiroŝima Universitato, li funkciis kiel profesoro en la Virina Universitato Shinwa. Li estas konata pro verkado de 絶後の記録 ("neforgesebla albumo"), memoraĵo de lia sperto de la atombombado en la formo de persona letero al sia edzino, Fumiko, kiu mortis en la bombado. Li specialiĝis pri japana historio kaj studis la regionan historion de [[gubernio Hiroŝima]] kaj la regiono [[Ĉugokuo]], la okcidenta parto de la insulo [[Honŝuo]], funkciante kiel prezidanto de la asocio pri kulturaj propraĵoj de la gubernio Hiroŝima kaj kiel prezidanto de la regiona historia esplor-asocio Geibi. [[Dosiero:Kun la kadavro de l' edzino.jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|librokovrilo de [[Kun la kadavro de l' edzino]], 1954}}]] En japana literaturo, li postlasis multajn verkojn pri [[Miyazawa Kenji]]. En 1950, per intervjuoj kun familianoj kaj aliaj implikitaj homoj, estis unue atentigite ke la naskiĝtago de Miyazawa, kiu estis listigita kiel la 1-an de aŭgusto en lia familia registro, estis fakte la 27-a de aŭgusto, kaj tio fariĝis de tiam la kutime kontrolita kredo. Li ankaŭ dediĉis longan tempon al esplorado kaj komentado pri la verkaĵo "Ame ni mo Makezu" (雨ニモマケズ) de Miyazawa Kenji, publikigante tri reviziitajn kaj vastigitajn versiojn de la verko. Por tiuj atingoj, al li estis premiita per la 2-a premio Miyazawa Kenji, establita fare de la urbo [[Hanamaki]], en 1992. Ĉe la tombejo de la familio Ogura en Arao, parto de la urbo [[Togane]], gubernio Chiba, ekzistas monumento starigita de Ogura kiu festas la lastan poemon de Kenĝi. == En Esperanto aperis == * [[Kun la kadavro de l' edzino]], tradukita de [[Tanaka Sadami]] kaj aperinta en [[1954]] ĉe [[Japana Esperanta Librokooperativo]] en [[Osako]] == Fonto == * La unua versio de tiu teksto verkiĝis la 16-a de aprilo 2025, baze laŭ la japanlingva vikipedia versio laŭ stato de tiu tago {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Ogura, T}} [[Kategorio:Japanaj historiistoj]] [[Kategorio:Japanaj verkistoj]] juxpbh8oi4ewj9s4d543fw92jsk3hsk 0 908003 9350804 9342195 2026-04-10T16:49:42Z Arbarulo 135469 hepburno 9350804 wikitext text/x-wiki {{informkesto universitato |bildo= HiroshimaUniv SatakeMemorialHall.jpg |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = |urbo = [[Hiroŝimo]], [[gubernio Hiroŝimo]] ([[Japanio]]) |situo = |establita = |speco = ŝtata |fondodato = 1949 (refondiĝo post restrukturigo) |gvidanto = Mitsuo Ochi <small>(ekde aprilo 2015)</small><ref>[https://www.hiroshima-u.ac.jp/en/about/president bonvenigo en la universitata retejo], vidita la 16-an de aprilo 2025 ({{en}}, [https://www-hiroshima--u-ac-jp.translate.goog/en/about/president?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=eo esperantigite])</ref> |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |regiono-ISO = JP |situo sur mapo2= Hiroŝimo |zomo = 13 |retejo = }} '''Hiroŝima Universitato''' aŭ '''Universitato de Hiroŝimo''' - {{l-ja|広島大学}}, latinliterigite ''Hiroshima Daigaku'' - estas la universitato de la urbo [[Hiroŝimo]] en [[Japanio]]. Origine establita en 1929, ĝi iĝis universitato en 1949 sekvante la fuzion de kelkaj naciaj instruejoj. Ĝia mallongigita formo estas '''Hirodai'''. Sub la nacia nernejoestabla leĝo, la Hiroŝima Universitato estis establita la 31-an de majo 1949. Post la [[Dua Mondmilito]], la lerneja sistemo en Japanio estis tute reformita kaj ĉiu el la institucioj de alta edukado sub la antaŭmilita sistemo estis reorganizita. Kiel ĝenerala regulo, unu nacia universitato estis establita en ĉiu gubernio, kaj Hiroŝima Universitato iĝis nacia universitato sub la nova sistemo kombinante la antaŭmilitajn superajn instruejojn en gubernio Hiroŝimo. == Konataj profesoroj == * [[Toyofumi Ogura]], historiisto kaj verkisto == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{ja}}) <br/> {| |[[dosiero:学祭 風船飛ばし 2004 (9014115345).jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|universitata festo en 2004}}]] |[[dosiero:東広島市天文台 Higashi-Hiroshima Astronomical observatory - panoramio.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|[[astronomia observejo]]}}]] |- |[[dosiero:Hiroshima University Hospital 03.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la [[universitata hospitalo]]}}]] |[[dosiero:Roadway - Miyajima Natural Botanical Garden - DSC02307.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la universitata [[botanika ĝardeno]]}}]] |} {{projektoj}} {{ĝermo|Japanio}} [[Kategorio:Universitatoj en Japanio]] belr3isd4j3i39v0jr6sibf0bg8xhk9 9350805 9350804 2026-04-10T16:52:30Z Arbarulo 135469 9350805 wikitext text/x-wiki {{informkesto universitato |bildo= HiroshimaUniv SatakeMemorialHall.jpg |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = |urbo = [[Hiroŝimo]], [[gubernio Hiroŝimo]] ([[Japanio]]) |situo = |establita = |speco = ŝtata |fondodato = 1949 (refondiĝo post restrukturigo) |gvidanto = Mitsuo Ochi <small>(ekde aprilo 2015)</small><ref>[https://www.hiroshima-u.ac.jp/en/about/president bonvenigo en la universitata retejo], vidita la 16-an de aprilo 2025 ({{en}}, [https://www-hiroshima--u-ac-jp.translate.goog/en/about/president?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=eo esperantigite])</ref> |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |regiono-ISO = JP |situo sur mapo2= Hiroŝimo |zomo = 13 |retejo = }} '''Hiroŝima Universitato''' aŭ '''Universitato de Hiroŝimo''' - {{l-ja|広島大学}}, latinliterigite ''Hiroshima Daigaku'' - estas la universitato de la urbo [[Hiroŝimo]] en [[Japanio]]. Origine establita en 1929, ĝi iĝis universitato en 1949 sekvante la fuzion de kelkaj naciaj instruejoj. Ĝia mallongigita formo estas '''Hirodai'''. Sub la nacia nernejoestabla leĝo, la Hiroŝima Universitato estis establita la 31-an de majo 1949. Post la [[Dua Mondmilito]], la lerneja sistemo en Japanio estis tute reformita kaj ĉiu el la institucioj de alta edukado sub la antaŭmilita sistemo estis reorganizita. Kiel ĝenerala regulo, unu nacia universitato estis establita en ĉiu gubernio, kaj Hiroŝima Universitato iĝis nacia universitato sub la nova sistemo kombinante la antaŭmilitajn superajn instruejojn en gubernio Hiroŝimo. == Konataj profesoroj == * [[Ogura Toyofumi]], historiisto kaj verkisto == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{ja}}) <br/> {| |[[dosiero:学祭 風船飛ばし 2004 (9014115345).jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|universitata festo en 2004}}]] |[[dosiero:東広島市天文台 Higashi-Hiroshima Astronomical observatory - panoramio.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|[[astronomia observejo]]}}]] |- |[[dosiero:Hiroshima University Hospital 03.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la [[universitata hospitalo]]}}]] |[[dosiero:Roadway - Miyajima Natural Botanical Garden - DSC02307.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la universitata [[botanika ĝardeno]]}}]] |} {{projektoj}} {{ĝermo|Japanio}} [[Kategorio:Universitatoj en Japanio]] 57ybuvcdhadojoxbf8fiam28vu73whl 0 909163 9350846 9090619 2026-04-10T19:40:09Z Moldur 2507 9350846 wikitext text/x-wiki {{informkesto gravulo | dato de naskiĝo = | loko de naskiĝo = [[Sorengo]], [[komunumaro Vezia]], [[distrikto Lugano]], [[kantono Tiĉino]] ([[Svislando]]) }} '''Anders ARBORELIUS''' estas [[svedoj|sveda]] [[katolikismo|katolikisma]] [[kardinalo]], membro de la [[Latina eklezio]], la plej granda de la 24 [[proprajuraj katolikaj eklezioj]], kiuj konsistigas la [[Katolika Eklezio|Katolikan Eklezion]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1949|9|24}} en [[Sorengo]], [[komunumaro Vezia]], [[distrikto Lugano]], [[kantono Tiĉino]] ([[Svislando]]), do nun estas {{aĝo|1949|9|24}}-jaraĝa, kaj partoprenas la [[konklavo 2025|konklavon 2025]], la kunvenon de ĉiuj [[kardinalo]]j de tiu eklezio kiuj kunvenos en [[Vatikanurbo]] en majo 2025 por elekti la posteulon de [[papo]] [[Francisko (papo)|Francisko]], mortinta la 21-an de aprilo 2025, el inter ĉiuj kun-kardinaloj kiuj en la mortotago de Francisko estis malpli ol 80-jaraĝaj. 20-jaraĝa li konvertiĝis de luteranismo al katolikismo. Katolika sacerdoto ekde 1979 kaj katolika episkopo ekde 1998, li estis levita al la kardinaleco fare de [[papo Francisko]] la {{daton|26|junio|2017}}. Ekde 1998 li estas [[ĉefepiskopo]] de la [[diocezo]] [[Stokholmo]], kiu kvankam la plej multaj svedoj estas luteranoj pro la granda areo estas signifa katolika diocezo. Ĵurnalismaj observantoj de papaj elektoj konsideras lin inter tiuj kardinaloj pli verŝajnaj iĝi papo ol aliaj - do la internacia [[amaskomunikilaro]] deklaris lin aparte "[[papigebla]]" kandidato.<ref>[https://www.demorgen.be/nieuws/wie-volgt-franciscus-op-hier-zijn-een-handvol-topkandidaten~b52743a2/ artikolo de la 22-a de aprilo 2025: ''Wie volgt Franciscus op? Hier zijn een handvol topkandidaten''] en la [[flandra]] gazeto [[De Morgen]] ({{nl}})</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/religion/2025/04/21/next-pope-after-francis-conclave-contenders/ artikolo de la 22-a de aprilo 2025: ''Who will be next pope after Francis? Key contenders ahead of conclave''] en la gazeto kaj retejo ''[[The Washington Post]]'' ({{en}})</ref> Konsiderante ke la aro de "[[papigebla]]j" kandidatoj estas afero de spekulado de la amaskomunikiloj kaj de multaj pliaj interesitoj, la elekto de ne-"papigebla" kardinalo ne estas malofta, do neniu povas certe [[prognozo|prognozi]] la rezulton de la elekto, sed tiel estas dum ĉiu [[konklavo]] kiu enfermite en la [[vatikano|vatikana]] [[gastejo]] [[Domo de Sankta Marta]] kaj en la renoma apuda [[Siksta Kapelo]] tiom longe kunvenos kaj diskutos ĝis estos konsento pri la nova [[papo]]. [[Dosiero:Bishop Anders Arborelius in 2015.jpg|maldekstre|eta|180ra|{{centre|en 2015}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} --> {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Arborelius, Anders}} [[Kategorio:Konvertitoj de luteranismo al romkatolikismo]] [[Kategorio:Kardinaloj]] h9z2y9d9w6sr9ou94om6vl519e49fuk 9350856 9350846 2026-04-10T20:06:04Z Moldur 2507 9350856 wikitext text/x-wiki {{informkesto gravulo | dato de naskiĝo = | loko de naskiĝo = [[Sorengo]], [[komunumaro Vezia]], [[distrikto Lugano]], [[kantono Tiĉino]] ([[Svislando]]) }} '''Anders ARBORELIUS''' (naskiĝis {{naskiĝtago|1949|9|24}} en [[Sorengo]], [[komunumaro Vezia]], [[distrikto Lugano]], [[kantono Tiĉino]] ([[Svislando]]), do nun estas {{aĝo|1949|9|24}}-jaraĝa) estas [[svedoj|sveda]] [[katolikismo|katolikisma]] [[kardinalo]], membro de la [[Latina eklezio]], la plej granda de la 24 [[proprajuraj katolikaj eklezioj]], kiuj konsistigas la [[Katolika Eklezio|Katolikan Eklezion]]. Li partoprenis la [[konklavo 2025|konklavon 2025]], la kunvenon de ĉiuj [[kardinalo]]j de tiu eklezio kiuj kunvenos en [[Vatikanurbo]] en majo 2025 por elekti la posteulon de [[papo]] [[Francisko (papo)|Francisko]], mortinta la 21-an de aprilo 2025, el inter ĉiuj kun-kardinaloj kiuj en la mortotago de Francisko estis malpli ol 80-jaraĝaj. 20-jaraĝa li konvertiĝis de luteranismo al katolikismo. Katolika sacerdoto ekde 1979 kaj katolika episkopo ekde 1998, li estis levita al la kardinaleco fare de [[papo Francisko]] la {{daton|26|junio|2017}}. Lia kardinala preĝejo en [[Romo]] estas [[Baziliko de Sankta Maria de la Anĝeloj kaj la Martiroj]]. Ekde 1998 li estas [[ĉefepiskopo]] de la [[diocezo]] [[Stokholmo]], kiu kovras tutan Svedion kaj kiu kvankam la plej multaj svedoj estas luteranoj pro la granda areo estas signifa katolika diocezo. (Oni ne konfuzu tiun katolikan episkopujon kun la luterana episkopujo Stokholmo de la [[Eklezio de Svedio]].) Ĵurnalismaj observantoj de papaj elektoj konsideris lin inter tiuj kardinaloj pli verŝajnaj iĝi papo ol aliaj - do la internacia [[amaskomunikilaro]] deklaris lin aparte "[[papigebla]]" kandidato.<ref>[https://www.demorgen.be/nieuws/wie-volgt-franciscus-op-hier-zijn-een-handvol-topkandidaten~b52743a2/ artikolo de la 22-a de aprilo 2025: ''Wie volgt Franciscus op? Hier zijn een handvol topkandidaten''] en la [[flandra]] gazeto [[De Morgen]] ({{nl}})</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/religion/2025/04/21/next-pope-after-francis-conclave-contenders/ artikolo de la 22-a de aprilo 2025: ''Who will be next pope after Francis? Key contenders ahead of conclave''] en la gazeto kaj retejo ''[[The Washington Post]]'' ({{en}})</ref> Konsiderante ke la aro de "[[papigebla]]j" kandidatoj estas afero de spekulado de la amaskomunikiloj kaj de multaj pliaj interesitoj, la elekto de ne-"papigebla" kardinalo ne estas malofta, do neniu povas certe [[prognozo|prognozi]] la rezulton de la elekto, sed tiel estas dum ĉiu [[konklavo]] kiu enfermite en la [[vatikano|vatikana]] [[gastejo]] [[Domo de Sankta Marta]] kaj en la renoma apuda [[Siksta Kapelo]] tiom longe kunvenos kaj diskutos ĝis estos konsento pri la nova [[papo]]. Finfine tamen estis elektita ne li sed [[Leono la 14-a]]. [[Dosiero:Bishop Anders Arborelius in 2015.jpg|maldekstre|eta|180ra|{{centre|en 2015}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} --> {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Arborelius, Anders}} [[Kategorio:Konvertitoj de luteranismo al romkatolikismo]] [[Kategorio:Kardinaloj]] 8352vavwzi7htsoqnqb95m61ls3juag 0 929432 9350889 9247657 2026-04-10T22:46:57Z Moldur 2507 {{Ĉefministroj de Estonio}} 9350889 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto |kesteroj= {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Ĉefministro]] de [[Estonio]] | dosiero = Coat of arms of Estonia.svg | periodo = [[2024]] – nun | antaŭ = [[Kaja Kallas]] | post = }} }} '''Kristen MICHAL''' (naskita la 12-an de julio 1975 en [[Talino]]) estas estona politikisto kaj estas [[ĉefministro de Estonio]] ekde julio 2024.<ref name="jusmin">{{cite web|title=Kristan Michal|url=http://www.just.ee/7730|publisher=Justice Ministry|accessdate=11 September 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208052011/http://www.just.ee/7730|archivedate=8 February 2012|df=dmy-all}}</ref> Li apartenas al la [[liberala]] [[Estona Reforma Partio]], kies prezidanto li estas ekde septembro 2024. Li funkciis kiel Ministro pri Justico en la [[kabineto]] [[Andrus Ansip|Ansip]] la 3-a de aprilo 2011 ĝis decembro 2012 kaj kiel Ministro pri Ekonomio kaj Infrastrukturo en la la 2-a kabineto [[Taavi Rõivas|Rõivas]] de aprilo 2015 ĝis novembro 2016.<ref>{{cite web|url=https://www.mkm.ee/en/ministry-contact/minister-economic-affairs-and-infrastructure-kristen-michal|title=Minister of Economic Affairs and Infrastructure Kristen Michal|access-date=25 June 2015|archive-date=26 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626121830/https://www.mkm.ee/en/ministry-contact/minister-economic-affairs-and-infrastructure-kristen-michal|url-status=live}}</ref> De aprilo 2023 ĝis julio 2024, li estis Ministro pri Klimato en la 3-a kabineto [[Kaja Kallas|Kallas]].<ref>{{Cite web|date=2023-04-08|title=Reformierakond avalikustas oma valitsusdelegatsiooni|url=https://www.err.ee/1608941429/reformierakond-avalikustas-oma-valitsusdelegatsiooni|access-date=2023-04-08|website=Eesti Rahvusringhääling|language=et|archive-date=9 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409064146/https://www.err.ee/1608941429/reformierakond-avalikustas-oma-valitsusdelegatsiooni|url-status=live}}</ref><ref name=":17">{{Cite web|date=2023-04-12|title=Riigikogu gives Kaja Kallas mandate to form new government|url=https://news.err.ee/1608945910/riigikogu-gives-kaja-kallas-mandate-to-form-new-government|access-date=2023-04-12|website=Eesti Rahvusringhääling|language=en|archive-date=7 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607015026/https://news.err.ee/1608945910/riigikogu-gives-kaja-kallas-mandate-to-form-new-government|url-status=live}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Twitter|kristenmichalpm}} {{ĝermo|Estonio}} {{Ĉefministroj de Estonio}} {{Naciaj ĉefministroj en la Eŭropa Unio}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Michal, Kristen}} [[Kategorio:Ĉefministroj de Estonio]] [[Kategorio:Nuntempaj naciaj ĉefministroj]] [[Kategorio:Estonaj ministroj]] [[Kategorio:Estonaj ministroj pri justico]] [[Kategorio:Estonaj politikistoj]] 38ozjjtl7wqrfisgs4knfb3aifheqhf 2 929827 9350845 9350432 2026-04-10T19:22:31Z Nvss132 224431 9350845 wikitext text/x-wiki Titov (https://archive.org/details/sovetish-heymland-1979-9/page/178/mode/2up?q=%D7%A2%D7%A1%D7%A4%D6%BC%D7%A2%D7%A8%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%98%D7%90%D6%B8) Frederick Krafft Francisco Ferrer kaj Esperanto (https://archive.org/details/brux-047-0056/page/64/) Jean Jules Eugene Poiraudeau R.H. Homulle Josef Kahn<ref>https://www.google.com/books/edition/The_Gestapo/D7ZVCgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%27Josef%20Kahn%22</ref> Alexander William Thompson Jan Janowski Sergei Mastepanov Aleksandro Blumental Leopold Pfaundler Dave Henne Morris Isaac (Ishak) Mucnik Abel Hermant<ref>https://bulteno.esperanto-usa.org/a/1949/12/00-pdf/bulteno.pdf</ref> Harry Marples Leighton<ref>https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/31195005</ref> Arthur Thomas Maling Josef Weisbart Fritz Schuck M. de Waard Wacław Grubiński<ref>https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1928_012/page/180/mode/2up?q=Waclaw</ref> Richard Lorenz Fernand Doceul<ref>https://archive.org/details/AmerikaEsperantisto_1918_v23_n04_dec/page/18/mode/1up?q=Doceul</ref> Maurice Aubert Otto Glaubrecht<ref>https://archive.org/details/dlibra.kul.pl.49095/page/18/mode/2up?q=%22rakonto+de%22</ref> Achiel Pittoors Kurt Feder Maria Pavlovna Vozdvitenskaja<ref>https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1926_n309_maj/mode/2up?q=honorigo</ref> https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1920_n242_okt/page/5/mode/1up Cehov Robert de Massy https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&bsq=prezidanto Henri Nonin https://www.google.com/books/edition/L_Esp%C3%A9rantiste/H0yY9PySD3cC?hl=en&gbpv=1&dq=Doceul+esperanto&pg=PA218&printsec=frontcover '''Herc Szwarc''' (aŭ '''Henri Szwarc''', naskiĝis la 22-a de aprilo 1897, mortis la 24-an de julio 1944) estis pola-franca advokato kaj esperantisto. Szwarc naskiĝis en la urbeto Grabowiec en Pollando, en 1897.<ref><nowiki>https://maitron.fr/szwarc-herc-henri/</nowiki>, notice SZWARC Herc (Henri) par Dominique Tantin, version mise en ligne le 31 août 2015, dernière modification le 7 octobre 2024.</ref> Li elmigris Francion en aŭgusto 1925, el Lublin.<ref>"Chez les étudiants étrangers", ''Le bien public'', 28 januaro 1928, 3, https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5485070h/f3.item.r=%22Herc%20Szwarc%22.zoom</ref> En 1928, post nur du jaroj, li doktoriĝis ĉe la Universitato de Dijon.<ref name=":0">"Esperantista vivo", ''Esperanto'' 24, no. 4 (Aprilo 1928): 24, https://archive.org/details/Esperanto-UEA_1928_n332_apr</ref> Lia tezo estis "''Un précurseur du romantisme : Pierre Lebrun (1785-1873)"'' (Antaŭanto de Romantikismo: Pierre Lebrun (1785-1873)), pri la franca poeto Pierre-Antoine Lebrun.<ref>L. Alfreda Hill, ''The Tudors in French Drama'' (Baltimore, The Johns Hopkins University Press, 1932), 171, https://www.google.com/books/edition/Romance_literature_pamphlets/1sdVAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Szwarc,%20Herc%22</ref> Li edziĝis en 1928 al Marguerite Rosselin, kiu estis instruistino.<ref>"Publications de mariages", ''Le Bien public'', 17 julio 1928, 3, https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5485422s/f3.item.r=%22Herc%20Szwarc%22.zoom</ref> Szwarc estis esperantisto kaj membro de la UEA.<ref name=":0" /> En 1929, li donis senpagajn lecionojn de Esperanto ĉiusemajne en Laon.<ref>"Apprenez l'Esperanto", ''Les tablettes Laonnaises'', 22 junio 1929, https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6660347r/f2.item.r=Szwarc.zoom</ref> En 1930 li prelegis esperante en Lublin pri "moroj kaj kutimoj en Franclando".<ref>"Pollando kroniko", ''Pola Esperantisto'' 24, no. 5, (majo 1930)'':'' 67, https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS043693_1930_005/mode/2up?q=%22H.+Szwarc%22</ref> Szwarc estis la unua advokato de Herschel Grynszpan.<ref>Stephen Koch, ''Hitler's Pawn: The Boy Assassin and the Holocaust'', (New York: Catapult, 2019), 124.</ref> La familio de Grynszpan dungis la advokato ĉar Szwarc povis paroli jide kun li.<ref>Jonathan Kirsch, ''The Short, Strange Life of Herschel Grynszpan'' (New York: Liveright, 2013), 152.</ref> Dum Grynszpan estis en malliberejo, Szwarc provis instrui al li Esperanton.<ref>Jonathan Kirsch, ''The Short, Strange Life of Herschel Grynszpan'' (New York: Liveright, 2013), 182.</ref> En novembro 1938, Szwarc estis anstataŭita kaj Vincent de Moro-Giafferi iĝiis la nova advokato de Grynszpan<ref>Jonathan Kirsch, ''The Short, Strange Life of Herschel Grynszpan'' (New York: Liveright, 2013), 155.</ref> Dum la dua Mondmilito, li partoprenis en la Franca Resistado en la urbeto Pombole. Li estis pafita en julio 1944<ref>"Hommage. Henri Szwarc, un destin dans la Résistance", ''La Dépêche'', 6 julio 2007, https://www.ladepeche.fr/article/2007/07/06/5873-hommage-henri-szwarc-un-destin-dans-la-resistance.html</ref> https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5863524n/f18.image.r=Szwarc%20Moscou?rk=64378;0 piwuzxzuafkkxq6olb94tygmawpa4nl 2 930367 9350847 9350468 2026-04-10T19:42:51Z Arbarulo 135469 9350847 wikitext text/x-wiki Ĉi tio estas pli-malpli sistema komparo de la praktikoj de la Esperanta Vikipedio kaj kvar relative grandaj vikipedioj rilate bluajn kaj ruĝajn ligilojn, nome la angla, hispana, germana, kaj franca. Mi faris ĝin en la 22-a kaj 23-a de decembro 2025 ĉefe pro la insisto de ThomasPusch ke lia nigrigado de malnovaj ruĝaj ligiloj havas precedencon ĉe aliaj vikipedioj. Oni memoru ke la politikoj de aliaj vikipedioj eksplice malpermesas tiun agadon. Mi volis trovi ĉu grandaj vikipedioj efektive havas malsaman proporcion da ligiloj ol samtemaj artikoloj en la Esperanta Vikipedio, kaj se jes, kial. Uzante la butonon por "hazarda artikolo" en diversaj vikipedioj, mi elektis kvin specimenajn artikolojn, kiuj ekzistas en la Esperanta Vikipedio. Ĉar nur unu artikolo enhavis ruĝajn ligilojn, mi pligrandigis la specimenon per aliaj ses. Tiuj ses inkludis du artikolojn pri asteroidoj, kiujn mi devis apartigi ĉar ili ne ekzistas en la angla vikipedio, lasante totalan specimenon de 9 artikoloj. Ĉar la rezultoj restis relative stabilaj malgraŭ la pliampleksigo (ĉe eowiki neniu ŝanĝo de bluaj ligiloj, ŝanĝo de proksimume 25% de ruĝaj), mi decidis ne aldoni pli. Mi enkalkulis ĉiujn ligilojn en artikola teksto kaj bildopriskriboj. Mi ne enkalkulis informkestojn, ligilojn per ŝablonoj "ĉefartikolo" aŭ "vidu ankaŭ", sekcion "Vidu ankaŭ", referencojn kaj aliajn artikolfinajn sekciojn. Fine ĉi tio ne estas plene fidinda analizo, sed pli rigora verŝajne estus tro da laboro. Ĝi ja estas pli fidinda ol subjektivaj impresoj. ==Analizo== ===Proporcio da ligiloj (ligiloj en mil bitokoj)=== La grandaj vikipedioj havas tre malsamajn proporciojn da ruĝaj ligiloj. Ne eblas certe determini la pozicion de la Esperanta Vikipedio en tiu gamo pro la malgranda totala nombro da ruĝaj ligiloj (ses, en tri artikoloj de tri kontribuintoj). Tamen '''la proporcio da ruĝaj ligiloj en la Esperanta Vikipedio estas tute normala.''' '''Nur la angla vikipedio havas eksterordinare malgrandan proporcion da ruĝaj ligiloj,''' kaj la germana kaj hispana relative grandan. La franca kaj plej verŝajne la Esperanta vikipedio estas mezaj (proksimuma proporcio inter la tri grupoj 1:3:5). Kompreneble, la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas trifoje pli granda eĉ en la angla vikipedio ol la esperanta. La angla, hispana kaj germana vikipedioj havas tre similan proporcion da bluaj ligiloj, la Esperanta kredeble pli grandan, kaj la franca ankoraŭ pli grandan. Tamen la vario estas multe malpli ol ĉe ruĝaj (proksimuma proporcio 4:5:6). ====Originalaj 5 artikoloj==== *eo: 5.1 bluaj, 0.17 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *en: 4.7 bluaj, 0.11 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *es: 4.6 bluaj, 0.30 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *de: 3.5 bluaj, 0.40 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *fr: 6.5 bluaj, 0.22 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj ====Ĉiuj kompareblaj artikoloj==== *eo: 5.1 bluaj, 0.21 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj (sen ThomasPusch kaj Kani: 4.6 bluaj, 0.30 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj) *en: 4.4 bluaj, 0.07 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *es: 4.3 bluaj, 0.39 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *de: 4.1 bluaj, 0.33 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *fr: 6.1 bluaj, 0.18 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj ===Kialo de la malmulteco de ruĝaj ligiloj en la angla vikipedio=== Por analizi kial la angla vikipedio havas anomalie malmulte da ruĝaj ligiloj, mi kontrolis la historion en la angla vikipedio de ligiloj, kiuj estas ruĝaj ĉe aliaj vikipedioj, kaj inverse ankaŭ la historion ĉe aliaj vikipedioj de ligiloj kiuj estas ruĝaj ĉe la angla vikipedio. Mi klasifikis la kontrolitajn ligilojn jene: 1) jam bluaj kiam ili metiĝis, 2) nun ruĝaj (sendepende de antaŭa historio), 3) iam ruĝaj sed bluigitaj, 4) iam ruĝaj aŭ bluaj sed nigrigitaj, kaj 5) nigraj (la temo menciiĝas en la teksto, sed neniam havis ligilon). Se la temo kiu havis ruĝan ligilon en alia vikipedio ne menciiĝas en la angla, mi elektis laŭeble similan temon kiu ne havas ligilon en la alia vikipedio, kaj kontrolis ĝian historion. Mi same elektis "similaĵon" en alilingva vikipedio kiam temo kun ruĝa ligilo en la angla ne menciiĝas tie. (Tiuj "similaĵoj" ne nepre estas tre similaj - ofte ĝi estas nur ligilo, kiu troviĝis en la sama sekcio kie la celita temo estus se ĝi menciiĝus. En mallongaj artikoloj "similaĵoj" ne ĉiam estis elekteblaj ĉar ili ne menciis sufiĉe da temoj.) Mi aparte klasifikis "similaĵojn" en la samaj kvin kategorioj. Por ligiloj rekte kompareblaj al ruĝa, la kategorioj "dekomence bluaj" kaj "bluigitaj" estas multe pli grandaj en la angla-vikipedia specimenaro ol en la alingva-vikipedia. La kategorio "nigrigitaj" estas pli malgranda, kaj la kategorio "dekomence nigraj" proporcie simila. Tial mi konkludas, ke '''la anomalia malmulteco de ruĝaj ligiloj en la angla vikipedio rezultas de la granda ŝanco ke ligilo estos dekomence aŭ fariĝos blua. Tio indikas saman preferon por bluaj super ruĝaj ligiloj en la angla kiel en ĉiuj vikipedioj, kun pli granda kapablo bluigi. Mi trovas neniun indikon de prefero por nigra teksto super ruĝaj ligiloj aŭ sistema nigrigado de ruĝaj ligiloj.''' Por "similaĵoj" la sola menciinda malsamo inter la angla kaj aliaj vikipedioj estis iom pli da "dekomence bluaj" kaj malpli da "bluigitaj" ligiloj. La aliaj kategorioj estas tro malgrandaj por interpreto. ====Stato de temoj ĉe enwiki, kiuj havas ruĝan ligilon ĉe alia vikipedio, kaj inverse==== {| class="wikitable sortable" |+ Rekte komparitaj ligiloj |- ! Kategorio !! kruda nombro (enwiki) !! elcento (enwiki) !! kruda nombro (aliaj) !! elcento (aliaj) |- | '''Dekomence bluaj''' || 29 || 35% || 2 || 7% |- | '''Bluigitaj''' || 16 || 20% || 1 || 4% |- | '''Ruĝaj''' || 9 || 11% || 10 || 37% |- | '''Nigrigitaj''' || 3 || 4% || 5 || 19% |- | '''Dekomence nigraj''' || 25 || 30% || 9 || 33% |- | Sumo || 82 || 100% || 27 || 100% |} {| class="wikitable sortable" |+ "Similaĵoj" |- ! Kategorio !! kruda nombro (enwiki) !! elcento (enwiki) !! kruda nombro (aliaj) !! elcento (aliaj) |- | '''Dekomence bluaj''' || 73 || 80% || 37 || 76% |- | '''Bluigitaj''' || 11 || 12% || 10 || 20% |- | '''Ruĝaj''' || 0 || 0% || 0 || 0% |- | '''Nigrigitaj''' || 3 || 3% || 0 || 0% |- | '''Dekomence nigraj''' || 4 || 4% || 2 || 4% |- | Sumo || 91 || 100% || 49 || 100% |} =="Nigrigitaj" ligiloj== Eĉ la malgrandaj nombroj en la tabelo troigas la nigrigadon de ligiloj. Mi trovis sume nur unu okazon de nigrigo de ruĝa(j) ligilo(j) pri verŝajne menciinda temo en la angla vikipedio, unu en la franca, kaj du en la germana. La ĉi-subaj notoj pli detale priskribas. Ĉe la anglalingva vikipedio mi trovis nur du rektajn nigrigojn de ruĝa ligilo, nome de "Alan Caso" kaj "Julie Dretzin" en ''[[:en:Six Feet Under|Ses futojn sub tero]]''. La nigrigo de Caso okazis du monatojn post enmeto de la ligilo en 2010 fare de la sama redaktanto kiu forigis ĝin. Caso direktis unu epizodon de la serio. Ĉiuj aliaj direktintoj de almenaŭ unu epizodo enmetiĝis samtempe kun ligilo, kaj ĉiuj nun estas bluaj (mi ne kontrolis ĉu dekomence). Tre verŝajne Caso efektive ne estas menciinda, aŭ la nigriginto sincere kredis, ke li ne estas. La nigrigo de Dretzin estis farita de anonimulo post sume 5 jaroj da ruĝeco (2005-2009, 2017-2018; ŝi ne estis menciata en la artikolo inter 2009 kaj 2007). Dretzin fakte estas menciinda, kaj ŝia ligilo klasifikiĝis kiel "bluigita" ĉar artikolo kreiĝis kaj blua ligilo metiĝis unu jaron post la nigrigo. Kvar "similaĵoj" en la angla vikipedio klasifikiĝis kiel nigrigitaj. Ĉiuj estas aktoroj en "''Ses futojn sub tero''", kies ligiloj fakte iam estis bluaj, ĝis oni forigis la artikolojn pro nemenciindeco. La aliaj du aferoj klasifikitaj kiel "nigrigitaj" ĉe la angla vikipedio perdiĝis dum reverkado de "[[:en:Megatherium]]" en 2024, kaj estis bluaj en tiu momento. Ili klasifikiĝis kiel nigrigoj ĉar nigra mencioj de la samaj temoj restis en la teksto. La ligiloj estis "Megatheriodea" kaj "Bilophodont". Ĉiuj registritaj nigrigoj en alilingvaj vikipedioj estis eroj en la filmografio de [[Ĉulpan Ĥamatova]], nome "''England!''" (frwiki kaj dewiki), "Doktor Schiwago (Fernsehserie)", "''Dressirovshchitsa kurits''" kaj "''Hurensohn''" (ĉi-lastaj nur dewiki). ''Dressirovshchitsa kurits'' estas mallonga filmo kaj verŝajne ne menciinda. La aliaj tri ŝajne estas veraj nigrigoj. Ĉe la germana vikipedio la filmografio estis kaj restis miksaĵo de bluo, ruĝo, kaj nigro. Ĉe la franca ''England!'' estis parto de amasa nigrigo. Konklude, '''En la angla vikipedio, kiu havas malmulte da ruĝaj ligiloj, sistema nigrigado de ruĝaj ligiloj ne okazas. En la franca kaj germana vikipedioj ĝi foje okazas, sed ne povas klarigi malmultecon de ruĝaj ligiloj, ĉar ili havas multajn.''' ===Nigrigado kaj ruĝigado=== Ĉar efektive okazas iom da nigrigado de ruĝaj ligiloj en la germana kaj franca vikipedio, sed tio videble ne rezultigas malgrandan proporcion da ruĝaj ligiloj, mi kontrolis, ĉu ankaŭ okazas ruĝigado de nigra teksto. Mi uzis la saman specimenaron en kiu mi trovis la nigrigadon, nome temojn, kiuj estas ruĝaj en la angla vikipedio. Mi trovis neniun ruĝigon, do konkludas ke jes estas neta nigrigo de ruĝaj ligiloj en tiuj du vikipedioj. (Tiu konkludo estas malpli certa por la franca vikipedio, ĉar entute estis nur 2 rekte kompareblaj ligiloj kaj 2 "similaĵoj" estis metitaj kiel ruĝaj. Ĉe la germana vikipedio estis respektive 8 kaj 1.) ==Daŭro de ruĝaj ligiloj== {| class="wikitable sortable" |+ Rekte komparitaj ligiloj |- ! '''Vikipedio''' !! 0 monatoj !! 1-12 monatoj !! 1-5 jaroj !! 5-10 jaroj !! 10-20 jaroj |- | '''Angla''' || 4* || 11 || 4 || 6 || 4 |- | '''Germana''' || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | '''Franca''' || 0 || 0 || 0 || 2 || 0 |- | '''Hispana''' || 0 || 3 || 1 || 2 || 0 |- | '''Esperanta''' || 1 || 0 || 2 || 0 || 0 |- | Sumo neanglaj || 2 || 3 || 3 || 4 || 0 |} ==Krudaj rezultoj== ===Kalkulo de ligiloj=== B = bluaj ligiloj R = ruĝaj ligiloj bo = grando de artikolo en bitokoj Dikaj literoj indikas la originalajn kvin specimenojn. [[Saint-Merd-les-Oussines]] *eo: B 26, R 1; 2979 bo *en: B 4, R 0; 2035 bo *es: B 7, R 0; 2445 bo *de: B 37, R 2; 5069 bo *fr: B 103, R 0; 25 067 bo '''[[Eŭskio]]''' *eo: B 28, R 0; 6318 bo *en: B 542, R 6; 81 698 bo *es: B 612, R 19; 129 445 bo *de: B 155, R 1; 34 103 bo *fr: B 576, R 16; 93 431 bo '''[[Cañada de Benatanduz]]''' *eo: B 14, R 0; 2656 bo *en: B 6, R 1; 2104 bo *es: B 61, R 8; 14 419 bo *de: B 8, R 0; 2517 bo *fr: B 16, R 1; 4016 bo '''[[Dairbhre]]''' *eo: B 11, R 3; 2858 bo *en: B 78, R 0; 25 842 bo *es: B 34, R 1; 4829 bo *de: B 38, R 2; 10 090 bo *fr: B 47; R 1; 6574 bo [[Hinuĥa lingvo]] *eo: B 1, R 2; 452 bo *en: B 88, R 0; 10 130 bo *es: B 39, R 6; 8942 bo *de: B 28, R 1; 5851 bo *fr: B 24, R 0; 4677 bo '''[[Ĉulpan Ĥamatova]]''' *eo: B 13, R 0; 874 bo *en: B 91, R 11; 23 840 bo *es: B 34, R 16; 11 084 bo *de: B 67; R 11; 12 626 bo *fr: B 136; R 10; 14 099 bo ''[[Ses futojn sub tero]]'' *eo: B 10, R 0; 5475 bo *en: B 237, R 0; 61 788 bo *es: B 74, R 31; 33 240 bo *de: B 92, R 12; 20 231 bo *fr: B 137, R 6; 15 138 bo [[Liturgio de la horoj]] *eo: B 16, R 0; 1760 bo *en: B 234, R 1; 62 751 bo *es: B 47, R 0; 5095 bo *de: B 267, R 1; 50 968 bo *fr: B 129, R 1; 28 051 bo '''''[[Megatherium]]''''' *eo: B 26, R 0; 5265 bo *en: B 174, R 3; 57 694 bo *es: B 147, R 14; 33 750 bo *de: B 273, R 47; 93 257 bo *fr: B 36, R 0; 7385 bo ===Lingvoj mankas=== (Artikoloj ne enkalkulitaj en la totaloj) ====eo, es, de, fr ==== [[2899 Runrun Shaw]] *eo: B 9, R 1; 1665 bo *es: B 6, R 0; 4250 bo *de: B 5, R 0; 973 bo *fr: B 10, R 0; 3273 bo ====eo, fr==== [[61195 Martinoli]] *eo: B 10, R 1; 2290 bo *fr: B 10, R 0; 3198 bo ===Unuopaj ruĝaj ligiloj=== Averto: Mi ne sisteme kontrolis ĉu la temo de ruĝa ligilo iam estis kreita kaj forigita. Kiam tio okazis, ne eblas scii la kre-daton de la artikolo, sekve la bluigdaton de la ligilo. Ĉi-supre ĉiuj tiaj artikoloj klasifikiĝas kiel komence ruĝaj. ====''[[Ses futojn sub tero]]''==== "Tim Maculan" *eswiki: ruĝa, metita 31/07/11 *frwiki: ruĝa, metita 05/01/07 *enwiki: metita 17/08/06, bluigita 28/01/08 (17 monatoj) ''Kelkaj "similaĵoj" ĉi-sube estis forigitaj 21/03/09 kaj reenmetitaj poste. Mi registras nur la unuan meton.'' "Miguel Ángel Montero" *eswiki: ruĝa, metita 26/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo 'Anne Ramsay' metita 12/07/05, bluigita 16/03/06 (8 monatoj) "Patricia Acevedo" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "C. J. Sanders" metita 19/07/05, bluigita 24/07/06 (1 monato) "Mariana Huerta" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Kendré Berry" metita 19/07/05, bluigita (?), artikolo forigita 11/06/19 "Sandra Jara" *eswiki: ruĝa, metita 30/10/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Chris Messina" metita 19/07/05, bluigita 04/07/06 (12 monatoj) "Eduardo Garza" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Bobby Cannavale" metita 06/07/05, jam blua "Iván Jara" *eswiki: ruĝa, metita 30/10/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Michelle Trachtenberg" metita 06/07/05, jam blua "Magda Giner" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Jeff Yagher" metita 13/07/05, jam blua "Nancy McKenzie" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Julie Dretzin" metita 13/07/05, forigita 21/03/09, remetita 09/01/17, nigrigita 18/01/18, bluigita 05/09/19 (56 monatoj) "Norma Echavarría" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Matt Malloy" metita 08/01/06, bluigita 28/09/07 (21 monatoj) "Gloria Núñez" *eswiki: ruĝa, metita 30/10/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Tina Holmes" metita 03/07/05, bluigita 09/06/06 (11 monatoj) "Salvador Delgado" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Drug addiction" metita 27/06/05, jam blua "Roberto Mendiola" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Michael Weston" metita 20/09/06, jam blua "Eduardo Bosch" *eswiki: ruĝa, metita 30/10/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Lesbian" metita 26/07/05, jam blua "Gabriel Gama" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Mena Suvari" metita 23/01/05, jam blua "Adolfo Moreno" *eswiki: ruĝa, metita 30/10/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Peter Facinelli" metita 06/07/05, bluigita 29/08/05 (2 monatoj) "Adriana Casas" *eswiki: ruĝa, metita 04/07/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Sprague Grayden" metita 23/01/05, bluigita 23/01/05 (0 monatoj) "Miriam Valencia" *eswiki: ruĝa, metita 26/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Catherine O'Hara" metita 23/01/05, jam blua "Carola Vázquez" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Idalis DeLeón" "María Antonia Rodríguez" *eswiki: ruĝa, metita 30/05/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Justin Theroux" metita 15/07/05, bluigita 22/07/05 (0 monatoj) "Rebeca Patiño" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Bronwyn Tosh" metita 01/01/05, bluigita (?), artikolo forigita 21/11/09 "Isabel Fernández Abanthay" *eswiki: ruĝa, metita 26/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Brenna Tosh" metita 01/01/05, bluigita (?), artikolo forigita 21/11/09 "José Luis Reza" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Ben Foster (actor)" metita 01/01/05 kiel "Ben Foster", bluigita 25/05/06 (5 monatoj) "Humberto Solórzano" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Peter Macdissi" "Yolanda Vidal" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Julie White" metita 29/11/05, bluigita 30/12/05 (1 monato) "Antonio Esquivias" *eswiki: ruĝa, metita 26/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Nicki Micheaux" metita 05/03/08, jam blua "Alondra Hidalgo" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Kellie Waymire" metita 13/07/05, jam blua "Pilar González Aguado" *eswiki: ruĝa, metita 26/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "John Paul Pitoc" metita 12/02/07, jam blua "Anabel Méndez" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Aysia Polk" metita 30/10/06, jam blua "María Teresa Aviña" *eswiki: ruĝa, metita 04/07/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Melissa Marsala" metita 09/07/05, bluigita (?), artikolo forigita 08/11/16 "Globo de Oro a la mejor serie dramática" *eswiki: ruĝa, metita 20/09/15 *enwiki: nigra de 24/07/06 "Thomas Lynch (Lyriker)" *dewiki: ruĝa, metita 11/11/11 kiel "Thomas Lynch" (jam blua), korektita al "Thomas Lynch (Lyriker)" 12/11/12 *enwiki: ne menciata :similaĵo "United States Court of Appeals for the Ninth Circuit" metita 02/10/17, jam blua "Rick Cleveland" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Laurence Andries" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: nigra de 28/10/10 "Scott Buck" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Jill Soloway" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Kate Robins" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Miguel Arteta" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Michael Engler (Regisseur)" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Daniel Attias" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Allen Coutler" *dewiki: erare ruĝa, metita 12/11/11 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Richard Marvin (Komponist)" *dewiki: ruĝa, metita 12/11/11 kiel "Richard Marvin", bluigita 7/10/13, korekte reruĝigita 1/11/13 *enwiki: nur en informkesto :similaĵo "Bo Harwood" metita 08/01/10, jam blua "Alan Caso" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10 kiel ruĝa, nigrigita 25/12/10 "Peter Macdissi" *frwiki: ruĝa, metita 04/01/07 *enwiki: metita 20/02/05, bluigita 11/09/07 (31 monatoj) "Idalis DeLeón" *frwiki: ruĝa, metita 20/11/12 *enwiki: metita 15/07/05, bluigita 29/08/06 (12 monatoj) "The Dining Rooms" *frwiki: ruĝa, metita 04/12/07 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''Six Feet Under'' (soundtrack)" metita 20/08/05, bluigita 20/08/05 (0 monatoj) "Devlins" *frwiki: ruĝa, metita 04/12/07 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''Six Feet Under, Vol. 2: Everything Ends''" metita 20/08/05, bluigita 20/08/05 (0 monatoj) "Jem (musique)" *frwiki: ruĝa, metita 27/03/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Max (streaming service)" metita kiel "HBO Now" 18/10/17, jam blua ====[[Ĉulpan Ĥamatova]]==== "''Strana glujij''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 22/01/12 (67 monatoj) "''Vremia tantsora''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 21/03/20 (165 monatoj) "''Tuvalu''" *eswiki: ruĝa, metita 14/02/06 *enwiki: metita 31/07/05, bluigita 7/12/05 (4 monatoj) "''Rozhdestvenkaya mysteria''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 21/04/17 (130 monatoj) "''England!''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: ruĝa, metita 27/06/06 *dewiki: metita 06/10/06, nigrigita 18/12/12 *frwiki: metita 14/10/06, nigrigita 21/08/13 *eowiki: ne menciata :similaĵo "Rusio" metita 16/02/25, jam blua "''Lvinaia dolia''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: ruĝa, metita 27/06/06 *frwiki: nigra de 22/07/10 *eowiki: ne menciata :similaĵo "1975" metita 16/02/25, jam blua "''Viktor Vogel - Commercial Man''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 09/12/06 (5 monatoj) "Katrin Saß" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''Children of the Arbat'' (serial)" metita 02/02/11, jam blua "Alexander Beyer" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''The Fall of the Empire''" "''Dressirovshchitsa kurits''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: ruĝa, metita 27/06/06 *dewiki: metita 6/10/06, nigrigita 12/02/21 *frwiki: nigra de 12/03/08 *eowiki: ne menciata :similaĵo "1-an de oktobro" metita 16/02/25, jam blua "''Hurensohn''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: ruĝa, metita 27/06/06 *dewiki: metita 6/10/06 (jam erare blua), korektita 11/11/07, nigrigita 12/02/21 *frwiki: nigra de 12/03/08 *eowiki: ne menciata "''72 metra''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 01/11/12 (76 monatoj) "''Grecheskiye kanikuly''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: ruĝa, metita 27/06/06 *frwiki: nigra de 12/03/08 *eowiki: ne menciata "''Midsummer Madness''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 04/07/12 (72 monatoj) "''Mechenosets''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 20/12/06 (6 monatoj) "''Zuleijá abre los ojos''" *eswiki: ruĝa, metita 22/04/20 *enwiki: metita 30/10/23, jam blua "Alexei Borodin" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: nigra de 12/02/18 "Sowremennik-Theater" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: 22/06/12, jam blua "Iwan Wolkow" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: ruĝa, metita 29/10/07 *eswiki: nigra de 30/09/25 *frwiki: nur en informkesto :similaĵo "Anna Politkovskaïa" metita 25/06/25, jam blua *eowiki: nigra de 16/02/25 "Sergei Prochanow" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: nigra de 21/01/14 "Hanna Slutski" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: nigra de 21/01/14 "Michail Kononow" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: nigra de 21/01/14 "''Gibel imperii''" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: metita 13/10/14, ĵus blua "The Rainbowmaker" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: ne menciata, kp. "Mechenosets" "Murad Khalilov" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata, kp. "Time of a Dancer" "Michael Sturminger" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata, kp. "Country of the Deaf" "''Ellipses''" *frwiki: ruĝa, metita 15/07/25 *enwiki: metita 29/09/06 (jam erare blua), korekte ruĝigita 27/05/07, erare bluigita 21/01/24 (200 monatoj) "Alexander Hahn" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''Children of the Arbat'' (serial)" "João Nuno Pinto" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata, kp. "Mechenosets" "Elena Khazanova" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata :similaĵo "VMayakovsky" metita 20/05/19, ĵus blua "Doktor Zhivago" (mini-série)" (2xfr kun tajperaro) *frwiki: ruĝa, metita 06/03/14 *enwiki: ruĝa, metita 14/08/17 kiel "Doktor Zhivago" (jam blua), korekte ruĝigita 09/09/19 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Michael Gwisdek" metita 12/09/06, bluigita 22/11/09 (2 monatoj) *dewiki: metita 6/10/06, nigrigita 12/02/21 *eowiki: ne menciata "Andreï Echpaï" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: metita 12/02/18, jam blua "''Cendres'' (film, 2013)" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata, kp. "''Zuleikha Opens Her Eyes (TV series)''" "Shamil Khamatov" *enwiki: ruĝa, metita 23/03/22 *eswiki: nigra de 30/09/25 *dewiki: ne menciata :similaĵo "Mathematik" metita 14/01/17, jam blua *frwiki: nur en informkesto :similaĵo "Théâtre" metita 14/08/06, jam blua *eowiki: nur en informkesto :similaĵo "Germanio" metita 16/01/25, jam blua "Aleksei Dubinin" *enwiki: ruĝa, metita 23/06/20 *eswiki: nigra de 30/09/25 *dewiki: ne menciata, kp. "Iwan Wolkow" *frwiki: ne menciata :similaĵo "Alvis Hermanis" metita 25/06/24, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Aktoro" metita 16/02/25, jam blua "Aleksandr Shein" *enwiki: ruĝa, metita 23/06/20 *eswiki: nigra de 30/09/25 *dewiki: ne menciata :similaĵo "Russisch-orthodoxe Kirche" metita 14/01/17, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Fiodor Dostoïevski" metita 25/06/24, jam blua *eowiki: nigra de 16/02/25 "''The Bra''" *enwiki: ruĝa, metita 22/06/24 *eswiki: ne menciata :similaĵo "''Dostoyevski'' (serie de televisión)" metita 26/11/14, jam blua *dewiki: metita 01/06/21, bluigita 01/06/21 (0 monatoj) *frwiki: metita 05/12/19, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "2003" metita 14/10/25, jam blua ====[[Dairbhre]]==== "Portmagee": *eowiki: ruĝa, metita 24/02/17 *enwiki: metita 13/07/04, bluigita 26/09/04 (2 monatoj) "Baile an Ridire": *eowiki: ruĝa, metita 24/02/17 *dewiki: ruĝa, metita 6/11/05 *enwiki ("Knightstown"): metita 13/07/04, erare bluigita 09/09/04, korektita 18/09/04 (2 monatoj) "Trinity Bay": *eowiki: ruĝa, metita 24/02/17 *enwiki ("Heart's Content"): metita 7/06/07, jam blua "Knight of Kerry": *dewiki: ruĝa, metita 6/11/05 *enwiki: metita 23/07/06, jam blua "Reenard Point": *eswiki: ruĝa, metita 04/11/08 *enwiki: metita 26/03/04, bluigita 26/01/12 (94 monatoj) "Mont Geokaun": *frwiki: ruĝa, metita 26/08/12 *enwiki: metita 29/02/08, ĵus blua ====[[Saint-Merd-les-Oussines]]==== "Marius Vazeilles" *eowiki: ruĝa, metita 11/10/09 *enwiki: ne menciata "Ruinen von Cars" *dewiki: ruĝa, metita 27/10/11 *enwiki: ne menciata "Ruinen von Cars" *dewiki: ruĝa, metita 27/10/11 *enwiki: ne menciata "Moor von Longéroux" *dewiki: ruĝa, metita 27/10/11 *enwiki: ne menciata ====[[Cañada de Benatanduz]]==== "Puerto de Cuarto Pelado" *eswiki: ruĝa, metita 01/10/08 kiel blua (?), artikolo forigita 06/05/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Iberian System" metita 05/04/13, jam blua "Barranco de la Cañada" *eswiki: ruĝa, metita 08/04/09 *enwiki: ne menciata "Río Cañada" *eswiki: ruĝa, metita 01/10/08 *enwiki: ne menciata "Muela Monchén" (2x) *eswiki: ruĝa, metita 01/10/08 *enwiki: ne menciata "Ermita de San Cristóbal" *eswiki: ruĝa, metita 05/04/09 kiel blua (?), artikolo forigita plurfoje *enwiki: ne menciata "Ermita de la Magdalena" *eswiki: ruĝa, metita 05/04/09 kiel blua (?), artikolo forigita 06/05/09 *enwiki: ne menciata "Rebollones" *eswiki: ruĝa, metita 01/10/08 kiel blua (?), artikolo forigita 05/04/09 *enwiki: ne menciata "Cantavieja" *frwiki: ruĝa, metita 24/01/18 *enwiki: ne menciata "Sierra de la Cañada" *enwiki: ruĝa, metita 05/04/13 *eswiki: metita 01/10/08, bluigita 09/08/18 (118 monatoj) *dewiki: ne menciata :similaĵo "Saragossa" metita 02/03/24, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Ordre de Saint-Jean de Jérusalem" metita 24/01/18, jam blua *eowiki: nigra de 16/11/22 ====[[Eŭskio]]==== "Conocimiento del Euskera" *eswiki: ruĝa, metita 11/04/07 *enwiki: nigra de 21/10/22 "Esteve Materra" *eswiki: ruĝa, metita 19/07/23 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Literal translation" metita 16/01/14, jam blua "Navarrómetro" (2x) *eswiki: ruĝa, metita 20/05/07 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Spanish Constitution of 1978" metita 16/12/06, jam blua "Ordunate" *eswiki: ruĝa, metita 30/06/07 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Asturian Massif" nigra de 30/11/25 "Aldaieta" *eswiki: ruĝa, metita 29/07/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Bilar" nigra de 26/08/14 "Tratado de Burgos" *eswiki: ruĝa, metita 17/11/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Confederate state" metita 14/03/24, jam blua "Patxi Xabier Lezama Perier" *eswiki: ruĝa, metita 24/05/19 kiel blua (?), paĝo forigita plurfoje *enwiki: similaĵo "Real Unión" metita 24/08/09, jam blua "Consejo Navarro del Euskera" *eswiki: ruĝa, metita 15/06/08 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Barakaldo CF" metita 17/06/08, jam blua "Nafarroaren Eguna" *eswiki: ruĝa, metita 31/12/13 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Spanish football league system" metita 16/12/06, jam blua "Fiestas de Bayona" *eswiki: ruĝa, metita 16/05/07 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Athletic Bilbao signing policy" metita 15/12/17, jam blua "Araba Bai" *eswiki: ruĝa, metita 29/07/11 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Batasuna" metita 16/12/06, jam blua "Izquierda Mirandesa" *eswiki: ruĝa, metita 18/07/07 kiel blua (?), artikolo forigita dufoje *enwiki: ne menciata :similaĵo "Social-democracy" metita 16/12/06, jam blua "Agrupación Electoral Independiente de la Puebla" *eswiki: ruĝa, metita 29/07/11 *enwiki: ne menciata :similaĵo "United Left" metita 21/12/07, jam blua "Jean Grenet" *eswiki: ruĝa, metita 28/07/11 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Emmanuel Macron" metita 21/10/22, jam blua "Frantxua Maitia" *eswiki: ruĝa, metita 28/07/11 *enwiki: ne menciata, kp. Jean-René Etchegaray "Kotte Ezenarro" *eswiki: ruĝa, metita 01/08/17 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Union of Democrats and Independents" metita 21/10/22, jam blua "Jean Espilondo" *eswiki: ruĝa, metita 28/07/11 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Renaissance (French political party)" metita 21/10/22, jam blua "Batera" *eswiki: ruĝa, metita 28/07/11 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Navarra Suma" metita 21/10/22, jam blua "Navarrisme" *frwiki: ruĝa, metita 17/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Spanish Constitution of 1978" "Heraldo de Navarra" *frwiki: ruĝa, metita 17/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Constitutional Court of Spain" metita 12/08/22, jam blua "Béatrice Leroy" *frwiki: ruĝa, metita 27/03/21 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Joanes Leizarraga" metita 06/03/13, jam blua "Pierre Letamendia" *frwiki: ruĝa, metita 27/03/21 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Joan Perez de Lazarraga" metita 06/03/13, jam blua "Jean-Philippe Larramendy" *frwiki: ruĝa, metita 27/03/21 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Literal translation" "Thomas Pierre" *frwiki: ruĝa, metita 27/03/21 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Human settlement" metita 14/03/24, jam blua "Flysh" *frwiki: (mise?) ruĝa, metita 22/11/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Turbidite" metita 30/11/25, jam blua "Baie de Loya" *frwiki: ruĝa, metita 22/11/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Structural basin" metita 30/11/25, jam blua "Sérapia langue" *frwiki: ruĝa, metita 22/11/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Hematite" metita 30/11/25, jam blua "Crithme marin" *frwiki: ruĝa, metita 22/11/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Limonite" metita 30/11/25, jam blua "États de Navarre" *frwiki: ruĝa, metita 17/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "End of Basque home rule in France" metita 14/01/16, ĵus blua "Cour d'Ordre" *frwiki: ruĝa, metita 17/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Béarn" metita 14/03/24, jam blua "Bourse de Bilbao" *frwiki: ruĝa, metita 29/05/10 kiel "Bourse" (jam blua), ruĝigita 15/08/10 *enwiki: ne menciata :similaĵo "University of Oñati" metita 16/12/06, bluigita 03/12/12 (72 monatoj) "Jambon Quintoa" *frwiki: ruĝa, metita 27/05/12 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Hernani" metita 16/12/06, jam blua "Chant basque" *frwiki: ruĝa, metita 03/12/06 *enwiki: nur en informkesto (blua) :similaĵo "Basque derby" metita 19/02/18, jam blua "Sports basques" *frwiki: ruĝa, metita 03/12/06 kiel blua (?), artikolo forigita dufoje *enwiki: per ŝablono Ĉefartikolo "Elkarrekin Podemos" *dewiki: ruĝa, metita 02/11/19 *enwiki: metita 21/10/22, jam blua "Bilbao Superior Technical School of Engineering" *enwiki: ruĝa, metita 04/06/09 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Oskorri" metita 12/07/07, jam blua *dewiki: ne menciata :similaĵo "Museum Europäischer Kulturen" metita 17/01/19, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "BBVA" metita 29/05/10, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Kurdio" metita 18/10/02, bluigita 29/09/05 (35 monatoj) "Sarriko" *enwiki: ruĝa, metita 04/06/09 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Xabier Lete" metita 12/07/07, bluigita 16/01/08 (6 monatoj) *dewiki: ne menciata :similaĵo "Kreisel" metita 17/01/19, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Banques" metita 29/05/10, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Latinida lingvo" metita 05/02/03, bluigita 30/12/06 (47 monatoj) "Navarrese Foral Government" *enwiki: ruĝa, metita 16/12/06 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Benito Lertxundi" metita 12/07/07, bluigita 15/01/08 (6 monatoj) *dewiki: ne menciata :similaĵo "Diabolo (Spielgerät)" metita 17/01/19, jam blua *frwiki: nur en referenco (blua) :similaĵo "caisse d'épargne" metita 29/05/10, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Hindeŭropa lingvo" metita 05/02/03, jam blua "North American Basque Organizations" *enwiki: ruĝa, metita 29/08/07 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Bernard Etxepare" metita 22/02/07, jam blua *dewiki: ne menciata :similaĵo "Jai Alai" metita 17/01/19, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Bilbao Bizkaia Kutxa" nigra de 29/05/10 *eowiki: ne menciata :similaĵo "Alegría-Dulantzi" metita 28/06/24, ĵus blua "Jean-René Etchegaray" *enwiki: ruĝa, metita 21/10/22 *eswiki: nigra de 01/08/17 *dewiki: ne menciata :similaĵo "Isaias Carrasco" nigra de 10/04/08 *frwiki: ne menciata :similaĵo "Juan Carlos Ier d’Espagne" metita 30/11/06 kiel "Juan Carlos", korekte bluigita 26/11/12 (72 monatoj) *eowiki: ne menciata "Contigo-Zurekin" *enwiki: ruĝa, metita 23/12/24 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Agrupación Electoral Independiente del Condado de Treviño" metita 29/07/11, jam blua *dewiki: ne menciata :similaĵo "Equo" metita 02/11/19, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Enbata" metita 30/11/06, erare bluigita 13/12/11, ĝuste ekde 15/12/11 (60 monatoj) *eowiki: ne menciata ====[[Liturgio de la horoj]]==== "Tonus rectus" *dewiki: ruĝa, metita 04/07/08 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Antiphon" metita 16/12/07, jam blua "Psaumes imprécatoires" *frwiki: ruĝa, metita 25/07/23 *enwiki: metita 13/10/19, jam blua "''Breviarium Curiae''" *enwiki: ruĝa, metita 16/12/07 kiel "Breviary" (jam blua), ruĝigita 06/05/18 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Canto gregoriano" metita 13/02/09, jam blua *dewiki: ne menciata :similaĵo "''Book of Common Prayer''" metita 29/10/03, bluigita 08/02/04 (3 monatoj) *frwiki: ne menciata :similaĵo "Rite tridentin" metita 25/07/23, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Meza horo" metita 10/06/06, bluigita 10/06/06 (0 monatoj) ====[[Hinuĥa lingvo]]==== "Hinuĥoj" *eowiki: ruĝa, metita 17/10/12 *eswiki: ruĝa, metita 24/01/24 *enwiki: metita 07/08/07, bluigita 25/07/08 (12 monatoj) "Nordorient-kaŭkaza lingvaro": *eowiki: erare ruĝa, metita 19/10/12 *enwiki: metita 07/08/07, jam blua "Distrito Tsuntinsky" *eswiki: ruĝa, metita 24/01/24 *enwiki: metita 29/10/12, jam blua "Genukh" *eswiki: ruĝa, metita 24/01/24 *enwiki: metita 07/08/07, bluigita 15/08/25 (216 monatoj) "Palatal consonante palatal", "labialization" (2x) *eswiki: erare ruĝaj, metitaj 24/01/24 *enwiki: metitaj 15/03/17, jam bluaj "Chwarschinische Sprache" *dewiki: ruĝa, metita 08/12/08 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono :similaĵo "Tsez language" metita 07/08/07, jam blua ====''[[Megatherium]]''==== "Santa-Vitória-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 28/05/19 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Patagonia" metita 05/03/05 (jam blua), movita al alia artikolo 04/04/06, remetita 8/12/08 "Umala-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Crystal Palace Park" metita 03/09/08 (jam blua), forigita 05/03/09, remetita 02/12/23 "Ulloma-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Second voyage of HMS Beagle" metita 14/05/24, jam blua "Tarija-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Glyptodonts" metita 25/08/13, jam blua "Santa-Rosa-Höhle" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Anteater" metita 12/09/05, jam blua "Tres-Vantanas-Höhle" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Armadillo" metita 05/03/05 (jam blua), movita al alia artikolo 04/04/06, remetita 25/10/13 "Santa-Elena-Halbinsel" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Arctotherium" metita 18/08/24, jam blua "Pehuén-Có" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Fossil track" metita 29/08/25, jam blua "''Hemiauchenia''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 (orig. "''Megalamaichnum''") *enwiki: ne menciata :similaĵo "Animal locomotion" metita 29/06/25, jam blua "''Acantholippia''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Beebrush" metita 25/11/24, jam blua "''Chuquiraga''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: metita 25/11/24, jam blua "''Nothrotheriops''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: metita 02/12/23, jam blua "Campo Laborde" (2x) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 15/05/20 "Megatherioidea" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: metita 26/07/22 (jam blua), mencio forigita 14/05/24; nigra mencio en kladogramo restas "Mylodontoidea" *dewiki: ruĝa, metita 14/06/19 *enwiki: nigra de 2/12/23 (estus alidirektilo al "Sloth#Taxonomy and evolution") "Megalocnoidea" *dewiki: ruĝa, metita 14/06/19 *enwiki: metita 2/12/23, jam blua "Megatheriinae" (2x) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: metita 14/05/24, jam blua "''Anisodontherium''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono (ruĝa); kp "''Plesiomegatherium''" "''Megatheriops''" (2x) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ruĝa, metita 14/05/24 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Mioceno" metita 19/12/11, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Amérique du Nord" metita 23/09/06, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Rinocero" metita 25/05/19, jam blua "''Pyramiodontherium''" (3x) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ruĝa, metita 14/05/24 *eswiki: ne menciata :similaĵo "''Megatherium altiplanicum''" metita 01/02/09, bluigita 03/12/16 (94 monatoj) *frwiki: ne menciata :similaĵo "Grand échange faunique interaméricain" metita 25/11/11, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Rostruloj" metita 25/05/19, jam blua "Pierre-Antoine Saint-André" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 19/05/20 "Gerardo de Iuliis" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 19/05/20 "François Pujos" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 19/05/20 "Rodolfo Salas" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 19/05/20 "Carlos Ameghino" (2x) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: metita 14/05/24 (jam blua) "Ituzaingó-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Oligocene" metita 14/05/24 (jam blua) "''Eomegatherium''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono (ruĝa) :similaĵo "Middle Miocene" metita 14/05/24 (jam blua) "''Pliomegatherium''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono (ruĝa) :similaĵo "''Megalonyx''" metita 02/12/23 (jam blua) "''Promegatherium''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono :similaĵo "Two-toed sloths" metita 02/12/23 (jam blua) "Chapadmalal-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 04/02/21 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Mitochondrial DNA" metita 24/03/20 (jam blua) "''Urumaquia''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono (ruĝa) :similaĵo "Subgenus" metita 19/05/20 (jam blua) "Arroyo Seco (Fundplatz)" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14, erare bluigita 30/06/18, reruĝigita 25/09/18 *enwiki: nigra de 25/02/23 "Paso Otero" *dewiki: ruĝa, metita 22/12/18 *enwiki: nigra de 14/05/24 "Museo di Storia Naturale di Firenze" *dewiki: ruĝa, metita 22/12/18 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Fishtail projectile point" metita 21/08/23, jam blua "Juan Bautista Bru de Ramón" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 02/05/14 "Manuel Navarro" (2xes) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *eswiki: ruĝa, metita 21/02/19 *enwiki: nigra de 14/05/24 "José Garriga" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 14/05/24 "Villanueva (Buenos Aires)" *dewiki: ruĝa, metita 22/04/15 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Dental formula" metita 14/05/24, jam blua "Woodbine Parish" *dewiki: ruĝa, metita 22/04/15 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Principle of priority" metita 14/05/24, jam blua "Dámaso Antonio Larrañaga" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "José Custodio Sáa y Faria" metita kun interlingva ligilo 14/05/24 "''Hoplophorus''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Spanish Empire" metita 17/10/24, jam blua "Manuel de Torres" *eswiki: ruĝa, metita 09/01/10 *enwiki: nigra de 02/05/14 "William Carmichael" *eswiki: ruĝa, metita 18/12/20 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Viceroyalty of the Río de la Plata" metita 14/05/24, jam blua "Museo de Ciencias Naturales Charles Darwin" *eswiki: ruĝa, metita 09/01/10 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Ravine" metita 30/06/25, jam blua "''Megatherium tarijense''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/02/13 "''Megatherium medinae''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/05/20 "''Megatherium istilarti''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/05/20 "''Megatherium parodii''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/05/20 "''Megatherium sundti''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/05/20 "''Megatherium gallardoi''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/05/20 "''Megatherium larensis''" *eswiki: ruĝa, metita 06/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''Megatherium urbinai''" nigra de 03/05/17 "Robert Bruce Horsfall" *eswiki: ruĝa, metita 04/07/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "William Stimpson" metita 27/04/21, jam blua "Bilofodonto" *eswiki: ruĝa, metita 04/07/14 kiel blua, erare ruĝigita 02/02/18 *enwiki: metita 30/01/06, bluigita 25/10/13, nigrigita 14/05/24 (93 monatoj) "''Plesiomegatherium''" *enwiki: ruĝa, metita 14/05/24 *eswiki: ne menciata :similaĵo "''Promegatherium''" metita 24/07/12, bluigita 24/11/16 (52 monatoj) *dewiki: ne menciata, kp. "''Anisondontherium''" *frwiki: ne menciata :similaĵo "Nord" metita 05/08/19, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "''Paraceratherium''" metita 25/05/19, jam blua n0q3yn1dioheg0o0jlhg9ayq1uqlcti 9350850 9350847 2026-04-10T19:50:56Z Arbarulo 135469 /* Daŭro de ruĝaj ligiloj */ 9350850 wikitext text/x-wiki Ĉi tio estas pli-malpli sistema komparo de la praktikoj de la Esperanta Vikipedio kaj kvar relative grandaj vikipedioj rilate bluajn kaj ruĝajn ligilojn, nome la angla, hispana, germana, kaj franca. Mi faris ĝin en la 22-a kaj 23-a de decembro 2025 ĉefe pro la insisto de ThomasPusch ke lia nigrigado de malnovaj ruĝaj ligiloj havas precedencon ĉe aliaj vikipedioj. Oni memoru ke la politikoj de aliaj vikipedioj eksplice malpermesas tiun agadon. Mi volis trovi ĉu grandaj vikipedioj efektive havas malsaman proporcion da ligiloj ol samtemaj artikoloj en la Esperanta Vikipedio, kaj se jes, kial. Uzante la butonon por "hazarda artikolo" en diversaj vikipedioj, mi elektis kvin specimenajn artikolojn, kiuj ekzistas en la Esperanta Vikipedio. Ĉar nur unu artikolo enhavis ruĝajn ligilojn, mi pligrandigis la specimenon per aliaj ses. Tiuj ses inkludis du artikolojn pri asteroidoj, kiujn mi devis apartigi ĉar ili ne ekzistas en la angla vikipedio, lasante totalan specimenon de 9 artikoloj. Ĉar la rezultoj restis relative stabilaj malgraŭ la pliampleksigo (ĉe eowiki neniu ŝanĝo de bluaj ligiloj, ŝanĝo de proksimume 25% de ruĝaj), mi decidis ne aldoni pli. Mi enkalkulis ĉiujn ligilojn en artikola teksto kaj bildopriskriboj. Mi ne enkalkulis informkestojn, ligilojn per ŝablonoj "ĉefartikolo" aŭ "vidu ankaŭ", sekcion "Vidu ankaŭ", referencojn kaj aliajn artikolfinajn sekciojn. Fine ĉi tio ne estas plene fidinda analizo, sed pli rigora verŝajne estus tro da laboro. Ĝi ja estas pli fidinda ol subjektivaj impresoj. ==Analizo== ===Proporcio da ligiloj (ligiloj en mil bitokoj)=== La grandaj vikipedioj havas tre malsamajn proporciojn da ruĝaj ligiloj. Ne eblas certe determini la pozicion de la Esperanta Vikipedio en tiu gamo pro la malgranda totala nombro da ruĝaj ligiloj (ses, en tri artikoloj de tri kontribuintoj). Tamen '''la proporcio da ruĝaj ligiloj en la Esperanta Vikipedio estas tute normala.''' '''Nur la angla vikipedio havas eksterordinare malgrandan proporcion da ruĝaj ligiloj,''' kaj la germana kaj hispana relative grandan. La franca kaj plej verŝajne la Esperanta vikipedio estas mezaj (proksimuma proporcio inter la tri grupoj 1:3:5). Kompreneble, la absoluta nombro da ruĝaj ligiloj estas trifoje pli granda eĉ en la angla vikipedio ol la esperanta. La angla, hispana kaj germana vikipedioj havas tre similan proporcion da bluaj ligiloj, la Esperanta kredeble pli grandan, kaj la franca ankoraŭ pli grandan. Tamen la vario estas multe malpli ol ĉe ruĝaj (proksimuma proporcio 4:5:6). ====Originalaj 5 artikoloj==== *eo: 5.1 bluaj, 0.17 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *en: 4.7 bluaj, 0.11 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *es: 4.6 bluaj, 0.30 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *de: 3.5 bluaj, 0.40 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *fr: 6.5 bluaj, 0.22 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj ====Ĉiuj kompareblaj artikoloj==== *eo: 5.1 bluaj, 0.21 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj (sen ThomasPusch kaj Kani: 4.6 bluaj, 0.30 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj) *en: 4.4 bluaj, 0.07 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *es: 4.3 bluaj, 0.39 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *de: 4.1 bluaj, 0.33 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj *fr: 6.1 bluaj, 0.18 ruĝaj ligiloj en mil bitokoj ===Kialo de la malmulteco de ruĝaj ligiloj en la angla vikipedio=== Por analizi kial la angla vikipedio havas anomalie malmulte da ruĝaj ligiloj, mi kontrolis la historion en la angla vikipedio de ligiloj, kiuj estas ruĝaj ĉe aliaj vikipedioj, kaj inverse ankaŭ la historion ĉe aliaj vikipedioj de ligiloj kiuj estas ruĝaj ĉe la angla vikipedio. Mi klasifikis la kontrolitajn ligilojn jene: 1) jam bluaj kiam ili metiĝis, 2) nun ruĝaj (sendepende de antaŭa historio), 3) iam ruĝaj sed bluigitaj, 4) iam ruĝaj aŭ bluaj sed nigrigitaj, kaj 5) nigraj (la temo menciiĝas en la teksto, sed neniam havis ligilon). Se la temo kiu havis ruĝan ligilon en alia vikipedio ne menciiĝas en la angla, mi elektis laŭeble similan temon kiu ne havas ligilon en la alia vikipedio, kaj kontrolis ĝian historion. Mi same elektis "similaĵon" en alilingva vikipedio kiam temo kun ruĝa ligilo en la angla ne menciiĝas tie. (Tiuj "similaĵoj" ne nepre estas tre similaj - ofte ĝi estas nur ligilo, kiu troviĝis en la sama sekcio kie la celita temo estus se ĝi menciiĝus. En mallongaj artikoloj "similaĵoj" ne ĉiam estis elekteblaj ĉar ili ne menciis sufiĉe da temoj.) Mi aparte klasifikis "similaĵojn" en la samaj kvin kategorioj. Por ligiloj rekte kompareblaj al ruĝa, la kategorioj "dekomence bluaj" kaj "bluigitaj" estas multe pli grandaj en la angla-vikipedia specimenaro ol en la alingva-vikipedia. La kategorio "nigrigitaj" estas pli malgranda, kaj la kategorio "dekomence nigraj" proporcie simila. Tial mi konkludas, ke '''la anomalia malmulteco de ruĝaj ligiloj en la angla vikipedio rezultas de la granda ŝanco ke ligilo estos dekomence aŭ fariĝos blua. Tio indikas saman preferon por bluaj super ruĝaj ligiloj en la angla kiel en ĉiuj vikipedioj, kun pli granda kapablo bluigi. Mi trovas neniun indikon de prefero por nigra teksto super ruĝaj ligiloj aŭ sistema nigrigado de ruĝaj ligiloj.''' Por "similaĵoj" la sola menciinda malsamo inter la angla kaj aliaj vikipedioj estis iom pli da "dekomence bluaj" kaj malpli da "bluigitaj" ligiloj. La aliaj kategorioj estas tro malgrandaj por interpreto. ====Stato de temoj ĉe enwiki, kiuj havas ruĝan ligilon ĉe alia vikipedio, kaj inverse==== {| class="wikitable sortable" |+ Rekte komparitaj ligiloj |- ! Kategorio !! kruda nombro (enwiki) !! elcento (enwiki) !! kruda nombro (aliaj) !! elcento (aliaj) |- | '''Dekomence bluaj''' || 29 || 35% || 2 || 7% |- | '''Bluigitaj''' || 16 || 20% || 1 || 4% |- | '''Ruĝaj''' || 9 || 11% || 10 || 37% |- | '''Nigrigitaj''' || 3 || 4% || 5 || 19% |- | '''Dekomence nigraj''' || 25 || 30% || 9 || 33% |- | Sumo || 82 || 100% || 27 || 100% |} {| class="wikitable sortable" |+ "Similaĵoj" |- ! Kategorio !! kruda nombro (enwiki) !! elcento (enwiki) !! kruda nombro (aliaj) !! elcento (aliaj) |- | '''Dekomence bluaj''' || 73 || 80% || 37 || 76% |- | '''Bluigitaj''' || 11 || 12% || 10 || 20% |- | '''Ruĝaj''' || 0 || 0% || 0 || 0% |- | '''Nigrigitaj''' || 3 || 3% || 0 || 0% |- | '''Dekomence nigraj''' || 4 || 4% || 2 || 4% |- | Sumo || 91 || 100% || 49 || 100% |} =="Nigrigitaj" ligiloj== Eĉ la malgrandaj nombroj en la tabelo troigas la nigrigadon de ligiloj. Mi trovis sume nur unu okazon de nigrigo de ruĝa(j) ligilo(j) pri verŝajne menciinda temo en la angla vikipedio, unu en la franca, kaj du en la germana. La ĉi-subaj notoj pli detale priskribas. Ĉe la anglalingva vikipedio mi trovis nur du rektajn nigrigojn de ruĝa ligilo, nome de "Alan Caso" kaj "Julie Dretzin" en ''[[:en:Six Feet Under|Ses futojn sub tero]]''. La nigrigo de Caso okazis du monatojn post enmeto de la ligilo en 2010 fare de la sama redaktanto kiu forigis ĝin. Caso direktis unu epizodon de la serio. Ĉiuj aliaj direktintoj de almenaŭ unu epizodo enmetiĝis samtempe kun ligilo, kaj ĉiuj nun estas bluaj (mi ne kontrolis ĉu dekomence). Tre verŝajne Caso efektive ne estas menciinda, aŭ la nigriginto sincere kredis, ke li ne estas. La nigrigo de Dretzin estis farita de anonimulo post sume 5 jaroj da ruĝeco (2005-2009, 2017-2018; ŝi ne estis menciata en la artikolo inter 2009 kaj 2007). Dretzin fakte estas menciinda, kaj ŝia ligilo klasifikiĝis kiel "bluigita" ĉar artikolo kreiĝis kaj blua ligilo metiĝis unu jaron post la nigrigo. Kvar "similaĵoj" en la angla vikipedio klasifikiĝis kiel nigrigitaj. Ĉiuj estas aktoroj en "''Ses futojn sub tero''", kies ligiloj fakte iam estis bluaj, ĝis oni forigis la artikolojn pro nemenciindeco. La aliaj du aferoj klasifikitaj kiel "nigrigitaj" ĉe la angla vikipedio perdiĝis dum reverkado de "[[:en:Megatherium]]" en 2024, kaj estis bluaj en tiu momento. Ili klasifikiĝis kiel nigrigoj ĉar nigra mencioj de la samaj temoj restis en la teksto. La ligiloj estis "Megatheriodea" kaj "Bilophodont". Ĉiuj registritaj nigrigoj en alilingvaj vikipedioj estis eroj en la filmografio de [[Ĉulpan Ĥamatova]], nome "''England!''" (frwiki kaj dewiki), "Doktor Schiwago (Fernsehserie)", "''Dressirovshchitsa kurits''" kaj "''Hurensohn''" (ĉi-lastaj nur dewiki). ''Dressirovshchitsa kurits'' estas mallonga filmo kaj verŝajne ne menciinda. La aliaj tri ŝajne estas veraj nigrigoj. Ĉe la germana vikipedio la filmografio estis kaj restis miksaĵo de bluo, ruĝo, kaj nigro. Ĉe la franca ''England!'' estis parto de amasa nigrigo. Konklude, '''En la angla vikipedio, kiu havas malmulte da ruĝaj ligiloj, sistema nigrigado de ruĝaj ligiloj ne okazas. En la franca kaj germana vikipedioj ĝi foje okazas, sed ne povas klarigi malmultecon de ruĝaj ligiloj, ĉar ili havas multajn.''' ===Nigrigado kaj ruĝigado=== Ĉar efektive okazas iom da nigrigado de ruĝaj ligiloj en la germana kaj franca vikipedio, sed tio videble ne rezultigas malgrandan proporcion da ruĝaj ligiloj, mi kontrolis, ĉu ankaŭ okazas ruĝigado de nigra teksto. Mi uzis la saman specimenaron en kiu mi trovis la nigrigadon, nome temojn, kiuj estas ruĝaj en la angla vikipedio. Mi trovis neniun ruĝigon, do konkludas ke jes estas neta nigrigo de ruĝaj ligiloj en tiuj du vikipedioj. (Tiu konkludo estas malpli certa por la franca vikipedio, ĉar entute estis nur 2 rekte kompareblaj ligiloj kaj 2 "similaĵoj" estis metitaj kiel ruĝaj. Ĉe la germana vikipedio estis respektive 8 kaj 1.) ==Daŭro de ruĝaj ligiloj== {| class="wikitable sortable" |+ Daŭro de bluigitaj ligiloj ĝis bluigo |- ! '''Vikipedio''' !! 0 monatoj !! 1-12 monatoj !! 1-5 jaroj !! 5-10 jaroj !! 10-20 jaroj |- | '''Angla''' || 4* || 11 || 4 || 6 || 4 |- | '''Germana''' || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | '''Franca''' || 0 || 0 || 0 || 2 || 0 |- | '''Hispana''' || 0 || 3 || 1 || 2 || 0 |- | '''Esperanta''' || 1 || 0 || 2 || 0 || 0 |- | Sumo neanglaj || 2 || 3 || 3 || 4 || 0 |} ==Krudaj rezultoj== ===Kalkulo de ligiloj=== B = bluaj ligiloj R = ruĝaj ligiloj bo = grando de artikolo en bitokoj Dikaj literoj indikas la originalajn kvin specimenojn. [[Saint-Merd-les-Oussines]] *eo: B 26, R 1; 2979 bo *en: B 4, R 0; 2035 bo *es: B 7, R 0; 2445 bo *de: B 37, R 2; 5069 bo *fr: B 103, R 0; 25 067 bo '''[[Eŭskio]]''' *eo: B 28, R 0; 6318 bo *en: B 542, R 6; 81 698 bo *es: B 612, R 19; 129 445 bo *de: B 155, R 1; 34 103 bo *fr: B 576, R 16; 93 431 bo '''[[Cañada de Benatanduz]]''' *eo: B 14, R 0; 2656 bo *en: B 6, R 1; 2104 bo *es: B 61, R 8; 14 419 bo *de: B 8, R 0; 2517 bo *fr: B 16, R 1; 4016 bo '''[[Dairbhre]]''' *eo: B 11, R 3; 2858 bo *en: B 78, R 0; 25 842 bo *es: B 34, R 1; 4829 bo *de: B 38, R 2; 10 090 bo *fr: B 47; R 1; 6574 bo [[Hinuĥa lingvo]] *eo: B 1, R 2; 452 bo *en: B 88, R 0; 10 130 bo *es: B 39, R 6; 8942 bo *de: B 28, R 1; 5851 bo *fr: B 24, R 0; 4677 bo '''[[Ĉulpan Ĥamatova]]''' *eo: B 13, R 0; 874 bo *en: B 91, R 11; 23 840 bo *es: B 34, R 16; 11 084 bo *de: B 67; R 11; 12 626 bo *fr: B 136; R 10; 14 099 bo ''[[Ses futojn sub tero]]'' *eo: B 10, R 0; 5475 bo *en: B 237, R 0; 61 788 bo *es: B 74, R 31; 33 240 bo *de: B 92, R 12; 20 231 bo *fr: B 137, R 6; 15 138 bo [[Liturgio de la horoj]] *eo: B 16, R 0; 1760 bo *en: B 234, R 1; 62 751 bo *es: B 47, R 0; 5095 bo *de: B 267, R 1; 50 968 bo *fr: B 129, R 1; 28 051 bo '''''[[Megatherium]]''''' *eo: B 26, R 0; 5265 bo *en: B 174, R 3; 57 694 bo *es: B 147, R 14; 33 750 bo *de: B 273, R 47; 93 257 bo *fr: B 36, R 0; 7385 bo ===Lingvoj mankas=== (Artikoloj ne enkalkulitaj en la totaloj) ====eo, es, de, fr ==== [[2899 Runrun Shaw]] *eo: B 9, R 1; 1665 bo *es: B 6, R 0; 4250 bo *de: B 5, R 0; 973 bo *fr: B 10, R 0; 3273 bo ====eo, fr==== [[61195 Martinoli]] *eo: B 10, R 1; 2290 bo *fr: B 10, R 0; 3198 bo ===Unuopaj ruĝaj ligiloj=== Averto: Mi ne sisteme kontrolis ĉu la temo de ruĝa ligilo iam estis kreita kaj forigita. Kiam tio okazis, ne eblas scii la kre-daton de la artikolo, sekve la bluigdaton de la ligilo. Ĉi-supre ĉiuj tiaj artikoloj klasifikiĝas kiel komence ruĝaj. ====''[[Ses futojn sub tero]]''==== "Tim Maculan" *eswiki: ruĝa, metita 31/07/11 *frwiki: ruĝa, metita 05/01/07 *enwiki: metita 17/08/06, bluigita 28/01/08 (17 monatoj) ''Kelkaj "similaĵoj" ĉi-sube estis forigitaj 21/03/09 kaj reenmetitaj poste. Mi registras nur la unuan meton.'' "Miguel Ángel Montero" *eswiki: ruĝa, metita 26/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo 'Anne Ramsay' metita 12/07/05, bluigita 16/03/06 (8 monatoj) "Patricia Acevedo" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "C. J. Sanders" metita 19/07/05, bluigita 24/07/06 (1 monato) "Mariana Huerta" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Kendré Berry" metita 19/07/05, bluigita (?), artikolo forigita 11/06/19 "Sandra Jara" *eswiki: ruĝa, metita 30/10/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Chris Messina" metita 19/07/05, bluigita 04/07/06 (12 monatoj) "Eduardo Garza" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Bobby Cannavale" metita 06/07/05, jam blua "Iván Jara" *eswiki: ruĝa, metita 30/10/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Michelle Trachtenberg" metita 06/07/05, jam blua "Magda Giner" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Jeff Yagher" metita 13/07/05, jam blua "Nancy McKenzie" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Julie Dretzin" metita 13/07/05, forigita 21/03/09, remetita 09/01/17, nigrigita 18/01/18, bluigita 05/09/19 (56 monatoj) "Norma Echavarría" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Matt Malloy" metita 08/01/06, bluigita 28/09/07 (21 monatoj) "Gloria Núñez" *eswiki: ruĝa, metita 30/10/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Tina Holmes" metita 03/07/05, bluigita 09/06/06 (11 monatoj) "Salvador Delgado" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Drug addiction" metita 27/06/05, jam blua "Roberto Mendiola" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Michael Weston" metita 20/09/06, jam blua "Eduardo Bosch" *eswiki: ruĝa, metita 30/10/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Lesbian" metita 26/07/05, jam blua "Gabriel Gama" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Mena Suvari" metita 23/01/05, jam blua "Adolfo Moreno" *eswiki: ruĝa, metita 30/10/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Peter Facinelli" metita 06/07/05, bluigita 29/08/05 (2 monatoj) "Adriana Casas" *eswiki: ruĝa, metita 04/07/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Sprague Grayden" metita 23/01/05, bluigita 23/01/05 (0 monatoj) "Miriam Valencia" *eswiki: ruĝa, metita 26/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Catherine O'Hara" metita 23/01/05, jam blua "Carola Vázquez" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Idalis DeLeón" "María Antonia Rodríguez" *eswiki: ruĝa, metita 30/05/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Justin Theroux" metita 15/07/05, bluigita 22/07/05 (0 monatoj) "Rebeca Patiño" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Bronwyn Tosh" metita 01/01/05, bluigita (?), artikolo forigita 21/11/09 "Isabel Fernández Abanthay" *eswiki: ruĝa, metita 26/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Brenna Tosh" metita 01/01/05, bluigita (?), artikolo forigita 21/11/09 "José Luis Reza" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Ben Foster (actor)" metita 01/01/05 kiel "Ben Foster", bluigita 25/05/06 (5 monatoj) "Humberto Solórzano" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Peter Macdissi" "Yolanda Vidal" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Julie White" metita 29/11/05, bluigita 30/12/05 (1 monato) "Antonio Esquivias" *eswiki: ruĝa, metita 26/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Nicki Micheaux" metita 05/03/08, jam blua "Alondra Hidalgo" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Kellie Waymire" metita 13/07/05, jam blua "Pilar González Aguado" *eswiki: ruĝa, metita 26/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "John Paul Pitoc" metita 12/02/07, jam blua "Anabel Méndez" *eswiki: ruĝa, metita 27/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Aysia Polk" metita 30/10/06, jam blua "María Teresa Aviña" *eswiki: ruĝa, metita 04/07/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Melissa Marsala" metita 09/07/05, bluigita (?), artikolo forigita 08/11/16 "Globo de Oro a la mejor serie dramática" *eswiki: ruĝa, metita 20/09/15 *enwiki: nigra de 24/07/06 "Thomas Lynch (Lyriker)" *dewiki: ruĝa, metita 11/11/11 kiel "Thomas Lynch" (jam blua), korektita al "Thomas Lynch (Lyriker)" 12/11/12 *enwiki: ne menciata :similaĵo "United States Court of Appeals for the Ninth Circuit" metita 02/10/17, jam blua "Rick Cleveland" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Laurence Andries" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: nigra de 28/10/10 "Scott Buck" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Jill Soloway" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Kate Robins" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Miguel Arteta" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Michael Engler (Regisseur)" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Daniel Attias" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Allen Coutler" *dewiki: erare ruĝa, metita 12/11/11 *enwiki: metita 28/10/10, jam blua "Richard Marvin (Komponist)" *dewiki: ruĝa, metita 12/11/11 kiel "Richard Marvin", bluigita 7/10/13, korekte reruĝigita 1/11/13 *enwiki: nur en informkesto :similaĵo "Bo Harwood" metita 08/01/10, jam blua "Alan Caso" *dewiki: ruĝa, metita 03/04/07 *enwiki: metita 28/10/10 kiel ruĝa, nigrigita 25/12/10 "Peter Macdissi" *frwiki: ruĝa, metita 04/01/07 *enwiki: metita 20/02/05, bluigita 11/09/07 (31 monatoj) "Idalis DeLeón" *frwiki: ruĝa, metita 20/11/12 *enwiki: metita 15/07/05, bluigita 29/08/06 (12 monatoj) "The Dining Rooms" *frwiki: ruĝa, metita 04/12/07 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''Six Feet Under'' (soundtrack)" metita 20/08/05, bluigita 20/08/05 (0 monatoj) "Devlins" *frwiki: ruĝa, metita 04/12/07 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''Six Feet Under, Vol. 2: Everything Ends''" metita 20/08/05, bluigita 20/08/05 (0 monatoj) "Jem (musique)" *frwiki: ruĝa, metita 27/03/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Max (streaming service)" metita kiel "HBO Now" 18/10/17, jam blua ====[[Ĉulpan Ĥamatova]]==== "''Strana glujij''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 22/01/12 (67 monatoj) "''Vremia tantsora''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 21/03/20 (165 monatoj) "''Tuvalu''" *eswiki: ruĝa, metita 14/02/06 *enwiki: metita 31/07/05, bluigita 7/12/05 (4 monatoj) "''Rozhdestvenkaya mysteria''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 21/04/17 (130 monatoj) "''England!''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: ruĝa, metita 27/06/06 *dewiki: metita 06/10/06, nigrigita 18/12/12 *frwiki: metita 14/10/06, nigrigita 21/08/13 *eowiki: ne menciata :similaĵo "Rusio" metita 16/02/25, jam blua "''Lvinaia dolia''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: ruĝa, metita 27/06/06 *frwiki: nigra de 22/07/10 *eowiki: ne menciata :similaĵo "1975" metita 16/02/25, jam blua "''Viktor Vogel - Commercial Man''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 09/12/06 (5 monatoj) "Katrin Saß" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''Children of the Arbat'' (serial)" metita 02/02/11, jam blua "Alexander Beyer" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''The Fall of the Empire''" "''Dressirovshchitsa kurits''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: ruĝa, metita 27/06/06 *dewiki: metita 6/10/06, nigrigita 12/02/21 *frwiki: nigra de 12/03/08 *eowiki: ne menciata :similaĵo "1-an de oktobro" metita 16/02/25, jam blua "''Hurensohn''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: ruĝa, metita 27/06/06 *dewiki: metita 6/10/06 (jam erare blua), korektita 11/11/07, nigrigita 12/02/21 *frwiki: nigra de 12/03/08 *eowiki: ne menciata "''72 metra''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 01/11/12 (76 monatoj) "''Grecheskiye kanikuly''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: ruĝa, metita 27/06/06 *frwiki: nigra de 12/03/08 *eowiki: ne menciata "''Midsummer Madness''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 04/07/12 (72 monatoj) "''Mechenosets''" *eswiki: ruĝa, metita 12/09/06 *enwiki: metita 27/06/06, bluigita 20/12/06 (6 monatoj) "''Zuleijá abre los ojos''" *eswiki: ruĝa, metita 22/04/20 *enwiki: metita 30/10/23, jam blua "Alexei Borodin" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: nigra de 12/02/18 "Sowremennik-Theater" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: 22/06/12, jam blua "Iwan Wolkow" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: ruĝa, metita 29/10/07 *eswiki: nigra de 30/09/25 *frwiki: nur en informkesto :similaĵo "Anna Politkovskaïa" metita 25/06/25, jam blua *eowiki: nigra de 16/02/25 "Sergei Prochanow" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: nigra de 21/01/14 "Hanna Slutski" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: nigra de 21/01/14 "Michail Kononow" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: nigra de 21/01/14 "''Gibel imperii''" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: metita 13/10/14, ĵus blua "The Rainbowmaker" *dewiki: ruĝa, metita 06/10/06 *enwiki: ne menciata, kp. "Mechenosets" "Murad Khalilov" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata, kp. "Time of a Dancer" "Michael Sturminger" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata, kp. "Country of the Deaf" "''Ellipses''" *frwiki: ruĝa, metita 15/07/25 *enwiki: metita 29/09/06 (jam erare blua), korekte ruĝigita 27/05/07, erare bluigita 21/01/24 (200 monatoj) "Alexander Hahn" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''Children of the Arbat'' (serial)" "João Nuno Pinto" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata, kp. "Mechenosets" "Elena Khazanova" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata :similaĵo "VMayakovsky" metita 20/05/19, ĵus blua "Doktor Zhivago" (mini-série)" (2xfr kun tajperaro) *frwiki: ruĝa, metita 06/03/14 *enwiki: ruĝa, metita 14/08/17 kiel "Doktor Zhivago" (jam blua), korekte ruĝigita 09/09/19 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Michael Gwisdek" metita 12/09/06, bluigita 22/11/09 (2 monatoj) *dewiki: metita 6/10/06, nigrigita 12/02/21 *eowiki: ne menciata "Andreï Echpaï" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: metita 12/02/18, jam blua "''Cendres'' (film, 2013)" *frwiki: ruĝa, metita 09/01/20 *enwiki: ne menciata, kp. "''Zuleikha Opens Her Eyes (TV series)''" "Shamil Khamatov" *enwiki: ruĝa, metita 23/03/22 *eswiki: nigra de 30/09/25 *dewiki: ne menciata :similaĵo "Mathematik" metita 14/01/17, jam blua *frwiki: nur en informkesto :similaĵo "Théâtre" metita 14/08/06, jam blua *eowiki: nur en informkesto :similaĵo "Germanio" metita 16/01/25, jam blua "Aleksei Dubinin" *enwiki: ruĝa, metita 23/06/20 *eswiki: nigra de 30/09/25 *dewiki: ne menciata, kp. "Iwan Wolkow" *frwiki: ne menciata :similaĵo "Alvis Hermanis" metita 25/06/24, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Aktoro" metita 16/02/25, jam blua "Aleksandr Shein" *enwiki: ruĝa, metita 23/06/20 *eswiki: nigra de 30/09/25 *dewiki: ne menciata :similaĵo "Russisch-orthodoxe Kirche" metita 14/01/17, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Fiodor Dostoïevski" metita 25/06/24, jam blua *eowiki: nigra de 16/02/25 "''The Bra''" *enwiki: ruĝa, metita 22/06/24 *eswiki: ne menciata :similaĵo "''Dostoyevski'' (serie de televisión)" metita 26/11/14, jam blua *dewiki: metita 01/06/21, bluigita 01/06/21 (0 monatoj) *frwiki: metita 05/12/19, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "2003" metita 14/10/25, jam blua ====[[Dairbhre]]==== "Portmagee": *eowiki: ruĝa, metita 24/02/17 *enwiki: metita 13/07/04, bluigita 26/09/04 (2 monatoj) "Baile an Ridire": *eowiki: ruĝa, metita 24/02/17 *dewiki: ruĝa, metita 6/11/05 *enwiki ("Knightstown"): metita 13/07/04, erare bluigita 09/09/04, korektita 18/09/04 (2 monatoj) "Trinity Bay": *eowiki: ruĝa, metita 24/02/17 *enwiki ("Heart's Content"): metita 7/06/07, jam blua "Knight of Kerry": *dewiki: ruĝa, metita 6/11/05 *enwiki: metita 23/07/06, jam blua "Reenard Point": *eswiki: ruĝa, metita 04/11/08 *enwiki: metita 26/03/04, bluigita 26/01/12 (94 monatoj) "Mont Geokaun": *frwiki: ruĝa, metita 26/08/12 *enwiki: metita 29/02/08, ĵus blua ====[[Saint-Merd-les-Oussines]]==== "Marius Vazeilles" *eowiki: ruĝa, metita 11/10/09 *enwiki: ne menciata "Ruinen von Cars" *dewiki: ruĝa, metita 27/10/11 *enwiki: ne menciata "Ruinen von Cars" *dewiki: ruĝa, metita 27/10/11 *enwiki: ne menciata "Moor von Longéroux" *dewiki: ruĝa, metita 27/10/11 *enwiki: ne menciata ====[[Cañada de Benatanduz]]==== "Puerto de Cuarto Pelado" *eswiki: ruĝa, metita 01/10/08 kiel blua (?), artikolo forigita 06/05/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Iberian System" metita 05/04/13, jam blua "Barranco de la Cañada" *eswiki: ruĝa, metita 08/04/09 *enwiki: ne menciata "Río Cañada" *eswiki: ruĝa, metita 01/10/08 *enwiki: ne menciata "Muela Monchén" (2x) *eswiki: ruĝa, metita 01/10/08 *enwiki: ne menciata "Ermita de San Cristóbal" *eswiki: ruĝa, metita 05/04/09 kiel blua (?), artikolo forigita plurfoje *enwiki: ne menciata "Ermita de la Magdalena" *eswiki: ruĝa, metita 05/04/09 kiel blua (?), artikolo forigita 06/05/09 *enwiki: ne menciata "Rebollones" *eswiki: ruĝa, metita 01/10/08 kiel blua (?), artikolo forigita 05/04/09 *enwiki: ne menciata "Cantavieja" *frwiki: ruĝa, metita 24/01/18 *enwiki: ne menciata "Sierra de la Cañada" *enwiki: ruĝa, metita 05/04/13 *eswiki: metita 01/10/08, bluigita 09/08/18 (118 monatoj) *dewiki: ne menciata :similaĵo "Saragossa" metita 02/03/24, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Ordre de Saint-Jean de Jérusalem" metita 24/01/18, jam blua *eowiki: nigra de 16/11/22 ====[[Eŭskio]]==== "Conocimiento del Euskera" *eswiki: ruĝa, metita 11/04/07 *enwiki: nigra de 21/10/22 "Esteve Materra" *eswiki: ruĝa, metita 19/07/23 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Literal translation" metita 16/01/14, jam blua "Navarrómetro" (2x) *eswiki: ruĝa, metita 20/05/07 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Spanish Constitution of 1978" metita 16/12/06, jam blua "Ordunate" *eswiki: ruĝa, metita 30/06/07 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Asturian Massif" nigra de 30/11/25 "Aldaieta" *eswiki: ruĝa, metita 29/07/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Bilar" nigra de 26/08/14 "Tratado de Burgos" *eswiki: ruĝa, metita 17/11/05 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Confederate state" metita 14/03/24, jam blua "Patxi Xabier Lezama Perier" *eswiki: ruĝa, metita 24/05/19 kiel blua (?), paĝo forigita plurfoje *enwiki: similaĵo "Real Unión" metita 24/08/09, jam blua "Consejo Navarro del Euskera" *eswiki: ruĝa, metita 15/06/08 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Barakaldo CF" metita 17/06/08, jam blua "Nafarroaren Eguna" *eswiki: ruĝa, metita 31/12/13 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Spanish football league system" metita 16/12/06, jam blua "Fiestas de Bayona" *eswiki: ruĝa, metita 16/05/07 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Athletic Bilbao signing policy" metita 15/12/17, jam blua "Araba Bai" *eswiki: ruĝa, metita 29/07/11 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Batasuna" metita 16/12/06, jam blua "Izquierda Mirandesa" *eswiki: ruĝa, metita 18/07/07 kiel blua (?), artikolo forigita dufoje *enwiki: ne menciata :similaĵo "Social-democracy" metita 16/12/06, jam blua "Agrupación Electoral Independiente de la Puebla" *eswiki: ruĝa, metita 29/07/11 *enwiki: ne menciata :similaĵo "United Left" metita 21/12/07, jam blua "Jean Grenet" *eswiki: ruĝa, metita 28/07/11 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Emmanuel Macron" metita 21/10/22, jam blua "Frantxua Maitia" *eswiki: ruĝa, metita 28/07/11 *enwiki: ne menciata, kp. Jean-René Etchegaray "Kotte Ezenarro" *eswiki: ruĝa, metita 01/08/17 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Union of Democrats and Independents" metita 21/10/22, jam blua "Jean Espilondo" *eswiki: ruĝa, metita 28/07/11 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Renaissance (French political party)" metita 21/10/22, jam blua "Batera" *eswiki: ruĝa, metita 28/07/11 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Navarra Suma" metita 21/10/22, jam blua "Navarrisme" *frwiki: ruĝa, metita 17/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Spanish Constitution of 1978" "Heraldo de Navarra" *frwiki: ruĝa, metita 17/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Constitutional Court of Spain" metita 12/08/22, jam blua "Béatrice Leroy" *frwiki: ruĝa, metita 27/03/21 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Joanes Leizarraga" metita 06/03/13, jam blua "Pierre Letamendia" *frwiki: ruĝa, metita 27/03/21 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Joan Perez de Lazarraga" metita 06/03/13, jam blua "Jean-Philippe Larramendy" *frwiki: ruĝa, metita 27/03/21 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Literal translation" "Thomas Pierre" *frwiki: ruĝa, metita 27/03/21 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Human settlement" metita 14/03/24, jam blua "Flysh" *frwiki: (mise?) ruĝa, metita 22/11/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Turbidite" metita 30/11/25, jam blua "Baie de Loya" *frwiki: ruĝa, metita 22/11/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Structural basin" metita 30/11/25, jam blua "Sérapia langue" *frwiki: ruĝa, metita 22/11/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Hematite" metita 30/11/25, jam blua "Crithme marin" *frwiki: ruĝa, metita 22/11/06 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Limonite" metita 30/11/25, jam blua "États de Navarre" *frwiki: ruĝa, metita 17/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "End of Basque home rule in France" metita 14/01/16, ĵus blua "Cour d'Ordre" *frwiki: ruĝa, metita 17/09/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Béarn" metita 14/03/24, jam blua "Bourse de Bilbao" *frwiki: ruĝa, metita 29/05/10 kiel "Bourse" (jam blua), ruĝigita 15/08/10 *enwiki: ne menciata :similaĵo "University of Oñati" metita 16/12/06, bluigita 03/12/12 (72 monatoj) "Jambon Quintoa" *frwiki: ruĝa, metita 27/05/12 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Hernani" metita 16/12/06, jam blua "Chant basque" *frwiki: ruĝa, metita 03/12/06 *enwiki: nur en informkesto (blua) :similaĵo "Basque derby" metita 19/02/18, jam blua "Sports basques" *frwiki: ruĝa, metita 03/12/06 kiel blua (?), artikolo forigita dufoje *enwiki: per ŝablono Ĉefartikolo "Elkarrekin Podemos" *dewiki: ruĝa, metita 02/11/19 *enwiki: metita 21/10/22, jam blua "Bilbao Superior Technical School of Engineering" *enwiki: ruĝa, metita 04/06/09 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Oskorri" metita 12/07/07, jam blua *dewiki: ne menciata :similaĵo "Museum Europäischer Kulturen" metita 17/01/19, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "BBVA" metita 29/05/10, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Kurdio" metita 18/10/02, bluigita 29/09/05 (35 monatoj) "Sarriko" *enwiki: ruĝa, metita 04/06/09 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Xabier Lete" metita 12/07/07, bluigita 16/01/08 (6 monatoj) *dewiki: ne menciata :similaĵo "Kreisel" metita 17/01/19, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Banques" metita 29/05/10, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Latinida lingvo" metita 05/02/03, bluigita 30/12/06 (47 monatoj) "Navarrese Foral Government" *enwiki: ruĝa, metita 16/12/06 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Benito Lertxundi" metita 12/07/07, bluigita 15/01/08 (6 monatoj) *dewiki: ne menciata :similaĵo "Diabolo (Spielgerät)" metita 17/01/19, jam blua *frwiki: nur en referenco (blua) :similaĵo "caisse d'épargne" metita 29/05/10, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Hindeŭropa lingvo" metita 05/02/03, jam blua "North American Basque Organizations" *enwiki: ruĝa, metita 29/08/07 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Bernard Etxepare" metita 22/02/07, jam blua *dewiki: ne menciata :similaĵo "Jai Alai" metita 17/01/19, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Bilbao Bizkaia Kutxa" nigra de 29/05/10 *eowiki: ne menciata :similaĵo "Alegría-Dulantzi" metita 28/06/24, ĵus blua "Jean-René Etchegaray" *enwiki: ruĝa, metita 21/10/22 *eswiki: nigra de 01/08/17 *dewiki: ne menciata :similaĵo "Isaias Carrasco" nigra de 10/04/08 *frwiki: ne menciata :similaĵo "Juan Carlos Ier d’Espagne" metita 30/11/06 kiel "Juan Carlos", korekte bluigita 26/11/12 (72 monatoj) *eowiki: ne menciata "Contigo-Zurekin" *enwiki: ruĝa, metita 23/12/24 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Agrupación Electoral Independiente del Condado de Treviño" metita 29/07/11, jam blua *dewiki: ne menciata :similaĵo "Equo" metita 02/11/19, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Enbata" metita 30/11/06, erare bluigita 13/12/11, ĝuste ekde 15/12/11 (60 monatoj) *eowiki: ne menciata ====[[Liturgio de la horoj]]==== "Tonus rectus" *dewiki: ruĝa, metita 04/07/08 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Antiphon" metita 16/12/07, jam blua "Psaumes imprécatoires" *frwiki: ruĝa, metita 25/07/23 *enwiki: metita 13/10/19, jam blua "''Breviarium Curiae''" *enwiki: ruĝa, metita 16/12/07 kiel "Breviary" (jam blua), ruĝigita 06/05/18 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Canto gregoriano" metita 13/02/09, jam blua *dewiki: ne menciata :similaĵo "''Book of Common Prayer''" metita 29/10/03, bluigita 08/02/04 (3 monatoj) *frwiki: ne menciata :similaĵo "Rite tridentin" metita 25/07/23, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Meza horo" metita 10/06/06, bluigita 10/06/06 (0 monatoj) ====[[Hinuĥa lingvo]]==== "Hinuĥoj" *eowiki: ruĝa, metita 17/10/12 *eswiki: ruĝa, metita 24/01/24 *enwiki: metita 07/08/07, bluigita 25/07/08 (12 monatoj) "Nordorient-kaŭkaza lingvaro": *eowiki: erare ruĝa, metita 19/10/12 *enwiki: metita 07/08/07, jam blua "Distrito Tsuntinsky" *eswiki: ruĝa, metita 24/01/24 *enwiki: metita 29/10/12, jam blua "Genukh" *eswiki: ruĝa, metita 24/01/24 *enwiki: metita 07/08/07, bluigita 15/08/25 (216 monatoj) "Palatal consonante palatal", "labialization" (2x) *eswiki: erare ruĝaj, metitaj 24/01/24 *enwiki: metitaj 15/03/17, jam bluaj "Chwarschinische Sprache" *dewiki: ruĝa, metita 08/12/08 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono :similaĵo "Tsez language" metita 07/08/07, jam blua ====''[[Megatherium]]''==== "Santa-Vitória-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 28/05/19 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Patagonia" metita 05/03/05 (jam blua), movita al alia artikolo 04/04/06, remetita 8/12/08 "Umala-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Crystal Palace Park" metita 03/09/08 (jam blua), forigita 05/03/09, remetita 02/12/23 "Ulloma-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Second voyage of HMS Beagle" metita 14/05/24, jam blua "Tarija-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Glyptodonts" metita 25/08/13, jam blua "Santa-Rosa-Höhle" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Anteater" metita 12/09/05, jam blua "Tres-Vantanas-Höhle" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Armadillo" metita 05/03/05 (jam blua), movita al alia artikolo 04/04/06, remetita 25/10/13 "Santa-Elena-Halbinsel" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Arctotherium" metita 18/08/24, jam blua "Pehuén-Có" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Fossil track" metita 29/08/25, jam blua "''Hemiauchenia''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 (orig. "''Megalamaichnum''") *enwiki: ne menciata :similaĵo "Animal locomotion" metita 29/06/25, jam blua "''Acantholippia''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Beebrush" metita 25/11/24, jam blua "''Chuquiraga''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: metita 25/11/24, jam blua "''Nothrotheriops''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: metita 02/12/23, jam blua "Campo Laborde" (2x) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 15/05/20 "Megatherioidea" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: metita 26/07/22 (jam blua), mencio forigita 14/05/24; nigra mencio en kladogramo restas "Mylodontoidea" *dewiki: ruĝa, metita 14/06/19 *enwiki: nigra de 2/12/23 (estus alidirektilo al "Sloth#Taxonomy and evolution") "Megalocnoidea" *dewiki: ruĝa, metita 14/06/19 *enwiki: metita 2/12/23, jam blua "Megatheriinae" (2x) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: metita 14/05/24, jam blua "''Anisodontherium''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono (ruĝa); kp "''Plesiomegatherium''" "''Megatheriops''" (2x) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ruĝa, metita 14/05/24 *eswiki: ne menciata :similaĵo "Mioceno" metita 19/12/11, jam blua *frwiki: ne menciata :similaĵo "Amérique du Nord" metita 23/09/06, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Rinocero" metita 25/05/19, jam blua "''Pyramiodontherium''" (3x) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ruĝa, metita 14/05/24 *eswiki: ne menciata :similaĵo "''Megatherium altiplanicum''" metita 01/02/09, bluigita 03/12/16 (94 monatoj) *frwiki: ne menciata :similaĵo "Grand échange faunique interaméricain" metita 25/11/11, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "Rostruloj" metita 25/05/19, jam blua "Pierre-Antoine Saint-André" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 19/05/20 "Gerardo de Iuliis" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 19/05/20 "François Pujos" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 19/05/20 "Rodolfo Salas" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 19/05/20 "Carlos Ameghino" (2x) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: metita 14/05/24 (jam blua) "Ituzaingó-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Oligocene" metita 14/05/24 (jam blua) "''Eomegatherium''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono (ruĝa) :similaĵo "Middle Miocene" metita 14/05/24 (jam blua) "''Pliomegatherium''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono (ruĝa) :similaĵo "''Megalonyx''" metita 02/12/23 (jam blua) "''Promegatherium''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono :similaĵo "Two-toed sloths" metita 02/12/23 (jam blua) "Chapadmalal-Formation" *dewiki: ruĝa, metita 04/02/21 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Mitochondrial DNA" metita 24/03/20 (jam blua) "''Urumaquia''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: menciata nur en navigoŝablono (ruĝa) :similaĵo "Subgenus" metita 19/05/20 (jam blua) "Arroyo Seco (Fundplatz)" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14, erare bluigita 30/06/18, reruĝigita 25/09/18 *enwiki: nigra de 25/02/23 "Paso Otero" *dewiki: ruĝa, metita 22/12/18 *enwiki: nigra de 14/05/24 "Museo di Storia Naturale di Firenze" *dewiki: ruĝa, metita 22/12/18 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Fishtail projectile point" metita 21/08/23, jam blua "Juan Bautista Bru de Ramón" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 02/05/14 "Manuel Navarro" (2xes) *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *eswiki: ruĝa, metita 21/02/19 *enwiki: nigra de 14/05/24 "José Garriga" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: nigra de 14/05/24 "Villanueva (Buenos Aires)" *dewiki: ruĝa, metita 22/04/15 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Dental formula" metita 14/05/24, jam blua "Woodbine Parish" *dewiki: ruĝa, metita 22/04/15 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Principle of priority" metita 14/05/24, jam blua "Dámaso Antonio Larrañaga" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "José Custodio Sáa y Faria" metita kun interlingva ligilo 14/05/24 "''Hoplophorus''" *dewiki: ruĝa, metita 09/10/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Spanish Empire" metita 17/10/24, jam blua "Manuel de Torres" *eswiki: ruĝa, metita 09/01/10 *enwiki: nigra de 02/05/14 "William Carmichael" *eswiki: ruĝa, metita 18/12/20 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Viceroyalty of the Río de la Plata" metita 14/05/24, jam blua "Museo de Ciencias Naturales Charles Darwin" *eswiki: ruĝa, metita 09/01/10 *enwiki: ne menciata :similaĵo "Ravine" metita 30/06/25, jam blua "''Megatherium tarijense''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/02/13 "''Megatherium medinae''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/05/20 "''Megatherium istilarti''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/05/20 "''Megatherium parodii''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/05/20 "''Megatherium sundti''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/05/20 "''Megatherium gallardoi''" *eswiki: ruĝa, metita 01/02/09 *enwiki: nigra de 19/05/20 "''Megatherium larensis''" *eswiki: ruĝa, metita 06/02/09 *enwiki: ne menciata :similaĵo "''Megatherium urbinai''" nigra de 03/05/17 "Robert Bruce Horsfall" *eswiki: ruĝa, metita 04/07/14 *enwiki: ne menciata :similaĵo "William Stimpson" metita 27/04/21, jam blua "Bilofodonto" *eswiki: ruĝa, metita 04/07/14 kiel blua, erare ruĝigita 02/02/18 *enwiki: metita 30/01/06, bluigita 25/10/13, nigrigita 14/05/24 (93 monatoj) "''Plesiomegatherium''" *enwiki: ruĝa, metita 14/05/24 *eswiki: ne menciata :similaĵo "''Promegatherium''" metita 24/07/12, bluigita 24/11/16 (52 monatoj) *dewiki: ne menciata, kp. "''Anisondontherium''" *frwiki: ne menciata :similaĵo "Nord" metita 05/08/19, jam blua *eowiki: ne menciata :similaĵo "''Paraceratherium''" metita 25/05/19, jam blua cfp66gbnrq48knk284dl9c736mb1qy3 0 932035 9350799 9350515 2026-04-10T16:38:57Z DiscInf96 255003 9350799 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller}} [[Dosiero:Grab Frau und Herr István Dunszt †1924, †1928, 2024 Bakonybél.jpg|eta|La tombo de la pra-pra-geavoj de Dunszt en [[Bakonybél]].]] '''Vilmos Dunszt'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Dunszt Vilmos]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref>) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de Adelsheim, devenanta el Veszprém kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ ''pustoj'' (puszta), kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 Instagram]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de Hungario.<ref name=":2" /> == Kariero == [[Dosiero:Vilmos Dunszt in 2014, Budapest 01.jpg|eta|Dunszt in 2014]] Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun Ferenc Molnár „Caramel”, titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> [[Dosiero:Vilmos Dunszt, englisch William Dunst, as a child in a puppet play.jpg|eta|Dunszt aperis en unu el siaj unuaj teatro-roloj en [[Pupteatro|pupteatraĵo]].]] Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la Kővirágok Énekiskola ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de Judit Kővári, kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /> == Familio kaj deveno == Li devenas de la romkatolika, devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst). Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924). Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> == Diskografio == === Albumoj === * ''Vibrations'' (2024)<ref>[https://www.dalok.hu/albumok/william-dunst-vibrations Dalok.hu]</ref><ref>[https://genius.com/albums/William-dunst/Vibrations William Dunst - Vibrations Lyrics and Tracklist | Genius]</ref> === Unuopaĵoj === * ''Devil'' (2021)<ref>[https://musicbrainz.org/release/23610d8f-d861-4ede-8d0d-1afc6d971d20 Release “Devil” by William Dunst - MusicBrainz]</ref><ref>[https://listenbrainz.org/album/df5a1683-18fd-4cfb-bf36-d296c9d46675/ ListenBrainz]</ref> * ''You’re My Best Gift'' (2021) * ''Xanax'' (2022) * ''Memories'' (2024) === Muzikoj por filmoj kaj scenejo === * ''Valahol Európában'' (2017) – rolo: Kuksi<ref>[https://www.dalok.hu/albumok/dunszt-vilmos-valahol-europaban Dalok.hu]</ref><ref>https://open.spotify.com/album/5r7nZV2uwHQgs4l5f0x24t?si=bMD19w6_TbyKTKxyPKkrrQ</ref> * ''Time's Up 4: Disney Medley'' (viva muzikalo; prezentita en [[Ágnes Bálint Kultura Centro]])<ref>[https://www.dalok.hu/albumok/dunszt-vilmos-times-up-4-1 Dalok.hu]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?si=yRv52qLXvI2lwSRl&t=1365&v=SFhub1alpGg&feature=youtu.be TIME'S Up 4 - YouTube]</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] <br/> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj kantistoj]] 8zbrqtjkdh2teohtmao8trd8l8lk52e 9350810 9350799 2026-04-10T17:07:17Z DiscInf96 255003 9350810 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller}} [[Dosiero:Grab Frau und Herr István Dunszt †1924, †1928, 2024 Bakonybél.jpg|eta|La tombo de la pra-pra-geavoj de Dunszt en [[Bakonybél]].]] '''Vilmos Dunszt'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Dunszt Vilmos]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref>) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de Adelsheim, devenanta el Veszprém kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ ''pustoj'' (puszta), kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 Instagram]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de Hungario.<ref name=":2" /> == Kariero == [[Dosiero:Vilmos Dunszt in 2014, Budapest 01.jpg|eta|Dunszt in 2014]] Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun Ferenc Molnár „Caramel”, titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> [[Dosiero:Vilmos Dunszt, englisch William Dunst, as a child in a puppet play.jpg|eta|Dunszt aperis en unu el siaj unuaj teatro-roloj en [[Pupteatro|pupteatraĵo]].]] Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la Kővirágok Énekiskola ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de Judit Kővári, kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /> == Familio kaj deveno == Li devenas de la romkatolika, devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst). Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924). Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> == Diskografio == === Albumoj === * ''Vibrations'' (2024)<ref>[https://www.dalok.hu/albumok/william-dunst-vibrations Dalok.hu]</ref><ref>[https://genius.com/albums/William-dunst/Vibrations William Dunst - Vibrations Lyrics and Tracklist | Genius]</ref> === Unuopaĵoj === * ''Devil'' (2021)<ref>[https://musicbrainz.org/release/23610d8f-d861-4ede-8d0d-1afc6d971d20 Release “Devil” by William Dunst - MusicBrainz]</ref><ref>[https://listenbrainz.org/album/df5a1683-18fd-4cfb-bf36-d296c9d46675/ ListenBrainz]</ref> * ''You’re My Best Gift'' (2021) * ''Xanax'' (2022) * ''Memories'' (2024) === Muzikoj por filmoj kaj scenejo === * ''Valahol Európában'' (2017) – rolo: Kuksi<ref>[https://www.dalok.hu/albumok/dunszt-vilmos-valahol-europaban Dalok.hu]</ref><ref>https://open.spotify.com/album/5r7nZV2uwHQgs4l5f0x24t?si=bMD19w6_TbyKTKxyPKkrrQ</ref> * ''Time's Up 4: Disney Medley'' (viva muzikalo; prezentita en [[Ágnes Bálint Kultura Centro]])<ref>[https://www.dalok.hu/albumok/dunszt-vilmos-times-up-4-1 Dalok.hu]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?si=yRv52qLXvI2lwSRl&t=1365&v=SFhub1alpGg&feature=youtu.be TIME'S Up 4 - YouTube]</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.imdb.com/name/nm16933419/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_0_nm_8_in_0_q_william%20dunst William Dunst] estas ĉe [[Interreta filma datumbazo]]<br /> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj kantistoj]] l1pbjf0ky8ecyehn1gwhbtgmx3umwzq 9350816 9350810 2026-04-10T17:16:25Z DiscInf96 255003 9350816 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller}} [[Dosiero:Grab Frau und Herr István Dunszt †1924, †1928, 2024 Bakonybél.jpg|eta|La tombo de la pra-pra-geavoj de Dunszt en [[Bakonybél]].]] '''Vilmos Dunszt'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Dunszt Vilmos]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref><ref>[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, & More | Discogs]</ref>) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de Adelsheim, devenanta el Veszprém kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ ''pustoj'' (puszta), kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 Instagram]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de Hungario.<ref name=":2" /> == Kariero == [[Dosiero:Vilmos Dunszt in 2014, Budapest 01.jpg|eta|Dunszt in 2014]] Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun Ferenc Molnár „Caramel”, titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> [[Dosiero:Vilmos Dunszt, englisch William Dunst, as a child in a puppet play.jpg|eta|Dunszt aperis en unu el siaj unuaj teatro-roloj en [[Pupteatro|pupteatraĵo]].]] Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la Kővirágok Énekiskola ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de Judit Kővári, kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /> == Familio kaj deveno == Li devenas de la romkatolika, devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst). Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924). Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> == Diskografio == === Albumoj === * ''Vibrations'' (2024)<ref>[https://www.dalok.hu/albumok/william-dunst-vibrations Dalok.hu]</ref><ref>[https://genius.com/albums/William-dunst/Vibrations William Dunst - Vibrations Lyrics and Tracklist | Genius]</ref> === Unuopaĵoj === * ''Devil'' (2021)<ref>[https://musicbrainz.org/release/23610d8f-d861-4ede-8d0d-1afc6d971d20 Release “Devil” by William Dunst - MusicBrainz]</ref><ref>[https://listenbrainz.org/album/df5a1683-18fd-4cfb-bf36-d296c9d46675/ ListenBrainz]</ref> * ''You’re My Best Gift'' (2021) * ''Xanax'' (2022) * ''Memories'' (2024) === Muzikoj por filmoj kaj scenejo === * ''Valahol Európában'' (2017) – rolo: Kuksi<ref>[https://www.dalok.hu/albumok/dunszt-vilmos-valahol-europaban Dalok.hu]</ref><ref>https://open.spotify.com/album/5r7nZV2uwHQgs4l5f0x24t?si=bMD19w6_TbyKTKxyPKkrrQ</ref> * ''Time's Up 4: Disney Medley'' (viva muzikalo; prezentita en [[Ágnes Bálint Kultura Centro]])<ref>[https://www.dalok.hu/albumok/dunszt-vilmos-times-up-4-1 Dalok.hu]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?si=yRv52qLXvI2lwSRl&t=1365&v=SFhub1alpGg&feature=youtu.be TIME'S Up 4 - YouTube]</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.imdb.com/name/nm16933419/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_0_nm_8_in_0_q_william%20dunst William Dunst] estas ĉe [[Interreta filma datumbazo]]<br /> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj kantistoj]] 8mltz7e3rdp0cleuw94iykk4ntcyaz7 0 935904 9350684 9317446 2026-04-10T12:34:31Z Aidas 3488 9350684 wikitext text/x-wiki {{Informkesto olimpika nacia teamo |Olimpiko = Vintra Olimpiko 2026 |Urbo = Milano-Cortina d'Ampezzo |Ŝtato = Francio |Flagtenanto = Clément Noël & Chloé Trespeuch (en [[Livigno]]) |FlagtenantoFermo = Lou Jeanmonnot & Mathis Desloges ^{<small>[https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/news/all-flagbearers-named-for-milano-cortina-2026-closing-ceremony]</small>} |Sportistoj= 160 |Disciplinoj = 14 |Rango = 6 |Oro = 8 |Arĝento = 9 |Bronzo = 6 }} Kunordigis la teamon la [[Franca Nacia Olimpika kaj Sporta Komitato]]. ==Medalistoj== <small>Jen unue la [[ormedalo|oraj medalistoj]]. Eblos kompreneble ankaŭ aldoni liston de arĝentaj kaj bronzaj medalistoj.</small> {| class="wikitable sortable" |- ! Medalo ! Nomo ! Disciplino ! Evento ! Dato |- | {{ora medalo}} || Éric Perrot <br/> [[Quentin Fillon Maillet]] <br/> Lou Jeanmonnot <br/> [[Julia Simon]] || {{biatlono}} || 4x 6 km miksita [[Stafeto (sporto)|stafeto]] || 2026-02-08 |- | {{ora medalo}} || [[Julia Simon]]|| {{biatlono}} || 15 kilometroj unuope virinoj || 2026-02-11 |- | {{ora medalo}} || Laurence Fournier Beaudry <br/> Guillaume Cizeron || {{arta sketado}} || [[glacia dancado]] || 2026-02-11 |- | {{ora medalo}} || [[Quentin Fillon Maillet]] || {{biatlono}} || 10-kilometra [[sprinto]]|| 2026-02-13 |- | {{ora medalo}} || Fabien Claude <br/> Émilien Jacquelin <br/> [[Quentin Fillon Maillet]] <br/> Éric Perrot || {{biatlono}} || vira [[stafeto]]|| 2026-02-17 |- | {{ora medalo}} || Camille Bened <br/> Lou Jeanmonnot <br/> Océane Michelon <br/> [[Julia Simon]] || {{biatlono}} || virina [[stafeto]]|| 2026-02-18 |} {| |<!--[[dosiero:ĉu plia bildo?|220ra|eta|maldekstra|{{centre|teksto}}]]--> |[[Dosiero:2026 Winter Olympics logo.svg|220ra|maldekstra|{{centre|emblemo de la olimpiko}}]] |} <!-- {{projektoj}} ankoraŭ ne --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|www.franceolympique.com}} de la [[Franca Nacia Olimpika kaj Sporta Komitato]] ({{fr}}) <!-- == Notoj == {{Referencoj}} --> <br/> {{Franca olimpika teamo}} {{Landoj en la Vintra Olimpiko 2026}} {{ĝermo|sporto}} [[Kategorio:2026 en Francio|Olimpiko]] [[Kategorio:Landoj en la Vintra Olimpiko 2026]] [[Kategorio:Francio en Vintraj Olimpikoj]] sygpgvqvi8xxx39fy5y2phk7efputjm 0 937549 9350815 9350511 2026-04-10T17:15:46Z DiscInf96 255003 9350815 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto | formo = individua posedo }} '''Dunst Records''' (laŭleĝa nomo: ''Dunst Recordings SP'') estas muzikeldonejo fondita en 2021 de ankoraŭ juna muzikaktoro kaj muzikisto kun nomo [[Vilmos Dunszt]], je artista nomo ''[[William Dunst]]'' (n. en 2007).<ref name="famous">[https://www.famousbirthdays.com/people/william-dunst.html anglalingva detala prezento pri biografiaj detaloj, kun dokumentiĝo pri la rilato inter ''Dunst Records'' kaj ''Believe Music'']</ref><ref>La nomo probable estas [[artista nomo]]. Eĉ la detala prezento pri biografiaj detaloj en retejo ''famousbirthdays.com'' indikas ke la fakta hungare literumita nomo estas ''Dunszt''. La sama prezento asertas familian devenon el [[Adelsheim]] en [[Germanio]], tiel ke origina [[germanlingva]] [[familia nomo]] ''Dunst'' en pli fruaj generacioj povus esti, sed la [[angla]] [[persona nomo]] ''William'' ĉiukaze estus tre nekutima en nuntempa [[Hungario]].</ref><ref>[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records Dunst Records | Discogs]</ref> La etikedo estis establita kun la celo subteni kaj disvolvi novajn, ĝenro-transirajn artistojn, kun aparta fokuso je popmuziko, R&B kaj hiphopo.<ref name=":0" /><ref>https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8</ref> Ekde sia fondo, Dunst Records celas kombini fortan artan vizion kun profesia merkata kaj kreiva subteno. La etikedo ofertas ampleksan servomodelon, inkluzive de kreiva direkto, markokonstruado kaj strategia planado de muzikaj eldonoj.<ref name=":0">[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Dunst Records funkcias kiel parto de la internacia muzikeldonejo [[Believe Music]],<ref name="famous"/> kiu ankaŭ inter la jaroj 2012 kaj 2025 intense kunlaboris kun la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://volt.fm/label/1096979/dunst-records la startanta muzikoforĝejo en la retejo ''volt.fm''] ({{en}}) * [https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records Discogs] <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Sondisko-eldonejoj]] qon5gsxjqdt8mj2m5wtvoirioj5np7w 0 938971 9350767 9348373 2026-04-10T15:37:28Z Castelobranco 3895 +fina klasifiko 9350767 wikitext text/x-wiki {{Informkesto manpilkada konkurso | nomo = Virina monda ĉampionado de manpilkado 1993 | aliaj_nomoj = 1993 World Women's Handball Championship | dosiero = | grandeco = | titolo = | loko = {{flago2|NOR}} [[Norvegio]] | datoj = [[24-a de novembro]] - [[5-a de decembro]] | nombro de teamoj = 16 | konfederacioj = 4 | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{MP|GER|2|f}} | dua = {{MP|DEN|2|f}} | tria = {{MP|NOR|2|f}} | ludoj = 54 | goloj = 2364 | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | antaŭa1 = Virina monda ĉampionado de manpilkado 1990 | antaŭa2 = 1990 | sekva1 = Virina monda ĉampionado de manpilkado 1995 | sekva2 = 1995 | ĝisdatigita = }} La '''[[virina monda ĉampionado de manpilkado]] 1993''' estis la monda konkurso pri virina [[manpilkado]]. Ĝi okazis en [[Norvegio]] de la [[24-a de novembro]] ĝis la [[5-a de decembro]]. {{MP|GER|2}} gajnis ĝin post venko kontraŭ {{MP|DEN|2}} en la fina matĉo.<ref>{{citaĵo el la reto|url=https://www.ihf.info/media-center/news/brief-history-ihf-womens-world-championship|titolo=A brief history of the IHF Women’s World Championship|eldoninto=[[Internacia Federacio de Manpilkado|IHF]]|lingvo=en|dato=30-a de novembro 2021|alirdato=la 17-a de marto 2026}}</ref> == Fina klasifiko == {| |- |align=center valign=top width="70%"| {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="15"|Pozicio !width="100"|Teamo !width="15"|{{diskreta mallongigo|P|Poentoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|L|Ludoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|V|Venkoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|R|Remisoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|M|Malvenkoj}} !{{diskreta mallongigo|GP|Goloj por}} !{{diskreta mallongigo|GK|Goloj kontraŭ}} !{{diskreta mallongigo|GD|Gola diferenco}} |-valign=center style="background:#fffcaf;" | {{oro1}} || style="text-align: left;" | {{MP|GER|2|f}} || 12 || 7 || 6 || 0 || 1 || 161 || 111 || +50 |-valign=center style="background:#e5e5e5;" | {{arĝento2}} || style="text-align: left;" | {{MP|DEN|2|f}} || 10 || 7 || 5 || 0 || 2 || 189 || 167 || +22 |-valign=center style="background:#eecc99;" | {{bronzo3}} || style="text-align: left;" | {{MP|NOR|2|f}} || 12 || 7 || 6 || 0 || 1 || 144 || 126 || +18 |-valign=center | 4 || style="text-align: left;" | {{MP|ROU|2|f}} || 8 || 7 || 4 || 0 || 3 || 156 || 129 || +27 |-valign=center | height="1" bgcolor="lightgrey" colspan="11" | |-valign=center | 5 || style="text-align: left;" | {{MP|RUS|2|f}} || 9 || 7 || 4 || 1 || 2 || 164 || 147 || +17 |-valign=center | 6 || style="text-align: left;" | {{MP|SWE|2|f}} || 8 || 7 || 4 || 0 || 3 || 140 || 124 || +16 |- | height="1" bgcolor="lightgrey" colspan="11" | |- | 7 || style="text-align: left;" | {{MP|HUN|2|f}} || 8 || 7 || 3 || 2 || 2 || 158 || 157 || +1 |- | 8 || style="text-align: left;" | {{MP|AUT|2|f}} || 8 || 7 || 4 || 0 || 3 || 115 || 115 || 0 |- | 9 || style="text-align: left;" | {{MP|CSK|2|f}} || 8 || 7 || 4 || 0 || 3 || 147 || 136 || +11 |- | 10 || style="text-align: left;" | {{MP|POL|2|f}} || 5 || 7 || 2 || 1 || 4 || 154 || 177 || -23 |- | 11 || style="text-align: left;" | {{MP|KOR|2|f}} || 6 || 7 || 3 || 0 || 4 || 191 || 185 || +6 |- | 12 || style="text-align: left;" | {{MP|USA|2|f}} || 2 || 7 || 1 || 0 || 6 || 117 || 189 || -72 |- | 13 || style="text-align: left;" | {{MP|LTU|2|f}} || 6 || 6 || 3 || 0 || 3 || 154 || 136 || +18 |- | 14 || style="text-align: left;" | {{MP|CHN|2|f}} || 4 || 6 || 2 || 0 || 4 || 159 || 160 || -1 |- | 15 || style="text-align: left;" | {{MP|ESP|2|f}} || 2 || 6 || 1 || 0 || 5 || 112 || 141 || -29 |- | 16 || style="text-align: left;" | {{MP|ANG|2|f}} || 0 || 6 || 0 || 0 || 6 || 103 || 164 || -61 |} |align=center valign=top width="30%"| {|class="wikitable" !Monda ĉampiono de manpilkado 1993 |- style="text-align: center; margin: 0 auto;" | [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|100px]]<br/>{{MP|GER|2}}<br/>1-a titolo |} |} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|manpilkado}} {{Monda Ĉampionado de Manpilkado}} {{Portalstrio|Manpilkado}} [[Kategorio:Virina monda ĉampionado de manpilkado|1993]] [[Kategorio:Manpilkado en Norvegio]] [[Kategorio:Manpilkado en 1993]] 0dzd1nmk51q73ht0kvto3kwcgcfh5c3 0 938972 9350771 9348374 2026-04-10T15:53:55Z Castelobranco 3895 +fina klasifiko 9350771 wikitext text/x-wiki {{Informkesto manpilkada konkurso | nomo = Virina monda ĉampionado de manpilkado 1995 | aliaj_nomoj = 1995 World Women's Handball Championship | dosiero = | grandeco = | titolo = | loko = {{flago|Aŭstrio|nomo=jes}} | datoj = [[5-a de decembro|5-a]] - [[17-a de decembro]] | nombro de teamoj = 20 | konfederacioj = 4 | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{MP|KOR|2|f}} | dua = {{MP|HUN|2|f}} | tria = {{MP|DEN|2|f}} | ludoj = 72 | goloj = 3299 | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | antaŭa1 = Virina monda ĉampionado de manpilkado 1993 | antaŭa2 = 1993 | sekva1 = Virina monda ĉampionado de manpilkado 1997 | sekva2 = 1997 | ĝisdatigita = }} La '''[[virina monda ĉampionado de manpilkado]] 1995''' estis la monda konkurso pri virina [[manpilkado]]. Ĝi okazis en [[Aŭstrio]] de la [[5-a de decembro|5-a]] ĝis la [[17-a de decembro]]. {{MP|KOR|2}} gajnis ĝin post venko kontraŭ {{MP|HUN|2}} en la fina matĉo.<ref>{{citaĵo el la reto|url=https://www.ihf.info/media-center/news/brief-history-ihf-womens-world-championship|titolo=A brief history of the IHF Women’s World Championship|eldoninto=[[Internacia Federacio de Manpilkado|IHF]]|lingvo=en|dato=30-a de novembro 2021|alirdato=la 17-a de marto 2026}}</ref> == Fina klasifiko == {| |- |align=center valign=top width="70%"| {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="15"|Pozicio !width="100"|Teamo !width="15"|{{diskreta mallongigo|P|Poentoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|L|Ludoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|V|Venkoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|R|Remisoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|M|Malvenkoj}} !{{diskreta mallongigo|GP|Goloj por}} !{{diskreta mallongigo|GK|Goloj kontraŭ}} !{{diskreta mallongigo|GD|Gola diferenco}} |-valign=center style="background:#fffcaf;" | {{oro1}} || style="text-align: left;" | {{MP|KOR|2|f}} || 16 || 8||8||0||0||219||158||+61 |-valign=center style="background:#e5e5e5;" | {{arĝento2}} || style="text-align: left;" | {{MP|HUN|2|f}} || 14 || 8||7||0||1||196||153||+43 |-valign=center style="background:#eecc99;" | {{bronzo3}} || style="text-align: left;" | {{MP|DEN|2|f}} || 12 || 8||6||0||2||221||178||+43 |-valign=center | 4 || style="text-align: left;" | {{MP|NOR|2|f}} || 10 || 8||5||0||3||205||151||+54 |-valign=center | height="1" bgcolor="lightgrey" colspan="11" | |-valign=center | 5 || style="text-align: left;" | {{MP|GER|2|f}} || 11 || 8||5||1||2||186||166||+20 |-valign=center | 6 || style="text-align: left;" | {{MP|RUS|2|f}} || 9 || 8||4||1||3||187||171||+16 |- | height="1" bgcolor="lightgrey" colspan="11" | |- | 7 || style="text-align: left;" | {{MP|ROU|2|f}} || 12 || 8||6||0||2||232||175||+57 |- | 8 || style="text-align: left;" | {{MP|AUT|2|f}} || 10 || 8||5||0||3||196||162||+34 |- | 9 || style="text-align: left;" | {{MP|UKR|2|f}} || 10 || 8||5||0||3||203||184||+19 |- | 10 || style="text-align: left;" | {{MP|CRO|2|f}} || 10 || 8||5||0||3||188||175||+13 |- | 11 || style="text-align: left;" | {{MP|SWE|2|f}} || 8 || 8||4||0||4||175||166||+9 |- | 12 || style="text-align: left;" | {{MP|SVK|2|f}} || 5 || 8||2||1||5||184||204||–20 |- | 13 || style="text-align: left;" | {{MP|CZE|2|f}} || 5 || 7||2||1||4||141||141||0 |- | 14 || style="text-align: left;" | {{MP|CHN|2|f}} || 4 || 7||2||0||5||170||180||–10 |- | 15 || style="text-align: left;" | {{MP|JPN|2|f}} || 3 || 7||1||1||5||135||181||–46 |- | 16 || style="text-align: left;" | {{MP|ANG|2|f}} || 2 || 7||1||0||6||137||198||–61 |- | 17 || style="text-align: left;" | {{MP|USA|2|f}} || 2 || 5||1||0||4||95||121||–26 |- | 18 || style="text-align: left;" | {{MP|CIV|2|f}} || 1 || 5||0||1||4||67||129||–62 |- | 19 || style="text-align: left;" | {{MP|BRA|2|f}} || 0 || 5||0||0||5||79||139||–60 |- | 20 || style="text-align: left;" | {{MP|CAN|2|f}} || 0 || 5||0||0||5||83||167||–84 |} |align=center valign=top width="30%"| {|class="wikitable" !Monda ĉampiono de manpilkado 1995 |- style="text-align: center; margin: 0 auto;" | [[Dosiero:Flago-de-Sud-Koreio.svg|100px]]<br/>{{MP|KOR|2}}<br/>1-a titolo |} |} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|manpilkado}} {{Monda Ĉampionado de Manpilkado}} {{Portalstrio|Manpilkado}} [[Kategorio:Virina monda ĉampionado de manpilkado|1995]] [[Kategorio:Manpilkado en Aŭstrio]] [[Kategorio:Manpilkado en 1995]] kkszr2wi6e0f8kc5175x20a9y11wlz5 0 938973 9350910 9348375 2026-04-11T00:04:35Z Castelobranco 3895 +fina klasifiko 9350910 wikitext text/x-wiki {{Informkesto manpilkada konkurso | nomo = Virina monda ĉampionado de manpilkado 1997 | aliaj_nomoj = 1997 World Women's Handball Championship | dosiero = | grandeco = | titolo = | loko = {{flago2|GER}} [[Germanio]] | datoj = [[30-a de novembro]] - [[14-a de decembro]] | nombro de teamoj = 24 | konfederacioj = 4 | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{MP|DEN|2|f}} | dua = {{MP|NOR|2|f}} | tria = {{MP|GER|2|f}} | ludoj = 80 | goloj = 4083 | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | antaŭa1 = Virina monda ĉampionado de manpilkado 1995 | antaŭa2 = 1995 | sekva1 = Virina monda ĉampionado de manpilkado 1999 | sekva2 = 1999 | ĝisdatigita = }} La '''[[virina monda ĉampionado de manpilkado]] 1997''' estis la monda konkurso pri virina [[manpilkado]]. Ĝi okazis en [[Germanio]] de la [[30-a de novembro]] ĝis la [[14-a de decembro]]. {{MP|DEN|2}} gajnis ĝin post venko kontraŭ {{MP|NOR|2}} en la fina matĉo.<ref>{{citaĵo el la reto|url=https://www.ihf.info/media-center/news/brief-history-ihf-womens-world-championship|titolo=A brief history of the IHF Women’s World Championship|eldoninto=[[Internacia Federacio de Manpilkado|IHF]]|lingvo=en|dato=30-a de novembro 2021|alirdato=la 17-a de marto 2026}}</ref> == Fina klasifiko == {| |- |align=center valign=top width="70%"| {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="15"|Pozicio !width="100"|Teamo !width="15"|{{diskreta mallongigo|P|Poentoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|L|Ludoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|V|Venkoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|R|Remisoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|M|Malvenkoj}} !{{diskreta mallongigo|GP|Goloj por}} !{{diskreta mallongigo|GK|Goloj kontraŭ}} !{{diskreta mallongigo|GD|Gola diferenco}} |-valign=center style="background:#fffcaf;" | {{oro1}} || style="text-align: left;" | {{MP|DEN|2|f}} || 15 || 9||7||1||1||281||204||+77 |-valign=center style="background:#e5e5e5;" | {{arĝento2}} || style="text-align: left;" | {{MP|NOR|2|f}} || 14 || 9||7||0||2||253||188||+65 |-valign=center style="background:#eecc99;" | {{bronzo3}} || style="text-align: left;" | {{MP|GER|2|f}} || 16 || 9||8||0||1||252||184||+68 |-valign=center | 4 || style="text-align: left;" | {{MP|RUS|2|f}} || 13 || 9||6||1||2||227||209||+18 |-valign=center | height="1" bgcolor="lightgrey" colspan="11" | |-valign=center | 5 || style="text-align: left;" | {{MP|KOR|2|f}} || 16 || 9||8||0||1||277||212||+65 |-valign=center | 6 || style="text-align: left;" | {{MP|CRO|2|f}} || 14 || 9||7||0||2||249||189||+60 |- | height="1" bgcolor="lightgrey" colspan="11" | |- | 7 || style="text-align: left;" | {{MP|MKD|2|f}} || 11 || 9||5||1||3||242||240||+2 |- | 8 || style="text-align: left;" | {{MP|POL|2|f}} || 10 || 9||5||0||4||231||214||+17 |- | 9 || style="text-align: left;" | {{MP|HUN|2|f}} || 8 || 6||4||0||2||181||132||+49 |- | 10 || style="text-align: left;" | {{MP|FRA|2|f}} || 6 || 6||3||0||3||160||125||+35 |- | 11 || style="text-align: left;" | {{MP|AUT|2|f}} || 6 || 6||3||0||3||150||134||+16 |- | 12 || style="text-align: left;" | {{MP|ROU|2|f}} || 6 || 6||3||0||3||186||161||+25 |- | 13 || style="text-align: left;" | {{MP|CZE|2|f}} || 5 || 6||2||1||3||162||174||–12 |- | 14 || style="text-align: left;" | {{MP|CIV|2|f}} || 4 || 6||2||0||4||141||157||–16 |- | 15 || style="text-align: left;" | {{MP|ANG|2|f}} || 3 || 6||1||1||4||148||173||–25 |- | 16 || style="text-align: left;" | {{MP|BLR|2|f}} || 4 || 6||2||0||4||145||155||–10 |- | 17 || style="text-align: left;" | {{MP|JPN|2|f}} || 3 || 5||1||1||3||105||130||–25 |- | 18 || style="text-align: left;" | {{MP|SVN|2|f}} || 2 || 5||1||0||4||136||158||–22 |- | 19 || style="text-align: left;" | {{MP|ALG|2|f}} || 2 || 5||1||0||4||101||146||–45 |- | 20 || style="text-align: left;" | {{MP|CAN|2|f}} || 1 || 5||0||1||4||77||139||–62 |- | 21 || style="text-align: left;" | {{MP|UZB|2|f}} || 1 || 5||0||1||4||83||181||–98 |- | 22 || style="text-align: left;" | {{MP|CHN|2|f}} || 0 || 5||0||0||5||118||160||–42 |- | 23 || style="text-align: left;" | {{MP|BRA|2|f}} || 0 || 5||0||0||5||104||155||–51 |- | 24 || style="text-align: left;" | {{MP|URU|2|f}} || 0 || 5||0||0||5||74||163||–89 |} |align=center valign=top width="30%"| {|class="wikitable" !Monda ĉampiono de manpilkado 1997 |- style="text-align: center; margin: 0 auto;" | [[Dosiero:Flago-de-Danio.svg|100px]]<br/>{{MP|DEN|2}}<br/>1-a titolo |} |} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|manpilkado}} {{Monda Ĉampionado de Manpilkado}} {{Portalstrio|Manpilkado}} [[Kategorio:Virina monda ĉampionado de manpilkado|1997]] [[Kategorio:Manpilkado en Germanio]] [[Kategorio:Manpilkado en 1997]] 1gckjzs0j75e44z8f8kwr2hoez0l26j 0 938974 9350916 9348377 2026-04-11T00:30:53Z Castelobranco 3895 +fina klasifiko 9350916 wikitext text/x-wiki {{Informkesto manpilkada konkurso | nomo = Virina monda ĉampionado de manpilkado 1999 | aliaj_nomoj = 1999 World Women's Handball Championship | dosiero = | grandeco = | titolo = | loko = {{flago|Norvegio|nomo=jes}} | datoj = [[29-a de novembro]] - [[12-a de decembro]] | nombro de teamoj = 24 | konfederacioj = 4 | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{MP|NOR|2|f}} | dua = {{MP|FRA|2|f}} | tria = {{MP|AUT|2|f}} | ludoj = 80 | goloj = 3980 | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | antaŭa1 = Virina monda ĉampionado de manpilkado 1997 | antaŭa2 = 1997 | sekva1 = Virina monda ĉampionado de manpilkado 2001 | sekva2 = 2001 | ĝisdatigita = }} La '''[[virina monda ĉampionado de manpilkado]] 1999''' estis la monda konkurso pri virina [[manpilkado]]. Ĝi okazis en [[Norvegio]] de la [[29-a de novembro]] ĝis la [[12-a de decembro]]. {{MP|NOR|2}} gajnis ĝin post venko kontraŭ {{MP|FRA|2}} en la fina matĉo.<ref>{{citaĵo el la reto|url=https://www.ihf.info/media-center/news/brief-history-ihf-womens-world-championship|titolo=A brief history of the IHF Women’s World Championship|eldoninto=[[Internacia Federacio de Manpilkado|IHF]]|lingvo=en|dato=30-a de novembro 2021|alirdato=la 17-a de marto 2026}}</ref> == Fina klasifiko == {| |- |align=center valign=top width="70%"| {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="15"|Pozicio !width="100"|Teamo !width="15"|{{diskreta mallongigo|P|Poentoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|L|Ludoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|V|Venkoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|R|Remisoj}} !width="15"|{{diskreta mallongigo|M|Malvenkoj}} !{{diskreta mallongigo|GP|Goloj por}} !{{diskreta mallongigo|GK|Goloj kontraŭ}} !{{diskreta mallongigo|GD|Gola diferenco}} |-valign=center style="background:#fffcaf;" | {{oro1}} || style="text-align: left;" | {{MP|NOR|2|f}} || 15 || 9||8||0||1||240||170||+70 |-valign=center style="background:#e5e5e5;" | {{arĝento2}} || style="text-align: left;" | {{MP|FRA|2|f}} || 14 || 9||7||0||2||213||178||+35 |-valign=center style="background:#eecc99;" | {{bronzo3}} || style="text-align: left;" | {{MP|AUT|2|f}} || 16 || 9||7||0||2||245||223||+22 |-valign=center | 4 || style="text-align: left;" | {{MP|ROU|2|f}} || 13 || 9||5||0||4||250||196||+54 |-valign=center | height="1" bgcolor="lightgrey" colspan="11" | |-valign=center | 5 || style="text-align: left;" | {{MP|HUN|2|f}} || 16 || 9||8||0||1||295||203||+92 |-valign=center | 6 || style="text-align: left;" | {{MP|DEN|2|f}} || 14 || 9||7||0||2||263||186||+77 |- | height="1" bgcolor="lightgrey" colspan="11" | |- | 7 || style="text-align: left;" | {{MP|GER|2|f}} || 11 || 9||5||1||3||234||208||+26 |- | 8 || style="text-align: left;" | {{MP|MKD|2|f}} || 10 || 9||4||0||5||236||234||+2 |- | 9 || style="text-align: left;" | {{MP|KOR|2|f}} || 8 || 6||4||0||2||178||143||+35 |- | 10 || style="text-align: left;" | {{MP|NED|2|f}} || 6 || 6||4||0||2||140||127||+13 |- | 11 || style="text-align: left;" | {{MP|POL|2|f}} || 6 || 6||3||1||2||147||142||+5 |- | 12 || style="text-align: left;" | {{MP|RUS|2|f}} || 6 || 6||3||0||3||178||144||+34 |- | 13 || style="text-align: left;" | {{MP|UKR|2|f}} || 5 || 6||3||0||3||157||133||+24 |- | 14 || style="text-align: left;" | {{MP|BLR|2|f}} || 4 || 6||2||1||3||154||151||+3 |- | 15 || style="text-align: left;" | {{MP|ANG|2|f}} || 3 || 6||1||2||3||131||158||–27 |- | 16 || style="text-align: left;" | {{MP|BRA|2|f}} || 4 || 6||1||1||4||127||153||–26 |- | 17 || style="text-align: left;" | {{MP|JPN|2|f}} || 3 || 5||1||1||3||118||124||–6 |- | 18 || style="text-align: left;" | {{MP|CHN|2|f}} || 2 || 5||1||1||3||120||140||–20 |- | 19 || style="text-align: left;" | {{MP|CZE|2|f}} || 2 || 5||1||0||4||124||122||+2 |- | 20 || style="text-align: left;" | {{MP|CIV|2|f}} || 1 || 5||1||0||4||110||142||–32 |- | 21 || style="text-align: left;" | {{MP|CUB|2|f}} || 1 || 5||0||0||5||103||181||–78 |- | 22 || style="text-align: left;" | {{MP|COG|2|f}} || 0 || 5||0||0||5||91||178||–87 |- | 23 || style="text-align: left;" | {{MP|AUS|2|f}} || 0 || 5||0||0||5||76||166||–90 |- | 24 || style="text-align: left;" | {{MP|ARG|2|f}} || 0 || 5||0||0||5||52||180||–128 |} |align=center valign=top width="30%"| {|class="wikitable" !Monda ĉampiono 1999 |- style="text-align: center; margin: 0 auto;" | [[Dosiero:Flago-de-Norvegio.svg|100px]]<br/>{{MP|NOR|2}}<br/>1-a titolo |} |} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|manpilkado}} {{Monda Ĉampionado de Manpilkado}} {{Portalstrio|Manpilkado}} [[Kategorio:Virina monda ĉampionado de manpilkado|1999]] [[Kategorio:Manpilkado en 1999]] [[Kategorio:Manpilkado en Norvegio]] 8867ws58axrit96bl856y9yvc0c8cs6 0 940017 9351016 9345747 2026-04-11T08:41:43Z Tirolischleioans 254019 9351016 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=AT|zomo=13}} La '''Gimnazio de Feldkirch''' (germane: ''Bundesgymnasium und Bundesrealgymnasium Feldkirch'', mallongigo: ''BG/BRG Feldkirch'') estas ŝtata lernejo en [[Feldkirch]], (Aŭstrujo, Rebberggasse 25-27). Dum la lerneja jaro 2022/23 instruadis 73 instruistoj 740 lernantojn. Lernejestris tiam Christoph Prugger. == Historio == Unua mencio de [[latina lernejo]] (kiu situas proksime de la [[Bludenz]]-pordego, aperis en 1438. En 1648 la [[jezuitoj]] instigis la urban konsilantaron starigi propran gimnazion. Startis, post du jaroj da konstruado, la docentado en aprilo 1649, de du instruistoj por 30 lernantoj. Pro fajrego de 1697, dum kiu estis damaĝita ankaŭ la nova lernejo, necesis translokiĝo al la iama malsanulejo en la kvartalo Levis. Sub [[maria Tereza de Aŭstrio|Maria Tereza]] malfondiĝo estis minacanta. Kandidatoj tiamaj devis trapasi antaŭan ekzameniĝon (pri religio, legado, belskribado, latina gramatiko, kalkulado), esti atingintaj la aĝon de almenaŭ 10 jaroj kaj povi prezenti notatestilon de iu ''Hauptschule''. Post la enkonduko de kotizoj en 1785 multaj forlasis ĉi lernejon pro kio la kotizsistemo ĉesis. En 1793 estis reenkondukita la vergo kiel punrimedo. Ĉirkaŭ la jaro 1780 ekzistis tri klasoj gramatikaj (kun jenaj objektoj: religio, la latina lingvo, la helena, historio, geografio, aritmetiko, alĝebro, geometrio, natursciencoj, fiziko, la germana, kaligrafio, kantado) kaj du humanismaj (kun fokuso pri poetiko kaj retoriko). [[file:Feldkirch Bundesgymn1.JPG|eta|la urbokerna ''kesto'' (moknomo) gastigis gimnazianojn inter 1860 kaj 1973]] En 1809 estis transloĝiĝo al la priorejo (kie nuntempe troviĝas burooj de la Urbaj servoj), kaj la unua sekulara gimnazia instruisto ĉegimnazia ekdeĵoris en 1838. Dek unu jarojn pli malfrue kreiĝis posteno de propra rektoro; en novembro 1860 nova ejo apud la preĝejo de la [[Ordeno de Sankta Johano|ordeno de la Hospitalistoj]] eklernejis. Perfortite deponi la ĉi-lernejan kontrolon, la jezuitoj fondis novan lernejon nome [[stella Matutina (Feldkirch)|Stella Matutina]] (kiu baldaŭ ekfamiĝis). En 1869 la rektoro estis jam laiko kaj en 1910 lernantis tie la unua knabino. Dum la [[Unua Mondmilito]] la lernejo servis kiel rezerva [[lazareto]] kaj en 1923 ĝi ekmomiĝis ''Federacia gimnazio''. Konstrulaboroj por nova gimnazio ekis en 1970 en la necentra kvartalo ''Altenstadt'' kaj en aŭtuno 1973 tie startis la instruado. En 2001 estis novaj eroj alkonstruitaj. ==Detaloj== ====Horaro kaj kantino==== Kutime oni ekigas kvin kursojn (de 10-jaraĝuloj) en ĉiu lerneja jaro. La matenaj lecionoj komenciĝas je la 8:00 horo kaj finiĝas je la 12:40. Fundamente la lernantoj de la 1-a ĝis 4-a klasoj havas po du tagojn por semajno kun posttagmeza instruado. En la lerneja manĝejo ''AQUA-Mühle'' ofertatas abunda manĝeĵaro kaj malmultekosta tagmeza bufedo kun tri diversaj menuoj. ====COOL-klasoj==== En ĉiu klasoŝtupo ekzistas t.n. ''COOL-klasoj'' gvidataj laŭ la principoj de kunlabora malferma lernado“. Instruistoj aranĝas parton de la instruado per taskoj, en kiuj la lernantoj plenumas la donitajn laborojn laŭ individua ritmo. Klas-konsilaj horoj aparte gravas por tiaj specialaj klasoj. ====Helpado kaj interesapogo==== Por lernantoj intertempe kriziĝantaj same kiel por tiuj kun specialaj interesoj kaj fortoj ekzistas ĉe la lernejo subtenaj programoj: subteninstruado, help-projektoj, lingvokonkursoj, laborrondoj (ekz. por trapasi la anglalingvan lingvoekzamenon ''Cambridge Certificate''), matematika olimpiko, artoj (ekz.''Kunstkubus''), sportoj (retpilko, piedpilko kaj grimpo). Posttagmeze inter la 13:30 kaj 16:10 oni havas zorgadon, kiu inkluzivas lernotempon por fari la hejmtaskojn. ====Specialaj fakoj kaj projektoj==== En la kadro de la ok devig-elektaj fakhoroj en la superaj klasoj eblas pliprofundigho lau tri fokusaroj: 1. Lingvo, arto kaj kulturo / 2. Tekniko kaj ciferecigo / 3. Ekologio kaj daŭripovo La plimultaj lernantoj travivas du ski-semajnojn. La pli aĝaj havas someran sportsemajnon, semajnon por viziti la ĉefurbon [[Vieno]] kaj projektsemajno. Kadre de Erasmus+ malfermiĝas individuaj aŭ klasaj aliroj ene de Eŭropo. La sesa klasoŝtupo devigas la lernantojn engaĝiĝi en iu socia institucio. Ekde la 3-a klasoŝtupo oni povas elekti kiel duan fremdlingvon la francan aŭ la hispanan.<ref>La angla estas deviga unua por ĉiuj; Esperantokursoj ne ekzistas; iama instruado de la helena ne plu faratas.</ref> Tria lingvo estas la latina ekde la 5-a klasoŝtupo (por la gimnazianoj, ne por la anoj de la realisma branĉo). ====Ekipado==== Ĉi lernejo disponas pri: *specialaj ĉambroj por muziko, bilda edukado, metioj, fiziko, kemio kaj biologio *tri sporthaloj kaj vastaj eksteraj sportejoj *kvin informadikaj salonoj *sendrata interreta aliro en la tuta lerneja konstruaĵo *biblioteko kiel ŝatata labora kaj renkonta loko == Instruistoj (elekto) == * [[Anton Schmutzer]] (1864–1936), muzikisto * [[Franz Kabelka]] (* 1954), verkisto * [[Harald Walser]] (* 1953), politikisto * [[Josef Wichner]] (1852–1923), verkisto * [[Norbert Grebmer]] (1929–1983), pentristo * [[Rainer Gögele]] (* 1956), politikisto * [[Reinhold Bilgeri]] (* 1950), muzikisto * [[Werner Nagel]] (* 1937), filologo ==Lernintoj (elekto)== {{div col|2}} * [[Adolf Concin]] (* 1956), deputito landparlamenta * [[Barbara Schöbi-Fink]] (* 1961), politikistino * [[Carl Heinz Bobleter]] (1912–1984), diplomato * [[Carl Lampert]] (1894–1944), pastro kaj martiro * [[Erwin Kräutler]] (* 1939), episkopo * [[Georg Sporschill]] (* 1946), animzorganto * [[Hans Jörg Schelling]] (* 1953), ministro * [[Hans Sigl]] (* 1969), aktoro * Hans Steiner (1884–1964), svisa juĝisto kaj politikisto * [[Jan Hendrik Schön]] (* 1970), fizikisto<ref>[https://www.jugendheim-lech.at/JB_FFG/Jahresbericht2002.pdf#page=18 "Jahresbericht Bundesgymnasium/Bundesrealgymnasium Feldkirch 2001/2002"] (jarraporto por 2001/02)</ref> * [[Klaus Küng]] (* 1940), episkopo * [[Max Riccabona]] (1915–1997), verkisto kaj artisto * [[Meinrad Tiefenthaler]] (1902–1986), historiisto * [[Michael Köhlmeier]] (* 1949), verkisto * [[Robert Kert]] (* 1971), juristo * [[Wilfried Berchtold]] (* 1954), urbestro * [[Wolfgang Gröbner]] (1899–1980), matematikisto {{div col end}} == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} * [https://www.gymnasium-feldkirch.at/ hejmpaĝo] *[https://www.jugendheim-lech.at/JB_FFG/Jahresbericht1974.pdf historia jarraporto de 1974] == Notoj == <references /> [[Kategorio:Gimnazioj en Aŭstrio|Feldkirch]] [[Kategorio:Feldkirch]] [[Kategorio:Aperis en 1649]] ik4emq2a7o2buh3egkhccfxmgkmbs0c 0 940186 9350727 9345408 2026-04-10T13:43:40Z Rei Momo 26338 /* Biografio */ 9350727 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Rita CALDERINI''' (naskiĝinta la [[27-a de oktobro]] [[1918]] en [[Milano]], mortinta en [[majo]] [[2019]] en Milano) estis itala latinistino, helenistino, kaj instuistino. == Biografio == Li naskiĝis en Milano kaj studis en Liceo Parini kaj [[Katolika Universitato Sankta Koro]]. Post diplomiĝo, ŝi instruis de 1954 ĝis 1978 ĉe la ''Liceo Gioia'' en [[Piaĉenco]] kaj de 1978 ĝis 1984 ĉe la ''Collegio delle Fanciulle'' en Milano. Ŝi verkis multajn lernolibrojn pri la greka kaj la latina lingvoj.<ref>[https://www.facebook.com/100064046321280/posts/i-100-anni-di-rita-calderini-laespi-si-unisce-allassociazione-amica-cnadsi-con-l/10155863528741417/ AESPI's Post]</ref> Ŝi mortis en 2019 en la aĝo de 100 jaroj.<ref>[https://milano.corriere.it/notizie/caso_del_giorno/19_maggio_28/prof-scomparsa-cent-anniesempio-coscienza-onesta-4505e76c-810e-11e9-81f8-cfc777731bc5.shtml La prof. scomparsa a cent'anni esempio ci coscienza e onestà]</ref> == Verkoj == * 1950: Gli ἀγράμματοι nell'Egitto greco-romano * 1966: L'insegnamento del latino in Italia dalla riforma Bottai alla riforma Gui (1938-1963) * 1969: La nuova maturità: critiche ad un esperimento * 1994: Stile e umanità di un preside == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == <!--{{Projektoj}}--> {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Calderini, Rita}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en Milano]] [[Kategorio:Italaj latinistoj]] [[Kategorio:Italaj helenistoj]] [[Kategorio:Profesoroj]] [[Kategorio:Italaj filologoj]] a0nju2y9f4vbca3irxofi6tnp1wktxf 0 940401 9351034 9349262 2026-04-11T09:25:06Z Tirolischleioans 254019 9351034 wikitext text/x-wiki [[file:Ecclesia Frontispiz Montifontano-01a.jpg|eta|frontispico de la verko ''Ecclesia inter ecclypses indeficiens...'']] '''Lucianus MONTIFONTANUS''' (burĝa familinomo ''Marenth''; naskiĝinta ĉ. 1630 en [[Schruns]], mortinta mortinta ĉ. 1716 en [[Bregenz]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[kapucenoj|kapucena]], filozofo, teologo kaj matematikisto. ==Biografio== Li pasigis la [[novicado]]n ĉe la kapucenoj de [[Feldkirch]]; por sia ordenigo li plenumis diversajn gvidantajn oficojn en [[Antaŭa Aŭstrio]]. Li verkis multajn predikojn por adoltoj kaj maladoltoj vojaĝante por predikado trans Suda Germanujo. Li estis tipo kiel [[Abraham a Sancta Clara]] kaj ankaŭ simile de ĉiuj ŝatiĝis.<ref>Helbok (1967), p. 15</ref> En 1704 li ekdeĵoris kiel [[guardiano]] en la klostro de Feldkirch, kian funkcion havis antaŭ li eĉ [[Fidelis de Sigmaringen]]. Pri Fidelis verkis Montifontanus biografion kaj verke akompanis la sanktigon. Ekzempleron havis ankaŭ Claŭdia Felizitas (Aŭstrio-Tirolo), konfesintino de Montifontanus. Ĝin utiligis ankaŭ [[Maria Tereza de Aŭstrio]]; nuntempe ĝi troviĝas je [[Hofburgo]] (en la trezorejo). == Verkoj (elekto)== * ''Probatica sacra cisarulana quam V.P. Fidelis a Sigmaringa capucini meritis e cruore pro fide effuso stagnantem nec annuis tantum, sed quotidianis pene gratiarum Signorumque motibus miraculosis hucusque exudantem'', Konstanco 1674 * ''Ertz-Englischhe denckwürdiste Lebens-Geschhichten zweyer PP. Capuciner welche beyde und zwar billich Archangeli, das ist Ertz-Engel genant, in Schhottland auß hohem Stammen entsprossen, zur catholischhen Religion, und geistlichen Ordens-Stand auff sondere Weis von Gott beruffen ...'', Konstanco 1677 * ''Sacrarum moralium concionum dominicale nec non quadragesimale, quae tanquam aera minuta duo cum vidua paupere in Ecclesiae Gazophylacium'', Kempten kaj Konstanco 1690 ([http://reader.digitale-sammlungen.de/resolve/display/bsb10364801.html interrete]) * ''Newe Garten-Lust das ist: Ein eigentlicher gantz newer und durch lange Erfahrung erhaltener Unterricht: wie ein schhöner Obs-Garten gepflantzet'', Konstanco 1698 * ''Geistliches Kinder-Spill, das ist, Drey hundert sechs und zwantzig neue Predigen uber den kleinen Catèchismum R. P. Petri Canisii S.J in vier Theil abgetheilt: anderen Theils Achtzig Predigen über das dritte und vierdte Hauptstuck dess Catechismi, von den Zehen Gebott Gottes, fünff Gebotten der Kirchen, und von den H. Vatter Unser und Ave Maria'', Konstanco 1707/1709 ([http://digital.onb.ac.at/OnbViewer/viewer.faces?doc=ABO_%2BZ86130902 interrete]) * ''Ecclesia inter ecclypses indeficiens, id est, Incrementa Et Decrementa Verae Per Orbem Religionis A Condito Mundo Usque Ad Christum'', tri volumoj, Konstanco 1709, 1714, 1716 * ''Kurtzer Außzug Deß Leben, Wandel, Marter, und Todt, wie auch Wunderwercken Deß Seeligen P. Fidelis Capucini von Sigmaringen auß Schhwaben gebürthig Deß Seraphischhen und heiligen Vatters Francischi-Ordens Ersten Blut-Zeugens Jesu Christi. Von der Zeit der Heil. Versammlung von Erweiterung deß Catholischhen Glaubens Welcher Von Ihro Päbstl. Heiligkeit Benedicto dem XIII. In der Lateranensischhen Kirchen zu Rom den 24. Martii 1729. hochfeyerlich ist Seelig gesprochen worden. Zusamm getragen Von einem deß Capuciner-Ordens der Böheimischhen Provintz Priester, und Prediger'', unua eldono je Konstanco, aperis poste en Vroclavo ([http://digital.staatsbibliothek-berlin.de/werkansicht/?PPN=PPN689807317 interrete]) == Literaturo == * Claudia Helbok: ''Bedeutende Vorarlberger. 30 Lebensbilder aus einer Sendereihe'' (=Dornbirner Studiohefte, 2), ORF-Landesstudio Vorarlberg, Dornbirn 1967, p. 15 ss. * Lucianus Montifontanus; neu bearbeitet und herausgegeben von Anthony Heiter: ''Das Heilige Vater Unser'', Buffalo 1907, N.Y., eldonejoj Aurora, Christliche Woche * Ulrike Luger: ''Pater Lucianus Montifontanus Pater Luzian Marenth von Schhruns: die Form der Predigt im 17. Jahrhundert'', Dornbirn (sen jarindiko) == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} * {{DNB-Portal|100194982}} *[https://www.deutschhe-digitale-bibliothek.de/person/gnd/100194982 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Montifontanus, Lucianus}} [[Kategorio:Kapucenoj]] [[Kategorio:Aŭstraj filozofoj]] [[Kategorio:Aŭstraj matematikistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Feldkirch]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en 1716]] [[kategorio:Predikistoj]] 2nqptfv5xho8wlg9e5hu80wm9hxaia6 0 940664 9351031 9349542 2026-04-11T09:24:20Z Tirolischleioans 254019 9351031 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Otto FALLER''' (naskiĝinta la {{daton|18|2|1889}} en [[lenzkirch|Lenzkirch-Saig]], mortinta la {{Daton|16|5|1971}} en [[St. Blasien]]) estis [[germanio|germana]] romkatolika pastro, provincestro de la [[jezuitoj]], lernejestro en [[Feldkirch]] kaj St. Blasien, [[patrologio|patrologo]] en [[Romo]] kaj eldonisto de verkoj de [[Ambrozio de Milano|Ambrozio Mediolana]]. Helpis Faller prepari la proklamo de la papa [[dogmo]] pri la [[ĉielenpreno de Maria|Maria ĉielenpreno]]. == Vivo == Suferante enfamilian senherediĝon li eniris en la aĝo de 21 jaroj la ordenon de la jezuitoj (kiu estis neniigita en Germanujo pro [[Kulturbatalo]]). Sekve studis li Tisis (Feldkirch) kaj [[Valkenburg aan de Geul]]. Post filozofiaj kaj teologiaj studoj li studis [[klasika filologio|klasikan filologion]] en [[Vieno]] kaj [[universitato de Monastero|Monastero]]. Doktoriĝo duobla pri teologio kaj filozofio sukcesis. En 1918 li estis [[ordinacio|ordinita]] en Feldkirch kaj en 1924 li ekinstruistis ĉe [[stella Matutina (Feldkirch)|Stella Matutina]].<ref>Otto Faller: ''S. Ambrosii: De virginibus,'' Hanstein, Bonn 1933</ref> Laŭ la volo de la jezuita generalo [[Wladimir Ledóchowski]] estis planita ke Faller iĝu ĉefredaktoro de la [[munkeno|munkena]] periodaĵo "Stimmen der Zeit"<ref>Klaus Schatz: "'Stimmen der Zeit' im Kirchenkonflikt. Eine innerjesuitische Aŭseinandersetzung vor 80 Jahren Stimmen der Zeit" - ĉe: ''Stimmen der Zeit,'' 224/2006, p. 147–161</ref> Tamen restis Faller en [[Vorarlbergo]] de kie li traktadis kun la berlina regna registaro pri statuto de ''Stella Matutina'' kiel germana eksterlanda lernejo. En 1929 li fariĝis lernejstro. Post la potencakiro de la [[nazioj]] en Germanujo ekis ekonomiaj sankcioj de [[adolf Hitler|Hitler]] kontraŭ la aŭstra registaro. Pro tio libera trafiko personara kaj mona favore al la vorarlberga lernejo ĉesus.<ref>Otto Faller: "Die Geschichte des Kollegs 1934–1959" - ĉe: ''25 Jahre Kolleg St. Blasien'', p. 20–25, konkrete p. 21</ref> Faller do organizis la lernejan translokiĝon al St. Blasien. Sed pro tute nekongruantaj edukaj programoj inter katolikismo kaj naziismo la jezuitoj devis, jam en la 1939-a jaro, fermi sian lernejon en St. Blasien.<ref>Kolleg St. Blasien (eld.): ''Kollegbrief 1939,'' St. Blasien 1939</ref> En [[Romo]] li rajtis profesori pri patrologio ĉe la [[Pontifika Gregoria Universitato]] kaj iĝis superulo de ''Scriptorium'' (rezidejo de jezuitaj scienculoj). Kun monsinjoroj [[Ferdinando Baldelli]] kaj [[Karl Egger]] li estis komisiita fare de papo [[Pio la 12-a]] estigi papan helporganizaĵon ''Pontificia opera di assistenza'' (POA). Kunlaboro ĉi-rilaten estas ankaŭ kun [[Pascalina Lehnert]] (deponejestrino) kaj [[paŭlo la 6-a|Giovanni Battista Montini]].<ref>Primo Mazzolari: ''La carita del Papa'', Torino 1991</ref> Dum kreskanta rifuĝantaro en Italujo, Faller gvidis la novan ĉefpontifikan porrifuĝintan programon kune kun Baldelli kaj Egger ĝis 1946.<ref>Mazzolari (1991), p. 107</ref> Tamen volo de la papo krei propran transporto-ŝiparon inter Eŭropo kaj Ameriko ne plenumiĝis pro sekurecaj kialoj.<ref> Pierre Blet: ''Pius XII and the Second World War,'' p. 228</ref> Post la [[Dua Mondmilito]] Faller remalfermis la lernejon je St. Blasien rektoronte ĝis 1951. En 1949 li fondis kune kun aliaj katolikaj, protestantismaj kaj alikonfesiaj lernejstroj aliancon por daŭre garantii privatan kristanan edukadon en Germnajo. Por tio li estis honorita en 1967 fare de prezidanto [[Heinrich Lübke]].<ref>''Stellaner Nachrichten. Mitteilungen für die Mitglieder und Freunde der Stellaner Vereinigungen'', septembro 1967</ref> En 1950 li iĝis estro de la Supra germana ordenprovinco kiun membris tiam ĉ. 450 uloj kaj kiu administris ankaŭ la konventojn je [[Keralo]] kaj (parte) [[Indonezio]].<ref>''Jesuiten'', Styria, 1/1953, p. 10</ref> Kiel provincestro, Faller plue engaĝiĝis pri privataj lernejoj kaj la propagando de la [[katolika sociala doktrino]]. Por tio fondiĝo sociala instituo de la jezuitoj en [[Mannheim]] (Heinrich-Pesch-domo; inaŭguro en januaro 1956).<ref>''50 Jahre Heinrich-Pesch-Haus,'' Mannheim 2006</ref> Alia batalo de li estis la beatigon de la jezuito kaj martiro [[Rupert Mayer]].<ref>Anton Körbling: ''Rupert Mayer,'' Regensburg p. 204</ref> Post koratako li retiriĝis de ĉiuj publikaj oficoj kaj ekdediĉis sin al la eldono de tekstoj de la [[patroj de la Eklezio|eklezipatro]] Ambrozio. == Graveco == Faller jam en 1946 publikigis skribaĵon pri la ĉielenpreno de Mario ''De priorum saeculorum silentio circa assumptionem Beatae Mariae Virginis'' por kiu li ricevis papan aplaŭdon. Tamen restis neresponditaj ĉi tie pluraj gravaj demandoj teologiaj. De la 1920-aj jaroj li esploris pri la aŭtentikeco de tekstoj ambroziaj. Ene de la tekstaro ''Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum'' (CSEL) li publikigis ĉion de Ambrozio krom la (gravegaj) leteroj de Ambrozio. == Skribaĵoj (elekto) == * ''S. Ambrosii, De virginibus'' (=Florilegium Patristicum tam veteris quam medii aevi auctores complectens, 31). Peter Hanstein Verlag, Bonn 1933. * ''De Priorum Saeculorum Silentio circa Assumptionem B. Mariae Virginis''. Universitas Gregoriana, Romo 1946. * ''Ambrosius, Explanatio symboli, De sacramentis, De mysteriis, De paenitentia, De excessu fratris Satyri, De obitu Valentiniani, De obitu Theodosii'' (=CSEL Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, 73), Wien 1955. * ''Ambrosius, De fide ad Gratianum Augustum'' (=CSEL Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, 78). Wien 1962. * ''Otto Faller, Ambrosius, De spiritu sancto, De incarnationnis dominicae'' (=CSEL Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, 79). Wien 1964. * ''Ambrosius, Epistulae et acta'', volumo 1: ''Epistularum libri I–VI'' (CSEL Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, 82/1). Wien 1968. * ''Wortindex zu den Schriften des Hl. Ambrosius. Vorarbeiten zu einem Lexicon Ambrosianum: Wortindex zu den Schriften des Hl. Ambrosius''. Nach der Sammlung von Otto Faller bearbeitet von Ludmilla Krestan. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1979, ISBN 3-7001-0307-7. == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|116405937}} * [https://www.leo-bw.de/web/guest/detail/-/Detail/details/PERSON/kgl_biographien/116405937/Faller+Otto biografio ĉe LeoBW] *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/116405937 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Faller, Otto}} [[Kategorio:Germanaj jezuitoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Feldkirch]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Lernejestroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1889]] [[Kategorio:Mortintoj en 1971]] [[kategorio:Germanaj klasikaj filologoj]] [[kategorio:Romkatolikaj pastroj en Germanio]] 70a7dilagjvr0b5efhv0da78kt8al7q 0 940665 9351035 9349545 2026-04-11T09:25:25Z Tirolischleioans 254019 9351035 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Augustin RÖSCH''' (naskiĝinta la {{daton|11|5|1893}} en [[Schwandorf]], mortinta la {{daton|7|11|1961}} en [[Munkeno]]) estis [[germanio|germana]] jezuito kaj [[kontraŭfaŝismo|kontraŭfaŝisto]]. [[File:Otto Faller, Monsignor Eggert, and Augustin Rösch.jpg|thumb|maldekstre|[[Otto Faller]], [[Alois Eckert]] (ĉefo de ''Caritas'') kaj Augustin Rösch (dekstre), 1956]] Estante filo de lokomotivestro li frekventis lernejojn en Schwandorf kaj [[Rosenheim]], fine gimazion en [[Freising]] (kun trapaso de la abiturienta ekzamenon en la 1912-a jaro). Inter 1912-14 li estis [[novicado|novico]] ĉe la [[jezuitoj]] en [[feldkirch|Tisis (Feldkirch)]]. Dum la [[Unua Mondmilito]] li vundiĝis kaj atingis la rangon de supra leŭtenanto. Sekvis studoj pri teologio kaj filologio je [[Valkenburg aan de Geul]], kie okazis ankaŭ la ordinacio en 1925. En 1927 li doktoriĝis; samjare estis li porstudenta animzorganto en [[Zuriko]]; sekvis ĝis la jaro 1935 edukistaj jaroj ĉe ''[[stella Matutina (Feldkirch)|Stella Matutina]]''. En 1935 li fariĝis estro de la Supra germana ordenprovinco en Munkeno: ĉi-funkcie li gravis en [[kulturbatalo]] kun la [[nazioj]]. De 1941 li aktivis ĉe komisiono pri ordenaj aferoj ene de la [[germana episkoparo]] kiu provis inciti la episkopojn pli laŭte rezisti kontraŭ naziisma politiko. Por tio Rösch verkis admonajn cirkulerojn. De ili almenaŭ ''Dekaloghirtenbrief'' estis laŭtlegata en germanujaj preĝejoj en aŭtuno 1943. Kun la samordenanoj [[Alfred Delp]] kaj [[Lothar König]] li apartenis al la rezistada cirklo ''Kreisauer Kreis'' de [[Helmuth James Graf von Moltke|Moltke]]. Danke al Rösch estis pridiskutataj de la cirklanoj la idearo de la [[katolika sociala doktrino]]. Rösch gravis kiel kontaktperanto al ekleziuloj vatikanaj kaj germanaj. Post la puĉprovo de [[Claus von Stauffenberg|Stauffenberg]] li devis kaŝe vivi; aresto de li estis en januaro 1945 (liberiĝo elprizona en la 25.4.1945). Post la milito li engaĝiĝis kiel [[caritas Internationalis|Caritas]]-direktoro por [[Bavarujo]] kaj senatano. ==Fonto== Bleistein SJ, Roman: [https://www.deutsche-biographie.de/pnd118745751.html#ndbcontent "Rösch, Augustinus"] - ĉe: ''Neue Deutsche Biographie'' 21/2003, p. 737 {{DEFAULTSORT:Rosch, Augustin}} [[kategorio:Romkatolikaj pastroj en Germanio]] [[kategorio:Germanaj jezuitoj]] [[kategorio:Homoj rilataj al Feldkirch]] [[kategorio:Lernejestroj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1893]] [[kategorio:Mortintoj en 1961]] [[kategorio:Viktimoj de la naziismo]] qhxxd9u5joazs12v47pp9vouyy8dhkb 0 940715 9351032 9349563 2026-04-11T09:24:48Z Tirolischleioans 254019 9351032 wikitext text/x-wiki [[file:Wien01 Dr.-Ignaz-Seipel-Platz Jesuitenkirche 2018-12-25 GuentherZ GD NS-Opfer 0342.jpg|eta|memortabulo por martiroj jezuitaj (Vieno, kirko de la jezuitoj)]] '''Alois GRIMM''' (naskiĝinta la {{Daton|24|10|1886}} en [[Külsheim]], ekzekutita la {{Daton|11|9|1944}} en [[Brandenburg an der Havel|Brandenburg-Görden]]) estis [[germanio|germana]] jezuito, [[patrologio|patrologo]], jezuito, edukisto kaj kontraŭfaŝisto. Post trapaso de la abiturienta ekzameno je [[Tauberbischofsheim]] li ŝanceliĝis inter mararmea oficirkariero kaj katolika sacerdoteco. Kun la patro li partoprenis pro tio spiritajn ekzercadojn en [[Nederlando]]<ref>La ordeno de la jezuitoj estis malpermesita en Germanujo de julio 1872, pro la [[kulturbatalo]].</ref>. En aŭtuno 1907 li eniris la [[jezuitoj|Societon de Jesuo]]. Estis interrompitaj liaj filozofiaj kaj teologiaj studoj pro sukuristeco en [[lazareto]] dum la [[Dua Mondmilito]]. Lia [[ordinacio]] estis en la jaro 1920-a. En 1921 li transprenis la germanlingvan animzorgadon je [[Florenco]]. Inter 1922 kaj 1926 li studis [[klasika filologio|klasikan filologion]], historion kaj germanistikon ĉe la universitatoj de [[Vieno]] kaj [[Heidelberg]]. De 1926 li instruistis ĉe [[stella Matutina (Feldkirch)|Stella Matutina]] en [[Feldkirch]], de 1934 en [[St. Blasien]]. Science li esploris tekstojn de la [[patroj de la Eklezio]]. Li eldonis i.a. tekstoj de la t.n. Pseŭdo-Ambrozio por la kolekto ''Corpus scriptorum ecclesiasticorum latinorum'' (CSEL; Vieno). Dum la regado de la [[nazioj]] li ne ŝparis kritikan opiniesprimon kontraŭ la novaj regantoj. Por li klaris la minacanta danĝero de denuncantoj sed li pretis suferi se necese.<ref>Benedicta Maria Kempner (1967), p. 128</ref> Post la neniigo de la jezuita lernejo en St. Blasien, Grimm reiris al [[Vorarlbergo]] (al Tisis, kvartalo de Feldkirch) por instrui la latina lingvon al la novicoj kaj animzorgadi. En 1943 [[kaporalo]] el Berlino petis de li helpon katolikiĝi. Li venis regule al privata lernado, baptigis sian infanon kaj prezentis iutage ankaŭ laŭdiran amikon lian al Grimm, por ke li ankaŭ estu instruata en kredaj aferoj. En oktobro 1943 Grimm estis arestita fare de [[Gestapo]] kaj internigita en la kaŝpolica prizono en [[Innsbruck]]. Tie la laŭdira kateĥumena amiko evidentiĝis kiel Gestapo-oficisto. Post esplordemandoj kaj torturoj Grimm estis transportita al Berlino, akuzita kaj kondamnita fare de [[Roland Freisler]] pro [[defetismo]] kaj morala malstabiligo de [[Wehrmacht]]. Kvin jarojn poste lia urno estis entombigita en St. Blasien. Laŭ Grimm estis nomitaj lernejoj, domoj kaj stratoj en Germanujo (ekz. ''Pater-Alois-Grimm-Schule'' en Külsheim; ''Alois-Grimm-Haus'' en St. Blasien). En la Jezuita Kirko de [[Innsbruck]] kaj en [[Pullach]] li memoratas surtabule. Liajn postlasitajn librojn tenadas la jezuita Altlernejo pri Filozofio en [[Munkeno]]. == Literaturo == * [[Otto Faller]]: "Ansprache zur Beisetzung der Asche von † P.Alois Grimm SJ." - ĉe: ''Kolleg-Brief Weihnachten 1949''. Kolleg St. Blasien, 1949, p. 13–16. * Benedicta Maria Kempner: ''Priester vor Hitlers Tribunalen,'' München 1996, ISBN 9783570122921 (represo neŝanĝita de 1967) * Günther Schüly: ''Pater Alois Grimm.'' Kolleg Brief Weihnachten 1956, Kolleg St. Blasien 1956, p. 35–48. * Clemens Siebler: [https://www.leo-bw.de/web/guest/detail/-/Detail/details/PERSON/kgl_biographien/130244589/biografie "Grimm, Joseph Alois"] - ĉe: ''Badische Biographien'', NF 2, p. 107–108 * Elmar Weiss (k.a.): ''Geschichte der Brunnenstadt Külsheim,'' 1992, volumo 1, p. 308–319. * Albrecht J. Schmitt: ''Von keiner Macht gezwungen'', 2024, Verlag Books on Demand GmbH, ISBN 9783758373299 == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Grimm, Alois}} [[Kategorio:Germanaj klasikaj filologoj]] [[Kategorio:Germanaj jezuitoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Feldkirch]] [[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] [[Kategorio:Germanaj ekzekutitoj]] [[Kategorio:Romkatolikaj pastroj en Germanio]] [[Kategorio:Instruistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1886]] [[Kategorio:Mortintoj en 1944]] ru8dy7mvarh21z6d3h6i01xp56k7ln7 0 940985 9350738 9350650 2026-04-10T14:39:40Z Sj1mor 12103 9350738 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=FR|situo sur mapo=|zomo=13}} La '''Ĉokoladejo Menier''' estis vastega uzino kun laborista urbeto, aparteninta al la familio Menier en la franca urbo [[Noisiel]]. Tri konstruaĵoj de la malnova ĉokoladofabriko estas registritaj kiel historiaj monumentoj nome de ilia moderna arkitekturo, tipa de la finiĝo de la 19-a jarcento<ref>{{Webarchiv www.arte.tv</ref>. [[dosiero:Cite_ouvriere_Menier_Noisiel.jpg|eta|dometoj en la laborista urbo Menier en Noisiel.]] == Historio == [[Ĉokolado]], substanco enkondukita en [[Eŭropo]]n komence de la [[16-a jarcento]], longtempe estis konsiderata luksa produkto kaj [[kuracilo]], preparita kaj vendata ekskluzive de [[Apotekisto|apotekistoj]]. En 1825, la apotekisto Jean-Antoine Brutus Menier kiu fondis la industrian dinastion Menier, translokis sian fabrikon de kuraciloj el la Pariza urboparto [[Le Marais]], en la urbon [[Noisiel]], borde de la [[Marno (rivero)|rivero Marno]], kie malnova [[Muelejo|muelejo]] tute taŭgis tiucele por movi maŝinojn. En [[1836]] li estis la plej frua produktanto de ĉokoladaĵo en formo de tabuletoj. En 1867 lia filo Émile Justin Menier decidis uzi la fabrikon por nur produkti ĉokoladaĵojn. Konsekvence, la laboristaro kreskis de 50 dungitoj en 1856 ĝis 325 en 1867, kaj fine de la [[19-a jarcento]] jam estis tie laborantaj preskaŭ 2.000 homoj. La pli kaj pli multa konsumado-produktado postulis novajn konstruaĵojn laŭlonge de la rivero. Rezulte, la malnova vilaĝeto malaperis kaj la ĉokoladejo akiris sian nunan formon inter 1860 kaj 1874, tiam la domoj por laboristoj ekaperis en la proksima laborista loĝurbeto. Henri, Albert, kaj ĉefe Gaston Menier, la tri filoj de Émile Justin Menier, poste estris la firmaon. En la uzino en la jaroj 1900 enestis 2.200 laborantoj (duono proksimume estis virinoj), kaj la uzino produktis po 70 tunojn da ĉokolado ĉiutage. La firmao posedis vastajn kakao-kultivejojn, komence en Nikaragvo, poste en Afriko. Ĝis 1914 la uzino de Noisiel estis la plej vasta ĉokolado-[[fabriko]] de la mondo, tre vizitata kiel moderna entrepreno, kun pioniraj arkitekturaĵoj el [[fero]], [[ŝtalo]] kaj [[betono]], kaj konata pro sociala administrado de la laboristaro. == Ĉokoladofabriko Menier == Post la unua mondmilito la uzino komencis ankaŭ produkti sukeraĵojn. Post la dua mondmilito la entrepreno alfrontis gravajn malfacilojn ; en la jaroj 1950 la uzino de Noisiel ankoraŭ dungis 1500 laboristojn, sed la entrepreno tre malprofitis kaj tre malmulte eksportis ; la produktado en Noisiel ĉesis ĉirkaŭ 1960 ; la ĉokolado-marko Menier tamen ankoraŭ plu ekzistis. Inter 1995 kaj 2020 la eksa uzino lokis la francan branĉon de [[Nestlé]]. La fabriko estis deklarita historia industria monumento de Francio kaj estis inkluzivita en la Provizoran Liston de Mondaj Heredaĵoj de [[Unesko|UNESKO]]<ref>[http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1664/ UNESCO-Kulturerbe]</ref>. [[dosiero:Les Maîtres de l'Affiche - 47 - Chocolat Menier (bgw20 0379).jpg|eta|alt=Affiche publicitaire de 1893, kreita de Firmin Bouisset.|maldekstra|Reklamo kreita de Firmin Bouisset en 1893]] [[dosiero:Menier chocolat advertisement.jpg|eta|Reklamo por ĉokolado Menier en Britio, 1894.]] == Priskribo == === La muelejo "Moulin Saulnier" === La muelejo Saulnier estis projektita de la arkitekto Jules Saulnier inter 1865 kaj 1872. Ĝi estas konsiderata la unua industria konstruaĵo per frama strukturo el [[metalo]]<ref>Müller, Vogel: dtv-Atlas Baukunst, Band 2, 10, Auflage Juni 1997, S. 513</ref>. La subtena strukturo ripozas sur kvar pontopilieroj en la rivero Marno kaj konsistas el ŝtalaj trusaj [[Trabo (arkitekturo)|traboj]], kiuj siavice subtenas la du vicojn de internaj [[kolono|kolonoj]] kaj la trusajn eksterajn [[muro|murojn]]. La eksteraj muroj ricevas sian karakterizan aspekton de [[Diagonalo|diagonalaj]] [[stango|stangoj]], kiuj rigidigas la strukturon. La muroj estas muntitaj per kolore emajlitaj [[briko|brikoj]], kiuj, ĉar kavaj, ne rolas por teni la konstruaĵon sed nur ornamas ĝin ; tiu rimarkinda arkitekturo celis famigi la markon. En tiu konstruaĵo estis muelitaj la antaŭe rostitaj faboj de kakao. La muelejo estis listigita kiel historia monumento en 1992. [[File:Atelier torréfaction chocolat Menier.jpg|thumb|left|Menier fabriko en Noisiel, 1866]] [[File:Chocolaterie Menier moulin Saulnier 1.jpg|thumb|left|Saulnier domego, 2012]] === La Katedralo kaj la transporta ponto === La tiel nomita "Katedralo" (fr.: "La Cathédrale") estis konstruita inter 1906 kaj 1908 ; tiun strukturon trab-kolonan planis la arkitekto Charles Léon Stephen Sauvestre, kiu ankaŭ projektis [[ Eiffel-Turo|la Eiffel-Turon]] starigitan de [[Gustave Eiffel]]. En tiu "[[katedralo]]", ĉi-tiel nomita pro ties grandaj [[Vitralo|vitraĵoj]], estis miksitaj la [[polvo|polvoj]] de [[kakao]] kaj de [[sukero]]. De tie la ĉokolado estis transportata per [[vagono|vagonetoj]] sur betona [[ponto]] longa da 44,50 metroj, kio estis rekordo tiutempe, ĝis la alia bordo de la rivero. Ambaŭ konstruaĵoj "Katedralo" kaj "Aŭdaca Ponto" (fr.: "Le Pont Hardi") estis aldonitaj al la registro de kultura heredaĵo en 1986. === Halo de la malvarmigaj maŝinoj, aŭ "Halo Eiffel"=== Tiu granda halo, kies ŝtala strukturo longtempe estis atribuita al Gustave Eiffel, estis projektita de la [[inĝeniero]] Jules Logre, kaj konstruita inter 1882 kaj 1884. Ĝi enhavis la maŝinaron por produkti la stokadan [[temperaturo|temperaturon]] da 4 °C en la internon de kvazaŭ-kelo (t.e. malvarmaj tuneloj) da 4.800 [[Kvadrata metro|kvadrataj metroj]]. Tiu halo estas en la listo de lokoj de kultura heredaĵo ekde 1986. <galerio mode="packed" heights="150"> [[dosiero:Magasin du cacao - Premier triage - 1890.jpg|eta|Magazeno de kakao - unua selektado - 1890]] [[dosiero:Moulins Saulnier - Engrenages à transmission mécanique.jpg|eta|Muelejo Saulnier - Mekanika dentradaro]] [[dosiero:Sortie des tunnels.jpg|eta|Eliro el la malvarmigaj tuneloj]] [[dosiero:Démoulage des tablettes à la sortie des tunnels de refroidissement.jpg|eta|Malmuldado de la tabuletoj post la malvarmigaj tuneloj]] [[dosiero:Atelier de pliage et d'emballage - vers 1910.jpg|eta|Faldo- kaj pako-ateliero - ĉirkaŭ 1910]] [[dosiero:Un train quitte l'usine de Noisiel.jpg|eta|Trajno foriras el la uzino de Noisiel]] </galerio> === Aliaj konstruaĵoj === Krome, en la 14-[[Hektaro|hektara]] [[uzino]] enestas aliaj interesaj konstruaĵoj kaj laborejoj : la magazeno kie estas kontrolita la kvalito de la kakao-faboj ; la rostejo por kakao-[[fabo|faboj]], konstruita inter 1864 kaj 1866 de Jules Saulnier, pligrandigita de Louis Logre en 1923 ; la vastega [[ĉambro]], konstruita inter 1907 kaj 1913, kie la ĉokoladaĵoj estis enpakigitaj de preskaŭ 800 [[laboristo|laboristoj]]. La loĝurbeto de la laboristoj Proksime de la uzino ankoraŭ viziteblas la urbeto da 20 hektaroj, konstruita de Menier por la laboristoj inter 1874 kaj 1898. Originale ĝi enhavis 138 brikajn dometojn kiuj estis duoblaj (entute 312 loĝejoj) kaj ĉirkaŭataj de propra ĝardeneto. Krom manĝejoj por la uzino-laborantoj, tiu urbeto estis ekipita per du hoteloj-restoracioj por vizitantoj, ankaŭ enestis infan-lernejoj, biblioteko, medicina servejo, fajro-brigado, emeritejo. Krom tiu loĝurbeto la familio Menier en Noisiel kaj ĉirkaŭaĵo posedis aliajn loĝo-domojn, unu briko-fabrikon, 1.500 hektarojn da kultivitaj kampoj, 2.000 bovinojn, farmojn inter kiuj la "Ferme du Buisson" (farmo de la arbedoj) nuntempe funkcias kia kultura centrejo<ref>https://archives.seine-et-marne.fr/fr/menier]</ref>. == Eksteraj ligiloj == Historio de la firmao Menier (francelingve) : https://www.saga-menier.fr/HISTOIRE-DE-LA-CHOCOLATERIE-MENIER.htm Metala arkitekturo (vikipedia artikolo, francelingve) : https://fr.wikipedia.org/wiki/Architecture_m%C3%A9tallique Pri paternalismo : https://eo.wikipedia.org/wiki/Paternalismo == Referencoj == j0t81ju0z9fwza7uzjgwbsn77v0fcod 9350739 9350738 2026-04-10T14:40:52Z Sj1mor 12103 9350739 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=Saulnier domego, 2012|regiono-ISO=FR|situo sur mapo=|zomo=13}} La '''Ĉokoladejo Menier''' estis vastega uzino kun laborista urbeto, aparteninta al la familio Menier en la franca urbo [[Noisiel]]. Tri konstruaĵoj de la malnova ĉokoladofabriko estas registritaj kiel historiaj monumentoj nome de ilia moderna arkitekturo, tipa de la finiĝo de la 19-a jarcento<ref>{{Webarchiv www.arte.tv</ref>. [[dosiero:Cite_ouvriere_Menier_Noisiel.jpg|eta|dometoj en la laborista urbo Menier en Noisiel.]] == Historio == [[Ĉokolado]], substanco enkondukita en [[Eŭropo]]n komence de la [[16-a jarcento]], longtempe estis konsiderata luksa produkto kaj [[kuracilo]], preparita kaj vendata ekskluzive de [[Apotekisto|apotekistoj]]. En 1825, la apotekisto Jean-Antoine Brutus Menier kiu fondis la industrian dinastion Menier, translokis sian fabrikon de kuraciloj el la Pariza urboparto [[Le Marais]], en la urbon [[Noisiel]], borde de la [[Marno (rivero)|rivero Marno]], kie malnova [[Muelejo|muelejo]] tute taŭgis tiucele por movi maŝinojn. En [[1836]] li estis la plej frua produktanto de ĉokoladaĵo en formo de tabuletoj. En 1867 lia filo Émile Justin Menier decidis uzi la fabrikon por nur produkti ĉokoladaĵojn. Konsekvence, la laboristaro kreskis de 50 dungitoj en 1856 ĝis 325 en 1867, kaj fine de la [[19-a jarcento]] jam estis tie laborantaj preskaŭ 2.000 homoj. La pli kaj pli multa konsumado-produktado postulis novajn konstruaĵojn laŭlonge de la rivero. Rezulte, la malnova vilaĝeto malaperis kaj la ĉokoladejo akiris sian nunan formon inter 1860 kaj 1874, tiam la domoj por laboristoj ekaperis en la proksima laborista loĝurbeto. Henri, Albert, kaj ĉefe Gaston Menier, la tri filoj de Émile Justin Menier, poste estris la firmaon. En la uzino en la jaroj 1900 enestis 2.200 laborantoj (duono proksimume estis virinoj), kaj la uzino produktis po 70 tunojn da ĉokolado ĉiutage. La firmao posedis vastajn kakao-kultivejojn, komence en Nikaragvo, poste en Afriko. Ĝis 1914 la uzino de Noisiel estis la plej vasta ĉokolado-[[fabriko]] de la mondo, tre vizitata kiel moderna entrepreno, kun pioniraj arkitekturaĵoj el [[fero]], [[ŝtalo]] kaj [[betono]], kaj konata pro sociala administrado de la laboristaro. == Ĉokoladofabriko Menier == Post la unua mondmilito la uzino komencis ankaŭ produkti sukeraĵojn. Post la dua mondmilito la entrepreno alfrontis gravajn malfacilojn ; en la jaroj 1950 la uzino de Noisiel ankoraŭ dungis 1500 laboristojn, sed la entrepreno tre malprofitis kaj tre malmulte eksportis ; la produktado en Noisiel ĉesis ĉirkaŭ 1960 ; la ĉokolado-marko Menier tamen ankoraŭ plu ekzistis. Inter 1995 kaj 2020 la eksa uzino lokis la francan branĉon de [[Nestlé]]. La fabriko estis deklarita historia industria monumento de Francio kaj estis inkluzivita en la Provizoran Liston de Mondaj Heredaĵoj de [[Unesko|UNESKO]]<ref>[http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1664/ UNESCO-Kulturerbe]</ref>. [[dosiero:Les Maîtres de l'Affiche - 47 - Chocolat Menier (bgw20 0379).jpg|eta|alt=Affiche publicitaire de 1893, kreita de Firmin Bouisset.|maldekstra|Reklamo kreita de Firmin Bouisset en 1893]] [[dosiero:Menier chocolat advertisement.jpg|eta|Reklamo por ĉokolado Menier en Britio, 1894.]] == Priskribo == === La muelejo "Moulin Saulnier" === La muelejo Saulnier estis projektita de la arkitekto Jules Saulnier inter 1865 kaj 1872. Ĝi estas konsiderata la unua industria konstruaĵo per frama strukturo el [[metalo]]<ref>Müller, Vogel: dtv-Atlas Baukunst, Band 2, 10, Auflage Juni 1997, S. 513</ref>. La subtena strukturo ripozas sur kvar pontopilieroj en la rivero Marno kaj konsistas el ŝtalaj trusaj [[Trabo (arkitekturo)|traboj]], kiuj siavice subtenas la du vicojn de internaj [[kolono|kolonoj]] kaj la trusajn eksterajn [[muro|murojn]]. La eksteraj muroj ricevas sian karakterizan aspekton de [[Diagonalo|diagonalaj]] [[stango|stangoj]], kiuj rigidigas la strukturon. La muroj estas muntitaj per kolore emajlitaj [[briko|brikoj]], kiuj, ĉar kavaj, ne rolas por teni la konstruaĵon sed nur ornamas ĝin ; tiu rimarkinda arkitekturo celis famigi la markon. En tiu konstruaĵo estis muelitaj la antaŭe rostitaj faboj de kakao. La muelejo estis listigita kiel historia monumento en 1992. [[File:Atelier torréfaction chocolat Menier.jpg|thumb|left|Menier fabriko en Noisiel, 1866]] <!--[[File:Chocolaterie Menier moulin Saulnier 1.jpg|thumb|left|Saulnier domego, 2012]]--> === La Katedralo kaj la transporta ponto === La tiel nomita "Katedralo" (fr.: "La Cathédrale") estis konstruita inter 1906 kaj 1908 ; tiun strukturon trab-kolonan planis la arkitekto Charles Léon Stephen Sauvestre, kiu ankaŭ projektis [[ Eiffel-Turo|la Eiffel-Turon]] starigitan de [[Gustave Eiffel]]. En tiu "[[katedralo]]", ĉi-tiel nomita pro ties grandaj [[Vitralo|vitraĵoj]], estis miksitaj la [[polvo|polvoj]] de [[kakao]] kaj de [[sukero]]. De tie la ĉokolado estis transportata per [[vagono|vagonetoj]] sur betona [[ponto]] longa da 44,50 metroj, kio estis rekordo tiutempe, ĝis la alia bordo de la rivero. Ambaŭ konstruaĵoj "Katedralo" kaj "Aŭdaca Ponto" (fr.: "Le Pont Hardi") estis aldonitaj al la registro de kultura heredaĵo en 1986. === Halo de la malvarmigaj maŝinoj, aŭ "Halo Eiffel"=== Tiu granda halo, kies ŝtala strukturo longtempe estis atribuita al Gustave Eiffel, estis projektita de la [[inĝeniero]] Jules Logre, kaj konstruita inter 1882 kaj 1884. Ĝi enhavis la maŝinaron por produkti la stokadan [[temperaturo|temperaturon]] da 4 °C en la internon de kvazaŭ-kelo (t.e. malvarmaj tuneloj) da 4.800 [[Kvadrata metro|kvadrataj metroj]]. Tiu halo estas en la listo de lokoj de kultura heredaĵo ekde 1986. <galerio mode="packed" heights="150"> [[dosiero:Magasin du cacao - Premier triage - 1890.jpg|eta|Magazeno de kakao - unua selektado - 1890]] [[dosiero:Moulins Saulnier - Engrenages à transmission mécanique.jpg|eta|Muelejo Saulnier - Mekanika dentradaro]] [[dosiero:Sortie des tunnels.jpg|eta|Eliro el la malvarmigaj tuneloj]] [[dosiero:Démoulage des tablettes à la sortie des tunnels de refroidissement.jpg|eta|Malmuldado de la tabuletoj post la malvarmigaj tuneloj]] [[dosiero:Atelier de pliage et d'emballage - vers 1910.jpg|eta|Faldo- kaj pako-ateliero - ĉirkaŭ 1910]] [[dosiero:Un train quitte l'usine de Noisiel.jpg|eta|Trajno foriras el la uzino de Noisiel]] </galerio> === Aliaj konstruaĵoj === Krome, en la 14-[[Hektaro|hektara]] [[uzino]] enestas aliaj interesaj konstruaĵoj kaj laborejoj : la magazeno kie estas kontrolita la kvalito de la kakao-faboj ; la rostejo por kakao-[[fabo|faboj]], konstruita inter 1864 kaj 1866 de Jules Saulnier, pligrandigita de Louis Logre en 1923 ; la vastega [[ĉambro]], konstruita inter 1907 kaj 1913, kie la ĉokoladaĵoj estis enpakigitaj de preskaŭ 800 [[laboristo|laboristoj]]. La loĝurbeto de la laboristoj Proksime de la uzino ankoraŭ viziteblas la urbeto da 20 hektaroj, konstruita de Menier por la laboristoj inter 1874 kaj 1898. Originale ĝi enhavis 138 brikajn dometojn kiuj estis duoblaj (entute 312 loĝejoj) kaj ĉirkaŭataj de propra ĝardeneto. Krom manĝejoj por la uzino-laborantoj, tiu urbeto estis ekipita per du hoteloj-restoracioj por vizitantoj, ankaŭ enestis infan-lernejoj, biblioteko, medicina servejo, fajro-brigado, emeritejo. Krom tiu loĝurbeto la familio Menier en Noisiel kaj ĉirkaŭaĵo posedis aliajn loĝo-domojn, unu briko-fabrikon, 1.500 hektarojn da kultivitaj kampoj, 2.000 bovinojn, farmojn inter kiuj la "Ferme du Buisson" (farmo de la arbedoj) nuntempe funkcias kia kultura centrejo<ref>https://archives.seine-et-marne.fr/fr/menier]</ref>. == Eksteraj ligiloj == Historio de la firmao Menier (francelingve) : https://www.saga-menier.fr/HISTOIRE-DE-LA-CHOCOLATERIE-MENIER.htm Metala arkitekturo (vikipedia artikolo, francelingve) : https://fr.wikipedia.org/wiki/Architecture_m%C3%A9tallique Pri paternalismo : https://eo.wikipedia.org/wiki/Paternalismo == Referencoj == hiaalpw6if86mtj8pt0qh6hwm09mws8 0 941144 9350859 9350585 2026-04-10T20:31:12Z Sj1mor 12103 9350859 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Corriedale_lambs_in_Tierra_del_Fuego.JPG|eta|Psalmo 23 ofte estas nomata la "Psalmo de la Paŝtisto".]] [[Dosiero:Psalter of Eleanor of Aquitaine (ca. 1185) - KB 76 F 13, folium 046v.jpg|eta|''Psalmo 22'' sur folio de la Psalmaro de [[Eleonora de Akvitanio]].]] [[Dosiero:The Sunday at Home 1880 - Psalm 23.jpg|eta|Psalmo 23 (1880), anglalingve kaj ilustrita]] '''Psalmo 23''' <ref>''Psalmo 22'' en la [[Septuaginto]] kaj [[Vulgato]], laŭ la [[Masora Biblio|Masora]] teksto</ref>, ankaŭ konata kiel ''la Psalmo de la Paŝtisto'', ''la Psalmo de la [[Bona Paŝtisto]]'' aŭ simple la ''Paŝtista'', esperante ''La Senjora Paŝtisto'', estas ŝajne la plej fama el ĉiuj bibliaj psalmo kaj unu el la plej konataj bibliaj tekstoj. Ĝia bildaro estas enradikiĝinta en antikva [[Proksima Oriento|proksimorienta]] paŝtista socio. Ĝi komenciĝas per la vortoj:<ref>Ankaŭ konata per sia latina [[incipit]], ''Dominus regit me'', "La [[Eternulo]] regas min". </ref> "''La Eternulo estas mia paŝtisto; mi mankon ne havos''."<ref>[[Book of Common Prayer]], 1662, Psalm 23 ''Dominus regit me.''</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sacred-texts.com/bib/vul/psa022.htm|title=Vulgate: Psalms: Psalms Chapter 22}}</ref><ref>[[iarchive:breviarium-monasticum-pars-ii/Breviarium Monasticum - Pars I/page/n93/mode/2up|Breviarum Monasticum. Dominica ad Matutinum. Ps. 22]]</ref><ref>[https://macsphere.mcmaster.ca/bitstream/11375/15874/120/A-02%20Psalterium%20Dominica%20prime.pdf Breviarium ad usum Sarisburiense. Psalterium. Ad Primam. Psalmus xxij.]</ref> == Priskribo == En ĉi tiu psalmo, [[Dio]] estas difinita [[paŝtisto]] por la [[Izraelidoj|izraela popolo]], kaj la aŭtoro prezentas Lin kiel protektanton kaj provizanton. La psalmo esprimas ĝojon pro la konstanta zorgo, zorgemo kaj prospero, kiujn la fideluloj spertas de [[Jahve]]. La psalmo esprimas fidon je la [[Dia providenco|zorgo de Dio]] ( ''Eĉ kiam mi iros tra valo de densa mallumo, Mi ne timos malbonon, ĉar Vi estas kun mi;'' ), kaj ankaŭ fidon je la [[eterna vivo]] ( ''Nur bono kaj favoro sekvos min en la daŭro de mia tuta vivo; Kaj mi restos en la domo de la Eternulo eterne'' ). Krom la ĉeftemo de [[Jahve]] kiel [[paŝtisto]], dua, malpli ofte rimarkata ĉeftemo aperas en la dua parto de la psalmo: Jahve kiel [[armeo]].<ref>«... la Sinjoro forta kaj potenca, la Sinjoro potenca en batalo. [...] Kiu estas tiu reĝo de la gloro? La Sinjoro de la armeoj». </ref> Ambaŭ ĉeftemoj dividas la senkondiĉan fidon de la psalmisto al la unusola Dio, kiu protektas kaj akompanas la [[Homaro|homaron]] sur ĝia vivvojaĝo kun ĉiuj ĝiaj [[Necerteco|necertecoj]]. Psalmo 23 havas specialan signifon por [[kristanismo]] ĉar, laŭ la [[Evangelio laŭ Johano]], [[Jesuo Kristo]] mem nomas sin la "bona paŝtisto", kiu pretas demeti sian vivon por la ŝafoj (Johano 10:11). La motivoj de la psalmo ofte estas uzataj en moderna kulturo kaj la amaskomunikiloj. La psalmo estis muzikigita de [[Johann Sebastian Bach]] <ref>Johann Sebastian Bach prenis en la himno de [[Wolfgang Musculus]], de 1530, [[parafrazo]]n de Psalmo 23, kiel la tekston por sia [[ĥoralo|ĥorala]] [[kantato]] "Der Herr ist mein getreuer Hirt", [[Bach-Werke-Verzeichnis (verkaro de Bach)|BWV]] 112, kiu estis prezentita unue en [[Lepsiko]] en 1731.</ref>, [[Leonard Bernstein]], [[Franz Schubert]] kaj [[Antonín Dvořák]]; ĝi estis inkludita en la repertuaroj de [[Duke Ellington]], [[The Moody Blues]] kaj ''[[Pink Floyd]].'' == En Esperanto == La angla komponisto kaj esperantisto [[Frank Merrick]] komponis kelkajn neakompanatajn ĥorajn verkojn, inter ili aparte Psalmo 23 („La Sinjoro estas mia paŝtisto“) — por neakompanata [[SATB]] ĥoro (soprano, alto, tenoro, baso). Ĝi estis registrita de '''The London International Choir'''. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} === Esperante === * [https://www.bible.com/bible/841/PSA.23.ESP La teksto] laŭ la [[Londona Biblio]] (1926) * [https://www.youtube.com/watch?v=nfhza_GLKNg Jutuba video de laŭtlegado] === Hebree === * La [https://tehilim.co/chapter/23/ origina hebrelingva teksto] === Angle === <!--* [http://www.biblegateway.com/passage/?search=psalm%2023 Psalm 23] ĉe biblegateway.com--> * [https://hymnary.org/browse/scripture/Psalms/23?sort=totalInstances Himnoj por Psalm 23] hymnary.org <!--* [http://zemirotdatabase.org/view_song.php?id=28 Traduko, transliterumo, registritaj melodioj de la hebrea teksto de The Zemirot Database]--> [[Kategorio:Biblio]] [[Kategorio:Psalmo]] [[Kategorio:Paŝtistoj]] 4a4q9wmvkf7cqjvz62v7esb12xdzyu8 9350862 9350859 2026-04-10T20:42:53Z Sj1mor 12103 9350862 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Corriedale_lambs_in_Tierra_del_Fuego.JPG|eta|Psalmo 23 ofte estas nomata la "Psalmo de la Paŝtisto".]] [[Dosiero:Psalter of Eleanor of Aquitaine (ca. 1185) - KB 76 F 13, folium 046v.jpg|eta|''Psalmo 22'' sur folio de la Psalmaro de [[Eleonora de Akvitanio]].]] [[Dosiero:The Sunday at Home 1880 - Psalm 23.jpg|eta|Psalmo 23 (1880), anglalingve kaj ilustrita]] '''Psalmo 23''' <ref>''Psalmo 22'' en la [[Septuaginto]] kaj [[Vulgato]], laŭ la [[Masora Biblio|Masora]] teksto</ref>, ankaŭ konata kiel ''la Psalmo de la Paŝtisto'', ''la Psalmo de la [[Bona Paŝtisto]]'', estas ŝajne la plej fama el ĉiuj [[Psalmaro|bibliaj psalmoj]] kaj unu el la plej konataj bibliaj tekstoj. Ĝia bildaro estas enradikiĝinta en antikva [[Proksima Oriento|proksimorienta]] paŝtista socio. Ĝi komenciĝas per la vortoj:<ref>Ankaŭ konata per sia latina [[incipit]], ''Dominus regit me'', "La [[Eternulo]] regas min". </ref> "''La Eternulo estas mia paŝtisto; mi mankon ne havos''."<ref>[[Book of Common Prayer]], 1662, Psalm 23 ''Dominus regit me.''</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sacred-texts.com/bib/vul/psa022.htm|title=Vulgate: Psalms: Psalms Chapter 22}}</ref><ref>[[iarchive:breviarium-monasticum-pars-ii/Breviarium Monasticum - Pars I/page/n93/mode/2up|Breviarum Monasticum. Dominica ad Matutinum. Ps. 22]]</ref><ref>[https://macsphere.mcmaster.ca/bitstream/11375/15874/120/A-02%20Psalterium%20Dominica%20prime.pdf Breviarium ad usum Sarisburiense. Psalterium. Ad Primam. Psalmus xxij.]</ref> == Priskribo == En ĉi tiu psalmo, [[Dio]] estas difinita [[paŝtisto]] por la [[Izraelidoj|izraela popolo]], kaj la aŭtoro prezentas Lin kiel protektanton kaj provizanton. La psalmo esprimas ĝojon pro la konstanta zorgo, zorgemo kaj prospero, kiujn la fideluloj spertas de [[Jahve]]. La psalmo esprimas fidon je la [[Dia providenco|zorgo de Dio]] ( ''Eĉ kiam mi iros tra valo de densa mallumo, Mi ne timos malbonon, ĉar Vi estas kun mi;'' ), kaj ankaŭ fidon je la [[eterna vivo]] ( ''Nur bono kaj favoro sekvos min en la daŭro de mia tuta vivo; Kaj mi restos en la domo de la Eternulo eterne'' ). Krom la ĉeftemo de [[Jahve]] kiel [[paŝtisto]], dua, malpli ofte rimarkata ĉeftemo aperas en la dua parto de la psalmo: Jahve kiel [[armeo]].<ref>«... la Sinjoro forta kaj potenca, la Sinjoro potenca en batalo. [...] Kiu estas tiu reĝo de la gloro? La Sinjoro de la armeoj». </ref> Ambaŭ ĉeftemoj dividas la senkondiĉan fidon de la psalmisto al la unusola Dio, kiu protektas kaj akompanas la [[Homaro|homaron]] sur ĝia vivvojaĝo kun ĉiuj ĝiaj [[Necerteco|necertecoj]]. Psalmo 23 havas specialan signifon por [[kristanismo]] ĉar, laŭ la [[Evangelio laŭ Johano]], [[Jesuo Kristo]] mem nomas sin la "bona paŝtisto", kiu pretas demeti sian vivon por la ŝafoj (Johano 10:11). La motivoj de la psalmo ofte estas uzataj en moderna kulturo kaj la amaskomunikiloj. La psalmo estis muzikigita de [[Johann Sebastian Bach]] <ref>Johann Sebastian Bach prenis en la himno de [[Wolfgang Musculus]], de 1530, [[parafrazo]]n de Psalmo 23, kiel la tekston por sia [[ĥoralo|ĥorala]] [[kantato]] "Der Herr ist mein getreuer Hirt", [[Bach-Werke-Verzeichnis (verkaro de Bach)|BWV]] 112, kiu estis prezentita unue en [[Lepsiko]] en 1731.</ref>, [[Leonard Bernstein]], [[Franz Schubert]] kaj [[Antonín Dvořák]]; ĝi estis inkludita en la repertuaroj de [[Duke Ellington]], [[The Moody Blues]] kaj ''[[Pink Floyd]].'' == En Esperanto == La angla komponisto kaj esperantisto [[Frank Merrick]] komponis kelkajn neakompanatajn ĥorajn verkojn, inter ili aparte Psalmo 23 („La Sinjoro estas mia paŝtisto“) — por neakompanata [[SATB]] ĥoro (soprano, alto, tenoro, baso). Ĝi estis registrita de '''The London International Choir'''. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} === Esperante === * [https://www.bible.com/bible/841/PSA.23.ESP La teksto] laŭ la [[Londona Biblio]] (1926) * [https://www.youtube.com/watch?v=nfhza_GLKNg Jutuba video de laŭtlegado] === Hebree === * La [https://tehilim.co/chapter/23/ origina hebrelingva teksto] === Angle === <!--* [http://www.biblegateway.com/passage/?search=psalm%2023 Psalm 23] ĉe biblegateway.com--> * [https://hymnary.org/browse/scripture/Psalms/23?sort=totalInstances Himnoj por Psalm 23] hymnary.org <!--* [http://zemirotdatabase.org/view_song.php?id=28 Traduko, transliterumo, registritaj melodioj de la hebrea teksto de The Zemirot Database]--> [[Kategorio:Biblio]] [[Kategorio:Psalmo]] [[Kategorio:Paŝtistoj]] rt08938spzott2b83fjje1mk2zy2ljm 0 941156 9350928 9350506 2026-04-11T04:40:28Z Crosstor 3176 aldono 9350928 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''TISZA'''<ref>Noto: Tisza estas ne sole la akronimo de la partinomo, sed ankaŭ la hungara nomo por la rivero Tisza .</ref> ([[Hungara lingvo|hungare]]: '''''Ti'''sztelet és '''Sza'''badság Párt)'' plene'':'' ''Partio de Respekto kaj Libereco'' estas centrodekstra [[Partio (politiko)|politika partio]] en [[Hungario]]<ref>(hu) Alvarez, Péter (2024-04-10). "''[https://index.hu/belfold/2024/04/10/magyar-peter-tisza-part-program-nyugdij-energiaarak-nyelvvizsga-alapveto-elelmiszerek-afa/?token=45f9255b66be3360868cd34ac630fd14 Mi az a TISZA párt? Minden, amit eddig nem tudtunk Magyar Péter új szervezetéről]''", index.hu. Alirita la 6-an de decembro 2024.</ref>. La partia nomo estas hungara [[akronimo]] (vidu pli supre la vastigitajn literojn!). Ĝi estas gvidata de [[Péter Magyar (juristo)|Péter Magyar]]. La Partio Tisza estas dediĉita al eŭropaj valoroj kaj la institucio de la Eŭropa Unio<ref>(hu) ''Péter Magyar, [https://hu.euronews.com/2024/06/08/magyar-peter-magyarorszag-kampanyzaro-tuntetes-budapest Magyar Péter: Célunk Magyarországot visszavezetni az európai útra] (Nia celo estas konduki Hungarion reen al la eŭropa vojo''), Euronews , la 8-an de junio 2024. Alirita la 20-an de junio 2024.</ref>. Cetere [[Tisza]] estas la dua plej granda rivero en [[Hungario]] havanta grandan popularecon. Slogano de la partio estas: ''Inundas la Tisza''. Péter Magyar estis [[Fidesz]]-ano havanta postenon en la ekonomio. Konflikto komenciĝis en lia familio, kiu etendiĝis al partia konflikto. Magyar rompis sian partian kontakton, poste tuj li trovis sin en centro de malkontenta amaso. Li ne havis tempon establi novan partion, sed li aliĝis al [[Eger]] al dormanta partio. Iom poste li estis partiestro. La partio akiris nacian eminentecon en [[2024]] kiam ĝi kandidatiĝis por la [[Eŭropa Parlamento]] kaj la komunumaj balotoj [[Budapeŝto|de Budapeŝto]] . Kun nur tri monatoj da preparado kaj neniu tutlanda organizado, ĝi atingis la duan lokon en ambaŭ balotoj. Ĉi tiu rapida kresko estas senprecedenca en hungara politiko, igante ĝin la ĉefa defianto de [[Fidesz]] sub la gvido de [[Viktor Orbán]]. Post nur tri monatoj da konstruado kaj sen nacia organizo, TISZA atingis la duan lokon, senprecedence rapida kresko en la hungara politiko, igante ĝin la ĉefa defianto de Fidesz, kiu estas en povo ekde 2010<ref>(hu) Barna Borbás, ''[https://www.valaszonline.hu/2024/06/10/onkormanyzati-ep-valasztas-magyar-peter-orban-viktor-eredmeny-velemeny/ A jövő tényleg elkezdődött – győzött, de húsz éve nem roppant ekkorát a Fidesz]'' (La estonteco vere komenciĝis - ĝi venkis, sed Fidesz ne estis tiel granda dum dudek jaroj). Válasz Online, la 10-an de junio 2024. Alirita la 22-an de julio 2024.</ref>. == Politika programo == [[Dosiero:Tisza Party EPP.jpg|maldekstra|eta|Grupfoto de delegacio de 6 eŭropaj parlamentanoj de TISZA.]] Tisza kontraŭas la regantan dekstrulan aŭtoritatisman registaron de Viktor Orbán kaj malakceptas lian koncepton de "malliberala demokratio". Ĝi vidas sin ĉefe kiel popola organizaĵo de la politika centro kaj partoprenis en multaj kontraŭkoruptaj manifestacioj kontraŭ la registaro de Orbán (ekz. luksaj hoteloj ĉe la rivero Danubo aŭ la "hungara Versaille") interalie pro la malbona stato de la hospitaloj kaj la edukado<ref>(nl) ''[https://npo.nl/start/serie/hotline-hongarije-nicolaas-in-contact-met-een-verscheurd-land/afleveringen/seizoen-1 Hotline Hongarije: Nicolaas in contact met een verscheurd...]''</ref>. Nacie, ĝiaj celoj inkluzivas la ĉesigon de registara kontrolo de la gazetaro/amaskomunikiloj kaj la redukton de demokratiaj deficitoj, kun la celo certigi la liberigon de miliardoj da eŭroj en EU-fondusoj, kiuj ankoraŭ ne estis elpagitaj pro kondiĉecaj regularoj<ref>(hu) ''[https://magyartisza.hu/page/bemutatkozas A Tisza Párt hivatalos honlapja].'' Tisztelet és Szabadság Párt</ref><ref>(hu) “''[https://rtl.hu/belfold/2024/03/26/magyar-peter-tuntetes-legfobb-ugyeszseg Nem úszhatja meg Orbán, a maffiaállam feje” – Több ezren tüntettek Magyar Péter felhívására]''. En: rtl.hu, la 26-an de marto 2026.</ref>. La restrikta migradpolitiko de la Orbán-registaro estas subtenata de la partio Tisza kaj estos daŭrigata se Péter Magyar partoprenos en la registaro<ref>(de) Oliver Soos: ''Orban-Kontrahent Magyar "Wir sind das allerkorrupteste Land der EU''". En: tagesschau.de, la 30-an de Maijo 2024. Alirita la 14-an de Aŭgusto 2025 ([https://www.tagesschau.de/europawahl/wahl/ungarn-magyar-orban-100.html rete]).</ref>. La partio publikigis balotprogramon la 7-an de februaro 2026. == Noto kaj referencoj == [[Kategorio:Politikaj partioj de Hungario]] <references /> == Eksteraj ligiloj == * [https://magyartisza.hu/ magyartisza.hu]  (hungare) — la oficiala retejo de la partio Tisza 3kvz7ujbubo6gz07imz8cqs4tc1vy9v 1 941180 9350761 9350586 2026-04-10T15:17:14Z Arbarulo 135469 9350761 wikitext text/x-wiki == Fontoj == la germana, pola, rusa, iom el la angla kaj hebrea. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:22, 10 apr. 2026 (UTC) == [[Senjoro]] aŭ [[Sinjoro]]? == La nuna versio de la artikolo [[Psalmaro]] diras "''La Senjora Paŝtisto''"! Ĉu ''Senjoro'' estas alinomo por la [[Eternulo]]? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:48, 10 apr. 2026 (UTC) :[[Psalmaro]] diras tion ĉar vi mem skribis ĝin. Se ĝi estas via propra traduko, aŭ venas de aŭtomata tradukilo aŭ alia nefidinda fonto, mi rekomendas forigi ĝin. Mi ankaŭ rekomendas uzi la [https://www.bible.com/bible/841/PSA.23.ESP Zamenhofan tradukon] por ĉiuj hebre-bibliaj citaĵoj. Precipe urĝas korekti "mi mankas nenion" ĉar ĝi estas gramatike erara. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:16, 10 apr. 2026 (UTC) == Bildoj == Se estas havebla esperantlingva bildo de la teksto mi kuraĝigas uzi ĝin! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:51, 10 apr. 2026 (UTC) == Sondosiero == Se estas havebla sondosiero (formato ogg aŭ wav, ktp) de laŭtlegado aŭ kantado mi enkuraĝigas uzi ĝin ankaŭ! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:56, 10 apr. 2026 (UTC) n85iea6jl47ewej7epr9st8ss04pvz1 9350861 9350761 2026-04-10T20:40:18Z Sj1mor 12103 /* Senjoro aŭ Sinjoro? */ Respondo 9350861 wikitext text/x-wiki == Fontoj == la germana, pola, rusa, iom el la angla kaj hebrea. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:22, 10 apr. 2026 (UTC) == [[Senjoro]] aŭ [[Sinjoro]]? == La nuna versio de la artikolo [[Psalmaro]] diras "''La Senjora Paŝtisto''"! Ĉu ''Senjoro'' estas alinomo por la [[Eternulo]]? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:48, 10 apr. 2026 (UTC) :[[Psalmaro]] diras tion ĉar vi mem skribis ĝin. Se ĝi estas via propra traduko, aŭ venas de aŭtomata tradukilo aŭ alia nefidinda fonto, mi rekomendas forigi ĝin. Mi ankaŭ rekomendas uzi la [https://www.bible.com/bible/841/PSA.23.ESP Zamenhofan tradukon] por ĉiuj hebre-bibliaj citaĵoj. Precipe urĝas korekti "mi mankas nenion" ĉar ĝi estas gramatike erara. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:16, 10 apr. 2026 (UTC) ::Bone, mi korektis tiel kiel vi diris. Dankon! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 20:40, 10 apr. 2026 (UTC) == Bildoj == Se estas havebla esperantlingva bildo de la teksto mi kuraĝigas uzi ĝin! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:51, 10 apr. 2026 (UTC) == Sondosiero == Se estas havebla sondosiero (formato ogg aŭ wav, ktp) de laŭtlegado aŭ kantado mi enkuraĝigas uzi ĝin ankaŭ! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:56, 10 apr. 2026 (UTC) merxx0awpr0qlgys5l6o6jq8wbbfkh4 0 941184 9350828 9350637 2026-04-10T17:42:14Z Kani 670 9350828 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Eugenes'' |koloro = pink |dosiero = MagnificentHummingbird.jpg |priskribo de dosiero = [[Rivolia kolibro]] (''Eugenes fulgens'') |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |subfamilio = [[Trokilenoj]] ''[[Trochilinae]]'' |genro = '''''Eugenes''''' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 }} '''''Eugenes''''' estas genro de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]], kiu enhavas du speciojn, kiuj vivas en [[Centrameriko]]. ==Specioj== La genro enhavas jenajn du speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=Julio 2020 | title=Hummingbirds | work=IOC World Bird List Version 10.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/hummingbirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | accessdate=2a de Januaro 2020 }}</ref> * [[Rivolia kolibro]], ''Eugenes fulgens'' (Swainson, 1827) sudokcidenta Usono ĝis Honduro kaj Nikaragvo. LC * [[Talamanka kolibro]], ''Eugenes spectabilis'' (Lawrence, 1867) Kostariko ĝis Panamo. LC == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes}} {{Wikispecies|Eugenes}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kolibroj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] 6hp3k9ehc67zglw8bb0e97mt02gw052 0 941185 9350663 9350661 2026-04-10T12:00:34Z Kani 670 9350663 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Rivolia kolibro |koloro = pink |dosiero = MagnificentHummingbird.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = 495 - RIVOLI'S HUMMINGBIRD (8-17-2018) madera canyon, santa cruz co, az -08 (29216109707).jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Rivolia kolibro''' ''E. fulgens'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Eugenes fulgens'' |volume=2021 |article-number=e.T22687746A168972435 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687746A168972435.en |access-date=2a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes fulgens'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |vikispecio = ''Eugenes fulgens'' |komunejo = ''Eugenes fulgens'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Eugenes fulgens map 2.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rivolia kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj sudokcidenta [[Usono]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== ''Eugenes fulgens'' estis dekomence priskribita kiel la ''grandioza kolibro'', kaj fine de la 19-a jarcento ĝi estis traktata kiel havanta du subspeciojn. Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna kolibro de Rivoli kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Rivolia kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> La [[specia epiteto]] estas omaĝo al [[François Victor Massena]], duko de Rivoli kaj amatora ornitologo. <gallery mode="packed" heights="150"> File:Rivoli's hummingbird (Eugenes fulgens) male Finca El Pilar 3.jpg|masklo File:Rivoli's hummingbird (Eugenes fulgens) male Finca El Pilar 2.jpg|masklo, montranta purpurajn kapajn kaj brustajn plumojn File:070 Female Rivoli's hummingbird in Los Quetzales National Park Photo by Giles Laurent.jpg|ino, flanka vidaĵo File:Rivoli's hummingbird (Eugenes fulgens) female Finca El Pilar.jpg|ino, malantaŭa vidaĵo </gallery> ==Aspekto== La Rivolia kolibro estas ĉirkaŭ 11 ĝis 14 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 6 ĝis 10 g, kaj maskloj estas tipe iom pli grandaj ol inoj. Ĝi havas enverguron de 18 centimetroj. El la kolibroj trovitaj en Usono, la kolibro de Rivoli estas unu el la du plej grandaj specioj, rivale laŭ grandeco nur de la [[Blugorĝa montkolibro]]. La nigra beko estas longa kaj rekta ĝis iomete kurbeca. Ambaŭ seksoj aspektas tre malhelaj krom se la suno kaptas la irizecon de la plumaro kaj la brilaj koloroj fulmas en la sunlumo. Dum granda parto de la jaro la specio estas en la "definitiva baza" reprodukta plumaro priskribita sube. Ĝi havas longedaŭran plumŝanĝon inter tiu plumaro kaj la pli obtuza ne-reprodukta aspekto. Ekzistas kelkaj malgrandaj [[Klino (biologio)|klinaj]] varioj en la beklongo kaj la koloro de la puga areo.<ref name=RIHU-BOW>Powers, D. R., R. Partida-Lara, kaj P. L. Enríquez (2020). Rivoli's Hummingbird (''Eugenes fulgens''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (S. M. Billerman, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum1.01] Alirita la 11an de Majo 2022</ref><ref>{{Cite web|last=Oiseaux.net|title=Colibri de Rivoli - ''Eugenes fulgens'' - Rivoli's Hummingbird|url=https://www.oiseaux.net/birds/rivoli.s.hummingbird.html|access-date=2020-09-30|website=www.oiseaux.net|language=en}}</ref> La plenkreska masklo estas verdbronza dorse, fariĝante pli bronza ĉe la nigrapinta vosto. La krono estas viola, la gorĝo estas brile bluverda, kaj la cetero de la kapo estas nigra krom blanka makulo malantaŭ la okulo. La brusto estas verdbronza kaj la ventro grizeca. La ino estas bronzverda dorse kaj havas malbrile grizan ventran koloron. Estas blanka strio malantaŭ ŝia okulo. Nematuraj birdoj estas similaj al la ino, sed pli malhelaj kaj pli brunaj.<ref name=RIHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Rivolia kolibro reproduktiĝas en montoj de sudokcidenta Usono ĝis [[Honduro]] kaj [[Nikaragvo]]. Ĝi loĝas en la interno, randoj kaj maldensejoj de pinaroj kaj kverkarbaroj kaj [[nubarbaro]]j de ĉirkaŭ 1 500 m ĝis la [[arbarlimo]], same kiel en pli malfermaj sekundaraj arbaroj kaj kelkaj [[herbejo]]j. Ĝi regule venas al [[birdomanĝejo]]j.<ref name=RIHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Rivolia kolibro estas migranta en parto de sia teritorio. Ĝi estas tutjara loĝanto de nord-centra Meksiko suden ĝis norda Nikaragvo. Ĝi nestas sed ne travintras en sudorienta [[Arizono]], eble en sudokcidenta [[Nov-Meksiko]], kaj la meksikaj ŝtatoj [[Chihuahua]], [[Sonora]], kaj eble aliaj. Ekzistas someraj registroj en la Montoj Chisos de [[Teksaso]], sed reproduktado ne estis konfirmita tie.<ref name=RIHU-BOW/> ===Interspecia interagado=== Tra sia tuta teritorio la kolibro de Rivoli estas subordigita al la pli granda [[Blugorĝa montkolibro]]. La kolibro de Rivoli kunekzistas kun multaj aliaj kolibrospecioj, inkluzive de la [[Nigramentona kolibro|nigramentona]] (''Archilocus alexandri'') kaj la [[Larĝvosta kolibro|larĝvosta]] (''Selasphorus platycercus''). En Meksiko ili tendencas domini pli malgrandajn kolibrojn kiel ekzemple la [[Ametistgorĝa montkolibro|ametistogorĝa]] (''Lampornis amethystinus''), la [[Berila kolibro|berila]] (''Saucerottia beryllina'') kaj la [[Burda kolibro|burda]] (''Atthis heloisa'').<ref name=RIHU-BOW/> ===Manĝado=== La Rivolia kolibro manĝas [[nektaro]]n el vasta gamo da florplantoj, kies konsisto varias laŭ sezono, alteco kaj latitudo. Almenaŭ en partoj de Meksiko, maskloj defendas manĝoteritoriojn. Ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n, kiuj ŝajne konsistigas pli grandan parton de ĝia dieto ol la dietoj de aliaj nordamerikaj kolibroj. Ĝi kaptas ilin mezaere aŭ per kolektado de vegetaĵaro dum ŝvebado.<ref name=RIHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Rivolia kolibro daŭras de majo ĝis julio en Usono kaj eble daŭras la tutan jaron en Salvadoro. Ĝi ne estis difinita aliloke. Ĝi konstruas malferman tasforman neston el molaj plumoj kaj musko, ligitan per [[aranea silko]] kaj kovritan per [[likeno]]. La interno de la taso estas ĉirkaŭ 1,9 ĝis 3,2 cm profunda kaj 2,9 ĝis 3,8 cm larĝa. Ili tipe estas metitaj sur horizontalan branĉon aŭ en forkon, ofte en aceroj kaj sikamoroj, kaj ofte super riveretoj. Ili kutime estas almenaŭ 6 m supergrunde. La ino sole kovas la du blankajn ovojn; la kovoperiodo ne estas konata, sed verŝajne estas 15 ĝis 19 tagoj kiel tiu de multaj aliaj kolibroj. La tempo ĝis [[elnestiĝo]] ŝajnas esti ĉirkaŭ 25 tagoj.<ref name=RIHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-fulgens |species=Rivolia kolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] sekvas la taksonomion de HBW kaj tial traktas la kolibrojn de Rivoli kaj Talamanka kiel unuopan specion taksitan kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝenerale ĝi havas larĝan teritorion kaj ŝajne stabilan populacion, kvankam la grandeco de la populacio ne estas konata.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Eugenes fulgens'' |volume=2021 |article-number=e.T22687746A168972435 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687746A168972435.en |access-date=2a de Julio 2024}}</ref> Arbaraj incendioj estas ebla minaco en Usono ĉar la kolibro de Rivoli troviĝas nur en pli altaj izolitaj montaraj sistemoj. "Detruo de vivejo en suda Meksiko kaj Centrameriko povus havi pli longdaŭran efikon sur la populacioj".<ref name=RIHU-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes fulgens}} {{Wikispecies|Eugenes fulgens}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 0hg2ujh7cbmr3ui0tdk6x2klp2wbvay 9350703 9350663 2026-04-10T12:54:44Z Kani 670 9350703 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Rivolia kolibro |koloro = pink |dosiero = MagnificentHummingbird.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = 495 - RIVOLI'S HUMMINGBIRD (8-17-2018) madera canyon, santa cruz co, az -08 (29216109707).jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Rivolia kolibro''' ''E. fulgens'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Eugenes fulgens'' |volume=2021 |article-number=e.T22687746A168972435 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687746A168972435.en |access-date=2a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes fulgens'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |vikispecio = ''Eugenes fulgens'' |komunejo = ''Eugenes fulgens'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Eugenes fulgens map 2.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rivolia kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj sudokcidenta [[Usono]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== ''Eugenes fulgens'' estis dekomence priskribita kiel la ''grandioza kolibro'', kaj fine de la 19-a jarcento ĝi estis traktata kiel havanta du subspeciojn. Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna kolibro de Rivoli kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Rivolia kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> La [[specia epiteto]] estas omaĝo al [[François Victor Massena]], duko de Rivoli kaj amatora ornitologo. <gallery mode="packed" heights="150"> File:Rivoli's hummingbird (Eugenes fulgens) male Finca El Pilar 3.jpg|masklo File:Rivoli's hummingbird (Eugenes fulgens) male Finca El Pilar 2.jpg|masklo, montranta purpurajn kapajn kaj brustajn plumojn File:070 Female Rivoli's hummingbird in Los Quetzales National Park Photo by Giles Laurent.jpg|ino, flanka vidaĵo File:Rivoli's hummingbird (Eugenes fulgens) female Finca El Pilar.jpg|ino, malantaŭa vidaĵo </gallery> ==Aspekto== La Rivolia kolibro estas ĉirkaŭ 11 ĝis 14 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 6 ĝis 10 g, kaj maskloj estas tipe iom pli grandaj ol inoj. Ĝi havas enverguron de 18 centimetroj. El la kolibroj trovitaj en Usono, la kolibro de Rivoli estas unu el la du plej grandaj specioj, rivale laŭ grandeco nur de la [[Blugorĝa montkolibro]]. La nigra beko estas longa kaj rekta ĝis iomete kurbeca. Ambaŭ seksoj aspektas tre malhelaj krom se la suno kaptas la irizecon de la plumaro kaj la brilaj koloroj fulmas en la sunlumo. Dum granda parto de la jaro la specio estas en la "definitiva baza" reprodukta plumaro priskribita sube. Ĝi havas longedaŭran plumŝanĝon inter tiu plumaro kaj la pli obtuza ne-reprodukta aspekto. Ekzistas kelkaj malgrandaj [[Klino (biologio)|klinaj]] varioj en la beklongo kaj la koloro de la puga areo.<ref name=RIHU-BOW>Powers, D. R., R. Partida-Lara, kaj P. L. Enríquez (2020). Rivoli's Hummingbird (''Eugenes fulgens''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (S. M. Billerman, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum1.01] Alirita la 11an de Majo 2022</ref><ref>{{Cite web|last=Oiseaux.net|title=Colibri de Rivoli - ''Eugenes fulgens'' - Rivoli's Hummingbird|url=https://www.oiseaux.net/birds/rivoli.s.hummingbird.html|access-date=2020-09-30|website=www.oiseaux.net|language=en}}</ref> La plenkreska masklo estas verdbronza dorse, fariĝante pli bronza ĉe la nigrapinta vosto. La krono estas viola, la gorĝo estas brile bluverda, kaj la cetero de la kapo estas nigra krom blanka makulo malantaŭ la okulo. La brusto estas verdbronza kaj la ventro grizeca. La ino estas bronzverda dorse kaj havas malbrile grizan ventran koloron. Estas blanka strio malantaŭ ŝia okulo. Nematuraj birdoj estas similaj al la ino, sed pli malhelaj kaj pli brunaj.<ref name=RIHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Rivolia kolibro reproduktiĝas en montoj de sudokcidenta Usono ĝis [[Honduro]] kaj [[Nikaragvo]]. Ĝi loĝas en la interno, randoj kaj maldensejoj de pinaroj kaj kverkarbaroj kaj [[nubarbaro]]j de ĉirkaŭ 1 500 m ĝis la [[arbarlimo]], same kiel en pli malfermaj sekundaraj arbaroj kaj kelkaj [[herbejo]]j. Ĝi regule venas al [[birdomanĝejo]]j.<ref name=RIHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Rivolia kolibro estas migranta en parto de sia teritorio. Ĝi estas tutjara loĝanto de nord-centra Meksiko suden ĝis norda Nikaragvo. Ĝi nestas sed ne travintras en sudorienta [[Arizono]], eble en sudokcidenta [[Nov-Meksiko]], kaj la meksikaj ŝtatoj [[Chihuahua]], [[Sonora]], kaj eble aliaj. Ekzistas someraj registroj en la Montoj Chisos de [[Teksaso]], sed reproduktado ne estis konfirmita tie.<ref name=RIHU-BOW/> ===Interspecia interagado=== Tra sia tuta teritorio la kolibro de Rivoli estas subordigita al la pli granda [[Blugorĝa montkolibro]]. La kolibro de Rivoli kunekzistas kun multaj aliaj kolibrospecioj, inkluzive de la [[Nigramentona kolibro|nigramentona]] (''Archilocus alexandri'') kaj la [[Larĝvosta kolibro|larĝvosta]] (''Selasphorus platycercus''). En Meksiko ili tendencas domini pli malgrandajn kolibrojn kiel ekzemple la [[Ametistgorĝa montkolibro|ametistogorĝa]] (''Lampornis amethystinus''), la [[Berila kolibro|berila]] (''Saucerottia beryllina'') kaj la [[Burda kolibro|burda]] (''Atthis heloisa'').<ref name=RIHU-BOW/> ===Manĝado=== La Rivolia kolibro manĝas [[nektaro]]n el vasta gamo da florplantoj, kies konsisto varias laŭ sezono, alteco kaj latitudo. Almenaŭ en partoj de Meksiko, maskloj defendas manĝoteritoriojn. Ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n, kiuj ŝajne konsistigas pli grandan parton de ĝia dieto ol la dietoj de aliaj nordamerikaj kolibroj. Ĝi kaptas ilin mezaere aŭ per kolektado de vegetaĵaro dum ŝvebado.<ref name=RIHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Rivolia kolibro daŭras de majo ĝis julio en Usono kaj eble daŭras la tutan jaron en Salvadoro. Ĝi ne estis difinita aliloke. Ĝi konstruas malferman tasforman neston el molaj plumoj kaj musko, ligitan per [[aranea silko]] kaj kovritan per [[likeno]]. La interno de la taso estas ĉirkaŭ 1,9 ĝis 3,2 cm profunda kaj 2,9 ĝis 3,8 cm larĝa. Ili tipe estas metitaj sur horizontalan branĉon aŭ en forkon, ofte en aceroj kaj sikamoroj, kaj ofte super riveretoj. Ili kutime estas almenaŭ 6 m supergrunde. La ino sole kovas la du blankajn ovojn; la kovoperiodo ne estas konata, sed verŝajne estas 15 ĝis 19 tagoj kiel tiu de multaj aliaj kolibroj. La tempo ĝis [[elnestiĝo]] ŝajnas esti ĉirkaŭ 25 tagoj.<ref name=RIHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-fulgens |species=Rivolia kolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] sekvas la taksonomion de HBW kaj tial traktas la kolibrojn de Rivoli kaj Talamanka kiel unuopan specion taksitan kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝenerale ĝi havas larĝan teritorion kaj ŝajne stabilan populacion, kvankam la grandeco de la populacio ne estas konata.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Eugenes fulgens'' |volume=2021 |article-number=e.T22687746A168972435 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687746A168972435.en |access-date=2a de Julio 2024}}</ref> Arbaraj incendioj estas ebla minaco en Usono ĉar la kolibro de Rivoli troviĝas nur en pli altaj izolitaj montaraj sistemoj. "Detruo de vivejo en suda Meksiko kaj Centrameriko povus havi pli longdaŭran efikon sur la populacioj".<ref name=RIHU-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes fulgens}} {{Wikispecies|Eugenes fulgens}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 2d57nuhfhfn0fs3egpni37lo2cckzot 9350822 9350703 2026-04-10T17:27:55Z Kani 670 /* Eksteraj ligiloj */ 9350822 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Rivolia kolibro |koloro = pink |dosiero = MagnificentHummingbird.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = 495 - RIVOLI'S HUMMINGBIRD (8-17-2018) madera canyon, santa cruz co, az -08 (29216109707).jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Rivolia kolibro''' ''E. fulgens'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Eugenes fulgens'' |volume=2021 |article-number=e.T22687746A168972435 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687746A168972435.en |access-date=2a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes fulgens'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |vikispecio = ''Eugenes fulgens'' |komunejo = ''Eugenes fulgens'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Eugenes fulgens map 2.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rivolia kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj sudokcidenta [[Usono]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== ''Eugenes fulgens'' estis dekomence priskribita kiel la ''grandioza kolibro'', kaj fine de la 19-a jarcento ĝi estis traktata kiel havanta du subspeciojn. Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna kolibro de Rivoli kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Rivolia kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> La [[specia epiteto]] estas omaĝo al [[François Victor Massena]], duko de Rivoli kaj amatora ornitologo. <gallery mode="packed" heights="150"> File:Rivoli's hummingbird (Eugenes fulgens) male Finca El Pilar 3.jpg|masklo File:Rivoli's hummingbird (Eugenes fulgens) male Finca El Pilar 2.jpg|masklo, montranta purpurajn kapajn kaj brustajn plumojn File:070 Female Rivoli's hummingbird in Los Quetzales National Park Photo by Giles Laurent.jpg|ino, flanka vidaĵo File:Rivoli's hummingbird (Eugenes fulgens) female Finca El Pilar.jpg|ino, malantaŭa vidaĵo </gallery> ==Aspekto== La Rivolia kolibro estas ĉirkaŭ 11 ĝis 14 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 6 ĝis 10 g, kaj maskloj estas tipe iom pli grandaj ol inoj. Ĝi havas enverguron de 18 centimetroj. El la kolibroj trovitaj en Usono, la kolibro de Rivoli estas unu el la du plej grandaj specioj, rivale laŭ grandeco nur de la [[Blugorĝa montkolibro]]. La nigra beko estas longa kaj rekta ĝis iomete kurbeca. Ambaŭ seksoj aspektas tre malhelaj krom se la suno kaptas la irizecon de la plumaro kaj la brilaj koloroj fulmas en la sunlumo. Dum granda parto de la jaro la specio estas en la "definitiva baza" reprodukta plumaro priskribita sube. Ĝi havas longedaŭran plumŝanĝon inter tiu plumaro kaj la pli obtuza ne-reprodukta aspekto. Ekzistas kelkaj malgrandaj [[Klino (biologio)|klinaj]] varioj en la beklongo kaj la koloro de la puga areo.<ref name=RIHU-BOW>Powers, D. R., R. Partida-Lara, kaj P. L. Enríquez (2020). Rivoli's Hummingbird (''Eugenes fulgens''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (S. M. Billerman, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum1.01] Alirita la 11an de Majo 2022</ref><ref>{{Cite web|last=Oiseaux.net|title=Colibri de Rivoli - ''Eugenes fulgens'' - Rivoli's Hummingbird|url=https://www.oiseaux.net/birds/rivoli.s.hummingbird.html|access-date=2020-09-30|website=www.oiseaux.net|language=en}}</ref> La plenkreska masklo estas verdbronza dorse, fariĝante pli bronza ĉe la nigrapinta vosto. La krono estas viola, la gorĝo estas brile bluverda, kaj la cetero de la kapo estas nigra krom blanka makulo malantaŭ la okulo. La brusto estas verdbronza kaj la ventro grizeca. La ino estas bronzverda dorse kaj havas malbrile grizan ventran koloron. Estas blanka strio malantaŭ ŝia okulo. Nematuraj birdoj estas similaj al la ino, sed pli malhelaj kaj pli brunaj.<ref name=RIHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Rivolia kolibro reproduktiĝas en montoj de sudokcidenta Usono ĝis [[Honduro]] kaj [[Nikaragvo]]. Ĝi loĝas en la interno, randoj kaj maldensejoj de pinaroj kaj kverkarbaroj kaj [[nubarbaro]]j de ĉirkaŭ 1 500 m ĝis la [[arbarlimo]], same kiel en pli malfermaj sekundaraj arbaroj kaj kelkaj [[herbejo]]j. Ĝi regule venas al [[birdomanĝejo]]j.<ref name=RIHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Rivolia kolibro estas migranta en parto de sia teritorio. Ĝi estas tutjara loĝanto de nord-centra Meksiko suden ĝis norda Nikaragvo. Ĝi nestas sed ne travintras en sudorienta [[Arizono]], eble en sudokcidenta [[Nov-Meksiko]], kaj la meksikaj ŝtatoj [[Chihuahua]], [[Sonora]], kaj eble aliaj. Ekzistas someraj registroj en la Montoj Chisos de [[Teksaso]], sed reproduktado ne estis konfirmita tie.<ref name=RIHU-BOW/> ===Interspecia interagado=== Tra sia tuta teritorio la kolibro de Rivoli estas subordigita al la pli granda [[Blugorĝa montkolibro]]. La kolibro de Rivoli kunekzistas kun multaj aliaj kolibrospecioj, inkluzive de la [[Nigramentona kolibro|nigramentona]] (''Archilocus alexandri'') kaj la [[Larĝvosta kolibro|larĝvosta]] (''Selasphorus platycercus''). En Meksiko ili tendencas domini pli malgrandajn kolibrojn kiel ekzemple la [[Ametistgorĝa montkolibro|ametistogorĝa]] (''Lampornis amethystinus''), la [[Berila kolibro|berila]] (''Saucerottia beryllina'') kaj la [[Burda kolibro|burda]] (''Atthis heloisa'').<ref name=RIHU-BOW/> ===Manĝado=== La Rivolia kolibro manĝas [[nektaro]]n el vasta gamo da florplantoj, kies konsisto varias laŭ sezono, alteco kaj latitudo. Almenaŭ en partoj de Meksiko, maskloj defendas manĝoteritoriojn. Ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n, kiuj ŝajne konsistigas pli grandan parton de ĝia dieto ol la dietoj de aliaj nordamerikaj kolibroj. Ĝi kaptas ilin mezaere aŭ per kolektado de vegetaĵaro dum ŝvebado.<ref name=RIHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Rivolia kolibro daŭras de majo ĝis julio en Usono kaj eble daŭras la tutan jaron en Salvadoro. Ĝi ne estis difinita aliloke. Ĝi konstruas malferman tasforman neston el molaj plumoj kaj musko, ligitan per [[aranea silko]] kaj kovritan per [[likeno]]. La interno de la taso estas ĉirkaŭ 1,9 ĝis 3,2 cm profunda kaj 2,9 ĝis 3,8 cm larĝa. Ili tipe estas metitaj sur horizontalan branĉon aŭ en forkon, ofte en aceroj kaj sikamoroj, kaj ofte super riveretoj. Ili kutime estas almenaŭ 6 m supergrunde. La ino sole kovas la du blankajn ovojn; la kovoperiodo ne estas konata, sed verŝajne estas 15 ĝis 19 tagoj kiel tiu de multaj aliaj kolibroj. La tempo ĝis [[elnestiĝo]] ŝajnas esti ĉirkaŭ 25 tagoj.<ref name=RIHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-fulgens |species=Rivolia kolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] sekvas la taksonomion de HBW kaj tial traktas la kolibrojn de Rivoli kaj Talamanka kiel unuopan specion taksitan kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝenerale ĝi havas larĝan teritorion kaj ŝajne stabilan populacion, kvankam la grandeco de la populacio ne estas konata.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Eugenes fulgens'' |volume=2021 |article-number=e.T22687746A168972435 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687746A168972435.en |access-date=2a de Julio 2024}}</ref> Arbaraj incendioj estas ebla minaco en Usono ĉar la kolibro de Rivoli troviĝas nur en pli altaj izolitaj montaraj sistemoj. "Detruo de vivejo en suda Meksiko kaj Centrameriko povus havi pli longdaŭran efikon sur la populacioj".<ref name=RIHU-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes fulgens}} {{Wikispecies|Eugenes fulgens}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 5k6e50qjxbcg5eghtge7tap334rwxx9 0 941191 9350667 2026-04-10T12:08:52Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochil..." 9350667 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== What is now the Talamanca hummingbird ''Eugenes spectabilis'' was originally described as a subspecies of the magnificent hummingbird (''E. fulgens''). Beginning in 2017 the North American Classification Committee of the [[American Ornithological Society]] (NACC), the [[International Ornithological Committee]] (IOC), and the [[Clements taxonomy]] split the magnificent hummingbird into the Talamanca hummingbird and [[Rivoli's hummingbird]]. The latter retained the binomial ''E. fulgens'' because of the [[principle of priority]]. However, as of 2020, [[BirdLife International]]'s [[Handbook of the Birds of the World]] (HBW) retains the single species "magnificent" hummingbird treatment with two subspecies.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=June 29, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=August 9, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, S. M. Billerman, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, B. L. Sullivan, and C. L. Wood. 2021. The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. Downloaded from https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ Retrieved August 25, 2021</ref><ref name=HBW2020/> The Talamanca hummingbird is [[monotypic]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The Talamanca hummingbird is about {{convert|13|cm|in|abbr=on}} long. Males weigh about {{convert|10|g|oz|abbr=on}} and females {{convert|8.5|g|oz|abbr=on}}. Both sexes have a long straight black bill and a small white spot behind the eye.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. and P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01 retrieved 13 May 2022</ref> Adult males have a dull black forehead with a dark green gloss, a metallic violet blue to purple crown, and a dull black nape and upper back. Much of the rest of the face is dark green, and the [[Lore (anatomy)|lores]] are a deep black. The rest of the upperparts and the tail are bronzy green to golden green; the tail feathers sometimes have grayish tips. The chin and [[Gorget (bird)|gorget]] are metallic bluish green. The breast and belly are dark bronzy green, on the belly mixed with brownish gray. The undertail [[Covert feather|coverts]] are dull bronzy green with pale buff edges.<ref name=TAHU-BOW/> Adult females do not have the iridescent crown and gorget of the male. Their upperparts are dull dark green and most of the face is sooty black. The two innermost pairs of tail feathers are also dull dark green and the three outer pairs bronzy green with a black band near the end and brownish gray tips. The throat is brownish gray with buff tips to the feathers, the flanks dark green, and the breast, belly, and undertail coverts dull brownish gray with a dull green wash.<ref name=TAHU-BOW/> Immature birds are similar to the adult female, but have darker brown underparts with a dull buff scaly appearance. The upperparts' feathers, especially those of the crown and neck, have buffy fringes.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== The Talamanca hummingbird is found in mountains from central Costa Rica into western Panama. In Costa Rica it occurs in the [[Cordillera Central (Costa Rica)|Cordillera Central]] and [[Cordillera de Talamanca]] and in Panama only in the [[Volcán Barú]] massif of [[Chiriquí Province]]. It inhabits oak forests and is partial to the forest's edges and clearings, and also is found in nearby [[secondary forest]]. In Costa Rica it occurs from {{convert|2000|m|ft|abbr=on}} up to treeline but is most common above {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} and is occasionally found as low as {{convert|1850|m|ft|sigfig=2|abbr=on}}. In Panama it occurs between {{convert|2000|and|2400|m|ft|abbr=on}}.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The Talamanca hummingbird is generally sedentary, but some individuals move to lower elevations in what might be a regular migration.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamanca hummingbirds feed on nectar from a variety of flowering plants, though the full list of sources has not been defined. Males defend flower patches in the lower storeys of the forest and sometimes also feed in the canopy. Females forage by [[trap-lining]], visiting a circuit of flowering plants. The species probably also feeds on small [[arthropod]]s though details are lacking; the closely related Rivoli's hummingbird captures them in mid-air or by gleaning from vegetation while hovering.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== The Talamanca hummingbird's breeding season in Costa Rica spans from November to March; it has not been defined in Panama. It builds a cup nest of plant down and other fine fibers and covers the outside with moss and lichens. The nest is typically placed at the tip of a dangling bamboo stem between {{convert|1.5|and|3|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. The incubation period is not known; the time from hatch to fledging is at least 25 days.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] follows HBW taxonomy and so treats Rivoli's and Talamanca hummingbirds as a single species assessed as being of Least Concern. As a whole it has a large range and an apparently stable population, though the population size is not known.<ref name=IUCN/> The Talamanca hummingbird is considered fairly common throughout its range. However, it "is vulnerable to habitat loss and degradation, although ample forest remains in the Cordillera de Talamanca."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="200px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Male Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Male<br />showing its bright colors (photo adjusted to increase vibrancy and saturation) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Male </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] ramjgksmo5zx4rm2yp8ai2nlyssvvxn 9350674 9350667 2026-04-10T12:20:05Z Kani 670 /* Taksonomio kaj sistematiko */ 9350674 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The Talamanca hummingbird is about {{convert|13|cm|in|abbr=on}} long. Males weigh about {{convert|10|g|oz|abbr=on}} and females {{convert|8.5|g|oz|abbr=on}}. Both sexes have a long straight black bill and a small white spot behind the eye.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. and P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01 retrieved 13 May 2022</ref> Adult males have a dull black forehead with a dark green gloss, a metallic violet blue to purple crown, and a dull black nape and upper back. Much of the rest of the face is dark green, and the [[Lore (anatomy)|lores]] are a deep black. The rest of the upperparts and the tail are bronzy green to golden green; the tail feathers sometimes have grayish tips. The chin and [[Gorget (bird)|gorget]] are metallic bluish green. The breast and belly are dark bronzy green, on the belly mixed with brownish gray. The undertail [[Covert feather|coverts]] are dull bronzy green with pale buff edges.<ref name=TAHU-BOW/> Adult females do not have the iridescent crown and gorget of the male. Their upperparts are dull dark green and most of the face is sooty black. The two innermost pairs of tail feathers are also dull dark green and the three outer pairs bronzy green with a black band near the end and brownish gray tips. The throat is brownish gray with buff tips to the feathers, the flanks dark green, and the breast, belly, and undertail coverts dull brownish gray with a dull green wash.<ref name=TAHU-BOW/> Immature birds are similar to the adult female, but have darker brown underparts with a dull buff scaly appearance. The upperparts' feathers, especially those of the crown and neck, have buffy fringes.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== The Talamanca hummingbird is found in mountains from central Costa Rica into western Panama. In Costa Rica it occurs in the [[Cordillera Central (Costa Rica)|Cordillera Central]] and [[Cordillera de Talamanca]] and in Panama only in the [[Volcán Barú]] massif of [[Chiriquí Province]]. It inhabits oak forests and is partial to the forest's edges and clearings, and also is found in nearby [[secondary forest]]. In Costa Rica it occurs from {{convert|2000|m|ft|abbr=on}} up to treeline but is most common above {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} and is occasionally found as low as {{convert|1850|m|ft|sigfig=2|abbr=on}}. In Panama it occurs between {{convert|2000|and|2400|m|ft|abbr=on}}.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The Talamanca hummingbird is generally sedentary, but some individuals move to lower elevations in what might be a regular migration.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamanca hummingbirds feed on nectar from a variety of flowering plants, though the full list of sources has not been defined. Males defend flower patches in the lower storeys of the forest and sometimes also feed in the canopy. Females forage by [[trap-lining]], visiting a circuit of flowering plants. The species probably also feeds on small [[arthropod]]s though details are lacking; the closely related Rivoli's hummingbird captures them in mid-air or by gleaning from vegetation while hovering.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== The Talamanca hummingbird's breeding season in Costa Rica spans from November to March; it has not been defined in Panama. It builds a cup nest of plant down and other fine fibers and covers the outside with moss and lichens. The nest is typically placed at the tip of a dangling bamboo stem between {{convert|1.5|and|3|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. The incubation period is not known; the time from hatch to fledging is at least 25 days.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] follows HBW taxonomy and so treats Rivoli's and Talamanca hummingbirds as a single species assessed as being of Least Concern. As a whole it has a large range and an apparently stable population, though the population size is not known.<ref name=IUCN/> The Talamanca hummingbird is considered fairly common throughout its range. However, it "is vulnerable to habitat loss and degradation, although ample forest remains in the Cordillera de Talamanca."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="200px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Male Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Male<br />showing its bright colors (photo adjusted to increase vibrancy and saturation) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Male </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] p4rb1pnak0f7z6zy9pcinjecxense92 9350677 9350674 2026-04-10T12:27:48Z Kani 670 /* Bildaro */ 9350677 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The Talamanca hummingbird is about {{convert|13|cm|in|abbr=on}} long. Males weigh about {{convert|10|g|oz|abbr=on}} and females {{convert|8.5|g|oz|abbr=on}}. Both sexes have a long straight black bill and a small white spot behind the eye.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. and P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01 retrieved 13 May 2022</ref> Adult males have a dull black forehead with a dark green gloss, a metallic violet blue to purple crown, and a dull black nape and upper back. Much of the rest of the face is dark green, and the [[Lore (anatomy)|lores]] are a deep black. The rest of the upperparts and the tail are bronzy green to golden green; the tail feathers sometimes have grayish tips. The chin and [[Gorget (bird)|gorget]] are metallic bluish green. The breast and belly are dark bronzy green, on the belly mixed with brownish gray. The undertail [[Covert feather|coverts]] are dull bronzy green with pale buff edges.<ref name=TAHU-BOW/> Adult females do not have the iridescent crown and gorget of the male. Their upperparts are dull dark green and most of the face is sooty black. The two innermost pairs of tail feathers are also dull dark green and the three outer pairs bronzy green with a black band near the end and brownish gray tips. The throat is brownish gray with buff tips to the feathers, the flanks dark green, and the breast, belly, and undertail coverts dull brownish gray with a dull green wash.<ref name=TAHU-BOW/> Immature birds are similar to the adult female, but have darker brown underparts with a dull buff scaly appearance. The upperparts' feathers, especially those of the crown and neck, have buffy fringes.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== The Talamanca hummingbird is found in mountains from central Costa Rica into western Panama. In Costa Rica it occurs in the [[Cordillera Central (Costa Rica)|Cordillera Central]] and [[Cordillera de Talamanca]] and in Panama only in the [[Volcán Barú]] massif of [[Chiriquí Province]]. It inhabits oak forests and is partial to the forest's edges and clearings, and also is found in nearby [[secondary forest]]. In Costa Rica it occurs from {{convert|2000|m|ft|abbr=on}} up to treeline but is most common above {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} and is occasionally found as low as {{convert|1850|m|ft|sigfig=2|abbr=on}}. In Panama it occurs between {{convert|2000|and|2400|m|ft|abbr=on}}.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The Talamanca hummingbird is generally sedentary, but some individuals move to lower elevations in what might be a regular migration.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamanca hummingbirds feed on nectar from a variety of flowering plants, though the full list of sources has not been defined. Males defend flower patches in the lower storeys of the forest and sometimes also feed in the canopy. Females forage by [[trap-lining]], visiting a circuit of flowering plants. The species probably also feeds on small [[arthropod]]s though details are lacking; the closely related Rivoli's hummingbird captures them in mid-air or by gleaning from vegetation while hovering.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== The Talamanca hummingbird's breeding season in Costa Rica spans from November to March; it has not been defined in Panama. It builds a cup nest of plant down and other fine fibers and covers the outside with moss and lichens. The nest is typically placed at the tip of a dangling bamboo stem between {{convert|1.5|and|3|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. The incubation period is not known; the time from hatch to fledging is at least 25 days.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] follows HBW taxonomy and so treats Rivoli's and Talamanca hummingbirds as a single species assessed as being of Least Concern. As a whole it has a large range and an apparently stable population, though the population size is not known.<ref name=IUCN/> The Talamanca hummingbird is considered fairly common throughout its range. However, it "is vulnerable to habitat loss and degradation, although ample forest remains in the Cordillera de Talamanca."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="150px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] fnxreyz6zlbibfkz1lun12qaeb4eaon 9350678 9350677 2026-04-10T12:28:02Z Kani 670 /* Bildaro */ 9350678 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The Talamanca hummingbird is about {{convert|13|cm|in|abbr=on}} long. Males weigh about {{convert|10|g|oz|abbr=on}} and females {{convert|8.5|g|oz|abbr=on}}. Both sexes have a long straight black bill and a small white spot behind the eye.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. and P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01 retrieved 13 May 2022</ref> Adult males have a dull black forehead with a dark green gloss, a metallic violet blue to purple crown, and a dull black nape and upper back. Much of the rest of the face is dark green, and the [[Lore (anatomy)|lores]] are a deep black. The rest of the upperparts and the tail are bronzy green to golden green; the tail feathers sometimes have grayish tips. The chin and [[Gorget (bird)|gorget]] are metallic bluish green. The breast and belly are dark bronzy green, on the belly mixed with brownish gray. The undertail [[Covert feather|coverts]] are dull bronzy green with pale buff edges.<ref name=TAHU-BOW/> Adult females do not have the iridescent crown and gorget of the male. Their upperparts are dull dark green and most of the face is sooty black. The two innermost pairs of tail feathers are also dull dark green and the three outer pairs bronzy green with a black band near the end and brownish gray tips. The throat is brownish gray with buff tips to the feathers, the flanks dark green, and the breast, belly, and undertail coverts dull brownish gray with a dull green wash.<ref name=TAHU-BOW/> Immature birds are similar to the adult female, but have darker brown underparts with a dull buff scaly appearance. The upperparts' feathers, especially those of the crown and neck, have buffy fringes.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== The Talamanca hummingbird is found in mountains from central Costa Rica into western Panama. In Costa Rica it occurs in the [[Cordillera Central (Costa Rica)|Cordillera Central]] and [[Cordillera de Talamanca]] and in Panama only in the [[Volcán Barú]] massif of [[Chiriquí Province]]. It inhabits oak forests and is partial to the forest's edges and clearings, and also is found in nearby [[secondary forest]]. In Costa Rica it occurs from {{convert|2000|m|ft|abbr=on}} up to treeline but is most common above {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} and is occasionally found as low as {{convert|1850|m|ft|sigfig=2|abbr=on}}. In Panama it occurs between {{convert|2000|and|2400|m|ft|abbr=on}}.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The Talamanca hummingbird is generally sedentary, but some individuals move to lower elevations in what might be a regular migration.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamanca hummingbirds feed on nectar from a variety of flowering plants, though the full list of sources has not been defined. Males defend flower patches in the lower storeys of the forest and sometimes also feed in the canopy. Females forage by [[trap-lining]], visiting a circuit of flowering plants. The species probably also feeds on small [[arthropod]]s though details are lacking; the closely related Rivoli's hummingbird captures them in mid-air or by gleaning from vegetation while hovering.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== The Talamanca hummingbird's breeding season in Costa Rica spans from November to March; it has not been defined in Panama. It builds a cup nest of plant down and other fine fibers and covers the outside with moss and lichens. The nest is typically placed at the tip of a dangling bamboo stem between {{convert|1.5|and|3|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. The incubation period is not known; the time from hatch to fledging is at least 25 days.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] follows HBW taxonomy and so treats Rivoli's and Talamanca hummingbirds as a single species assessed as being of Least Concern. As a whole it has a large range and an apparently stable population, though the population size is not known.<ref name=IUCN/> The Talamanca hummingbird is considered fairly common throughout its range. However, it "is vulnerable to habitat loss and degradation, although ample forest remains in the Cordillera de Talamanca."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="170px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] 34c5jzg4kc9d3gu9spebtioo7e2oyl0 9350679 9350678 2026-04-10T12:28:12Z Kani 670 /* Bildaro */ 9350679 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The Talamanca hummingbird is about {{convert|13|cm|in|abbr=on}} long. Males weigh about {{convert|10|g|oz|abbr=on}} and females {{convert|8.5|g|oz|abbr=on}}. Both sexes have a long straight black bill and a small white spot behind the eye.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. and P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01 retrieved 13 May 2022</ref> Adult males have a dull black forehead with a dark green gloss, a metallic violet blue to purple crown, and a dull black nape and upper back. Much of the rest of the face is dark green, and the [[Lore (anatomy)|lores]] are a deep black. The rest of the upperparts and the tail are bronzy green to golden green; the tail feathers sometimes have grayish tips. The chin and [[Gorget (bird)|gorget]] are metallic bluish green. The breast and belly are dark bronzy green, on the belly mixed with brownish gray. The undertail [[Covert feather|coverts]] are dull bronzy green with pale buff edges.<ref name=TAHU-BOW/> Adult females do not have the iridescent crown and gorget of the male. Their upperparts are dull dark green and most of the face is sooty black. The two innermost pairs of tail feathers are also dull dark green and the three outer pairs bronzy green with a black band near the end and brownish gray tips. The throat is brownish gray with buff tips to the feathers, the flanks dark green, and the breast, belly, and undertail coverts dull brownish gray with a dull green wash.<ref name=TAHU-BOW/> Immature birds are similar to the adult female, but have darker brown underparts with a dull buff scaly appearance. The upperparts' feathers, especially those of the crown and neck, have buffy fringes.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== The Talamanca hummingbird is found in mountains from central Costa Rica into western Panama. In Costa Rica it occurs in the [[Cordillera Central (Costa Rica)|Cordillera Central]] and [[Cordillera de Talamanca]] and in Panama only in the [[Volcán Barú]] massif of [[Chiriquí Province]]. It inhabits oak forests and is partial to the forest's edges and clearings, and also is found in nearby [[secondary forest]]. In Costa Rica it occurs from {{convert|2000|m|ft|abbr=on}} up to treeline but is most common above {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} and is occasionally found as low as {{convert|1850|m|ft|sigfig=2|abbr=on}}. In Panama it occurs between {{convert|2000|and|2400|m|ft|abbr=on}}.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The Talamanca hummingbird is generally sedentary, but some individuals move to lower elevations in what might be a regular migration.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamanca hummingbirds feed on nectar from a variety of flowering plants, though the full list of sources has not been defined. Males defend flower patches in the lower storeys of the forest and sometimes also feed in the canopy. Females forage by [[trap-lining]], visiting a circuit of flowering plants. The species probably also feeds on small [[arthropod]]s though details are lacking; the closely related Rivoli's hummingbird captures them in mid-air or by gleaning from vegetation while hovering.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== The Talamanca hummingbird's breeding season in Costa Rica spans from November to March; it has not been defined in Panama. It builds a cup nest of plant down and other fine fibers and covers the outside with moss and lichens. The nest is typically placed at the tip of a dangling bamboo stem between {{convert|1.5|and|3|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. The incubation period is not known; the time from hatch to fledging is at least 25 days.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] follows HBW taxonomy and so treats Rivoli's and Talamanca hummingbirds as a single species assessed as being of Least Concern. As a whole it has a large range and an apparently stable population, though the population size is not known.<ref name=IUCN/> The Talamanca hummingbird is considered fairly common throughout its range. However, it "is vulnerable to habitat loss and degradation, although ample forest remains in the Cordillera de Talamanca."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="180px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] muow6w8gsv343s1pj6t7ogjx91eru2p 9350683 9350679 2026-04-10T12:33:32Z Kani 670 /* Aspekto */ 9350683 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Talamanka kolibro estas ĉirkaŭ 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 10 g kaj inoj 8.5 g. Ambaŭ seksoj havas longan rektan nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. kaj P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Plenkreskaj maskloj havas obtuze nigran frunton kun malhelverda brilo, metalece violbluan ĝis purpuran kronon, kaj obtuze nigran nukon kaj supran dorson. Granda parto de la cetero de la vizaĝo estas malhelverda, kaj la bridoj estas tre nigraj. La cetero de la supraj partoj kaj la vosto estas bronzverdaj ĝis orverdaj; la vostoplumoj foje havas grizecajn pintojn. La mentono kaj gorĝo estas metalece bluetverdaj. La brusto kaj ventro estas malhelbronzeverdaj, sur la ventro miksitaj kun brunetgrizaj. La subvostaj kovriloj estas obtuze bronzverdaj kun sablokoloraj randoj.<ref name=TAHU-BOW/> Plenkreskaj inoj ne havas la irizecajn kronon kaj gorĝon de la masklo. Iliaj supraĵoj estas obtuze malhelverdaj kaj plejparto de la vizaĝo estas fulgonigra. La du plej internaj paroj de vostoplumoj estas ankaŭ obtuze malhelverdaj kaj la tri eksteraj paroj bronzverdaj kun nigra bendo proksime al la fino kaj brunecgrizaj pintoj. La gorĝo estas brunecgriza kun sablokoloraj pintoj de la plumoj, la flankoj malhelverdaj, kaj la brusto, ventro kaj subvostaj kovriloj obtuze brunecgrizaj kun obtuze verda nuanco.<ref name=TAHU-BOW/> Nematuraj birdoj similas al plenkreska ino, sed havas pli malhelbrunajn subajn partojn kun senbrila sablokolora skvameca aspekto. La plumoj de la supraj partoj, precipe tiuj de la krono kaj kolo, havas sablokolorajn franĝojn.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== The Talamanca hummingbird is found in mountains from central Costa Rica into western Panama. In Costa Rica it occurs in the [[Cordillera Central (Costa Rica)|Cordillera Central]] and [[Cordillera de Talamanca]] and in Panama only in the [[Volcán Barú]] massif of [[Chiriquí Province]]. It inhabits oak forests and is partial to the forest's edges and clearings, and also is found in nearby [[secondary forest]]. In Costa Rica it occurs from {{convert|2000|m|ft|abbr=on}} up to treeline but is most common above {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} and is occasionally found as low as {{convert|1850|m|ft|sigfig=2|abbr=on}}. In Panama it occurs between {{convert|2000|and|2400|m|ft|abbr=on}}.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The Talamanca hummingbird is generally sedentary, but some individuals move to lower elevations in what might be a regular migration.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamanca hummingbirds feed on nectar from a variety of flowering plants, though the full list of sources has not been defined. Males defend flower patches in the lower storeys of the forest and sometimes also feed in the canopy. Females forage by [[trap-lining]], visiting a circuit of flowering plants. The species probably also feeds on small [[arthropod]]s though details are lacking; the closely related Rivoli's hummingbird captures them in mid-air or by gleaning from vegetation while hovering.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== The Talamanca hummingbird's breeding season in Costa Rica spans from November to March; it has not been defined in Panama. It builds a cup nest of plant down and other fine fibers and covers the outside with moss and lichens. The nest is typically placed at the tip of a dangling bamboo stem between {{convert|1.5|and|3|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. The incubation period is not known; the time from hatch to fledging is at least 25 days.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] follows HBW taxonomy and so treats Rivoli's and Talamanca hummingbirds as a single species assessed as being of Least Concern. As a whole it has a large range and an apparently stable population, though the population size is not known.<ref name=IUCN/> The Talamanca hummingbird is considered fairly common throughout its range. However, it "is vulnerable to habitat loss and degradation, although ample forest remains in the Cordillera de Talamanca."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="180px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] 71owh8b6vfu3v1nttsljwlwxtfe0nbl 9350688 9350683 2026-04-10T12:38:28Z Kani 670 /* Distribuo kaj habitato */ 9350688 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Talamanka kolibro estas ĉirkaŭ 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 10 g kaj inoj 8.5 g. Ambaŭ seksoj havas longan rektan nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. kaj P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Plenkreskaj maskloj havas obtuze nigran frunton kun malhelverda brilo, metalece violbluan ĝis purpuran kronon, kaj obtuze nigran nukon kaj supran dorson. Granda parto de la cetero de la vizaĝo estas malhelverda, kaj la bridoj estas tre nigraj. La cetero de la supraj partoj kaj la vosto estas bronzverdaj ĝis orverdaj; la vostoplumoj foje havas grizecajn pintojn. La mentono kaj gorĝo estas metalece bluetverdaj. La brusto kaj ventro estas malhelbronzeverdaj, sur la ventro miksitaj kun brunetgrizaj. La subvostaj kovriloj estas obtuze bronzverdaj kun sablokoloraj randoj.<ref name=TAHU-BOW/> Plenkreskaj inoj ne havas la irizecajn kronon kaj gorĝon de la masklo. Iliaj supraĵoj estas obtuze malhelverdaj kaj plejparto de la vizaĝo estas fulgonigra. La du plej internaj paroj de vostoplumoj estas ankaŭ obtuze malhelverdaj kaj la tri eksteraj paroj bronzverdaj kun nigra bendo proksime al la fino kaj brunecgrizaj pintoj. La gorĝo estas brunecgriza kun sablokoloraj pintoj de la plumoj, la flankoj malhelverdaj, kaj la brusto, ventro kaj subvostaj kovriloj obtuze brunecgrizaj kun obtuze verda nuanco.<ref name=TAHU-BOW/> Nematuraj birdoj similas al plenkreska ino, sed havas pli malhelbrunajn subajn partojn kun senbrila sablokolora skvameca aspekto. La plumoj de la supraj partoj, precipe tiuj de la krono kaj kolo, havas sablokolorajn franĝojn.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Talamanka kolibro troviĝas en montoj ekde centra Kostariko ĝis okcidenta Panamo. En Kostariko ĝi troviĝas en la Centra Montaro kaj la [[Montaro Talamanka]], kaj en Panamo nur en la montarmasivo de la vulkano Barú en la provinco [[Ĉirikio]]. Ĝi loĝas en kverkarbaroj kaj estas tendenca al la randoj kaj maldensejoj de la arbaro, kaj ankaŭ troviĝas en proksima [[sekundara arbaro]]. En Kostariko ĝi troviĝas de 2 000 m ĝis la [[arbarlimo]], sed estas plej ofta super 2 500 m kaj foje troviĝas eĉ je 1 850 m. En Panamo ĝi troviĝas inter 2 000 kaj 2 400 m.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The Talamanca hummingbird is generally sedentary, but some individuals move to lower elevations in what might be a regular migration.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamanca hummingbirds feed on nectar from a variety of flowering plants, though the full list of sources has not been defined. Males defend flower patches in the lower storeys of the forest and sometimes also feed in the canopy. Females forage by [[trap-lining]], visiting a circuit of flowering plants. The species probably also feeds on small [[arthropod]]s though details are lacking; the closely related Rivoli's hummingbird captures them in mid-air or by gleaning from vegetation while hovering.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== The Talamanca hummingbird's breeding season in Costa Rica spans from November to March; it has not been defined in Panama. It builds a cup nest of plant down and other fine fibers and covers the outside with moss and lichens. The nest is typically placed at the tip of a dangling bamboo stem between {{convert|1.5|and|3|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. The incubation period is not known; the time from hatch to fledging is at least 25 days.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] follows HBW taxonomy and so treats Rivoli's and Talamanca hummingbirds as a single species assessed as being of Least Concern. As a whole it has a large range and an apparently stable population, though the population size is not known.<ref name=IUCN/> The Talamanca hummingbird is considered fairly common throughout its range. However, it "is vulnerable to habitat loss and degradation, although ample forest remains in the Cordillera de Talamanca."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="180px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] jdkssaelcgivlc40535lmaugldhd3es 9350691 9350688 2026-04-10T12:41:51Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9350691 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Talamanka kolibro estas ĉirkaŭ 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 10 g kaj inoj 8.5 g. Ambaŭ seksoj havas longan rektan nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. kaj P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Plenkreskaj maskloj havas obtuze nigran frunton kun malhelverda brilo, metalece violbluan ĝis purpuran kronon, kaj obtuze nigran nukon kaj supran dorson. Granda parto de la cetero de la vizaĝo estas malhelverda, kaj la bridoj estas tre nigraj. La cetero de la supraj partoj kaj la vosto estas bronzverdaj ĝis orverdaj; la vostoplumoj foje havas grizecajn pintojn. La mentono kaj gorĝo estas metalece bluetverdaj. La brusto kaj ventro estas malhelbronzeverdaj, sur la ventro miksitaj kun brunetgrizaj. La subvostaj kovriloj estas obtuze bronzverdaj kun sablokoloraj randoj.<ref name=TAHU-BOW/> Plenkreskaj inoj ne havas la irizecajn kronon kaj gorĝon de la masklo. Iliaj supraĵoj estas obtuze malhelverdaj kaj plejparto de la vizaĝo estas fulgonigra. La du plej internaj paroj de vostoplumoj estas ankaŭ obtuze malhelverdaj kaj la tri eksteraj paroj bronzverdaj kun nigra bendo proksime al la fino kaj brunecgrizaj pintoj. La gorĝo estas brunecgriza kun sablokoloraj pintoj de la plumoj, la flankoj malhelverdaj, kaj la brusto, ventro kaj subvostaj kovriloj obtuze brunecgrizaj kun obtuze verda nuanco.<ref name=TAHU-BOW/> Nematuraj birdoj similas al plenkreska ino, sed havas pli malhelbrunajn subajn partojn kun senbrila sablokolora skvameca aspekto. La plumoj de la supraj partoj, precipe tiuj de la krono kaj kolo, havas sablokolorajn franĝojn.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Talamanka kolibro troviĝas en montoj ekde centra Kostariko ĝis okcidenta Panamo. En Kostariko ĝi troviĝas en la Centra Montaro kaj la [[Montaro Talamanka]], kaj en Panamo nur en la montarmasivo de la vulkano Barú en la provinco [[Ĉirikio]]. Ĝi loĝas en kverkarbaroj kaj estas tendenca al la randoj kaj maldensejoj de la arbaro, kaj ankaŭ troviĝas en proksima [[sekundara arbaro]]. En Kostariko ĝi troviĝas de 2 000 m ĝis la [[arbarlimo]], sed estas plej ofta super 2 500 m kaj foje troviĝas eĉ je 1 850 m. En Panamo ĝi troviĝas inter 2 000 kaj 2 400 m.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Talamanka kolibro estas ĝenerale sidlokema, sed kelkaj individuoj moviĝas al pli malaltaj altitudoj en kio povus esti regula migrado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamankaj kolibroj nutriĝas per [[nektaro]] el diversaj florplantoj, kvankam la plena listo de fontoj ne estas difinita. Maskloj defendas florareetojn en la pli malaltaj etaĝoj de la arbaro kaj foje ankaŭ nutriĝas en la [[kanopeo]]. Inoj manĝadas per kaptolinioj, vizitante cirklon de florplantoj. La specio verŝajne ankaŭ nutriĝas per malgrandaj [[artikuloj]], kvankam detaloj mankas; la proksime parenca [[Rivolia kolibro]] kaptas ilin mezaere aŭ per kolektado de vegetaĵaro dum ŝvebado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Talamanka kolibro en Kostariko daŭras de novembro ĝis marto; ĝi ne estas difinita en Panamo. Ĝi konstruas tasforman neston el plantlanugo kaj aliaj fajnaj fibroj kaj kovras la eksteron per [[musko]] kaj [[likeno]]j. La nesto estas tipe lokita ĉe la pinto de pendanta bambua tigo inter 1,5 kaj 3 m super la grundo. La kovoperiodo ne estas konata; la tempo de eloviĝo ĝis [[elnestiĝo]] estas almenaŭ de 25 tagoj.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] follows HBW taxonomy and so treats Rivoli's and Talamanca hummingbirds as a single species assessed as being of Least Concern. As a whole it has a large range and an apparently stable population, though the population size is not known.<ref name=IUCN/> The Talamanca hummingbird is considered fairly common throughout its range. However, it "is vulnerable to habitat loss and degradation, although ample forest remains in the Cordillera de Talamanca."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="180px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] gj6mwaonvxifs3athedi4ohwjxw5rsd 9350693 9350691 2026-04-10T12:43:27Z Kani 670 9350693 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Talamanka kolibro estas ĉirkaŭ 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 10 g kaj inoj 8.5 g. Ambaŭ seksoj havas longan rektan nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. kaj P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Plenkreskaj maskloj havas obtuze nigran frunton kun malhelverda brilo, metalece violbluan ĝis purpuran kronon, kaj obtuze nigran nukon kaj supran dorson. Granda parto de la cetero de la vizaĝo estas malhelverda, kaj la bridoj estas tre nigraj. La cetero de la supraj partoj kaj la vosto estas bronzverdaj ĝis orverdaj; la vostoplumoj foje havas grizecajn pintojn. La mentono kaj gorĝo estas metalece bluetverdaj. La brusto kaj ventro estas malhelbronzeverdaj, sur la ventro miksitaj kun brunetgrizaj. La subvostaj kovriloj estas obtuze bronzverdaj kun sablokoloraj randoj.<ref name=TAHU-BOW/> Plenkreskaj inoj ne havas la irizecajn kronon kaj gorĝon de la masklo. Iliaj supraĵoj estas obtuze malhelverdaj kaj plejparto de la vizaĝo estas fulgonigra. La du plej internaj paroj de vostoplumoj estas ankaŭ obtuze malhelverdaj kaj la tri eksteraj paroj bronzverdaj kun nigra bendo proksime al la fino kaj brunecgrizaj pintoj. La gorĝo estas brunecgriza kun sablokoloraj pintoj de la plumoj, la flankoj malhelverdaj, kaj la brusto, ventro kaj subvostaj kovriloj obtuze brunecgrizaj kun obtuze verda nuanco.<ref name=TAHU-BOW/> Nematuraj birdoj similas al plenkreska ino, sed havas pli malhelbrunajn subajn partojn kun senbrila sablokolora skvameca aspekto. La plumoj de la supraj partoj, precipe tiuj de la krono kaj kolo, havas sablokolorajn franĝojn.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Talamanka kolibro troviĝas en montoj ekde centra Kostariko ĝis okcidenta Panamo. En Kostariko ĝi troviĝas en la Centra Montaro kaj la [[Montaro Talamanka]], kaj en Panamo nur en la montarmasivo de la vulkano Barú en la provinco [[Ĉirikio]]. Ĝi loĝas en kverkarbaroj kaj estas tendenca al la randoj kaj maldensejoj de la arbaro, kaj ankaŭ troviĝas en proksima [[sekundara arbaro]]. En Kostariko ĝi troviĝas de 2 000 m ĝis la [[arbarlimo]], sed estas plej ofta super 2 500 m kaj foje troviĝas eĉ je 1 850 m. En Panamo ĝi troviĝas inter 2 000 kaj 2 400 m.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Talamanka kolibro estas ĝenerale sidlokema, sed kelkaj individuoj moviĝas al pli malaltaj altitudoj en kio povus esti regula migrado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamankaj kolibroj nutriĝas per [[nektaro]] el diversaj florplantoj, kvankam la plena listo de fontoj ne estas difinita. Maskloj defendas florareetojn en la pli malaltaj etaĝoj de la arbaro kaj foje ankaŭ nutriĝas en la [[kanopeo]]. Inoj manĝadas per kaptolinioj, vizitante cirklon de florplantoj. La specio verŝajne ankaŭ nutriĝas per malgrandaj [[artikuloj]], kvankam detaloj mankas; la proksime parenca [[Rivolia kolibro]] kaptas ilin mezaere aŭ per kolektado de vegetaĵaro dum ŝvebado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Talamanka kolibro en Kostariko daŭras de novembro ĝis marto; ĝi ne estas difinita en Panamo. Ĝi konstruas tasforman neston el plantlanugo kaj aliaj fajnaj fibroj kaj kovras la eksteron per [[musko]] kaj [[likeno]]j. La nesto estas tipe lokita ĉe la pinto de pendanta bambua tigo inter 1,5 kaj 3 m super la grundo. La kovoperiodo ne estas konata; la tempo de eloviĝo ĝis [[elnestiĝo]] estas almenaŭ de 25 tagoj.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] sekvas la taksonomion de HBW kaj tial traktas la kolibrojn de Rivoli kaj Talamanka kiel unu solan specion taksitan kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝenerale ĝi havas larĝan teritorion kaj ŝajne stabilan populacion, kvankam la grandeco de la populacio ne estas konata.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> La ​​kolibro de Talamanka estas konsiderata sufiĉe ofta tra sia tuta teritorio. Tamen, ĝi "estas vundebla al habitatperdo kaj degenero, kvankam abunda arbaro restas en la ''Cordillera de Talamanca''."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="180px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] k9pkjzdtrto0x0ttzvxvcbe280z1aw3 9350694 9350693 2026-04-10T12:43:50Z Kani 670 /* Bildaro */ 9350694 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Talamanka kolibro estas ĉirkaŭ 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 10 g kaj inoj 8.5 g. Ambaŭ seksoj havas longan rektan nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. kaj P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Plenkreskaj maskloj havas obtuze nigran frunton kun malhelverda brilo, metalece violbluan ĝis purpuran kronon, kaj obtuze nigran nukon kaj supran dorson. Granda parto de la cetero de la vizaĝo estas malhelverda, kaj la bridoj estas tre nigraj. La cetero de la supraj partoj kaj la vosto estas bronzverdaj ĝis orverdaj; la vostoplumoj foje havas grizecajn pintojn. La mentono kaj gorĝo estas metalece bluetverdaj. La brusto kaj ventro estas malhelbronzeverdaj, sur la ventro miksitaj kun brunetgrizaj. La subvostaj kovriloj estas obtuze bronzverdaj kun sablokoloraj randoj.<ref name=TAHU-BOW/> Plenkreskaj inoj ne havas la irizecajn kronon kaj gorĝon de la masklo. Iliaj supraĵoj estas obtuze malhelverdaj kaj plejparto de la vizaĝo estas fulgonigra. La du plej internaj paroj de vostoplumoj estas ankaŭ obtuze malhelverdaj kaj la tri eksteraj paroj bronzverdaj kun nigra bendo proksime al la fino kaj brunecgrizaj pintoj. La gorĝo estas brunecgriza kun sablokoloraj pintoj de la plumoj, la flankoj malhelverdaj, kaj la brusto, ventro kaj subvostaj kovriloj obtuze brunecgrizaj kun obtuze verda nuanco.<ref name=TAHU-BOW/> Nematuraj birdoj similas al plenkreska ino, sed havas pli malhelbrunajn subajn partojn kun senbrila sablokolora skvameca aspekto. La plumoj de la supraj partoj, precipe tiuj de la krono kaj kolo, havas sablokolorajn franĝojn.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Talamanka kolibro troviĝas en montoj ekde centra Kostariko ĝis okcidenta Panamo. En Kostariko ĝi troviĝas en la Centra Montaro kaj la [[Montaro Talamanka]], kaj en Panamo nur en la montarmasivo de la vulkano Barú en la provinco [[Ĉirikio]]. Ĝi loĝas en kverkarbaroj kaj estas tendenca al la randoj kaj maldensejoj de la arbaro, kaj ankaŭ troviĝas en proksima [[sekundara arbaro]]. En Kostariko ĝi troviĝas de 2 000 m ĝis la [[arbarlimo]], sed estas plej ofta super 2 500 m kaj foje troviĝas eĉ je 1 850 m. En Panamo ĝi troviĝas inter 2 000 kaj 2 400 m.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Talamanka kolibro estas ĝenerale sidlokema, sed kelkaj individuoj moviĝas al pli malaltaj altitudoj en kio povus esti regula migrado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamankaj kolibroj nutriĝas per [[nektaro]] el diversaj florplantoj, kvankam la plena listo de fontoj ne estas difinita. Maskloj defendas florareetojn en la pli malaltaj etaĝoj de la arbaro kaj foje ankaŭ nutriĝas en la [[kanopeo]]. Inoj manĝadas per kaptolinioj, vizitante cirklon de florplantoj. La specio verŝajne ankaŭ nutriĝas per malgrandaj [[artikuloj]], kvankam detaloj mankas; la proksime parenca [[Rivolia kolibro]] kaptas ilin mezaere aŭ per kolektado de vegetaĵaro dum ŝvebado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Talamanka kolibro en Kostariko daŭras de novembro ĝis marto; ĝi ne estas difinita en Panamo. Ĝi konstruas tasforman neston el plantlanugo kaj aliaj fajnaj fibroj kaj kovras la eksteron per [[musko]] kaj [[likeno]]j. La nesto estas tipe lokita ĉe la pinto de pendanta bambua tigo inter 1,5 kaj 3 m super la grundo. La kovoperiodo ne estas konata; la tempo de eloviĝo ĝis [[elnestiĝo]] estas almenaŭ de 25 tagoj.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] sekvas la taksonomion de HBW kaj tial traktas la kolibrojn de Rivoli kaj Talamanka kiel unu solan specion taksitan kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝenerale ĝi havas larĝan teritorion kaj ŝajne stabilan populacion, kvankam la grandeco de la populacio ne estas konata.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> La ​​kolibro de Talamanka estas konsiderata sufiĉe ofta tra sia tuta teritorio. Tamen, ĝi "estas vundebla al habitatperdo kaj degenero, kvankam abunda arbaro restas en la ''Cordillera de Talamanca''."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="190px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] 4u72ohiidcybiyuanixyd0c42sukjiz 9350695 9350694 2026-04-10T12:44:17Z Kani 670 /* Bildaro */ 9350695 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Talamanka kolibro estas ĉirkaŭ 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 10 g kaj inoj 8.5 g. Ambaŭ seksoj havas longan rektan nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. kaj P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Plenkreskaj maskloj havas obtuze nigran frunton kun malhelverda brilo, metalece violbluan ĝis purpuran kronon, kaj obtuze nigran nukon kaj supran dorson. Granda parto de la cetero de la vizaĝo estas malhelverda, kaj la bridoj estas tre nigraj. La cetero de la supraj partoj kaj la vosto estas bronzverdaj ĝis orverdaj; la vostoplumoj foje havas grizecajn pintojn. La mentono kaj gorĝo estas metalece bluetverdaj. La brusto kaj ventro estas malhelbronzeverdaj, sur la ventro miksitaj kun brunetgrizaj. La subvostaj kovriloj estas obtuze bronzverdaj kun sablokoloraj randoj.<ref name=TAHU-BOW/> Plenkreskaj inoj ne havas la irizecajn kronon kaj gorĝon de la masklo. Iliaj supraĵoj estas obtuze malhelverdaj kaj plejparto de la vizaĝo estas fulgonigra. La du plej internaj paroj de vostoplumoj estas ankaŭ obtuze malhelverdaj kaj la tri eksteraj paroj bronzverdaj kun nigra bendo proksime al la fino kaj brunecgrizaj pintoj. La gorĝo estas brunecgriza kun sablokoloraj pintoj de la plumoj, la flankoj malhelverdaj, kaj la brusto, ventro kaj subvostaj kovriloj obtuze brunecgrizaj kun obtuze verda nuanco.<ref name=TAHU-BOW/> Nematuraj birdoj similas al plenkreska ino, sed havas pli malhelbrunajn subajn partojn kun senbrila sablokolora skvameca aspekto. La plumoj de la supraj partoj, precipe tiuj de la krono kaj kolo, havas sablokolorajn franĝojn.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Talamanka kolibro troviĝas en montoj ekde centra Kostariko ĝis okcidenta Panamo. En Kostariko ĝi troviĝas en la Centra Montaro kaj la [[Montaro Talamanka]], kaj en Panamo nur en la montarmasivo de la vulkano Barú en la provinco [[Ĉirikio]]. Ĝi loĝas en kverkarbaroj kaj estas tendenca al la randoj kaj maldensejoj de la arbaro, kaj ankaŭ troviĝas en proksima [[sekundara arbaro]]. En Kostariko ĝi troviĝas de 2 000 m ĝis la [[arbarlimo]], sed estas plej ofta super 2 500 m kaj foje troviĝas eĉ je 1 850 m. En Panamo ĝi troviĝas inter 2 000 kaj 2 400 m.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Talamanka kolibro estas ĝenerale sidlokema, sed kelkaj individuoj moviĝas al pli malaltaj altitudoj en kio povus esti regula migrado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamankaj kolibroj nutriĝas per [[nektaro]] el diversaj florplantoj, kvankam la plena listo de fontoj ne estas difinita. Maskloj defendas florareetojn en la pli malaltaj etaĝoj de la arbaro kaj foje ankaŭ nutriĝas en la [[kanopeo]]. Inoj manĝadas per kaptolinioj, vizitante cirklon de florplantoj. La specio verŝajne ankaŭ nutriĝas per malgrandaj [[artikuloj]], kvankam detaloj mankas; la proksime parenca [[Rivolia kolibro]] kaptas ilin mezaere aŭ per kolektado de vegetaĵaro dum ŝvebado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Talamanka kolibro en Kostariko daŭras de novembro ĝis marto; ĝi ne estas difinita en Panamo. Ĝi konstruas tasforman neston el plantlanugo kaj aliaj fajnaj fibroj kaj kovras la eksteron per [[musko]] kaj [[likeno]]j. La nesto estas tipe lokita ĉe la pinto de pendanta bambua tigo inter 1,5 kaj 3 m super la grundo. La kovoperiodo ne estas konata; la tempo de eloviĝo ĝis [[elnestiĝo]] estas almenaŭ de 25 tagoj.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] sekvas la taksonomion de HBW kaj tial traktas la kolibrojn de Rivoli kaj Talamanka kiel unu solan specion taksitan kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝenerale ĝi havas larĝan teritorion kaj ŝajne stabilan populacion, kvankam la grandeco de la populacio ne estas konata.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> La ​​kolibro de Talamanka estas konsiderata sufiĉe ofta tra sia tuta teritorio. Tamen, ĝi "estas vundebla al habitatperdo kaj degenero, kvankam abunda arbaro restas en la ''Cordillera de Talamanca''."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="200px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] 0foc1k7aun77zam17htrqgsjdgj6h8z 9350696 9350695 2026-04-10T12:44:32Z Kani 670 /* Bildaro */ 9350696 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Talamanka kolibro estas ĉirkaŭ 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 10 g kaj inoj 8.5 g. Ambaŭ seksoj havas longan rektan nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. kaj P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Plenkreskaj maskloj havas obtuze nigran frunton kun malhelverda brilo, metalece violbluan ĝis purpuran kronon, kaj obtuze nigran nukon kaj supran dorson. Granda parto de la cetero de la vizaĝo estas malhelverda, kaj la bridoj estas tre nigraj. La cetero de la supraj partoj kaj la vosto estas bronzverdaj ĝis orverdaj; la vostoplumoj foje havas grizecajn pintojn. La mentono kaj gorĝo estas metalece bluetverdaj. La brusto kaj ventro estas malhelbronzeverdaj, sur la ventro miksitaj kun brunetgrizaj. La subvostaj kovriloj estas obtuze bronzverdaj kun sablokoloraj randoj.<ref name=TAHU-BOW/> Plenkreskaj inoj ne havas la irizecajn kronon kaj gorĝon de la masklo. Iliaj supraĵoj estas obtuze malhelverdaj kaj plejparto de la vizaĝo estas fulgonigra. La du plej internaj paroj de vostoplumoj estas ankaŭ obtuze malhelverdaj kaj la tri eksteraj paroj bronzverdaj kun nigra bendo proksime al la fino kaj brunecgrizaj pintoj. La gorĝo estas brunecgriza kun sablokoloraj pintoj de la plumoj, la flankoj malhelverdaj, kaj la brusto, ventro kaj subvostaj kovriloj obtuze brunecgrizaj kun obtuze verda nuanco.<ref name=TAHU-BOW/> Nematuraj birdoj similas al plenkreska ino, sed havas pli malhelbrunajn subajn partojn kun senbrila sablokolora skvameca aspekto. La plumoj de la supraj partoj, precipe tiuj de la krono kaj kolo, havas sablokolorajn franĝojn.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Talamanka kolibro troviĝas en montoj ekde centra Kostariko ĝis okcidenta Panamo. En Kostariko ĝi troviĝas en la Centra Montaro kaj la [[Montaro Talamanka]], kaj en Panamo nur en la montarmasivo de la vulkano Barú en la provinco [[Ĉirikio]]. Ĝi loĝas en kverkarbaroj kaj estas tendenca al la randoj kaj maldensejoj de la arbaro, kaj ankaŭ troviĝas en proksima [[sekundara arbaro]]. En Kostariko ĝi troviĝas de 2 000 m ĝis la [[arbarlimo]], sed estas plej ofta super 2 500 m kaj foje troviĝas eĉ je 1 850 m. En Panamo ĝi troviĝas inter 2 000 kaj 2 400 m.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Talamanka kolibro estas ĝenerale sidlokema, sed kelkaj individuoj moviĝas al pli malaltaj altitudoj en kio povus esti regula migrado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamankaj kolibroj nutriĝas per [[nektaro]] el diversaj florplantoj, kvankam la plena listo de fontoj ne estas difinita. Maskloj defendas florareetojn en la pli malaltaj etaĝoj de la arbaro kaj foje ankaŭ nutriĝas en la [[kanopeo]]. Inoj manĝadas per kaptolinioj, vizitante cirklon de florplantoj. La specio verŝajne ankaŭ nutriĝas per malgrandaj [[artikuloj]], kvankam detaloj mankas; la proksime parenca [[Rivolia kolibro]] kaptas ilin mezaere aŭ per kolektado de vegetaĵaro dum ŝvebado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Talamanka kolibro en Kostariko daŭras de novembro ĝis marto; ĝi ne estas difinita en Panamo. Ĝi konstruas tasforman neston el plantlanugo kaj aliaj fajnaj fibroj kaj kovras la eksteron per [[musko]] kaj [[likeno]]j. La nesto estas tipe lokita ĉe la pinto de pendanta bambua tigo inter 1,5 kaj 3 m super la grundo. La kovoperiodo ne estas konata; la tempo de eloviĝo ĝis [[elnestiĝo]] estas almenaŭ de 25 tagoj.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] sekvas la taksonomion de HBW kaj tial traktas la kolibrojn de Rivoli kaj Talamanka kiel unu solan specion taksitan kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝenerale ĝi havas larĝan teritorion kaj ŝajne stabilan populacion, kvankam la grandeco de la populacio ne estas konata.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> La ​​kolibro de Talamanka estas konsiderata sufiĉe ofta tra sia tuta teritorio. Tamen, ĝi "estas vundebla al habitatperdo kaj degenero, kvankam abunda arbaro restas en la ''Cordillera de Talamanca''."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="220px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] sli71vruz8hj6ist8n71ryvncpqsw7g 9350698 9350696 2026-04-10T12:50:51Z Kani 670 9350698 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas [[endanĝerigita]] specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Talamanka kolibro estas ĉirkaŭ 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 10 g kaj inoj 8.5 g. Ambaŭ seksoj havas longan rektan nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. kaj P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Plenkreskaj maskloj havas obtuze nigran frunton kun malhelverda brilo, metalece violbluan ĝis purpuran kronon, kaj obtuze nigran nukon kaj supran dorson. Granda parto de la cetero de la vizaĝo estas malhelverda, kaj la bridoj estas tre nigraj. La cetero de la supraj partoj kaj la vosto estas bronzverdaj ĝis orverdaj; la vostoplumoj foje havas grizecajn pintojn. La mentono kaj gorĝo estas metalece bluetverdaj. La brusto kaj ventro estas malhelbronzeverdaj, sur la ventro miksitaj kun brunetgrizaj. La subvostaj kovriloj estas obtuze bronzverdaj kun sablokoloraj randoj.<ref name=TAHU-BOW/> Plenkreskaj inoj ne havas la irizecajn kronon kaj gorĝon de la masklo. Iliaj supraĵoj estas obtuze malhelverdaj kaj plejparto de la vizaĝo estas fulgonigra. La du plej internaj paroj de vostoplumoj estas ankaŭ obtuze malhelverdaj kaj la tri eksteraj paroj bronzverdaj kun nigra bendo proksime al la fino kaj brunecgrizaj pintoj. La gorĝo estas brunecgriza kun sablokoloraj pintoj de la plumoj, la flankoj malhelverdaj, kaj la brusto, ventro kaj subvostaj kovriloj obtuze brunecgrizaj kun obtuze verda nuanco.<ref name=TAHU-BOW/> Nematuraj birdoj similas al plenkreska ino, sed havas pli malhelbrunajn subajn partojn kun senbrila sablokolora skvameca aspekto. La plumoj de la supraj partoj, precipe tiuj de la krono kaj kolo, havas sablokolorajn franĝojn.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Talamanka kolibro troviĝas en montoj ekde centra Kostariko ĝis okcidenta Panamo. En Kostariko ĝi troviĝas en la Centra Montaro kaj la [[Montaro Talamanka]], kaj en Panamo nur en la montarmasivo de la vulkano Barú en la provinco [[Ĉirikio]]. Ĝi loĝas en kverkarbaroj kaj estas tendenca al la randoj kaj maldensejoj de la arbaro, kaj ankaŭ troviĝas en proksima [[sekundara arbaro]]. En Kostariko ĝi troviĝas de 2 000 m ĝis la [[arbarlimo]], sed estas plej ofta super 2 500 m kaj foje troviĝas eĉ je 1 850 m. En Panamo ĝi troviĝas inter 2 000 kaj 2 400 m.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Talamanka kolibro estas ĝenerale sidlokema, sed kelkaj individuoj moviĝas al pli malaltaj altitudoj en kio povus esti regula migrado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamankaj kolibroj nutriĝas per [[nektaro]] el diversaj florplantoj, kvankam la plena listo de fontoj ne estas difinita. Maskloj defendas florareetojn en la pli malaltaj etaĝoj de la arbaro kaj foje ankaŭ nutriĝas en la [[kanopeo]]. Inoj manĝadas per kaptolinioj, vizitante cirklon de florplantoj. La specio verŝajne ankaŭ nutriĝas per malgrandaj [[artikuloj]], kvankam detaloj mankas; la proksime parenca [[Rivolia kolibro]] kaptas ilin mezaere aŭ per kolektado de vegetaĵaro dum ŝvebado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Talamanka kolibro en Kostariko daŭras de novembro ĝis marto; ĝi ne estas difinita en Panamo. Ĝi konstruas tasforman neston el plantlanugo kaj aliaj fajnaj fibroj kaj kovras la eksteron per [[musko]] kaj [[likeno]]j. La nesto estas tipe lokita ĉe la pinto de pendanta bambua tigo inter 1,5 kaj 3 m super la grundo. La kovoperiodo ne estas konata; la tempo de eloviĝo ĝis [[elnestiĝo]] estas almenaŭ de 25 tagoj.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] sekvas la taksonomion de HBW kaj tial traktas la kolibrojn de Rivoli kaj Talamanka kiel unu solan specion taksitan kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝenerale ĝi havas larĝan teritorion kaj ŝajne stabilan populacion, kvankam la grandeco de la populacio ne estas konata.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> La ​​kolibro de Talamanka estas konsiderata sufiĉe ofta tra sia tuta teritorio. Tamen, ĝi "estas vundebla al habitatperdo kaj degenero, kvankam abunda arbaro restas en la ''Cordillera de Talamanca''."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="220px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] nto7ii0paxuk3fo5by47nnhtiv8du9r 9350702 9350698 2026-04-10T12:54:32Z Kani 670 9350702 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Talamanka kolibro estas ĉirkaŭ 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 10 g kaj inoj 8.5 g. Ambaŭ seksoj havas longan rektan nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. kaj P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Plenkreskaj maskloj havas obtuze nigran frunton kun malhelverda brilo, metalece violbluan ĝis purpuran kronon, kaj obtuze nigran nukon kaj supran dorson. Granda parto de la cetero de la vizaĝo estas malhelverda, kaj la bridoj estas tre nigraj. La cetero de la supraj partoj kaj la vosto estas bronzverdaj ĝis orverdaj; la vostoplumoj foje havas grizecajn pintojn. La mentono kaj gorĝo estas metalece bluetverdaj. La brusto kaj ventro estas malhelbronzeverdaj, sur la ventro miksitaj kun brunetgrizaj. La subvostaj kovriloj estas obtuze bronzverdaj kun sablokoloraj randoj.<ref name=TAHU-BOW/> Plenkreskaj inoj ne havas la irizecajn kronon kaj gorĝon de la masklo. Iliaj supraĵoj estas obtuze malhelverdaj kaj plejparto de la vizaĝo estas fulgonigra. La du plej internaj paroj de vostoplumoj estas ankaŭ obtuze malhelverdaj kaj la tri eksteraj paroj bronzverdaj kun nigra bendo proksime al la fino kaj brunecgrizaj pintoj. La gorĝo estas brunecgriza kun sablokoloraj pintoj de la plumoj, la flankoj malhelverdaj, kaj la brusto, ventro kaj subvostaj kovriloj obtuze brunecgrizaj kun obtuze verda nuanco.<ref name=TAHU-BOW/> Nematuraj birdoj similas al plenkreska ino, sed havas pli malhelbrunajn subajn partojn kun senbrila sablokolora skvameca aspekto. La plumoj de la supraj partoj, precipe tiuj de la krono kaj kolo, havas sablokolorajn franĝojn.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Talamanka kolibro troviĝas en montoj ekde centra Kostariko ĝis okcidenta Panamo. En Kostariko ĝi troviĝas en la Centra Montaro kaj la [[Montaro Talamanka]], kaj en Panamo nur en la montarmasivo de la vulkano Barú en la provinco [[Ĉirikio]]. Ĝi loĝas en kverkarbaroj kaj estas tendenca al la randoj kaj maldensejoj de la arbaro, kaj ankaŭ troviĝas en proksima [[sekundara arbaro]]. En Kostariko ĝi troviĝas de 2 000 m ĝis la [[arbarlimo]], sed estas plej ofta super 2 500 m kaj foje troviĝas eĉ je 1 850 m. En Panamo ĝi troviĝas inter 2 000 kaj 2 400 m.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Talamanka kolibro estas ĝenerale sidlokema, sed kelkaj individuoj moviĝas al pli malaltaj altitudoj en kio povus esti regula migrado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamankaj kolibroj nutriĝas per [[nektaro]] el diversaj florplantoj, kvankam la plena listo de fontoj ne estas difinita. Maskloj defendas florareetojn en la pli malaltaj etaĝoj de la arbaro kaj foje ankaŭ nutriĝas en la [[kanopeo]]. Inoj manĝadas per kaptolinioj, vizitante cirklon de florplantoj. La specio verŝajne ankaŭ nutriĝas per malgrandaj [[artikuloj]], kvankam detaloj mankas; la proksime parenca [[Rivolia kolibro]] kaptas ilin mezaere aŭ per kolektado de vegetaĵaro dum ŝvebado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Talamanka kolibro en Kostariko daŭras de novembro ĝis marto; ĝi ne estas difinita en Panamo. Ĝi konstruas tasforman neston el plantlanugo kaj aliaj fajnaj fibroj kaj kovras la eksteron per [[musko]] kaj [[likeno]]j. La nesto estas tipe lokita ĉe la pinto de pendanta bambua tigo inter 1,5 kaj 3 m super la grundo. La kovoperiodo ne estas konata; la tempo de eloviĝo ĝis [[elnestiĝo]] estas almenaŭ de 25 tagoj.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] sekvas la taksonomion de HBW kaj tial traktas la kolibrojn de Rivoli kaj Talamanka kiel unu solan specion taksitan kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝenerale ĝi havas larĝan teritorion kaj ŝajne stabilan populacion, kvankam la grandeco de la populacio ne estas konata.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> La ​​kolibro de Talamanka estas konsiderata sufiĉe ofta tra sia tuta teritorio. Tamen, ĝi "estas vundebla al habitatperdo kaj degenero, kvankam abunda arbaro restas en la ''Cordillera de Talamanca''."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="220px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] omd1ai6h4s06xd5bs25h154tlludkoq 9350821 9350702 2026-04-10T17:27:44Z Kani 670 /* Eksteraj ligiloj */ 9350821 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Talamanka kolibro |koloro = pink |dosiero = Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male.jpg |priskribo de dosiero = Masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Magnificent Hummingbird female.jpg |priskribo de dosiero2 = Ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Eugenes]]'' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], 1856 |specio = '''Talamanka kolibro''' ''E. spectabilis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Eugenes spectabilis'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1867) |vikispecio = ''Eugenes spectabilis'' |komunejo = ''Eugenes spectabilis'' |sinonimo=* Eugenes fulgens subsp. spectabilis, (Lawrence, 1867) * Heliomaster spectabilis, Lawrence, 1867 |mapo de vivoteritorioj = Eugenes spectabilis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Talamanka kolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eugenes fulgens'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la du specioj de la genro ''[[Eugenes]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Kio estas nun la Talamanka kolibro (''Eugenes spectabilis'') estis dekomence priskribita kiel subspecio de la ''grandioza kolibro'' (''E. fulgens''). Ekde 2017, la Nordamerika Klasifika Komitato de la [[Usona Ornitologia Societo]] (NACC), la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC), kaj la [[taksonomio de Clements]] dividis ilin en la nuna [[kolibro de Rivoli]] kaj la [[kolibro de Talamanka]] (''E. spectabilis''). La Rivolia retenis la dunomon ''E. fulgens'' pro la principo de prioritato. Tamen, ekde 2020, la [[Manlibro de la Birdoj de la Mondo]] (HBW) de [[BirdLife International]] retenas la traktadon de unuopa specio kiel "grandioza" kolibro.<ref name=NACC>{{cite web |url=http://checklist.aou.org/taxa |title=Check-list of North and Middle American Birds |author=<!--Not stated--> |date=29a de Junio, 2021 |publisher=American Ornithological Society |access-date=9a de Aŭgusto, 2021 }}</ref><ref name=IOC12.1/><ref name=Clements>{{cite web |url=https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/ |title=The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. |author=Clements, J. F. |author2=T. S. Schulenberg |author3=M. J. Iliff |author4=S. M. Billerman |author5=T. A. Fredericks |author6=J. A. Gerbracht |author7=D. Lepage |author8=B. L. Sullivan |author9=C. L. Wood |date=2021 |website=birds.cornell.edu |publisher=[[Cornell University]] |access-date=27a de Novembro 2022}}</ref><ref name=HBW2020/> La Talamanka kolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Talamanka kolibro estas ĉirkaŭ 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 10 g kaj inoj 8.5 g. Ambaŭ seksoj havas longan rektan nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=TAHU-BOW>Partida-Lara, R. kaj P. L. Enríquez (2020). Talamanca Hummingbird (''Eugenes spectabilis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.maghum2.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Plenkreskaj maskloj havas obtuze nigran frunton kun malhelverda brilo, metalece violbluan ĝis purpuran kronon, kaj obtuze nigran nukon kaj supran dorson. Granda parto de la cetero de la vizaĝo estas malhelverda, kaj la bridoj estas tre nigraj. La cetero de la supraj partoj kaj la vosto estas bronzverdaj ĝis orverdaj; la vostoplumoj foje havas grizecajn pintojn. La mentono kaj gorĝo estas metalece bluetverdaj. La brusto kaj ventro estas malhelbronzeverdaj, sur la ventro miksitaj kun brunetgrizaj. La subvostaj kovriloj estas obtuze bronzverdaj kun sablokoloraj randoj.<ref name=TAHU-BOW/> Plenkreskaj inoj ne havas la irizecajn kronon kaj gorĝon de la masklo. Iliaj supraĵoj estas obtuze malhelverdaj kaj plejparto de la vizaĝo estas fulgonigra. La du plej internaj paroj de vostoplumoj estas ankaŭ obtuze malhelverdaj kaj la tri eksteraj paroj bronzverdaj kun nigra bendo proksime al la fino kaj brunecgrizaj pintoj. La gorĝo estas brunecgriza kun sablokoloraj pintoj de la plumoj, la flankoj malhelverdaj, kaj la brusto, ventro kaj subvostaj kovriloj obtuze brunecgrizaj kun obtuze verda nuanco.<ref name=TAHU-BOW/> Nematuraj birdoj similas al plenkreska ino, sed havas pli malhelbrunajn subajn partojn kun senbrila sablokolora skvameca aspekto. La plumoj de la supraj partoj, precipe tiuj de la krono kaj kolo, havas sablokolorajn franĝojn.<ref name=TAHU-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La Talamanka kolibro troviĝas en montoj ekde centra Kostariko ĝis okcidenta Panamo. En Kostariko ĝi troviĝas en la Centra Montaro kaj la [[Montaro Talamanka]], kaj en Panamo nur en la montarmasivo de la vulkano Barú en la provinco [[Ĉirikio]]. Ĝi loĝas en kverkarbaroj kaj estas tendenca al la randoj kaj maldensejoj de la arbaro, kaj ankaŭ troviĝas en proksima [[sekundara arbaro]]. En Kostariko ĝi troviĝas de 2 000 m ĝis la [[arbarlimo]], sed estas plej ofta super 2 500 m kaj foje troviĝas eĉ je 1 850 m. En Panamo ĝi troviĝas inter 2 000 kaj 2 400 m.<ref name=TAHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Talamanka kolibro estas ĝenerale sidlokema, sed kelkaj individuoj moviĝas al pli malaltaj altitudoj en kio povus esti regula migrado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Manĝado=== Talamankaj kolibroj nutriĝas per [[nektaro]] el diversaj florplantoj, kvankam la plena listo de fontoj ne estas difinita. Maskloj defendas florareetojn en la pli malaltaj etaĝoj de la arbaro kaj foje ankaŭ nutriĝas en la [[kanopeo]]. Inoj manĝadas per kaptolinioj, vizitante cirklon de florplantoj. La specio verŝajne ankaŭ nutriĝas per malgrandaj [[artikuloj]], kvankam detaloj mankas; la proksime parenca [[Rivolia kolibro]] kaptas ilin mezaere aŭ per kolektado de vegetaĵaro dum ŝvebado.<ref name=TAHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Talamanka kolibro en Kostariko daŭras de novembro ĝis marto; ĝi ne estas difinita en Panamo. Ĝi konstruas tasforman neston el plantlanugo kaj aliaj fajnaj fibroj kaj kovras la eksteron per [[musko]] kaj [[likeno]]j. La nesto estas tipe lokita ĉe la pinto de pendanta bambua tigo inter 1,5 kaj 3 m super la grundo. La kovoperiodo ne estas konata; la tempo de eloviĝo ĝis [[elnestiĝo]] estas almenaŭ de 25 tagoj.<ref name=TAHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Eugenes-spectabilis |species=Talamanka kolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] sekvas la taksonomion de HBW kaj tial traktas la kolibrojn de Rivoli kaj Talamanka kiel unu solan specion taksitan kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝenerale ĝi havas larĝan teritorion kaj ŝajne stabilan populacion, kvankam la grandeco de la populacio ne estas konata.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Eugenes spectabilis'' |volume=2022 |article-number=e.T216559150A217500564 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T216559150A217500564.en |access-date=3a de Julio 2024}}</ref> La ​​kolibro de Talamanka estas konsiderata sufiĉe ofta tra sia tuta teritorio. Tamen, ĝi "estas vundebla al habitatperdo kaj degenero, kvankam abunda arbaro restas en la ''Cordillera de Talamanca''."<ref name=TAHU-BOW/> ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="220px"> Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 4.jpg|Masklo Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male 2.jpg|Masklo<br />montranta siajn brilajn kolorojn (foto adaptita al pliigo de vibreco kaj saturigo) Talamanca hummingbird (Eugenes spectabilis) male in flight.jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Eugenes spectabilis}} {{Wikispecies|Eugenes spectabilis}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] elxhduowujhsiriq2ig7qol6i5wwrwt 0 941192 9350669 2026-04-10T12:09:45Z Kani 670 Alidirektigis al [[Talamanka kolibro]] 9350669 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Talamanka kolibro]] sktoydwojflku3inxoe0oqvxl3nptcz 0 941193 9350670 2026-04-10T12:10:51Z Kani 670 Alidirektigis al [[Talamanka kolibro]] 9350670 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Talamanka kolibro]] sktoydwojflku3inxoe0oqvxl3nptcz 1 941194 9350700 2026-04-10T12:50:56Z Aidas 3488 Kreis novan paĝon kun "Mi sukcesis identigi kaj bluigi la internajn vikipediajn ligilojn pri la du ĉefaj motoroj de la projekto, redaktoro [[Auguste Capé]]-Montrosier kaj presisto [[Antoon Jozef Witteryck]]. Sed mi havas neniun ideon kion fari per la malfelixa frazo "[[Bibliografio de Internacia Lingvo]] (BIL, 1929) ne mencias la ĉefkunlaboranton, fraŭlino Oxenford. {{klarigu|([[Paul Tarnow]]).}}" kaj same havas neniun ideon kiu povus esti mistera homo "P. Oreŝkof"... Eble necesos h..." 9350700 wikitext text/x-wiki Mi sukcesis identigi kaj bluigi la internajn vikipediajn ligilojn pri la du ĉefaj motoroj de la projekto, redaktoro [[Auguste Capé]]-Montrosier kaj presisto [[Antoon Jozef Witteryck]]. Sed mi havas neniun ideon kion fari per la malfelixa frazo "[[Bibliografio de Internacia Lingvo]] (BIL, 1929) ne mencias la ĉefkunlaboranton, fraŭlino Oxenford. {{klarigu|([[Paul Tarnow]]).}}" kaj same havas neniun ideon kiu povus esti mistera homo "P. Oreŝkof"... Eble necesos havi iun vikipediiston kiu havas aliron al iuj antikvaj revuajn numerojn en iu Esperanta biblioteko, aŭ ĉiukaze iun homon kiu havas facilajn sciojn pri la figuroj de Esperanta literaturo kaj gazetaro en la 1900-aj kaj 1910-aj jaroj... -- [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:50, 10 apr. 2026 (UTC) q2wtnjfw4kzjkpw6q9itbpwr7cunurl 9350704 9350700 2026-04-10T12:59:35Z Aidas 3488 9350704 wikitext text/x-wiki Mi sukcesis identigi kaj bluigi la internajn vikipediajn ligilojn pri la du ĉefaj motoroj de la projekto, redaktoro [[Auguste Capé]]-Montrosier kaj presisto [[Antoon Jozef Witteryck]]. Sed mi havas neniun ideon kion fari per la malfeliĉa frazo "[[Bibliografio de Internacia Lingvo]] (BIL, 1929) ne mencias la ĉefkunlaboranton, fraŭlino Oxenford. {{klarigu|([[Paul Tarnow]]).}}" kaj same havas neniun ideon kiu povus esti mistera homo "P. Oreŝkof"... Eble necesos havi iun vikipediiston kiu havas aliron al iuj antikvaj revuajn numerojn en iu Esperanta biblioteko, aŭ ĉiukaze iun homon kiu havas facilajn sciojn pri la figuroj de Esperanta literaturo kaj gazetaro en la 1900-aj kaj 1910-aj jaroj... Mi ĉiukaze divenas ke ne ĝustus la impreso ke la esperantisto Paul Tarnow publike sin kamuflis sin kiel damo kaj sceneje prezentis sin en rolo de brita fraŭlino, sed ke simple li ie skribis ion pri iuj esperantistino Oxenford, kiu povus esti Caroline Oxenford (1865-1919) el Howe, Skotlando, la motoro de iu longe ne plu aktiva [[Esperantista Vagabonda Klubo]]... --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:50, 10 apr. 2026 (UTC) irj7gmrqn38n74y5byekjvk34rfzspx 9350706 9350704 2026-04-10T13:00:13Z Aidas 3488 9350706 wikitext text/x-wiki Mi sukcesis identigi kaj bluigi la internajn vikipediajn ligilojn pri la du ĉefaj motoroj de la projekto, redaktoro [[Auguste Capé]]-Montrosier kaj presisto [[Antoon Jozef Witteryck]]. Sed mi havas neniun ideon kion fari per la malfeliĉa frazo "[[Bibliografio de Internacia Lingvo]] (BIL, 1929) ne mencias la ĉefkunlaboranton, fraŭlino Oxenford. {{klarigu|([[Paul Tarnow]]).}}" kaj same havas neniun ideon kiu povus esti mistera homo "P. Oreŝkof"... Eble necesos havi iun vikipediiston kiu havas aliron al iuj antikvaj revuajn numerojn en iu Esperanta biblioteko, aŭ ĉiukaze iun homon kiu havas facilajn sciojn pri la figuroj de Esperanta literaturo kaj gazetaro en la 1900-aj kaj 1910-aj jaroj... Mi ĉiukaze blinde divenas ke ne ĝustus la impreso ke la esperantisto Paul Tarnow publike sin kamuflis sin kiel damo kaj sceneje prezentis sin en rolo de brita fraŭlino, sed ke simple li ie skribis ion pri iuj esperantistino Oxenford, kiu povus esti Caroline Oxenford (1865-1919) el Howe, Skotlando, la motoro de iu longe ne plu aktiva [[Esperantista Vagabonda Klubo]]... --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:50, 10 apr. 2026 (UTC) gozwgt372xo1md5uq3lh77hhx3ooq8n 9350710 9350706 2026-04-10T13:01:32Z Aidas 3488 9350710 wikitext text/x-wiki Mi sukcesis identigi kaj bluigi la internajn vikipediajn ligilojn pri la du ĉefaj motoroj de la projekto, redaktoro [[Auguste Capé]]-Montrosier kaj presisto [[Antoon Jozef Witteryck]]. Sed mi havas neniun ideon kion fari per la malfeliĉa frazo ::"[[Bibliografio de Internacia Lingvo]] (BIL, 1929) ne mencias la ĉefkunlaboranton, fraŭlino Oxenford. {{klarigu|([[Paul Tarnow]]).}}" kaj same havas neniun ideon kiu povus esti mistera homo "P. Oreŝkof"... Eble necesos havi iun vikipediiston kiu havas aliron al iuj antikvaj revuajn numerojn en iu Esperanta biblioteko, aŭ ĉiukaze iun homon kiu havas facilajn sciojn pri la figuroj de Esperanta literaturo kaj gazetaro en la 1900-aj kaj 1910-aj jaroj... Mi ĉiukaze blinde divenas ke ne ĝustus la impreso ke la esperantisto Paul Tarnow publike sin kamuflis sin kiel damo kaj sceneje prezentis sin en rolo de brita fraŭlino, sed ke simple li ie skribis ion pri iuj esperantistino Oxenford, kiu povus esti Caroline Oxenford (1865-1919) el Howe, Skotlando, la motoro de iu longe ne plu aktiva [[Esperantista Vagabonda Klubo]]... --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:50, 10 apr. 2026 (UTC) 42ttca0ovimsal98oyacm6tgj3906ml 9350768 9350710 2026-04-10T15:38:16Z Arbarulo 135469 9350768 wikitext text/x-wiki Mi sukcesis identigi kaj bluigi la internajn vikipediajn ligilojn pri la du ĉefaj motoroj de la projekto, redaktoro [[Auguste Capé]]-Montrosier kaj presisto [[Antoon Jozef Witteryck]]. Sed mi havas neniun ideon kion fari per la malfeliĉa frazo ::"[[Bibliografio de Internacia Lingvo]] (BIL, 1929) ne mencias la ĉefkunlaboranton, fraŭlino Oxenford. {{klarigu|([[Paul Tarnow]]).}}" kaj same havas neniun ideon kiu povus esti mistera homo "P. Oreŝkof"... Eble necesos havi iun vikipediiston kiu havas aliron al iuj antikvaj revuajn numerojn en iu Esperanta biblioteko, aŭ ĉiukaze iun homon kiu havas facilajn sciojn pri la figuroj de Esperanta literaturo kaj gazetaro en la 1900-aj kaj 1910-aj jaroj... Mi ĉiukaze blinde divenas ke ne ĝustus la impreso ke la esperantisto Paul Tarnow publike sin kamuflis sin kiel damo kaj sceneje prezentis sin en rolo de brita fraŭlino, sed ke simple li ie skribis ion pri iuj esperantistino Oxenford, kiu povus esti Caroline Oxenford (1865-1919) el Howe, Skotlando, la motoro de iu longe ne plu aktiva [[Esperantista Vagabonda Klubo]]... --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:50, 10 apr. 2026 (UTC) :{{re|Aidas}} Feliĉe aliro al antikvaj revuaj numeroj ne ĉiam estas malfacila en la reta epoko. Mi trovis ''Tra la Mondo'' [https://tempa.bitarkivo.org/gazetoj/TraLaMondoIlustrata/ ĉi tie] kaj ekzamenis la numeron por januaro 1907. Paĝo 108 konfirmas vian dedukton pri Oxenford (ne donas ŝian kompletan nomon, sed identigas ŝin kiel "C.W. Oxenford, Prezidantino de E.Vagabonda Klubo, Anglujo"). :Paĝo 103 identigas Oreŝkof pli komplete kiel "G.P. Oreŝkof (Bulgarujo)". Tio pensigas ke temas pri [[Georgi Oreŝkov]], kiun zamenhofaj leteroj mencias kiel "G.P. Oreŝkov", vidu [https://eo.wikisource.org/wiki/Pa%C4%9Do:Zamenhof,_Dietterle_-_Originala_Verkaro,_1929.pdf/550]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:38, 10 apr. 2026 (UTC) r62ykpc6zrdljp2ltxtp70ntgp3rvxz 9350823 9350768 2026-04-10T17:31:32Z Arbarulo 135469 9350823 wikitext text/x-wiki Mi sukcesis identigi kaj bluigi la internajn vikipediajn ligilojn pri la du ĉefaj motoroj de la projekto, redaktoro [[Auguste Capé]]-Montrosier kaj presisto [[Antoon Jozef Witteryck]]. Sed mi havas neniun ideon kion fari per la malfeliĉa frazo ::"[[Bibliografio de Internacia Lingvo]] (BIL, 1929) ne mencias la ĉefkunlaboranton, fraŭlino Oxenford. {{klarigu|([[Paul Tarnow]]).}}" kaj same havas neniun ideon kiu povus esti mistera homo "P. Oreŝkof"... Eble necesos havi iun vikipediiston kiu havas aliron al iuj antikvaj revuajn numerojn en iu Esperanta biblioteko, aŭ ĉiukaze iun homon kiu havas facilajn sciojn pri la figuroj de Esperanta literaturo kaj gazetaro en la 1900-aj kaj 1910-aj jaroj... Mi ĉiukaze blinde divenas ke ne ĝustus la impreso ke la esperantisto Paul Tarnow publike sin kamuflis sin kiel damo kaj sceneje prezentis sin en rolo de brita fraŭlino, sed ke simple li ie skribis ion pri iuj esperantistino Oxenford, kiu povus esti Caroline Oxenford (1865-1919) el Howe, Skotlando, la motoro de iu longe ne plu aktiva [[Esperantista Vagabonda Klubo]]... --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:50, 10 apr. 2026 (UTC) :{{re|Aidas}} Feliĉe aliro al antikvaj revuaj numeroj ne ĉiam estas malfacila en la reta epoko. Mi trovis ''Tra la Mondo'' [https://tempa.bitarkivo.org/gazetoj/TraLaMondoIlustrata/ ĉi tie] kaj ekzamenis la numeron por januaro 1908. Paĝo 108 konfirmas vian dedukton pri Oxenford (ne donas ŝian kompletan nomon, sed identigas ŝin kiel "C.W. Oxenford, Prezidantino de E.Vagabonda Klubo, Anglujo"). :Paĝo 103 identigas Oreŝkof pli komplete kiel "G.P. Oreŝkof (Bulgarujo)". Tio pensigas ke temas pri [[Georgi Oreŝkov]], kiun zamenhofaj leteroj mencias kiel "G.P. Oreŝkov", vidu [https://eo.wikisource.org/wiki/Pa%C4%9Do:Zamenhof,_Dietterle_-_Originala_Verkaro,_1929.pdf/550]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:38, 10 apr. 2026 (UTC) 27ptmgd502flnvpdtn7ylo1cu0a5vif 9350838 9350823 2026-04-10T19:02:41Z Arbarulo 135469 9350838 wikitext text/x-wiki Mi sukcesis identigi kaj bluigi la internajn vikipediajn ligilojn pri la du ĉefaj motoroj de la projekto, redaktoro [[Auguste Capé]]-Montrosier kaj presisto [[Antoon Jozef Witteryck]]. Sed mi havas neniun ideon kion fari per la malfeliĉa frazo ::"[[Bibliografio de Internacia Lingvo]] (BIL, 1929) ne mencias la ĉefkunlaboranton, fraŭlino Oxenford. {{klarigu|([[Paul Tarnow]]).}}" kaj same havas neniun ideon kiu povus esti mistera homo "P. Oreŝkof"... Eble necesos havi iun vikipediiston kiu havas aliron al iuj antikvaj revuajn numerojn en iu Esperanta biblioteko, aŭ ĉiukaze iun homon kiu havas facilajn sciojn pri la figuroj de Esperanta literaturo kaj gazetaro en la 1900-aj kaj 1910-aj jaroj... Mi ĉiukaze blinde divenas ke ne ĝustus la impreso ke la esperantisto Paul Tarnow publike sin kamuflis sin kiel damo kaj sceneje prezentis sin en rolo de brita fraŭlino, sed ke simple li ie skribis ion pri iuj esperantistino Oxenford, kiu povus esti Caroline Oxenford (1865-1919) el Howe, Skotlando, la motoro de iu longe ne plu aktiva [[Esperantista Vagabonda Klubo]]... --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:50, 10 apr. 2026 (UTC) :{{re|Aidas}} Feliĉe aliro al antikvaj revuaj numeroj ne ĉiam estas malfacila en la reta epoko. Mi trovis ''Tra la Mondo'' [https://tempa.bitarkivo.org/gazetoj/TraLaMondoIlustrata/ ĉi tie] kaj ekzamenis la numeron por januaro 1908. Paĝo 108 konfirmas vian ideon pri Oxenford (ne donas ŝian kompletan nomon, sed identigas ŝin kiel "C.W. Oxenford, Prezidantino de E.Vagabonda Klubo, Anglujo"). :Paĝo 103 identigas Oreŝkof pli komplete kiel "G.P. Oreŝkof (Bulgarujo)". Tio pensigas ke temas pri [[Georgi Oreŝkov]], kiun zamenhofaj leteroj mencias kiel "G.P. Oreŝkov", vidu [https://eo.wikisource.org/wiki/Pa%C4%9Do:Zamenhof,_Dietterle_-_Originala_Verkaro,_1929.pdf/550]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:38, 10 apr. 2026 (UTC) i8dpwpsktfdel3s9oh9m8wba8jy16ej 0 941195 9350707 2026-04-10T13:00:31Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "{{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Lbín | devena_nomo = | alia_nomo = {{lang-de|Welbine}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Lbín | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Lbín v zimě.JPG | dosiero_priskribo = Lbín vintre <!-- *** Si..." 9350707 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Lbín | devena_nomo = | alia_nomo = {{lang-de|Welbine}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Lbín | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Lbín v zimě.JPG | dosiero_priskribo = Lbín vintre <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Hlinná | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 34 | konstruaĵo_noto = (2011) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Lbín | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 460 | lat_d = 50 | lat_m = 34 | lat_s = 19 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 06 | long_s = 24 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 5.20 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Lbín <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1100 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Lbín (Hlinná) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Lbín''' ({{lang-de|Welbine}}) estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Hlinná]] en [[distrikto Litoměřice]]. Ĝi troviĝas sur la suda deklivo de monteto [[Dlouhý vrch (Verneřica mezmontaro)|Dlouhý vrch]] en [[Bohemia mezmontaro]] en distanco 5 km norde de [[Litoměřice]]. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. '''Lbín''' estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,2&nbsp;km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1100]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Memorindaĵoj == * Bieneto n-ro 32 * Krucifikso * Sonorilejeto == Pluaj fotoj == <gallery> Lbín, studna.jpg|Puto en Lbín Lbín 1.JPG|Lbín </gallery> {{Hlinná}} [[Kategorio:Hlinná]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice]] [[Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] p22cn48pbr8ummshpodswa23xcti7fw 9350711 9350707 2026-04-10T13:01:46Z Petr Tomasovsky 678 9350711 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Lbín}} {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Lbín | devena_nomo = | alia_nomo = {{lang-de|Welbine}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Lbín | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Lbín v zimě.JPG | dosiero_priskribo = Lbín vintre <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Hlinná | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 34 | konstruaĵo_noto = (2011) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Lbín | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 460 | lat_d = 50 | lat_m = 34 | lat_s = 19 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 06 | long_s = 24 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 5.20 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Lbín <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1100 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Lbín (Hlinná) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Lbín''' ({{lang-de|Welbine}}) estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Hlinná]] en [[distrikto Litoměřice]]. Ĝi troviĝas sur la suda deklivo de monteto [[Dlouhý vrch (Verneřica mezmontaro)|Dlouhý vrch]] en [[Bohemia mezmontaro]] en distanco 5 km norde de [[Litoměřice]]. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. '''Lbín''' estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,2&nbsp;km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1100]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Memorindaĵoj == * Bieneto n-ro 32 * Krucifikso * Sonorilejeto == Pluaj fotoj == <gallery> Lbín, studna.jpg|Puto en Lbín Lbín 1.JPG|Lbín </gallery> {{Hlinná}} [[Kategorio:Hlinná]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice]] [[Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] sw3gdsxvf5y2vnij8ccy00stzm9qpt1 0 941196 9350713 2026-04-10T13:04:45Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flamgorĝa montkolibro |koloro = pink |dosiero = 068 Fiery-throated hummingbird in Los Quetzales National Park Photo by Giles Laurent.jpg |priskribo de dosiero = [[Nacia Parko Los Quetzales]], Kostariko |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes..." 9350713 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flamgorĝa montkolibro |koloro = pink |dosiero = 068 Fiery-throated hummingbird in Los Quetzales National Park Photo by Giles Laurent.jpg |priskribo de dosiero = [[Nacia Parko Los Quetzales]], Kostariko |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Panterpe]]'' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860 |specio = '''Flamgorĝa montkolibro''' ''P. insignis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Panterpe insignis'' |volume=2021 |article-number=e.T22687408A167013227 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687408A167013227.en |access-date=13 May 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Panterpe insignis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860) |vikispecio = ''Panterpe insignis'' |komunejo = ''Panterpe insignis'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Panterpe insignis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Flamgorĝa montkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Panterpe insignis'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj la nura specio de la genro ''[[Panterpe]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Dsponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flamgorĝa montkolibro estas la nura membro de la genro ''Panterpe''. Ĝi havas du subspeciojn, nome la nomiga ''P. i. insignis'' kaj ''P. i. eisenmanni''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== [[File:Fiery throated Hummingbird JCB3.jpg|left|thumb|Nebunta flanka vidaĵo.]] The fiery-throated hummingbird is {{cvt|10.5|to|11|cm|in}} long. Males weigh {{cvt|5.9|to|6.2|g|oz}} and females {{cvt|4.9|to|5.2|g|oz}}. Within each subspecies the male and female are alike. All have a mostly black bill with a pink base to the [[mandible]] and a small white spot behind the eye. The nominate ''P. i. insignis'' has a glittering royal blue crown and the rest of the face and nape are black. The back is bright metallic green that becomes bluish green on the uppertail [[Covert feather|coverts]]. The tail is blue-black. The center of the throat is brilliant rosy coppery orange and the sides are golden green. It has a violet-blue patch on the center of the breast and the rest of the underparts are bright green to blue-green. Subspecies ''P. i. eisenmanni'' is slightly smaller than the nominate but has a much shorter bill. The black of the neck extends onto the upper back and the blue-violet of the chest extends into the belly. The uppertail coverts are mostly blue.<ref name=FTHU-BOW>{{cite taxon|BOW|author=Stiles, F.G. |author2= P. F. D. Boesman |year=2020 |title=Fiery-throated Hummingbird (''Panterpe insignis'')|version=1.0 |url=https://doi.org/10.2173/bow.fithum1.01 |access-date=13 May 2022}}</ref> ==Distribuo kaj habitato== [[File:Fiery throated Hummingbird JCB2.jpg|alt=Paraiso del Quetzal, Costa Rica|maldekstre|thumb|Buntega fronta vidaĵo. Paraiso del Quetzal, Kostariko]] The nominate subspecies of fiery-throated hummingbird is found from the [[Cordillera de Tilarán]] in north-central Costa Rica southeast to [[Bocas del Toro Province|Bocas del Toro]] and [[Chiriquí Province|Chiriquí]] provinces of far western Panama. ''P. i. eisenmanni'' is restricted to the [[Cordillera de Guanacaste]] in northwestern Costa Rica. The species inhabits a variety of wooded landscapes including [[montane forest]], [[cloudforest]] and [[elfin forest]]. It also occurs in more open landscapes like the lower edge of ''[[páramo]]'', [[secondary forest]], and pastures with many trees. It mostly remains in the forest canopy but occurs in shrubs low down at the forest edge and in clearings. In northern and north-central Costa Rica it occurs at elevations from {{cvt|1600|m|ft|-1}} to summits at up to {{cvt|2000|m|ft|-1}}; further south in higher mountains it ranges between {{cvt|2200|and|3200|m|ft|-1}}.<ref name=FTHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== In at least parts of its range, the fiery-throated hummingbird moves to lower elevations after breeding, though rarely below {{cvt|1400|m|ft|-1}}.<ref name=FTHU-BOW/> ===Manĝado=== The fiery-throated hummingbird feeds on nectar taken from a variety of small flowers, including those of [[epiphyte|epiphytic]] [[Ericaceae]], [[bromeliad]]s, shrubs, and small trees. At flowers too deep for its bill it will take nectar from holes made by itself, bumblebees, and [[flowerpiercer]]s. The species is aggressive and dominant over most other hummingbirds. Males defend feeding territories during the breeding season but allow females to feed; both sexes defend territories post-breeding. In addition to nectar, the species captures small [[arthropod]]s on the wing and sometimes by gleaning from foliage.<ref name=FTHU-BOW/> ===Reproduktado=== The fiery-throated hummingbird's breeding season in Costa Rica spans from August to January. The female is entirely responsible for nest building and incubation. She lays two white eggs in a bulky cup nest of plant fibers whose outside is covered with moss and lichen. The nest is typically placed {{cvt|2|to|4|m|ft|sigfig=1}} high at the end of a descending [[bamboo]] stem or on a rootlet under a bank. The incubation length and time to fledging have not been documented.<ref name=FTHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Panterpe-insignis |species=Flamgorĝa montkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the fiery-throated hummingbird as being of Least Concern. Though it has a small range, its population is estimated to be between 50,000 and 500,000 mature individuals and the number is believed to be stable.<ref name=IUCN/> Much of its range is protected in preserves and national parks, and it is considered common to abundant throughout.<ref name=FTHU-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Panterpe insignis}} {{Wikispecies|Panterpe insignis}} *[https://www.beautyofbirds.com/fierythroatedhummingbirds.html Flamgorĝa montkolibro ĉe retejo Beauty of Birds] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] 28ej8swegcdplt00ocqyfgzv5n4razl 9350715 9350713 2026-04-10T13:08:58Z Kani 670 9350715 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flamgorĝa montkolibro |koloro = pink |dosiero = 068 Fiery-throated hummingbird in Los Quetzales National Park Photo by Giles Laurent.jpg |priskribo de dosiero = [[Nacia Parko Los Quetzales]], Kostariko |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Panterpe]]'' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860 |specio = '''Flamgorĝa montkolibro''' ''P. insignis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Panterpe insignis'' |volume=2021 |article-number=e.T22687408A167013227 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687408A167013227.en |access-date=13 May 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Panterpe insignis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860) |vikispecio = ''Panterpe insignis'' |komunejo = ''Panterpe insignis'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Panterpe insignis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Flamgorĝa montkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Panterpe insignis'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj la nura specio de la genro ''[[Panterpe]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Dsponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flamgorĝa montkolibro estas la nura membro de la genro ''Panterpe''. Ĝi havas du subspeciojn, nome la nomiga ''P. i. insignis'' kaj ''P. i. eisenmanni''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== [[File:Fiery throated Hummingbird JCB3.jpg|left|thumb|Brilverda flanka vidaĵo.]] [[File:Fiery throated Hummingbird JCB2.jpg|alt=Paraiso del Quetzal, Costa Rica|maldekstre|thumb|Buntega fronta vidaĵo. Paraiso del Quetzal, Kostariko]] La Flamgorĝa montkolibro estas 10,5 ĝis 11 cm longa. Maskloj pezas 5,9 ĝis 6,2 g kaj inoj 4,9 ĝis 5,2 g. Ene de ĉiu subspecio, la masklo kaj ino estas similaj. Ĉiuj havas plejparte nigran bekon kun rozkolora bazo ĉe la [[mandiblo]] kaj malgranda blanka makulo malantaŭ la okulo. La nomiga ''P. i. insignis'' havas brilan reĝbluan kronon kaj la cetero de la vizaĝo kaj nuko estas nigraj. La dorso estas brile metalecverda, kiu fariĝas bluetverda sur la supravostaj kovriloj. La vosto estas blunigra. La centro de la gorĝo estas brile rozkolora kuproranĝa kaj la flankoj estas orverdaj. Ĝi havas violbluan makulon sur la centro de la brusto kaj la cetero de la subaj partoj estas brile verdaj ĝis bluverdaj. Subspecio ''P. i. eisenmanni'' estas iomete pli malgranda ol la nomiga sed havas multe pli mallongan bekon. La nigra koloro de la kolo etendiĝas sur la supran dorson kaj la bluviola koloro de la brusto etendiĝas en la ventron. La supravostaj kovriloj estas plejparte bluaj.<ref name=FTHU-BOW>{{cite taxon|BOW|author=Stiles, F.G. |author2= P. F. D. Boesman |year=2020 |title=Fiery-throated Hummingbird (''Panterpe insignis'')|version=1.0 |url=https://doi.org/10.2173/bow.fithum1.01 |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> ==Distribuo kaj habitato== The nominate subspecies of fiery-throated hummingbird is found from the [[Cordillera de Tilarán]] in north-central Costa Rica southeast to [[Bocas del Toro Province|Bocas del Toro]] and [[Chiriquí Province|Chiriquí]] provinces of far western Panama. ''P. i. eisenmanni'' is restricted to the [[Cordillera de Guanacaste]] in northwestern Costa Rica. The species inhabits a variety of wooded landscapes including [[montane forest]], [[cloudforest]] and [[elfin forest]]. It also occurs in more open landscapes like the lower edge of ''[[páramo]]'', [[secondary forest]], and pastures with many trees. It mostly remains in the forest canopy but occurs in shrubs low down at the forest edge and in clearings. In northern and north-central Costa Rica it occurs at elevations from {{cvt|1600|m|ft|-1}} to summits at up to {{cvt|2000|m|ft|-1}}; further south in higher mountains it ranges between {{cvt|2200|and|3200|m|ft|-1}}.<ref name=FTHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== In at least parts of its range, the fiery-throated hummingbird moves to lower elevations after breeding, though rarely below {{cvt|1400|m|ft|-1}}.<ref name=FTHU-BOW/> ===Manĝado=== The fiery-throated hummingbird feeds on nectar taken from a variety of small flowers, including those of [[epiphyte|epiphytic]] [[Ericaceae]], [[bromeliad]]s, shrubs, and small trees. At flowers too deep for its bill it will take nectar from holes made by itself, bumblebees, and [[flowerpiercer]]s. The species is aggressive and dominant over most other hummingbirds. Males defend feeding territories during the breeding season but allow females to feed; both sexes defend territories post-breeding. In addition to nectar, the species captures small [[arthropod]]s on the wing and sometimes by gleaning from foliage.<ref name=FTHU-BOW/> ===Reproduktado=== The fiery-throated hummingbird's breeding season in Costa Rica spans from August to January. The female is entirely responsible for nest building and incubation. She lays two white eggs in a bulky cup nest of plant fibers whose outside is covered with moss and lichen. The nest is typically placed {{cvt|2|to|4|m|ft|sigfig=1}} high at the end of a descending [[bamboo]] stem or on a rootlet under a bank. The incubation length and time to fledging have not been documented.<ref name=FTHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Panterpe-insignis |species=Flamgorĝa montkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the fiery-throated hummingbird as being of Least Concern. Though it has a small range, its population is estimated to be between 50,000 and 500,000 mature individuals and the number is believed to be stable.<ref name=IUCN/> Much of its range is protected in preserves and national parks, and it is considered common to abundant throughout.<ref name=FTHU-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Panterpe insignis}} {{Wikispecies|Panterpe insignis}} *[https://www.beautyofbirds.com/fierythroatedhummingbirds.html Flamgorĝa montkolibro ĉe retejo Beauty of Birds] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] efex0d6t9a9vt3l7v4ivl9zuqdvvx1f 9350721 9350715 2026-04-10T13:18:04Z Kani 670 /* Distribuo kaj habitato */ 9350721 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flamgorĝa montkolibro |koloro = pink |dosiero = 068 Fiery-throated hummingbird in Los Quetzales National Park Photo by Giles Laurent.jpg |priskribo de dosiero = [[Nacia Parko Los Quetzales]], Kostariko |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Panterpe]]'' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860 |specio = '''Flamgorĝa montkolibro''' ''P. insignis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Panterpe insignis'' |volume=2021 |article-number=e.T22687408A167013227 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687408A167013227.en |access-date=13 May 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Panterpe insignis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860) |vikispecio = ''Panterpe insignis'' |komunejo = ''Panterpe insignis'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Panterpe insignis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Flamgorĝa montkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Panterpe insignis'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj la nura specio de la genro ''[[Panterpe]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Dsponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flamgorĝa montkolibro estas la nura membro de la genro ''Panterpe''. Ĝi havas du subspeciojn, nome la nomiga ''P. i. insignis'' kaj ''P. i. eisenmanni''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== [[File:Fiery throated Hummingbird JCB3.jpg|left|thumb|Brilverda flanka vidaĵo.]] [[File:Fiery throated Hummingbird JCB2.jpg|alt=Paraiso del Quetzal, Costa Rica|maldekstre|thumb|Buntega fronta vidaĵo. Paraiso del Quetzal, Kostariko]] La Flamgorĝa montkolibro estas 10,5 ĝis 11 cm longa. Maskloj pezas 5,9 ĝis 6,2 g kaj inoj 4,9 ĝis 5,2 g. Ene de ĉiu subspecio, la masklo kaj ino estas similaj. Ĉiuj havas plejparte nigran bekon kun rozkolora bazo ĉe la [[mandiblo]] kaj malgranda blanka makulo malantaŭ la okulo. La nomiga ''P. i. insignis'' havas brilan reĝbluan kronon kaj la cetero de la vizaĝo kaj nuko estas nigraj. La dorso estas brile metalecverda, kiu fariĝas bluetverda sur la supravostaj kovriloj. La vosto estas blunigra. La centro de la gorĝo estas brile rozkolora kuproranĝa kaj la flankoj estas orverdaj. Ĝi havas violbluan makulon sur la centro de la brusto kaj la cetero de la subaj partoj estas brile verdaj ĝis bluverdaj. Subspecio ''P. i. eisenmanni'' estas iomete pli malgranda ol la nomiga sed havas multe pli mallongan bekon. La nigra koloro de la kolo etendiĝas sur la supran dorson kaj la bluviola koloro de la brusto etendiĝas en la ventron. La supravostaj kovriloj estas plejparte bluaj.<ref name=FTHU-BOW>{{cite taxon|BOW|author=Stiles, F.G. |author2= P. F. D. Boesman |year=2020 |title=Fiery-throated Hummingbird (''Panterpe insignis'')|version=1.0 |url=https://doi.org/10.2173/bow.fithum1.01 |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> ==Distribuo kaj habitato== La nomiga subspecio de Flamgorĝa montkolibro troviĝas ekde la montaro Cordillera de Tilarán en nord-centra Kostariko sudoriente ĝis la provincoj [[Bokas del Toro]] kaj [[Ĉirikio]] en la fora okcidenta Panamo. ''P. i. eisenmanni'' estas limigita al la montaro Cordillera de Guanacaste en nordokcidenta Kostariko. La specio loĝas en diversaj arbarkovritaj pejzaĝoj, inkluzive de [[montarbaro]], [[nebularbaro]] kaj [[elfarbaro]]. Ĝi ankaŭ troviĝas en pli malfermaj pejzaĝoj kiel la malsupra rando de ''[[páramo]]'', [[sekundara arbaro]] kaj [[paŝtejo]]j kun multaj arboj. Ĝi plejparte restas en la arbara [[kanopeo]], sed troviĝas en arbustoj malalte ĉe la arbara rando kaj en maldensejoj. En norda kaj nord-centra Kostariko ĝi troviĝas je altitudoj de 1 600 m ĝis pintoj ĝis 2 000 m; pli sude en pli altaj montoj ĝi varias inter 2 200 kaj 3 200 m.<ref name=FTHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== In at least parts of its range, the fiery-throated hummingbird moves to lower elevations after breeding, though rarely below {{cvt|1400|m|ft|-1}}.<ref name=FTHU-BOW/> ===Manĝado=== The fiery-throated hummingbird feeds on nectar taken from a variety of small flowers, including those of [[epiphyte|epiphytic]] [[Ericaceae]], [[bromeliad]]s, shrubs, and small trees. At flowers too deep for its bill it will take nectar from holes made by itself, bumblebees, and [[flowerpiercer]]s. The species is aggressive and dominant over most other hummingbirds. Males defend feeding territories during the breeding season but allow females to feed; both sexes defend territories post-breeding. In addition to nectar, the species captures small [[arthropod]]s on the wing and sometimes by gleaning from foliage.<ref name=FTHU-BOW/> ===Reproduktado=== The fiery-throated hummingbird's breeding season in Costa Rica spans from August to January. The female is entirely responsible for nest building and incubation. She lays two white eggs in a bulky cup nest of plant fibers whose outside is covered with moss and lichen. The nest is typically placed {{cvt|2|to|4|m|ft|sigfig=1}} high at the end of a descending [[bamboo]] stem or on a rootlet under a bank. The incubation length and time to fledging have not been documented.<ref name=FTHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Panterpe-insignis |species=Flamgorĝa montkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the fiery-throated hummingbird as being of Least Concern. Though it has a small range, its population is estimated to be between 50,000 and 500,000 mature individuals and the number is believed to be stable.<ref name=IUCN/> Much of its range is protected in preserves and national parks, and it is considered common to abundant throughout.<ref name=FTHU-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Panterpe insignis}} {{Wikispecies|Panterpe insignis}} *[https://www.beautyofbirds.com/fierythroatedhummingbirds.html Flamgorĝa montkolibro ĉe retejo Beauty of Birds] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] kypvmrpuzqi36mxf9024drmk9jw0be1 9350817 9350721 2026-04-10T17:17:23Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9350817 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flamgorĝa montkolibro |koloro = pink |dosiero = 068 Fiery-throated hummingbird in Los Quetzales National Park Photo by Giles Laurent.jpg |priskribo de dosiero = [[Nacia Parko Los Quetzales]], Kostariko |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Panterpe]]'' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860 |specio = '''Flamgorĝa montkolibro''' ''P. insignis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Panterpe insignis'' |volume=2021 |article-number=e.T22687408A167013227 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687408A167013227.en |access-date=13 May 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Panterpe insignis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860) |vikispecio = ''Panterpe insignis'' |komunejo = ''Panterpe insignis'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Panterpe insignis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Flamgorĝa montkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Panterpe insignis'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj la nura specio de la genro ''[[Panterpe]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Dsponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flamgorĝa montkolibro estas la nura membro de la genro ''Panterpe''. Ĝi havas du subspeciojn, nome la nomiga ''P. i. insignis'' kaj ''P. i. eisenmanni''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== [[File:Fiery throated Hummingbird JCB3.jpg|left|thumb|Brilverda flanka vidaĵo.]] [[File:Fiery throated Hummingbird JCB2.jpg|alt=Paraiso del Quetzal, Costa Rica|maldekstre|thumb|Buntega fronta vidaĵo. Paraiso del Quetzal, Kostariko]] La Flamgorĝa montkolibro estas 10,5 ĝis 11 cm longa. Maskloj pezas 5,9 ĝis 6,2 g kaj inoj 4,9 ĝis 5,2 g. Ene de ĉiu subspecio, la masklo kaj ino estas similaj. Ĉiuj havas plejparte nigran bekon kun rozkolora bazo ĉe la [[mandiblo]] kaj malgranda blanka makulo malantaŭ la okulo. La nomiga ''P. i. insignis'' havas brilan reĝbluan kronon kaj la cetero de la vizaĝo kaj nuko estas nigraj. La dorso estas brile metalecverda, kiu fariĝas bluetverda sur la supravostaj kovriloj. La vosto estas blunigra. La centro de la gorĝo estas brile rozkolora kuproranĝa kaj la flankoj estas orverdaj. Ĝi havas violbluan makulon sur la centro de la brusto kaj la cetero de la subaj partoj estas brile verdaj ĝis bluverdaj. Subspecio ''P. i. eisenmanni'' estas iomete pli malgranda ol la nomiga sed havas multe pli mallongan bekon. La nigra koloro de la kolo etendiĝas sur la supran dorson kaj la bluviola koloro de la brusto etendiĝas en la ventron. La supravostaj kovriloj estas plejparte bluaj.<ref name=FTHU-BOW>{{cite taxon|BOW|author=Stiles, F.G. |author2= P. F. D. Boesman |year=2020 |title=Fiery-throated Hummingbird (''Panterpe insignis'')|version=1.0 |url=https://doi.org/10.2173/bow.fithum1.01 |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> ==Distribuo kaj habitato== La nomiga subspecio de Flamgorĝa montkolibro troviĝas ekde la montaro Cordillera de Tilarán en nord-centra Kostariko sudoriente ĝis la provincoj [[Bokas del Toro]] kaj [[Ĉirikio]] en la fora okcidenta Panamo. ''P. i. eisenmanni'' estas limigita al la montaro Cordillera de Guanacaste en nordokcidenta Kostariko. La specio loĝas en diversaj arbarkovritaj pejzaĝoj, inkluzive de [[montarbaro]], [[nebularbaro]] kaj [[elfarbaro]]. Ĝi ankaŭ troviĝas en pli malfermaj pejzaĝoj kiel la malsupra rando de ''[[páramo]]'', [[sekundara arbaro]] kaj [[paŝtejo]]j kun multaj arboj. Ĝi plejparte restas en la arbara [[kanopeo]], sed troviĝas en arbustoj malalte ĉe la arbara rando kaj en maldensejoj. En norda kaj nord-centra Kostariko ĝi troviĝas je altitudoj de 1 600 m ĝis pintoj ĝis 2 000 m; pli sude en pli altaj montoj ĝi varias inter 2 200 kaj 3 200 m.<ref name=FTHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== En almenaŭ partoj de sia teritorio, la Flamgorĝa montkolibro moviĝas al pli malaltaj altitudoj post reproduktado, kvankam malofte sub 1 400 m.<ref name=FTHU-BOW/> ===Manĝado=== La Flamgorĝa montkolibro manĝas [[nektaro]]n prenitan el diversaj malgrandaj floroj, inkluzive de tiuj de [[epifito|epifitaj]] [[erikacoj]], [[bromeliacoj]], arbustoj kaj malgrandaj arboj. Ĉe floroj tro profundaj por sia beko, ĝi prenas nektaron el truoj faritaj de ĝi mem, de burdoj kaj de florpikantoj. La specio estas agresema kaj dominanta super plej multaj aliaj kolibroj. Maskloj defendas manĝoteritoriojn dum la [[reprodukta sezono]], sed permesas al inoj manĝi; ambaŭ seksoj defendas teritoriojn post reproduktado. Aldone al nektaro, la specio kaptas malgrandajn [[artikuloj]]n dumfluge kaj foje per kolektado el foliaro.<ref name=FTHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Flamgorĝa montkolibro en Kostariko daŭras de aŭgusto ĝis januaro. La ino tute respondecas pri la nestkonstruado kaj [[kovado]]. Ŝi demetas du blankajn ovojn en dika tasforma nesto el plantfibroj, kies eksteraĵo estas kovrita per [[musko]] kaj [[likeno]]. La nesto estas tipe lokita 2 ĝis 4 m alte ĉe la fino de descenda [[bambuo|bambua]] tigo aŭ sur radiketo sub bordo. La kovodaŭro kaj tempo ĝis [[elnestiĝo]] ne estas dokumentitaj.<ref name=FTHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Panterpe-insignis |species=Flamgorĝa montkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the fiery-throated hummingbird as being of Least Concern. Though it has a small range, its population is estimated to be between 50,000 and 500,000 mature individuals and the number is believed to be stable.<ref name=IUCN/> Much of its range is protected in preserves and national parks, and it is considered common to abundant throughout.<ref name=FTHU-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Panterpe insignis}} {{Wikispecies|Panterpe insignis}} *[https://www.beautyofbirds.com/fierythroatedhummingbirds.html Flamgorĝa montkolibro ĉe retejo Beauty of Birds] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] 4jsed5esb3zpupqjdwd17f9e0naei15 9350818 9350817 2026-04-10T17:25:24Z Kani 670 9350818 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flamgorĝa montkolibro |koloro = pink |dosiero = 068 Fiery-throated hummingbird in Los Quetzales National Park Photo by Giles Laurent.jpg |priskribo de dosiero = [[Nacia Parko Los Quetzales]], Kostariko |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Panterpe]]'' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860 |specio = '''Flamgorĝa montkolibro''' ''P. insignis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Panterpe insignis'' |volume=2021 |article-number=e.T22687408A167013227 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687408A167013227.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Panterpe insignis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860) |vikispecio = ''Panterpe insignis'' |komunejo = ''Panterpe insignis'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Panterpe insignis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Flamgorĝa montkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Panterpe insignis'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj la nura specio de la genro ''[[Panterpe]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Dsponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flamgorĝa montkolibro estas la nura membro de la genro ''Panterpe''. Ĝi havas du subspeciojn, nome la nomiga ''P. i. insignis'' kaj ''P. i. eisenmanni''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== [[File:Fiery throated Hummingbird JCB3.jpg|left|thumb|Brilverda flanka vidaĵo.]] [[File:Fiery throated Hummingbird JCB2.jpg|alt=Paraiso del Quetzal, Costa Rica|maldekstre|thumb|Buntega fronta vidaĵo. Paraiso del Quetzal, Kostariko]] La Flamgorĝa montkolibro estas 10,5 ĝis 11 cm longa. Maskloj pezas 5,9 ĝis 6,2 g kaj inoj 4,9 ĝis 5,2 g. Ene de ĉiu subspecio, la masklo kaj ino estas similaj. Ĉiuj havas plejparte nigran bekon kun rozkolora bazo ĉe la [[mandiblo]] kaj malgranda blanka makulo malantaŭ la okulo. La nomiga ''P. i. insignis'' havas brilan reĝbluan kronon kaj la cetero de la vizaĝo kaj nuko estas nigraj. La dorso estas brile metalecverda, kiu fariĝas bluetverda sur la supravostaj kovriloj. La vosto estas blunigra. La centro de la gorĝo estas brile rozkolora kuproranĝa kaj la flankoj estas orverdaj. Ĝi havas violbluan makulon sur la centro de la brusto kaj la cetero de la subaj partoj estas brile verdaj ĝis bluverdaj. Subspecio ''P. i. eisenmanni'' estas iomete pli malgranda ol la nomiga sed havas multe pli mallongan bekon. La nigra koloro de la kolo etendiĝas sur la supran dorson kaj la bluviola koloro de la brusto etendiĝas en la ventron. La supravostaj kovriloj estas plejparte bluaj.<ref name=FTHU-BOW> Stiles, F.G.; P. F. D. Boesman (2020). [https://birdsoftheworld.org/bow/species/fithum1/1.0/introduction "Fiery-throated Hummingbird (Panterpe insignis)".] Birds of the World Online. 1.0. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY. Alirita en la 13a de Majo 2022</ref> ==Distribuo kaj habitato== La nomiga subspecio de Flamgorĝa montkolibro troviĝas ekde la montaro Cordillera de Tilarán en nord-centra Kostariko sudoriente ĝis la provincoj [[Bokas del Toro]] kaj [[Ĉirikio]] en la fora okcidenta Panamo. ''P. i. eisenmanni'' estas limigita al la montaro Cordillera de Guanacaste en nordokcidenta Kostariko. La specio loĝas en diversaj arbarkovritaj pejzaĝoj, inkluzive de [[montarbaro]], [[nebularbaro]] kaj [[elfarbaro]]. Ĝi ankaŭ troviĝas en pli malfermaj pejzaĝoj kiel la malsupra rando de ''[[páramo]]'', [[sekundara arbaro]] kaj [[paŝtejo]]j kun multaj arboj. Ĝi plejparte restas en la arbara [[kanopeo]], sed troviĝas en arbustoj malalte ĉe la arbara rando kaj en maldensejoj. En norda kaj nord-centra Kostariko ĝi troviĝas je altitudoj de 1 600 m ĝis pintoj ĝis 2 000 m; pli sude en pli altaj montoj ĝi varias inter 2 200 kaj 3 200 m.<ref name=FTHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== En almenaŭ partoj de sia teritorio, la Flamgorĝa montkolibro moviĝas al pli malaltaj altitudoj post reproduktado, kvankam malofte sub 1 400 m.<ref name=FTHU-BOW/> ===Manĝado=== La Flamgorĝa montkolibro manĝas [[nektaro]]n prenitan el diversaj malgrandaj floroj, inkluzive de tiuj de [[epifito|epifitaj]] [[erikacoj]], [[bromeliacoj]], arbustoj kaj malgrandaj arboj. Ĉe floroj tro profundaj por sia beko, ĝi prenas nektaron el truoj faritaj de ĝi mem, de burdoj kaj de florpikantoj. La specio estas agresema kaj dominanta super plej multaj aliaj kolibroj. Maskloj defendas manĝoteritoriojn dum la [[reprodukta sezono]], sed permesas al inoj manĝi; ambaŭ seksoj defendas teritoriojn post reproduktado. Aldone al nektaro, la specio kaptas malgrandajn [[artikuloj]]n dumfluge kaj foje per kolektado el foliaro.<ref name=FTHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Flamgorĝa montkolibro en Kostariko daŭras de aŭgusto ĝis januaro. La ino tute respondecas pri la nestkonstruado kaj [[kovado]]. Ŝi demetas du blankajn ovojn en dika tasforma nesto el plantfibroj, kies eksteraĵo estas kovrita per [[musko]] kaj [[likeno]]. La nesto estas tipe lokita 2 ĝis 4 m alte ĉe la fino de descenda [[bambuo|bambua]] tigo aŭ sur radiketo sub bordo. La kovodaŭro kaj tempo ĝis [[elnestiĝo]] ne estas dokumentitaj.<ref name=FTHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Panterpe-insignis |species=Flamgorĝa montkolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Flamgorĝan montkolibron kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Kvankam ĝi havas malgrandan teritorion, ĝia populacio estas taksita je inter 50 000 kaj 500 000 maturaj individuoj kaj la nombro supozeble estas stabila.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Panterpe insignis'' |volume=2021 |article-number=e.T22687408A167013227 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687408A167013227.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> Granda parto de ĝia teritorio estas protektita en rezervejoj kaj naciaj parkoj, kaj ĝi estas konsiderata ofta ĝis abunda tra la tuta teritorio.<ref name=FTHU-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Panterpe insignis}} {{Wikispecies|Panterpe insignis}} *[https://www.beautyofbirds.com/fierythroatedhummingbirds.html Flamgorĝa montkolibro ĉe retejo Beauty of Birds] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] 47iuk2l38v6tpyj0ba3u2y2zfyd750m 9350819 9350818 2026-04-10T17:26:09Z Kani 670 /* Eksteraj ligiloj */ 9350819 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Flamgorĝa montkolibro |koloro = pink |dosiero = 068 Fiery-throated hummingbird in Los Quetzales National Park Photo by Giles Laurent.jpg |priskribo de dosiero = [[Nacia Parko Los Quetzales]], Kostariko |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Panterpe]]'' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860 |specio = '''Flamgorĝa montkolibro''' ''P. insignis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Panterpe insignis'' |volume=2021 |article-number=e.T22687408A167013227 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687408A167013227.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Panterpe insignis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860) |vikispecio = ''Panterpe insignis'' |komunejo = ''Panterpe insignis'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Panterpe insignis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Flamgorĝa montkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Panterpe insignis'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj la nura specio de la genro ''[[Panterpe]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Dsponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flamgorĝa montkolibro estas la nura membro de la genro ''Panterpe''. Ĝi havas du subspeciojn, nome la nomiga ''P. i. insignis'' kaj ''P. i. eisenmanni''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== [[File:Fiery throated Hummingbird JCB3.jpg|left|thumb|Brilverda flanka vidaĵo.]] [[File:Fiery throated Hummingbird JCB2.jpg|alt=Paraiso del Quetzal, Costa Rica|maldekstre|thumb|Buntega fronta vidaĵo. Paraiso del Quetzal, Kostariko]] La Flamgorĝa montkolibro estas 10,5 ĝis 11 cm longa. Maskloj pezas 5,9 ĝis 6,2 g kaj inoj 4,9 ĝis 5,2 g. Ene de ĉiu subspecio, la masklo kaj ino estas similaj. Ĉiuj havas plejparte nigran bekon kun rozkolora bazo ĉe la [[mandiblo]] kaj malgranda blanka makulo malantaŭ la okulo. La nomiga ''P. i. insignis'' havas brilan reĝbluan kronon kaj la cetero de la vizaĝo kaj nuko estas nigraj. La dorso estas brile metalecverda, kiu fariĝas bluetverda sur la supravostaj kovriloj. La vosto estas blunigra. La centro de la gorĝo estas brile rozkolora kuproranĝa kaj la flankoj estas orverdaj. Ĝi havas violbluan makulon sur la centro de la brusto kaj la cetero de la subaj partoj estas brile verdaj ĝis bluverdaj. Subspecio ''P. i. eisenmanni'' estas iomete pli malgranda ol la nomiga sed havas multe pli mallongan bekon. La nigra koloro de la kolo etendiĝas sur la supran dorson kaj la bluviola koloro de la brusto etendiĝas en la ventron. La supravostaj kovriloj estas plejparte bluaj.<ref name=FTHU-BOW> Stiles, F.G.; P. F. D. Boesman (2020). [https://birdsoftheworld.org/bow/species/fithum1/1.0/introduction "Fiery-throated Hummingbird (Panterpe insignis)".] Birds of the World Online. 1.0. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY. Alirita en la 13a de Majo 2022</ref> ==Distribuo kaj habitato== La nomiga subspecio de Flamgorĝa montkolibro troviĝas ekde la montaro Cordillera de Tilarán en nord-centra Kostariko sudoriente ĝis la provincoj [[Bokas del Toro]] kaj [[Ĉirikio]] en la fora okcidenta Panamo. ''P. i. eisenmanni'' estas limigita al la montaro Cordillera de Guanacaste en nordokcidenta Kostariko. La specio loĝas en diversaj arbarkovritaj pejzaĝoj, inkluzive de [[montarbaro]], [[nebularbaro]] kaj [[elfarbaro]]. Ĝi ankaŭ troviĝas en pli malfermaj pejzaĝoj kiel la malsupra rando de ''[[páramo]]'', [[sekundara arbaro]] kaj [[paŝtejo]]j kun multaj arboj. Ĝi plejparte restas en la arbara [[kanopeo]], sed troviĝas en arbustoj malalte ĉe la arbara rando kaj en maldensejoj. En norda kaj nord-centra Kostariko ĝi troviĝas je altitudoj de 1 600 m ĝis pintoj ĝis 2 000 m; pli sude en pli altaj montoj ĝi varias inter 2 200 kaj 3 200 m.<ref name=FTHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== En almenaŭ partoj de sia teritorio, la Flamgorĝa montkolibro moviĝas al pli malaltaj altitudoj post reproduktado, kvankam malofte sub 1 400 m.<ref name=FTHU-BOW/> ===Manĝado=== La Flamgorĝa montkolibro manĝas [[nektaro]]n prenitan el diversaj malgrandaj floroj, inkluzive de tiuj de [[epifito|epifitaj]] [[erikacoj]], [[bromeliacoj]], arbustoj kaj malgrandaj arboj. Ĉe floroj tro profundaj por sia beko, ĝi prenas nektaron el truoj faritaj de ĝi mem, de burdoj kaj de florpikantoj. La specio estas agresema kaj dominanta super plej multaj aliaj kolibroj. Maskloj defendas manĝoteritoriojn dum la [[reprodukta sezono]], sed permesas al inoj manĝi; ambaŭ seksoj defendas teritoriojn post reproduktado. Aldone al nektaro, la specio kaptas malgrandajn [[artikuloj]]n dumfluge kaj foje per kolektado el foliaro.<ref name=FTHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Flamgorĝa montkolibro en Kostariko daŭras de aŭgusto ĝis januaro. La ino tute respondecas pri la nestkonstruado kaj [[kovado]]. Ŝi demetas du blankajn ovojn en dika tasforma nesto el plantfibroj, kies eksteraĵo estas kovrita per [[musko]] kaj [[likeno]]. La nesto estas tipe lokita 2 ĝis 4 m alte ĉe la fino de descenda [[bambuo|bambua]] tigo aŭ sur radiketo sub bordo. La kovodaŭro kaj tempo ĝis [[elnestiĝo]] ne estas dokumentitaj.<ref name=FTHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Panterpe-insignis |species=Flamgorĝa montkolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Flamgorĝan montkolibron kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Kvankam ĝi havas malgrandan teritorion, ĝia populacio estas taksita je inter 50 000 kaj 500 000 maturaj individuoj kaj la nombro supozeble estas stabila.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Panterpe insignis'' |volume=2021 |article-number=e.T22687408A167013227 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687408A167013227.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> Granda parto de ĝia teritorio estas protektita en rezervejoj kaj naciaj parkoj, kaj ĝi estas konsiderata ofta ĝis abunda tra la tuta teritorio.<ref name=FTHU-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Panterpe insignis}} {{Wikispecies|Panterpe insignis}} *[https://www.beautyofbirds.com/fierythroatedhummingbirds.html Flamgorĝa montkolibro ĉe retejo Beauty of Birds] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] pv23nydwbqzorqfp876s52extd2owyb 9350876 9350819 2026-04-10T21:29:33Z Kani 670 9350876 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Flamgorĝa montkolibro |koloro = pink |dosiero = 068 Fiery-throated hummingbird in Los Quetzales National Park Photo by Giles Laurent.jpg |priskribo de dosiero = [[Nacia Parko Los Quetzales]], Kostariko |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Panterpe]]'' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860 |specio = '''Flamgorĝa montkolibro''' ''P. insignis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Panterpe insignis'' |volume=2021 |article-number=e.T22687408A167013227 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687408A167013227.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Panterpe insignis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860) |vikispecio = ''Panterpe insignis'' |komunejo = ''Panterpe insignis'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Panterpe insignis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Flamgorĝa montkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Panterpe insignis'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj la nura specio de la genro ''[[Panterpe]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Dsponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Flamgorĝa montkolibro estas la nura membro de la genro ''Panterpe''. Ĝi havas du subspeciojn, nome la nomiga ''P. i. insignis'' kaj ''P. i. eisenmanni''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== [[File:Fiery throated Hummingbird JCB3.jpg|left|thumb|Brilverda flanka vidaĵo.]] [[File:Fiery throated Hummingbird JCB2.jpg|alt=Paraiso del Quetzal, Costa Rica|maldekstre|thumb|Buntega fronta vidaĵo. Paraiso del Quetzal, Kostariko]] La Flamgorĝa montkolibro estas 10,5 ĝis 11 cm longa. Maskloj pezas 5,9 ĝis 6,2 g kaj inoj 4,9 ĝis 5,2 g. Ene de ĉiu subspecio, la masklo kaj ino estas similaj. Ĉiuj havas plejparte nigran bekon kun rozkolora bazo ĉe la [[mandiblo]] kaj malgranda blanka makulo malantaŭ la okulo. La nomiga ''P. i. insignis'' havas brilan reĝbluan kronon kaj la cetero de la vizaĝo kaj nuko estas nigraj. La dorso estas brile metalecverda, kiu fariĝas bluetverda sur la supravostaj kovriloj. La vosto estas blunigra. La centro de la gorĝo estas brile rozkolora kuproranĝa kaj la flankoj estas orverdaj. Ĝi havas violbluan makulon sur la centro de la brusto kaj la cetero de la subaj partoj estas brile verdaj ĝis bluverdaj. Subspecio ''P. i. eisenmanni'' estas iomete pli malgranda ol la nomiga sed havas multe pli mallongan bekon. La nigra koloro de la kolo etendiĝas sur la supran dorson kaj la bluviola koloro de la brusto etendiĝas en la ventron. La supravostaj kovriloj estas plejparte bluaj.<ref name=FTHU-BOW> Stiles, F.G.; P. F. D. Boesman (2020). [https://birdsoftheworld.org/bow/species/fithum1/1.0/introduction "Fiery-throated Hummingbird (Panterpe insignis)".] Birds of the World Online. 1.0. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY. Alirita en la 13a de Majo 2022</ref> ==Distribuo kaj habitato== La nomiga subspecio de Flamgorĝa montkolibro troviĝas ekde la montaro Cordillera de Tilarán en nord-centra Kostariko sudoriente ĝis la provincoj [[Bokas del Toro]] kaj [[Ĉirikio]] en la fora okcidenta Panamo. ''P. i. eisenmanni'' estas limigita al la montaro Cordillera de Guanacaste en nordokcidenta Kostariko. La specio loĝas en diversaj arbarkovritaj pejzaĝoj, inkluzive de [[montarbaro]], [[nebularbaro]] kaj [[elfarbaro]]. Ĝi ankaŭ troviĝas en pli malfermaj pejzaĝoj kiel la malsupra rando de ''[[páramo]]'', [[sekundara arbaro]] kaj [[paŝtejo]]j kun multaj arboj. Ĝi plejparte restas en la arbara [[kanopeo]], sed troviĝas en arbustoj malalte ĉe la arbara rando kaj en maldensejoj. En norda kaj nord-centra Kostariko ĝi troviĝas je altitudoj de 1 600 m ĝis pintoj ĝis 2 000 m; pli sude en pli altaj montoj ĝi varias inter 2 200 kaj 3 200 m.<ref name=FTHU-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== En almenaŭ partoj de sia teritorio, la Flamgorĝa montkolibro moviĝas al pli malaltaj altitudoj post reproduktado, kvankam malofte sub 1 400 m.<ref name=FTHU-BOW/> ===Manĝado=== La Flamgorĝa montkolibro manĝas [[nektaro]]n prenitan el diversaj malgrandaj floroj, inkluzive de tiuj de [[epifito|epifitaj]] [[erikacoj]], [[bromeliacoj]], arbustoj kaj malgrandaj arboj. Ĉe floroj tro profundaj por sia beko, ĝi prenas nektaron el truoj faritaj de ĝi mem, de burdoj kaj de florpikantoj. La specio estas agresema kaj dominanta super plej multaj aliaj kolibroj. Maskloj defendas manĝoteritoriojn dum la [[reprodukta sezono]], sed permesas al inoj manĝi; ambaŭ seksoj defendas teritoriojn post reproduktado. Aldone al nektaro, la specio kaptas malgrandajn [[artikuloj]]n dumfluge kaj foje per kolektado el foliaro.<ref name=FTHU-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Flamgorĝa montkolibro en Kostariko daŭras de aŭgusto ĝis januaro. La ino tute respondecas pri la nestkonstruado kaj [[kovado]]. Ŝi demetas du blankajn ovojn en dika tasforma nesto el plantfibroj, kies eksteraĵo estas kovrita per [[musko]] kaj [[likeno]]. La nesto estas tipe lokita 2 ĝis 4 m alte ĉe la fino de descenda [[bambuo|bambua]] tigo aŭ sur radiketo sub bordo. La kovodaŭro kaj tempo ĝis [[elnestiĝo]] ne estas dokumentitaj.<ref name=FTHU-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Panterpe-insignis |species=Flamgorĝa montkolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Flamgorĝan montkolibron kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Kvankam ĝi havas malgrandan teritorion, ĝia populacio estas taksita je inter 50 000 kaj 500 000 maturaj individuoj kaj la nombro supozeble estas stabila.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2021 |title=''Panterpe insignis'' |volume=2021 |article-number=e.T22687408A167013227 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22687408A167013227.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> Granda parto de ĝia teritorio estas protektita en rezervejoj kaj naciaj parkoj, kaj ĝi estas konsiderata ofta ĝis abunda tra la tuta teritorio.<ref name=FTHU-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Panterpe insignis}} {{Wikispecies|Panterpe insignis}} *[https://www.beautyofbirds.com/fierythroatedhummingbirds.html Flamgorĝa montkolibro ĉe retejo Beauty of Birds] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] i831bw7kuybet6vofgfbohlsu6w79so 0 941197 9350717 2026-04-10T13:11:50Z Kani 670 Alidirektigis al [[Flamgorĝa montkolibro]] 9350717 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Flamgorĝa montkolibro]] 3mcbic04papogm7n05suund6fovcf64 0 941198 9350725 2026-04-10T13:35:31Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "{{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kundratice | devena_nomo = | alia_nomo = {{lang-de|Kundratitz}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Kundratice | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Kundratice (Hlinná).jpg | dosiero_priskribo = Kund..." 9350725 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kundratice | devena_nomo = | alia_nomo = {{lang-de|Kundratitz}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Kundratice | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Kundratice (Hlinná).jpg | dosiero_priskribo = Kundratice vintre <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Hlinná | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 18 | konstruaĵo_noto = (2011) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Kundratice | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 470 | lat_d = 50 | lat_m = 35 | lat_s = 06 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 06 | long_s = 15 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 3.05 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Tlučeň <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1387 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Kundratice (Hlinná) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Kundratice''' ({{lang-de|Kundratitz}}) estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Hlinná]] en [[distrikto Litoměřice]]. Ĝi troviĝas en [[Bohemia mezmontaro]] inter suda deklivo de [[Varhošť]] kaj roka montodorso de [[Lysá hora (Bohemia mezmontaro)|Lysá hora]]. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Kundratice situas en katastra teritorio '''[[Tlučeň (Hlinná)|Tlučeň]]''' kun areo 3,05&nbsp;km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1387]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Ĉirkaŭaĵo == Super la vilaĝo troviĝas monto [[Varhošť]] (639 m s. m.) kun samnomata belvedero. == Pluaj fotoj == <gallery> Hradiste Kundratice CZ from Varhost 109.jpg|Kundratice de Hradiště </gallery> {{Hlinná}} [[Kategorio:Hlinná]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice]] [[Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] tk6kwl81a3cu1hvnh2eb0ounbg9s4iz 9350726 9350725 2026-04-10T13:37:11Z Petr Tomasovsky 678 9350726 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Kundratice (apartigilo)}} {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kundratice | devena_nomo = | alia_nomo = {{lang-de|Kundratitz}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Kundratice | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Kundratice (Hlinná).jpg | dosiero_priskribo = Kundratice vintre <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Hlinná | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 18 | konstruaĵo_noto = (2011) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Kundratice | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 470 | lat_d = 50 | lat_m = 35 | lat_s = 06 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 06 | long_s = 15 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 3.05 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Tlučeň <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1387 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Kundratice (Hlinná) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Kundratice''' ({{lang-de|Kundratitz}}) estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Hlinná]] en [[distrikto Litoměřice]]. Ĝi troviĝas en [[Bohemia mezmontaro]] inter suda deklivo de [[Varhošť]] kaj roka montodorso de [[Lysá hora (Bohemia mezmontaro)|Lysá hora]]. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Kundratice situas en katastra teritorio '''[[Tlučeň (Hlinná)|Tlučeň]]''' kun areo 3,05&nbsp;km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1387]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Ĉirkaŭaĵo == Super la vilaĝo troviĝas monto [[Varhošť]] (639 m s. m.) kun samnomata belvedero. == Pluaj fotoj == <gallery> Hradiste Kundratice CZ from Varhost 109.jpg|Kundratice de Hradiště </gallery> {{Hlinná}} [[Kategorio:Hlinná]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice]] [[Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] l6l5nnb19ussw7d57bzbttzcdcij6ov 9350766 9350726 2026-04-10T15:36:54Z Petr Tomasovsky 678 9350766 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Kundratice (apartigilo)}} {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kundratice | devena_nomo = | alia_nomo = {{lang-de|Kundratitz}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Kundratice | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Kundratice (Hlinná).jpg | dosiero_priskribo = Kundratice vintre <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Hlinná | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 18 | konstruaĵo_noto = (2011) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Kundratice | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 470 | lat_d = 50 | lat_m = 35 | lat_s = 06 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 06 | long_s = 15 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 3.05 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Tlučeň <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1387 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Kundratice (Hlinná) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Kundratice''' ({{lang-de|Kundratitz}}) estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Hlinná]] en [[distrikto Litoměřice]]. Ĝi troviĝas en [[Bohemia mezmontaro]] inter suda deklivo de [[Varhošť]] kaj roka montodorso de [[Lysá hora (Bohemia mezmontaro)|Lysá hora]]. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Kundratice situas en katastra teritorio '''[[Tlučeň (Hlinná)|Tlučeň]]''' kun areo 3,05&nbsp;km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1387]]. Post [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio|forŝovo de germana loĝantaro]] en la jaro 1945 jam ne sukcesis la vilaĝon denove enloĝigi kaj vico de konstruaĵoj kadukiĝis. La arnbara kapelo de Virgulino Maria el la jaro 1906 ne konserviĝis. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Ĉirkaŭaĵo == Super la vilaĝo troviĝas monto [[Varhošť]] (639 m s. m.) kun samnomata belvedero. == Pluaj fotoj == <gallery> Hradiste Kundratice CZ from Varhost 109.jpg|Kundratice de Hradiště </gallery> {{Hlinná}} [[Kategorio:Hlinná]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice]] [[Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] 13arpew58fplx5wrxi17npgkolv1dma 0 941199 9350737 2026-04-10T14:31:13Z Crosstor 3176 subprefektujnivela urbego 9350737 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=CN|Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!-->|zomo=7}} '''Gaoĝou,''' per [[simpligita ĉina skribo]] '''高州,''' per [[pinjino]] ''Gāozhōu,'' laŭ malnova sistemo ''Kochow'' estas subprefektujnivela milionurbo en [[provinco]] [[Gŭangdongo]] en [[Ĉina Popola Respubliko]], samtempe distriktonivela urbego en [[Maoming]]. [[Dosiero:Pingshan Gaozhou 20210919.png|eta|maldekstre|{{centre|Vojo en Gaoĝou}}]] == Loĝantaro == En [[2020]] la subprefektujnivela loĝantaro estis {{nombro|1328658}} homoj. == Geografio == Gaoĝou kuŝas en parte en montoj (52%), parte en [[montetaro]] (32%) kaj sur [[ebenaĵo]] (16%) sur areo {{nombro|3 271}} km². Ĝi konsistas el 28 dividoj. Maoming troviĝas 43, [[Vuĉuan]] 73, provinca sidejo [[Kantono (Ĉinio)]] 265, [[Makao]] 267, [[Ŝanhajo]] 1459, ĉefurbo [[Pekino]] 2052 km aere laŭ [http://hu.utvonaltervezo.himmera.com/kereses/]. == Historio == [[Dosiero:Changpo Old City Gate 20210919.png|eta|maldekstre|{{centre|Fortikaĵa pordego}}]] La unuaj homaj estoj en la areo datiĝas de la [[neolitiko]]. En 589 p.K. oni fondis urbon, kiu poste estis historie grava, kiel unu el la "Kvar Grandaj Kulturaj kaj Edukaj Urboj de Gŭangdongo". Sub la [[Qing-dinastio]] ĝi estis la sidejo de komandejo. Post la [[Ĉina enlanda milito]] la areo estis metita sub la administrado de Maoming kiel distrikto, sed en 1993 ĝi estis levita distriktonivela urbo. == Ekonomio == La subprefektujnivela milionurbo estas grava agrikultura produktadbazo en la provinco. La plantareo kaj produktado de [[liĉio]] rangas unue en la lando, krome menciindas produktado de legomoj. La ĉefaj industrioj estas la agrikultura prilaborado, metalfabrikado, farmaciaĵoj, malpeza industrio kaj tekstiloj. == Eduko == La plej altnivela eduko okazas en kampuso de altlernejo. 4l16pxvtr6gd0c1i06w0hylt2kybnqv 9350763 9350737 2026-04-10T15:19:12Z Crosstor 3176 finredakto 9350763 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=CN|Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!-->|zomo=7}} '''Gaoĝou,''' per [[simpligita ĉina skribo]] '''高州,''' per [[pinjino]] ''Gāozhōu,'' laŭ malnova sistemo ''Kochow'' estas subprefektujnivela milionurbo en [[provinco]] [[Gŭangdongo]] en [[Ĉina Popola Respubliko]], samtempe distriktonivela urbego en [[Maoming]]. [[Dosiero:Pingshan Gaozhou 20210919.png|eta|maldekstre|{{centre|Vojo en Gaoĝou}}]] == Loĝantaro == En [[2020]] la subprefektujnivela loĝantaro estis {{nombro|1328658}} homoj. == Geografio == Gaoĝou kuŝas en parte en montoj (52%), parte en [[montetaro]] (32%) kaj sur [[ebenaĵo]] (16%) sur areo {{nombro|3 271}} km². Ĝi konsistas el 28 dividoj. Maoming troviĝas 43, [[Vuĉuan]] 73, provinca sidejo [[Kantono (Ĉinio)]] 265, [[Makao]] 267, [[Ŝanhajo]] 1459, ĉefurbo [[Pekino]] 2052 km aere laŭ [http://hu.utvonaltervezo.himmera.com/kereses/]. == Historio == [[Dosiero:Changpo Old City Gate 20210919.png|eta|maldekstre|{{centre|Fortikaĵa pordego}}]] La unuaj homaj estoj en la areo datiĝas de la [[neolitiko]]. En 589 p.K. oni fondis urbon, kiu poste estis historie grava, kiel unu el la "Kvar Grandaj Kulturaj kaj Edukaj Urboj de Gŭangdongo". Sub la [[Qing-dinastio]] ĝi estis la sidejo de komandejo. Post la [[Ĉina enlanda milito]] la areo estis metita sub la administrado de Maoming kiel distrikto, sed en 1993 ĝi estis levita distriktonivela urbo. == Ekonomio == La subprefektujnivela milionurbo estas grava agrikultura produktadbazo en la provinco. La plantareo kaj produktado de [[liĉio]] rangas unue en la lando, krome menciindas produktado de legomoj. La ĉefaj industrioj estas la agrikultura prilaborado, metalfabrikado, farmaciaĵoj, malpeza industrio kaj tekstiloj. == Eduko == [[Dosiero:Gaozhou Middle School 20210919.png|eta|maldekstre|{{centre|Mezlernejo}}]] La plej altnivela eduko okazas en kampuso de altlernejo. == Trafiko == Gaoĝou estas atingebla per nacia aŭtovojo kaj 2 naciaj rapidvojoj, krome ankaŭ fervojo funkcias. == Klimato == La klimato estas humida subtropika klimato kun musona influo. La jara averaĝa temperaturo estas {{GdC|23}} kaj varias inter {{GdC|20-28}}. Jare averaĝe pluvas 1775 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte pluvas inter majo-aŭgusto, la [[precipitaĵo]] malkulminas novembre kaj decembre. Tifonoj oftas somere. {{Galerio |larĝo =250px |titolo = Bildoj pri urbo Gaoĝou |pozicio =right |fono =#EFDECD |bordero =#00008B |Dosiero:潘州公园人工湖.jpg|<center>Artefarita lago |Dosiero:Changpo Old City Entrance 20210919.png|<center>Pordego |Dosiero:Shuaitang Gaozhou 20210919.png|<center>Vojo |Dosiero:Changpo Old City Xiantai Temple 20210919.png|<center>Templo |Dosiero:Gaozhou Reservoir Memorial 20210919.png|<center>Akvobaraĵa monumento }} == Vidindaĵoj == * preĝejoj * artefarita lago * akvobaraĵo kun ties monumento == Fontoj == * WikiTrans {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Subprefektujnivelaj urboj de Ĉinio]] [[Kategorio:Distriktonivelaj urboj de Ĉinio]] cnbbmn3gggvsftxcjfjfdnz8m867xja 9350769 9350763 2026-04-10T15:52:22Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Gaoĝou]] al [[Gaozhou]]: pinjino 9350763 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=CN|Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!-->|zomo=7}} '''Gaoĝou,''' per [[simpligita ĉina skribo]] '''高州,''' per [[pinjino]] ''Gāozhōu,'' laŭ malnova sistemo ''Kochow'' estas subprefektujnivela milionurbo en [[provinco]] [[Gŭangdongo]] en [[Ĉina Popola Respubliko]], samtempe distriktonivela urbego en [[Maoming]]. [[Dosiero:Pingshan Gaozhou 20210919.png|eta|maldekstre|{{centre|Vojo en Gaoĝou}}]] == Loĝantaro == En [[2020]] la subprefektujnivela loĝantaro estis {{nombro|1328658}} homoj. == Geografio == Gaoĝou kuŝas en parte en montoj (52%), parte en [[montetaro]] (32%) kaj sur [[ebenaĵo]] (16%) sur areo {{nombro|3 271}} km². Ĝi konsistas el 28 dividoj. Maoming troviĝas 43, [[Vuĉuan]] 73, provinca sidejo [[Kantono (Ĉinio)]] 265, [[Makao]] 267, [[Ŝanhajo]] 1459, ĉefurbo [[Pekino]] 2052 km aere laŭ [http://hu.utvonaltervezo.himmera.com/kereses/]. == Historio == [[Dosiero:Changpo Old City Gate 20210919.png|eta|maldekstre|{{centre|Fortikaĵa pordego}}]] La unuaj homaj estoj en la areo datiĝas de la [[neolitiko]]. En 589 p.K. oni fondis urbon, kiu poste estis historie grava, kiel unu el la "Kvar Grandaj Kulturaj kaj Edukaj Urboj de Gŭangdongo". Sub la [[Qing-dinastio]] ĝi estis la sidejo de komandejo. Post la [[Ĉina enlanda milito]] la areo estis metita sub la administrado de Maoming kiel distrikto, sed en 1993 ĝi estis levita distriktonivela urbo. == Ekonomio == La subprefektujnivela milionurbo estas grava agrikultura produktadbazo en la provinco. La plantareo kaj produktado de [[liĉio]] rangas unue en la lando, krome menciindas produktado de legomoj. La ĉefaj industrioj estas la agrikultura prilaborado, metalfabrikado, farmaciaĵoj, malpeza industrio kaj tekstiloj. == Eduko == [[Dosiero:Gaozhou Middle School 20210919.png|eta|maldekstre|{{centre|Mezlernejo}}]] La plej altnivela eduko okazas en kampuso de altlernejo. == Trafiko == Gaoĝou estas atingebla per nacia aŭtovojo kaj 2 naciaj rapidvojoj, krome ankaŭ fervojo funkcias. == Klimato == La klimato estas humida subtropika klimato kun musona influo. La jara averaĝa temperaturo estas {{GdC|23}} kaj varias inter {{GdC|20-28}}. Jare averaĝe pluvas 1775 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte pluvas inter majo-aŭgusto, la [[precipitaĵo]] malkulminas novembre kaj decembre. Tifonoj oftas somere. {{Galerio |larĝo =250px |titolo = Bildoj pri urbo Gaoĝou |pozicio =right |fono =#EFDECD |bordero =#00008B |Dosiero:潘州公园人工湖.jpg|<center>Artefarita lago |Dosiero:Changpo Old City Entrance 20210919.png|<center>Pordego |Dosiero:Shuaitang Gaozhou 20210919.png|<center>Vojo |Dosiero:Changpo Old City Xiantai Temple 20210919.png|<center>Templo |Dosiero:Gaozhou Reservoir Memorial 20210919.png|<center>Akvobaraĵa monumento }} == Vidindaĵoj == * preĝejoj * artefarita lago * akvobaraĵo kun ties monumento == Fontoj == * WikiTrans {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Subprefektujnivelaj urboj de Ĉinio]] [[Kategorio:Distriktonivelaj urboj de Ĉinio]] cnbbmn3gggvsftxcjfjfdnz8m867xja 9350772 9350769 2026-04-10T15:55:45Z Arbarulo 135469 pinjino 9350772 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=CN|Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!-->|zomo=7}} '''Gaozhou''' (per [[simpligita ĉina skribo]] '''高州,''' kun [[pinjino|tonsignoj]] ''Gāozhōu,'' en la [[kantona lingvo]] ''Kochow'') estas subprefektujnivela milionurbo en [[provinco]] [[Gŭangdongo]] en [[Ĉina Popola Respubliko]], samtempe distriktonivela urbego en [[Maoming]]. [[Dosiero:Pingshan Gaozhou 20210919.png|eta|maldekstre|{{centre|Vojo en Gaozhou}}]] == Loĝantaro == En [[2020]] la subprefektujnivela loĝantaro estis {{nombro|1328658}} homoj. == Geografio == Gaozhou kuŝas en parte en montoj (52%), parte en [[montetaro]] (32%) kaj sur [[ebenaĵo]] (16%) sur areo {{nombro|3 271}} km². Ĝi konsistas el 28 dividoj. Maoming troviĝas 43, [[Wuchuan]] 73, provinca sidejo [[Kantono (Ĉinio)]] 265, [[Makao]] 267, [[Ŝanhajo]] 1459, ĉefurbo [[Pekino]] 2052 km aere laŭ [http://hu.utvonaltervezo.himmera.com/kereses/]. == Historio == [[Dosiero:Changpo Old City Gate 20210919.png|eta|maldekstre|{{centre|Fortikaĵa pordego}}]] La unuaj homaj estoj en la areo datiĝas de la [[neolitiko]]. En 589 p.K. oni fondis urbon, kiu poste estis historie grava, kiel unu el la "Kvar Grandaj Kulturaj kaj Edukaj Urboj de Gŭangdongo". Sub la [[Qing-dinastio]] ĝi estis la sidejo de komandejo. Post la [[Ĉina enlanda milito]] la areo estis metita sub la administrado de Maoming kiel distrikto, sed en 1993 ĝi estis levita distriktonivela urbo. == Ekonomio == La subprefektujnivela milionurbo estas grava agrikultura produktadbazo en la provinco. La plantareo kaj produktado de [[liĉio]] rangas unue en la lando, krome menciindas produktado de legomoj. La ĉefaj industrioj estas la agrikultura prilaborado, metalfabrikado, farmaciaĵoj, malpeza industrio kaj tekstiloj. == Eduko == [[Dosiero:Gaozhou Middle School 20210919.png|eta|maldekstre|{{centre|Mezlernejo}}]] La plej altnivela eduko okazas en kampuso de altlernejo. == Trafiko == Gaozhou estas atingebla per nacia aŭtovojo kaj 2 naciaj rapidvojoj, krome ankaŭ fervojo funkcias. == Klimato == La klimato estas humida subtropika klimato kun musona influo. La jara averaĝa temperaturo estas {{GdC|23}} kaj varias inter {{GdC|20-28}}. Jare averaĝe pluvas 1775 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte pluvas inter majo-aŭgusto, la [[precipitaĵo]] malkulminas novembre kaj decembre. Tifonoj oftas somere. {{Galerio |larĝo =250px |titolo = Bildoj pri urbo Gaozhou |pozicio =right |fono =#EFDECD |bordero =#00008B |Dosiero:潘州公园人工湖.jpg|<center>Artefarita lago |Dosiero:Changpo Old City Entrance 20210919.png|<center>Pordego |Dosiero:Shuaitang Gaozhou 20210919.png|<center>Vojo |Dosiero:Changpo Old City Xiantai Temple 20210919.png|<center>Templo |Dosiero:Gaozhou Reservoir Memorial 20210919.png|<center>Akvobaraĵa monumento }} == Vidindaĵoj == * preĝejoj * artefarita lago * akvobaraĵo kun ties monumento == Fontoj == * WikiTrans {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Subprefektujnivelaj urboj de Ĉinio]] [[Kategorio:Distriktonivelaj urboj de Ĉinio]] j00k9wbz038bftaxen956ssz0kdsauf 0 941200 9350756 2026-04-10T15:08:05Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Psalmo 23]] 9350756 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Psalmo 23]] q8lc7il0yj3ufefjz6e0yhu2nhiq5kc 0 941201 9350759 2026-04-10T15:15:16Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "{{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tlučeň | devena_nomo = | alia_nomo = {{lang-de|Tlutzen}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tlučeň | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Hlinná, Tlučeň, common.jpg | dosiero_priskribo = Tluče..." 9350759 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tlučeň | devena_nomo = | alia_nomo = {{lang-de|Tlutzen}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tlučeň | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Hlinná, Tlučeň, common.jpg | dosiero_priskribo = Tlučeň <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Hlinná | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 35 | konstruaĵo_noto = (2011) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Tlučeň | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 330 | lat_d = 50 | lat_m = 34 | lat_s = 36 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 05 | long_s = 10 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 3.05 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Tlučeň <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1057 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Tlučeň (Hlinná) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Tlučeň''' ({{lang-de|Tlutzen}}) estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Hlinná]] en [[distrikto Litoměřice]]. Ĝi troviĝas en [[Bohemia mezmontaro]] proksimume 1,5 km okcidente de Hlinné kaj 6 km nordokcidente de [[Litoměřice]]. Estas ĉi tie registritaj 51 adresoj. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. '''Tlučeň''' estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,05&nbsp;km². En la katastra teritorio Tlučeň situas ankaŭ [[Kundratice (Hlinná)|Kundratice]]. == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1057]]. En la jaroj 1938 ĝis 1945 Tlučeň estis sekve de fermo de [[Munkena interkonsento]] almembrigita al [[Nazia Germanio]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Pluaj fotoj == <gallery> Tlučeň (Hlinná) 2021 (1).jpg|Tlučeň Tlučeň (Hlinná) 2021 (11).jpg|Tlučeň Tlučeň (Hlinná) 2021 (6).jpg|Tlučeň Hlinná, Tlučeň, bell tower.jpg|Sonorilejo </gallery> {{Hlinná}} [[Kategorio:Hlinná]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice]] [[Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio]] 51ow5bbgunio83cxau3mmn49g09rt3f 9350760 9350759 2026-04-10T15:16:57Z Petr Tomasovsky 678 9350760 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Tlučeň}} {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tlučeň | devena_nomo = | alia_nomo = {{lang-de|Tlutzen}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tlučeň | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Hlinná, Tlučeň, common.jpg | dosiero_priskribo = Tlučeň <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Hlinná | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 35 | konstruaĵo_noto = (2011) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Tlučeň | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 330 | lat_d = 50 | lat_m = 34 | lat_s = 36 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 05 | long_s = 10 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 3.05 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Tlučeň <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1057 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Tlučeň (Hlinná) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Tlučeň''' ({{lang-de|Tlutzen}}) estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Hlinná]] en [[distrikto Litoměřice]]. Ĝi troviĝas en [[Bohemia mezmontaro]] proksimume 1,5 km okcidente de Hlinné kaj 6 km nordokcidente de [[Litoměřice]]. Estas ĉi tie registritaj 51 adresoj. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. '''Tlučeň''' estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,05&nbsp;km². En la katastra teritorio Tlučeň situas ankaŭ [[Kundratice (Hlinná)|Kundratice]]. == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1057]]. En la jaroj 1938 ĝis 1945 Tlučeň estis sekve de fermo de [[Munkena interkonsento]] almembrigita al [[Nazia Germanio]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Pluaj fotoj == <gallery> Tlučeň (Hlinná) 2021 (1).jpg|Tlučeň Tlučeň (Hlinná) 2021 (11).jpg|Tlučeň Tlučeň (Hlinná) 2021 (6).jpg|Tlučeň Hlinná, Tlučeň, bell tower.jpg|Sonorilejo </gallery> {{Hlinná}} [[Kategorio:Hlinná]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice]] [[Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio]] o2n9ivstkavz14sfulq33drhclxmg2f 0 941202 9350762 2026-04-10T15:18:48Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "Nomon '''Tlučeň''' havas pluraj setlejoj: * [[Tlučeň (Hlinná)]], parto de municipo [[Hlinná]] en [[distrikto Litoměřice]] * [[Tlučeň (Petrovice II)]], parto de municipo [[Petrovice II]] en [[distrikto Kutná Hora]] {{apartigilo}}" 9350762 wikitext text/x-wiki Nomon '''Tlučeň''' havas pluraj setlejoj: * [[Tlučeň (Hlinná)]], parto de municipo [[Hlinná]] en [[distrikto Litoměřice]] * [[Tlučeň (Petrovice II)]], parto de municipo [[Petrovice II]] en [[distrikto Kutná Hora]] {{apartigilo}} qca7rlihf9tvxjenpg9ftj18nynw1qu 0 941203 9350770 2026-04-10T15:52:22Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Gaoĝou]] al [[Gaozhou]]: pinjino 9350770 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Gaozhou]] 0uhp730e469wpqllmdly9h7hrsez9e2 0 941204 9350774 2026-04-10T15:58:13Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "{{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tlucná | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tlucná | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Tlucná silnice nahoru.jpg | dosiero_priskribo = Tlucná <!-- *** Simboloj **..." 9350774 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tlucná | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tlucná | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Tlucná silnice nahoru.jpg | dosiero_priskribo = Tlucná <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Plzeň | distrikto = Distrikto Plzeň-nordo | municipo = Horní Bělá | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono1_noto = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = | konstruaĵo_noto = (2021) | konstruaĵo_tipo = Domoj | konstruaĵo = 59 | montaro = Plasa montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Tlucná | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 49 | lat_m = 52 | lat_s = 47 | lat_NS = N | long_d = 13 | long_m = 17 | long_s = 06 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 10.02 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Horní Bělá <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1370 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 330 12 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Tlucná | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Tlucná''' estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Horní Bělá]], troviĝanta en [[distrikto Plzeň-nordo]]. Ĝi troviĝas proksimume 2&nbsp;km oriente de Horní Bělá. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} daŭre vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Tlucná situas en katastra teritorio '''[[Horní Bělá]]''' kun areo 10,02&nbsp;km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1370]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Pluaj fotoj == <gallery> Tlucná silnice stranou.jpg|Tlucná Tlucná silnice dolů.jpg|Tlucná Tlucná obchod.jpg|Tlucná, vendejo </gallery> {{Horní Bělá}} [[Kategorio:Horní Bělá]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo]] [[Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro]] 9lnzr9d7bsrxc63d9m2anjpjcyqepsn 9350775 9350774 2026-04-10T16:02:10Z Petr Tomasovsky 678 9350775 wikitext text/x-wiki :''Eble vi serĉas: [[Tlučná]] – municipo surrande de Plzeň.'' {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tlucná | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tlucná | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Tlucná silnice nahoru.jpg | dosiero_priskribo = Tlucná <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Plzeň | distrikto = Distrikto Plzeň-nordo | municipo = Horní Bělá | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono1_noto = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = | konstruaĵo_noto = (2021) | konstruaĵo_tipo = Domoj | konstruaĵo = 59 | montaro = Plasa montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Tlucná | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 49 | lat_m = 52 | lat_s = 47 | lat_NS = N | long_d = 13 | long_m = 17 | long_s = 06 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 10.02 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Horní Bělá <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1370 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 330 12 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Tlucná | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Tlucná''' estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Horní Bělá]], troviĝanta en [[distrikto Plzeň-nordo]]. Ĝi troviĝas proksimume 2&nbsp;km oriente de Horní Bělá. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} daŭre vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Tlucná situas en katastra teritorio '''[[Horní Bělá]]''' kun areo 10,02&nbsp;km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1370]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Pluaj fotoj == <gallery> Tlucná silnice stranou.jpg|Tlucná Tlucná silnice dolů.jpg|Tlucná Tlucná obchod.jpg|Tlucná, vendejo </gallery> {{Horní Bělá}} [[Kategorio:Horní Bělá]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo]] [[Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro]] 2q45aw7jph0qv8eszusvdaapb8562r2 9350794 9350775 2026-04-10T16:34:43Z Petr Tomasovsky 678 9350794 wikitext text/x-wiki :''Eble vi serĉas: [[Tlučná]] – municipo en ĉirkaŭaĵo de Nýřany proksime de Plzeň.'' {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tlucná | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tlucná | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Tlucná silnice nahoru.jpg | dosiero_priskribo = Tlucná <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Plzeň | distrikto = Distrikto Plzeň-nordo | municipo = Horní Bělá | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono1_noto = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = | konstruaĵo_noto = (2021) | konstruaĵo_tipo = Domoj | konstruaĵo = 59 | montaro = Plasa montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Tlucná | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 49 | lat_m = 52 | lat_s = 47 | lat_NS = N | long_d = 13 | long_m = 17 | long_s = 06 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 10.02 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Horní Bělá <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1370 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 330 12 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Tlucná | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Tlucná''' estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Horní Bělá]], troviĝanta en [[distrikto Plzeň-nordo]]. Ĝi troviĝas proksimume 2&nbsp;km oriente de Horní Bělá. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} daŭre vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Tlucná situas en katastra teritorio '''[[Horní Bělá]]''' kun areo 10,02&nbsp;km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1370]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Pluaj fotoj == <gallery> Tlucná silnice stranou.jpg|Tlucná Tlucná silnice dolů.jpg|Tlucná Tlucná obchod.jpg|Tlucná, vendejo </gallery> {{Horní Bělá}} [[Kategorio:Horní Bělá]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo]] [[Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro]] dt1l6ug48a501hc6hobv4k87tm3teqx 0 941205 9350779 2026-04-10T16:06:33Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Ĉiang Kai-ŝek]] al [[Chiang Kai-shek]] anstataŭigante alidirektilon: kutima latinigo 9350779 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Chiang Kai-shek]] 7lg7pmmpo6ow5jki2es1e1x5ljbopn4 0 941206 9350781 2026-04-10T16:12:15Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "{{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Hubenov | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Hubenov | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Hubenov (Horní Bělá).jpg | dosiero_priskribo = Domo n-ro 13 <!-- *** Simbo..." 9350781 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Hubenov | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Hubenov | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Hubenov (Horní Bělá).jpg | dosiero_priskribo = Domo n-ro 13 <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Plzeň | distrikto = Distrikto Plzeň-nordo | municipo = Horní Bělá | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono1_noto = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = | konstruaĵo_noto = (2021) | konstruaĵo_tipo = Domoj | konstruaĵo = 32 | montaro = Plasa montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Hubenov | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 49 | lat_m = 53 | lat_s = 14 | lat_NS = N | long_d = 13 | long_m = 14 | long_s = 19 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 8.38 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Hubenov u Horní Bělé <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1337 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 331 52 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Hubenov (Horní Bělá) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Hubenov''' estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Horní Bělá]], troviĝanta en [[distrikto Plzeň-nordo]]. Ĝi troviĝas okcidente de Horní Bělá. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} daŭre vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Hubenov situas en katastra teritorio '''Hubenov u Horní Bělé''' kun areo 8,38&nbsp;km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1337]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Memorindaĵoj == * Du pentaj krucoj == Pluaj fotoj == <gallery> Hubenov, kříž u čp. 23, celkový pohled.jpg|Hubenov Pomník padlým v Hubenově (Q66056133) 01.jpg|Hubenov </gallery> {{Horní Bělá}} [[Kategorio:Horní Bělá]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo]] [[Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro]] [[Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio]] rez5tqaeex8fbeal801bgfleq0uf8tb 9350782 9350781 2026-04-10T16:13:50Z Petr Tomasovsky 678 9350782 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Hubenov}} {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Hubenov | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Hubenov | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Hubenov (Horní Bělá).jpg | dosiero_priskribo = Domo n-ro 13 <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Plzeň | distrikto = Distrikto Plzeň-nordo | municipo = Horní Bělá | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono1_noto = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = | konstruaĵo_noto = (2021) | konstruaĵo_tipo = Domoj | konstruaĵo = 32 | montaro = Plasa montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Hubenov | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 49 | lat_m = 53 | lat_s = 14 | lat_NS = N | long_d = 13 | long_m = 14 | long_s = 19 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 8.38 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Hubenov u Horní Bělé <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1337 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 331 52 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Hubenov (Horní Bělá) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Hubenov''' estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Horní Bělá]], troviĝanta en [[distrikto Plzeň-nordo]]. Ĝi troviĝas okcidente de Horní Bělá. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} daŭre vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Hubenov situas en katastra teritorio '''Hubenov u Horní Bělé''' kun areo 8,38&nbsp;km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1337]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Memorindaĵoj == * Du pentaj krucoj == Pluaj fotoj == <gallery> Hubenov, kříž u čp. 23, celkový pohled.jpg|Hubenov Pomník padlým v Hubenově (Q66056133) 01.jpg|Hubenov </gallery> {{Horní Bělá}} [[Kategorio:Horní Bělá]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo]] [[Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro]] [[Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio]] ozu2kkbxc54ute9cje2vv49dao3r6a3 0 941207 9350788 2026-04-10T16:27:51Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "{{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tlučeň | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Tlutschen}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tlučeň | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Tlučeň, Petrovice II 05.jpg | dosiero_priskribo = Tl..." 9350788 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tlučeň | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Tlutschen}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tlučeň | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Tlučeň, Petrovice II 05.jpg | dosiero_priskribo = Tlučeň <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Mezbohemia regiono | distrikto = Distrikto Kutná Hora | municipo = Petrovice II | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono1_noto = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = | konstruaĵo_noto = (2021) | konstruaĵo_tipo = Domoj | konstruaĵo = 14 | montaro = Suprasazava montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Tlučeň | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 49 | lat_m = 48 | lat_s = 58 | lat_NS = N | long_d = 15 | long_m = 04 | long_s = 13 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 4.33 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Losiny <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1392 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 285 10 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Tlučeň (Petrovice II) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Tlučeň''' ({{Lang-de|Tlutschen}}) estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Petrovice II]], troviĝanta en [[distrikto Kutná Hora]]. Ĝi troviĝas proksimume unu kilometron nordoriente de Petrovice II. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} daŭre vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Tlučeň situas en katastra teritorio '''[[Losiny]]''' kun areo 4,33 km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1392]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Pluaj fotoj == <gallery> Tlučeň, Petrovice II 01.jpg|Tlučeň Tlučeň, Petrovice II 04.jpg|Tlučeň Tlučeň, Petrovice II 08.jpg|Tlučeň </gallery> {{Petrovice II}} [[Kategorio:Petrovice II]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kutná Hora]] [[Kategorio:Setlejoj en Suprasazava montetaro]] qqbplu7jundcwmaws5kvi2zhujijieu 9350790 9350788 2026-04-10T16:29:25Z Petr Tomasovsky 678 9350790 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Tlučeň}} {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tlučeň | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Tlutschen}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tlučeň | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Tlučeň, Petrovice II 05.jpg | dosiero_priskribo = Tlučeň <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Mezbohemia regiono | distrikto = Distrikto Kutná Hora | municipo = Petrovice II | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono1_noto = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = | konstruaĵo_noto = (2021) | konstruaĵo_tipo = Domoj | konstruaĵo = 14 | montaro = Suprasazava montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Tlučeň | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 49 | lat_m = 48 | lat_s = 58 | lat_NS = N | long_d = 15 | long_m = 04 | long_s = 13 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 4.33 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Losiny <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1392 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 285 10 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Tlučeň (Petrovice II) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Tlučeň''' ({{Lang-de|Tlutschen}}) estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de municipo [[Petrovice II]], troviĝanta en [[distrikto Kutná Hora]]. Ĝi troviĝas proksimume unu kilometron nordoriente de Petrovice II. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} daŭre vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Tlučeň situas en katastra teritorio '''[[Losiny]]''' kun areo 4,33 km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1392]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Pluaj fotoj == <gallery> Tlučeň, Petrovice II 01.jpg|Tlučeň Tlučeň, Petrovice II 04.jpg|Tlučeň Tlučeň, Petrovice II 08.jpg|Tlučeň </gallery> {{Petrovice II}} [[Kategorio:Petrovice II]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kutná Hora]] [[Kategorio:Setlejoj en Suprasazava montetaro]] 6ba1sdi675w6flfmy0wx46cc49ny4hx 0 941208 9350793 2026-04-10T16:31:48Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Icukuŝima-Sanktejo]] al [[Sanktejo de Itsukushima]]: hepburna latinigo 9350793 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Sanktejo de Itsukushima]] 0b813mpxggwtimffkoix4ie9a72aukd 0 941209 9350798 2026-04-10T16:38:39Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Hacukaiĉi]] al [[Hatsukaichi]] anstataŭigante alidirektilon: hepburna latinigo 9350798 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Hatsukaichi]] jhflwqk0p9b2jl3e5ipf2uu3ygrrqzl 0 941210 9350806 2026-04-10T16:57:19Z HaleBopp 52251 Kreado de Okulringa platbekulo 9350806 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Okulringa platbekulo |koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} |dosiero = Rhynchocyclus brevirostris 131995799.jpg |dosiero larĝo = 240ra |priskribo de dosiero = Plenkreskulo en [[Meksiko]] |regno = [[Animalia]] - [[animaloj]] |filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]] |klaso = [[Aves]] - [[birdoj]] |ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] |familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] |genro = ''[[Rhynchocyclus]]'' |specio = '''''R. brevirostris''''' - '''okulringa platbekulo''' |statuso = LC |dunomo = ''Rhynchocyclus brevirostris'' |dunomo aŭtoritato = ([[Cabanis, JL]], 1847) |mapo de vivoteritorioj = Rhynchocyclus brevirostris map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]] <div style="text-align:left;margin-left:25px;"> {{Priskribo|#008000|Ĉiujare ĉeestanta}} </div> |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = *''R. b. brevirostris'' <small>([[Cabanis, JL]], 1847)</small> *''R. b. pallidus'' <small>[[Binford, LC]], 1965</small> *''R. b. hellmayri'' <small>[[Griscom, L]], 1932</small> |sinonimo = ''Cyclorhynchus brevirostris'' (pranomo) |vikispecio = |komunejo = }} La '''okulringa platbekulo'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''[[Rhynchocyclus brevirostris]]'') estas [[birdospecio]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi havas 3 [[subspecio]]jn troviĝantajn en [[Meksiko]], [[Centrameriko]] kaj [[Kolombio]]. ==Taksonomio== Laŭ [[AviList]]<ref name="AviList">[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 10-an de apr. 2026.</ref>, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj<ref name="OT"/>: {{Genealogia arbo2}} *[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] **[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] ***''[[Rhynchocyclus]]'' <small>[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860</small> ****''Rhynchocyclus brevirostris'' <small>([[Cabanis, JL]], 1847)</small> - okulringa platbekulo *****''Rhynchocyclus brevirostris brevirostris'' <small>([[Cabanis, JL]], 1847)</small> *****''Rhynchocyclus brevirostris pallidus'' <small>[[Binford, LC]], 1965</small> *****''Rhynchocyclus brevirostris hellmayri'' <small>[[Griscom, L]], 1932</small> {{Genealogia arbo2/fino}} ==Etimologio== La scienca genra nomo ''Rhynchocyclus'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''ῥύγχος'' (''runkos'' = "beko") kaj ''κύκλος'' (''kuklos'' = "cirklo"), ĉar tiuj birdoj havas rimarkinde larĝan kaj platigitan bekon, kies konturo ĉe la bazo, vidata de supre aŭ sube, elvokas rondetan formon<ref name="BOTW">[https://birdsoftheworld.org/bow/species/eyrfla1/cur/introduction Birds of the World], Eye-ringed Flatbill.</ref>. La specia epiteto ''brevirostris'' estas [[latina]] vorto signifanta "kurtbeka" (el ''brĕvis'' = "mallonga" kaj ''rōstrum'' = "beko"), ĉar la beko de tiu specio estas pli mallonga ol tiu de la aliaj specioj de la genro<ref name="BOTW"/>. ==Disvastiĝo kaj habitato== La okulringa platbekulo troviĝas de sudeosta [[Meksiko]] ĝis plej norduesta [[Kolombio]] tra la tuta [[Centrameriko]]. Ĝi vivas en humidaj ĉiamverdaj kaj duon-deciduaj arbaroj, arbarorandoj kaj apudaj altaj duarangaj kreskaĵoj, prefere en ombraj ravinoj, de marnivelo ĝis 2100 m<ref name="BOTW"/>. ==Referencoj== {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Tiranedoj]] [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] p2qrjixsqxsbzunq9qhodnnj53dqohr 0 941211 9350807 2026-04-10T16:57:27Z HaleBopp 52251 Alidirekti al Okulringa platbekulo 9350807 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Okulringa platbekulo]] 55a0maxs2hqbu0x2vr3ej7p8vqlhtiu 0 941212 9350812 2026-04-10T17:07:20Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Kvartalo Edogaŭa]] al [[Kvartalo Edogawa]]: Hepburno 9350812 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kvartalo Edogawa]] 6fws7xa23pt6s9hlh6mpg31jmjxhi1t 0 941213 9350820 2026-04-10T17:26:49Z Kani 670 Alidirektigis al [[Flamgorĝa montkolibro]] 9350820 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Flamgorĝa montkolibro]] 3mcbic04papogm7n05suund6fovcf64 0 941214 9350829 2026-04-10T17:46:41Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Heliomaster'' |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris - Gould.jpg |priskribo de dosiero = [[Longbeka stelkolibro]]<br/>(''Heliomaster longirostris'')<br/>[[John Gould (ornitologo)|John Gould]] [[litografio]]. |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'..." 9350829 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Heliomaster'' |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris - Gould.jpg |priskribo de dosiero = [[Longbeka stelkolibro]]<br/>(''Heliomaster longirostris'')<br/>[[John Gould (ornitologo)|John Gould]] [[litografio]]. |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |subfamilio = [[Trokilenoj]] ''[[Trochilinae]]'' |genro = '''''Heliomaster''''' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 }} '''''Heliomaster''''' estas genro de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]], kiu enhavas kvar speciojn, kiuj vivas en [[Centrameriko]] kaj [[Sudameriko]]. == Specioj == La genro enhavas la jenajn kvar speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2020 | title=Hummingbirds | work=IOC World Bird List Version 10.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/hummingbirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=2a de Januaro 2020 }}</ref> * [[Brunĉapa stelkolibro]] (''Heliomaster constantii'') * [[Longbeka stelkolibro]] (''Heliomaster longirostris'') * [[Stribrusta stelkolibro]] (''Heliomaster squamosus'') * [[Blutufa stelkolibro]] (''Heliomaster furcifer'') == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster}} {{Wikispecies|Heliomaster}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kolibroj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] 8qqgjzq6gufpp8h088clke8z89jisn0 9350830 9350829 2026-04-10T17:47:19Z Kani 670 9350830 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Heliomaster'' |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris - Gould.jpg |priskribo de dosiero = [[Longbeka stelkolibro]]<br/>(''Heliomaster longirostris'')<br/>[[John Gould|John Gould]] [[litografio]]. |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |subfamilio = [[Trokilenoj]] ''[[Trochilinae]]'' |genro = '''''Heliomaster''''' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 }} '''''Heliomaster''''' estas genro de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]], kiu enhavas kvar speciojn, kiuj vivas en [[Centrameriko]] kaj [[Sudameriko]]. == Specioj == La genro enhavas la jenajn kvar speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2020 | title=Hummingbirds | work=IOC World Bird List Version 10.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/hummingbirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=2a de Januaro 2020 }}</ref> * [[Brunĉapa stelkolibro]] (''Heliomaster constantii'') * [[Longbeka stelkolibro]] (''Heliomaster longirostris'') * [[Stribrusta stelkolibro]] (''Heliomaster squamosus'') * [[Blutufa stelkolibro]] (''Heliomaster furcifer'') == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster}} {{Wikispecies|Heliomaster}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kolibroj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] e62qqa48hn8l4wqiry59upggelp9dor 9350831 9350830 2026-04-10T17:47:58Z Kani 670 9350831 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Heliomaster'' |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris - Gould.jpg |priskribo de dosiero = [[Longbeka stelkolibro]]<br/>(''Heliomaster longirostris'')<br/>[[John Gould|John Gould]] [[litografio]]. |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |subfamilio = [[Trokilenoj]] ''[[Trochilinae]]'' |genro = '''''Heliomaster''''' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 }} '''''Heliomaster''''' estas genro de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]], kiu enhavas kvar speciojn, kiuj vivas en [[Centrameriko]] kaj [[Sudameriko]]. Oni uzas ordinaran nomon ''stelkolibroj''. == Specioj == La genro enhavas la jenajn kvar speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2020 | title=Hummingbirds | work=IOC World Bird List Version 10.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/hummingbirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=2a de Januaro 2020 }}</ref> * [[Brunĉapa stelkolibro]] (''Heliomaster constantii'') * [[Longbeka stelkolibro]] (''Heliomaster longirostris'') * [[Stribrusta stelkolibro]] (''Heliomaster squamosus'') * [[Blutufa stelkolibro]] (''Heliomaster furcifer'') == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster}} {{Wikispecies|Heliomaster}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kolibroj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] n1ldic47k1u1naym08nkza0v6mjy95g 9350874 9350831 2026-04-10T21:25:00Z Kani 670 9350874 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Heliomaster'' |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris - Gould.jpg |priskribo de dosiero = [[Longbeka stelkolibro]]<br/>(''Heliomaster longirostris'')<br/>[[John Gould|John Gould]] [[litografio]]. |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |subfamilio = [[Trokilenoj]] ''[[Trochilinae]]'' |genro = '''''Heliomaster''''' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 }} '''''Heliomaster''''' estas genro de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]], kiu enhavas kvar speciojn, kiuj vivas en [[Centrameriko]] kaj [[Sudameriko]]. Oni uzas ordinaran nomon ''stelkolibroj''. == Specioj == La genro enhavas la jenajn kvar speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2020 | title=Hummingbirds | work=IOC World Bird List Version 10.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/hummingbirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=2a de Januaro 2020 }}</ref> * [[Brunĉapa stelkolibro]], ''Heliomaster constantii'' (Delattre, 1843) okcidenta Meksiko, (la Okcidenta ''Sierra Madre''), ĝis suda Kostariko. LC ** ''H. c. constantii'' ** ''H. c. leocadiae'' ** ''H. c. pinicola'' * [[Longbeka stelkolibro]], ''Heliomaster longirostris'' (Audebert & Vieillot, 1801) suda Meksiko ĝis Panamo, de Kolombio suden kaj orienten ĝis Bolivio kaj Brazilo, kaj sur Trinidado. LC ** ''H. l. longirostris'' ** ''H. l. pallidiceps'' ** ''H. l. albicrissa'' * [[Stribrusta stelkolibro]], ''Heliomaster squamosus'' (Temminck, 1823) orienta kaj sudorienta Brazilo. LC * [[Blutufa stelkolibro]], ''Heliomaster furcifer'' (Shaw, 1812) Argentino, Bolivio, Brazilo, Kolombio, Paragvajo, Urugvajo, kaj eble Ekvadoro. LC == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster}} {{Wikispecies|Heliomaster}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kolibroj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] 212stwjmiopw1utylfwhkx321qs4u6b 0 941215 9350841 2026-04-10T19:14:17Z HaleBopp 52251 Kreado de Napa platbekulo 9350841 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Napa platbekulo |koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} |dosiero = Rhynchocyclus aequinoctialis cryptus Cryptic Flatbill; Parque Zoobotanico, Rio Branco, Acre, Brazil.jpg |dosiero larĝo = 240ra |priskribo de dosiero = Plenkreskulo en [[Brazilo]] |regno = [[Animalia]] - [[animaloj]] |filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]] |klaso = [[Aves]] - [[birdoj]] |ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] |familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] |genro = ''[[Rhynchocyclus]]'' |specio = '''''R. aequinoctialis''''' - '''napa platbekulo''' |statuso = Ne taksita |dunomo = ''Rhynchocyclus aequinoctialis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Sclater, PL]], 1858) |mapo de vivoteritorioj = Rhynchocyclus aequinoctialis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]] <div style="text-align:left;margin-left:25px;"> {{Priskribo|#008000|Ĉiujare ĉeestanta}} </div> |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = *''R. a. bardus'' <small>([[Bangs, O]]; [[Barbour, T]], 1922)</small> *''R. a. mirus'' <small>[[Meyer de Schauensee, R]], 1950</small> *''R. a. jelambianus'' <small>[[Aveledo H, R]];<br>[[Pérez Chinchilla, LA]], 1994</small> *''R. a. tamborensis'' <small>[[Todd, WEC]], 1952</small> *''R. a. flavus'' <small>([[Chapman, FM]], 1914)</small> *''R. a. aequinoctialis'' <small>([[Sclater, PL]], 1858)</small> *''R. a. cryptus'' <small>[[Simões, CC]]; [[Cerqueira, PV]];<br>[[Peloso, P]]; [[Aleixo, ALP]], 2021</small> |sinonimo = ''Cyclorhynchus aequinoctialis'' (pranomo) |vikispecio = |komunejo = }} La '''napa platbekulo'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''[[Rhynchocyclus aequinoctialis]]'') estas [[birdospecio]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi havas 7 [[subspecio]]jn troviĝantajn en [[Centrameriko]] kaj [[Sudameriko]]. ==Taksonomio== Laŭ [[AviList]]<ref name="AviList">[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 10-an de apr. 2026.</ref>, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj<ref name="OT"/>: {{Genealogia arbo2}} *[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] **[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] ***''[[Rhynchocyclus]]'' <small>[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860</small> ****''Rhynchocyclus aequinoctialis'' <small>([[Sclater, PL]], 1858)</small> - napa platbekulo *****''Rhynchocyclus aequinoctialis bardus'' <small>([[Bangs, O]]; [[Barbour, T]], 1922)</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis mirus'' <small>[[Meyer de Schauensee, R]], 1950</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis jelambianus'' <small>[[Aveledo H, R]]; [[Pérez Chinchilla, LA]], 1994</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis tamborensis'' <small>[[Todd, WEC]], 1952</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis flavus'' <small>([[Chapman, FM]], 1914)</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis aequinoctialis'' <small>([[Sclater, PL]], 1858)</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis cryptus'' <small>[[Simões, CC]]; [[Cerqueira, PV]]; [[Peloso, P]]; [[Aleixo, ALP]], 2021</small> {{Genealogia arbo2/fino}} ==Etimologio== La scienca genra nomo ''Rhynchocyclus'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''ῥύγχος'' (''runkos'' = "beko") kaj ''κύκλος'' (''kuklos'' = "cirklo"), ĉar tiuj birdoj havas rimarkinde larĝan kaj platigitan bekon, kies konturo ĉe la bazo, vidata de supre aŭ sube, elvokas rondetan formon<ref name="BOTW">[https://birdsoftheworld.org/bow/species/olifla2/cur/introduction Birds of the World], Western Olivaceous Flatbill.</ref>. La specia epiteto ''aequinoctialis'' estas [[latina]] vorto signifanta "ekvinoksa", termino historie uzata por indiki regionojn proksimajn al [[ekvatoro]] (kie tago kaj nokto estas egale longaj, tio estas la ekvinokso)<ref name="BOTW"/>. ==Disvastiĝo kaj habitato== La napa platbekulo troviĝas en eosta [[Panamo]], [[Venezuelo]], [[Kolombio]], eosta [[Ekvadoro]], norda kaj eosta [[Peruo]], norda [[Bolivio]] kaj nordeosta [[Brazilo]]. La [[holotipo]] estis kolektita en la ekvadora [[Provinco Napo]], kio klarigas la [[komunlingva nomo]] de tiu specio en pluraj landoj. Ĝi vivas en humidaj praarbaroj kaj malnovaj duarangaj kreskaĵoj, je 600-1100 m<ref name="BOTW"/>. ==Referencoj== {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Tiranedoj]] [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] cfmks0ydou7as6nuj40i9ba9rxeiao9 9350844 9350841 2026-04-10T19:16:16Z HaleBopp 52251 Tajperaro 9350844 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Napa platbekulo |koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} |dosiero = Rhynchocyclus aequinoctialis cryptus Cryptic Flatbill; Parque Zoobotanico, Rio Branco, Acre, Brazil.jpg |dosiero larĝo = 240ra |priskribo de dosiero = Plenkreskulo en [[Brazilo]] |regno = [[Animalia]] - [[animaloj]] |filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]] |klaso = [[Aves]] - [[birdoj]] |ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] |familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] |genro = ''[[Rhynchocyclus]]'' |specio = '''''R. aequinoctialis''''' - '''napa platbekulo''' |statuso = Ne taksita |dunomo = ''Rhynchocyclus aequinoctialis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Sclater, PL]], 1858) |mapo de vivoteritorioj = Rhynchocyclus aequinoctialis map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]] <div style="text-align:left;margin-left:25px;"> {{Priskribo|#008000|Ĉiujare ĉeestanta}} </div> |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = *''R. a. bardus'' <small>([[Bangs, O]]; [[Barbour, T]], 1922)</small> *''R. a. mirus'' <small>[[Meyer de Schauensee, R]], 1950</small> *''R. a. jelambianus'' <small>[[Aveledo H, R]];<br>[[Pérez Chinchilla, LA]], 1994</small> *''R. a. tamborensis'' <small>[[Todd, WEC]], 1952</small> *''R. a. flavus'' <small>([[Chapman, FM]], 1914)</small> *''R. a. aequinoctialis'' <small>([[Sclater, PL]], 1858)</small> *''R. a. cryptus'' <small>[[Simões, CC]]; [[Cerqueira, PV]];<br>[[Peloso, P]]; [[Aleixo, ALP]], 2021</small> |sinonimo = *''Cyclorhynchus aequinoctialis'' (pranomo) *''Rhynchocyclus olivaceus aequinoctialis'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''napa platbekulo'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''[[Rhynchocyclus aequinoctialis]]'') estas [[birdospecio]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi havas 7 [[subspecio]]jn troviĝantajn en [[Centrameriko]] kaj [[Sudameriko]]. ==Taksonomio== Laŭ [[AviList]]<ref name="AviList">[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 10-an de apr. 2026.</ref>, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj<ref name="OT"/>: {{Genealogia arbo2}} *[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] **[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] ***''[[Rhynchocyclus]]'' <small>[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860</small> ****''Rhynchocyclus aequinoctialis'' <small>([[Sclater, PL]], 1858)</small> - napa platbekulo *****''Rhynchocyclus aequinoctialis bardus'' <small>([[Bangs, O]]; [[Barbour, T]], 1922)</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis mirus'' <small>[[Meyer de Schauensee, R]], 1950</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis jelambianus'' <small>[[Aveledo H, R]]; [[Pérez Chinchilla, LA]], 1994</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis tamborensis'' <small>[[Todd, WEC]], 1952</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis flavus'' <small>([[Chapman, FM]], 1914)</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis aequinoctialis'' <small>([[Sclater, PL]], 1858)</small> *****''Rhynchocyclus aequinoctialis cryptus'' <small>[[Simões, CC]]; [[Cerqueira, PV]]; [[Peloso, P]]; [[Aleixo, ALP]], 2021</small> {{Genealogia arbo2/fino}} ==Etimologio== La scienca genra nomo ''Rhynchocyclus'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''ῥύγχος'' (''runkos'' = "beko") kaj ''κύκλος'' (''kuklos'' = "cirklo"), ĉar tiuj birdoj havas rimarkinde larĝan kaj platigitan bekon, kies konturo ĉe la bazo, vidata de supre aŭ sube, elvokas rondetan formon<ref name="BOTW">[https://birdsoftheworld.org/bow/species/olifla2/cur/introduction Birds of the World], Western Olivaceous Flatbill.</ref>. La specia epiteto ''aequinoctialis'' estas [[latina]] vorto signifanta "ekvinoksa", termino historie uzata por indiki regionojn proksimajn al [[ekvatoro]] (kie tago kaj nokto estas egale longaj, tio estas la ekvinokso)<ref name="BOTW"/>. ==Disvastiĝo kaj habitato== La napa platbekulo troviĝas en eosta [[Panamo]], [[Venezuelo]], [[Kolombio]], eosta [[Ekvadoro]], norda kaj eosta [[Peruo]], norda [[Bolivio]] kaj nordeosta [[Brazilo]]. La [[holotipo]] estis kolektita en la ekvadora [[Provinco Napo]], kio klarigas la [[komunlingva nomo]] de tiu specio en pluraj landoj. Ĝi vivas en humidaj praarbaroj kaj malnovaj duarangaj kreskaĵoj, je 600-1100 m<ref name="BOTW"/>. ==Referencoj== {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Tiranedoj]] [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] 147s58kphnnxgci2jz2xsgoievkhqpi 0 941216 9350842 2026-04-10T19:14:23Z HaleBopp 52251 Alidirekti al Napa platbekulo 9350842 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Napa platbekulo]] 906u114fwvh4abdz9xs7nik8pyxphyl 1 941217 9350843 2026-04-10T19:14:47Z Sj1mor 12103 /* Enpaĝigo */ nova sekcio 9350843 wikitext text/x-wiki == Enpaĝigo == Bonvolu helpi kun la enpaĝiĝo de tiu ĉi artikolo. Ĉu simple forigi/redukti la grandeco de la bildoj? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 19:14, 10 apr. 2026 (UTC) sy9logt9jk89vmnpodlm2cqh2vltxq1 0 941218 9350879 2026-04-10T21:47:20Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunĉapa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster constantii 100096182 (cropped).jpg |priskribo de dosiero = masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Plain-capped starthroat, Female. Jalisco, Mexico.jpg |priskribo de dosiero2 = ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = Trokil..." 9350879 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunĉapa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster constantii 100096182 (cropped).jpg |priskribo de dosiero = masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Plain-capped starthroat, Female. Jalisco, Mexico.jpg |priskribo de dosiero2 = ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Brunĉapa stelkolibro''' ''H. constantii'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster constantii'' |volume=2021 |article-number=e.T22688135A167015019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688135A167015019.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster constantii'' |dunomo aŭtoritato = ([[Adolphe Delattre|Delattre]], 1843) |vikispecio = ''Heliomaster constantii'' |komunejo = ''Heliomaster constantii'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Brunĉapa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster constantii'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas el [[Kostariko]] ĝis [[Meksiko]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== The plain-capped starthroat has three subspecies, the nominate ''H. c. constantii'', ''H. c. pinicola'', and ''H. c. leocadiae''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The plain-capped starthroat is {{convert|11|to|13|cm|in|abbr=on}} long. Males weigh about {{convert|7.4|g|oz|abbr=on}} and females about {{convert|7.2|g|oz|abbr=on}}. Both sexes of all subspecies have a long, almost straight, black bill and a white streak behind the eye. The sexes have essentially the same plumage. The nominate subspecies has metallic bronze green upperparts with a wide white streak on the rump; the crown is less metallic than the rest. Much of the face is dusky, with a wide white "moustache". The chin is sooty to blackish and the [[Gorget (bird)|gorget]] ranges from several shades of bright metallic red to purplish red. The underparts are browish gray with a white belly. The undertail [[Covert feather|coverts]] are pale gray with wide white tips. The flanks have a large tuft of white feathers. The central pair of tail feathers are bronze green with dusky ends and the rest bronze green with much blackish at the ends and white edges on their inner margins. Immatures have a dark sooty brown throat with grayish white margins on the feathers.<ref name=PCST-BOW>Arizmendi, M. d. C., C. I. Rodríguez-Flores, C. A. Soberanes-González, and T. S. Schulenberg (2020). Plain-capped Starthroat (''Heliomaster constantii''), version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.plcsta.01 retrieved 14 May 2022</ref> Subspecies ''H. c. pinicola'' is similar to the nominate but has paler underparts and a smaller gorget. ''H. c. leocadiae''{{apostrophe}}s underparts are paler than the nominate's but darker than ''pinicola''{{apostrophe}}s and its gorget is more pink than red.<ref name=PCST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== Subspecies ''H. c. pinicola'' is the northernmost; it is found in Mexico from [[Sonora]] south to [[Jalisco]]. ''H. c. leocadiae'' is found in southwestern Mexico and western Guatemala. The nominate ''H. c. constantii'' is found from El Salvador through Honduras and Nicaragua into northwestern Costa Rica. ''H. c. pinicola'' also strays to Arizona, where it was first recorded in 1969 and by 2022 was being seen almost annually.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird1>{{cite web |url=https://ebird.org/map/plcsta?__hstc=65717809.f038240263c1f922e4fe17945a6cb194.1627954740443.1652529499163.1652531918125.468&__hssc=65717809.9.1652531918125&__hsfp=3841044240&_gl=1*pefybf*_ga*OTgwNDA5MzMwLjE2Mjc5NTQ3NDA.*_ga_QR4NVXZ8BM*MTY1MjUzMTkxNy41NzQuMS4xNjUyNTMzNDg0LjU5#_ga=2.150515062.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Species Map |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14 May 2022 }}</ref> The species inhabits a variety of arid to semiarid landscapes including the interior and edges of mature forest, thorn forest, scrublands, [[gallery forest]], [[secondary forest]], and open areas with scattered trees.<ref name=PCST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The plain-capped starthroat is a year-round resident in most of its range. In Sonora it appears to be mostly a breeding-season inhabitant but there are a few winter records as well. In Arizona almost all of the records are between May and October.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird2>{{cite web |url=https://ebird.org/barchart?byr=1900&eyr=2014&bmo=1&emo=12&r=US-AZ&spp=plcsta#_ga=2.120843976.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Barchart |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14 May 2022 }}</ref> ===Manĝado=== The plain-capped starthroat feeds on nectar from a wide variety of flowering plants. It usually forages by [[trap-lining]] (visiting a circuit of flowers) but males sometimes defend flower patches. It forages at all heights from the understory to the forest canopy. In addition to nectar, it also feeds on small insects captured by [[Hawking (birds)|hawking]] from an exposed perch and by gleaning from vegetation.<ref name=PCST-BOW/> ===Reproduktado=== Little is known about the plain-capped starthroat's breeding [[phenology]]. In western Mexico it breeds between January and June and in Costa Rica between October and January, but its breeding seasons elsewhere have not been documented. It makes a shallow cup nest of plant down with lichen on the outside and typically places it near the tip of a branch high in a tree.<ref name=PCST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-constantii |species=plain-capped starthroat}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the plain-capped starthroat as being of Least Concern. It has a very large range and its population is estimated to be between 50,000 and 500,000 mature individuals. The population is, however, believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It ranges from uncommon to common in various parts of its range. "Human activity probably has little short term effect on [the] Plain-capped Starthroat".<ref name=PCST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster constantii}} {{Wikispecies|Heliomaster constantii}} *[https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.104916/Heliomaster_constantii Artikolo w/RangeMap] InfoNatura NatureServe *[https://web.archive.org/web/20070928225942/http://www.sabo.org/images/pcstbk.jpg Foto]; [https://web.archive.org/web/20120617121001/http://www.sabo.org/photoalb/hbsofaz.htm Artikolo] SABO-Hummingbirds of Arizona *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=plain-capped+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] pwywirim8wulkhkxloy8zw1d9vuj3pl 9350880 9350879 2026-04-10T21:53:07Z Kani 670 /* Taksonomio kaj sistematiko */ 9350880 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunĉapa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster constantii 100096182 (cropped).jpg |priskribo de dosiero = masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Plain-capped starthroat, Female. Jalisco, Mexico.jpg |priskribo de dosiero2 = ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Brunĉapa stelkolibro''' ''H. constantii'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster constantii'' |volume=2021 |article-number=e.T22688135A167015019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688135A167015019.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster constantii'' |dunomo aŭtoritato = ([[Adolphe Delattre|Delattre]], 1843) |vikispecio = ''Heliomaster constantii'' |komunejo = ''Heliomaster constantii'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Brunĉapa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster constantii'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas el [[Kostariko]] ĝis [[Meksiko]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Brunĉapa stelkolibro havas tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. c. constantii'', ''H. c. pinicola'', kaj ''H. c. leocadiae''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The plain-capped starthroat is {{convert|11|to|13|cm|in|abbr=on}} long. Males weigh about {{convert|7.4|g|oz|abbr=on}} and females about {{convert|7.2|g|oz|abbr=on}}. Both sexes of all subspecies have a long, almost straight, black bill and a white streak behind the eye. The sexes have essentially the same plumage. The nominate subspecies has metallic bronze green upperparts with a wide white streak on the rump; the crown is less metallic than the rest. Much of the face is dusky, with a wide white "moustache". The chin is sooty to blackish and the [[Gorget (bird)|gorget]] ranges from several shades of bright metallic red to purplish red. The underparts are browish gray with a white belly. The undertail [[Covert feather|coverts]] are pale gray with wide white tips. The flanks have a large tuft of white feathers. The central pair of tail feathers are bronze green with dusky ends and the rest bronze green with much blackish at the ends and white edges on their inner margins. Immatures have a dark sooty brown throat with grayish white margins on the feathers.<ref name=PCST-BOW>Arizmendi, M. d. C., C. I. Rodríguez-Flores, C. A. Soberanes-González, and T. S. Schulenberg (2020). Plain-capped Starthroat (''Heliomaster constantii''), version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.plcsta.01 retrieved 14 May 2022</ref> Subspecies ''H. c. pinicola'' is similar to the nominate but has paler underparts and a smaller gorget. ''H. c. leocadiae''{{apostrophe}}s underparts are paler than the nominate's but darker than ''pinicola''{{apostrophe}}s and its gorget is more pink than red.<ref name=PCST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== Subspecies ''H. c. pinicola'' is the northernmost; it is found in Mexico from [[Sonora]] south to [[Jalisco]]. ''H. c. leocadiae'' is found in southwestern Mexico and western Guatemala. The nominate ''H. c. constantii'' is found from El Salvador through Honduras and Nicaragua into northwestern Costa Rica. ''H. c. pinicola'' also strays to Arizona, where it was first recorded in 1969 and by 2022 was being seen almost annually.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird1>{{cite web |url=https://ebird.org/map/plcsta?__hstc=65717809.f038240263c1f922e4fe17945a6cb194.1627954740443.1652529499163.1652531918125.468&__hssc=65717809.9.1652531918125&__hsfp=3841044240&_gl=1*pefybf*_ga*OTgwNDA5MzMwLjE2Mjc5NTQ3NDA.*_ga_QR4NVXZ8BM*MTY1MjUzMTkxNy41NzQuMS4xNjUyNTMzNDg0LjU5#_ga=2.150515062.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Species Map |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14 May 2022 }}</ref> The species inhabits a variety of arid to semiarid landscapes including the interior and edges of mature forest, thorn forest, scrublands, [[gallery forest]], [[secondary forest]], and open areas with scattered trees.<ref name=PCST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The plain-capped starthroat is a year-round resident in most of its range. In Sonora it appears to be mostly a breeding-season inhabitant but there are a few winter records as well. In Arizona almost all of the records are between May and October.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird2>{{cite web |url=https://ebird.org/barchart?byr=1900&eyr=2014&bmo=1&emo=12&r=US-AZ&spp=plcsta#_ga=2.120843976.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Barchart |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14 May 2022 }}</ref> ===Manĝado=== The plain-capped starthroat feeds on nectar from a wide variety of flowering plants. It usually forages by [[trap-lining]] (visiting a circuit of flowers) but males sometimes defend flower patches. It forages at all heights from the understory to the forest canopy. In addition to nectar, it also feeds on small insects captured by [[Hawking (birds)|hawking]] from an exposed perch and by gleaning from vegetation.<ref name=PCST-BOW/> ===Reproduktado=== Little is known about the plain-capped starthroat's breeding [[phenology]]. In western Mexico it breeds between January and June and in Costa Rica between October and January, but its breeding seasons elsewhere have not been documented. It makes a shallow cup nest of plant down with lichen on the outside and typically places it near the tip of a branch high in a tree.<ref name=PCST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-constantii |species=plain-capped starthroat}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the plain-capped starthroat as being of Least Concern. It has a very large range and its population is estimated to be between 50,000 and 500,000 mature individuals. The population is, however, believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It ranges from uncommon to common in various parts of its range. "Human activity probably has little short term effect on [the] Plain-capped Starthroat".<ref name=PCST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster constantii}} {{Wikispecies|Heliomaster constantii}} *[https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.104916/Heliomaster_constantii Artikolo w/RangeMap] InfoNatura NatureServe *[https://web.archive.org/web/20070928225942/http://www.sabo.org/images/pcstbk.jpg Foto]; [https://web.archive.org/web/20120617121001/http://www.sabo.org/photoalb/hbsofaz.htm Artikolo] SABO-Hummingbirds of Arizona *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=plain-capped+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 4i2h3hqko6xzqwseaby7b6sckfj2rr5 9350882 9350880 2026-04-10T22:10:42Z Kani 670 /* Aspekto */ 9350882 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunĉapa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster constantii 100096182 (cropped).jpg |priskribo de dosiero = masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Plain-capped starthroat, Female. Jalisco, Mexico.jpg |priskribo de dosiero2 = ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Brunĉapa stelkolibro''' ''H. constantii'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster constantii'' |volume=2021 |article-number=e.T22688135A167015019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688135A167015019.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster constantii'' |dunomo aŭtoritato = ([[Adolphe Delattre|Delattre]], 1843) |vikispecio = ''Heliomaster constantii'' |komunejo = ''Heliomaster constantii'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Brunĉapa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster constantii'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas el [[Kostariko]] ĝis [[Meksiko]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Brunĉapa stelkolibro havas tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. c. constantii'', ''H. c. pinicola'', kaj ''H. c. leocadiae''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Brunĉapa stelkolibro estas 11 ĝis 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 7.4 g kaj inoj ĉirkaŭ 7.2 g. Ambaŭ seksoj de ĉiuj subspecioj havas longan, preskaŭ rektan, nigran bekon kaj blankan strion malantaŭ la okulo. Ambaŭ seksoj havas esence la saman plumaron. La nomiga subspecio havas metalbronzverdajn suprajn partojn kun larĝa blanka strio sur la pugo; la krono estas malpli metaleca ol la ceteraj. Granda parto de la vizaĝo estas malhelbruna, kun larĝa blanka "lipharo". La mentono estas fulga ĝis nigreca kaj la gorĝo varias de pluraj nuancoj de brilmetala ruĝo ĝis purpurruĝa. La subaj partoj estas brungrizaj kun blanka ventro. La subvostaj kovriloj estas palgrizaj kun larĝaj blankaj pintoj. La flankoj havas grandan tufon de blankaj plumoj. La centra paro de vostoplumoj estas bronzverda kun malhelbrunaj finoj kaj la ceteraj bronzverdaj tre nigrecaj ĉe la finoj kun blankaj randoj sur iliaj internaj randoj. Nematuruloj havas malhelfulgan brunan gorĝon kun grizecaj blankaj randoj sur la plumoj.<ref name=PCST-BOW>Arizmendi, M. d. C., C. I. Rodríguez-Flores, C. A. Soberanes-González, kaj T. S. Schulenberg (2020). Plain-capped Starthroat (''Heliomaster constantii''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.plcsta.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> Subspecio ''H. c. pinicola'' similas al la nomiga subspecio, sed havas pli palajn subpartojn kaj pli malgrandan gorĝon. La subpartoj de ''H. c. leocadiae'' estas pli palaj ol tiuj de la nomiga subspecio sed pli malhelaj ol tiuj de ''pinicola'' kaj ĝia gorĝo estas pli rozkolora ol ruĝa.<ref name=PCST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== Subspecies ''H. c. pinicola'' is the northernmost; it is found in Mexico from [[Sonora]] south to [[Jalisco]]. ''H. c. leocadiae'' is found in southwestern Mexico and western Guatemala. The nominate ''H. c. constantii'' is found from El Salvador through Honduras and Nicaragua into northwestern Costa Rica. ''H. c. pinicola'' also strays to Arizona, where it was first recorded in 1969 and by 2022 was being seen almost annually.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird1>{{cite web |url=https://ebird.org/map/plcsta?__hstc=65717809.f038240263c1f922e4fe17945a6cb194.1627954740443.1652529499163.1652531918125.468&__hssc=65717809.9.1652531918125&__hsfp=3841044240&_gl=1*pefybf*_ga*OTgwNDA5MzMwLjE2Mjc5NTQ3NDA.*_ga_QR4NVXZ8BM*MTY1MjUzMTkxNy41NzQuMS4xNjUyNTMzNDg0LjU5#_ga=2.150515062.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Species Map |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14 May 2022 }}</ref> The species inhabits a variety of arid to semiarid landscapes including the interior and edges of mature forest, thorn forest, scrublands, [[gallery forest]], [[secondary forest]], and open areas with scattered trees.<ref name=PCST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The plain-capped starthroat is a year-round resident in most of its range. In Sonora it appears to be mostly a breeding-season inhabitant but there are a few winter records as well. In Arizona almost all of the records are between May and October.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird2>{{cite web |url=https://ebird.org/barchart?byr=1900&eyr=2014&bmo=1&emo=12&r=US-AZ&spp=plcsta#_ga=2.120843976.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Barchart |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14 May 2022 }}</ref> ===Manĝado=== The plain-capped starthroat feeds on nectar from a wide variety of flowering plants. It usually forages by [[trap-lining]] (visiting a circuit of flowers) but males sometimes defend flower patches. It forages at all heights from the understory to the forest canopy. In addition to nectar, it also feeds on small insects captured by [[Hawking (birds)|hawking]] from an exposed perch and by gleaning from vegetation.<ref name=PCST-BOW/> ===Reproduktado=== Little is known about the plain-capped starthroat's breeding [[phenology]]. In western Mexico it breeds between January and June and in Costa Rica between October and January, but its breeding seasons elsewhere have not been documented. It makes a shallow cup nest of plant down with lichen on the outside and typically places it near the tip of a branch high in a tree.<ref name=PCST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-constantii |species=plain-capped starthroat}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the plain-capped starthroat as being of Least Concern. It has a very large range and its population is estimated to be between 50,000 and 500,000 mature individuals. The population is, however, believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It ranges from uncommon to common in various parts of its range. "Human activity probably has little short term effect on [the] Plain-capped Starthroat".<ref name=PCST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster constantii}} {{Wikispecies|Heliomaster constantii}} *[https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.104916/Heliomaster_constantii Artikolo w/RangeMap] InfoNatura NatureServe *[https://web.archive.org/web/20070928225942/http://www.sabo.org/images/pcstbk.jpg Foto]; [https://web.archive.org/web/20120617121001/http://www.sabo.org/photoalb/hbsofaz.htm Artikolo] SABO-Hummingbirds of Arizona *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=plain-capped+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] jhppi0hfoxmhw9xfd3k8ffsiw4x5jqv 9350883 9350882 2026-04-10T22:27:56Z Kani 670 /* Distribuo kaj habitato */ 9350883 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunĉapa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster constantii 100096182 (cropped).jpg |priskribo de dosiero = masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Plain-capped starthroat, Female. Jalisco, Mexico.jpg |priskribo de dosiero2 = ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Brunĉapa stelkolibro''' ''H. constantii'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster constantii'' |volume=2021 |article-number=e.T22688135A167015019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688135A167015019.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster constantii'' |dunomo aŭtoritato = ([[Adolphe Delattre|Delattre]], 1843) |vikispecio = ''Heliomaster constantii'' |komunejo = ''Heliomaster constantii'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Brunĉapa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster constantii'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas el [[Kostariko]] ĝis [[Meksiko]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Brunĉapa stelkolibro havas tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. c. constantii'', ''H. c. pinicola'', kaj ''H. c. leocadiae''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Brunĉapa stelkolibro estas 11 ĝis 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 7.4 g kaj inoj ĉirkaŭ 7.2 g. Ambaŭ seksoj de ĉiuj subspecioj havas longan, preskaŭ rektan, nigran bekon kaj blankan strion malantaŭ la okulo. Ambaŭ seksoj havas esence la saman plumaron. La nomiga subspecio havas metalbronzverdajn suprajn partojn kun larĝa blanka strio sur la pugo; la krono estas malpli metaleca ol la ceteraj. Granda parto de la vizaĝo estas malhelbruna, kun larĝa blanka "lipharo". La mentono estas fulga ĝis nigreca kaj la gorĝo varias de pluraj nuancoj de brilmetala ruĝo ĝis purpurruĝa. La subaj partoj estas brungrizaj kun blanka ventro. La subvostaj kovriloj estas palgrizaj kun larĝaj blankaj pintoj. La flankoj havas grandan tufon de blankaj plumoj. La centra paro de vostoplumoj estas bronzverda kun malhelbrunaj finoj kaj la ceteraj bronzverdaj tre nigrecaj ĉe la finoj kun blankaj randoj sur iliaj internaj randoj. Nematuruloj havas malhelfulgan brunan gorĝon kun grizecaj blankaj randoj sur la plumoj.<ref name=PCST-BOW>Arizmendi, M. d. C., C. I. Rodríguez-Flores, C. A. Soberanes-González, kaj T. S. Schulenberg (2020). Plain-capped Starthroat (''Heliomaster constantii''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.plcsta.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> Subspecio ''H. c. pinicola'' similas al la nomiga subspecio, sed havas pli palajn subpartojn kaj pli malgrandan gorĝon. La subpartoj de ''H. c. leocadiae'' estas pli palaj ol tiuj de la nomiga subspecio sed pli malhelaj ol tiuj de ''pinicola'' kaj ĝia gorĝo estas pli rozkolora ol ruĝa.<ref name=PCST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== Subspecio ''H. c. pinicola'' estas la plej norda; ĝi troviĝas en Meksiko de [[Sonora]] suden ĝis [[Jalisco]]. ''H. c. leocadiae'' troviĝas en sudokcidenta Meksiko kaj okcidenta [[Gvatemalo]]. La nomiga ''H. c. constantii'' troviĝas de [[Salvadoro]] tra [[Honduro]] kaj [[Nikaragvo]] ĝis nordokcidenta [[Kostariko]]. ''H. c. pinicola'' ankaŭ vagas al [[Arizono]], kie ĝi unue estis registrita en 1969 kaj antaŭ 2022 estis vidata preskaŭ ĉiujare.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird1>{{cite web |url=https://ebird.org/map/plcsta?__hstc=65717809.f038240263c1f922e4fe17945a6cb194.1627954740443.1652529499163.1652531918125.468&__hssc=65717809.9.1652531918125&__hsfp=3841044240&_gl=1*pefybf*_ga*OTgwNDA5MzMwLjE2Mjc5NTQ3NDA.*_ga_QR4NVXZ8BM*MTY1MjUzMTkxNy41NzQuMS4xNjUyNTMzNDg0LjU5#_ga=2.150515062.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Species Map |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14a de Majo 2022 }}</ref> La specio loĝas en diversaj aridaj ĝis duonaridaj pejzaĝoj, inkluzive de la interno kaj randoj de matura arbaro, dorna arbaro, veprejoj, galeria arbaro, [[sekundara arbaro]] kaj malfermaj areoj kun disaj arboj.<ref name=PCST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The plain-capped starthroat is a year-round resident in most of its range. In Sonora it appears to be mostly a breeding-season inhabitant but there are a few winter records as well. In Arizona almost all of the records are between May and October.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird2>{{cite web |url=https://ebird.org/barchart?byr=1900&eyr=2014&bmo=1&emo=12&r=US-AZ&spp=plcsta#_ga=2.120843976.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Barchart |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14 May 2022 }}</ref> ===Manĝado=== The plain-capped starthroat feeds on nectar from a wide variety of flowering plants. It usually forages by [[trap-lining]] (visiting a circuit of flowers) but males sometimes defend flower patches. It forages at all heights from the understory to the forest canopy. In addition to nectar, it also feeds on small insects captured by [[Hawking (birds)|hawking]] from an exposed perch and by gleaning from vegetation.<ref name=PCST-BOW/> ===Reproduktado=== Little is known about the plain-capped starthroat's breeding [[phenology]]. In western Mexico it breeds between January and June and in Costa Rica between October and January, but its breeding seasons elsewhere have not been documented. It makes a shallow cup nest of plant down with lichen on the outside and typically places it near the tip of a branch high in a tree.<ref name=PCST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-constantii |species=plain-capped starthroat}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the plain-capped starthroat as being of Least Concern. It has a very large range and its population is estimated to be between 50,000 and 500,000 mature individuals. The population is, however, believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It ranges from uncommon to common in various parts of its range. "Human activity probably has little short term effect on [the] Plain-capped Starthroat".<ref name=PCST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster constantii}} {{Wikispecies|Heliomaster constantii}} *[https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.104916/Heliomaster_constantii Artikolo w/RangeMap] InfoNatura NatureServe *[https://web.archive.org/web/20070928225942/http://www.sabo.org/images/pcstbk.jpg Foto]; [https://web.archive.org/web/20120617121001/http://www.sabo.org/photoalb/hbsofaz.htm Artikolo] SABO-Hummingbirds of Arizona *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=plain-capped+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] enkck3rpe9q3jb8gecsnojkmcm87u04 9350885 9350883 2026-04-10T22:38:04Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9350885 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunĉapa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster constantii 100096182 (cropped).jpg |priskribo de dosiero = masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Plain-capped starthroat, Female. Jalisco, Mexico.jpg |priskribo de dosiero2 = ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Brunĉapa stelkolibro''' ''H. constantii'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster constantii'' |volume=2021 |article-number=e.T22688135A167015019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688135A167015019.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster constantii'' |dunomo aŭtoritato = ([[Adolphe Delattre|Delattre]], 1843) |vikispecio = ''Heliomaster constantii'' |komunejo = ''Heliomaster constantii'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Brunĉapa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster constantii'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas el [[Kostariko]] ĝis [[Meksiko]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Brunĉapa stelkolibro havas tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. c. constantii'', ''H. c. pinicola'', kaj ''H. c. leocadiae''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Brunĉapa stelkolibro estas 11 ĝis 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 7.4 g kaj inoj ĉirkaŭ 7.2 g. Ambaŭ seksoj de ĉiuj subspecioj havas longan, preskaŭ rektan, nigran bekon kaj blankan strion malantaŭ la okulo. Ambaŭ seksoj havas esence la saman plumaron. La nomiga subspecio havas metalbronzverdajn suprajn partojn kun larĝa blanka strio sur la pugo; la krono estas malpli metaleca ol la ceteraj. Granda parto de la vizaĝo estas malhelbruna, kun larĝa blanka "lipharo". La mentono estas fulga ĝis nigreca kaj la gorĝo varias de pluraj nuancoj de brilmetala ruĝo ĝis purpurruĝa. La subaj partoj estas brungrizaj kun blanka ventro. La subvostaj kovriloj estas palgrizaj kun larĝaj blankaj pintoj. La flankoj havas grandan tufon de blankaj plumoj. La centra paro de vostoplumoj estas bronzverda kun malhelbrunaj finoj kaj la ceteraj bronzverdaj tre nigrecaj ĉe la finoj kun blankaj randoj sur iliaj internaj randoj. Nematuruloj havas malhelfulgan brunan gorĝon kun grizecaj blankaj randoj sur la plumoj.<ref name=PCST-BOW>Arizmendi, M. d. C., C. I. Rodríguez-Flores, C. A. Soberanes-González, kaj T. S. Schulenberg (2020). Plain-capped Starthroat (''Heliomaster constantii''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.plcsta.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> Subspecio ''H. c. pinicola'' similas al la nomiga subspecio, sed havas pli palajn subpartojn kaj pli malgrandan gorĝon. La subpartoj de ''H. c. leocadiae'' estas pli palaj ol tiuj de la nomiga subspecio sed pli malhelaj ol tiuj de ''pinicola'' kaj ĝia gorĝo estas pli rozkolora ol ruĝa.<ref name=PCST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== Subspecio ''H. c. pinicola'' estas la plej norda; ĝi troviĝas en Meksiko de [[Sonora]] suden ĝis [[Jalisco]]. ''H. c. leocadiae'' troviĝas en sudokcidenta Meksiko kaj okcidenta [[Gvatemalo]]. La nomiga ''H. c. constantii'' troviĝas de [[Salvadoro]] tra [[Honduro]] kaj [[Nikaragvo]] ĝis nordokcidenta [[Kostariko]]. ''H. c. pinicola'' ankaŭ vagas al [[Arizono]], kie ĝi unue estis registrita en 1969 kaj antaŭ 2022 estis vidata preskaŭ ĉiujare.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird1>{{cite web |url=https://ebird.org/map/plcsta?__hstc=65717809.f038240263c1f922e4fe17945a6cb194.1627954740443.1652529499163.1652531918125.468&__hssc=65717809.9.1652531918125&__hsfp=3841044240&_gl=1*pefybf*_ga*OTgwNDA5MzMwLjE2Mjc5NTQ3NDA.*_ga_QR4NVXZ8BM*MTY1MjUzMTkxNy41NzQuMS4xNjUyNTMzNDg0LjU5#_ga=2.150515062.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Species Map |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14a de Majo 2022 }}</ref> La specio loĝas en diversaj aridaj ĝis duonaridaj pejzaĝoj, inkluzive de la interno kaj randoj de matura arbaro, dorna arbaro, veprejoj, galeria arbaro, [[sekundara arbaro]] kaj malfermaj areoj kun disaj arboj.<ref name=PCST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Brunĉapa stelkolibro estas tutjara loĝanto en plejparto de sia teritorio. En Sonora ĝi ŝajnas esti plejparte loĝanto dum la reprodukta sezono, sed estas ankaŭ kelkaj vintraj registroj. En Arizono preskaŭ ĉiuj registroj estas inter majo kaj oktobro.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird2>{{cite web |url=https://ebird.org/barchart?byr=1900&eyr=2014&bmo=1&emo=12&r=US-AZ&spp=plcsta#_ga=2.120843976.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Barchart |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14a de Majo 2022 }}</ref> ===Manĝado=== La Brunĉapa stelkolibro manĝas [[nektaro]]n el vasta gamo da florplantoj. Ĝi kutime manĝas per kaptolinioj (vizitante florcirkviton), sed maskloj foje defendas florareetojn. Ĝi manĝoserĉas je ĉiuj altoj de la subvegetaĵaro ĝis la arbara [[kanopeo]]. Aldone al nektaro, ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n kaptitajn per akcipitrado el eksponita alkroĉejo kaj per kolektado el vegetaĵaro.<ref name=PCST-BOW/> ===Reproduktado=== Malmulto estas konata pri la reprodukta [[fenologio]] de la Brunĉapa stelkolibro. En okcidenta Meksiko ĝi reproduktiĝas inter januaro kaj junio kaj en Kostariko inter oktobro kaj januaro, sed ĝiaj reproduktaj sezonoj aliloke ne estas dokumentitaj. Ĝi faras malprofundan tasforman neston el plantlanugo kun [[likeno]] ekstere kaj tipe metas ĝin proksime al la pinto de branĉo alte en arbo.<ref name=PCST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-constantii |species=Brunĉapa stelkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the plain-capped starthroat as being of Least Concern. It has a very large range and its population is estimated to be between 50,000 and 500,000 mature individuals. The population is, however, believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It ranges from uncommon to common in various parts of its range. "Human activity probably has little short term effect on [the] Plain-capped Starthroat".<ref name=PCST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster constantii}} {{Wikispecies|Heliomaster constantii}} *[https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.104916/Heliomaster_constantii Artikolo w/RangeMap] InfoNatura NatureServe *[https://web.archive.org/web/20070928225942/http://www.sabo.org/images/pcstbk.jpg Foto]; [https://web.archive.org/web/20120617121001/http://www.sabo.org/photoalb/hbsofaz.htm Artikolo] SABO-Hummingbirds of Arizona *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=plain-capped+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 8kyyd7piqdxox3yxbkvsyeuxtrst1be 9350887 9350885 2026-04-10T22:41:31Z Kani 670 9350887 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunĉapa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster constantii 100096182 (cropped).jpg |priskribo de dosiero = masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Plain-capped starthroat, Female. Jalisco, Mexico.jpg |priskribo de dosiero2 = ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Brunĉapa stelkolibro''' ''H. constantii'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster constantii'' |volume=2021 |article-number=e.T22688135A167015019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688135A167015019.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster constantii'' |dunomo aŭtoritato = ([[Adolphe Delattre|Delattre]], 1843) |vikispecio = ''Heliomaster constantii'' |komunejo = ''Heliomaster constantii'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Brunĉapa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster constantii'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas el [[Kostariko]] ĝis [[Meksiko]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Brunĉapa stelkolibro havas tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. c. constantii'', ''H. c. pinicola'', kaj ''H. c. leocadiae''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Brunĉapa stelkolibro estas 11 ĝis 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 7.4 g kaj inoj ĉirkaŭ 7.2 g. Ambaŭ seksoj de ĉiuj subspecioj havas longan, preskaŭ rektan, nigran bekon kaj blankan strion malantaŭ la okulo. Ambaŭ seksoj havas esence la saman plumaron. La nomiga subspecio havas metalbronzverdajn suprajn partojn kun larĝa blanka strio sur la pugo; la krono estas malpli metaleca ol la ceteraj. Granda parto de la vizaĝo estas malhelbruna, kun larĝa blanka "lipharo". La mentono estas fulga ĝis nigreca kaj la gorĝo varias de pluraj nuancoj de brilmetala ruĝo ĝis purpurruĝa. La subaj partoj estas brungrizaj kun blanka ventro. La subvostaj kovriloj estas palgrizaj kun larĝaj blankaj pintoj. La flankoj havas grandan tufon de blankaj plumoj. La centra paro de vostoplumoj estas bronzverda kun malhelbrunaj finoj kaj la ceteraj bronzverdaj tre nigrecaj ĉe la finoj kun blankaj randoj sur iliaj internaj randoj. Nematuruloj havas malhelfulgan brunan gorĝon kun grizecaj blankaj randoj sur la plumoj.<ref name=PCST-BOW>Arizmendi, M. d. C., C. I. Rodríguez-Flores, C. A. Soberanes-González, kaj T. S. Schulenberg (2020). Plain-capped Starthroat (''Heliomaster constantii''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.plcsta.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> Subspecio ''H. c. pinicola'' similas al la nomiga subspecio, sed havas pli palajn subpartojn kaj pli malgrandan gorĝon. La subpartoj de ''H. c. leocadiae'' estas pli palaj ol tiuj de la nomiga subspecio sed pli malhelaj ol tiuj de ''pinicola'' kaj ĝia gorĝo estas pli rozkolora ol ruĝa.<ref name=PCST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== Subspecio ''H. c. pinicola'' estas la plej norda; ĝi troviĝas en Meksiko de [[Sonora]] suden ĝis [[Jalisco]]. ''H. c. leocadiae'' troviĝas en sudokcidenta Meksiko kaj okcidenta [[Gvatemalo]]. La nomiga ''H. c. constantii'' troviĝas de [[Salvadoro]] tra [[Honduro]] kaj [[Nikaragvo]] ĝis nordokcidenta [[Kostariko]]. ''H. c. pinicola'' ankaŭ vagas al [[Arizono]], kie ĝi unue estis registrita en 1969 kaj antaŭ 2022 estis vidata preskaŭ ĉiujare.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird1>{{cite web |url=https://ebird.org/map/plcsta?__hstc=65717809.f038240263c1f922e4fe17945a6cb194.1627954740443.1652529499163.1652531918125.468&__hssc=65717809.9.1652531918125&__hsfp=3841044240&_gl=1*pefybf*_ga*OTgwNDA5MzMwLjE2Mjc5NTQ3NDA.*_ga_QR4NVXZ8BM*MTY1MjUzMTkxNy41NzQuMS4xNjUyNTMzNDg0LjU5#_ga=2.150515062.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Species Map |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14a de Majo 2022 }}</ref> La specio loĝas en diversaj aridaj ĝis duonaridaj pejzaĝoj, inkluzive de la interno kaj randoj de matura arbaro, dorna arbaro, veprejoj, galeria arbaro, [[sekundara arbaro]] kaj malfermaj areoj kun disaj arboj.<ref name=PCST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Brunĉapa stelkolibro estas tutjara loĝanto en plejparto de sia teritorio. En Sonora ĝi ŝajnas esti plejparte loĝanto dum la reprodukta sezono, sed estas ankaŭ kelkaj vintraj registroj. En Arizono preskaŭ ĉiuj registroj estas inter majo kaj oktobro.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird2>{{cite web |url=https://ebird.org/barchart?byr=1900&eyr=2014&bmo=1&emo=12&r=US-AZ&spp=plcsta#_ga=2.120843976.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Barchart |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14a de Majo 2022 }}</ref> ===Manĝado=== La Brunĉapa stelkolibro manĝas [[nektaro]]n el vasta gamo da florplantoj. Ĝi kutime manĝas per kaptolinioj (vizitante florcirkviton), sed maskloj foje defendas florareetojn. Ĝi manĝoserĉas je ĉiuj altoj de la subvegetaĵaro ĝis la arbara [[kanopeo]]. Aldone al nektaro, ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n kaptitajn per akcipitrado el eksponita alkroĉejo kaj per kolektado el vegetaĵaro.<ref name=PCST-BOW/> ===Reproduktado=== Malmulto estas konata pri la reprodukta [[fenologio]] de la Brunĉapa stelkolibro. En okcidenta Meksiko ĝi reproduktiĝas inter januaro kaj junio kaj en Kostariko inter oktobro kaj januaro, sed ĝiaj reproduktaj sezonoj aliloke ne estas dokumentitaj. Ĝi faras malprofundan tasforman neston el plantlanugo kun [[likeno]] ekstere kaj tipe metas ĝin proksime al la pinto de branĉo alte en arbo.<ref name=PCST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-constantii |species=Brunĉapa stelkolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Brunĉapan stelkolibron kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝi havas tre grandan teritorion kaj ĝia populacio estas taksita je inter 50 000 kaj 500 000 maturaj individuoj. Tamen, oni kredas, ke la populacio malpliiĝas. Neniu tuja minaco estis identigita.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster constantii'' |volume=2021 |article-number=e.T22688135A167015019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688135A167015019.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> Ĝi varias de malofta ĝis ofta en diversaj partoj de sia teritorio. "Homa agado verŝajne havas malmultan mallongdaŭran efikon sur [la] Brunĉapan stelkolibron".<ref name=PCST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster constantii}} {{Wikispecies|Heliomaster constantii}} *[https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.104916/Heliomaster_constantii Artikolo w/RangeMap] InfoNatura NatureServe *[https://web.archive.org/web/20070928225942/http://www.sabo.org/images/pcstbk.jpg Foto]; [https://web.archive.org/web/20120617121001/http://www.sabo.org/photoalb/hbsofaz.htm Artikolo] SABO-Hummingbirds of Arizona *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=plain-capped+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] bjvg9fcqjiwp8z810yk9n1l4t3x0c4t 9350890 9350887 2026-04-10T22:47:24Z Kani 670 9350890 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Brunĉapa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster constantii 100096182 (cropped).jpg |priskribo de dosiero = masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Plain-capped starthroat, Female. Jalisco, Mexico.jpg |priskribo de dosiero2 = ino |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Brunĉapa stelkolibro''' ''H. constantii'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster constantii'' |volume=2021 |article-number=e.T22688135A167015019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688135A167015019.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster constantii'' |dunomo aŭtoritato = ([[Adolphe Delattre|Delattre]], 1843) |vikispecio = ''Heliomaster constantii'' |komunejo = ''Heliomaster constantii'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Brunĉapa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster constantii'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas el [[Kostariko]] ĝis [[Meksiko]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Brunĉapa stelkolibro havas tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. c. constantii'', ''H. c. pinicola'', kaj ''H. c. leocadiae''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Brunĉapa stelkolibro estas 11 ĝis 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 7.4 g kaj inoj ĉirkaŭ 7.2 g. Ambaŭ seksoj de ĉiuj subspecioj havas longan, preskaŭ rektan, nigran bekon kaj blankan strion malantaŭ la okulo. Ambaŭ seksoj havas esence la saman plumaron. La nomiga subspecio havas metalbronzverdajn suprajn partojn kun larĝa blanka strio sur la pugo; la krono estas malpli metaleca ol la ceteraj. Granda parto de la vizaĝo estas malhelbruna, kun larĝa blanka "lipharo". La mentono estas fulga ĝis nigreca kaj la gorĝo varias de pluraj nuancoj de brilmetala ruĝo ĝis purpurruĝa. La subaj partoj estas brungrizaj kun blanka ventro. La subvostaj kovriloj estas palgrizaj kun larĝaj blankaj pintoj. La flankoj havas grandan tufon de blankaj plumoj. La centra paro de vostoplumoj estas bronzverda kun malhelbrunaj finoj kaj la ceteraj bronzverdaj tre nigrecaj ĉe la finoj kun blankaj randoj sur iliaj internaj randoj. Nematuruloj havas malhelfulgan brunan gorĝon kun grizecaj blankaj randoj sur la plumoj.<ref name=PCST-BOW>Arizmendi, M. d. C., C. I. Rodríguez-Flores, C. A. Soberanes-González, kaj T. S. Schulenberg (2020). Plain-capped Starthroat (''Heliomaster constantii''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.plcsta.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> Subspecio ''H. c. pinicola'' similas al la nomiga subspecio, sed havas pli palajn subpartojn kaj pli malgrandan gorĝon. La subpartoj de ''H. c. leocadiae'' estas pli palaj ol tiuj de la nomiga subspecio sed pli malhelaj ol tiuj de ''pinicola'' kaj ĝia gorĝo estas pli rozkolora ol ruĝa.<ref name=PCST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== Subspecio ''H. c. pinicola'' estas la plej norda; ĝi troviĝas en Meksiko de [[Sonora]] suden ĝis [[Jalisco]]. ''H. c. leocadiae'' troviĝas en sudokcidenta Meksiko kaj okcidenta [[Gvatemalo]]. La nomiga ''H. c. constantii'' troviĝas de [[Salvadoro]] tra [[Honduro]] kaj [[Nikaragvo]] ĝis nordokcidenta [[Kostariko]]. ''H. c. pinicola'' ankaŭ vagas al [[Arizono]], kie ĝi unue estis registrita en 1969 kaj antaŭ 2022 estis vidata preskaŭ ĉiujare.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird1>{{cite web |url=https://ebird.org/map/plcsta?__hstc=65717809.f038240263c1f922e4fe17945a6cb194.1627954740443.1652529499163.1652531918125.468&__hssc=65717809.9.1652531918125&__hsfp=3841044240&_gl=1*pefybf*_ga*OTgwNDA5MzMwLjE2Mjc5NTQ3NDA.*_ga_QR4NVXZ8BM*MTY1MjUzMTkxNy41NzQuMS4xNjUyNTMzNDg0LjU5#_ga=2.150515062.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Species Map |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14a de Majo 2022 }}</ref> La specio loĝas en diversaj aridaj ĝis duonaridaj pejzaĝoj, inkluzive de la interno kaj randoj de matura arbaro, dorna arbaro, veprejoj, galeria arbaro, [[sekundara arbaro]] kaj malfermaj areoj kun disaj arboj.<ref name=PCST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Brunĉapa stelkolibro estas tutjara loĝanto en plejparto de sia teritorio. En Sonora ĝi ŝajnas esti plejparte loĝanto dum la reprodukta sezono, sed estas ankaŭ kelkaj vintraj registroj. En Arizono preskaŭ ĉiuj registroj estas inter majo kaj oktobro.<ref name=PCST-BOW/><ref name=eBird2>{{cite web |url=https://ebird.org/barchart?byr=1900&eyr=2014&bmo=1&emo=12&r=US-AZ&spp=plcsta#_ga=2.120843976.1987108331.1652447176-980409330.1627954740 |title=Plain-capped Starthroat Barchart |author=<!--Not stated--> |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=14a de Majo 2022 }}</ref> ===Manĝado=== La Brunĉapa stelkolibro manĝas [[nektaro]]n el vasta gamo da florplantoj. Ĝi kutime manĝas per kaptolinioj (vizitante florcirkviton), sed maskloj foje defendas florareetojn. Ĝi manĝoserĉas je ĉiuj altoj de la subvegetaĵaro ĝis la arbara [[kanopeo]]. Aldone al nektaro, ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n kaptitajn per akcipitrado el eksponita alkroĉejo kaj per kolektado el vegetaĵaro.<ref name=PCST-BOW/> ===Reproduktado=== Malmulto estas konata pri la reprodukta [[fenologio]] de la Brunĉapa stelkolibro. En okcidenta Meksiko ĝi reproduktiĝas inter januaro kaj junio kaj en Kostariko inter oktobro kaj januaro, sed ĝiaj reproduktaj sezonoj aliloke ne estas dokumentitaj. Ĝi faras malprofundan tasforman neston el plantlanugo kun [[likeno]] ekstere kaj tipe metas ĝin proksime al la pinto de branĉo alte en arbo.<ref name=PCST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-constantii |species=Brunĉapa stelkolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Brunĉapan stelkolibron kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝi havas tre grandan teritorion kaj ĝia populacio estas taksita je inter 50 000 kaj 500 000 maturaj individuoj. Tamen, oni kredas, ke la populacio malpliiĝas. Neniu tuja minaco estis identigita.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster constantii'' |volume=2021 |article-number=e.T22688135A167015019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688135A167015019.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> Ĝi varias de malofta ĝis ofta en diversaj partoj de sia teritorio. "Homa agado verŝajne havas malmultan mallongdaŭran efikon sur [la] Brunĉapan stelkolibron".<ref name=PCST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster constantii}} {{Wikispecies|Heliomaster constantii}} *[https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.104916/Heliomaster_constantii Artikolo w/RangeMap] InfoNatura NatureServe *[https://web.archive.org/web/20070928225942/http://www.sabo.org/images/pcstbk.jpg Foto]; [https://web.archive.org/web/20120617121001/http://www.sabo.org/photoalb/hbsofaz.htm Artikolo] SABO-Hummingbirds of Arizona *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=plain-capped+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Fotaro] VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] q7cwajeca1ua3k8wxgdo6uqwyi73rjc 0 941219 9350881 2026-04-10T21:54:54Z Kani 670 Alidirektigis al [[Brunĉapa stelkolibro]] 9350881 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Brunĉapa stelkolibro]] r804u2tkkgi0mvul4u7dludh44gv6yz 0 941220 9350892 2026-04-10T23:01:01Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Longbeka stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris, Long-billed Starthroat.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |gen..." 9350892 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Longbeka stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris, Long-billed Starthroat.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Longbeka stelkolibro''' ''H. longirostris'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster longirostris'' |volume=2021 |article-number=e.T22688138A167013924 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688138A167013924.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster longirostris'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Baptiste Audebert|Audebert]] & [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1801) |vikispecio = ''Heliomaster longirostris'' |komunejo = ''Heliomaster longirostris'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster longirostris map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Longbeka stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster longirostris'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Meksiko]], [[Centrameriko]], [[Trinidado]], kaj ĉiuj landoj de [[Sudameriko]] escepte la kvar plej sudaj.<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== At one time the long-billed starthroat was placed in genus ''Anthoscenus'' but since the mid-1900s has had its current placement in ''Heliomaster''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, and K. J. Zimmer. Version 31 January 2022. A classification of the bird species of South America. American Ornithological Society. https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm retrieved February 1, 2022</ref> It has three subspecies, the nominate ''H. l. longirostris'', ''H. l. pallidicepts'', and ''H. l. albicrissa''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The long-billed starthroat is {{convert|11|to|12|cm|in|abbr=on}} long. Males weigh {{convert|5.5|to|7.1|g|oz|abbr=on}} and females about {{convert|6.5|g|oz|abbr=on}}. Both sexes of all subspecies have a long, almost straight, black bill and a small white spot behind the eye.<ref name=LBST-BOW>Stiles, F.G. and P. F. D. Boesman (2020). Long-billed Starthroat (''Heliomaster longirostris''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.lobsta1.01 retrieved 13 May 2022</ref> Males of the nominate subspecies have a glittering blue to greenish blue crown; the rest of its upperparts are dark bronzy green with the exception of a white stripe down the center of the rump. The face is black below the crown and has a white [[Cheek|malar]] stripe below the black. Its tail is rather short and square-tipped. The feathers are bronzy green near the body and black away from it, and the outer two or three pairs have white tips. The chin is black, the [[Gorget (bird)|gorget]] dark metallic purple, the breast gray with bronzy green sides, and the lower breast and belly dull white. The undertail [[Covert feather|coverts]] are gray with white edges. Nominate females are very similar but the blue of the crown is much reduced or absent and the gorget is narrower and dusky gray.<ref name=LBST-BOW/> Subspecies ''H. l. pallidicepts'' has a more greenish blue crown than the nominate and the sides of the breast are golden bronze. ''H. l. albicrissa'' is identical to the nominate except that its undertail coverts are mostly to entirely white.<ref name=LBST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== Subspecies ''H. l. pallidicepts'' of long-billed starthroat is the northernmost; it is found from southern Mexico through Belize, Guatemala, Honduras, and El Salvador into Nicaragua. The nominate ''H. l. longirostris'' is the most widespread. It is found from Costa Rica through Panama, into South America as far south as eastern Peru and eastern Bolivia and east through [[the Guianas]] well into Brazil, and on Trinidad. ''H. l. albicrissa'' has a restricted range in western Ecuador and northwestern Peru. The species inhabits a variety of humid semi-open landscapes including the edges of woodland, isolated woodlands, pastures with trees, [[gallery forest]], and [[secondary forest]]. It shuns the interior of closed forest. It is a bird of the lowlands and foothills that ranges in elevation from sea level to about {{convert|1500|m|ft|abbr=on}}.<ref name=LBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The long-billed starthroat has erratic and poorly understood movements. It seems to move in response to the flowering of different plant communities.<ref name=LBST-BOW/> ===Manĝado=== The long-billed starthroat feeds on nectar, especially at the flowers of large trees but also those of vines, shrubs, and ''Heliconia''. It forages both by [[trap-lining]] (visiting a circuit of flowering plants) and by defending flower-laden trees. It also feeds on small insects, often capturing them on the wing high in the air and sometimes by gleaning from vegetation.<ref name=LBST-BOW/> ===Reproduktado=== The long-billed starthroat breeds from the late wet season into the early dry season in the northern parts of its range. The span in Mexico and Central America is from October/November to February/March. Two broods per season have been observed in Central America. In northern Colombia it nests at least in September/October and March. The timing of breeding is not known in the rest of the species' range. The nest is a shallow cup made of plant down, moss, and liverworts cemented with spider silk and covered with lichen. It is typically placed between {{convert|4.5|and|12|m|ft|sigfig=2|abbr=on}} above the ground in a shrub, on an exposed branch, and even on a telephone wire. The female incubates the two white eggs for 18 to 19 days; fledging occurs 25 to 26 days after hatch.<ref name=LBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-longirostris |species=long-billed starthroat}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the long-billed starthroat as being of Least Concern. It has a very large range and a population of at least 500,000 mature individuals. The population, however, is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered uncommon in most of its range but occurs in several protected areas. It is "evidently able to tolerate much disturbance, and perhaps even favoured by deforestation, as long as scattered trees and groves remain."<ref name=LBST-BOW/> ==Bildaro== <gallery widths="225px" heights="150px"> File:Long-billed startthroat (Heliomaster longirostris longirostris).jpg|Male, Panama File:Long-billed Starthroat.jpg|Female - Morti, Panama File:Heliomaster longirostris (Picudo coronado) (15617223925).jpg|Male </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster longirostris}} {{Wikispecies|Heliomaster longirostris}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303192123/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] o0jz4b3yhlqwxnb54hww3e9v62n0bco 9350894 9350892 2026-04-10T23:10:58Z Kani 670 /* Taksonomio kaj sistematiko */ 9350894 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Longbeka stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris, Long-billed Starthroat.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Longbeka stelkolibro''' ''H. longirostris'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster longirostris'' |volume=2021 |article-number=e.T22688138A167013924 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688138A167013924.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster longirostris'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Baptiste Audebert|Audebert]] & [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1801) |vikispecio = ''Heliomaster longirostris'' |komunejo = ''Heliomaster longirostris'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster longirostris map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Longbeka stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster longirostris'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Meksiko]], [[Centrameriko]], [[Trinidado]], kaj ĉiuj landoj de [[Sudameriko]] escepte la kvar plej sudaj.<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Longbeka stelkolibro estis metita en la genron ''Anthoscenus'', sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''[[Heliomaster]]''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. l. longirostris'', ''H. l. pallidicepts'', kaj ''H. l. albicrissa''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The long-billed starthroat is {{convert|11|to|12|cm|in|abbr=on}} long. Males weigh {{convert|5.5|to|7.1|g|oz|abbr=on}} and females about {{convert|6.5|g|oz|abbr=on}}. Both sexes of all subspecies have a long, almost straight, black bill and a small white spot behind the eye.<ref name=LBST-BOW>Stiles, F.G. and P. F. D. Boesman (2020). Long-billed Starthroat (''Heliomaster longirostris''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.lobsta1.01 retrieved 13 May 2022</ref> Males of the nominate subspecies have a glittering blue to greenish blue crown; the rest of its upperparts are dark bronzy green with the exception of a white stripe down the center of the rump. The face is black below the crown and has a white [[Cheek|malar]] stripe below the black. Its tail is rather short and square-tipped. The feathers are bronzy green near the body and black away from it, and the outer two or three pairs have white tips. The chin is black, the [[Gorget (bird)|gorget]] dark metallic purple, the breast gray with bronzy green sides, and the lower breast and belly dull white. The undertail [[Covert feather|coverts]] are gray with white edges. Nominate females are very similar but the blue of the crown is much reduced or absent and the gorget is narrower and dusky gray.<ref name=LBST-BOW/> Subspecies ''H. l. pallidicepts'' has a more greenish blue crown than the nominate and the sides of the breast are golden bronze. ''H. l. albicrissa'' is identical to the nominate except that its undertail coverts are mostly to entirely white.<ref name=LBST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== Subspecies ''H. l. pallidicepts'' of long-billed starthroat is the northernmost; it is found from southern Mexico through Belize, Guatemala, Honduras, and El Salvador into Nicaragua. The nominate ''H. l. longirostris'' is the most widespread. It is found from Costa Rica through Panama, into South America as far south as eastern Peru and eastern Bolivia and east through [[the Guianas]] well into Brazil, and on Trinidad. ''H. l. albicrissa'' has a restricted range in western Ecuador and northwestern Peru. The species inhabits a variety of humid semi-open landscapes including the edges of woodland, isolated woodlands, pastures with trees, [[gallery forest]], and [[secondary forest]]. It shuns the interior of closed forest. It is a bird of the lowlands and foothills that ranges in elevation from sea level to about {{convert|1500|m|ft|abbr=on}}.<ref name=LBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The long-billed starthroat has erratic and poorly understood movements. It seems to move in response to the flowering of different plant communities.<ref name=LBST-BOW/> ===Manĝado=== The long-billed starthroat feeds on nectar, especially at the flowers of large trees but also those of vines, shrubs, and ''Heliconia''. It forages both by [[trap-lining]] (visiting a circuit of flowering plants) and by defending flower-laden trees. It also feeds on small insects, often capturing them on the wing high in the air and sometimes by gleaning from vegetation.<ref name=LBST-BOW/> ===Reproduktado=== The long-billed starthroat breeds from the late wet season into the early dry season in the northern parts of its range. The span in Mexico and Central America is from October/November to February/March. Two broods per season have been observed in Central America. In northern Colombia it nests at least in September/October and March. The timing of breeding is not known in the rest of the species' range. The nest is a shallow cup made of plant down, moss, and liverworts cemented with spider silk and covered with lichen. It is typically placed between {{convert|4.5|and|12|m|ft|sigfig=2|abbr=on}} above the ground in a shrub, on an exposed branch, and even on a telephone wire. The female incubates the two white eggs for 18 to 19 days; fledging occurs 25 to 26 days after hatch.<ref name=LBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-longirostris |species=long-billed starthroat}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the long-billed starthroat as being of Least Concern. It has a very large range and a population of at least 500,000 mature individuals. The population, however, is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered uncommon in most of its range but occurs in several protected areas. It is "evidently able to tolerate much disturbance, and perhaps even favoured by deforestation, as long as scattered trees and groves remain."<ref name=LBST-BOW/> ==Bildaro== <gallery widths="225px" heights="150px"> File:Long-billed startthroat (Heliomaster longirostris longirostris).jpg|Male, Panama File:Long-billed Starthroat.jpg|Female - Morti, Panama File:Heliomaster longirostris (Picudo coronado) (15617223925).jpg|Male </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster longirostris}} {{Wikispecies|Heliomaster longirostris}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303192123/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] l0tpzm030shvaubkxyz63xyhxklrx2u 9350908 9350894 2026-04-10T23:43:39Z Kani 670 /* Aspekto */ 9350908 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Longbeka stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris, Long-billed Starthroat.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Longbeka stelkolibro''' ''H. longirostris'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster longirostris'' |volume=2021 |article-number=e.T22688138A167013924 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688138A167013924.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster longirostris'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Baptiste Audebert|Audebert]] & [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1801) |vikispecio = ''Heliomaster longirostris'' |komunejo = ''Heliomaster longirostris'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster longirostris map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Longbeka stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster longirostris'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Meksiko]], [[Centrameriko]], [[Trinidado]], kaj ĉiuj landoj de [[Sudameriko]] escepte la kvar plej sudaj.<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Longbeka stelkolibro estis metita en la genron ''Anthoscenus'', sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''[[Heliomaster]]''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. l. longirostris'', ''H. l. pallidicepts'', kaj ''H. l. albicrissa''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Longbeka stelkolibro estas 11 ĝis 12 cm longa. Maskloj pezas 5,5 ĝis 7,1 g kaj inoj ĉirkaŭ 6,5 g. Ambaŭ seksoj de ĉiuj subspecioj havas longan, preskaŭ rektan, nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=LBST-BOW>Stiles, F.G. kaj P. F. D. Boesman (2020). Long-billed Starthroat (''Heliomaster longirostris''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.lobsta1.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Maskloj de la nomiga subspecio havas briletan bluan ĝis verdetbluan kronon; la cetero de ĝiaj supraj partoj estas malhelbronza verda escepte de blanka strio laŭ la centro de la pugo. La vizaĝo estas nigra sub la krono kaj havas blankan vangan strion sub la nigro. Ĝia vosto estas sufiĉe mallonga kaj kvadratpinta. La plumoj estas bronzverdaj proksime de la korpo kaj nigraj for de ĝi, kaj la eksteraj du aŭ tri paroj havas blankajn pintojn. La mentono estas nigra, la gorĝo malhele metalecviola, la brusto griza kun bronzverdaj flankoj, kaj la malsupra brusto kaj ventro obtuze blankaj. La subvostaj kovriloj estas grizaj kun blankaj randoj. Inoj de la nomiga subspecio estas tre similaj, sed la bluo de la krono estas multe reduktita aŭ forestanta kaj la gorĝo estas pli mallarĝa kaj malhelgriza.<ref name=LBST-BOW/> Subspecio ''H. l. pallidicepts'' havas pli verdecbluan kronon ol la nomiga subspecio kaj la flankoj de la brusto estas orbronzaj. ''H. l. albicrissa'' estas identa al la nomiga subspecio escepte ke ĝiaj subvostaj kovriloj estas plejparte ĝis tute blankaj.<ref name=LBST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== Subspecies ''H. l. pallidicepts'' of long-billed starthroat is the northernmost; it is found from southern Mexico through Belize, Guatemala, Honduras, and El Salvador into Nicaragua. The nominate ''H. l. longirostris'' is the most widespread. It is found from Costa Rica through Panama, into South America as far south as eastern Peru and eastern Bolivia and east through [[the Guianas]] well into Brazil, and on Trinidad. ''H. l. albicrissa'' has a restricted range in western Ecuador and northwestern Peru. The species inhabits a variety of humid semi-open landscapes including the edges of woodland, isolated woodlands, pastures with trees, [[gallery forest]], and [[secondary forest]]. It shuns the interior of closed forest. It is a bird of the lowlands and foothills that ranges in elevation from sea level to about {{convert|1500|m|ft|abbr=on}}.<ref name=LBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The long-billed starthroat has erratic and poorly understood movements. It seems to move in response to the flowering of different plant communities.<ref name=LBST-BOW/> ===Manĝado=== The long-billed starthroat feeds on nectar, especially at the flowers of large trees but also those of vines, shrubs, and ''Heliconia''. It forages both by [[trap-lining]] (visiting a circuit of flowering plants) and by defending flower-laden trees. It also feeds on small insects, often capturing them on the wing high in the air and sometimes by gleaning from vegetation.<ref name=LBST-BOW/> ===Reproduktado=== The long-billed starthroat breeds from the late wet season into the early dry season in the northern parts of its range. The span in Mexico and Central America is from October/November to February/March. Two broods per season have been observed in Central America. In northern Colombia it nests at least in September/October and March. The timing of breeding is not known in the rest of the species' range. The nest is a shallow cup made of plant down, moss, and liverworts cemented with spider silk and covered with lichen. It is typically placed between {{convert|4.5|and|12|m|ft|sigfig=2|abbr=on}} above the ground in a shrub, on an exposed branch, and even on a telephone wire. The female incubates the two white eggs for 18 to 19 days; fledging occurs 25 to 26 days after hatch.<ref name=LBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-longirostris |species=long-billed starthroat}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the long-billed starthroat as being of Least Concern. It has a very large range and a population of at least 500,000 mature individuals. The population, however, is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered uncommon in most of its range but occurs in several protected areas. It is "evidently able to tolerate much disturbance, and perhaps even favoured by deforestation, as long as scattered trees and groves remain."<ref name=LBST-BOW/> ==Bildaro== <gallery widths="225px" heights="150px"> File:Long-billed startthroat (Heliomaster longirostris longirostris).jpg|Male, Panama File:Long-billed Starthroat.jpg|Female - Morti, Panama File:Heliomaster longirostris (Picudo coronado) (15617223925).jpg|Male </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster longirostris}} {{Wikispecies|Heliomaster longirostris}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303192123/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] 95gsj3dbe029veksnlhnwmaiv2yw2ke 9350909 9350908 2026-04-10T23:53:54Z Kani 670 /* Distribuo kaj habitato */ 9350909 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Longbeka stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris, Long-billed Starthroat.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Longbeka stelkolibro''' ''H. longirostris'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster longirostris'' |volume=2021 |article-number=e.T22688138A167013924 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688138A167013924.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster longirostris'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Baptiste Audebert|Audebert]] & [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1801) |vikispecio = ''Heliomaster longirostris'' |komunejo = ''Heliomaster longirostris'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster longirostris map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Longbeka stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster longirostris'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Meksiko]], [[Centrameriko]], [[Trinidado]], kaj ĉiuj landoj de [[Sudameriko]] escepte la kvar plej sudaj.<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Longbeka stelkolibro estis metita en la genron ''Anthoscenus'', sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''[[Heliomaster]]''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. l. longirostris'', ''H. l. pallidicepts'', kaj ''H. l. albicrissa''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Longbeka stelkolibro estas 11 ĝis 12 cm longa. Maskloj pezas 5,5 ĝis 7,1 g kaj inoj ĉirkaŭ 6,5 g. Ambaŭ seksoj de ĉiuj subspecioj havas longan, preskaŭ rektan, nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=LBST-BOW>Stiles, F.G. kaj P. F. D. Boesman (2020). Long-billed Starthroat (''Heliomaster longirostris''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.lobsta1.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Maskloj de la nomiga subspecio havas briletan bluan ĝis verdetbluan kronon; la cetero de ĝiaj supraj partoj estas malhelbronza verda escepte de blanka strio laŭ la centro de la pugo. La vizaĝo estas nigra sub la krono kaj havas blankan vangan strion sub la nigro. Ĝia vosto estas sufiĉe mallonga kaj kvadratpinta. La plumoj estas bronzverdaj proksime de la korpo kaj nigraj for de ĝi, kaj la eksteraj du aŭ tri paroj havas blankajn pintojn. La mentono estas nigra, la gorĝo malhele metalecviola, la brusto griza kun bronzverdaj flankoj, kaj la malsupra brusto kaj ventro obtuze blankaj. La subvostaj kovriloj estas grizaj kun blankaj randoj. Inoj de la nomiga subspecio estas tre similaj, sed la bluo de la krono estas multe reduktita aŭ forestanta kaj la gorĝo estas pli mallarĝa kaj malhelgriza.<ref name=LBST-BOW/> Subspecio ''H. l. pallidicepts'' havas pli verdecbluan kronon ol la nomiga subspecio kaj la flankoj de la brusto estas orbronzaj. ''H. l. albicrissa'' estas identa al la nomiga subspecio escepte ke ĝiaj subvostaj kovriloj estas plejparte ĝis tute blankaj.<ref name=LBST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La subspecio ''H. l. pallidicepts'' de la Longbeka stelkolibro estas la plej norda; ĝi troviĝas de suda Meksiko tra [[Belizo]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]] kaj [[Salvadoro]] ĝis [[Nikaragvo]]. La nomiga ''H. l. longirostris'' estas la plej disvastiĝinta. Ĝi troviĝas de [[Kostariko]] tra [[Panamo]], en Sudamerikon ĝis orienta [[Peruo]] kaj orienta [[Bolivio]] kaj oriente tra la [[Gujanoj]] ĝis [[Brazilo]], kaj sur [[Trinidado]]. ''H. l. albicrissa'' havas limigitan teritorion en okcidenta [[Ekvadoro]] kaj nordokcidenta [[Peruo]]. La specio loĝas en diversaj humidaj duonmalfermaj pejzaĝoj, inkluzive de la randoj de arbaroj, izolitaj arbaroj, paŝtejoj kun arboj, galeriaj arbaroj kaj sekundaraj arbaroj. Ĝi evitas la internon de fermita arbaro. Ĝi estas birdo de la malaltebenaĵoj kaj promontoroj, kies alteco varias de marnivelo ĝis ĉirkaŭ 1 500 m.<ref name=LBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The long-billed starthroat has erratic and poorly understood movements. It seems to move in response to the flowering of different plant communities.<ref name=LBST-BOW/> ===Manĝado=== The long-billed starthroat feeds on nectar, especially at the flowers of large trees but also those of vines, shrubs, and ''Heliconia''. It forages both by [[trap-lining]] (visiting a circuit of flowering plants) and by defending flower-laden trees. It also feeds on small insects, often capturing them on the wing high in the air and sometimes by gleaning from vegetation.<ref name=LBST-BOW/> ===Reproduktado=== The long-billed starthroat breeds from the late wet season into the early dry season in the northern parts of its range. The span in Mexico and Central America is from October/November to February/March. Two broods per season have been observed in Central America. In northern Colombia it nests at least in September/October and March. The timing of breeding is not known in the rest of the species' range. The nest is a shallow cup made of plant down, moss, and liverworts cemented with spider silk and covered with lichen. It is typically placed between {{convert|4.5|and|12|m|ft|sigfig=2|abbr=on}} above the ground in a shrub, on an exposed branch, and even on a telephone wire. The female incubates the two white eggs for 18 to 19 days; fledging occurs 25 to 26 days after hatch.<ref name=LBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-longirostris |species=long-billed starthroat}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the long-billed starthroat as being of Least Concern. It has a very large range and a population of at least 500,000 mature individuals. The population, however, is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered uncommon in most of its range but occurs in several protected areas. It is "evidently able to tolerate much disturbance, and perhaps even favoured by deforestation, as long as scattered trees and groves remain."<ref name=LBST-BOW/> ==Bildaro== <gallery widths="225px" heights="150px"> File:Long-billed startthroat (Heliomaster longirostris longirostris).jpg|Male, Panama File:Long-billed Starthroat.jpg|Female - Morti, Panama File:Heliomaster longirostris (Picudo coronado) (15617223925).jpg|Male </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster longirostris}} {{Wikispecies|Heliomaster longirostris}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303192123/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] 9r77sijqsvk927865tkciby5jz1wl4o 9350911 9350909 2026-04-11T00:07:25Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9350911 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Longbeka stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris, Long-billed Starthroat.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Longbeka stelkolibro''' ''H. longirostris'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster longirostris'' |volume=2021 |article-number=e.T22688138A167013924 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688138A167013924.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster longirostris'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Baptiste Audebert|Audebert]] & [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1801) |vikispecio = ''Heliomaster longirostris'' |komunejo = ''Heliomaster longirostris'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster longirostris map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Longbeka stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster longirostris'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Meksiko]], [[Centrameriko]], [[Trinidado]], kaj ĉiuj landoj de [[Sudameriko]] escepte la kvar plej sudaj.<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Longbeka stelkolibro estis metita en la genron ''Anthoscenus'', sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''[[Heliomaster]]''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. l. longirostris'', ''H. l. pallidicepts'', kaj ''H. l. albicrissa''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Longbeka stelkolibro estas 11 ĝis 12 cm longa. Maskloj pezas 5,5 ĝis 7,1 g kaj inoj ĉirkaŭ 6,5 g. Ambaŭ seksoj de ĉiuj subspecioj havas longan, preskaŭ rektan, nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=LBST-BOW>Stiles, F.G. kaj P. F. D. Boesman (2020). Long-billed Starthroat (''Heliomaster longirostris''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.lobsta1.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Maskloj de la nomiga subspecio havas briletan bluan ĝis verdetbluan kronon; la cetero de ĝiaj supraj partoj estas malhelbronza verda escepte de blanka strio laŭ la centro de la pugo. La vizaĝo estas nigra sub la krono kaj havas blankan vangan strion sub la nigro. Ĝia vosto estas sufiĉe mallonga kaj kvadratpinta. La plumoj estas bronzverdaj proksime de la korpo kaj nigraj for de ĝi, kaj la eksteraj du aŭ tri paroj havas blankajn pintojn. La mentono estas nigra, la gorĝo malhele metalecviola, la brusto griza kun bronzverdaj flankoj, kaj la malsupra brusto kaj ventro obtuze blankaj. La subvostaj kovriloj estas grizaj kun blankaj randoj. Inoj de la nomiga subspecio estas tre similaj, sed la bluo de la krono estas multe reduktita aŭ forestanta kaj la gorĝo estas pli mallarĝa kaj malhelgriza.<ref name=LBST-BOW/> Subspecio ''H. l. pallidicepts'' havas pli verdecbluan kronon ol la nomiga subspecio kaj la flankoj de la brusto estas orbronzaj. ''H. l. albicrissa'' estas identa al la nomiga subspecio escepte ke ĝiaj subvostaj kovriloj estas plejparte ĝis tute blankaj.<ref name=LBST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La subspecio ''H. l. pallidicepts'' de la Longbeka stelkolibro estas la plej norda; ĝi troviĝas de suda Meksiko tra [[Belizo]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]] kaj [[Salvadoro]] ĝis [[Nikaragvo]]. La nomiga ''H. l. longirostris'' estas la plej disvastiĝinta. Ĝi troviĝas de [[Kostariko]] tra [[Panamo]], en Sudamerikon ĝis orienta [[Peruo]] kaj orienta [[Bolivio]] kaj oriente tra la [[Gujanoj]] ĝis [[Brazilo]], kaj sur [[Trinidado]]. ''H. l. albicrissa'' havas limigitan teritorion en okcidenta [[Ekvadoro]] kaj nordokcidenta [[Peruo]]. La specio loĝas en diversaj humidaj duonmalfermaj pejzaĝoj, inkluzive de la randoj de arbaroj, izolitaj arbaroj, paŝtejoj kun arboj, galeriaj arbaroj kaj sekundaraj arbaroj. Ĝi evitas la internon de fermita arbaro. Ĝi estas birdo de la malaltebenaĵoj kaj promontoroj, kies alteco varias de marnivelo ĝis ĉirkaŭ 1 500 m.<ref name=LBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Longbeka stelkolibro havas nekonstantajn kaj malbone komprenatajn movojn. Ĝi ŝajne moviĝas kiel reago al la florado de malsamaj plantkomunumoj.<ref name=LBST-BOW/> ===Manĝado=== La Longbeka stelkolibro manĝas [[nektaro]]n, precipe ĉe la floroj de grandaj arboj sed ankaŭ ĉe tiuj de [[vito]]j, arbustoj kaj ''Heliconia''. Ĝi manĝadas kaj per kaptolinioj (vizitante cirklon de florplantoj) kaj per defendado de florplenaj arboj. Ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n, ofte kaptante ilin dumfluge alte en la aero kaj foje per kolektado el vegetaĵaro.<ref name=LBST-BOW/> ===Reproduktado=== La Longbeka stelkolibro reproduktiĝas de la malfrua [[pluvsezono]] ĝis la komenco de la [[seka sezono]] en la nordaj partoj de sia teritorio. La periodo en Meksiko kaj Centrameriko estas de oktobro/novembro ĝis februaro/marto. Du ovodemetaĵoj por sezono estis observitaj en Centrameriko. En norda Kolombio ĝi nestas almenaŭ en septembro/oktobro kaj marto. La tempo de reproduktado ne estas konata en la cetero de la teritorio de la specio. La nesto estas malprofunda taso farita el planta lanugo, [[musko]] kaj hepatikoj cementitaj per [[aranea silko]] kaj kovrita per [[likeno]]. Ĝi estas tipe metita inter 4,5 kaj 12 m supergrunde en arbeto, sur eksponita branĉo, kaj eĉ sur telefona drato. La ino kovas la du blankajn ovojn dum 18 ĝis 19 tagoj; [[elnestiĝo]] okazas 25 ĝis 26 tagojn post eloviĝo.<ref name=LBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-longirostris |species=Longbeka stelkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the long-billed starthroat as being of Least Concern. It has a very large range and a population of at least 500,000 mature individuals. The population, however, is believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered uncommon in most of its range but occurs in several protected areas. It is "evidently able to tolerate much disturbance, and perhaps even favoured by deforestation, as long as scattered trees and groves remain."<ref name=LBST-BOW/> ==Bildaro== <gallery widths="225px" heights="150px"> File:Long-billed startthroat (Heliomaster longirostris longirostris).jpg|Male, Panama File:Long-billed Starthroat.jpg|Female - Morti, Panama File:Heliomaster longirostris (Picudo coronado) (15617223925).jpg|Male </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster longirostris}} {{Wikispecies|Heliomaster longirostris}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303192123/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] notubtalaruhmv80g7juru25scdu1hu 9350912 9350911 2026-04-11T00:13:15Z Kani 670 9350912 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Longbeka stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris, Long-billed Starthroat.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Longbeka stelkolibro''' ''H. longirostris'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster longirostris'' |volume=2021 |article-number=e.T22688138A167013924 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688138A167013924.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster longirostris'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Baptiste Audebert|Audebert]] & [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1801) |vikispecio = ''Heliomaster longirostris'' |komunejo = ''Heliomaster longirostris'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster longirostris map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Longbeka stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster longirostris'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Meksiko]], [[Centrameriko]], [[Trinidado]], kaj ĉiuj landoj de [[Sudameriko]] escepte la kvar plej sudaj.<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Longbeka stelkolibro estis metita en la genron ''Anthoscenus'', sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''[[Heliomaster]]''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. l. longirostris'', ''H. l. pallidicepts'', kaj ''H. l. albicrissa''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Longbeka stelkolibro estas 11 ĝis 12 cm longa. Maskloj pezas 5,5 ĝis 7,1 g kaj inoj ĉirkaŭ 6,5 g. Ambaŭ seksoj de ĉiuj subspecioj havas longan, preskaŭ rektan, nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=LBST-BOW>Stiles, F.G. kaj P. F. D. Boesman (2020). Long-billed Starthroat (''Heliomaster longirostris''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.lobsta1.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Maskloj de la nomiga subspecio havas briletan bluan ĝis verdetbluan kronon; la cetero de ĝiaj supraj partoj estas malhelbronza verda escepte de blanka strio laŭ la centro de la pugo. La vizaĝo estas nigra sub la krono kaj havas blankan vangan strion sub la nigro. Ĝia vosto estas sufiĉe mallonga kaj kvadratpinta. La plumoj estas bronzverdaj proksime de la korpo kaj nigraj for de ĝi, kaj la eksteraj du aŭ tri paroj havas blankajn pintojn. La mentono estas nigra, la gorĝo malhele metalecviola, la brusto griza kun bronzverdaj flankoj, kaj la malsupra brusto kaj ventro obtuze blankaj. La subvostaj kovriloj estas grizaj kun blankaj randoj. Inoj de la nomiga subspecio estas tre similaj, sed la bluo de la krono estas multe reduktita aŭ forestanta kaj la gorĝo estas pli mallarĝa kaj malhelgriza.<ref name=LBST-BOW/> Subspecio ''H. l. pallidicepts'' havas pli verdecbluan kronon ol la nomiga subspecio kaj la flankoj de la brusto estas orbronzaj. ''H. l. albicrissa'' estas identa al la nomiga subspecio escepte ke ĝiaj subvostaj kovriloj estas plejparte ĝis tute blankaj.<ref name=LBST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La subspecio ''H. l. pallidicepts'' de la Longbeka stelkolibro estas la plej norda; ĝi troviĝas de suda Meksiko tra [[Belizo]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]] kaj [[Salvadoro]] ĝis [[Nikaragvo]]. La nomiga ''H. l. longirostris'' estas la plej disvastiĝinta. Ĝi troviĝas de [[Kostariko]] tra [[Panamo]], en Sudamerikon ĝis orienta [[Peruo]] kaj orienta [[Bolivio]] kaj oriente tra la [[Gujanoj]] ĝis [[Brazilo]], kaj sur [[Trinidado]]. ''H. l. albicrissa'' havas limigitan teritorion en okcidenta [[Ekvadoro]] kaj nordokcidenta [[Peruo]]. La specio loĝas en diversaj humidaj duonmalfermaj pejzaĝoj, inkluzive de la randoj de arbaroj, izolitaj arbaroj, paŝtejoj kun arboj, galeriaj arbaroj kaj sekundaraj arbaroj. Ĝi evitas la internon de fermita arbaro. Ĝi estas birdo de la malaltebenaĵoj kaj promontoroj, kies alteco varias de marnivelo ĝis ĉirkaŭ 1 500 m.<ref name=LBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Longbeka stelkolibro havas nekonstantajn kaj malbone komprenatajn movojn. Ĝi ŝajne moviĝas kiel reago al la florado de malsamaj plantkomunumoj.<ref name=LBST-BOW/> ===Manĝado=== La Longbeka stelkolibro manĝas [[nektaro]]n, precipe ĉe la floroj de grandaj arboj sed ankaŭ ĉe tiuj de [[vito]]j, arbustoj kaj ''Heliconia''. Ĝi manĝadas kaj per kaptolinioj (vizitante cirklon de florplantoj) kaj per defendado de florplenaj arboj. Ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n, ofte kaptante ilin dumfluge alte en la aero kaj foje per kolektado el vegetaĵaro.<ref name=LBST-BOW/> ===Reproduktado=== La Longbeka stelkolibro reproduktiĝas de la malfrua [[pluvsezono]] ĝis la komenco de la [[seka sezono]] en la nordaj partoj de sia teritorio. La periodo en Meksiko kaj Centrameriko estas de oktobro/novembro ĝis februaro/marto. Du ovodemetaĵoj por sezono estis observitaj en Centrameriko. En norda Kolombio ĝi nestas almenaŭ en septembro/oktobro kaj marto. La tempo de reproduktado ne estas konata en la cetero de la teritorio de la specio. La nesto estas malprofunda taso farita el planta lanugo, [[musko]] kaj hepatikoj cementitaj per [[aranea silko]] kaj kovrita per [[likeno]]. Ĝi estas tipe metita inter 4,5 kaj 12 m supergrunde en arbeto, sur eksponita branĉo, kaj eĉ sur telefona drato. La ino kovas la du blankajn ovojn dum 18 ĝis 19 tagoj; [[elnestiĝo]] okazas 25 ĝis 26 tagojn post eloviĝo.<ref name=LBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-longirostris |species=Longbeka stelkolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Longbekan stelkolibron kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝi havas tre grandan teritorion kaj populacion de almenaŭ 500 000 maturaj individuoj. Tamen, oni kredas, ke la populacio malpliiĝas. Neniu tuja minaco estis identigita.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster longirostris'' |volume=2021 |article-number=e.T22688138A167013924 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688138A167013924.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> Ĝi estas konsiderata neofta en plejparto de sia teritorio, sed troviĝas en pluraj protektitaj areoj. Ĝi "evidente kapablas toleri multan ĝenon, kaj eble eĉ estas favorita de [[senarbarigo]], kondiĉe ke disaj arboj kaj arbaretoj restas."<ref name=LBST-BOW/> ==Bildaro== <gallery widths="225px" heights="150px"> File:Long-billed startthroat (Heliomaster longirostris longirostris).jpg|Masklo, Panamo File:Long-billed Starthroat.jpg|Ino - Morti, Panamo File:Heliomaster longirostris (Picudo coronado) (15617223925).jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster longirostris}} {{Wikispecies|Heliomaster longirostris}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303192123/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] 8ik7l7l5sz9fheca2xxltkvl9y93mpl 9350913 9350912 2026-04-11T00:21:03Z Kani 670 9350913 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Longbeka stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster longirostris, Long-billed Starthroat.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Longbeka stelkolibro''' ''H. longirostris'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster longirostris'' |volume=2021 |article-number=e.T22688138A167013924 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688138A167013924.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster longirostris'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Baptiste Audebert|Audebert]] & [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1801) |vikispecio = ''Heliomaster longirostris'' |komunejo = ''Heliomaster longirostris'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster longirostris map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Longbeka stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster longirostris'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi troviĝas en [[Meksiko]], [[Centrameriko]], [[Trinidado]], kaj ĉiuj landoj de [[Sudameriko]] escepte la kvar plej sudaj.<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Longbeka stelkolibro estis metita en la genron ''Anthoscenus'', sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''[[Heliomaster]]''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''H. l. longirostris'', ''H. l. pallidicepts'', kaj ''H. l. albicrissa''.<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Longbeka stelkolibro estas 11 ĝis 12 cm longa. Maskloj pezas 5,5 ĝis 7,1 g kaj inoj ĉirkaŭ 6,5 g. Ambaŭ seksoj de ĉiuj subspecioj havas longan, preskaŭ rektan, nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo.<ref name=LBST-BOW>Stiles, F.G. kaj P. F. D. Boesman (2020). Long-billed Starthroat (''Heliomaster longirostris''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.lobsta1.01] Alirita la 13an de Majo 2022</ref> Maskloj de la nomiga subspecio havas briletan bluan ĝis verdetbluan kronon; la cetero de ĝiaj supraj partoj estas malhelbronza verda escepte de blanka strio laŭ la centro de la pugo. La vizaĝo estas nigra sub la krono kaj havas blankan vangan strion sub la nigro. Ĝia vosto estas sufiĉe mallonga kaj kvadratpinta. La plumoj estas bronzverdaj proksime de la korpo kaj nigraj for de ĝi, kaj la eksteraj du aŭ tri paroj havas blankajn pintojn. La mentono estas nigra, la gorĝo malhele metalecviola, la brusto griza kun bronzverdaj flankoj, kaj la malsupra brusto kaj ventro obtuze blankaj. La subvostaj kovriloj estas grizaj kun blankaj randoj. Inoj de la nomiga subspecio estas tre similaj, sed la bluo de la krono estas multe reduktita aŭ forestanta kaj la gorĝo estas pli mallarĝa kaj malhelgriza.<ref name=LBST-BOW/> Subspecio ''H. l. pallidicepts'' havas pli verdecbluan kronon ol la nomiga subspecio kaj la flankoj de la brusto estas orbronzaj. ''H. l. albicrissa'' estas identa al la nomiga subspecio escepte ke ĝiaj subvostaj kovriloj estas plejparte ĝis tute blankaj.<ref name=LBST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La subspecio ''H. l. pallidicepts'' de la Longbeka stelkolibro estas la plej norda; ĝi troviĝas de suda Meksiko tra [[Belizo]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]] kaj [[Salvadoro]] ĝis [[Nikaragvo]]. La nomiga ''H. l. longirostris'' estas la plej disvastiĝinta. Ĝi troviĝas de [[Kostariko]] tra [[Panamo]], en Sudamerikon ĝis orienta [[Peruo]] kaj orienta [[Bolivio]] kaj oriente tra la [[Gujanoj]] ĝis [[Brazilo]], kaj sur [[Trinidado]]. ''H. l. albicrissa'' havas limigitan teritorion en okcidenta [[Ekvadoro]] kaj nordokcidenta [[Peruo]]. La specio loĝas en diversaj humidaj duonmalfermaj pejzaĝoj, inkluzive de la randoj de arbaroj, izolitaj arbaroj, paŝtejoj kun arboj, galeriaj arbaroj kaj sekundaraj arbaroj. Ĝi evitas la internon de fermita arbaro. Ĝi estas birdo de la malaltebenaĵoj kaj promontoroj, kies alteco varias de marnivelo ĝis ĉirkaŭ 1 500 m.<ref name=LBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Longbeka stelkolibro havas nekonstantajn kaj malbone komprenatajn movojn. Ĝi ŝajne moviĝas kiel reago al la florado de malsamaj plantkomunumoj.<ref name=LBST-BOW/> ===Manĝado=== La Longbeka stelkolibro manĝas [[nektaro]]n, precipe ĉe la floroj de grandaj arboj sed ankaŭ ĉe tiuj de [[vito]]j, arbustoj kaj ''Heliconia''. Ĝi manĝadas kaj per kaptolinioj (vizitante cirklon de florplantoj) kaj per defendado de florplenaj arboj. Ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n, ofte kaptante ilin dumfluge alte en la aero kaj foje per kolektado el vegetaĵaro.<ref name=LBST-BOW/> ===Reproduktado=== La Longbeka stelkolibro reproduktiĝas de la malfrua [[pluvsezono]] ĝis la komenco de la [[seka sezono]] en la nordaj partoj de sia teritorio. La periodo en Meksiko kaj Centrameriko estas de oktobro/novembro ĝis februaro/marto. Du ovodemetaĵoj por sezono estis observitaj en Centrameriko. En norda Kolombio ĝi nestas almenaŭ en septembro/oktobro kaj marto. La tempo de reproduktado ne estas konata en la cetero de la teritorio de la specio. La nesto estas malprofunda taso farita el planta lanugo, [[musko]] kaj hepatikoj cementitaj per [[aranea silko]] kaj kovrita per [[likeno]]. Ĝi estas tipe metita inter 4,5 kaj 12 m supergrunde en arbeto, sur eksponita branĉo, kaj eĉ sur telefona drato. La ino kovas la du blankajn ovojn dum 18 ĝis 19 tagoj; [[elnestiĝo]] okazas 25 ĝis 26 tagojn post eloviĝo.<ref name=LBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-longirostris |species=Longbeka stelkolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Longbekan stelkolibron kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Ĝi havas tre grandan teritorion kaj populacion de almenaŭ 500 000 maturaj individuoj. Tamen, oni kredas, ke la populacio malpliiĝas. Neniu tuja minaco estis identigita.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Heliomaster longirostris'' |volume=2021 |article-number=e.T22688138A167013924 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22688138A167013924.en |access-date=13a de Majo 2022}}</ref> Ĝi estas konsiderata neofta en plejparto de sia teritorio, sed troviĝas en pluraj protektitaj areoj. Ĝi "evidente kapablas toleri multan ĝenon, kaj eble eĉ estas favorita de [[senarbarigo]], kondiĉe ke disaj arboj kaj arbaretoj restas."<ref name=LBST-BOW/> ==Bildaro== <gallery widths="225px" heights="150px"> File:Long-billed startthroat (Heliomaster longirostris longirostris).jpg|Masklo, Panamo File:Long-billed Starthroat.jpg|Ino - Morti, Panamo File:Heliomaster longirostris (Picudo coronado) (15617223925).jpg|Masklo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster longirostris}} {{Wikispecies|Heliomaster longirostris}} *[http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 fotaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303192123/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=long-billed+starthroat&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2016-03-03 }} VIREO {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] qpr4d7pj4zw3q37sw6fw0f5zyyrly18 0 941221 9350893 2026-04-10T23:03:53Z Kani 670 Alidirektigis al [[Jean-Baptiste Audebert]] 9350893 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Jean-Baptiste Audebert]] qj2zbgl59ftpc6wqi3rehv9dy7iv8ny 0 941222 9350895 2026-04-10T23:12:23Z Kani 670 Alidirektigis al [[Longbeka stelkolibro]] 9350895 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Longbeka stelkolibro]] drhvrvzhazfwtpzb6ia6ng66pn0nc0h 0 941223 9350907 2026-04-10T23:28:26Z ~2026-22026-89 254932 Kreis novan paĝon kun "'''Orrdalsklint''' estas roko en la komunumo [[Saltvik]], [[Alando]]. Ĝia pinto estas la plej alta loko de Alando." 9350907 wikitext text/x-wiki '''Orrdalsklint''' estas roko en la komunumo [[Saltvik]], [[Alando]]. Ĝia pinto estas la plej alta loko de Alando. tn1iajpextu755jek2re14bt0ptykjc 9351080 9350907 2026-04-11T10:27:50Z ~2026-22334-13 255045 9351080 wikitext text/x-wiki '''Orrdalsklint''' estas roko en la komunumo [[Saltvik]], [[Alando]]. Ĝia pinto estas la plej alta loko de Alando. [[Kategorio:Alando]] [[Kategorio:Geografio de Finnlando]]. ocdt5k4e8vq5i8iojhnodeetuw4w8bi 9351082 9351080 2026-04-11T10:34:47Z ~2026-22334-13 255045 9351082 wikitext text/x-wiki '''Orrdalsklint''' estas roko en la komunumo [[Saltvik]], [[Alando]]. Ĝia pinto estas la plej alta loko de Alando. La supermara alteco estas 129 m. Tie estas trovita ŝtonepokaj loklokoj el la tempo proksimume 1500 jaroj pre la komenco de la kronologio. La plej altaj lokoj de Alando, Orrdalsklint kaj Långsbergen, komencis leviĝi el la maro proksimume pre 10 000 jaroj. [[Kategorio:Alando]] [[Kategorio:Geografio de Finnlando]]. 0kkf3s6zxajl8zuem2b6vb3q2q8eaay 9351092 9351082 2026-04-11T10:53:28Z Kani 670 9351092 wikitext text/x-wiki {{Informkesto monto}} '''Orrdalsklint''' estas roko en la komunumo [[Saltvik]], [[Alando]]. Ĝia pinto estas la plej alta loko de Alando. La supermara alteco estas 129 m. Tie estas trovita ŝtonepoka loko el la tempo proksimume 1500 jaroj antaŭ la komenco de la kronologio. La plej altaj lokoj de Alando, Orrdalsklint kaj Långsbergen, komencis leviĝi el la maro proksimume antaŭ 10 000 jaroj. [[Kategorio:Alando]] [[Kategorio:Geografio de Finnlando]]. bkd7v8zv36gqm4al2alx9m14sq26sum 9351094 9351092 2026-04-11T10:55:22Z Kani 670 9351094 wikitext text/x-wiki {{Informkesto monto}} '''Orrdalsklint''' estas roko en la komunumo [[Saltvik]], [[Alando]]. Ĝia pinto estas la plej alta loko de Alando. La supermara alteco estas 129 m. [[Dosiero:Orrdalsklint july 2018.jpg|eta|maldekstre|200ra|[[Ŝtonepoko|ŝtonepoka]] loko kaj pejzaĝo.]] Tie troviĝas [[Ŝtonepoko|ŝtonepoka]] loko el la tempo proksimume 1500 jaroj antaŭ la komenco de la kronologio. La plej altaj lokoj de Alando, Orrdalsklint kaj Långsbergen, komencis leviĝi el la maro proksimume antaŭ 10 000 jaroj. [[Kategorio:Alando]] [[Kategorio:Geografio de Finnlando]]. 4952e3jxbdxzjsiqu2dsmo3vipaehec 0 941224 9350914 2026-04-11T00:29:17Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Stribrusta stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (M) 01.jpg |priskribo de dosiero = SOr Brazilo (masklo) |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (F).jpg |priskribo de dosiero2 = SOr Brazilo (ino) |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = Apo..." 9350914 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Stribrusta stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (M) 01.jpg |priskribo de dosiero = SOr Brazilo (masklo) |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (F).jpg |priskribo de dosiero2 = SOr Brazilo (ino) |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Stribrusta stelkolibro''' ''H. squamosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Heliomaster squamosus'' |volume=2016 |article-number=e.T22688141A93183968 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22688141A93183968.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster squamosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1823) |vikispecio = ''Heliomaster squamosus'' |komunejo = ''Heliomaster squamosus'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Stribrusta stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster squamosus'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi estas [[endemio]] de [[Brazilo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Versio 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Stribrusta stelkolibro estis metita en la genron ''Lepidolarynx'' sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''Heliomaster''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The stripe-breasted starthroat is {{convert|11.2|to|12.4|cm|in|sigfig=2|abbr=on}} long and weighs {{convert|5|to|6.5|g|oz|abbr=on}}. Both sexes have a long, slightly decurved, black bill, a white streak behind the eye, and a white "moustache". Both have a forked tail but the female's is less deeply indented than the male's. Males in breeding plumage have bronzy green upperparts with an iridescent green crown. Their [[Gorget (bird)|gorget]] is glittering violet and the sides of it flare out. Their underparts are greenish-black with a white stripe down the middle. The central tail feathers are black and the rest are dark blue-green. After breeding its throat molts to grayish with black spots. Females' upperparts are like the male's. The throat feathers are blackish green with white edges. The chest and belly are grayish with a white stripe down the middle and the flanks are greenish. The tail is green and the outer feathers have a steel blue band near the end and white tips.<ref name=SBST-BOW>Schuchmann, K.L., G. M. Kirwan, and P. F. D. Boesman (2020). Stripe-breasted Starthroat (''Heliomaster squamosus''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.stbsta1.01 retrieved 14 May 2022</ref> ==Distribuo kaj habitato== The stripe-breasted starthroat is found in eastern Brazil from [[Pernambuco]] south to [[São Paulo (state)|São Paulo]] state. It has also been recorded as a vagrant in Argentina's [[Iguazú National Park]]. It inhabits forest and savannah at elevations from sea level to {{convert|800|m|ft|abbr=on}}.<ref name=SBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The stripe-breasted starthroat is essentially sedentary but may occasionally wander to higher elevations than usual.<ref name=SBST-BOW/> ===Manĝado=== The stripe-breasted starthroat feeds on nectar from a wide variety of flowering plants. It typically forages between {{convert|3|and|8|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. It is territorial, but defends flower patches from others of its species more than from other hummingbirds. In addition to nectar, it also feeds on small insects captured by [[Hawking (birds)|hawking]].<ref name=SBST-BOW/> ===Reproduktado=== The stripe-breasted starthroat's breeding season is usually February to April but it has been recorded incubating in November. It makes a small cup nest and usually sites it on a horizontal tree branch {{convert|6|to|8|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. Some nests have been seen higher, and at least one has been seen on a utility wire. The female incubates the clutch of two eggs for 14 to 16 days and fledging occurs 21 to 24 days after hatch.<ref name=SBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-squamosus |species=Stribrusta stelkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] originally assessed the stripe-breasted starthroat as Near Threatened but since 2004 has rated it as being of Least Concern. Though its population size is unknown, it is believed to be stable.<ref name=IUCN/> It is considered to be locally common and occurs in at least one Brazilian national park.<ref name=SBST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster squamosus}} {{Wikispecies|Heliomaster squamosus}} *[http://www.arthurgrosset.com/sabirds/photos/helsqu3828.jpg Foto]; [http://www.arthurgrosset.com/sabirds/stripe-breastedstarthroat.html Article & synopsis] So. Amer. Birds {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] ouoy4i19nva8mogn1cofllc7lezyef9 9350919 9350914 2026-04-11T00:35:46Z Kani 670 /* Aspekto */ 9350919 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Stribrusta stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (M) 01.jpg |priskribo de dosiero = SOr Brazilo (masklo) |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (F).jpg |priskribo de dosiero2 = SOr Brazilo (ino) |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Stribrusta stelkolibro''' ''H. squamosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Heliomaster squamosus'' |volume=2016 |article-number=e.T22688141A93183968 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22688141A93183968.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster squamosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1823) |vikispecio = ''Heliomaster squamosus'' |komunejo = ''Heliomaster squamosus'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Stribrusta stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster squamosus'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi estas [[endemio]] de [[Brazilo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Versio 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Stribrusta stelkolibro estis metita en la genron ''Lepidolarynx'' sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''Heliomaster''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Stribrusta stelkolibro estas 11,2 ĝis 12,4 cm longa kaj pezas 5 ĝis 6,5 g. Ambaŭ seksoj havas longan, iomete kurban, nigran bekon, blankan strion malantaŭ la okulo, kaj blankan "lipharojn". Ambaŭ havas forkoforman voston, sed tiu de la ino estas malpli profunde entranĉita ol tiu de la masklo. Maskloj en reprodukta plumaro havas bronzverdajn suprajn partojn kun iriza verda krono. Ilia gorĝo estas brilanta viola kaj ĝiaj flankoj ekflamas. Iliaj subaj partoj estas verdec-nigraj kun blanka strio laŭ la mezo. La centraj vostoplumoj estas nigraj kaj la cetero estas malhelbluverdaj. Post reproduktado ĝia gorĝo plumŝanĝiĝas al grizeca kun nigraj makuloj. La supraj partoj de la inoj estas similaj al tiuj de la masklo. La gorĝoplumoj estas nigrec-verdaj kun blankaj randoj. La brusto kaj ventro estas grizecaj kun blanka strio laŭ la mezo kaj la flankoj estas verdecaj. La vosto estas verda kaj la eksteraj plumoj havas ŝtalbluan bendon proksime al la fino kaj blankajn pintojn.<ref name=SBST-BOW>Schuchmann, K.L., G. M. Kirwan, kaj P. F. D. Boesman (2020). Stripe-breasted Starthroat (''Heliomaster squamosus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.stbsta1.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> ==Distribuo kaj habitato== The stripe-breasted starthroat is found in eastern Brazil from [[Pernambuco]] south to [[São Paulo (state)|São Paulo]] state. It has also been recorded as a vagrant in Argentina's [[Iguazú National Park]]. It inhabits forest and savannah at elevations from sea level to {{convert|800|m|ft|abbr=on}}.<ref name=SBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The stripe-breasted starthroat is essentially sedentary but may occasionally wander to higher elevations than usual.<ref name=SBST-BOW/> ===Manĝado=== The stripe-breasted starthroat feeds on nectar from a wide variety of flowering plants. It typically forages between {{convert|3|and|8|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. It is territorial, but defends flower patches from others of its species more than from other hummingbirds. In addition to nectar, it also feeds on small insects captured by [[Hawking (birds)|hawking]].<ref name=SBST-BOW/> ===Reproduktado=== The stripe-breasted starthroat's breeding season is usually February to April but it has been recorded incubating in November. It makes a small cup nest and usually sites it on a horizontal tree branch {{convert|6|to|8|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. Some nests have been seen higher, and at least one has been seen on a utility wire. The female incubates the clutch of two eggs for 14 to 16 days and fledging occurs 21 to 24 days after hatch.<ref name=SBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-squamosus |species=Stribrusta stelkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] originally assessed the stripe-breasted starthroat as Near Threatened but since 2004 has rated it as being of Least Concern. Though its population size is unknown, it is believed to be stable.<ref name=IUCN/> It is considered to be locally common and occurs in at least one Brazilian national park.<ref name=SBST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster squamosus}} {{Wikispecies|Heliomaster squamosus}} *[http://www.arthurgrosset.com/sabirds/photos/helsqu3828.jpg Foto]; [http://www.arthurgrosset.com/sabirds/stripe-breastedstarthroat.html Article & synopsis] So. Amer. Birds {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] jvdosy2ye4brswyacwklsudwe98daah 9350920 9350919 2026-04-11T00:37:53Z Kani 670 /* Distribuo kaj habitato */ 9350920 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Stribrusta stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (M) 01.jpg |priskribo de dosiero = SOr Brazilo (masklo) |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (F).jpg |priskribo de dosiero2 = SOr Brazilo (ino) |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Stribrusta stelkolibro''' ''H. squamosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Heliomaster squamosus'' |volume=2016 |article-number=e.T22688141A93183968 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22688141A93183968.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster squamosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1823) |vikispecio = ''Heliomaster squamosus'' |komunejo = ''Heliomaster squamosus'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Stribrusta stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster squamosus'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi estas [[endemio]] de [[Brazilo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Versio 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Stribrusta stelkolibro estis metita en la genron ''Lepidolarynx'' sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''Heliomaster''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Stribrusta stelkolibro estas 11,2 ĝis 12,4 cm longa kaj pezas 5 ĝis 6,5 g. Ambaŭ seksoj havas longan, iomete kurban, nigran bekon, blankan strion malantaŭ la okulo, kaj blankan "lipharojn". Ambaŭ havas forkoforman voston, sed tiu de la ino estas malpli profunde entranĉita ol tiu de la masklo. Maskloj en reprodukta plumaro havas bronzverdajn suprajn partojn kun iriza verda krono. Ilia gorĝo estas brilanta viola kaj ĝiaj flankoj ekflamas. Iliaj subaj partoj estas verdec-nigraj kun blanka strio laŭ la mezo. La centraj vostoplumoj estas nigraj kaj la cetero estas malhelbluverdaj. Post reproduktado ĝia gorĝo plumŝanĝiĝas al grizeca kun nigraj makuloj. La supraj partoj de la inoj estas similaj al tiuj de la masklo. La gorĝoplumoj estas nigrec-verdaj kun blankaj randoj. La brusto kaj ventro estas grizecaj kun blanka strio laŭ la mezo kaj la flankoj estas verdecaj. La vosto estas verda kaj la eksteraj plumoj havas ŝtalbluan bendon proksime al la fino kaj blankajn pintojn.<ref name=SBST-BOW>Schuchmann, K.L., G. M. Kirwan, kaj P. F. D. Boesman (2020). Stripe-breasted Starthroat (''Heliomaster squamosus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.stbsta1.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Stribrusta stelkolibro troviĝas en orienta Brazilo de [[Pernambuko]] suden ĝis la ŝtato [[San-Paŭlio]]. Ĝi ankaŭ estis registrita kiel vaganto en la [[Nacia Parko Iguazú]] de Argentino. Ĝi loĝas en arbaroj kaj savanoj je altitudoj de marnivelo ĝis 800 m.<ref name=SBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The stripe-breasted starthroat is essentially sedentary but may occasionally wander to higher elevations than usual.<ref name=SBST-BOW/> ===Manĝado=== The stripe-breasted starthroat feeds on nectar from a wide variety of flowering plants. It typically forages between {{convert|3|and|8|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. It is territorial, but defends flower patches from others of its species more than from other hummingbirds. In addition to nectar, it also feeds on small insects captured by [[Hawking (birds)|hawking]].<ref name=SBST-BOW/> ===Reproduktado=== The stripe-breasted starthroat's breeding season is usually February to April but it has been recorded incubating in November. It makes a small cup nest and usually sites it on a horizontal tree branch {{convert|6|to|8|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. Some nests have been seen higher, and at least one has been seen on a utility wire. The female incubates the clutch of two eggs for 14 to 16 days and fledging occurs 21 to 24 days after hatch.<ref name=SBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-squamosus |species=Stribrusta stelkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] originally assessed the stripe-breasted starthroat as Near Threatened but since 2004 has rated it as being of Least Concern. Though its population size is unknown, it is believed to be stable.<ref name=IUCN/> It is considered to be locally common and occurs in at least one Brazilian national park.<ref name=SBST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster squamosus}} {{Wikispecies|Heliomaster squamosus}} *[http://www.arthurgrosset.com/sabirds/photos/helsqu3828.jpg Foto]; [http://www.arthurgrosset.com/sabirds/stripe-breastedstarthroat.html Article & synopsis] So. Amer. Birds {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] 54540ofpepobk8ozkdqu9bx0zjp5mo4 9350921 9350920 2026-04-11T00:43:16Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9350921 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Stribrusta stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (M) 01.jpg |priskribo de dosiero = SOr Brazilo (masklo) |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (F).jpg |priskribo de dosiero2 = SOr Brazilo (ino) |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Stribrusta stelkolibro''' ''H. squamosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Heliomaster squamosus'' |volume=2016 |article-number=e.T22688141A93183968 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22688141A93183968.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster squamosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1823) |vikispecio = ''Heliomaster squamosus'' |komunejo = ''Heliomaster squamosus'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Stribrusta stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster squamosus'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi estas [[endemio]] de [[Brazilo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Versio 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Stribrusta stelkolibro estis metita en la genron ''Lepidolarynx'' sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''Heliomaster''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Stribrusta stelkolibro estas 11,2 ĝis 12,4 cm longa kaj pezas 5 ĝis 6,5 g. Ambaŭ seksoj havas longan, iomete kurban, nigran bekon, blankan strion malantaŭ la okulo, kaj blankan "lipharojn". Ambaŭ havas forkoforman voston, sed tiu de la ino estas malpli profunde entranĉita ol tiu de la masklo. Maskloj en reprodukta plumaro havas bronzverdajn suprajn partojn kun iriza verda krono. Ilia gorĝo estas brilanta viola kaj ĝiaj flankoj ekflamas. Iliaj subaj partoj estas verdec-nigraj kun blanka strio laŭ la mezo. La centraj vostoplumoj estas nigraj kaj la cetero estas malhelbluverdaj. Post reproduktado ĝia gorĝo plumŝanĝiĝas al grizeca kun nigraj makuloj. La supraj partoj de la inoj estas similaj al tiuj de la masklo. La gorĝoplumoj estas nigrec-verdaj kun blankaj randoj. La brusto kaj ventro estas grizecaj kun blanka strio laŭ la mezo kaj la flankoj estas verdecaj. La vosto estas verda kaj la eksteraj plumoj havas ŝtalbluan bendon proksime al la fino kaj blankajn pintojn.<ref name=SBST-BOW>Schuchmann, K.L., G. M. Kirwan, kaj P. F. D. Boesman (2020). Stripe-breasted Starthroat (''Heliomaster squamosus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.stbsta1.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Stribrusta stelkolibro troviĝas en orienta Brazilo de [[Pernambuko]] suden ĝis la ŝtato [[San-Paŭlio]]. Ĝi ankaŭ estis registrita kiel vaganto en la [[Nacia Parko Iguazú]] de Argentino. Ĝi loĝas en arbaroj kaj savanoj je altitudoj de marnivelo ĝis 800 m.<ref name=SBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Stribrusta stelkolibro estas esence sidlokema, sed povas foje vagadi al pli altaj altitudoj ol kutime.<ref name=SBST-BOW/> ===Manĝado=== La Stribrusta stelkolibro manĝas [[nektaro]]n el vasta gamo da florplantoj. Ĝi tipe manĝas inter 3 kaj 8 m supergrunde. Ĝi estas teritoriema, sed defendas florareetojn de aliaj specioj pli ol de aliaj kolibroj. Aldone al nektaro, ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n kaptitajn per akcipitrado.<ref name=SBST-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Stribrusta stelkolibro kutime estas de februaro ĝis aprilo, sed oni registris ĝian kovadon en novembro. Ĝi faras malgrandan tasforman neston kaj kutime metas ĝin sur horizontala arbobranĉo 6 ĝis 8 m super la tero. Kelkaj nestoj estis viditaj pli alte, kaj almenaŭ unu estis vidita sur elektra drataro. La ino kovas la ovodemetadon de du ovoj dum 14 ĝis 16 tagoj kaj [[elnestiĝo]] okazas 21 ĝis 24 tagojn post eloviĝo.<ref name=SBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-squamosus |species=Stribrusta stelkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] originally assessed the stripe-breasted starthroat as Near Threatened but since 2004 has rated it as being of Least Concern. Though its population size is unknown, it is believed to be stable.<ref name=IUCN/> It is considered to be locally common and occurs in at least one Brazilian national park.<ref name=SBST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster squamosus}} {{Wikispecies|Heliomaster squamosus}} *[http://www.arthurgrosset.com/sabirds/photos/helsqu3828.jpg Foto]; [http://www.arthurgrosset.com/sabirds/stripe-breastedstarthroat.html Article & synopsis] So. Amer. Birds {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] m60dm56e3d94e1sruyr8dgx012b456x 9350924 9350921 2026-04-11T00:49:06Z Kani 670 9350924 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Stribrusta stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (M) 01.jpg |priskribo de dosiero = SOr Brazilo (masklo) |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (F).jpg |priskribo de dosiero2 = SOr Brazilo (ino) |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Stribrusta stelkolibro''' ''H. squamosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Heliomaster squamosus'' |volume=2016 |article-number=e.T22688141A93183968 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22688141A93183968.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster squamosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1823) |vikispecio = ''Heliomaster squamosus'' |komunejo = ''Heliomaster squamosus'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Stribrusta stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster squamosus'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Gi estas [[endemio]] de [[Brazilo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Versio 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Stribrusta stelkolibro estis metita en la genron ''Lepidolarynx'' sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''Heliomaster''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Stribrusta stelkolibro estas 11,2 ĝis 12,4 cm longa kaj pezas 5 ĝis 6,5 g. Ambaŭ seksoj havas longan, iomete kurban, nigran bekon, blankan strion malantaŭ la okulo, kaj blankan "lipharojn". Ambaŭ havas forkoforman voston, sed tiu de la ino estas malpli profunde entranĉita ol tiu de la masklo. Maskloj en reprodukta plumaro havas bronzverdajn suprajn partojn kun iriza verda krono. Ilia gorĝo estas brilanta viola kaj ĝiaj flankoj ekflamas. Iliaj subaj partoj estas verdec-nigraj kun blanka strio laŭ la mezo. La centraj vostoplumoj estas nigraj kaj la cetero estas malhelbluverdaj. Post reproduktado ĝia gorĝo plumŝanĝiĝas al grizeca kun nigraj makuloj. La supraj partoj de la inoj estas similaj al tiuj de la masklo. La gorĝoplumoj estas nigrec-verdaj kun blankaj randoj. La brusto kaj ventro estas grizecaj kun blanka strio laŭ la mezo kaj la flankoj estas verdecaj. La vosto estas verda kaj la eksteraj plumoj havas ŝtalbluan bendon proksime al la fino kaj blankajn pintojn.<ref name=SBST-BOW>Schuchmann, K.L., G. M. Kirwan, kaj P. F. D. Boesman (2020). Stripe-breasted Starthroat (''Heliomaster squamosus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.stbsta1.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Stribrusta stelkolibro troviĝas en orienta Brazilo de [[Pernambuko]] suden ĝis la ŝtato [[San-Paŭlio]]. Ĝi ankaŭ estis registrita kiel vaganto en la [[Nacia Parko Iguazú]] de Argentino. Ĝi loĝas en arbaroj kaj savanoj je altitudoj de marnivelo ĝis 800 m.<ref name=SBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Stribrusta stelkolibro estas esence sidlokema, sed povas foje vagadi al pli altaj altitudoj ol kutime.<ref name=SBST-BOW/> ===Manĝado=== La Stribrusta stelkolibro manĝas [[nektaro]]n el vasta gamo da florplantoj. Ĝi tipe manĝas inter 3 kaj 8 m supergrunde. Ĝi estas teritoriema, sed defendas florareetojn de aliaj specioj pli ol de aliaj kolibroj. Aldone al nektaro, ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n kaptitajn per akcipitrado.<ref name=SBST-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Stribrusta stelkolibro kutime estas de februaro ĝis aprilo, sed oni registris ĝian kovadon en novembro. Ĝi faras malgrandan tasforman neston kaj kutime metas ĝin sur horizontala arbobranĉo 6 ĝis 8 m super la tero. Kelkaj nestoj estis viditaj pli alte, kaj almenaŭ unu estis vidita sur elektra drataro. La ino kovas la ovodemetadon de du ovoj dum 14 ĝis 16 tagoj kaj [[elnestiĝo]] okazas 21 ĝis 24 tagojn post eloviĝo.<ref name=SBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-squamosus |species=Stribrusta stelkolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] origine taksis la Stribrustan stelkolibron kiel [[Preskaŭ Minacata]]n, sed ekde 2004 ĝi klasifikis ĝin kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Kvankam ĝia populacio estas nekonata, oni kredas, ke ĝi estas stabila.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Heliomaster squamosus'' |volume=2016 |article-number=e.T22688141A93183968 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22688141A93183968.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> Ĝi estas konsiderata surloke ofta kaj troviĝas en almenaŭ unu brazila nacia parko.<ref name=SBST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster squamosus}} {{Wikispecies|Heliomaster squamosus}} *[http://www.arthurgrosset.com/sabirds/photos/helsqu3828.jpg Foto]; [http://www.arthurgrosset.com/sabirds/stripe-breastedstarthroat.html Article & synopsis] So. Amer. Birds {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] i98k5yhhem8dj8kff0y07744fjq3je0 9351096 9350924 2026-04-11T10:57:25Z Kani 670 9351096 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Stribrusta stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (M) 01.jpg |priskribo de dosiero = SOr Brazilo (masklo) |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Heliomaster squamosus Stripe-breasted Starthroat (F).jpg |priskribo de dosiero2 = SOr Brazilo (ino) |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Stribrusta stelkolibro''' ''H. squamosus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Heliomaster squamosus'' |volume=2016 |article-number=e.T22688141A93183968 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22688141A93183968.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster squamosus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1823) |vikispecio = ''Heliomaster squamosus'' |komunejo = ''Heliomaster squamosus'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Stribrusta stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster squamosus'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Brazilo]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=Hummingbirds |website=IOC World Bird List |version =v 12.1 |editor-last1=Gill |editor-first1= F. |editor-last2=Donsker|editor-first2=D.|editor-last3=Rasmussen |editor-first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro, 2022 }}</ref><ref name=HBW2020>HBW kaj BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Versio 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Stribrusta stelkolibro estis metita en la genron ''Lepidolarynx'' sed ekde la mezo de la 20-a jarcento ĝi estis metita en la genron ''Heliomaster''.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 1an de Februaro, 2022</ref> Ĝi estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Stribrusta stelkolibro estas 11,2 ĝis 12,4 cm longa kaj pezas 5 ĝis 6,5 g. Ambaŭ seksoj havas longan, iomete kurban, nigran bekon, blankan strion malantaŭ la okulo, kaj blankan "lipharojn". Ambaŭ havas forkoforman voston, sed tiu de la ino estas malpli profunde entranĉita ol tiu de la masklo. Maskloj en reprodukta plumaro havas bronzverdajn suprajn partojn kun iriza verda krono. Ilia gorĝo estas brilanta viola kaj ĝiaj flankoj ekflamas. Iliaj subaj partoj estas verdec-nigraj kun blanka strio laŭ la mezo. La centraj vostoplumoj estas nigraj kaj la cetero estas malhelbluverdaj. Post reproduktado ĝia gorĝo plumŝanĝiĝas al grizeca kun nigraj makuloj. La supraj partoj de la inoj estas similaj al tiuj de la masklo. La gorĝoplumoj estas nigrec-verdaj kun blankaj randoj. La brusto kaj ventro estas grizecaj kun blanka strio laŭ la mezo kaj la flankoj estas verdecaj. La vosto estas verda kaj la eksteraj plumoj havas ŝtalbluan bendon proksime al la fino kaj blankajn pintojn.<ref name=SBST-BOW>Schuchmann, K.L., G. M. Kirwan, kaj P. F. D. Boesman (2020). Stripe-breasted Starthroat (''Heliomaster squamosus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.stbsta1.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Stribrusta stelkolibro troviĝas en orienta Brazilo de [[Pernambuko]] suden ĝis la ŝtato [[San-Paŭlio]]. Ĝi ankaŭ estis registrita kiel vaganto en la [[Nacia Parko Iguazú]] de Argentino. Ĝi loĝas en arbaroj kaj savanoj je altitudoj de marnivelo ĝis 800 m.<ref name=SBST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La Stribrusta stelkolibro estas esence sidlokema, sed povas foje vagadi al pli altaj altitudoj ol kutime.<ref name=SBST-BOW/> ===Manĝado=== La Stribrusta stelkolibro manĝas [[nektaro]]n el vasta gamo da florplantoj. Ĝi tipe manĝas inter 3 kaj 8 m supergrunde. Ĝi estas teritoriema, sed defendas florareetojn de aliaj specioj pli ol de aliaj kolibroj. Aldone al nektaro, ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n kaptitajn per akcipitrado.<ref name=SBST-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Stribrusta stelkolibro kutime estas de februaro ĝis aprilo, sed oni registris ĝian kovadon en novembro. Ĝi faras malgrandan tasforman neston kaj kutime metas ĝin sur horizontala arbobranĉo 6 ĝis 8 m super la tero. Kelkaj nestoj estis viditaj pli alte, kaj almenaŭ unu estis vidita sur elektra drataro. La ino kovas la ovodemetadon de du ovoj dum 14 ĝis 16 tagoj kaj [[elnestiĝo]] okazas 21 ĝis 24 tagojn post eloviĝo.<ref name=SBST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-squamosus |species=Stribrusta stelkolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] origine taksis la Stribrustan stelkolibron kiel [[Preskaŭ Minacata]]n, sed ekde 2004 ĝi klasifikis ĝin kiel [[Malplej Zorgiga]]n. Kvankam ĝia populacio estas nekonata, oni kredas, ke ĝi estas stabila.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Heliomaster squamosus'' |volume=2016 |article-number=e.T22688141A93183968 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22688141A93183968.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> Ĝi estas konsiderata surloke ofta kaj troviĝas en almenaŭ unu brazila nacia parko.<ref name=SBST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster squamosus}} {{Wikispecies|Heliomaster squamosus}} *[http://www.arthurgrosset.com/sabirds/photos/helsqu3828.jpg Foto]; [http://www.arthurgrosset.com/sabirds/stripe-breastedstarthroat.html Article & synopsis] So. Amer. Birds {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] 22y9xh50xpqlf90x11w4d6bjcgcpfpy 0 941225 9350915 2026-04-11T00:30:16Z Kani 670 Alidirektigis al [[Stribrusta stelkolibro]] 9350915 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Stribrusta stelkolibro]] qjue9br462snwyx6t4jiir4fhnb65ty 0 941226 9350932 2026-04-11T05:44:37Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1348087461|Josep Piera]]" 9350932 wikitext text/x-wiki *  {{IMDb nomo|3257069}} [[Kategorio:Hispanaj poetoj]] [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] ljwmjp524rnaupg8ctw4tqv7lg9nb99 9350934 9350932 2026-04-11T05:55:07Z Sj1mor 12103 9350934 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Josep Piera i Rubió''' (naskiĝis la 30-an de majo 1947 en kvartalo Beniopa, [[Gandio]] - mortis la 5-an de aprilo 2026 en Gandio) estis hispana poeto kaj verkisto de kataluna deveno <ref>{{cite news|last=|first=|date=5 April 2026|title=Fallece el poeta y escritor valenciano Josep Piera a los 78 años|url=https://elpais.com/cultura/2026-04-05/fallece-el-poeta-y-escritor-valenciano-josep-piera-a-los-78-anos.html|trans-title=|work=[[El País]]|language=Spanish|location=|publisher=|access-date=6 April 2026}}</ref> kiu verkis en la [[Valencia dialekto|valencia]], kaj kies verkaro estas konsiderata referencpunkto por la valencia literaturo de la 20-a jarcento.<ref>{{cite news|last=|first=|date=5 April 2026|title=S’ha mort Josep Piera, figura cabdal de la literatura valenciana i Premi d’Honor de les Lletres Catalanes|url=https://www.vilaweb.cat/noticies/sha-mort-josep-piera-figura-cabdal-de-la-literatura-valenciana-i-premi-dhonor-de-les-lletres-catalanes/|trans-title=|work=VilaWeb|language=Catalan|location=|publisher=|access-date=6 April 2026}}</ref> == Verkado == Li studis [[Eduko|edukadon]] kaj [[Instruo|instruadon]], kaj komencis sian literaturan karieron komence de la [[1970-aj jaroj]] per poemaroj, el kiuj la plej multaj estis publikigitaj en revuoj de valenciaj verkistoj.<ref>{{cite book|last=Iborra|first=Josep|date=1995|title=La trinxera literària, 1974-1990: estudis sobre literatura Catalana al país Valencià|url=http://books.google.cat/books?id=354SPtgaIHwC&pg=PA158&dq=amadeu+fabregat+carn+fresca&hl=ca&sa=X&ei=6SfpU9XRFqLV0QWVjIDwAg&ved=0CB8Q6AEwAA#v=onepage&q=amadeu%20fabregat%20carn%20fresca&f=false|trans-title=|language=Catalan|location=Valencia|publisher=University of Valencia|page=158|isbn=9788478266265|access-date=6 April 2026}}</ref><ref>{{cite book|last=Broch|first=Àlex|date=2007|title=Sobre poesia catalana|url=http://books.google.cat/books?id=8G2CHkTANs0C&pg=PA36&dq=amadeu+fabregat+carn+fresca&hl=ca&sa=X&ei=6SfpU9XRFqLV0QWVjIDwAg&ved=0CCQQ6AEwAQ#v=onepage&q=amadeu%20fabregat%20carn%20fresca&f=false|trans-title=|language=Catalan|location=Barcelona|publisher=Proa|page=36|isbn=9788484370819|access-date=6 April 2026}}</ref> Lia debuta romano estis publikigita en [[1976|1976.]] Lia verkado estis signife influita de liaj spertoj dum liaj multaj vojaĝoj tra la [[Mediteraneo|Mediteranea]] regiono, dum kiuj li pasigis longajn periodojn en [[Grekio]], [[Italio]] kaj [[Maroko]]. Paralele al sia laboro kiel poezioverkisto kaj instruisto, Piera tradukis poezion el la [[Itala lingvo|itala]] kaj la [[Araba lingvo|araba]] en la [[Kataluna lingvo|katalunan]]. Li publikigis dudek du poemarojn, naŭ romanojn, ses kolektojn de eseoj kaj literatura kritiko, kvin memuarojn, tri infanlibrojn kaj du kolektojn de noveloj. Pro sia ampleksa verkaro, li gajnis multajn prestiĝajn premiojn en sia lando.<ref>{{cite web|url=https://poetarium.llull.cat/poetarium/detall.cfm/ID/27187/CAT/josep-piera-poesia.html|title=Poetàrium / Josep Piera. La poesia|work=Fundació Ramon Llull|language=Catalan}}</ref><ref>{{cite news|last=Ferrando|first=M.|date=1 March 2023|title=Josep Piera, 55è Premi d’Honor de les Lletres Catalanes|url=https://www.elpuntavui.cat/cultura/article/19-cultura/2260673-josep-piera-55e-premi-d-honor-de-les-lletres-catalanes.html|trans-title=|work=El Punt Avui|language=Catalan|location=|publisher=|access-date=6 April 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.avl.gva.es/?col_leccio=actes_de_la_ii_jornada_sobre_els_escriptors_valencians_actuals-_josep_piera-_valencia_2011|title=Actes de la II Jornada sobre els Escriptors Valencians Actuals. Josep Piera. València, 2011|work=Acadèmia Valenciana de la Llengua|language=Catalan}}</ref> Interalie, en 2002, li publikigis ''Jo sóc aquest que em dic Ausiàs March'', la unuan biografion verkitan pri [[Ausias March|Ausiàs March]].<ref>{{cite book|last=Zimmermann|first=Marie-Claire|date=2014|title=Poésie de l’Ailleurs : Mille ans d’expression de l’Ailleurs dans les cultures romanes|url=https://books.openedition.org/pup/8413|trans-title=|language=French|location=|publisher=Presses universitaires de Provence|page=189–201|isbn=979-10-365-5058-4|access-date=6 April 2026}}</ref> Li tradukis aŭtorojn el la araba (Ibn Khafaya) kaj la itala ([[Sandro Penna]]). Inter siaj aliaj agadoj, li reĝisoris la ''Any del Tirant'' (la memorceremonio de la 500-a datreveno de la publikigo de ''[[Tirant lo Blanc]]'') kaj la eldonejon Tres i Quatre. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} *  {{IMDb nomo|3257069}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Piera i Rubió, Josep}} [[Kategorio:Hispanaj poetoj]] [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] 7a2rogxzb4l53vgx72f7k6vu8lpoia1 9350935 9350934 2026-04-11T05:56:34Z Sj1mor 12103 9350935 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Josep Piera i Rubió''' (naskiĝis la 30-an de majo 1947 en kvartalo Beniopa, [[Gandio]] - mortis la 5-an de aprilo 2026 en Gandio) estis hispana poeto kaj verkisto de kataluna deveno <ref>{{cite news|last=|first=|date=5 April 2026|title=Fallece el poeta y escritor valenciano Josep Piera a los 78 años|url=https://elpais.com/cultura/2026-04-05/fallece-el-poeta-y-escritor-valenciano-josep-piera-a-los-78-anos.html|trans-title=|work=[[El País]]|language=Spanish|location=|publisher=|access-date=6 April 2026}}</ref> kiu verkis en la [[Valencia dialekto|valencia]], kaj kies verkaro estas konsiderata referencpunkto por la valencia literaturo de la 20-a jarcento.<ref>{{cite news|last=|first=|date=5 April 2026|title=S’ha mort Josep Piera, figura cabdal de la literatura valenciana i Premi d’Honor de les Lletres Catalanes|url=https://www.vilaweb.cat/noticies/sha-mort-josep-piera-figura-cabdal-de-la-literatura-valenciana-i-premi-dhonor-de-les-lletres-catalanes/|trans-title=|work=VilaWeb|language=Catalan|location=|publisher=|access-date=6 April 2026}}</ref> == Verkado == Li studis [[Eduko|edukadon]] kaj [[Instruo|instruadon]], kaj komencis sian literaturan karieron komence de la [[1970-aj jaroj]] per poemaroj, el kiuj la plej multaj estis publikigitaj en revuoj de valenciaj verkistoj.<ref>{{cite book|last=Iborra|first=Josep|date=1995|title=La trinxera literària, 1974-1990: estudis sobre literatura Catalana al país Valencià|url=http://books.google.cat/books?id=354SPtgaIHwC&pg=PA158&dq=amadeu+fabregat+carn+fresca&hl=ca&sa=X&ei=6SfpU9XRFqLV0QWVjIDwAg&ved=0CB8Q6AEwAA#v=onepage&q=amadeu%20fabregat%20carn%20fresca&f=false|trans-title=|language=Catalan|location=Valencia|publisher=University of Valencia|page=158|isbn=9788478266265|access-date=6 April 2026}}</ref><ref>{{cite book|last=Broch|first=Àlex|date=2007|title=Sobre poesia catalana|url=http://books.google.cat/books?id=8G2CHkTANs0C&pg=PA36&dq=amadeu+fabregat+carn+fresca&hl=ca&sa=X&ei=6SfpU9XRFqLV0QWVjIDwAg&ved=0CCQQ6AEwAQ#v=onepage&q=amadeu%20fabregat%20carn%20fresca&f=false|trans-title=|language=Catalan|location=Barcelona|publisher=Proa|page=36|isbn=9788484370819|access-date=6 April 2026}}</ref> Lia debuta romano estis publikigita en [[1976|1976.]] Lia verkado estis signife influita de liaj spertoj dum liaj multaj vojaĝoj tra la [[Mediteraneo|Mediteranea]] regiono, dum kiuj li pasigis longajn periodojn en [[Grekio]], [[Italio]] kaj [[Maroko]]. Paralele al sia laboro kiel poezioverkisto kaj instruisto, Piera tradukis poezion el la [[Itala lingvo|itala]] kaj la [[Araba lingvo|araba]] en la [[Kataluna lingvo|katalunan]]. Li publikigis dudek du poemarojn, naŭ romanojn, ses kolektojn de eseoj kaj literatura kritiko, kvin memuarojn, tri infanlibrojn kaj du kolektojn de noveloj. Pro sia ampleksa verkaro, li gajnis multajn prestiĝajn premiojn en sia lando.<ref>{{cite web|url=https://poetarium.llull.cat/poetarium/detall.cfm/ID/27187/CAT/josep-piera-poesia.html|title=Poetàrium / Josep Piera. La poesia|work=Fundació Ramon Llull|language=Catalan}}</ref><ref>{{cite news|last=Ferrando|first=M.|date=1 March 2023|title=Josep Piera, 55è Premi d’Honor de les Lletres Catalanes|url=https://www.elpuntavui.cat/cultura/article/19-cultura/2260673-josep-piera-55e-premi-d-honor-de-les-lletres-catalanes.html|trans-title=|work=El Punt Avui|language=Catalan|location=|publisher=|access-date=6 April 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.avl.gva.es/?col_leccio=actes_de_la_ii_jornada_sobre_els_escriptors_valencians_actuals-_josep_piera-_valencia_2011|title=Actes de la II Jornada sobre els Escriptors Valencians Actuals. Josep Piera. València, 2011|work=Acadèmia Valenciana de la Llengua|language=Catalan}}</ref> Interalie, en 2002, li publikigis ''Jo sóc aquest que em dic Ausiàs March'', la unuan biografion verkitan pri [[Ausias March|Ausiàs March]].<ref>{{cite book|last=Zimmermann|first=Marie-Claire|date=2014|title=Poésie de l’Ailleurs : Mille ans d’expression de l’Ailleurs dans les cultures romanes|url=https://books.openedition.org/pup/8413|trans-title=|language=French|location=|publisher=Presses universitaires de Provence|page=189–201|isbn=979-10-365-5058-4|access-date=6 April 2026}}</ref> Li tradukis aŭtorojn el la araba (Ibn Khafaya, [[d:Q3108081]]) kaj la itala ([[Sandro Penna]]). Inter siaj aliaj agadoj, li reĝisoris la ''Any del Tirant'' (la memorceremonio de la 500-a datreveno de la publikigo de ''[[Tirant lo Blanc]]'') kaj la eldonejon Tres i Quatre. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} *  {{IMDb nomo|3257069}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Piera i Rubió, Josep}} [[Kategorio:Hispanaj poetoj]] [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] 1ygytrht0d21jhuyggf4l7zdyd9l3wf 0 941227 9350933 2026-04-11T05:52:40Z Crosstor 3176 minoritano 9350933 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Ernesto|Ernő]] Kartal''' [ernO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Kartal Ernő''' estis [[Hungario|hungara]] [[pastro]], [[minoritanoj|minoritana]] [[monaĥo]], seminariestro. Lia origina familia nomo nomo estis ''Kralovánszky'' [kralovAnski]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM1945103/196bae0c-dbca-4c4a-bcac-802ef105a87e/solr/0/24/1/2/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=700496&date=2026-04-11 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1929|3|11}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|2006|12|14}} (laŭ alia informo en la 13-an) en [[Miskolc]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} post la necesaj studoj pastriĝis la 30-an de decembro 1951, tiam la monaĥa vivo estis jam malpermesita en la lando. Post siaj studoj li estis subpastro en [[Jászberény]] (1953), [[Kál]] (1954), [[Karcag]], [[Erdőtelek]], fine en [[Eger]] (1957 - 1961). Li estis levita paroĥestro en [[Bükkszentkereszt]] (1961-1973), [[Mályi]] (1973-1975) kaj minoritana [[Preĝejo Ĉieliro de Maria (Miskolc)]] (1975-1984). De 1984 ĝis 1990 li estis la [[rektoro]] de seminario en Eger. Ekde 1990 li loĝis en la minoritana monaĥejo en Miskolc, kie li ankaŭ servis kiel parokestro inter 1990 kaj 1997. Inter 1997-2004 li gvidis ĉiujn hungarajn minoritanojn en Hungario kaj [[Transilvanio]]. Intertempe depost fino de la socialismo en 1991 li monaĥiĝis. En 2001 li rcevis premion de Miskolc. == Elektitaj kontribuoj == * ''Gaudete'' (1987) * ''Mit ér/ír az ember, ha magyar, katolikus és pap?'' (2007) == Fontoj == * [https://eger.egyhazmegye.hu/hirek/hirek-200/kartal-90 mencioj kun foto] * [https://www.magyarkurir.hu/hirek/elhunyt-kartal-erno-minorita-szerzetes biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kartal Erno}} [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj minoritataj monaĥoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} oqdwancwennyborbu1gxslos5qcoj07 0 941228 9350938 2026-04-11T05:59:28Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Josep Piera i Rubió]] 9350938 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Josep Piera i Rubió]] 1homn84ieodpr76j8qoyp2fu74tfdfe 0 941229 9350939 2026-04-11T06:02:32Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1347390794|Suki Lahav]]" 9350939 wikitext text/x-wiki * {{IMDb nomo|id=0481527|NAME=Tzruya Lahav}} * [http://www.ibby.org/fileadmin/user_upload/HonourList_2004.pdf Mallonga biografio (angle)] * [https://web.archive.org/web/20071022143517/http://library.osu.edu/sites/users/galron.1/01156.php Alia mallonga biografio (hebree kun foto)] [[Kategorio:Israelaj muzikistoj]] [[Kategorio:Israelaj kantistoj]] [[Kategorio:Israelaj poetoj]] [[Kategorio:Israelaj verkistoj]] [[Kategorio:Israelaj kantverkistoj]] [[Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj]] dfkle7ds6iptxzplyyfbuqiky8p4t6p 9350942 9350939 2026-04-11T06:12:29Z Sj1mor 12103 9350942 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Cruja ''Suki'' LAHAV''' ({{Lang-he|צרויה להב}}; naskiĝis la 16-an de julio 1951 en [[kibuco]] Ajelet HaŜaĥar, [[Galileo]], [[Israelo]] - mortis 1-an de aprilo 2026 en [[Jerusalemo]]) estis israela violonisto, kantistino, aktorino, lirikisto, scenaristo kaj interalie laboris en la ''E Street Band'', la akompana bando por la usona muzikisto [[Bruce Springsteen]], inter septembro 1974 ĝis marto 1975,<ref>[[David Horovitz|Horovitz, David]], [https://www.jpost.com/Home/Article.aspx?id=79270 "Bruce Springsteen's kibbutz violinist"], ''[[The Jerusalem Post]]'', October 22, 2007</ref> post kio ŝi revenis al Israelo, kie ŝi disvolvis sukcesan muzikan karieron. Komence de la 1990-aj jaroj, ŝi fariĝis sukcesa kantotekstistino danke al la kanto "Shara Barkhovot", kiu reprezentis Israelon en la [[Eŭrovido-Kantokonkurso 1990|Eŭrovido-Kantokonkurso de 1990]], prezentita de [[Rita (israela kantistino)|Rita]]. Lahav verkis kantojn por la plej elstaraj muzikistoj kaj soloartistoj de sia lando, multaj el kiuj estas konsiderataj ikonoj de israela muziko.<ref>Tamar Sukenik, [https://www.haaretz.com/hasen/spages/855561.html "They're playing my song"], ''[[Haaretz]]'', May 10, 2007.</ref> Ŝi ankaŭ adaptis kantotekstojn de kantoj en aliaj lingvoj al la hebrea, kiel ekzemple " Famous Blue Raincoat " de [[Leonard Cohen]] en 1993. En 1999, ŝi verkis "Tfilat Ha'imahot", inkluditan en la kunlabora albumo ''Road to Jerusalem'', prezentita de Glykeria, Amal Murkus kaj Yehudit Tamir. En 2003, ŝi publikigis la albumon ''No Longer the Sea: A Collection of Tzruya Lahav's Songs'', havante prezentojn de Rita, [[Yehudit Ravitz]], Meir Banai kaj [[Yehuda Poliker]], inter aliaj. En 2004, spektaklo prezentanta liajn kantojn estis prezentita en Tel-Avivo.<ref>{{cite web|title=The first woman E Streeter': Springsteen band drummer remembers Suki Lahav, Jewish violinist|url=https://www.jpost.com/israel-news/culture/article-892040|publisher=The Jerusalem Post|access-date=4 April 2026|language=English|date=4 April 2026}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{IMDb nomo|id=0481527|NAME=Tzruya Lahav}} * [http://www.ibby.org/fileadmin/user_upload/HonourList_2004.pdf Mallonga biografio (angle)] * [https://web.archive.org/web/20071022143517/http://library.osu.edu/sites/users/galron.1/01156.php Alia mallonga biografio (hebree kun foto)] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lahav, Suki}} [[Kategorio:Israelaj muzikistoj]] [[Kategorio:Israelaj kantistoj]] [[Kategorio:Israelaj poetoj]] [[Kategorio:Israelaj verkistoj]] [[Kategorio:Israelaj kantverkistoj]] [[Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj]] 04juvwtmbvbk5phvomzkvfc8uz4swtr 9350943 9350942 2026-04-11T06:12:47Z Sj1mor 12103 9350943 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Cruja ''Suki'' LAHAV''' ({{Lang-he|צרויה להב}}; naskiĝis la 16-an de julio 1951 en [[kibuco]] Ajelet HaŜaĥar, [[Galileo]], [[Israelo]] - mortis 1-an de aprilo 2026 en [[Jerusalemo]]) estis israela violonisto, kantistino, aktorino, lirikisto, scenaristo kaj interalie laboris en la ''E Street Band'', la akompana bando por la usona muzikisto [[Bruce Springsteen]], inter septembro 1974 ĝis marto 1975,<ref>Horovitz, David, [https://www.jpost.com/Home/Article.aspx?id=79270 "Bruce Springsteen's kibbutz violinist"], ''[[The Jerusalem Post]]'', October 22, 2007</ref> post kio ŝi revenis al Israelo, kie ŝi disvolvis sukcesan muzikan karieron. Komence de la 1990-aj jaroj, ŝi fariĝis sukcesa kantotekstistino danke al la kanto "Shara Barkhovot", kiu reprezentis Israelon en la [[Eŭrovido-Kantokonkurso 1990|Eŭrovido-Kantokonkurso de 1990]], prezentita de [[Rita (israela kantistino)|Rita]]. Lahav verkis kantojn por la plej elstaraj muzikistoj kaj soloartistoj de sia lando, multaj el kiuj estas konsiderataj ikonoj de israela muziko.<ref>Tamar Sukenik, [https://www.haaretz.com/hasen/spages/855561.html "They're playing my song"], ''[[Haaretz]]'', May 10, 2007.</ref> Ŝi ankaŭ adaptis kantotekstojn de kantoj en aliaj lingvoj al la hebrea, kiel ekzemple " Famous Blue Raincoat " de [[Leonard Cohen]] en 1993. En 1999, ŝi verkis "Tfilat Ha'imahot", inkluditan en la kunlabora albumo ''Road to Jerusalem'', prezentita de Glykeria, Amal Murkus kaj Yehudit Tamir. En 2003, ŝi publikigis la albumon ''No Longer the Sea: A Collection of Tzruya Lahav's Songs'', havante prezentojn de Rita, [[Yehudit Ravitz]], Meir Banai kaj [[Yehuda Poliker]], inter aliaj. En 2004, spektaklo prezentanta liajn kantojn estis prezentita en Tel-Avivo.<ref>{{cite web|title=The first woman E Streeter': Springsteen band drummer remembers Suki Lahav, Jewish violinist|url=https://www.jpost.com/israel-news/culture/article-892040|publisher=The Jerusalem Post|access-date=4 April 2026|language=English|date=4 April 2026}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{IMDb nomo|id=0481527|NAME=Tzruya Lahav}} * [http://www.ibby.org/fileadmin/user_upload/HonourList_2004.pdf Mallonga biografio (angle)] * [https://web.archive.org/web/20071022143517/http://library.osu.edu/sites/users/galron.1/01156.php Alia mallonga biografio (hebree kun foto)] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lahav, Suki}} [[Kategorio:Israelaj muzikistoj]] [[Kategorio:Israelaj kantistoj]] [[Kategorio:Israelaj poetoj]] [[Kategorio:Israelaj verkistoj]] [[Kategorio:Israelaj kantverkistoj]] [[Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj]] 3h511hbr5tlajhonzp6zayfexrs0jag 9350944 9350943 2026-04-11T06:13:17Z Sj1mor 12103 9350944 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Cruja ''Suki'' LAHAV''' ({{Lang-he|צרויה להב}}; naskiĝis la 16-an de julio 1951 en [[kibuco]] Ajelet HaŜaĥar, [[Galileo]], [[Israelo]] - mortis 1-an de aprilo 2026 en [[Jerusalemo]]) estis israela violonisto, kantistino, aktorino, lirikisto, scenaristo kaj interalie laboris en la ''E Street Band'', la akompana bando por la usona muzikisto [[Bruce Springsteen]], inter septembro 1974 ĝis marto 1975,<ref>Horovitz, David, [https://www.jpost.com/Home/Article.aspx?id=79270 "Bruce Springsteen's kibbutz violinist"], ''[[The Jerusalem Post]]'', October 22, 2007</ref> post kio ŝi revenis al Israelo, kie ŝi disvolvis sukcesan muzikan karieron. Komence de la 1990-aj jaroj, ŝi fariĝis sukcesa kantotekstistino danke al la kanto "Shara Barkhovot", kiu reprezentis Israelon en la [[Eŭrovido-Kantokonkurso 1990|Eŭrovido-Kantokonkurso de 1990]], prezentita de [[Rita (israela kantistino)|Rita]]. Lahav verkis kantojn por la plej elstaraj muzikistoj kaj soloartistoj de sia lando, multaj el kiuj estas konsiderataj ikonoj de israela muziko.<ref>Tamar Sukenik, [https://www.haaretz.com/hasen/spages/855561.html "They're playing my song"], ''[[Haaretz]]'', May 10, 2007.</ref> Ŝi ankaŭ adaptis kantotekstojn de kantoj en aliaj lingvoj al la hebrea, kiel ekzemple " Famous Blue Raincoat " de [[Leonard Cohen]] en 1993. En 1999, ŝi verkis "Tfilat Ha'imahot", inkluditan en la kunlabora albumo ''Road to Jerusalem'', prezentita de Glykeria, Amal Murkus kaj Yehudit Tamir. En 2003, ŝi publikigis la albumon ''No Longer the Sea: A Collection of Tzruya Lahav's Songs'', havante prezentojn de Rita, [[Yehudit Ravitz]], Meir Banai kaj [[Yehuda Poliker]], inter aliaj. En 2004, spektaklo prezentanta liajn kantojn estis prezentita en Tel-Avivo.<ref>{{cite web|title=The first woman E Streeter': Springsteen band drummer remembers Suki Lahav, Jewish violinist|url=https://www.jpost.com/israel-news/culture/article-892040|publisher=The Jerusalem Post|access-date=4 April 2026|language=English|date=4 April 2026}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{IMDb nomo|id=0481527|NAME=Tzruya Lahav}} * [http://www.ibby.org/fileadmin/user_upload/HonourList_2004.pdf Mallonga biografio (angle)] * [https://web.archive.org/web/20071022143517/http://library.osu.edu/sites/users/galron.1/01156.php Alia mallonga biografio (hebree kun foto)] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lahav, Suki}} [[Kategorio:Israelaj muzikistoj]] [[Kategorio:Israelaj kantistoj]] [[Kategorio:Israelaj poetoj]] [[Kategorio:Israelaj verkistoj]] [[Kategorio:Israelaj kantverkistoj]] [[Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] h4k53gn4bbnb0wybeujv61lofsnmw65 0 941230 9350940 2026-04-11T06:03:31Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Suki Lahav]] 9350940 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Suki Lahav]] 3awsyp9qk8i2d2g634z5cjp79yo0bfn 0 941231 9350941 2026-04-11T06:03:38Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Suki Lahav]] 9350941 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Suki Lahav]] 3awsyp9qk8i2d2g634z5cjp79yo0bfn 0 941232 9350945 2026-04-11T06:19:12Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1344519041|Tsunesaburō Makiguchi]]" 9350945 wikitext text/x-wiki '''Tsunesaburō Makiguchi''' ( 牧口 常三郎, ''Makiguchi Tsunesaburō''; naskiĝis la 23-an de julio 1871 <ref>{{cite book|last=Makiguchi|first=Tsunesaburō|date=1989|title=Education for Creative Living|trans-title=Ideas and Proposals of Tsunesaburo Makiguchi|url=https://books.google.com/books?id=AUY4AAAACAAJ|language=en|location=Iowa, U.S.|publisher=Iowa State University Press|isbn=0813803918}}</ref><ref>{{cite web|url=http://online.verypdf.com/u/71844/api/20150918-030325-5850041233.pdf|title=Significant SGI Dates|work=VeryPDF Software}}</ref> - mortis la 18-an de novembro 1944) estis japana edukisto kiu fondis kaj iĝis la unua prezidanto de la Sōka Kyōiku Gakkai (valorkrea eduka societo), la antaŭulo de la hodiaŭa [[Soka Gakkai]]. * [http://tmakiguchi.org Oficiala retejo de Tsunesaburō Makiguchi] * [https://www.sokaglobal.org/about-the-soka-gakkai/lives-of-the-founding-presidents.html Vivoj de la Fondintaj Prezidantoj] [[Kategorio:Budhismaj martiroj]] [[Kategorio:Japanaj instruistoj]] [[Kategorio:Homgeografoj]] [[Kategorio:Japanaj budhanoj]] ksbbxwl1wg73v09opm1tkx0n7cyfsr3 9350953 9350945 2026-04-11T06:47:08Z Sj1mor 12103 9350953 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filozofo}} '''Cunesaburo Makiguĉi''' ({{lang-ja|牧口 常三郎|t=''Makiguchi Tsunesaburō''}}; naskiĝis la 23-an de julio 1871 en [[Nigata (urbo)|Nigata]] <ref>{{cite book|last=Makiguchi|first=Tsunesaburō|date=1989|title=Education for Creative Living|trans-title=Ideas and Proposals of Tsunesaburo Makiguchi|url=https://books.google.com/books?id=AUY4AAAACAAJ|language=en|location=Iowa, U.S.|publisher=Iowa State University Press|isbn=0813803918}}</ref><ref>{{cite web|url=http://online.verypdf.com/u/71844/api/20150918-030325-5850041233.pdf|title=Significant SGI Dates|work=VeryPDF Software}}</ref> - mortis la 18-an de novembro 1944 en [[Tokio]]) estis japana edukisto kiu fondis (kune kun [[Josei Toda]]) kaj iĝis la unua prezidanto de la Sōka Kyōiku Gakkai (valorkrea eduka societo), la antaŭulo de la nuntempa budhana movado [[Soka Gakkai]]. Li ankaŭ estas konsiderata unu el la unuaj eksponentoj de moderna geopolitika penso en Japanio.<ref>{{Cite web|url=https://www.tmakiguchi.org/biography.html|title=Biography &#124;Tsunesaburo Makiguchi Website}}</ref> == Agado == Li estis progresema geografiisto, eduka teoriisto kaj religia reformisto, kiu vivis kaj laboris dum la tumultaj fruaj jardekoj de moderna Japanio. Lia opozicio al japana [[militismo]] kaj [[naciismo]] kondukis al lia malliberigo kaj morto dum la [[Dua Mondmilito]]. En 1943 li estis arestita de la japana politika polico pro siaj pacistaj vidpunktoj. Li mortis en malliberejo en 1944.<ref>{{Cite book|last=Seaton|first=Philip A.|url=https://books.google.com/books?id=tZVPTE424X4C&pg=PA236|page=236|title=Japan's Contested War Memories: The 'Memory Rifts' in Historical Consciousness of World War II|date=2007-03-12|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-15005-2|language=en}}</ref> Kiel instruisto, li verkis lernejajn lernolibrojn sed ankaŭ librojn pri [[pedagogio]]. Makiguchi estas konata pro du gravaj verkoj, "La Geografio de Homa Vivo" (''Jinsei Chirigaku'', 1903),<ref name="Odata1994">{{cite journal|last=Odata|first=Toshihiro|date=1994|title=牧口常三郎 『人生地理学』 の地理学史上の再評価|trans-title=A Reappraisal of Tsunesaburo Makiguchi's 'Jinsei Chirigaku' in the History of Geography in Japan|language=ja|journal=Chiri-Kagaku|trans-journal=Geographical Sciences|volume=49|issue=4|pages=197–212|doi=10.20630/chirikagaku.49.4_197|doi-access=free}}</ref> kaj "La Valor-Krea Pedagogia Sistemo" (''Sōka Kyōikugaku Taikei''), kaj kiel la fondinto en 1930 de la organizaĵo [[Soka Gakkai]], kiu nuntempe estas la plej granda [[Laiko|laika]] [[Budhano|budhana]] organizaĵo en Japanio, kun 12 milionoj da membroj tutmonde. Konstanta tra liaj skribaĵoj kaj en lia laboro kiel klasa instruisto kaj [[lernejestro]] estas lia kredo je la centreco de individua [[feliĉo]]. Ĉi tiu sama engaĝiĝo videblas en lia rolo kiel religia [[reformisto]]: li malakceptis provojn de aŭtoritatoj subfosi la esencon de budhanaj religiaj instruoj, insistante, ke [[religio]] ekzistas por servi homajn bezonojn.<ref name="Victoria2014">{{Cite web|title=Sōka Gakkai Founder, Makiguchi Tsunesaburō, A Man of Peace?|url=https://apjjf.org/2014/12/37/Brian-Victoria/4181/article.html|access-date=2020-09-24|date=2014-08-04|website=The Asia-Pacific Journal: Japan Focus}}</ref> == Heredaĵo == Surbaze de sia pedagogio, en Japanio [[Daisaku Ikeda]] kreis laikan edukreton de lernejo ĝis universitato; kaj al Usono, kie la [[Universitato Soka de Ameriko]] (SUA) estis fondita (2001), kun la misio trejni "civitanojn de la mondo deciditajn kontribui al la socio surbaze de humanismaj valoroj".<ref>de Melo Silva, Dilma, "Makiguchi Project in Action—Enhancing Education for Peace", The Journal of Oriental Studies, vol. 10 (2000), p62</ref><ref name="Sherman2016">{{cite journal|last=Sherman|first=Paul David|date=2016|title=Value creating education and the Capability Approach: A comparative analysis of Soka education's facility to promote well-being and social justice|journal=Cogent Education|volume=3|issue=1|pages=1–15|doi=10.1080/2331186X.2016.1138575|s2cid=91176622|doi-access=free|hdl=10214/16012|hdl-access=free}}</ref> El la tri fondaj majstroj, al kiuj praktikantoj dediĉas unu el siaj silentaj preĝoj ĉiutage, Tsunesaburo Makiguchi estas konsiderata tiu, kiu, per la temoj, kiujn li traktis — [[medio]], [[komunumo]] kaj [[edukado]]  — difinis la praktikajn orientiĝojn de la Soka Gakkai. Li estas ankaŭ tiu, kiu, per sia "[[radikalismo]]" — lia malakcepto de la [[Ŝintoo|ŝintoa]] [[amuleto]] (Ise-[[talismano]]) en la nomo de [[religia libereco]] kaj sia deziro transdoni [[Budhismo|budhismon]] — difinis ĝian pensmanieron.<ref>{{cite web|url=https://www.tmakiguchi.org/religiousreformer/asreligiousreformer/detainmentinterrogation.html|title=Tsunesaburo Makiguchi|author=Tsunesaburo Makiguchi Website Committee|work=Religious Reformer|publisher=Soka Gakkai}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://tmakiguchi.org Oficiala retejo de Tsunesaburō Makiguchi] * [https://www.sokaglobal.org/about-the-soka-gakkai/lives-of-the-founding-presidents.html Vivoj de la Fondintaj Prezidantoj] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Makiguchi, Tsunesaburō}} [[Kategorio:Budhismaj martiroj]] [[Kategorio:Japanaj instruistoj]] [[Kategorio:Homgeografoj]] [[Kategorio:Japanaj budhanoj]] [[Kategorio:Pacistoj]] f41ujjd6uvr79y38ljgb5kjitnfyy5s 0 941233 9350946 2026-04-11T06:20:51Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Tsunesaburō Makiguchi]] 9350946 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Tsunesaburō Makiguchi]] 1rxjz6jl9t1kp8n2c488agogii7uqw9 0 941234 9350950 2026-04-11T06:38:05Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "{{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Hrdly | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Hrdly | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Hrdly CZ main street from E 0035.jpg | dosiero_priskribo = Ĉefa ŝoseo de oriento..." 9350950 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | vilaĝo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Hrdly | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Hrdly | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Hrdly CZ main street from E 0035.jpg | dosiero_priskribo = Ĉefa ŝoseo de oriento <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Bohušovice nad Ohří | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 119 | konstruaĵo_noto = (2021) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | orogenezo = Malsupraohara tabulo | orogenezo_tipo = Tabulo <!-- *** Situo *** --> | situo = Hrdly | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 160 | lat_d = 50 | lat_m = 29 | lat_s = 06 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 10 | long_s = 11 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 4.37 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Hrdly <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 993 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Hrdly | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Hrdly''' estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de urbo [[Bohušovice nad Ohří]] en [[distrikto Litoměřice]]. Ĝi troviĝas proksimume 2 km sudoriente de Bohušovice nad Ohří kaj 6 km sudoriente de [[Litoměřice]] sur la dekstra flanko de rivero [[Ohře]]. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. '''Hrdly''' estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 4,37&nbsp;km². == Historio == La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[993]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Memorindaĵoj == * [[Hrdly (kastelo)|Kastelo Hrdly]] == Pluaj fotoj == <gallery> Hrdly_Chateau_CZ_from_S_043.jpg|Parto de la kastela areo de sudo Hrdly CZ main street from E 033.jpg|Hrdly Hrdly CZ Galaxy nightclub 036.jpg|Diskoteko Galaxy Hrdly CZ road bridge over railway station 024.jpg|Ŝoseo 608 transpontigas fervojlinion en la spaco de haltejo Hrdly </gallery> {{Bohušovice nad Ohří}} [[Kategorio:Bohušovice nad Ohří]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice]] [[Kategorio:Setlejoj en Malsupraohara tabulo]] [[Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio]] swjzw1qpk9sr1fta8cuzu0dippc60hl 0 941235 9350951 2026-04-11T06:45:57Z Fine Style 9634 255034 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1338918437|Forrest Place]]" 9350951 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Forrest_Place,_January_2018_06.jpg|alternative=|eta|250x250ra|Vido suden laŭ Forrest Placo]] [[Dosiero:Forrest_Place,_February_2018.jpg|eta|250x250ra|Forrest Placo estas limigita okcidente de la konstruaĵo Commonwealth Bank]] '''Forrest Placo''' ({{Lang-en|Forrest Place}}) estas [[Piedira zono|piediranta placo]] situanta en la [[Perto|centra komerca distrikto]] de [[Perto]], [[Okcidenta Aŭstralio]] . La kvadrato estis kreita en 1923, kaj havas historion kiel fokuso por signifaj politikaj kunvenoj kaj manifestacioj. Priskribo Forrest Placo estas pavimita kaj pejzaĝigita kiel piediranta placo, kun sidlokoj, publikaj artaĵoj kaj arboj. La orienta flanko de la strato estas borderita de butikoj de la butikumada komplekso Forrest Chase, dum la historiaj konstruaĵoj de la Ĝenerala [[Poŝtejo]] kaj la Commonwealth Bank situas okcidente.<ref name="gmaps">https://maps.google.com.au/maps?saddr=Forrest+Pl&daddr=Forrest+Pl&hl=en&sll=-31.952365,115.859295&sspn=0.002312,0.00327&geocode=FXl0GP4dO-DnBg%3BFblvGP4dHN7nBg&t=h&dirflg=w&mra=dme&mrsp=1&sz=19&z=19</ref> Forrest Placo estas uzata multmaniere dum la tuta jaro, inkluzive de kulturaj ekspozicioj, infanaj agadoj kaj paradoj, kaj enhavas la vizitcentron de la Urbo [[Perto]].<ref name="cityofperty1">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.cityofperth.wa.gov.au/html/vis13_waaccess_fp_fp.php|arkivdato=21 August 2006}}</ref> == Referencoj == [[Kategorio:Forrest Placo]] [[Kategorio:Perto]] 0lxhysfpn9m43yzyxnd914yon8s0wc4 9350952 9350951 2026-04-11T06:46:56Z Fine Style 9634 255034 9350952 wikitext text/x-wiki {{Ĝermo}}[[Dosiero:Forrest_Place,_January_2018_06.jpg|alternative=|eta|250x250ra|Vido suden laŭ Forrest Placo]] [[Dosiero:Forrest_Place,_February_2018.jpg|eta|250x250ra|Forrest Placo estas limigita okcidente de la konstruaĵo Commonwealth Bank]] '''Forrest Placo''' ({{Lang-en|Forrest Place}}) estas [[Piedira zono|piediranta placo]] situanta en la [[Perto|centra komerca distrikto]] de [[Perto]], [[Okcidenta Aŭstralio]]. La placo estis kreita en 1923, kaj havas historion kiel fokuso por signifaj politikaj kunvenoj kaj manifestacioj. == Priskribo == Forrest Placo estas pavimita kaj pejzaĝigita kiel piediranta placo, kun sidlokoj, publikaj artaĵoj kaj arboj. La orienta flanko de la strato estas borderita de butikoj de la butikumada komplekso Forrest Chase, dum la historiaj konstruaĵoj de la Ĝenerala [[Poŝtejo]] kaj la Commonwealth Bank situas okcidente.<ref name="gmaps">https://maps.google.com.au/maps?saddr=Forrest+Pl&daddr=Forrest+Pl&hl=en&sll=-31.952365,115.859295&sspn=0.002312,0.00327&geocode=FXl0GP4dO-DnBg%3BFblvGP4dHN7nBg&t=h&dirflg=w&mra=dme&mrsp=1&sz=19&z=19</ref> Forrest Placo estas uzata multmaniere dum la tuta jaro, inkluzive de kulturaj ekspozicioj, infanaj agadoj kaj paradoj, kaj enhavas la vizitcentron de la Urbo [[Perto]].<ref name="cityofperty1">http://www.cityofperth.wa.gov.au/html/vis13_waaccess_fp_fp.php</ref> == Referencoj == [[Kategorio:Forrest Placo]] [[Kategorio:Perto]] 2of76c21o6xkmw7lxvpvqj49hkpb78i 9350954 9350952 2026-04-11T06:47:40Z Fine Style 9634 255034 9350954 wikitext text/x-wiki {{Ĝermo}}[[Dosiero:Forrest_Place,_January_2018_06.jpg|alternative=|eta|250x250ra|Vido suden laŭ Forrest Placo]] [[Dosiero:Forrest_Place,_February_2018.jpg|eta|250x250ra|Forrest Placo estas limigita okcidente de la konstruaĵo Commonwealth Bank]] '''Forrest Placo''' ({{Lang-en|Forrest Place}}) estas [[Piedira zono|piediranta placo]] situanta en la [[Perto|centra komerca distrikto]] de [[Perto]], [[Okcidenta Aŭstralio]]. La placo estis kreita en 1923, kaj havas historion kiel fokuso por signifaj politikaj kunvenoj kaj manifestacioj. == Priskribo == Forrest Placo estas pavimita kaj pejzaĝigita kiel piediranta placo, kun sidlokoj, publikaj artaĵoj kaj arboj. La orienta flanko de la strato estas borderita de butikoj de la butikumada komplekso Forrest Chase, dum la historiaj konstruaĵoj de la Ĝenerala [[Poŝtejo]] kaj la Commonwealth Bank situas okcidente.<ref name="gmaps">https://maps.google.com.au/maps?saddr=Forrest+Pl&daddr=Forrest+Pl&hl=en&sll=-31.952365,115.859295&sspn=0.002312,0.00327&geocode=FXl0GP4dO-DnBg%3BFblvGP4dHN7nBg&t=h&dirflg=w&mra=dme&mrsp=1&sz=19&z=19</ref> Forrest Placo estas uzata multmaniere dum la tuta jaro, inkluzive de kulturaj ekspozicioj, infanaj agadoj kaj paradoj, kaj enhavas la vizitcentron de la Urbo [[Perto]].<ref name="cityofperty1">http://www.cityofperth.wa.gov.au/html/vis13_waaccess_fp_fp.php</ref> == Referencoj == [[Kategorio:Forrest Placo]] [[Kategorio:Perto]] <references /> [[Kategorio:Okcidenta Aŭstralio]] rfj4tqq5glbpv3c1bx3j0atghh0wnat 14 941236 9350955 2026-04-11T06:49:14Z Fine Style 9634 255034 Kreis novan paĝon kun "{{PliPri}}" 9350955 wikitext text/x-wiki {{PliPri}} n3ntkyybmejpi69mqzkbyf4xifmsiyh 9350956 9350955 2026-04-11T06:50:30Z Fine Style 9634 255034 9350956 wikitext text/x-wiki {{PliPri}} [[Kategorio:Okcidenta Aŭstralio]] [[Kategorio:Perto]] m58pwa5qei3xqi41ufauayferwop542 0 941237 9350960 2026-04-11T07:33:20Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun " '''Universitato de Dillingen''' (latine: ''Academia Dilingana,'' germane: ''Universität Dillingen'') estis altlernejo en [[Dillingen]] (Germanujo) ekzistinte inter 1551 kaj 1803. Ĝia fokuso estis pri la trejno de romkatolikaj pastroj kaj nobeloj de Suda Germanujo. Ĉi tien oni provis enplanti en Germanujo la [[dominikanoj|dominikanan]]-[[tomaso de Akvino|tomasan]] branĉon de la hispana malfrua [[skolastiko]]. Temis pri la unua kompleta [[jezuitoj|jezuita]] unvie..." 9350960 wikitext text/x-wiki '''Universitato de Dillingen''' (latine: ''Academia Dilingana,'' germane: ''Universität Dillingen'') estis altlernejo en [[Dillingen]] (Germanujo) ekzistinte inter 1551 kaj 1803. Ĝia fokuso estis pri la trejno de romkatolikaj pastroj kaj nobeloj de Suda Germanujo. Ĉi tien oni provis enplanti en Germanujo la [[dominikanoj|dominikanan]]-[[tomaso de Akvino|tomasan]] branĉon de la hispana malfrua [[skolastiko]]. Temis pri la unua kompleta [[jezuitoj|jezuita]] unviersitato sur la teritorio de la [[Sankta Romia Imperio]]. Ĝi estis ankau la unua sukcesa universitata fondiĝo de malsekulara princo en [[Germanlingvio]]. == Historio == [[file:Goldener Saal (Dillingen).JPG|eta|''Ora Salono'' de la iama universitato je Dillingen; la rokoka ornamo estiĝis inter 1761 kaj 1764]] Por plenumi la postulojn de la [[koncilio de Trento|Tridenta reformkoncilio]] estiĝis en 1549 la Hieronima Kolegio (latine ''Collegium Sancti Hieronymi'') fare de la [[augsburg|aŭgsburga]] episkopo [[Otto von Waldburg]]: tiam en Dillingen troviĝis la registraro. En marto 1551 lia papa moŝto [[Julio la 3-a]] promociis ĝin al universitato. Konfirmo de ĉiuj privilegioj sekvis fare de imperiestro Karlo la 5-a en junio 1553. Tiutempe - kun ses katedroj - estis la unuaj altlernejaj moderigantoj la [[dominikanoj]] sub la grava koncilia teologo kaj imperiestra [[konfeso|konfesprenanto]] [[Pedro de Soto]]. Krom ĉi ulo instruadis ankaŭ la imperiestra kortega kapelano kaj iama pariza profesoro Martinus de Olave el Hispanujo. La unua rektoro estis Petrus Endavianus el [[Hispana Nederlando]]. Krom ĉi tri hispanoj aktivis ankaŭ tri scienculoj el [[Katolika universitato de Loveno (Flandrio)|Loveno]]. Neniu de la unua profesoraro originis el la [[Sankta Romia Imperio]]; post la foriro de Soto en marto 1555 [[Oksfordo]]n, kardinalo Waldburg (konvinkite de [[Petrus Canisius]]) komisiis la [[jezuitoj]]n transpreni la organizon. En oktobro 1563 ekprofesoris do la unuaj jezuitoj (C. Herrera, H. Torres, Pisanus, Gregoro de Valencia). Tamen ne antaŭ aŭgusto 1564 la universitato iĝis oficiale jezuita. Komence ĉi lerneje havis nur la propedeŭtikan ''facultas artium'' kaj teologian fakultaton. En la kuro de la tempo alvenis jura kaj poste ankaŭ medicina instrusekciaroj. La unua akademia libropresisto estis Sebald Mayer; postantis lin lia filo Johann Mayer vendante inter 1576 kaj 1615, poste ĝis 1668) Ignaz Mayer.<ref>Otto Bucher: "Ignaz Mayer als Buchdrucker in Dillingen/Donau (1654–1668)" - ĉe: ''Gutenberg-Jahrbuch,'' 1957, p. 200–206</ref>. Ĝi specialiĝis pri teologiaj jezuitaĵoj.<ref>Otto Bucher: "Bibliographie der Druckwerke des Dillinger Buchdruckers Ignaz Mayer (1654–1668)" - ĉe: ''Börsenblatt für den Deutschen Buchhandel – Frankfurter Ausgabe,'' 89/1968 (=Archiv für Geschichte des Buchwesens, 62), p. 2888–2912, konkrete: p. 2888</ref> Post la neniigo de la jezuita ordeno en 1773 iĝis la universitataj respondeculo la aŭgsburga [[princepiskopo]]. Post la sekulariĝo en 1803 la reĝo de Bavarujo ordonis la malfondiĝon. Posteula instituto estis de 1804 liceo je akademia rango el kiu evoluis en 1923 filozofia-teologia altlernejo. Tio ĉi ĉesis ekzisti en aprilo 1971 favore al la fakultato pri teologio de la ĵus fondita [[universitato de Aŭgsburgo|Aŭgsburga universitato]]. La domaron en Dillingen oni uzas de 1971 por instruista pluklerigado.<ref>Berthold Veh: [https://www.augsburger-allgemeine.de/dillingen/dillingen-nach-dem-ende-der-hochschulstadt-dillingen-begann-eine-erfolgsstory-id70385986.html "Nach dem Ende der Hochschulstadt Dillingen begann eine Erfolgsstory"] - ĉe: ''Augsburger Allgemeine,'' 10.4.2024</ref><ref>[https://www.dillingen-donau.de/tourismus/veranstaltungen/veranstaltungskalender?tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Baction%5D=show&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Bcontroller%5D=VeranstaltungFrontend&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Bid%5D=2980&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5BlistAction%5D=list&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Btid%5D=5312&cHash=6bfc7ad100afa46d01647b104fa4fb6a "475 Jahre akademische Tradition in Dillingen – Die Akademie und Herausforderungen der Bildung im Wandel der Zeit"] - prezento de jubilea prelegaro (junio 2024)</ref> Dum la jardekoj 18-a kaj la komenco de la 19-a la universitato de Dillingen estis centro de movado de la [[kristana reviviĝo|Algovia kristana reviviĝo]]. == Gravaj profesoroj== * Pedro de Soto (ĉ. 1500–1563), dominikana teologo kaj konsilisto de imperiestro [[karolo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]] * Wilhelm Damasi Lindanus (1525–1588), episkopo, inkvizitoro kaj profesoro pri teologio * Bartholomäus Kleindienst (malpost 1530–1560), dominikano, teologo kaj profesoro pri la Sanka Skribo * Ferdinand Alber (1548–1617), jezuito, studinto kaj poste profesoro pri filozofio * Sebastian Heiß (1571–1614), jezuito kaj profesoro pri teologio * Georg Holzhai (1571–1646), jezuito, profesoro pri filozofio * Adam Tanner (1572–1632), jezuita teologo * Paul Laymann (1575–1635), jezuito kaj fakulo pri la kanona juro * Andreas Brunner (1589–1650), jezuito, historiisto, predikisto kaj profesoro pri moralteologio * Heinrich Wangnereck (1595–1664), jezuito, teologo kaj filozofo * Albert Curtz (1600–1671), jezuito, verkisto kaj astronomo * Kaspar Manz (1606–1677), juristo * Ehrenreich Pirhing (1606–1679), teologo kanonjurulo, krome biblia ekzegezulo * Christoph Haunold (1610–1689), jezuito, profesoro pri filozofio * Heinrich Henrich (1614–1682), biblia ekzegezo * Melchior Friderich (1654–1709), kanona juro * Johann Christoph Raßler (1654–1723), jezuito, profesoro pri morala kaj dogma teologioj * Franz Schmalzgrueber (1663–1735), kanonjurulo kaj moralteologo * Vitus Pichler (1670–1736), jezuito, kanonjurulo * Daniel Stadler (1705–1764), jezuito kaj historiisto, konfesprenanto de [[Maksimiliano la 3-a Jozefo (Bavario)]] * Berthold Hauser (1713–1762), jezuito, profesoro pri matematiko kaj la hebrea lingvo * Joseph Mangold (1716–1787), jezuito, profesoro pri dogmoteologio * Johann Michael Sailer (1751–1832), teologo kaj episkopo regensburga * Joseph von Weber (1753–1831), naturscienculo kaj teologo * Patritius Benedikt Zimmer (1752–1820), teologo * Johann Balthasar Gerhauser (1766–1825), dogmoteologio kaj bilbia ekzegezo * Maurus Hagel (1780–1842), profesoro pri dogmoteologio kaj ekzegezo == Literaturo == * Thomas Specht: ''Geschichte der ehemaligen Universität Dillingen (1549–1804) und der mit ihr verbundenen Lehr- und Erziehungsanstalten.'' Freiburg im Breisgau 1902 ([http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-20588 interrete]) * Rolf Kießling (eld.): ''Die Universität Dillingen und ihre Nachfolger. Stationen und Aspekte einer Hochschule in Schwaben,'' Dillingen an der Donau 1999 == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[https://de.wikisource.org/wiki/Universit%C3%A4tsgeschichte#D vikifontaro pri la universitata historio] * Felicitas Söhner: [https://www.historisches-lexikon-bayerns.de/Lexikon/Universität_Dillingen_(1551-1803) "Universität Dillingen (1551-1803)"] - ĉe: ''Historisches Lexikon Bayerns'' (2020) == Eksteraj ligiloj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{Coordinate|NS=48.577629|EW=10.4916|type=landmark|region=DE-BY}} [[Kategorio:Distrikto Dillingen an der Donau]] [[Kategorio:Jezuitaj universitatoj|Dillingen]] [[Kategorio:Aperis en 1551]] [[Kategorio:Malaperis en 1803]] j5b6rr3zzqc4w6etugxy04pe8n13pbo 9350961 9350960 2026-04-11T07:34:42Z Tirolischleioans 254019 9350961 wikitext text/x-wiki '''Universitato de Dillingen''' (latine: ''Academia Dilingana,'' germane: ''Universität Dillingen'') estis altlernejo en [[Dillingen]] (Germanujo) ekzistinte inter 1551 kaj 1803. Ĝia fokuso estis pri la trejno de romkatolikaj pastroj kaj nobeloj de Suda Germanujo. Ĉi tien oni provis enplanti en Germanujo la [[dominikanoj|dominikanan]]-[[tomaso de Akvino|tomasan]] branĉon de la hispana malfrua [[skolastiko]]. Temis pri la unua kompleta [[jezuitoj|jezuita]] unviersitato sur la teritorio de la [[Sankta Romia Imperio]]. Ĝi estis ankau la unua sukcesa universitata fondiĝo de malsekulara princo en [[Germanlingvio]]. == Historio == [[file:Goldener Saal (Dillingen).JPG|eta|''Ora Salono'' de la iama universitato je Dillingen; la rokoka ornamo estiĝis inter 1761 kaj 1764]] Por plenumi la postulojn de la [[koncilio de Trento|Tridenta reformkoncilio]] estiĝis en 1549 la Hieronima Kolegio (latine ''Collegium Sancti Hieronymi'') fare de la [[augsburg|aŭgsburga]] episkopo [[Otto von Waldburg]]: tiam en Dillingen troviĝis la registraro. En marto 1551 lia papa moŝto [[Julio la 3-a]] promociis ĝin al universitato. Konfirmo de ĉiuj privilegioj sekvis fare de imperiestro Karlo la 5-a en junio 1553. Tiutempe - kun ses katedroj - estis la unuaj altlernejaj moderigantoj la [[dominikanoj]] sub la grava koncilia teologo kaj imperiestra [[konfeso|konfesprenanto]] [[Pedro de Soto]]. Krom ĉi ulo instruadis ankaŭ la imperiestra kortega kapelano kaj iama pariza profesoro Martinus de Olave el Hispanujo. La unua rektoro estis Petrus Endavianus el [[Hispana Nederlando]]. Krom ĉi tri hispanoj aktivis ankaŭ tri scienculoj el [[Katolika universitato de Loveno (Flandrio)|Loveno]]. Neniu de la unua profesoraro originis el la [[Sankta Romia Imperio]]; post la foriro de Soto en marto 1555 [[Oksfordo]]n, kardinalo Waldburg (konvinkite de [[Petrus Canisius]]) komisiis la [[jezuitoj]]n transpreni la organizon. En oktobro 1563 ekprofesoris do la unuaj jezuitoj (C. Herrera, H. Torres, Pisanus, Gregoro de Valencia). Tamen ne antaŭ aŭgusto 1564 la universitato iĝis oficiale jezuita. Komence ĉi lerneje havis nur la propedeŭtikan ''facultas artium'' kaj teologian fakultaton. En la kuro de la tempo alvenis jura kaj poste ankaŭ medicina instrusekciaroj. La unua akademia libropresisto estis Sebald Mayer; postantis lin lia filo Johann Mayer vendante inter 1576 kaj 1615, poste ĝis 1668) Ignaz Mayer.<ref>Otto Bucher: "Ignaz Mayer als Buchdrucker in Dillingen/Donau (1654–1668)" - ĉe: ''Gutenberg-Jahrbuch,'' 1957, p. 200–206</ref>. Ĝi specialiĝis pri teologiaj jezuitaĵoj.<ref>Otto Bucher: "Bibliographie der Druckwerke des Dillinger Buchdruckers Ignaz Mayer (1654–1668)" - ĉe: ''Börsenblatt für den Deutschen Buchhandel – Frankfurter Ausgabe,'' 89/1968 (=Archiv für Geschichte des Buchwesens, 62), p. 2888–2912, konkrete: p. 2888</ref> Post la neniigo de la jezuita ordeno en 1773 iĝis la universitataj respondeculo la aŭgsburga [[princepiskopo]]. Post la sekulariĝo en 1803 la reĝo de Bavarujo ordonis la malfondiĝon. Posteula instituto estis de 1804 liceo je akademia rango el kiu evoluis en 1923 filozofia-teologia altlernejo. Tio ĉi ĉesis ekzisti en aprilo 1971 favore al la fakultato pri teologio de la ĵus fondita [[universitato de Aŭgsburgo|Aŭgsburga universitato]]. La domaron en Dillingen oni uzas de 1971 por instruista pluklerigado.<ref>Berthold Veh: [https://www.augsburger-allgemeine.de/dillingen/dillingen-nach-dem-ende-der-hochschulstadt-dillingen-begann-eine-erfolgsstory-id70385986.html "Nach dem Ende der Hochschulstadt Dillingen begann eine Erfolgsstory"] - ĉe: ''Augsburger Allgemeine,'' 10.4.2024</ref><ref>[https://www.dillingen-donau.de/tourismus/veranstaltungen/veranstaltungskalender?tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Baction%5D=show&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Bcontroller%5D=VeranstaltungFrontend&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Bid%5D=2980&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5BlistAction%5D=list&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Btid%5D=5312&cHash=6bfc7ad100afa46d01647b104fa4fb6a "475 Jahre akademische Tradition in Dillingen – Die Akademie und Herausforderungen der Bildung im Wandel der Zeit"] - prezento de jubilea prelegaro (junio 2024)</ref> Dum la jardekoj 18-a kaj la komenco de la 19-a la universitato de Dillingen estis centro de movado de la [[kristana reviviĝo|Algovia kristana reviviĝo]]. == Gravaj profesoroj== * Pedro de Soto (ĉ. 1500–1563), dominikana teologo kaj konsilisto de imperiestro [[karolo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]] * Wilhelm Damasi Lindanus (1525–1588), episkopo, inkvizitoro kaj profesoro pri teologio * Bartholomäus Kleindienst (malpost 1530–1560), dominikano, teologo kaj profesoro pri la Sanka Skribo * Ferdinand Alber (1548–1617), jezuito, studinto kaj poste profesoro pri filozofio * Sebastian Heiß (1571–1614), jezuito kaj profesoro pri teologio * Georg Holzhai (1571–1646), jezuito, profesoro pri filozofio * Adam Tanner (1572–1632), jezuita teologo * Paul Laymann (1575–1635), jezuito kaj fakulo pri la kanona juro * Andreas Brunner (1589–1650), jezuito, historiisto, predikisto kaj profesoro pri moralteologio * Heinrich Wangnereck (1595–1664), jezuito, teologo kaj filozofo * Albert Curtz (1600–1671), jezuito, verkisto kaj astronomo * Kaspar Manz (1606–1677), juristo * Ehrenreich Pirhing (1606–1679), teologo kanonjurulo, krome biblia ekzegezulo * Christoph Haunold (1610–1689), jezuito, profesoro pri filozofio * Heinrich Henrich (1614–1682), biblia ekzegezo * Melchior Friderich (1654–1709), kanona juro * Johann Christoph Raßler (1654–1723), jezuito, profesoro pri morala kaj dogma teologioj * Franz Schmalzgrueber (1663–1735), kanonjurulo kaj moralteologo * Vitus Pichler (1670–1736), jezuito, kanonjurulo * Daniel Stadler (1705–1764), jezuito kaj historiisto, konfesprenanto de [[Maksimiliano la 3-a Jozefo (Bavario)]] * Berthold Hauser (1713–1762), jezuito, profesoro pri matematiko kaj la hebrea lingvo * Joseph Mangold (1716–1787), jezuito, profesoro pri dogmoteologio * Johann Michael Sailer (1751–1832), teologo kaj episkopo regensburga * Joseph von Weber (1753–1831), naturscienculo kaj teologo * Patritius Benedikt Zimmer (1752–1820), teologo * Johann Balthasar Gerhauser (1766–1825), dogmoteologio kaj bilbia ekzegezo * Maurus Hagel (1780–1842), profesoro pri dogmoteologio kaj ekzegezo == Literaturo == * Thomas Specht: ''Geschichte der ehemaligen Universität Dillingen (1549–1804) und der mit ihr verbundenen Lehr- und Erziehungsanstalten.'' Freiburg im Breisgau 1902 ([http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-20588 interrete]) * Rolf Kießling (eld.): ''Die Universität Dillingen und ihre Nachfolger. Stationen und Aspekte einer Hochschule in Schwaben,'' Dillingen an der Donau 1999 == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[https://de.wikisource.org/wiki/Universit%C3%A4tsgeschichte#D vikifontaro pri la universitata historio] * Felicitas Söhner: [https://www.historisches-lexikon-bayerns.de/Lexikon/Universität_Dillingen_(1551-1803) "Universität Dillingen (1551-1803)"] - ĉe: ''Historisches Lexikon Bayerns'' (2020) == Eksteraj ligiloj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{Coordinate|NS=48.577629|EW=10.4916|type=landmark|region=DE-BY}} [[Kategorio:Distrikto Dillingen an der Donau]] [[Kategorio:Jezuitaj universitatoj|Dillingen]] [[Kategorio:Aperis en 1551]] [[Kategorio:Malaperis en 1803]] qqs77mpayqm0ax73zp943jgoc6299wz 9350964 9350961 2026-04-11T07:39:47Z Tirolischleioans 254019 /* Gravaj profesoroj */ 9350964 wikitext text/x-wiki '''Universitato de Dillingen''' (latine: ''Academia Dilingana,'' germane: ''Universität Dillingen'') estis altlernejo en [[Dillingen]] (Germanujo) ekzistinte inter 1551 kaj 1803. Ĝia fokuso estis pri la trejno de romkatolikaj pastroj kaj nobeloj de Suda Germanujo. Ĉi tien oni provis enplanti en Germanujo la [[dominikanoj|dominikanan]]-[[tomaso de Akvino|tomasan]] branĉon de la hispana malfrua [[skolastiko]]. Temis pri la unua kompleta [[jezuitoj|jezuita]] unviersitato sur la teritorio de la [[Sankta Romia Imperio]]. Ĝi estis ankau la unua sukcesa universitata fondiĝo de malsekulara princo en [[Germanlingvio]]. == Historio == [[file:Goldener Saal (Dillingen).JPG|eta|''Ora Salono'' de la iama universitato je Dillingen; la rokoka ornamo estiĝis inter 1761 kaj 1764]] Por plenumi la postulojn de la [[koncilio de Trento|Tridenta reformkoncilio]] estiĝis en 1549 la Hieronima Kolegio (latine ''Collegium Sancti Hieronymi'') fare de la [[augsburg|aŭgsburga]] episkopo [[Otto von Waldburg]]: tiam en Dillingen troviĝis la registraro. En marto 1551 lia papa moŝto [[Julio la 3-a]] promociis ĝin al universitato. Konfirmo de ĉiuj privilegioj sekvis fare de imperiestro Karlo la 5-a en junio 1553. Tiutempe - kun ses katedroj - estis la unuaj altlernejaj moderigantoj la [[dominikanoj]] sub la grava koncilia teologo kaj imperiestra [[konfeso|konfesprenanto]] [[Pedro de Soto]]. Krom ĉi ulo instruadis ankaŭ la imperiestra kortega kapelano kaj iama pariza profesoro Martinus de Olave el Hispanujo. La unua rektoro estis Petrus Endavianus el [[Hispana Nederlando]]. Krom ĉi tri hispanoj aktivis ankaŭ tri scienculoj el [[Katolika universitato de Loveno (Flandrio)|Loveno]]. Neniu de la unua profesoraro originis el la [[Sankta Romia Imperio]]; post la foriro de Soto en marto 1555 [[Oksfordo]]n, kardinalo Waldburg (konvinkite de [[Petrus Canisius]]) komisiis la [[jezuitoj]]n transpreni la organizon. En oktobro 1563 ekprofesoris do la unuaj jezuitoj (C. Herrera, H. Torres, Pisanus, Gregoro de Valencia). Tamen ne antaŭ aŭgusto 1564 la universitato iĝis oficiale jezuita. Komence ĉi lerneje havis nur la propedeŭtikan ''facultas artium'' kaj teologian fakultaton. En la kuro de la tempo alvenis jura kaj poste ankaŭ medicina instrusekciaroj. La unua akademia libropresisto estis Sebald Mayer; postantis lin lia filo Johann Mayer vendante inter 1576 kaj 1615, poste ĝis 1668) Ignaz Mayer.<ref>Otto Bucher: "Ignaz Mayer als Buchdrucker in Dillingen/Donau (1654–1668)" - ĉe: ''Gutenberg-Jahrbuch,'' 1957, p. 200–206</ref>. Ĝi specialiĝis pri teologiaj jezuitaĵoj.<ref>Otto Bucher: "Bibliographie der Druckwerke des Dillinger Buchdruckers Ignaz Mayer (1654–1668)" - ĉe: ''Börsenblatt für den Deutschen Buchhandel – Frankfurter Ausgabe,'' 89/1968 (=Archiv für Geschichte des Buchwesens, 62), p. 2888–2912, konkrete: p. 2888</ref> Post la neniigo de la jezuita ordeno en 1773 iĝis la universitataj respondeculo la aŭgsburga [[princepiskopo]]. Post la sekulariĝo en 1803 la reĝo de Bavarujo ordonis la malfondiĝon. Posteula instituto estis de 1804 liceo je akademia rango el kiu evoluis en 1923 filozofia-teologia altlernejo. Tio ĉi ĉesis ekzisti en aprilo 1971 favore al la fakultato pri teologio de la ĵus fondita [[universitato de Aŭgsburgo|Aŭgsburga universitato]]. La domaron en Dillingen oni uzas de 1971 por instruista pluklerigado.<ref>Berthold Veh: [https://www.augsburger-allgemeine.de/dillingen/dillingen-nach-dem-ende-der-hochschulstadt-dillingen-begann-eine-erfolgsstory-id70385986.html "Nach dem Ende der Hochschulstadt Dillingen begann eine Erfolgsstory"] - ĉe: ''Augsburger Allgemeine,'' 10.4.2024</ref><ref>[https://www.dillingen-donau.de/tourismus/veranstaltungen/veranstaltungskalender?tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Baction%5D=show&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Bcontroller%5D=VeranstaltungFrontend&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Bid%5D=2980&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5BlistAction%5D=list&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Btid%5D=5312&cHash=6bfc7ad100afa46d01647b104fa4fb6a "475 Jahre akademische Tradition in Dillingen – Die Akademie und Herausforderungen der Bildung im Wandel der Zeit"] - prezento de jubilea prelegaro (junio 2024)</ref> Dum la jardekoj 18-a kaj la komenco de la 19-a la universitato de Dillingen estis centro de movado de la [[kristana reviviĝo|Algovia kristana reviviĝo]]. == Gravaj profesoroj== * Pedro de Soto (ĉ. 1500–1563), dominikana teologo kaj konsilisto de imperiestro [[karolo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]] * Wilhelm Damasi Lindanus (1525–1588), episkopo, inkvizitoro kaj profesoro pri teologio * Bartholomäus Kleindienst (malpost 1530–1560), dominikano, teologo kaj profesoro pri la Sanka Skribo * Ferdinand Alber (1548–1617), jezuito, studinto kaj poste profesoro pri filozofio * Sebastian Heiß (1571–1614), jezuito kaj profesoro pri teologio * Georg Holzhai (1571–1646), jezuito, profesoro pri filozofio * Adam Tanner (1572–1632), jezuita teologo * Paul Laymann (1575–1635), jezuito kaj fakulo pri la kanona juro * Andreas Brunner (1589–1650), jezuito, historiisto, predikisto kaj profesoro pri moralteologio * Heinrich Wangnereck (1595–1664), jezuito, teologo kaj filozofo * Albert Curtz (1600–1671), jezuito, verkisto kaj astronomo * Kaspar Manz (1606–1677), juristo * Ehrenreich Pirhing (1606–1679), teologo kanonjurulo, krome biblia ekzegezulo * Christoph Haunold (1610–1689), jezuito, profesoro pri filozofio * Heinrich Henrich (1614–1682), biblia ekzegezo * Melchior Friderich (1654–1709), kanona juro * Johann Christoph Raßler (1654–1723), jezuito, profesoro pri morala kaj dogma teologioj * Franz Schmalzgrueber (1663–1735), kanonjurulo kaj moralteologo * Vitus Pichler (1670–1736), jezuito, kanonjurulo * Daniel Stadler (1705–1764), jezuito kaj historiisto, konfesprenanto de [[Maksimiliano la 3-a Jozefo (Bavario)]] * Berthold Hauser (1713–1762), jezuito, profesoro pri matematiko kaj la hebrea lingvo * Joseph Mangold (1716–1787), jezuito, profesoro pri dogmoteologio * [[johann Michael von Sailer|Johann Michael Sailer]] (1751–1832), teologo kaj episkopo regensburga * Joseph von Weber (1753–1831), naturscienculo kaj teologo * Patritius Benedikt Zimmer (1752–1820), teologo * Johann Balthasar Gerhauser (1766–1825), dogmoteologio kaj bilbia ekzegezo * Maurus Hagel (1780–1842), profesoro pri dogmoteologio kaj ekzegezo == Literaturo == * Thomas Specht: ''Geschichte der ehemaligen Universität Dillingen (1549–1804) und der mit ihr verbundenen Lehr- und Erziehungsanstalten.'' Freiburg im Breisgau 1902 ([http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-20588 interrete]) * Rolf Kießling (eld.): ''Die Universität Dillingen und ihre Nachfolger. Stationen und Aspekte einer Hochschule in Schwaben,'' Dillingen an der Donau 1999 == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[https://de.wikisource.org/wiki/Universit%C3%A4tsgeschichte#D vikifontaro pri la universitata historio] * Felicitas Söhner: [https://www.historisches-lexikon-bayerns.de/Lexikon/Universität_Dillingen_(1551-1803) "Universität Dillingen (1551-1803)"] - ĉe: ''Historisches Lexikon Bayerns'' (2020) == Eksteraj ligiloj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{Coordinate|NS=48.577629|EW=10.4916|type=landmark|region=DE-BY}} [[Kategorio:Distrikto Dillingen an der Donau]] [[Kategorio:Jezuitaj universitatoj|Dillingen]] [[Kategorio:Aperis en 1551]] [[Kategorio:Malaperis en 1803]] aulcx5nurmc1bd3n432ayrhh27n0gnc 9350965 9350964 2026-04-11T07:40:59Z Tirolischleioans 254019 /* Eksteraj ligiloj */ 9350965 wikitext text/x-wiki '''Universitato de Dillingen''' (latine: ''Academia Dilingana,'' germane: ''Universität Dillingen'') estis altlernejo en [[Dillingen]] (Germanujo) ekzistinte inter 1551 kaj 1803. Ĝia fokuso estis pri la trejno de romkatolikaj pastroj kaj nobeloj de Suda Germanujo. Ĉi tien oni provis enplanti en Germanujo la [[dominikanoj|dominikanan]]-[[tomaso de Akvino|tomasan]] branĉon de la hispana malfrua [[skolastiko]]. Temis pri la unua kompleta [[jezuitoj|jezuita]] unviersitato sur la teritorio de la [[Sankta Romia Imperio]]. Ĝi estis ankau la unua sukcesa universitata fondiĝo de malsekulara princo en [[Germanlingvio]]. == Historio == [[file:Goldener Saal (Dillingen).JPG|eta|''Ora Salono'' de la iama universitato je Dillingen; la rokoka ornamo estiĝis inter 1761 kaj 1764]] Por plenumi la postulojn de la [[koncilio de Trento|Tridenta reformkoncilio]] estiĝis en 1549 la Hieronima Kolegio (latine ''Collegium Sancti Hieronymi'') fare de la [[augsburg|aŭgsburga]] episkopo [[Otto von Waldburg]]: tiam en Dillingen troviĝis la registraro. En marto 1551 lia papa moŝto [[Julio la 3-a]] promociis ĝin al universitato. Konfirmo de ĉiuj privilegioj sekvis fare de imperiestro Karlo la 5-a en junio 1553. Tiutempe - kun ses katedroj - estis la unuaj altlernejaj moderigantoj la [[dominikanoj]] sub la grava koncilia teologo kaj imperiestra [[konfeso|konfesprenanto]] [[Pedro de Soto]]. Krom ĉi ulo instruadis ankaŭ la imperiestra kortega kapelano kaj iama pariza profesoro Martinus de Olave el Hispanujo. La unua rektoro estis Petrus Endavianus el [[Hispana Nederlando]]. Krom ĉi tri hispanoj aktivis ankaŭ tri scienculoj el [[Katolika universitato de Loveno (Flandrio)|Loveno]]. Neniu de la unua profesoraro originis el la [[Sankta Romia Imperio]]; post la foriro de Soto en marto 1555 [[Oksfordo]]n, kardinalo Waldburg (konvinkite de [[Petrus Canisius]]) komisiis la [[jezuitoj]]n transpreni la organizon. En oktobro 1563 ekprofesoris do la unuaj jezuitoj (C. Herrera, H. Torres, Pisanus, Gregoro de Valencia). Tamen ne antaŭ aŭgusto 1564 la universitato iĝis oficiale jezuita. Komence ĉi lerneje havis nur la propedeŭtikan ''facultas artium'' kaj teologian fakultaton. En la kuro de la tempo alvenis jura kaj poste ankaŭ medicina instrusekciaroj. La unua akademia libropresisto estis Sebald Mayer; postantis lin lia filo Johann Mayer vendante inter 1576 kaj 1615, poste ĝis 1668) Ignaz Mayer.<ref>Otto Bucher: "Ignaz Mayer als Buchdrucker in Dillingen/Donau (1654–1668)" - ĉe: ''Gutenberg-Jahrbuch,'' 1957, p. 200–206</ref>. Ĝi specialiĝis pri teologiaj jezuitaĵoj.<ref>Otto Bucher: "Bibliographie der Druckwerke des Dillinger Buchdruckers Ignaz Mayer (1654–1668)" - ĉe: ''Börsenblatt für den Deutschen Buchhandel – Frankfurter Ausgabe,'' 89/1968 (=Archiv für Geschichte des Buchwesens, 62), p. 2888–2912, konkrete: p. 2888</ref> Post la neniigo de la jezuita ordeno en 1773 iĝis la universitataj respondeculo la aŭgsburga [[princepiskopo]]. Post la sekulariĝo en 1803 la reĝo de Bavarujo ordonis la malfondiĝon. Posteula instituto estis de 1804 liceo je akademia rango el kiu evoluis en 1923 filozofia-teologia altlernejo. Tio ĉi ĉesis ekzisti en aprilo 1971 favore al la fakultato pri teologio de la ĵus fondita [[universitato de Aŭgsburgo|Aŭgsburga universitato]]. La domaron en Dillingen oni uzas de 1971 por instruista pluklerigado.<ref>Berthold Veh: [https://www.augsburger-allgemeine.de/dillingen/dillingen-nach-dem-ende-der-hochschulstadt-dillingen-begann-eine-erfolgsstory-id70385986.html "Nach dem Ende der Hochschulstadt Dillingen begann eine Erfolgsstory"] - ĉe: ''Augsburger Allgemeine,'' 10.4.2024</ref><ref>[https://www.dillingen-donau.de/tourismus/veranstaltungen/veranstaltungskalender?tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Baction%5D=show&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Bcontroller%5D=VeranstaltungFrontend&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Bid%5D=2980&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5BlistAction%5D=list&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Btid%5D=5312&cHash=6bfc7ad100afa46d01647b104fa4fb6a "475 Jahre akademische Tradition in Dillingen – Die Akademie und Herausforderungen der Bildung im Wandel der Zeit"] - prezento de jubilea prelegaro (junio 2024)</ref> Dum la jardekoj 18-a kaj la komenco de la 19-a la universitato de Dillingen estis centro de movado de la [[kristana reviviĝo|Algovia kristana reviviĝo]]. == Gravaj profesoroj== * Pedro de Soto (ĉ. 1500–1563), dominikana teologo kaj konsilisto de imperiestro [[karolo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]] * Wilhelm Damasi Lindanus (1525–1588), episkopo, inkvizitoro kaj profesoro pri teologio * Bartholomäus Kleindienst (malpost 1530–1560), dominikano, teologo kaj profesoro pri la Sanka Skribo * Ferdinand Alber (1548–1617), jezuito, studinto kaj poste profesoro pri filozofio * Sebastian Heiß (1571–1614), jezuito kaj profesoro pri teologio * Georg Holzhai (1571–1646), jezuito, profesoro pri filozofio * Adam Tanner (1572–1632), jezuita teologo * Paul Laymann (1575–1635), jezuito kaj fakulo pri la kanona juro * Andreas Brunner (1589–1650), jezuito, historiisto, predikisto kaj profesoro pri moralteologio * Heinrich Wangnereck (1595–1664), jezuito, teologo kaj filozofo * Albert Curtz (1600–1671), jezuito, verkisto kaj astronomo * Kaspar Manz (1606–1677), juristo * Ehrenreich Pirhing (1606–1679), teologo kanonjurulo, krome biblia ekzegezulo * Christoph Haunold (1610–1689), jezuito, profesoro pri filozofio * Heinrich Henrich (1614–1682), biblia ekzegezo * Melchior Friderich (1654–1709), kanona juro * Johann Christoph Raßler (1654–1723), jezuito, profesoro pri morala kaj dogma teologioj * Franz Schmalzgrueber (1663–1735), kanonjurulo kaj moralteologo * Vitus Pichler (1670–1736), jezuito, kanonjurulo * Daniel Stadler (1705–1764), jezuito kaj historiisto, konfesprenanto de [[Maksimiliano la 3-a Jozefo (Bavario)]] * Berthold Hauser (1713–1762), jezuito, profesoro pri matematiko kaj la hebrea lingvo * Joseph Mangold (1716–1787), jezuito, profesoro pri dogmoteologio * [[johann Michael von Sailer|Johann Michael Sailer]] (1751–1832), teologo kaj episkopo regensburga * Joseph von Weber (1753–1831), naturscienculo kaj teologo * Patritius Benedikt Zimmer (1752–1820), teologo * Johann Balthasar Gerhauser (1766–1825), dogmoteologio kaj bilbia ekzegezo * Maurus Hagel (1780–1842), profesoro pri dogmoteologio kaj ekzegezo == Literaturo == * Thomas Specht: ''Geschichte der ehemaligen Universität Dillingen (1549–1804) und der mit ihr verbundenen Lehr- und Erziehungsanstalten.'' Freiburg im Breisgau 1902 ([http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-20588 interrete]) * Rolf Kießling (eld.): ''Die Universität Dillingen und ihre Nachfolger. Stationen und Aspekte einer Hochschule in Schwaben,'' Dillingen an der Donau 1999 == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[https://de.wikisource.org/wiki/Universit%C3%A4tsgeschichte#D vikifontaro pri la universitata historio] * Felicitas Söhner: [https://www.historisches-lexikon-bayerns.de/Lexikon/Universität_Dillingen_(1551-1803) "Universität Dillingen (1551-1803)"] - ĉe: ''Historisches Lexikon Bayerns'' (2020) == Eksteraj ligiloj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{Coordinate|NS=48.577629|EW=10.4916|type=landmark|region=DE-BY}} [[Kategorio:Distrikto Dillingen an der Donau]] [[Kategorio:Jezuitaj universitatoj|Dillingen]] [[Kategorio:Aperis en 1551|Dillingen]] [[Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 1803|Dillingen]] 4llebgmkbqpgw7uw9dcip0in890buc5 9351010 9350965 2026-04-11T08:30:33Z Tirolischleioans 254019 /* Historio */ 9351010 wikitext text/x-wiki '''Universitato de Dillingen''' (latine: ''Academia Dilingana,'' germane: ''Universität Dillingen'') estis altlernejo en [[Dillingen]] (Germanujo) ekzistinte inter 1551 kaj 1803. Ĝia fokuso estis pri la trejno de romkatolikaj pastroj kaj nobeloj de Suda Germanujo. Ĉi tien oni provis enplanti en Germanujo la [[dominikanoj|dominikanan]]-[[tomaso de Akvino|tomasan]] branĉon de la hispana malfrua [[skolastiko]]. Temis pri la unua kompleta [[jezuitoj|jezuita]] unviersitato sur la teritorio de la [[Sankta Romia Imperio]]. Ĝi estis ankau la unua sukcesa universitata fondiĝo de malsekulara princo en [[Germanlingvio]]. == Historio == [[file:Goldener Saal (Dillingen).JPG|eta|''Ora Salono'' de la iama universitato je Dillingen; la rokoka ornamo estiĝis inter 1761 kaj 1764]] Por plenumi la postulojn de la [[koncilio de Trento|Tridenta reformkoncilio]] estiĝis en 1549 la Hieronima Kolegio (latine ''Collegium Sancti Hieronymi'') fare de la [[augsburg|aŭgsburga]] episkopo [[Otto von Waldburg]]: tiam en Dillingen troviĝis la registraro. En marto 1551 lia papa moŝto [[Julio la 3-a]] promociis ĝin al universitato. Konfirmo de ĉiuj privilegioj sekvis fare de imperiestro Karlo la 5-a en junio 1553. Tiutempe - kun ses katedroj - estis la unuaj altlernejaj moderigantoj la [[dominikanoj]] sub la grava koncilia teologo kaj imperiestra [[konfeso|konfesprenanto]] [[Pedro de Soto]]. Krom ĉi ulo instruadis ankaŭ la imperiestra kortega kapelano kaj iama pariza profesoro Martinus de Olave el Hispanujo. La unua rektoro estis Petrus Endavianus el [[Hispana Nederlando]]. Krom ĉi tri hispanoj aktivis ankaŭ tri scienculoj el [[Katolika universitato de Loveno (Flandrio)|Loveno]]. Neniu de la unua profesoraro originis el la [[Sankta Romia Imperio]]; post la foriro de Soto en marto 1555 [[Oksfordo]]n, kardinalo Waldburg (konvinkite de [[Petrus Canisius]]) komisiis la [[jezuitoj]]n transpreni la organizon. En oktobro 1563 ekprofesoris do la unuaj jezuitoj (C. Herrera, H. Torres, Pisanus, Gregoro de Valencia). Tamen ne antaŭ aŭgusto 1564 la universitato iĝis oficiale jezuita. Komence ĉi lerneje havis nur la propedeŭtikan ''facultas artium'' kaj teologian fakultaton. En la kuro de la tempo alvenis jura kaj poste ankaŭ medicina instrusekciaroj. La unua akademia libropresisto estis Sebald Mayer; postantis lin lia filo Johann Mayer vendante inter 1576 kaj 1615, poste ĝis 1668) Ignaz Mayer<ref>Otto Bucher: "Ignaz Mayer als Buchdrucker in Dillingen/Donau (1654–1668)" - ĉe: ''Gutenberg-Jahrbuch,'' 1957, p. 200–206</ref>. Ĝi specialiĝis pri teologiaj jezuitaĵoj.<ref>Otto Bucher: "Bibliographie der Druckwerke des Dillinger Buchdruckers Ignaz Mayer (1654–1668)" - ĉe: ''Börsenblatt für den Deutschen Buchhandel – Frankfurter Ausgabe,'' 89/1968 (=Archiv für Geschichte des Buchwesens, 62), p. 2888–2912, konkrete: p. 2888</ref> Post la neniigo de la jezuita ordeno en 1773 iĝis la universitataj respondeculo la aŭgsburga [[princepiskopo]]. Post la sekulariĝo en 1803 la reĝo de Bavarujo ordonis la malfondiĝon. Posteula instituto estis de 1804 liceo je akademia rango el kiu evoluis en 1923 filozofia-teologia altlernejo. Tio ĉi ĉesis ekzisti en aprilo 1971 favore al la fakultato pri teologio de la ĵus fondita [[universitato de Aŭgsburgo|Aŭgsburga universitato]]. La domaron en Dillingen oni uzas de 1971 por instruista pluklerigado.<ref>Berthold Veh: [https://www.augsburger-allgemeine.de/dillingen/dillingen-nach-dem-ende-der-hochschulstadt-dillingen-begann-eine-erfolgsstory-id70385986.html "Nach dem Ende der Hochschulstadt Dillingen begann eine Erfolgsstory"] - ĉe: ''Augsburger Allgemeine,'' 10.4.2024</ref><ref>[https://www.dillingen-donau.de/tourismus/veranstaltungen/veranstaltungskalender?tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Baction%5D=show&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Bcontroller%5D=VeranstaltungFrontend&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Bid%5D=2980&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5BlistAction%5D=list&tx_hwveranstaltung_hwveranstalt%5Btid%5D=5312&cHash=6bfc7ad100afa46d01647b104fa4fb6a "475 Jahre akademische Tradition in Dillingen – Die Akademie und Herausforderungen der Bildung im Wandel der Zeit"] - prezento de jubilea prelegaro (junio 2024)</ref> Dum la jardekoj 18-a kaj la komenco de la 19-a la universitato de Dillingen estis centro de movado de la [[kristana reviviĝo|Algovia kristana reviviĝo]]. == Gravaj profesoroj== * Pedro de Soto (ĉ. 1500–1563), dominikana teologo kaj konsilisto de imperiestro [[karolo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]] * Wilhelm Damasi Lindanus (1525–1588), episkopo, inkvizitoro kaj profesoro pri teologio * Bartholomäus Kleindienst (malpost 1530–1560), dominikano, teologo kaj profesoro pri la Sanka Skribo * Ferdinand Alber (1548–1617), jezuito, studinto kaj poste profesoro pri filozofio * Sebastian Heiß (1571–1614), jezuito kaj profesoro pri teologio * Georg Holzhai (1571–1646), jezuito, profesoro pri filozofio * Adam Tanner (1572–1632), jezuita teologo * Paul Laymann (1575–1635), jezuito kaj fakulo pri la kanona juro * Andreas Brunner (1589–1650), jezuito, historiisto, predikisto kaj profesoro pri moralteologio * Heinrich Wangnereck (1595–1664), jezuito, teologo kaj filozofo * Albert Curtz (1600–1671), jezuito, verkisto kaj astronomo * Kaspar Manz (1606–1677), juristo * Ehrenreich Pirhing (1606–1679), teologo kanonjurulo, krome biblia ekzegezulo * Christoph Haunold (1610–1689), jezuito, profesoro pri filozofio * Heinrich Henrich (1614–1682), biblia ekzegezo * Melchior Friderich (1654–1709), kanona juro * Johann Christoph Raßler (1654–1723), jezuito, profesoro pri morala kaj dogma teologioj * Franz Schmalzgrueber (1663–1735), kanonjurulo kaj moralteologo * Vitus Pichler (1670–1736), jezuito, kanonjurulo * Daniel Stadler (1705–1764), jezuito kaj historiisto, konfesprenanto de [[Maksimiliano la 3-a Jozefo (Bavario)]] * Berthold Hauser (1713–1762), jezuito, profesoro pri matematiko kaj la hebrea lingvo * Joseph Mangold (1716–1787), jezuito, profesoro pri dogmoteologio * [[johann Michael von Sailer|Johann Michael Sailer]] (1751–1832), teologo kaj episkopo regensburga * Joseph von Weber (1753–1831), naturscienculo kaj teologo * Patritius Benedikt Zimmer (1752–1820), teologo * Johann Balthasar Gerhauser (1766–1825), dogmoteologio kaj bilbia ekzegezo * Maurus Hagel (1780–1842), profesoro pri dogmoteologio kaj ekzegezo == Literaturo == * Thomas Specht: ''Geschichte der ehemaligen Universität Dillingen (1549–1804) und der mit ihr verbundenen Lehr- und Erziehungsanstalten.'' Freiburg im Breisgau 1902 ([http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-20588 interrete]) * Rolf Kießling (eld.): ''Die Universität Dillingen und ihre Nachfolger. Stationen und Aspekte einer Hochschule in Schwaben,'' Dillingen an der Donau 1999 == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[https://de.wikisource.org/wiki/Universit%C3%A4tsgeschichte#D vikifontaro pri la universitata historio] * Felicitas Söhner: [https://www.historisches-lexikon-bayerns.de/Lexikon/Universität_Dillingen_(1551-1803) "Universität Dillingen (1551-1803)"] - ĉe: ''Historisches Lexikon Bayerns'' (2020) == Eksteraj ligiloj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{Coordinate|NS=48.577629|EW=10.4916|type=landmark|region=DE-BY}} [[Kategorio:Distrikto Dillingen an der Donau]] [[Kategorio:Jezuitaj universitatoj|Dillingen]] [[Kategorio:Aperis en 1551|Dillingen]] [[Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 1803|Dillingen]] ovx09gy3uiga2hggqg3vmr9gu4zt7lu 14 941238 9350968 2026-04-11T07:45:25Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Ĥalkogenaj oksianjonoj]] [[Kategorio:Oksianjonoj]]" 9350968 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Ĥalkogenaj oksianjonoj]] [[Kategorio:Oksianjonoj]] f49rc8up4pb5mikswtkln0yskqw1ccp 14 941239 9350969 2026-04-11T07:46:14Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Ĥalkogenaj kombinaĵoj|Oksianjonoj]] [[Kategorio:Oksianjonoj]]" 9350969 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Ĥalkogenaj kombinaĵoj|Oksianjonoj]] [[Kategorio:Oksianjonoj]] 9adu5pvz1ppetcys1efswdsi0y2yk2r 14 941240 9350970 2026-04-11T07:48:14Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Ĥalkogenoj|Kombinaĵoj]] [[Kategorio:Kemiaj kombinaĵoj laŭ grupoj]]" 9350970 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Ĥalkogenoj|Kombinaĵoj]] [[Kategorio:Kemiaj kombinaĵoj laŭ grupoj]] 1sx9ocw7ujf6cxb0upsehwk2pb52p08 9350971 9350970 2026-04-11T07:48:43Z RG72 11847 9350971 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Elementoj de grupo 16|Kombinaĵoj]] [[Kategorio:Kemiaj kombinaĵoj laŭ grupoj]] nn09wjwfizl1xadotnton18m8r23xuz 14 941241 9350972 2026-04-11T07:49:15Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Kemiaj kombinaĵoj laŭ tipoj| ]] [[Kategorio:Grupoj de la perioda tabelo| ]]" 9350972 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kemiaj kombinaĵoj laŭ tipoj| ]] [[Kategorio:Grupoj de la perioda tabelo| ]] 0zowdumuiziicfg0i5irji9faw66m4o 0 941242 9350979 2026-04-11T07:51:32Z Crosstor 3176 minoritano 9350979 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Kausz''' [jOĵef kaŭs], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Kausz József''' estis [[Hungario|hungara]] [[pastro]], [[franciskanoj|franciskana]], poste [[minoritanoj|minoritana]] [[monaĥo]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''nagysolymosi'' (nadjŝojmoŝi), liaj [[pseŭdonimo]]j estis ''Nagysolymosi József'' kaj ''Gábor Géza''. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM130087 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=984363&date=2026-04-11 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1879|12|20}} en [[Csém]], li mortis {{mortotago|1967|6|2}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} aliĝis al la franciskanoj en 1897 kaj prenis la monaĥan nomon ''Leó''. Post [[novicado]] kaj la necesaj studoj en [[1901]] li monaĥiĝis, 2 jarojn poste li pastriĝis en [[Kalocsa]]. Inter 1904-1907 li servis en pluraj franciskanaj monaĥejoj. En 1908 li konvertiĝis al la minoritana ordeno, post 2 jaroj li minoritaniĝis en [[Arad]]. Poste ĝis 1921 li servis en pluraj minoritanaj monaĥejoj, sed poste li forlasis ankaŭ la minoritanojn kaj servis plu kiel pastro en pluraj lokoj. Fine li pensiuliĝis en 1957. Ekde la 1920-aj jaroj li kontribuis precipe religiajn verkojn. == Elektitaj kontribuoj == * ''Mit kell minden katolikusnak tudni a vegyesházasságról?'' (1925) * ''A lengyel irodalom.'' (1934) * ''Égő sebeink!'' poemoj, (1934) * ''Boldogító szenvedés.'' (1934; denove: 1936) * ''A véreskezű sajtó.'' (1937, malpermesita en 1945) * ''Legyen egy akol és egy pásztor!'' (1940) == Fontoj == * [https://lexikon.katolikus.hu/K/Kausz.html katolika leksikono] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kausz Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj]] [[Kategorio:Hungaraj minoritataj monaĥoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} qek934j2yzxte77kh1seoztvs15c8p7 0 941243 9350980 2026-04-11T07:51:50Z Petr Tomasovsky 678 Kreis novan paĝon kun "{{Geokesto | kvartalo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Za nemocnicí | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = urba parto <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Za nemocnicí | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Litoměřice katedrála sv. Štěpána 2.jpg | dosiero_priskribo..." 9350980 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | kvartalo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Za nemocnicí | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = urba parto <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Za nemocnicí | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Litoměřice katedrála sv. Štěpána 2.jpg | dosiero_priskribo = Katedralo de sankta Stepano kun sonorilejo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Litoměřice | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 11 | konstruaĵo_noto = (2011) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Za nemocnicí | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 32 | lat_s = 14 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 07 | long_s = 08 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 14.10 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Litoměřice <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Za nemocnicí (Litoměřice) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Za nemocnicí''' estas parto de la distrikta urbo [[Litoměřice]] en [[distrikto Litoměřice]]. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. '''Za nemocnicí''' situas en katastra teritorio [[Litoměřice]] kun areo 14,10&nbsp;km². == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Memorindaĵoj == El 13 ĉi tieaj domoj estas 11 (krom n-ro 11 kaj 13) protektata kiel kultura memorindaĵo de Ĉeĥio, same kiel remparoj de Katedrala monteto kaj katedralo de sankta Stepano kun la turo. == Pluaj fotoj == <gallery> Litoměřice Sv Štěpán.jpg|Litoměřice - Za nemocnicí. [[Episkopa rezidejo en Litoměřice|Episkopa rezidejo]] (maldekstre) kaj [[Katedralo de sankta Stepano (Litoměřice)|katedralo de sankta Stepano]] kun [[sonorilejo]] (dekstre) sur [[Katedrala monteto]] kreas ĉefajn allogaĵojn de la urbo Litoměřice Kanovnické domy 2.jpg|Kanonikulaj domoj Leitmeritz Dómské náměstí 10 441.jpg|Katedrala placo Biskupská rezidence.JPG|Episkopa rezidejo </gallery> {{Litoměřice}} [[Kategorio:Litoměřice]] [[Kategorio:Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] f08ebk24wkzhf0lr6zrxyb8vrnx9dp6 9350982 9350980 2026-04-11T07:53:11Z Petr Tomasovsky 678 9350982 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | kvartalo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Za nemocnicí | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = urba parto <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Za nemocnicí | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Litoměřice katedrála sv. Štěpána 2.jpg | dosiero_priskribo = Katedralo de sankta Stepano kun sonorilejo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Litoměřice | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 11 | konstruaĵo_noto = (2011) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Za nemocnicí | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 32 | lat_s = 14 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 07 | long_s = 08 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 14.10 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Litoměřice <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Za nemocnicí (Litoměřice) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Za nemocnicí''' estas parto de la distrikta urbo [[Litoměřice]] en [[distrikto Litoměřice]]. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. '''Za nemocnicí''' situas en katastra teritorio [[Litoměřice]] kun areo 14,10&nbsp;km². == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Memorindaĵoj == El 13 ĉi tieaj domoj estas 11 (krom n-ro 11 kaj 13) protektataj kiel kultura memorindaĵo de Ĉeĥio, same kiel remparoj de Katedrala monteto kaj katedralo de sankta Stepano kun la turo. == Pluaj fotoj == <gallery> Litoměřice Sv Štěpán.jpg|Litoměřice - Za nemocnicí. [[Episkopa rezidejo en Litoměřice|Episkopa rezidejo]] (maldekstre) kaj [[Katedralo de sankta Stepano (Litoměřice)|katedralo de sankta Stepano]] kun [[sonorilejo]] (dekstre) sur [[Katedrala monteto]] kreas ĉefajn allogaĵojn de la urbo Litoměřice Kanovnické domy 2.jpg|Kanonikulaj domoj Leitmeritz Dómské náměstí 10 441.jpg|Katedrala placo Biskupská rezidence.JPG|Episkopa rezidejo </gallery> {{Litoměřice}} [[Kategorio:Litoměřice]] [[Kategorio:Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] ba2y7jamnvav0xgvwuifpjs3q2ynnhl 9350988 9350982 2026-04-11T07:57:40Z Petr Tomasovsky 678 9350988 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | kvartalo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Za nemocnicí | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = urba parto <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Za nemocnicí | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Litoměřice katedrála sv. Štěpána 2.jpg | dosiero_priskribo = Katedralo de sankta Stepano kun sonorilejo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Litoměřice | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 11 | konstruaĵo_noto = (2011) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Za nemocnicí | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 31 | lat_s = 56 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 07 | long_s = 38 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 14.10 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Litoměřice <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Za nemocnicí (Litoměřice) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Za nemocnicí''' estas parto de la distrikta urbo [[Litoměřice]] en [[distrikto Litoměřice]]. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. '''Za nemocnicí''' situas en katastra teritorio [[Litoměřice]] kun areo 14,10&nbsp;km². == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Memorindaĵoj == El 13 ĉi tieaj domoj estas 11 (krom n-ro 11 kaj 13) protektataj kiel kultura memorindaĵo de Ĉeĥio, same kiel remparoj de Katedrala monteto kaj katedralo de sankta Stepano kun la turo. == Pluaj fotoj == <gallery> Litoměřice Sv Štěpán.jpg|Litoměřice - Za nemocnicí. [[Episkopa rezidejo en Litoměřice|Episkopa rezidejo]] (maldekstre) kaj [[Katedralo de sankta Stepano (Litoměřice)|katedralo de sankta Stepano]] kun [[sonorilejo]] (dekstre) sur [[Katedrala monteto]] kreas ĉefajn allogaĵojn de la urbo Litoměřice Kanovnické domy 2.jpg|Kanonikulaj domoj Leitmeritz Dómské náměstí 10 441.jpg|Katedrala placo Biskupská rezidence.JPG|Episkopa rezidejo </gallery> {{Litoměřice}} [[Kategorio:Litoměřice]] [[Kategorio:Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] 5rbapeilh2aviymbhpmoycd8y7kw421 9350993 9350988 2026-04-11T07:58:59Z Petr Tomasovsky 678 9350993 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | kvartalo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Za nemocnicí | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = urba parto <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Za nemocnicí | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Litoměřice katedrála sv. Štěpána 2.jpg | dosiero_priskribo = Katedralo de sankta Stepano kun sonorilejo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Litoměřice | municipo = Litoměřice | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = Ohře | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | konstruaĵo = 11 | konstruaĵo_noto = (2011) | konstruaĵo_tipo = Domoj | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Za nemocnicí | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 31 | lat_s = 56 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 07 | long_s = 38 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 14.10 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Litoměřice <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 412 01 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Za nemocnicí (Litoměřice) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Za nemocnicí''' estas parto de la distrikta urbo [[Litoměřice]] en [[distrikto Litoměřice]]. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. '''Za nemocnicí''' situas en katastra teritorio [[Litoměřice]] kun areo 14,10&nbsp;km². == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Memorindaĵoj == El 13 ĉi tieaj domoj estas 11 (krom n-ro 11 kaj 13) protektataj kiel kultura memorindaĵo de Ĉeĥio, same kiel remparoj de Katedrala monteto kaj katedralo de sankta Stepano kun la turo. == Pluaj fotoj == <gallery> Litoměřice Sv Štěpán.jpg|Litoměřice - Za nemocnicí. [[Episkopa rezidejo en Litoměřice|Episkopa rezidejo]] (maldekstre) kaj [[Katedralo de sankta Stepano (Litoměřice)|katedralo de sankta Stepano]] kun [[sonorilejo]] (dekstre) sur [[Katedrala monteto]] kreas ĉefajn allogaĵojn de la urbo Litoměřice Kanovnické domy 2.jpg|Kanonikulaj domoj Leitmeritz Dómské náměstí 10 441.jpg|Katedrala placo Biskupská rezidence.JPG|Episkopa rezidejo </gallery> {{Litoměřice}} [[Kategorio:Litoměřice]] [[Kategorio:Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj sur Ohře]] il7lpk6k7n6eu5w97n7yfy4v4fjzgwd 14 941244 9350989 2026-04-11T07:57:48Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Sedimentaj rokoj]] [[Kategorio:Kavernaj mineraloj]]" 9350989 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sedimentaj rokoj]] [[Kategorio:Kavernaj mineraloj]] ny562roj2j7856e24c6c68wn0c5wm7j 14 941245 9350990 2026-04-11T07:58:22Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Kaverna geologio|Mineraloj]] [[Kategorio:Mineraloj]]" 9350990 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kaverna geologio|Mineraloj]] [[Kategorio:Mineraloj]] 9ndjv2pcogmlrxc4fo8qtwplcetcy2o 14 941246 9350997 2026-04-11T08:00:41Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Luminesko|Mineraloj]] [[Kategorio:Mineraloj]]" 9350997 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Luminesko|Mineraloj]] [[Kategorio:Mineraloj]] 5gn1skf6mhtse7nbjunpiuk9f80xgjt 14 941247 9350998 2026-04-11T08:01:35Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Sulfatoj|Mineraloj]] [[Kategorio:Klasifiko de mineraloj]]" 9350998 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sulfatoj|Mineraloj]] [[Kategorio:Klasifiko de mineraloj]] 5itgonsvl238wk8xibrkn8py3sn691d 14 941248 9351000 2026-04-11T08:05:14Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Bariaj kombinaĵoj|Mineraloj]] [[Kategorio:Mineraloj laŭ kemiaj elementoj]]" 9351000 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Bariaj kombinaĵoj|Mineraloj]] [[Kategorio:Mineraloj laŭ kemiaj elementoj]] 0syxy5p1jbswf402tejetke42y8xxpr 14 941249 9351001 2026-04-11T08:06:46Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Mineraloj laŭ kristalsistemoj]] [[Kategorio:Romba kristalsistemo|Mineraloj]] [[Kategorio:Rombaj kristaloj|Mineraloj]]" 9351001 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Mineraloj laŭ kristalsistemoj]] [[Kategorio:Romba kristalsistemo|Mineraloj]] [[Kategorio:Rombaj kristaloj|Mineraloj]] gq5ymswekktnxfkrcx6b1zejp8pjkri 14 941250 9351002 2026-04-11T08:07:11Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Kristaloj]]" 9351002 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kristaloj]] tiisggagdeshp8riiywsfskseardj0k 14 941251 9351004 2026-04-11T08:08:59Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Kristalsistemoj]]" 9351004 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kristalsistemoj]] 61zlhllpme64reu9o4p36wqmcgk7d1m 0 941252 9351006 2026-04-11T08:25:44Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "'''Pedro de SOTO''' (* naskiĝinta inter 1494 kaj 1500 en [[Salamanko]], mortinta la {{Daton|20|4|1563}} en [[trento|Tridento]]) estis [[hispanio|hispana]] [[dominikanoj|dominikana teologo]], [[koncilio de Trento|koncilipartoprenanto]] kaj imperiestra konsilisto. Pedro de Soto studis filozofion kaj teologion je la [[universitato de Salamanko]], unu el la plej gravaj universitatoj tiutempaj, kie li la 30-an de marto 1518 komencis [[novicado]]n ĉe la dominikanoj. Li..." 9351006 wikitext text/x-wiki '''Pedro de SOTO''' (* naskiĝinta inter 1494 kaj 1500 en [[Salamanko]], mortinta la {{Daton|20|4|1563}} en [[trento|Tridento]]) estis [[hispanio|hispana]] [[dominikanoj|dominikana teologo]], [[koncilio de Trento|koncilipartoprenanto]] kaj imperiestra konsilisto. Pedro de Soto studis filozofion kaj teologion je la [[universitato de Salamanko]], unu el la plej gravaj universitatoj tiutempaj, kie li la 30-an de marto 1518 komencis [[novicado]]n ĉe la dominikanoj. Lia [[voto]] estis en aprilo 1519. Ricevinte la pastran ordonon en [[Toledo]], li troviĝis dum la jaroj 1526/27 en la strikta konvento de [[Talavera de la Reina|Talavera]] kaj estis tie elektita vicprioro en 1530. En 1532 li fariĝis prioro en [[Ocaña (Toledo)|Ocaña]] kaj en 1533 ĝenerala predikisto de la tiea provinca kapitulo. Ekde 1535 li ekestis prioro en Talavera kaj de 1538 denove en Ocaña, kie la provinca kapitulo en 1541 proponis lin, kune kun Melchior Cano, En aprilo 1542 li fondis kune kun aliaj konventon de strikta observado en [[Aranda de Duero]]; en junio 1542 imperiestro [[karolo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 5-a]] dungis lin kiel konfesprenanton kaj religian konsiliston. En tiu funkcio li interalie instigis la areston de la humanisto [[Francisco de Enzinas]]. Estante imperiestra konfesprenanto li ankaŭ magistriĝis pri teologio ĉe la provinca kapitulo en 1543 kaj en 1544 li sukcesis, per siaj diplomatiaj kapabloj kune kun Gabriel de Guzmán (kiu servis al la francoj), atingi la Pacon de [[crépy (Aisne)|Crépy]] (inter Karolo kaj [[Francisko la 1-a (Francio)]]. Lia ĉefa laboro konsistis en la akcelado de la katolika renovigo pere de la [[jezuitoj]] kaj en la restaŭrado de la propraj ordenaj studoj kaj konventoj. Ĉe tio li en 1548 decide kunlaboris pri la verkado kaj akcepto provizora interkonfesia paco laŭ la [[imperia dieto|dieto]] de [[Aŭgsburgo]]. Sed pro sia malakcepto de severa puno de [[protestantismo|luteranaj]] predikistoj, li fine eksiĝis el sia imperiestra konsilisteco en aŭgusto 1548. Jaron poste, en 1549, li estis komisiita de la aŭgsburga [princepiskopo]] [[Otto von Waldburg]] fondi la [[Universitato de Dillingen|universitaton de Dillingen]]. Kiel fonda rektoro li povis publikigi en Dillingen gravajn teologiajn verkojn, ekz. [[kateĥismo]]n dulingvan (germane/latine) en 1549. En 1552 de Soto devis fuĝi antaŭ la trupoj de [[Maŭrico (Saksio)]] al [[Friesach]]. Tiam li renkontis [[Reginald Pole]], la lastan katolikan [[Ĉefepiskopo de Canterbury|ĉefepiskopo de Canterbury]], kiu venigis lin al Anglujo en 1555 por apogi la [[kontraŭreformacio]]n sub reĝino [[Maria la 1-a (Anglio)|Mario la 1-a]]. Pedro de Soto do fariĝis profesoro ĉe la [[universitato de Oksfordo|Oksforda universitato]] zorgante pri la refunkciigo de monaĥejoj. Sed jam en 1556 de Soto iris, laŭ imperiestra volo, [[Bruselo]]n kie li ne pretis iĝi kardinalo. En 1558 reiris al Hispanujo kaj denove fariĝis prioro en Talavera. Kvankam li malakceptis la nomumon kiel ĝenerala vikario por la [[hispana Imperio|hispanaj kolonioj]] en Ameriko en 1558, li akceptis la oficon de vikario de la hispana ordenprovinco en 1559. Sed jam en 1560 transprenis ĉi oficon [[Melchor Cano]]. En majo 1561 li nomumiĝis papa ĉefteologo por la lasta sesiperiodo de la Tridenta koncilio. Tra Romo li atingis Tridenton kie li mortis ankoraŭ dum la daŭro de la koncilio. ==Literaturo== *Matthias A. Deuschle: ''Brenz als Kontroverstheologie: Die Apologie der Confessio Virtembergica und die Auseinandersetzung zwischen Johannes Brenz und Pedro de Soto,'' Mohr Siebeck, Tübingen 2006, ISBN 3-16-149015-0 *Ulrich Gottfried Leinsle: "Pedro de Soto" - ĉe: ''Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon'' (BBKL), volumo 10, Bautz, Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X, kol. 836–839 *Hermann Lais: "Petrus de Soto Mitbegründer der Universität Dillingen" - ĉe: ´ Jahresbericht des Historischen Vereins Dillingen,'' volumo 52 (1950), p. 145–158 {{DEFAULTSORT:Soto, Pedro de}} [[kategorio:Hispanaj dominikanoj]] [[kategorio:Germanaj profesoroj]] [[kategorio:Partoprenantoj de la Koncilio de Trento]] [[kategorio:Naskiĝintoj en la 15-a jarcento]] [[kategorio:Mortintoj en 1563]] dfbrauu61yjuecaafkfj2t61pnhp2z7 9351007 9351006 2026-04-11T08:27:07Z Tirolischleioans 254019 9351007 wikitext text/x-wiki '''Pedro de SOTO''' (* naskiĝinta inter 1494 kaj 1500 en [[Salamanko]], mortinta la {{Daton|20|4|1563}} en [[trento|Tridento]]) estis [[hispanio|hispana]] [[dominikanoj|dominikana teologo]], [[koncilio de Trento|koncilipartoprenanto]] kaj imperiestra konsilisto. Pedro de Soto studis filozofion kaj teologion je la [[universitato de Salamanko]], unu el la plej gravaj universitatoj tiutempaj, kie li la 30-an de marto 1518 komencis [[novicado]]n ĉe la dominikanoj. Lia [[voto]] estis en aprilo 1519. Ricevinte la pastran ordonon en [[Toledo]], li troviĝis dum la jaroj 1526/27 en la strikta konvento de [[Talavera de la Reina|Talavera]] kaj estis tie elektita vicprioro en 1530. En 1532 li fariĝis prioro en [[Ocaña (Toledo)|Ocaña]] kaj en 1533 ĝenerala predikisto de la tiea provinca kapitulo. Ekde 1535 li ekestis prioro en Talavera kaj de 1538 denove en Ocaña, kie la provinca kapitulo en 1541 proponis lin, kune kun Melchior Cano, En aprilo 1542 li fondis kune kun aliaj konventon de strikta observado en [[Aranda de Duero]]; en junio 1542 imperiestro [[karolo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 5-a]] dungis lin kiel konfesprenanton kaj religian konsiliston. En tiu funkcio li interalie instigis la areston de la humanisto [[Francisco de Enzinas]]. Estante imperiestra konfesprenanto li ankaŭ magistriĝis pri teologio ĉe la provinca kapitulo en 1543 kaj en 1544 li sukcesis, per siaj diplomatiaj kapabloj kune kun Gabriel de Guzmán (kiu servis al la francoj), atingi la Pacon de [[crépy (Aisne)|Crépy]] (inter Karolo kaj [[Francisko la 1-a (Francio)]]. Lia ĉefa laboro konsistis en la akcelado de la katolika renovigo pere de la [[jezuitoj]] kaj en la restaŭrado de la propraj ordenaj studoj kaj konventoj. Ĉe tio li en 1548 decide kunlaboris pri la verkado kaj akcepto provizora interkonfesia paco laŭ la [[imperia dieto|dieto]] de [[Aŭgsburgo]]. Sed pro sia malakcepto de severa puno de [[protestantismo|luteranaj]] predikistoj, li fine eksiĝis el sia imperiestra konsilisteco en aŭgusto 1548. Jaron poste, en 1549, li estis komisiita de la aŭgsburga [princepiskopo]] [[Otto von Waldburg]] fondi la [[Universitato de Dillingen|universitaton de Dillingen]]. Kiel fonda rektoro li povis publikigi en Dillingen gravajn teologiajn verkojn, ekz. [[kateĥismo]]n dulingvan (germane/latine) en 1549. En 1552 de Soto devis fuĝi antaŭ la trupoj de [[Maŭrico (Saksio)]] al [[Friesach]]. Tiam li renkontis [[Reginald Pole]], la lastan katolikan [[Ĉefepiskopo de Canterbury|ĉefepiskopo de Canterbury]], kiu venigis lin al Anglujo en 1555 por apogi la [[kontraŭreformacio]]n sub reĝino [[Maria la 1-a (Anglio)|Mario la 1-a]]. Pedro de Soto do fariĝis profesoro ĉe la [[universitato de Oksfordo|Oksforda universitato]] zorgante pri la refunkciigo de monaĥejoj. Sed jam en 1556 de Soto iris, laŭ imperiestra volo, [[Bruselo]]n kie li ne pretis iĝi kardinalo. En 1558 reiris al Hispanujo kaj denove fariĝis prioro en Talavera. Kvankam li malakceptis la nomumon kiel ĝenerala vikario por la [[hispana Imperio|hispanaj kolonioj]] en Ameriko en 1558, li akceptis la oficon de vikario de la hispana ordenprovinco en 1559. Sed jam en 1560 transprenis ĉi oficon [[Melchor Cano]]. En majo 1561 li nomumiĝis papa ĉefteologo por la lasta sesiperiodo de la Tridenta koncilio. Tra Romo li atingis Tridenton kie li mortis ankoraŭ dum la daŭro de la koncilio. ==Literaturo== *Matthias A. Deuschle: ''Brenz als Kontroverstheologie: Die Apologie der Confessio Virtembergica und die Auseinandersetzung zwischen Johannes Brenz und Pedro de Soto,'' Mohr Siebeck, Tübingen 2006, ISBN 3-16-149015-0 *Ulrich Gottfried Leinsle: "Pedro de Soto" - ĉe: ''Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon'' (BBKL), volumo 10, Bautz, Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X, kol. 836–839 *Hermann Lais: "Petrus de Soto Mitbegründer der Universität Dillingen" - ĉe: ´ Jahresbericht des Historischen Vereins Dillingen,'' volumo 52 (1950), p. 145–158 {{DEFAULTSORT:Soto, Pedro de}} [[kategorio:Hispanaj dominikanoj]] [[kategorio:Germanaj profesoroj]] [[kategorio:Partoprenantoj de la Koncilio de Trento]] [[kategorio:Naskiĝintoj en la 15-a jarcento]] [[kategorio:Mortintoj en 1563]] [[kategorio:Salamanko]] szaf3iifvhjy5kfrceu4g7vgl6tnrqw 9351009 9351007 2026-04-11T08:29:40Z Tirolischleioans 254019 9351009 wikitext text/x-wiki '''Pedro de SOTO''' (* naskiĝinta inter 1494 kaj 1500 en [[Salamanko]], mortinta la {{Daton|20|4|1563}} en [[trento|Tridento]]) estis [[hispanio|hispana]] [[dominikanoj|dominikana teologo]], [[koncilio de Trento|koncilipartoprenanto]] kaj imperiestra konsilisto. Pedro de Soto studis filozofion kaj teologion je la [[universitato de Salamanko]], unu el la plej gravaj universitatoj tiutempaj, kie li la 30-an de marto 1518 komencis [[novicado]]n ĉe la dominikanoj. Lia [[voto]] estis en aprilo 1519. Ricevinte la pastran ordonon en [[Toledo]], li troviĝis dum la jaroj 1526/27 en la strikta konvento de [[Talavera de la Reina|Talavera]] kaj estis tie elektita vicprioro en 1530. En 1532 li fariĝis prioro en [[Ocaña (Toledo)|Ocaña]] kaj en 1533 ĝenerala predikisto de la tiea provinca kapitulo. Ekde 1535 li ekestis prioro en Talavera kaj de 1538 denove en Ocaña, kie la provinca kapitulo en 1541 proponis lin, kune kun Melchior Cano, En aprilo 1542 li fondis kune kun aliaj konventon de strikta observado en [[Aranda de Duero]]; en junio 1542 imperiestro [[karolo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 5-a]] dungis lin kiel konfesprenanton kaj religian konsiliston. En tiu funkcio li interalie instigis la areston de la humanisto [[Francisco de Enzinas]]. Estante imperiestra konfesprenanto li ankaŭ magistriĝis pri teologio ĉe la provinca kapitulo en 1543 kaj en 1544 li sukcesis, per siaj diplomatiaj kapabloj kune kun Gabriel de Guzmán (kiu servis al la francoj), atingi la Pacon de [[crépy (Aisne)|Crépy]] (inter Karolo kaj [[Francisko la 1-a (Francio)]]. Lia ĉefa laboro konsistis en la akcelado de la katolika renovigo pere de la [[jezuitoj]] kaj en la restaŭrado de la propraj ordenaj studoj kaj konventoj. Ĉe tio li en 1548 decide kunlaboris pri la verkado kaj akcepto provizora interkonfesia paco laŭ la [[imperia dieto|dieto]] de [[Aŭgsburgo]]. Sed pro sia malakcepto de severa puno de [[protestantismo|luteranaj]] predikistoj, li fine eksiĝis el sia imperiestra konsilisteco en aŭgusto 1548. Jaron poste, en 1549, li estis komisiita de la aŭgsburga [[princepiskopo]] [[Otto von Waldburg]] fondi la [[Universitato de Dillingen|universitaton de Dillingen]]. Kiel fonda rektoro li povis publikigi en Dillingen gravajn teologiajn verkojn, ekz. [[kateĥismo]]n dulingvan (germane/latine) en 1549. En 1552 de Soto devis fuĝi antaŭ la trupoj de [[Maŭrico (Saksio)]] al [[Friesach]]. Tiam li renkontis [[Reginald Pole]], la lastan katolikan [[Ĉefepiskopo de Canterbury|ĉefepiskopo de Canterbury]], kiu venigis lin al Anglujo en 1555 por apogi la [[kontraŭreformacio]]n sub reĝino [[Maria la 1-a (Anglio)|Mario la 1-a]]. Pedro de Soto do fariĝis profesoro ĉe la [[universitato de Oksfordo|Oksforda universitato]] zorgante pri la refunkciigo de monaĥejoj. Sed jam en 1556 de Soto iris, laŭ imperiestra volo, [[Bruselo]]n kie li ne pretis iĝi kardinalo. En 1558 reiris al Hispanujo kaj denove fariĝis prioro en Talavera. Kvankam li malakceptis la nomumon kiel ĝenerala vikario por la [[hispana Imperio|hispanaj kolonioj]] en Ameriko en 1558, li akceptis la oficon de vikario de la hispana ordenprovinco en 1559. Sed jam en 1560 transprenis ĉi oficon [[Melchor Cano]]. En majo 1561 li nomumiĝis papa ĉefteologo por la lasta sesiperiodo de la Tridenta koncilio. Tra Romo li atingis Tridenton kie li mortis ankoraŭ dum la daŭro de la koncilio. ==Literaturo== *Matthias A. Deuschle: ''Brenz als Kontroverstheologie: Die Apologie der Confessio Virtembergica und die Auseinandersetzung zwischen Johannes Brenz und Pedro de Soto,'' Mohr Siebeck, Tübingen 2006, ISBN 3-16-149015-0 *Ulrich Gottfried Leinsle: "Pedro de Soto" - ĉe: ''Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon'' (BBKL), volumo 10, Bautz, Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X, kol. 836–839 *Hermann Lais: "Petrus de Soto Mitbegründer der Universität Dillingen" - ĉe: ´ Jahresbericht des Historischen Vereins Dillingen,'' volumo 52 (1950), p. 145–158 {{DEFAULTSORT:Soto, Pedro de}} [[kategorio:Hispanaj dominikanoj]] [[kategorio:Germanaj profesoroj]] [[kategorio:Partoprenantoj de la Koncilio de Trento]] [[kategorio:Naskiĝintoj en la 15-a jarcento]] [[kategorio:Mortintoj en 1563]] [[kategorio:Salamanko]] nahsn11gtyuvnr00ean1l1gi5wkcdb2 9351012 9351009 2026-04-11T08:32:16Z Tirolischleioans 254019 9351012 wikitext text/x-wiki '''Pedro de SOTO''' (naskiĝinta inter 1494 kaj 1500 en [[Salamanko]], mortinta la {{Daton|20|4|1563}} en [[trento|Tridento]]) estis [[hispanio|hispana]] [[dominikanoj|dominikana teologo]], [[koncilio de Trento|koncilipartoprenanto]] kaj imperiestra konsilisto. Pedro de Soto studis filozofion kaj teologion je la [[universitato de Salamanko]], unu el la plej gravaj universitatoj tiutempaj, kie li la 30-an de marto 1518 komencis [[novicado]]n ĉe la dominikanoj. Lia [[voto]] estis en aprilo 1519. Ricevinte la pastran ordonon en [[Toledo]], li troviĝis dum la jaroj 1526/27 en la strikta konvento de [[Talavera de la Reina|Talavera]] kaj estis tie elektita vicprioro en 1530. En 1532 li fariĝis prioro en [[Ocaña (Toledo)|Ocaña]] kaj en 1533 ĝenerala predikisto de la tiea provinca kapitulo. Ekde 1535 li ekestis prioro en Talavera kaj de 1538 denove en Ocaña, kie la provinca kapitulo en 1541 proponis lin, kune kun Melchior Cano, En aprilo 1542 li fondis kune kun aliaj konventon de strikta observado en [[Aranda de Duero]]; en junio 1542 imperiestro [[karolo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 5-a]] dungis lin kiel konfesprenanton kaj religian konsiliston. En tiu funkcio li interalie instigis la areston de la humanisto [[Francisco de Enzinas]]. Estante imperiestra konfesprenanto li ankaŭ magistriĝis pri teologio ĉe la provinca kapitulo en 1543 kaj en 1544 li sukcesis, per siaj diplomatiaj kapabloj kune kun Gabriel de Guzmán (kiu servis al la francoj), atingi la Pacon de [[crépy (Aisne)|Crépy]] (inter Karolo kaj [[Francisko la 1-a (Francio)]]. Lia ĉefa laboro konsistis en la akcelado de la katolika renovigo pere de la [[jezuitoj]] kaj en la restaŭrado de la propraj ordenaj studoj kaj konventoj. Ĉe tio li en 1548 decide kunlaboris pri la verkado kaj akcepto provizora interkonfesia paco laŭ la [[imperia dieto|dieto]] de [[Aŭgsburgo]]. Sed pro sia malakcepto de severa puno de [[protestantismo|luteranaj]] predikistoj, li fine eksiĝis el sia imperiestra konsilisteco en aŭgusto 1548. Jaron poste, en 1549, li estis komisiita de la aŭgsburga [[princepiskopo]] [[Otto von Waldburg]] fondi la [[Universitato de Dillingen|universitaton de Dillingen]]. Kiel fonda rektoro li povis publikigi en Dillingen gravajn teologiajn verkojn, ekz. [[kateĥismo]]n dulingvan (germane/latine) en 1549. En 1552 de Soto devis fuĝi antaŭ la trupoj de [[Maŭrico (Saksio)]] al [[Friesach]]. Tiam li renkontis [[Reginald Pole]], la lastan katolikan [[Ĉefepiskopo de Canterbury|ĉefepiskopo de Canterbury]], kiu venigis lin al Anglujo en 1555 por apogi la [[kontraŭreformacio]]n sub reĝino [[Maria la 1-a (Anglio)|Mario la 1-a]]. Pedro de Soto do fariĝis profesoro ĉe la [[universitato de Oksfordo|Oksforda universitato]] zorgante pri la refunkciigo de monaĥejoj. Sed jam en 1556 de Soto iris, laŭ imperiestra volo, [[Bruselo]]n kie li ne pretis iĝi kardinalo. En 1558 reiris al Hispanujo kaj denove fariĝis prioro en Talavera. Kvankam li malakceptis la nomumon kiel ĝenerala vikario por la [[hispana Imperio|hispanaj kolonioj]] en Ameriko en 1558, li akceptis la oficon de vikario de la hispana ordenprovinco en 1559. Sed jam en 1560 transprenis ĉi oficon [[Melchor Cano]]. En majo 1561 li nomumiĝis papa ĉefteologo por la lasta sesiperiodo de la Tridenta koncilio. Tra Romo li atingis Tridenton kie li mortis ankoraŭ dum la daŭro de la koncilio. ==Literaturo== *Matthias A. Deuschle: ''Brenz als Kontroverstheologie: Die Apologie der Confessio Virtembergica und die Auseinandersetzung zwischen Johannes Brenz und Pedro de Soto,'' Mohr Siebeck, Tübingen 2006, ISBN 3-16-149015-0 *Ulrich Gottfried Leinsle: "Pedro de Soto" - ĉe: ''Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon'' (BBKL), volumo 10, Bautz, Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X, kol. 836–839 *Hermann Lais: "Petrus de Soto Mitbegründer der Universität Dillingen" - ĉe: ´ Jahresbericht des Historischen Vereins Dillingen,'' volumo 52 (1950), p. 145–158 {{DEFAULTSORT:Soto, Pedro de}} [[kategorio:Hispanaj dominikanoj]] [[kategorio:Germanaj profesoroj]] [[kategorio:Partoprenantoj de la Koncilio de Trento]] [[kategorio:Naskiĝintoj en la 15-a jarcento]] [[kategorio:Mortintoj en 1563]] [[kategorio:Salamanko]] 29w7ur5q0ll682beab1m2bk1pq2iymk 9351014 9351012 2026-04-11T08:32:52Z Tirolischleioans 254019 /* Literaturo */ 9351014 wikitext text/x-wiki '''Pedro de SOTO''' (naskiĝinta inter 1494 kaj 1500 en [[Salamanko]], mortinta la {{Daton|20|4|1563}} en [[trento|Tridento]]) estis [[hispanio|hispana]] [[dominikanoj|dominikana teologo]], [[koncilio de Trento|koncilipartoprenanto]] kaj imperiestra konsilisto. Pedro de Soto studis filozofion kaj teologion je la [[universitato de Salamanko]], unu el la plej gravaj universitatoj tiutempaj, kie li la 30-an de marto 1518 komencis [[novicado]]n ĉe la dominikanoj. Lia [[voto]] estis en aprilo 1519. Ricevinte la pastran ordonon en [[Toledo]], li troviĝis dum la jaroj 1526/27 en la strikta konvento de [[Talavera de la Reina|Talavera]] kaj estis tie elektita vicprioro en 1530. En 1532 li fariĝis prioro en [[Ocaña (Toledo)|Ocaña]] kaj en 1533 ĝenerala predikisto de la tiea provinca kapitulo. Ekde 1535 li ekestis prioro en Talavera kaj de 1538 denove en Ocaña, kie la provinca kapitulo en 1541 proponis lin, kune kun Melchior Cano, En aprilo 1542 li fondis kune kun aliaj konventon de strikta observado en [[Aranda de Duero]]; en junio 1542 imperiestro [[karolo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 5-a]] dungis lin kiel konfesprenanton kaj religian konsiliston. En tiu funkcio li interalie instigis la areston de la humanisto [[Francisco de Enzinas]]. Estante imperiestra konfesprenanto li ankaŭ magistriĝis pri teologio ĉe la provinca kapitulo en 1543 kaj en 1544 li sukcesis, per siaj diplomatiaj kapabloj kune kun Gabriel de Guzmán (kiu servis al la francoj), atingi la Pacon de [[crépy (Aisne)|Crépy]] (inter Karolo kaj [[Francisko la 1-a (Francio)]]. Lia ĉefa laboro konsistis en la akcelado de la katolika renovigo pere de la [[jezuitoj]] kaj en la restaŭrado de la propraj ordenaj studoj kaj konventoj. Ĉe tio li en 1548 decide kunlaboris pri la verkado kaj akcepto provizora interkonfesia paco laŭ la [[imperia dieto|dieto]] de [[Aŭgsburgo]]. Sed pro sia malakcepto de severa puno de [[protestantismo|luteranaj]] predikistoj, li fine eksiĝis el sia imperiestra konsilisteco en aŭgusto 1548. Jaron poste, en 1549, li estis komisiita de la aŭgsburga [[princepiskopo]] [[Otto von Waldburg]] fondi la [[Universitato de Dillingen|universitaton de Dillingen]]. Kiel fonda rektoro li povis publikigi en Dillingen gravajn teologiajn verkojn, ekz. [[kateĥismo]]n dulingvan (germane/latine) en 1549. En 1552 de Soto devis fuĝi antaŭ la trupoj de [[Maŭrico (Saksio)]] al [[Friesach]]. Tiam li renkontis [[Reginald Pole]], la lastan katolikan [[Ĉefepiskopo de Canterbury|ĉefepiskopo de Canterbury]], kiu venigis lin al Anglujo en 1555 por apogi la [[kontraŭreformacio]]n sub reĝino [[Maria la 1-a (Anglio)|Mario la 1-a]]. Pedro de Soto do fariĝis profesoro ĉe la [[universitato de Oksfordo|Oksforda universitato]] zorgante pri la refunkciigo de monaĥejoj. Sed jam en 1556 de Soto iris, laŭ imperiestra volo, [[Bruselo]]n kie li ne pretis iĝi kardinalo. En 1558 reiris al Hispanujo kaj denove fariĝis prioro en Talavera. Kvankam li malakceptis la nomumon kiel ĝenerala vikario por la [[hispana Imperio|hispanaj kolonioj]] en Ameriko en 1558, li akceptis la oficon de vikario de la hispana ordenprovinco en 1559. Sed jam en 1560 transprenis ĉi oficon [[Melchor Cano]]. En majo 1561 li nomumiĝis papa ĉefteologo por la lasta sesiperiodo de la Tridenta koncilio. Tra Romo li atingis Tridenton kie li mortis ankoraŭ dum la daŭro de la koncilio. ==Literaturo== *Matthias A. Deuschle: ''Brenz als Kontroverstheologie: Die Apologie der Confessio Virtembergica und die Auseinandersetzung zwischen Johannes Brenz und Pedro de Soto,'' Mohr Siebeck, Tübingen 2006, ISBN 3-16-149015-0 *Ulrich Gottfried Leinsle: "Pedro de Soto" - ĉe: ''Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon'' (BBKL), volumo 10, Bautz, Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X, kol. 836–839 *Hermann Lais: "Petrus de Soto Mitbegründer der Universität Dillingen" - ĉe: ''Jahresbericht des Historischen Vereins Dillingen,'' volumo 52 (1950), p. 145–158 {{DEFAULTSORT:Soto, Pedro de}} [[kategorio:Hispanaj dominikanoj]] [[kategorio:Germanaj profesoroj]] [[kategorio:Partoprenantoj de la Koncilio de Trento]] [[kategorio:Naskiĝintoj en la 15-a jarcento]] [[kategorio:Mortintoj en 1563]] [[kategorio:Salamanko]] lmpngad0gpmweak4dv649tehpw8iwzv 0 941253 9351020 2026-04-11T09:14:50Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "[[file:Feldkirch-city hall-painting Bürgermeister Wilfried Berchtold-01ASD.jpg|eta|Wilfried Berchtold, pentirs en 2019 Johannes Kaufmann]] '''Wilfried BERCHTOLD''' (naskiĝinta la {{daton|21|6|1954}} en [[Feldkirch]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto de [[Aŭstria Popola Partio|ÖVP]] estinte inter 1991 kaj 2019 urbestro de sia naskiĝurbo. Post trapaso de la abitureinta ekzameno ĉe la [[gimnazio de Feldkirch]] li studis ĉe la Viena Ekonomia Universitat..." 9351020 wikitext text/x-wiki [[file:Feldkirch-city hall-painting Bürgermeister Wilfried Berchtold-01ASD.jpg|eta|Wilfried Berchtold, pentirs en 2019 Johannes Kaufmann]] '''Wilfried BERCHTOLD''' (naskiĝinta la {{daton|21|6|1954}} en [[Feldkirch]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto de [[Aŭstria Popola Partio|ÖVP]] estinte inter 1991 kaj 2019 urbestro de sia naskiĝurbo. Post trapaso de la abitureinta ekzameno ĉe la [[gimnazio de Feldkirch]] li studis ĉe la [[Viena Ekonomia Universitato]]. Poste li trejniĝis en [[Lochau]] (ĉe la kleriga centro je [[Kastelo Hofen]]) pri eksporta komercado. Inter 1980 kaj 1986 li ĉefis la frakcion de ÖVP de [[Vorarlberg]] antaŭ esti fakulo pri komercpolitiko ĉe la Vorarlberga Ekomomia Ĉambro. En 1990/91 li anis ĉe la reformokomisiono de ÖVP. Urbestro li fariĝis en la 22.7.1991 postante [[Heinz Bilz]]<ref>[https://apps.vol.at/tools/chronik/index.aspx?left=suche&top=personenlink&suchen=true&personen=Bilz,Heinz kroniko pri Vorarlbergo]</ref>. Aldone estis Berchtold inter 1992 kaj 1995 ĉefresponsulo pri la urbaj rubuja organizado kaj natura protektado kaj inter 1995 kaj 2011 prezidanto de la Vorarlberga komunumaro. Reelektoj liaj estis en aprilo 1995, 2005 kaj 2015. En decembro 2018 li anoncis sian retiriĝon disde la pinto de la urba politiko en 2019.<ref>{{Internetquelle|url=https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2953520/ "Feldkircher Bürgermeister Berchtold tritt zurück"] - ĉe: ''vorarlberg.ORF.at,'' 14.12.2018</ref> Frakciestre sekvis lin en februaro 2019 Wolfgang Matt; en la 12.3.2019 li oficiale pensiiĝis kiel urbestro.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2969691/ "Bürgermeisterwechsel in Feldkirch"] - ĉe: ''orf.at,'' 12.3.2019</ref> Patro lia estis la vicestro de la vorarlberga landa parlamento [[Andreas Berchtold]]. Wilfried Berchtold estas kunedzina havante tri filinojn kaj filon. En oktobro 2010 furoris en tuta Aŭstrujo akuzo de amatino de li pro laŭdira seksperforto.<ref>Gerold Riedmann: [http://www.vol.at/gewaltakt-oder-leidenschaftlicher-sex/news-20110115-08230008 "Gewaltakt oder leidenschaftlicher Sex?"] - ĉe: ''vol.at,'' 15.11.2011</ref> Fina malkondamno lia estis en la 21.9.2011 zurück<ref>ORF Vorarlberg: ''[http://vorarlberg.orf.at/news/stories/2503256/ "Freispruch: Berchtold zeigt sich erleichtert"] - ĉe: ''vorarlberg.orf.at,'' 27.9.2011 </ref> En 2019 ''Vorarlberger Gemeindeverband'' deklaris Berchtold sia honora prezidanto<ref>[https://www.vn.at/vorarlberg/2019/06/08/ehrenpraesidenschaft-fuer-feldkircher-altbuergermeister.vn "Ehrenpräsidenschaft für Feldkircher Altbürgermeister"] - ĉe: ''Vorarlberger Nachrichten,'' 8.6.2019</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20171212185917/http://feldkirch.at/stadt/bildung-kultur/politik/informationen-buergermeister/kurzbiographie biografio sur la municia paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Berchtold, Wilfried}} [[Kategorio:Urbestroj]] [[Kategorio:Konservativistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Geboren 1954]] [[Kategorio:Feldkirch]] [[kategorio:Aŭstria Popola Partio]] i1h58muaujkqpxxgcfms8ij2cxaiqtl 9351023 9351020 2026-04-11T09:19:19Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9351023 wikitext text/x-wiki [[file:Feldkirch-city hall-painting Bürgermeister Wilfried Berchtold-01ASD.jpg|eta|Wilfried Berchtold, pentirs en 2019 Johannes Kaufmann]] '''Wilfried BERCHTOLD''' (naskiĝinta la {{daton|21|6|1954}} en [[Feldkirch]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto de [[Aŭstria Popola Partio|ÖVP]] estinte inter 1991 kaj 2019 urbestro de sia naskiĝurbo. Post trapaso de la abitureinta ekzameno ĉe la [[gimnazio de Feldkirch]] li studis ĉe la [[Viena Ekonomia Universitato]]. Poste li trejniĝis en [[Lochau]] (ĉe la kleriga centro je [[Kastelo Hofen]]) pri eksporta komercado. Inter 1980 kaj 1986 li ĉefis la frakcion de ÖVP de [[Vorarlberg]] antaŭ esti fakulo pri komercpolitiko ĉe la Vorarlberga Ekomomia Ĉambro. En 1990/91 li anis ĉe la reformokomisiono de ÖVP. Urbestro li fariĝis en la 22.7.1991 postante [[Heinz Bilz]]<ref>[https://apps.vol.at/tools/chronik/index.aspx?left=suche&top=personenlink&suchen=true&personen=Bilz,Heinz kroniko pri Vorarlbergo]</ref>. Aldone estis Berchtold inter 1992 kaj 1995 ĉefresponsulo pri la urbaj rubuja organizado kaj natura protektado kaj inter 1995 kaj 2011 prezidanto de la Vorarlberga komunumaro. Reelektoj liaj estis en aprilo 1995, 2005 kaj 2015. En decembro 2018 li anoncis sian retiriĝon disde la pinto de la urba politiko en 2019.<ref>{{Internetquelle|url=https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2953520/ "Feldkircher Bürgermeister Berchtold tritt zurück"] - ĉe: ''vorarlberg.ORF.at,'' 14.12.2018</ref> Frakciestre sekvis lin en februaro 2019 Wolfgang Matt; en la 12.3.2019 li oficiale pensiiĝis kiel urbestro.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2969691/ "Bürgermeisterwechsel in Feldkirch"] - ĉe: ''orf.at,'' 12.3.2019</ref> Patro lia estis la vicestro de la vorarlberga landa parlamento [[Andreas Berchtold]]. Wilfried Berchtold estas kunedzina havante tri filinojn kaj filon. En oktobro 2010 furoris en tuta Aŭstrujo akuzo de amatino de li pro laŭdira seksperforto.<ref>Gerold Riedmann: [http://www.vol.at/gewaltakt-oder-leidenschaftlicher-sex/news-20110115-08230008 "Gewaltakt oder leidenschaftlicher Sex?"] - ĉe: ''vol.at,'' 15.11.2011</ref> Fina malkondamno lia estis en la 21.9.2011 zurück<ref>ORF Vorarlberg: ''[http://vorarlberg.orf.at/news/stories/2503256/ "Freispruch: Berchtold zeigt sich erleichtert"] - ĉe: ''vorarlberg.orf.at,'' 27.9.2011 </ref> En 2019 ''Vorarlberger Gemeindeverband'' deklaris Berchtold sia honora prezidanto<ref>[https://www.vn.at/vorarlberg/2019/06/08/ehrenpraesidenschaft-fuer-feldkircher-altbuergermeister.vn "Ehrenpräsidenschaft für Feldkircher Altbürgermeister"] - ĉe: ''Vorarlberger Nachrichten,'' 8.6.2019</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20171212185917/http://feldkirch.at/stadt/bildung-kultur/politik/informationen-buergermeister/kurzbiographie biografio sur la municia paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Berchtold, Wilfried}} [[Kategorio:Urbestroj]] [[Kategorio:Konservativistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Feldkirch]] [[kategorio:Aŭstria Popola Partio]] 2s1f0xu6dkyeuhbyxqjv3lje3yek8qr 9351024 9351023 2026-04-11T09:19:32Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9351024 wikitext text/x-wiki [[file:Feldkirch-city hall-painting Bürgermeister Wilfried Berchtold-01ASD.jpg|eta|Wilfried Berchtold, pentirs en 2019 Johannes Kaufmann]] '''Wilfried BERCHTOLD''' (naskiĝinta la {{daton|21|6|1954}} en [[Feldkirch]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto de [[Aŭstria Popola Partio|ÖVP]] estinte inter 1991 kaj 2019 urbestro de sia naskiĝurbo. Post trapaso de la abitureinta ekzameno ĉe la [[gimnazio de Feldkirch]] li studis ĉe la [[Viena Ekonomia Universitato]]. Poste li trejniĝis en [[Lochau]] (ĉe la kleriga centro je [[Kastelo Hofen]]) pri eksporta komercado. Inter 1980 kaj 1986 li ĉefis la frakcion de ÖVP de [[Vorarlberg]] antaŭ esti fakulo pri komercpolitiko ĉe la Vorarlberga Ekomomia Ĉambro. En 1990/91 li anis ĉe la reformokomisiono de ÖVP. Urbestro li fariĝis en la 22.7.1991 postante [[Heinz Bilz]]<ref>[https://apps.vol.at/tools/chronik/index.aspx?left=suche&top=personenlink&suchen=true&personen=Bilz,Heinz kroniko pri Vorarlbergo]</ref>. Aldone estis Berchtold inter 1992 kaj 1995 ĉefresponsulo pri la urbaj rubuja organizado kaj natura protektado kaj inter 1995 kaj 2011 prezidanto de la Vorarlberga komunumaro. Reelektoj liaj estis en aprilo 1995, 2005 kaj 2015. En decembro 2018 li anoncis sian retiriĝon disde la pinto de la urba politiko en 2019.<ref>{{Internetquelle|url=https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2953520/ "Feldkircher Bürgermeister Berchtold tritt zurück"] - ĉe: ''vorarlberg.ORF.at,'' 14.12.2018</ref> Frakciestre sekvis lin en februaro 2019 Wolfgang Matt; en la 12.3.2019 li oficiale pensiiĝis kiel urbestro.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2969691/ "Bürgermeisterwechsel in Feldkirch"] - ĉe: ''orf.at,'' 12.3.2019</ref> Patro lia estis la vicestro de la vorarlberga landa parlamento [[Andreas Berchtold]]. Wilfried Berchtold estas kunedzina havante tri filinojn kaj filon. En oktobro 2010 furoris en tuta Aŭstrujo akuzo de amatino de li pro laŭdira seksperforto.<ref>Gerold Riedmann: [http://www.vol.at/gewaltakt-oder-leidenschaftlicher-sex/news-20110115-08230008 "Gewaltakt oder leidenschaftlicher Sex?"] - ĉe: ''vol.at,'' 15.11.2011</ref> Fina malkondamno lia estis en la 21.9.2011 zurück<ref>ORF Vorarlberg: ''[http://vorarlberg.orf.at/news/stories/2503256/ "Freispruch: Berchtold zeigt sich erleichtert"] - ĉe: ''vorarlberg.orf.at,'' 27.9.2011 </ref> En 2019 ''Vorarlberger Gemeindeverband'' deklaris Berchtold sia honora prezidanto<ref>[https://www.vn.at/vorarlberg/2019/06/08/ehrenpraesidenschaft-fuer-feldkircher-altbuergermeister.vn "Ehrenpräsidenschaft für Feldkircher Altbürgermeister"] - ĉe: ''Vorarlberger Nachrichten,'' 8.6.2019</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20171212185917/http://feldkirch.at/stadt/bildung-kultur/politik/informationen-buergermeister/kurzbiographie biografio sur la municia paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Berchtold, Wilfried}} [[Kategorio:Urbestroj]] [[Kategorio:Konservativistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Feldkirch]] fderpill3dfp6br2fat85aedrztdmu1 9351026 9351024 2026-04-11T09:19:58Z Tirolischleioans 254019 9351026 wikitext text/x-wiki [[file:Feldkirch-city hall-painting Bürgermeister Wilfried Berchtold-01ASD.jpg|eta|Wilfried Berchtold, pentirs en 2019 Johannes Kaufmann]] '''Wilfried BERCHTOLD''' (naskiĝinta la {{daton|21|6|1954}} en [[Feldkirch]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto de [[Aŭstria Popola Partio|ÖVP]] estinte inter 1991 kaj 2019 urbestro de sia naskiĝurbo. Post trapaso de la abitureinta ekzameno ĉe la [[gimnazio de Feldkirch]] li studis ĉe la [[Viena Ekonomia Universitato]]. Poste li trejniĝis en [[Lochau]] (ĉe la kleriga centro je [[Kastelo Hofen]]) pri eksporta komercado. Inter 1980 kaj 1986 li ĉefis la frakcion de ÖVP de [[Vorarlberg]] antaŭ esti fakulo pri komercpolitiko ĉe la Vorarlberga Ekomomia Ĉambro. En 1990/91 li anis ĉe la reformokomisiono de ÖVP. Urbestro li fariĝis en la 22.7.1991 postante [[Heinz Bilz]]<ref>[https://apps.vol.at/tools/chronik/index.aspx?left=suche&top=personenlink&suchen=true&personen=Bilz,Heinz kroniko pri Vorarlbergo]</ref>. Aldone estis Berchtold inter 1992 kaj 1995 ĉefresponsulo pri la urbaj rubuja organizado kaj natura protektado kaj inter 1995 kaj 2011 prezidanto de la Vorarlberga komunumaro. Reelektoj liaj estis en aprilo 1995, 2005 kaj 2015. En decembro 2018 li anoncis sian retiriĝon disde la pinto de la urba politiko en 2019.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2953520/ "Feldkircher Bürgermeister Berchtold tritt zurück"] - ĉe: ''vorarlberg.ORF.at,'' 14.12.2018</ref> Frakciestre sekvis lin en februaro 2019 Wolfgang Matt; en la 12.3.2019 li oficiale pensiiĝis kiel urbestro.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2969691/ "Bürgermeisterwechsel in Feldkirch"] - ĉe: ''orf.at,'' 12.3.2019</ref> Patro lia estis la vicestro de la vorarlberga landa parlamento [[Andreas Berchtold]]. Wilfried Berchtold estas kunedzina havante tri filinojn kaj filon. En oktobro 2010 furoris en tuta Aŭstrujo akuzo de amatino de li pro laŭdira seksperforto.<ref>Gerold Riedmann: [http://www.vol.at/gewaltakt-oder-leidenschaftlicher-sex/news-20110115-08230008 "Gewaltakt oder leidenschaftlicher Sex?"] - ĉe: ''vol.at,'' 15.11.2011</ref> Fina malkondamno lia estis en la 21.9.2011 zurück<ref>ORF Vorarlberg: ''[http://vorarlberg.orf.at/news/stories/2503256/ "Freispruch: Berchtold zeigt sich erleichtert"] - ĉe: ''vorarlberg.orf.at,'' 27.9.2011 </ref> En 2019 ''Vorarlberger Gemeindeverband'' deklaris Berchtold sia honora prezidanto<ref>[https://www.vn.at/vorarlberg/2019/06/08/ehrenpraesidenschaft-fuer-feldkircher-altbuergermeister.vn "Ehrenpräsidenschaft für Feldkircher Altbürgermeister"] - ĉe: ''Vorarlberger Nachrichten,'' 8.6.2019</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20171212185917/http://feldkirch.at/stadt/bildung-kultur/politik/informationen-buergermeister/kurzbiographie biografio sur la municia paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Berchtold, Wilfried}} [[Kategorio:Urbestroj]] [[Kategorio:Konservativistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Feldkirch]] iqc6g228ysmg94jh8qh6nn0scvzwr10 9351028 9351026 2026-04-11T09:23:12Z Tirolischleioans 254019 9351028 wikitext text/x-wiki [[file:Feldkirch-city hall-painting Bürgermeister Wilfried Berchtold-01ASD.jpg|eta|Wilfried Berchtold, pentirs en 2019 Johannes Kaufmann]] '''Wilfried BERCHTOLD''' (naskiĝinta la {{daton|21|6|1954}} en [[Feldkirch]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto de [[Aŭstria Popola Partio|ÖVP]] estinte inter 1991 kaj 2019 urbestro de sia naskiĝurbo. Post trapaso de la abitureinta ekzameno ĉe la [[gimnazio de Feldkirch]] li studis ĉe la [[Viena Ekonomia Universitato]]. Poste li trejniĝis en [[Lochau]] (ĉe la kleriga centro je [[Kastelo Hofen]]) pri eksporta komercado. Inter 1980 kaj 1986 li ĉefis la frakcion de ÖVP de [[Vorarlberg]] antaŭ esti fakulo pri komercpolitiko ĉe la Vorarlberga Ekomomia Ĉambro. En 1990/91 li anis ĉe la reformokomisiono de ÖVP. Urbestro li fariĝis en la 22.7.1991 postante [[Heinz Bilz]]<ref>[https://apps.vol.at/tools/chronik/index.aspx?left=suche&top=personenlink&suchen=true&personen=Bilz,Heinz kroniko pri Vorarlbergo]</ref>. Aldone estis Berchtold inter 1992 kaj 1995 ĉefresponsulo pri la urbaj rubuja organizado kaj natura protektado kaj inter 1995 kaj 2011 prezidanto de la Vorarlberga komunumaro. Reelektoj liaj estis en aprilo 1995, 2005 kaj 2015. En decembro 2018 li anoncis sian retiriĝon disde la pinto de la urba politiko en 2019.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2953520/ "Feldkircher Bürgermeister Berchtold tritt zurück"] - ĉe: ''vorarlberg.ORF.at,'' 14.12.2018</ref> Frakciestre sekvis lin en februaro 2019 Wolfgang Matt; en la 12.3.2019 li oficiale pensiiĝis kiel urbestro.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2969691/ "Bürgermeisterwechsel in Feldkirch"] - ĉe: ''orf.at,'' 12.3.2019</ref> Patro lia estis la vicestro de la vorarlberga landa parlamento [[Andreas Berchtold]]. Wilfried Berchtold estas kunedzina havante tri filinojn kaj filon. En oktobro 2010 furoris en tuta Aŭstrujo akuzo de amatino de li pro laŭdira seksperforto.<ref>Gerold Riedmann: [http://www.vol.at/gewaltakt-oder-leidenschaftlicher-sex/news-20110115-08230008 "Gewaltakt oder leidenschaftlicher Sex?"] - ĉe: ''vol.at,'' 15.11.2011</ref> Fina malkondamno lia estis en la 21.9.2011 zurück<ref>ORF Vorarlberg: ''[http://vorarlberg.orf.at/news/stories/2503256/ "Freispruch: Berchtold zeigt sich erleichtert"] - ĉe: ''vorarlberg.orf.at,'' 27.9.2011 </ref> En 2019 ''Vorarlberger Gemeindeverband'' deklaris Berchtold sia honora prezidanto<ref>[https://www.vn.at/vorarlberg/2019/06/08/ehrenpraesidenschaft-fuer-feldkircher-altbuergermeister.vn "Ehrenpräsidenschaft für Feldkircher Altbürgermeister"] - ĉe: ''Vorarlberger Nachrichten,'' 8.6.2019</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20171212185917/http://feldkirch.at/stadt/bildung-kultur/politik/informationen-buergermeister/kurzbiographie biografio sur la municia paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Berchtold, Wilfried}} [[Kategorio:Urbestroj]] [[Kategorio:Konservativistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Feldkirch]] lyr4aqmajkdf8yb1dha4nczv2zc4jaq 9351048 9351028 2026-04-11T09:42:01Z Tirolischleioans 254019 9351048 wikitext text/x-wiki [[file:Feldkirch-city hall-painting Bürgermeister Wilfried Berchtold-01ASD.jpg|eta|Wilfried Berchtold, pentirs en 2019 Johannes Kaufmann]] '''Wilfried BERCHTOLD''' (naskiĝinta la {{daton|21|6|1954}} en [[Feldkirch]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto de [[Aŭstria Popola Partio|ÖVP]] estinte inter 1991 kaj 2019 urbestro de sia naskiĝurbo. Post trapaso de la abitureinta ekzameno ĉe la [[gimnazio de Feldkirch]] li studis ĉe la [[Viena Ekonomia Universitato]]. Poste li trejniĝis en [[Lochau]] (ĉe la kleriga centro je [[Kastelo Hofen]]) pri eksporta komercado. Inter 1980 kaj 1986 li ĉefis la frakcion de ÖVP de [[Vorarlberg]] antaŭ esti fakulo pri komercpolitiko ĉe la Vorarlberga Ekomomia Ĉambro. En 1990/91 li anis ĉe la reformokomisiono de ÖVP. Urbestro li fariĝis en la 22.7.1991 postante [[Heinz Bilz]]<ref>[https://apps.vol.at/tools/chronik/index.aspx?left=suche&top=personenlink&suchen=true&personen=Bilz,Heinz kroniko pri Vorarlbergo]</ref>. Aldone estis Berchtold inter 1992 kaj 1995 ĉefresponsulo pri la urbaj rubuja organizado kaj natura protektado kaj inter 1995 kaj 2011 prezidanto de la Vorarlberga komunumaro. Reelektoj liaj estis en aprilo 1995, 2005 kaj 2015. En decembro 2018 li anoncis sian retiriĝon disde la pinto de la urba politiko en 2019.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2953520/ "Feldkircher Bürgermeister Berchtold tritt zurück"] - ĉe: ''vorarlberg.ORF.at,'' 14.12.2018</ref> Frakciestre sekvis lin en februaro 2019 Wolfgang Matt; en la 12.3.2019 li oficiale pensiiĝis kiel urbestro.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2969691/ "Bürgermeisterwechsel in Feldkirch"] - ĉe: ''orf.at,'' 12.3.2019</ref> Patro lia estis la vicestro de la vorarlberga landa parlamento [[Andreas Berchtold]]. Wilfried Berchtold estas kunedzina havante tri filinojn kaj filon. En oktobro 2010 furoris en tuta Aŭstrujo akuzo de amatino de li pro laŭdira seksperforto.<ref>Gerold Riedmann: [http://www.vol.at/gewaltakt-oder-leidenschaftlicher-sex/news-20110115-08230008 "Gewaltakt oder leidenschaftlicher Sex?"] - ĉe: ''vol.at,'' 15.11.2011</ref> Fina malkondamno lia estis en la 21.9.2011<ref>ORF Vorarlberg: ''[http://vorarlberg.orf.at/news/stories/2503256/ "Freispruch: Berchtold zeigt sich erleichtert"] - ĉe: ''vorarlberg.orf.at,'' 27.9.2011 </ref>. En 2019 ''Vorarlberger Gemeindeverband'' deklaris Berchtold sia honora prezidanto<ref>[https://www.vn.at/vorarlberg/2019/06/08/ehrenpraesidenschaft-fuer-feldkircher-altbuergermeister.vn "Ehrenpräsidenschaft für Feldkircher Altbürgermeister"] - ĉe: ''Vorarlberger Nachrichten,'' 8.6.2019</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20171212185917/http://feldkirch.at/stadt/bildung-kultur/politik/informationen-buergermeister/kurzbiographie biografio sur la municia paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Berchtold, Wilfried}} [[Kategorio:Urbestroj]] [[Kategorio:Konservativistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Feldkirch]] 5k28cq1bfleglwhtn5f3vep6ua8zbsc 9351052 9351048 2026-04-11T09:45:34Z Tirolischleioans 254019 9351052 wikitext text/x-wiki [[file:Feldkirch-city hall-painting Bürgermeister Wilfried Berchtold-01ASD.jpg|eta|Wilfried Berchtold, pentirs en 2019 Johannes Kaufmann]] '''Wilfried BERCHTOLD''' (naskiĝinta la {{daton|21|6|1954}} en [[Feldkirch]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto de [[Aŭstria Popola Partio|ÖVP]] estinte inter 1991 kaj 2019 urbestro de sia naskiĝurbo. Post trapaso de la abitureinta ekzameno ĉe la [[gimnazio de Feldkirch]] li studis ĉe la [[Viena Ekonomia Universitato]]. Poste li trejniĝis en [[Lochau]] (ĉe la kleriga centro je [[Kastelo Hofen]]) pri eksporta komercado. Inter 1980 kaj 1986 li ĉefis la frakcion de ÖVP de [[Vorarlberg]] antaŭ esti fakulo pri komercpolitiko ĉe la Vorarlberga Ekomomia Ĉambro. En 1990/91 li anis ĉe la reformokomisiono de ÖVP. Urbestro li fariĝis en la 22.7.1991 postante [[Heinz Bilz]]<ref>[https://apps.vol.at/tools/chronik/index.aspx?left=suche&top=personenlink&suchen=true&personen=Bilz,Heinz kroniko pri Vorarlbergo]</ref>. Aldone estis Berchtold inter 1992 kaj 1995 ĉefresponsulo pri la urbaj rubuja organizado kaj natura protektado kaj inter 1995 kaj 2011 prezidanto de la Vorarlberga komunumaro. Reelektoj liaj estis en aprilo 1995, 2005 kaj 2015. En decembro 2018 li anoncis sian retiriĝon disde la pinto de la urba politiko en 2019.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2953520/ "Feldkircher Bürgermeister Berchtold tritt zurück"] - ĉe: ''vorarlberg.ORF.at,'' 14.12.2018</ref> Frakciestre sekvis lin en februaro 2019 Wolfgang Matt; en la 12.3.2019 li oficiale pensiiĝis kiel urbestro.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2969691/ "Bürgermeisterwechsel in Feldkirch"] - ĉe: ''orf.at,'' 12.3.2019</ref> Patro lia estis la vicestro de la vorarlberga landa parlamento [[Andreas Berchtold]]. Wilfried Berchtold estas kunedzina havante tri filinojn kaj filon. En oktobro 2010 furoris en tuta Aŭstrujo akuzo de amatino de li pro laŭdira seksperforto.<ref>Gerold Riedmann: [http://www.vol.at/gewaltakt-oder-leidenschaftlicher-sex/news-20110115-08230008 "Gewaltakt oder leidenschaftlicher Sex?"] - ĉe: ''vol.at,'' 15.11.2011</ref> Fina malkondamno lia estis en la 21.9.2011<ref>[https://www.derstandard.at/story/1317018620371/ogh-bestaetigt-urteil-rechtskraeftiger-freispruch-fuer-feldkirchs-stadtchef-in-vergewaltigungsprozess "Rechtskräftiger Freispruch für Feldkirchs Stadtchef in Vergewaltigungsprozess"] - ĉe: ''Der Standard,'' 27.9.2011</ref>. En 2019 ''Vorarlberger Gemeindeverband'' deklaris Berchtold sia honora prezidanto<ref>[https://www.vn.at/vorarlberg/2019/06/08/ehrenpraesidenschaft-fuer-feldkircher-altbuergermeister.vn "Ehrenpräsidenschaft für Feldkircher Altbürgermeister"] - ĉe: ''Vorarlberger Nachrichten,'' 8.6.2019</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20171212185917/http://feldkirch.at/stadt/bildung-kultur/politik/informationen-buergermeister/kurzbiographie biografio sur la municia paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Berchtold, Wilfried}} [[Kategorio:Urbestroj]] [[Kategorio:Konservativistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Feldkirch]] 1122p1i2zida3nrzsi5nbsyylll85x4 9351054 9351052 2026-04-11T09:46:12Z Tirolischleioans 254019 9351054 wikitext text/x-wiki [[file:Feldkirch-city hall-painting Bürgermeister Wilfried Berchtold-01ASD.jpg|eta|Wilfried Berchtold, pentirs en 2019 Johannes Kaufmann]] '''Wilfried BERCHTOLD''' (naskiĝinta la {{daton|21|6|1954}} en [[Feldkirch]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto de [[Aŭstria Popola Partio|ÖVP]] estinte inter 1991 kaj 2019 urbestro de sia naskiĝurbo. Post trapaso de la abitureinta ekzameno ĉe la [[gimnazio de Feldkirch]] li studis ĉe la [[Viena Ekonomia Universitato]]. Poste li trejniĝis en [[Lochau]] (ĉe la kleriga centro je [[Kastelo Hofen]]) pri eksporta komercado. Inter 1980 kaj 1986 li ĉefis la frakcion de ÖVP de [[Vorarlberg]] antaŭ esti fakulo pri komercpolitiko ĉe la Vorarlberga Ekomomia Ĉambro. En 1990/91 li anis ĉe la reformokomisiono de ÖVP. Urbestro li fariĝis en la 22.7.1991 postante [[Heinz Bilz]]<ref>[https://apps.vol.at/tools/chronik/index.aspx?left=suche&top=personenlink&suchen=true&personen=Bilz,Heinz kroniko pri Vorarlbergo]</ref>. Aldone estis Berchtold inter 1992 kaj 1995 ĉefresponsulo pri la urbaj rubuja organizado kaj natura protektado kaj inter 1995 kaj 2011 prezidanto de la Vorarlberga komunumaro. Reelektoj liaj estis en aprilo 1995, 2005 kaj 2015. En decembro 2018 li anoncis sian retiriĝon disde la pinto de la urba politiko en 2019.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2953520/ "Feldkircher Bürgermeister Berchtold tritt zurück"] - ĉe: ''vorarlberg.ORF.at,'' 14.12.2018</ref> Frakciestre sekvis lin en februaro 2019 Wolfgang Matt; en la 12.3.2019 li oficiale pensiiĝis kiel urbestro.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2969691/ "Bürgermeisterwechsel in Feldkirch"] - ĉe: ''orf.at,'' 12.3.2019</ref> Patro lia estis la vicestro de la vorarlberga landa parlamento [[Andreas Berchtold]]. Wilfried Berchtold estas kunedzina havante tri filinojn kaj filon. En oktobro 2010 furoris en tuta Aŭstrujo akuzo de amatino de li pro laŭdira seksperforto. Fina malkondamno lia estis en la 21.9.2011<ref>[https://www.derstandard.at/story/1317018620371/ogh-bestaetigt-urteil-rechtskraeftiger-freispruch-fuer-feldkirchs-stadtchef-in-vergewaltigungsprozess "Rechtskräftiger Freispruch für Feldkirchs Stadtchef in Vergewaltigungsprozess"] - ĉe: ''Der Standard,'' 27.9.2011</ref>. En 2019 ''Vorarlberger Gemeindeverband'' deklaris Berchtold sia honora prezidanto<ref>[https://www.vn.at/vorarlberg/2019/06/08/ehrenpraesidenschaft-fuer-feldkircher-altbuergermeister.vn "Ehrenpräsidenschaft für Feldkircher Altbürgermeister"] - ĉe: ''Vorarlberger Nachrichten,'' 8.6.2019</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20171212185917/http://feldkirch.at/stadt/bildung-kultur/politik/informationen-buergermeister/kurzbiographie biografio sur la municia paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Berchtold, Wilfried}} [[Kategorio:Urbestroj]] [[Kategorio:Konservativistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Feldkirch]] cc7aaj7b3hla7ugraky1z7oka4ycbq4 9351056 9351054 2026-04-11T09:46:41Z Tirolischleioans 254019 Nuligis version 9351054 de [[Uzanto:Tirolischleioans|Tirolischleioans]] ([[Speciala:Contributions/Tirolischleioans|kontribuoj]], [[Uzanto-Diskuto:Tirolischleioans|diskutpaĝo]]) 9351056 wikitext text/x-wiki [[file:Feldkirch-city hall-painting Bürgermeister Wilfried Berchtold-01ASD.jpg|eta|Wilfried Berchtold, pentirs en 2019 Johannes Kaufmann]] '''Wilfried BERCHTOLD''' (naskiĝinta la {{daton|21|6|1954}} en [[Feldkirch]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto de [[Aŭstria Popola Partio|ÖVP]] estinte inter 1991 kaj 2019 urbestro de sia naskiĝurbo. Post trapaso de la abitureinta ekzameno ĉe la [[gimnazio de Feldkirch]] li studis ĉe la [[Viena Ekonomia Universitato]]. Poste li trejniĝis en [[Lochau]] (ĉe la kleriga centro je [[Kastelo Hofen]]) pri eksporta komercado. Inter 1980 kaj 1986 li ĉefis la frakcion de ÖVP de [[Vorarlberg]] antaŭ esti fakulo pri komercpolitiko ĉe la Vorarlberga Ekomomia Ĉambro. En 1990/91 li anis ĉe la reformokomisiono de ÖVP. Urbestro li fariĝis en la 22.7.1991 postante [[Heinz Bilz]]<ref>[https://apps.vol.at/tools/chronik/index.aspx?left=suche&top=personenlink&suchen=true&personen=Bilz,Heinz kroniko pri Vorarlbergo]</ref>. Aldone estis Berchtold inter 1992 kaj 1995 ĉefresponsulo pri la urbaj rubuja organizado kaj natura protektado kaj inter 1995 kaj 2011 prezidanto de la Vorarlberga komunumaro. Reelektoj liaj estis en aprilo 1995, 2005 kaj 2015. En decembro 2018 li anoncis sian retiriĝon disde la pinto de la urba politiko en 2019.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2953520/ "Feldkircher Bürgermeister Berchtold tritt zurück"] - ĉe: ''vorarlberg.ORF.at,'' 14.12.2018</ref> Frakciestre sekvis lin en februaro 2019 Wolfgang Matt; en la 12.3.2019 li oficiale pensiiĝis kiel urbestro.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2969691/ "Bürgermeisterwechsel in Feldkirch"] - ĉe: ''orf.at,'' 12.3.2019</ref> Patro lia estis la vicestro de la vorarlberga landa parlamento [[Andreas Berchtold]]. Wilfried Berchtold estas kunedzina havante tri filinojn kaj filon. En oktobro 2010 furoris en tuta Aŭstrujo akuzo de amatino de li pro laŭdira seksperforto.<ref>Gerold Riedmann: [http://www.vol.at/gewaltakt-oder-leidenschaftlicher-sex/news-20110115-08230008 "Gewaltakt oder leidenschaftlicher Sex?"] - ĉe: ''vol.at,'' 15.11.2011</ref> Fina malkondamno lia estis en la 21.9.2011<ref>[https://www.derstandard.at/story/1317018620371/ogh-bestaetigt-urteil-rechtskraeftiger-freispruch-fuer-feldkirchs-stadtchef-in-vergewaltigungsprozess "Rechtskräftiger Freispruch für Feldkirchs Stadtchef in Vergewaltigungsprozess"] - ĉe: ''Der Standard,'' 27.9.2011</ref>. En 2019 ''Vorarlberger Gemeindeverband'' deklaris Berchtold sia honora prezidanto<ref>[https://www.vn.at/vorarlberg/2019/06/08/ehrenpraesidenschaft-fuer-feldkircher-altbuergermeister.vn "Ehrenpräsidenschaft für Feldkircher Altbürgermeister"] - ĉe: ''Vorarlberger Nachrichten,'' 8.6.2019</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20171212185917/http://feldkirch.at/stadt/bildung-kultur/politik/informationen-buergermeister/kurzbiographie biografio sur la municia paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Berchtold, Wilfried}} [[Kategorio:Urbestroj]] [[Kategorio:Konservativistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Feldkirch]] 1122p1i2zida3nrzsi5nbsyylll85x4 9351057 9351056 2026-04-11T09:47:36Z Tirolischleioans 254019 9351057 wikitext text/x-wiki [[file:Feldkirch-city hall-painting Bürgermeister Wilfried Berchtold-01ASD.jpg|eta|Wilfried Berchtold, pentirs en 2019 Johannes Kaufmann]] '''Wilfried BERCHTOLD''' (naskiĝinta la {{daton|21|6|1954}} en [[Feldkirch]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto de [[Aŭstria Popola Partio|ÖVP]] estinte inter 1991 kaj 2019 urbestro de sia naskiĝurbo. Post trapaso de la abitureinta ekzameno ĉe la [[gimnazio de Feldkirch]] li studis ĉe la [[Viena Ekonomia Universitato]]. Poste li trejniĝis en [[Lochau]] (ĉe la kleriga centro je [[Kastelo Hofen]]) pri eksporta komercado. Inter 1980 kaj 1986 li ĉefis la frakcion de ÖVP de [[Vorarlberg]] antaŭ esti fakulo pri komercpolitiko ĉe la Vorarlberga Ekomomia Ĉambro. En 1990/91 li anis ĉe la reformokomisiono de ÖVP. Urbestro li fariĝis en la 22.7.1991 postante [[Heinz Bilz]]<ref>[https://apps.vol.at/tools/chronik/index.aspx?left=suche&top=personenlink&suchen=true&personen=Bilz,Heinz kroniko pri Vorarlbergo]</ref>. Aldone estis Berchtold inter 1992 kaj 1995 ĉefresponsulo pri la urbaj rubuja organizado kaj natura protektado kaj inter 1995 kaj 2011 prezidanto de la Vorarlberga komunumaro. Reelektoj liaj estis en aprilo 1995, 2005 kaj 2015. En decembro 2018 li anoncis sian retiriĝon disde la pinto de la urba politiko en 2019.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2953520/ "Feldkircher Bürgermeister Berchtold tritt zurück"] - ĉe: ''vorarlberg.ORF.at,'' 14.12.2018</ref> Frakciestre sekvis lin en februaro 2019 Wolfgang Matt; en la 12.3.2019 li oficiale pensiiĝis kiel urbestro.<ref>[https://vorarlberg.orf.at/news/stories/2969691/ "Bürgermeisterwechsel in Feldkirch"] - ĉe: ''orf.at,'' 12.3.2019</ref> Patro lia estis la vicestro de la vorarlberga landa parlamento [[Andreas Berchtold]]. Wilfried Berchtold estas kunedzina havante tri filinojn kaj filon. En oktobro 2010 furoris en tuta Aŭstrujo akuzo de amatino de li pro laŭdira seksperforto. Fina malkondamno lia ĉi-rilate estis en la 21.9.2011<ref>[https://www.derstandard.at/story/1317018620371/ogh-bestaetigt-urteil-rechtskraeftiger-freispruch-fuer-feldkirchs-stadtchef-in-vergewaltigungsprozess "Rechtskräftiger Freispruch für Feldkirchs Stadtchef in Vergewaltigungsprozess"] - ĉe: ''Der Standard,'' 27.9.2011</ref>. En 2019 ''Vorarlberger Gemeindeverband'' deklaris Berchtold sia honora prezidanto<ref>[https://www.vn.at/vorarlberg/2019/06/08/ehrenpraesidenschaft-fuer-feldkircher-altbuergermeister.vn "Ehrenpräsidenschaft für Feldkircher Altbürgermeister"] - ĉe: ''Vorarlberger Nachrichten,'' 8.6.2019</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20171212185917/http://feldkirch.at/stadt/bildung-kultur/politik/informationen-buergermeister/kurzbiographie biografio sur la municia paĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Berchtold, Wilfried}} [[Kategorio:Urbestroj]] [[Kategorio:Konservativistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Feldkirch]] blysuv2rt7anqbygjkl9qill8q1yufd 0 941254 9351025 2026-04-11T09:19:50Z Crosstor 3176 minoritano 9351025 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = [[1683]] |loko de naskiĝo = {{Transilvanio}} [[Kézdialmás|Baksafalva]] |dato de morto = {{mortotago|1744|4|28}} |loko de morto = {{Hungara reĝlando}}, [[Habsburga imperio]] [[Miskolc]] }} '''{{Paĝonomo}}''' [ŝAmuel], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Kelemen Didák Sámuel''' estis [[Hungario|hungara]] [[pastro]], [[minoritanoj|minoritana]] [[monaĥo]], [[misiisto]], [[predikisto]]. Lia persona nomo estis ''Sámuel'', en la monaĥejo li prenis la nomon ''Didák''. [[Dosiero:.jpg|eta|{{centre|{{paĝonomo}}}}]] {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM79226 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis en [[1683]] en [[Kézdialmás|Baksafalva]] ([[Transilvanio]], nuntempa [[Mereni]] en [[Rumanio]]), li mortis {{mortotago|1744|4|28}} en [[Miskolc]] (ankaŭ nun en [[Hungario]]). == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en [[Kézdivásárhely]], poste li aliĝis al la minoritanoj en akiris an diplomon en [[ELTE]] en [[1]]. == Elektitaj kontribuoj == * == Fontoj == * [https://www.mindszentyalapitvany.hu/szentte-avatas/magyar-jeloltek/isten-tiszteletremelto-szolgaja-kelemen-didak-samuel biografio hungare kun bildo] * [https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html biografio hungare (legebla post klako al majusklo M, poste serĉu la nomon!)] * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/k/k10651.htm biografio hungare] * [https://nyirbator.hu/turista/latnivalok/kelemen-didak-mellszobra biografio hungare] * [https://lexikon.katolikus.hu/K/Kelemen.html katolika leksikono (legebla pli malsupre)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kelemen, Didak Samuel}} [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj minoritataj monaĥoj]] [[Kategorio:Hungaraj misiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj predikistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} fjw2mwn17kuzv8q752tit6jfvpd1om5 9351088 9351025 2026-04-11T10:47:28Z Crosstor 3176 finredakto 9351088 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = [[1683]] |loko de naskiĝo = {{Transilvanio}} [[Kézdialmás|Baksafalva]] |dato de morto = {{mortotago|1744|4|28}} |loko de morto = {{Hungara reĝlando}}, [[Habsburga imperio]] [[Miskolc]] }} '''Didák Sámuel [[Kelemen]]''' [ŝAmuel], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Kelemen Didák Sámuel''' estis [[Hungario|hungara]] [[pastro]], [[minoritanoj|minoritana]] [[monaĥo]], [[misiisto]], [[predikisto]]. Lia persona nomo estis ''Sámuel'', en la monaĥejo li prenis la nomon ''Didák''. [[Dosiero:Kelemen-Didak.jpg|eta|{{centre|{{paĝonomo}}}}]] {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM79226 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis en [[1683]] en [[Kézdialmás|Baksafalva]] ([[Transilvanio]], nuntempa [[Mereni]] en [[Rumanio]]), li mortis {{mortotago|1744|4|28}} en [[Miskolc]] (ankaŭ nun en [[Hungario]]). == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en [[Kézdivásárhely]], poste li aliĝis al la minoritanoj en [[Prešov|Eperjes]]. Post siaj studoj li monaĥiĝis en [[1704]], 4 jarojn poste li pastriĝis kaj doktoriĝis el teologio. Komence li estis superrigardanta instruisto de la novicoj, ekde 1710 li estis levita monaĥejestro en [[Nagybánya]]. Tiam li misiis, ja tiu landparto estis ĉefe protestanta. Ekde 1717 li estis estro de ĉiuj hungaraj minoritanoj. En 1720 li establis monaĥejon en [[Nyírbátor]], post jaroj en [[Kolozsvár]] kaj [[Szeged]], krome li establis kirkon: [[Preĝejo Ĉieliro de Maria (Miskolc)]]. En la regiono li estis fama predikisto kaj fama persono de la rekatolikigo. Dum la epidemio de pesto en 1739 li flegis la malsanulojn. == Elektitaj kontribuoj == * ''Halotti prédikáczió. Midőn... néhai Koháry Judith ...'' (1718) * ''Búza fejek. Melyeket az evangéliombéli aratók után fel-szedegetvén ...'' (1729) * ''Dicsértessék az Ur Jesus Kristus. A keresztény embernek zsidóval ...'' (1736) * ''Isten szolgája, P. Kelemen Didák, O.F.M. Conv. levelei. 1714–1743'' (leteroj, 1978) * ''Kelemen Didák műveiből'' (kompilaĵo, 1985) == Memorigiloj == * memortabulo en Miskolc (1986) * nomo de la bazlernejo en Mereni (1994) * nomo de la biblioteko en [[Fehérgyarmat]] (2009) * memortabulo en Miskolc (2016) == Fontoj == * [https://www.mindszentyalapitvany.hu/szentte-avatas/magyar-jeloltek/isten-tiszteletremelto-szolgaja-kelemen-didak-samuel biografio hungare kun bildo] * [https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html biografio hungare (legebla post klako al majusklo M, poste serĉu la nomon!)] * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/k/k10651.htm biografio hungare] * [https://nyirbator.hu/turista/latnivalok/kelemen-didak-mellszobra biografio hungare] * [https://lexikon.katolikus.hu/K/Kelemen.html katolika leksikono (legebla pli malsupre)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kelemen, Didak Samuel}} [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj minoritataj monaĥoj]] [[Kategorio:Hungaraj misiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj predikistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} e6rcem2kk4d18zjerycyhlzoax1nz6y 14 941255 9351027 2026-04-11T09:22:34Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "[[kategorio:Homoj laŭ urboj|Austrujo]]" 9351027 wikitext text/x-wiki [[kategorio:Homoj laŭ urboj|Austrujo]] 7mzzmtc3ead8kju77ysgzzuqkmb65tw 9351036 9351027 2026-04-11T09:26:53Z Tirolischleioans 254019 9351036 wikitext text/x-wiki [[kategorio:Homoj laŭ landoj kaj urboj|Austrujo]] q75zw77doig2l5fg9pwd47q28t3l4qv 14 941256 9351029 2026-04-11T09:23:36Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "[[kategorio:Homoj en Aŭstrujo laŭ urboj|Feldkirch]]" 9351029 wikitext text/x-wiki [[kategorio:Homoj en Aŭstrujo laŭ urboj|Feldkirch]] ldvykszx7w4c7gw34pso2rnk8yeq2vl 9351030 9351029 2026-04-11T09:23:58Z Tirolischleioans 254019 9351030 wikitext text/x-wiki [[kategorio:Homoj en Aŭstrujo laŭ urboj|Feldkirch]] [[kategorio:Feldkirch]] pvizad0aq2kf6k2q0r8lo1h19wfbrkr 0 941257 9351033 2026-04-11T09:25:04Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1346291856|Soka University of America]]" 9351033 wikitext text/x-wiki * {{Oficiala retejo|http://www.soka.edu}} * [https://sokaathletics.com Oficiala retejo pri atletiko] [[Kategorio:Universitatoj en Kalifornio]] [[Kategorio:Edukado en Kalifornio]] 0vd4b6kzvzntb9rsvxni5lnzw6zbxd8 9351043 9351033 2026-04-11T09:33:37Z Sj1mor 12103 9351043 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = ''Be philosophers of a renaissance of life;'' ''Be world citizens in solidarity for peace;'' ''Be the pioneers of a global civilization.''<br> Estu filozofoj de la Renesanco; Estu tutmondaj civitanoj en solidareco por paco; Estu pioniroj de tutmonda civilizo. |establita = |speco = Privata |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |regiono-ISO = US-CA |situo sur mapo2= |zomo = 13 |retejo = |tipo1 = reliefo }} '''Universitato Soka de Ameriko''' ({{Lang-en|Soka University of America}}, akronime '''SUA''') estas [[Privata universitato|privata]] [[Liberalaj artoj|liberalarta]] [[altlernejo]] en Aliso Viejo, [[Kalifornio]].<ref name="NCCS">{{cite web |title=Soka University of America|url=http://nccsdataweb.urban.org/orgs/profile/953909672|publisher=National Center for Charitable Statistics|access-date=2014-08-04|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140814054126/http://nccsdataweb.urban.org/orgs/profile/953909672|archive-date=2014-08-14}}</ref> Origine fondita en 1987, ĝi estis establita sur sia nuna kampuso en 2001 de [[Daisaku Ikeda]], la fondinto de la Internacia Budhana Movado [[Soka Gakkai]]. Kvankam aligita kun [[Soka Gakkai]], ĝi konservas sekularan instruplanon <ref name="PRI 2015">{{cite news|last1=Gingold|first1=Naomi|title=A Buddhist-founded university is now firmly in the mainstream|url=https://www.pri.org/stories/2015-04-17/buddhist-founded-university-now-firmly-mainstream|access-date=5 August 2020|work=The World from PRX|language=en}}</ref> kiu emfazas [[Pacismo|pacifismon]], [[Homaj rajtoj|homajn rajtojn]] kaj la kreivan kunekzistadon de [[naturo]] kaj [[homaro]].<ref name="cat2013">{{cite book|title=Undergraduate Catalog 2013–2014|publisher=Soka University|url=http://www.soka.edu/files/documents/academics/academic-catalog-2013-2014.pdf}}</ref> SUA ampleksas kaj [[Liberalarta kolegio|liberalartan kolegion]] kaj magistran lernejon, ofertante magistran programon pri eduka gvidado kaj socia ŝanĝo.<ref>{{Cite web|url=https://www.soka.edu/academics/academics-overview-ma-program/default.aspx|title=Graduate Studies &#124; Soka University of America}}</ref> La fratina universitato, la Universitato Soka en Japanio, situas en [[Haĉioĝi]], [[Tokio]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://www.soka.edu}} * [https://sokaathletics.com Oficiala retejo pri atletiko] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Universitatoj en Kalifornio]] [[Kategorio:Edukado en Kalifornio]] 6q04xn8f9z9k4jzugkvfpiooweudqp1 9351050 9351043 2026-04-11T09:42:53Z Sj1mor 12103 Historio kaj filozofio 9351050 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = ''Be philosophers of a renaissance of life;'' ''Be world citizens in solidarity for peace;'' ''Be the pioneers of a global civilization.''<br> Estu filozofoj de la Renesanco; Estu tutmondaj civitanoj en solidareco por paco; Estu pioniroj de tutmonda civilizo. |establita = |speco = Privata |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |regiono-ISO = US-CA |situo sur mapo2= |zomo = 13 |retejo = |tipo1 = reliefo }} '''Universitato Soka de Ameriko''' ({{Lang-en|Soka University of America}}, akronime '''SUA''') estas [[Privata universitato|privata]] [[Liberalaj artoj|liberalarta]] [[altlernejo]] en Aliso Viejo, [[Kalifornio]].<ref name="NCCS">{{cite web |title=Soka University of America|url=http://nccsdataweb.urban.org/orgs/profile/953909672|publisher=National Center for Charitable Statistics|access-date=2014-08-04|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140814054126/http://nccsdataweb.urban.org/orgs/profile/953909672|archive-date=2014-08-14}}</ref> Origine fondita en 1987, ĝi estis establita sur sia nuna kampuso en 2001 de [[Daisaku Ikeda]], la fondinto de la Internacia Budhana Movado [[Soka Gakkai]]. Kvankam aligita kun [[Soka Gakkai]], ĝi konservas sekularan instruplanon <ref name="PRI 2015">{{cite news|last1=Gingold|first1=Naomi|title=A Buddhist-founded university is now firmly in the mainstream|url=https://www.pri.org/stories/2015-04-17/buddhist-founded-university-now-firmly-mainstream|access-date=5 August 2020|work=The World from PRX|language=en}}</ref> kiu emfazas [[Pacismo|pacifismon]], [[Homaj rajtoj|homajn rajtojn]] kaj la kreivan kunekzistadon de [[naturo]] kaj [[homaro]].<ref name="cat2013">{{cite book|title=Undergraduate Catalog 2013–2014|publisher=Soka University|url=http://www.soka.edu/files/documents/academics/academic-catalog-2013-2014.pdf}}</ref> SUA ampleksas kaj [[Liberalarta kolegio|liberalartan kolegion]] kaj magistran lernejon, ofertante magistran programon pri eduka gvidado kaj socia ŝanĝo.<ref>{{Cite web|url=https://www.soka.edu/academics/academics-overview-ma-program/default.aspx|title=Graduate Studies &#124; Soka University of America}}</ref> La fratina universitato, la Universitato Soka en Japanio, situas en [[Haĉioĝi]], [[Tokio]]. == Historio kaj filozofio == SUA estas laika kaj nereligia universitato fondita de [[Daisaku Ikeda]], prezidanto de [[Soka Gakkai]] International (SGI). La filozofia fundamento de SUA ekestis el la laboro de [[Tsunesaburo Makiguchi]], kiu estis la unua prezidanto de Soka Gakkai (antaŭe konata kiel ''Soka Kyoiku Gakkai'') kaj fondis societon de edukistoj dediĉitan al socia kaj eduka reformo en Japanio en la jaroj antaŭ la [[Dua Mondmilito]]. Makiguchi estis lernejestro kaj estis influita fare de [[John Dewey]] kaj usona eduka [[progresismo]]. De 1930 ĝis 1934, Makiguchi publikigis sian kvarvolumenan verkon, ''Sōka Kyōikugaku Taikei'' (Sistemo de edukado kiu kreas valoron), por subteni sian kredon, ke edukado devus daŭri per dialogo anstataŭ per "devnutrado" de studentoj per [[Informo|informoj]]. Li deklaris, ke student-centra humanisma filozofio kondukis la "celon de edukado" al la provo "konduki studentojn al feliĉo ". Edukado, li argumentis, devus celi "krei valoron" por la individuo kaj la socio. Makiguchi estis [[pacifisto]] kaj fervora subtenanto de [[religia libereco]] kaj [[libereco de konscienco]]. Malliberigite fare de japanaj aŭtoritatoj dum 2-a Mondmilito por liaj kontraŭmilitaj ideoj kaj agoj, li mortis en malliberejo la 18-an de novembro 1944. Post la milito, kun la kresko de la Soka Gakkai, la eduka filozofio de Makiguchi iĝis centra al kelkaj Soka mezlernejoj en Japanio, pledita fare de liaj posteuloj, Josei Toda (la dua prezidanto de la Soka Gakkai-instruisto) kaj iama elementa instruisto de la Soka Gakkai La tria prezidanto de la Soka Gakka), kiu estas la fondinto de SUA. [[Daisaku Ikeda]] priskribas la fondon de SUA kiel la realigon de la sonĝo de Makiguchi kaj Toda. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://www.soka.edu}} * [https://sokaathletics.com Oficiala retejo pri atletiko] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Universitatoj en Kalifornio]] [[Kategorio:Edukado en Kalifornio]] 8kpcbwd37wk2x3845pjt3z8utk5k2kw 0 941258 9351045 2026-04-11T09:35:30Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Tsunesaburō Makiguchi]] 9351045 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Tsunesaburō Makiguchi]] 1rxjz6jl9t1kp8n2c488agogii7uqw9 0 941259 9351046 2026-04-11T09:41:02Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Konscienclibereco]] 9351046 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[konscienclibereco]] sen31z944uf19yy0y38hslwam6cjxgb 0 941260 9351047 2026-04-11T09:41:07Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Pensolibero]] 9351047 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Pensolibero]] e2e36ygxlokolyz4lyo0zqotf4fzkf9 0 941261 9351055 2026-04-11T09:46:34Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1328741121|Sōka University]]" 9351055 wikitext text/x-wiki * [http://www.soka.ac.jp/ Universitato Soka de Japanio] (multlingva portalo: japana, angla, ĉina kaj korea) * [http://www.soka.ac.jp/swc Virina Kolegio Sōka] (japane) [[Kategorio:Universitatoj en Tokio]] n030odrq32oms8eyenqnaq4q6e5rcl5 9351065 9351055 2026-04-11T09:56:43Z Sj1mor 12103 9351065 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = Malkovru vian potencialon |establita = |speco = Privata |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |regiono-ISO = JP-13 |situo sur mapo= |zomo = 13 |retejo = }} [[Dosiero:Soka University.JPG|eta|Ĉefa enirejo de la universitato]] '''Universitato Soka''' ({{lang-ja|創価大学|t=''Sōka daigaku''}}; mallongigite: {{lang-ja|創大|t=''Sōdai''}} aŭ {{lang-ja|創価大|t=''Sokadai''}}) estas [[privata universitato]] situanta en [[Haĉioĝi]], en okcidenta [[Tokio]]. Ĝi estis fondita en 1971 de [[Daisaku Ikeda]], tiam prezidanto de la [[Soka Gakkai|Sōka Gakkai]] ; la Sōka Mezlernejo estis establita tri jarojn pli frue, permesante al ĝiaj unuaj diplomiĝintoj senjunte daŭrigi sian edukon en la universitato. La edukaj principoj de Universitato Soka estas bazitaj sur tiuj de [[Makiguchi Tsunesaburō]] , la fondinto de la Sōka Gakkai, kaj lia "sistemo de valorkrea edukado." En 2001, la fratina universitato [[Universitato Soka de Ameriko]] estis fondita en Aliso Viejo, [[Kalifornio]]. Krome, la universitato subtenas intensajn interŝanĝajn rilatojn kun pluraj universitatoj en [[Ĉinio]], kiuj estis establitaj tuj post la establado de [[diplomatiaj rilatoj]] en la 1970-aj jaroj. En 2014, la Ministerio pri Edukado, Kulturo, Sportoj, Scienco kaj Teknologio (MEXT) de Japanio nomumis la Universitaton Soka kiel unu el la 20 universitatoj de la lando, kiuj "gvidas la tutmondiĝon de la japana socio". Ekde ĝia fondo, pli ol 50 000 studentoj finis sian edukadon ĉe la universitato. Ĝi havas 8 fakultatojn kaj 8 143 studentojn je la 3-a de majo 2015. == Organizo == La universitato konsistas el 8 fakultatoj  : * Fakultato de Ekonomiko * Fakultato de Komercadministrado * Fakultato de Juro * Fakultato de Flegado * Fakultato de Scienco kaj Inĝenierarto * Fakultato de Liberaj Artoj * Fakultato de Filologio * Fakultato de Edukado == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.soka.ac.jp/ Universitato Soka de Japanio] (multlingva portalo: japana, angla, ĉina kaj korea) * [http://www.soka.ac.jp/swc Virina Kolegio Sōka] (japane) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Universitatoj en Tokio]] 3ql8ud1ir878glitihtum2u069w8f7b 9351071 9351065 2026-04-11T10:06:05Z Sj1mor 12103 9351071 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = 自分力の発見<br>Malkovru vian potencialon |establita = |speco = Privata |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |regiono-ISO = JP-13 |situo sur mapo= |zomo = 13 |retejo = }} [[Dosiero:Soka University.JPG|eta|Ĉefa enirejo de la universitato]] '''Universitato Soka''' ({{lang-ja|創価大学|t=''Sōka daigaku''}}; mallongigite: {{lang-ja|創大|t=''Sōdai''}} aŭ {{lang-ja|創価大|t=''Sokadai''}}) estas [[privata universitato]] situanta en [[Haĉioĝi]], en okcidenta [[Tokio]]. Ĝi estis fondita en 1971 de [[Daisaku Ikeda]], tiam prezidanto de la [[Soka Gakkai|Sōka Gakkai]] ; la Sōka Mezlernejo estis establita tri jarojn pli frue, permesante al ĝiaj unuaj diplomiĝintoj senjunte daŭrigi sian edukon en la universitato. La edukaj principoj de Universitato Soka estas bazitaj sur tiuj de [[Makiguchi Tsunesaburō]] , la fondinto de la Sōka Gakkai, kaj lia "sistemo de valorkrea edukado." En 2001, la fratina universitato [[Universitato Soka de Ameriko]] estis fondita en Aliso Viejo, [[Kalifornio]].<ref>[http://nccsdataweb.urban.org/PubApps/showVals.php?ft=bmf&ein=953909672 National Center for Charitable Statistics:]</ref> Krome, la universitato subtenas intensajn interŝanĝajn rilatojn kun pluraj universitatoj en [[Ĉinio]], kiuj estis establitaj tuj post la establado de [[diplomatiaj rilatoj]] en la 1970-aj jaroj. En 2014, la Ministerio pri Edukado, Kulturo, Sportoj, Scienco kaj Teknologio (MEXT) de Japanio nomumis la Universitaton Soka kiel unu el la 20 universitatoj de la lando, kiuj "gvidas la tutmondiĝon de la japana socio".<ref>{{Cite web|date=January 2024|title=Top Global University Project|url=https://tgu.mext.go.jp/en/about/index.html}}</ref> Ekde ĝia fondo, pli ol 50 000 studentoj finis sian edukadon ĉe la universitato.<ref>[http://www.soka.ac.jp/about/philosophy/history/ 大学の沿革 創価大学] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150216153945/http://www.soka.ac.jp/about/philosophy/history/|date=2015-02-16}}</ref> Ĝi havas 8 fakultatojn kaj 8 143 studentojn je la 3-a de majo 2015. == Eduka filozofio == La eduka filozofio de la Universitato Soka estis establita de [[Tsunesaburō Makiguchi]], la unua prezidanto de la [[Soka Gakkai]] (tiam nomata Soka Kyoiku Gakkai, aŭ Valor-kreanta Eduka Societo), kiu laboris kiel direktoro de bazlernejo en Japanio. Makiguchi publikigis la libron "La Sistemo de Valor-Krea Pedagogio" bazita sur sia kredo, ke la celo de edukado estas la feliĉo de la studentoj, kaj emfazis humanisman edukadon. Ĉi tiun edukan filozofion dividis lia posteulo, Jōsei Toda, kiu funkciis kiel bazlerneja instruisto. La posteulo de Toda, [[Daisaku Ikeda]], priskribas sian celon kiel efektivigi la revojn de Makiguchi kaj Toda.<ref>{{Cite book|last=Ikeda|first=Daisaku|url=https://books.google.com/books?id=XPQBBAAAQBAJ&q=Makiguchi+%22purpose+of+education+is%22)&pg=PA87|title=Soka Education: For the Happiness of the Individual|date=2012-03-01|publisher=Middleway Press|isbn=978-1-938252-22-8|language=en}}</ref> "Soka" estas japana termino signifanta "valorkreado". En 1971, kiam Daisaku Ikeda fondis la Universitaton Soka, la lernejo establis la jenajn fondajn principojn: * Estu la plej alta lernado-loko por humanisma edukado. * Estu la lulilo de nova kulturo. * Estu fortikaĵo por la paco de la homaro. Ekde 2010, la universitato ankaŭ adoptis la oficialan moton {{Nihongo|''Malkovru vian potentialon''|自分力の発見}} . == Organizo == La universitato konsistas el 8 fakultatoj  : * Fakultato de Ekonomiko * Fakultato de Komercadministrado * Fakultato de Juro * Fakultato de Flegado * Fakultato de Scienco kaj Inĝenierarto * Fakultato de Liberaj Artoj * Fakultato de Filologio * Fakultato de Edukado == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.soka.edu/ Universitato Soka] * [http://www.soka.ac.jp/ Universitato Soka de Japanio] (multlingva portalo: japana, angla, ĉina kaj korea) * [http://www.soka.ac.jp/swc Virina Kolegio Sōka] (japane) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Universitatoj en Tokio]] 0kkx9oth2u5zze2wr81jtlvt2muh22x 0 941262 9351063 2026-04-11T09:51:01Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Tsunesaburō Makiguchi]] 9351063 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Tsunesaburō Makiguchi]] 1rxjz6jl9t1kp8n2c488agogii7uqw9 0 941263 9351070 2026-04-11T10:05:22Z Aidas 3488 Alidirektigis al [[Metroo de Berlino]] 9351070 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[metroo de Berlino]] lm2i8d9x3fhh19ienhwr2185vsde6pt 0 941264 9351102 2026-04-11T11:07:28Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blutufa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Blue-tufted Starthroat (Heliomaster furcifer).jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro a..." 9351102 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blutufa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Blue-tufted Starthroat (Heliomaster furcifer).jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Blutufa stelkolibro''' ''H. furcifer'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Heliomaster furcifer'' |volume=2018 |article-number=e.T22688144A130124235 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22688144A130124235.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster furcifer'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Shaw (biologio)|Shaw]], 1812) |vikispecio = ''Heliomaster furcifer'' |komunejo = ''Heliomaster furcifer'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster furcifer map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blutufa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster furcifer'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Ĝi troviĝas en [[Argentino]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj eble [[Ekvadoro]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=IOC World Bird List (v 12.1) - Hummingbirds |last1=Gill |first1=F. |last2=Donsker |first2=D. |last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022}}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 1an de Februaro 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== At one time the blue-tufted starthroat was the only species in genus ''Heliomaster'', but since the mid-1900s three other species have been reassigned to it.<ref name=BTST-BOW>Schuchmann, K.L., P. F. D. Boesman, and G. M. Kirwan (2020). Blue-tufted Starthroat (''Heliomaster furcifer''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.bltsta2.01 retrieved 14 May 2022</ref> The blue-tufted starthroat is [[monotypic]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The blue-tufted starthroat is {{convert|12.6|to|13|cm|in|abbr=on}} long and weighs {{convert|5|to|6.5|g|oz|abbr=on}}. Both sexes of all subspecies have a long, decurved, black bill and a small white spot behind the eye. Both have a forked tail but the female's is less deeply indented than the male's. Males in breeding plumage have an emerald green crown, nape, and upper back; the rest of the upperparts are shining coppery green. The throat is glittering violet. The underparts and elongated feathers on the sides of the neck are iridescent ultramarine. The tail is dark green on its upper side and blue-green below. Non-breeding males are grayish below like females. Females have coppery green upperparts. The throat and underparts are gray, with a white line down the middle of the belly and green spots on the flanks. The tail is bronze green above with black tips on the central feathers; it is shining blue-green below with white tips on the outer feathers.<ref name=BTST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== The core of the blue-tufted starthroat's range is eastern Bolivia, southern Brazil, Paraguay, northern Argentina, and northern Uruguay. It has also been documented in Colombia and Peru and has one undocumented sight record in Ecuador.<ref name=BTST-BOW/><ref name=SACCcountries/> It inhabits open landscapes such as forest edges, ''[[cerrado]]'', and grasslands.<ref name=BTST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The blue-tufted starthroat's movement pattern is poorly known. The records out of its core range and some at the edges of it might indicate some post-breeding migration or dispersal.<ref name=BTST-BOW/> ===Manĝado=== The blue-tufted starthroat feeds on nectar from a wide variety of flowering plants. It is one of the major pollinators of ''[[Dolichandra]] cynanchoides'', a flowering vine. It typically forages between {{convert|2|and|8|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. Males defend flower patches. In addition to nectar, it also feeds on small insects captured by [[Hawking (birds)|hawking]].<ref name=BTST-BOW/> ===Reproduktado=== The blue-tufted starthroat's breeding season spans from November to March. It makes a cup nest of soft fibers covered with lichen, typically sited {{convert|3|to|6|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. The female incubates the clutch of two eggs for 15 to 16 days and fledging occurs 20 to 25 days after hatch.<ref name=BTST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-furcifer |species=Blutufa stelkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the blue-tufted starthroat as being of Least Concern, though its population size is unknown and believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered rare to locally common at various parts of its large range and occurs in some protected areas.<ref name=BTST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster furcifer}} {{Wikispecies|Heliomaster furcifer}} *[https://web.archive.org/web/20100409182052/http://vireo.acnatsci.org/species_image.php?species=Heliomaster+furcifer Foto ĉe VIREO] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] r0g6dyivv7g1g7kvwtxsjbhlo24ydhe 9351105 9351102 2026-04-11T11:12:44Z Kani 670 9351105 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blutufa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Blue-tufted Starthroat (Heliomaster furcifer).jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Blutufa stelkolibro''' ''H. furcifer'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Heliomaster furcifer'' |volume=2018 |article-number=e.T22688144A130124235 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22688144A130124235.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster furcifer'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Shaw (biologo)|Shaw]], 1812) |vikispecio = ''Heliomaster furcifer'' |komunejo = ''Heliomaster furcifer'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster furcifer map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blutufa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster furcifer'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Ĝi troviĝas en [[Argentino]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj eble [[Ekvadoro]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=IOC World Bird List (v 12.1) - Hummingbirds |last1=Gill |first1=F. |last2=Donsker |first2=D. |last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022}}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 1an de Februaro 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Blutufa stelkolibro estis la nura specio en la genro ''Heliomaster'', sed ekde meze de la 20-a jarcento tri aliaj specioj estis atribuitaj al tiu genro.<ref name=BTST-BOW>Schuchmann, K.L., P. F. D. Boesman, kaj G. M. Kirwan (2020). Blue-tufted Starthroat (''Heliomaster furcifer''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.bltsta2.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> La Blutufa stelkolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== The blue-tufted starthroat is {{convert|12.6|to|13|cm|in|abbr=on}} long and weighs {{convert|5|to|6.5|g|oz|abbr=on}}. Both sexes of all subspecies have a long, decurved, black bill and a small white spot behind the eye. Both have a forked tail but the female's is less deeply indented than the male's. Males in breeding plumage have an emerald green crown, nape, and upper back; the rest of the upperparts are shining coppery green. The throat is glittering violet. The underparts and elongated feathers on the sides of the neck are iridescent ultramarine. The tail is dark green on its upper side and blue-green below. Non-breeding males are grayish below like females. Females have coppery green upperparts. The throat and underparts are gray, with a white line down the middle of the belly and green spots on the flanks. The tail is bronze green above with black tips on the central feathers; it is shining blue-green below with white tips on the outer feathers.<ref name=BTST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== The core of the blue-tufted starthroat's range is eastern Bolivia, southern Brazil, Paraguay, northern Argentina, and northern Uruguay. It has also been documented in Colombia and Peru and has one undocumented sight record in Ecuador.<ref name=BTST-BOW/><ref name=SACCcountries/> It inhabits open landscapes such as forest edges, ''[[cerrado]]'', and grasslands.<ref name=BTST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The blue-tufted starthroat's movement pattern is poorly known. The records out of its core range and some at the edges of it might indicate some post-breeding migration or dispersal.<ref name=BTST-BOW/> ===Manĝado=== The blue-tufted starthroat feeds on nectar from a wide variety of flowering plants. It is one of the major pollinators of ''[[Dolichandra]] cynanchoides'', a flowering vine. It typically forages between {{convert|2|and|8|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. Males defend flower patches. In addition to nectar, it also feeds on small insects captured by [[Hawking (birds)|hawking]].<ref name=BTST-BOW/> ===Reproduktado=== The blue-tufted starthroat's breeding season spans from November to March. It makes a cup nest of soft fibers covered with lichen, typically sited {{convert|3|to|6|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. The female incubates the clutch of two eggs for 15 to 16 days and fledging occurs 20 to 25 days after hatch.<ref name=BTST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-furcifer |species=Blutufa stelkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the blue-tufted starthroat as being of Least Concern, though its population size is unknown and believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered rare to locally common at various parts of its large range and occurs in some protected areas.<ref name=BTST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster furcifer}} {{Wikispecies|Heliomaster furcifer}} *[https://web.archive.org/web/20100409182052/http://vireo.acnatsci.org/species_image.php?species=Heliomaster+furcifer Foto ĉe VIREO] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] fmk57qva0hh6v5hkqi43pcb81dagb17 9351106 9351105 2026-04-11T11:15:08Z Kani 670 /* Aspekto */ 9351106 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blutufa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Blue-tufted Starthroat (Heliomaster furcifer).jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Blutufa stelkolibro''' ''H. furcifer'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Heliomaster furcifer'' |volume=2018 |article-number=e.T22688144A130124235 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22688144A130124235.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster furcifer'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Shaw (biologo)|Shaw]], 1812) |vikispecio = ''Heliomaster furcifer'' |komunejo = ''Heliomaster furcifer'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster furcifer map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blutufa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster furcifer'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Ĝi troviĝas en [[Argentino]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj eble [[Ekvadoro]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=IOC World Bird List (v 12.1) - Hummingbirds |last1=Gill |first1=F. |last2=Donsker |first2=D. |last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022}}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 1an de Februaro 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Blutufa stelkolibro estis la nura specio en la genro ''Heliomaster'', sed ekde meze de la 20-a jarcento tri aliaj specioj estis atribuitaj al tiu genro.<ref name=BTST-BOW>Schuchmann, K.L., P. F. D. Boesman, kaj G. M. Kirwan (2020). Blue-tufted Starthroat (''Heliomaster furcifer''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.bltsta2.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> La Blutufa stelkolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Blutufa stelkolibro estas 12,6 ĝis 13 cm longa kaj pezas 5 ĝis 6,5 g. Ambaŭ seksoj havas longan, kurban, nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo. Ambaŭ havas forkoforman voston, sed tiu de la ino estas malpli entranĉeca ol tiu de la masklo. Maskloj en [[reprodukta plumaro]] havas smeraldverdajn kronon, nukon kaj supran dorson; la cetero de la supraj partoj estas brile kuproverdaj. La gorĝo estas briletviola. La subaj partoj kaj longformaj plumoj ĉe la flankoj de la kolo estas irizece ultramaraj. La [[vosto]] estas malhelverda sur sia supra flanko kaj bluverda sube. Ne-reproduktantaj maskloj estas grizecaj sube kiel inoj. Inoj havas kuproverdajn suprajn partojn. La gorĝo kaj subaj partoj estas grizaj, kun blanka linio laŭ la mezo de la ventro kaj verdaj makuloj sur la flankoj. La vosto estas bronzverda supre kun nigraj pintoj sur la centraj plumoj; ĝi brilas bluverde sube kun blankaj pintoj sur la eksteraj plumoj.<ref name=BTST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== The core of the blue-tufted starthroat's range is eastern Bolivia, southern Brazil, Paraguay, northern Argentina, and northern Uruguay. It has also been documented in Colombia and Peru and has one undocumented sight record in Ecuador.<ref name=BTST-BOW/><ref name=SACCcountries/> It inhabits open landscapes such as forest edges, ''[[cerrado]]'', and grasslands.<ref name=BTST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The blue-tufted starthroat's movement pattern is poorly known. The records out of its core range and some at the edges of it might indicate some post-breeding migration or dispersal.<ref name=BTST-BOW/> ===Manĝado=== The blue-tufted starthroat feeds on nectar from a wide variety of flowering plants. It is one of the major pollinators of ''[[Dolichandra]] cynanchoides'', a flowering vine. It typically forages between {{convert|2|and|8|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. Males defend flower patches. In addition to nectar, it also feeds on small insects captured by [[Hawking (birds)|hawking]].<ref name=BTST-BOW/> ===Reproduktado=== The blue-tufted starthroat's breeding season spans from November to March. It makes a cup nest of soft fibers covered with lichen, typically sited {{convert|3|to|6|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. The female incubates the clutch of two eggs for 15 to 16 days and fledging occurs 20 to 25 days after hatch.<ref name=BTST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-furcifer |species=Blutufa stelkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the blue-tufted starthroat as being of Least Concern, though its population size is unknown and believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered rare to locally common at various parts of its large range and occurs in some protected areas.<ref name=BTST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster furcifer}} {{Wikispecies|Heliomaster furcifer}} *[https://web.archive.org/web/20100409182052/http://vireo.acnatsci.org/species_image.php?species=Heliomaster+furcifer Foto ĉe VIREO] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] depdto6d2v4x746uwritjjwcsb0vvk1 9351107 9351106 2026-04-11T11:16:52Z Kani 670 /* Distribuo kaj habitato */ 9351107 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blutufa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Blue-tufted Starthroat (Heliomaster furcifer).jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Blutufa stelkolibro''' ''H. furcifer'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Heliomaster furcifer'' |volume=2018 |article-number=e.T22688144A130124235 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22688144A130124235.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster furcifer'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Shaw (biologo)|Shaw]], 1812) |vikispecio = ''Heliomaster furcifer'' |komunejo = ''Heliomaster furcifer'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster furcifer map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blutufa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster furcifer'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Ĝi troviĝas en [[Argentino]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj eble [[Ekvadoro]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=IOC World Bird List (v 12.1) - Hummingbirds |last1=Gill |first1=F. |last2=Donsker |first2=D. |last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022}}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 1an de Februaro 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Blutufa stelkolibro estis la nura specio en la genro ''Heliomaster'', sed ekde meze de la 20-a jarcento tri aliaj specioj estis atribuitaj al tiu genro.<ref name=BTST-BOW>Schuchmann, K.L., P. F. D. Boesman, kaj G. M. Kirwan (2020). Blue-tufted Starthroat (''Heliomaster furcifer''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.bltsta2.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> La Blutufa stelkolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Blutufa stelkolibro estas 12,6 ĝis 13 cm longa kaj pezas 5 ĝis 6,5 g. Ambaŭ seksoj havas longan, kurban, nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo. Ambaŭ havas forkoforman voston, sed tiu de la ino estas malpli entranĉeca ol tiu de la masklo. Maskloj en [[reprodukta plumaro]] havas smeraldverdajn kronon, nukon kaj supran dorson; la cetero de la supraj partoj estas brile kuproverdaj. La gorĝo estas briletviola. La subaj partoj kaj longformaj plumoj ĉe la flankoj de la kolo estas irizece ultramaraj. La [[vosto]] estas malhelverda sur sia supra flanko kaj bluverda sube. Ne-reproduktantaj maskloj estas grizecaj sube kiel inoj. Inoj havas kuproverdajn suprajn partojn. La gorĝo kaj subaj partoj estas grizaj, kun blanka linio laŭ la mezo de la ventro kaj verdaj makuloj sur la flankoj. La vosto estas bronzverda supre kun nigraj pintoj sur la centraj plumoj; ĝi brilas bluverde sube kun blankaj pintoj sur la eksteraj plumoj.<ref name=BTST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La kerno de la teritorio de la Blutufa stelkolibro estas orienta [[Bolivio]], suda [[Brazilo]], [[Paragvajo]], norda [[Argentino]], kaj norda [[Urugvajo]]. Ĝi ankaŭ estis dokumentita en [[Kolombio]] kaj [[Peruo]] kaj havas unu nedokumentitan vidregistron en Ekvadoro.<ref name=BTST-BOW/><ref name=SACCcountries/> Ĝi loĝas en malfermaj medioj kiel arbaraj randoj, ''[[cerrado]]'', kaj [[herbejo]]j.<ref name=BTST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== The blue-tufted starthroat's movement pattern is poorly known. The records out of its core range and some at the edges of it might indicate some post-breeding migration or dispersal.<ref name=BTST-BOW/> ===Manĝado=== The blue-tufted starthroat feeds on nectar from a wide variety of flowering plants. It is one of the major pollinators of ''[[Dolichandra]] cynanchoides'', a flowering vine. It typically forages between {{convert|2|and|8|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. Males defend flower patches. In addition to nectar, it also feeds on small insects captured by [[Hawking (birds)|hawking]].<ref name=BTST-BOW/> ===Reproduktado=== The blue-tufted starthroat's breeding season spans from November to March. It makes a cup nest of soft fibers covered with lichen, typically sited {{convert|3|to|6|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} above the ground. The female incubates the clutch of two eggs for 15 to 16 days and fledging occurs 20 to 25 days after hatch.<ref name=BTST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-furcifer |species=Blutufa stelkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the blue-tufted starthroat as being of Least Concern, though its population size is unknown and believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered rare to locally common at various parts of its large range and occurs in some protected areas.<ref name=BTST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster furcifer}} {{Wikispecies|Heliomaster furcifer}} *[https://web.archive.org/web/20100409182052/http://vireo.acnatsci.org/species_image.php?species=Heliomaster+furcifer Foto ĉe VIREO] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] 7dzky6bwis46g0010y4tw6rmduw2ay1 9351108 9351107 2026-04-11T11:20:25Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9351108 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blutufa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Blue-tufted Starthroat (Heliomaster furcifer).jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Blutufa stelkolibro''' ''H. furcifer'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Heliomaster furcifer'' |volume=2018 |article-number=e.T22688144A130124235 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22688144A130124235.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster furcifer'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Shaw (biologo)|Shaw]], 1812) |vikispecio = ''Heliomaster furcifer'' |komunejo = ''Heliomaster furcifer'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster furcifer map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blutufa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster furcifer'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Ĝi troviĝas en [[Argentino]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj eble [[Ekvadoro]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=IOC World Bird List (v 12.1) - Hummingbirds |last1=Gill |first1=F. |last2=Donsker |first2=D. |last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022}}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 1an de Februaro 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Blutufa stelkolibro estis la nura specio en la genro ''Heliomaster'', sed ekde meze de la 20-a jarcento tri aliaj specioj estis atribuitaj al tiu genro.<ref name=BTST-BOW>Schuchmann, K.L., P. F. D. Boesman, kaj G. M. Kirwan (2020). Blue-tufted Starthroat (''Heliomaster furcifer''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.bltsta2.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> La Blutufa stelkolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Blutufa stelkolibro estas 12,6 ĝis 13 cm longa kaj pezas 5 ĝis 6,5 g. Ambaŭ seksoj havas longan, kurban, nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo. Ambaŭ havas forkoforman voston, sed tiu de la ino estas malpli entranĉeca ol tiu de la masklo. Maskloj en [[reprodukta plumaro]] havas smeraldverdajn kronon, nukon kaj supran dorson; la cetero de la supraj partoj estas brile kuproverdaj. La gorĝo estas briletviola. La subaj partoj kaj longformaj plumoj ĉe la flankoj de la kolo estas irizece ultramaraj. La [[vosto]] estas malhelverda sur sia supra flanko kaj bluverda sube. Ne-reproduktantaj maskloj estas grizecaj sube kiel inoj. Inoj havas kuproverdajn suprajn partojn. La gorĝo kaj subaj partoj estas grizaj, kun blanka linio laŭ la mezo de la ventro kaj verdaj makuloj sur la flankoj. La vosto estas bronzverda supre kun nigraj pintoj sur la centraj plumoj; ĝi brilas bluverde sube kun blankaj pintoj sur la eksteraj plumoj.<ref name=BTST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La kerno de la teritorio de la Blutufa stelkolibro estas orienta [[Bolivio]], suda [[Brazilo]], [[Paragvajo]], norda [[Argentino]], kaj norda [[Urugvajo]]. Ĝi ankaŭ estis dokumentita en [[Kolombio]] kaj [[Peruo]] kaj havas unu nedokumentitan vidregistron en Ekvadoro.<ref name=BTST-BOW/><ref name=SACCcountries/> Ĝi loĝas en malfermaj medioj kiel arbaraj randoj, ''[[cerrado]]'', kaj [[herbejo]]j.<ref name=BTST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La movpadrono de la Blutufa stelkolibro estas malbone konata. La registroj ekster ĝia kerna teritorio kaj kelkaj ĉe ĝiaj randoj povus indiki iun post-reproduktan migradon aŭ disiĝon.<ref name=BTST-BOW/> ===Manĝado=== La Blutufa stelkolibro manĝas [[nektaro]]n de vasta gamo da florplantoj. Ĝi estas unu el la ĉefaj polenigistoj de ''Dolichandra cynanchoides'', floranta [[vito]]. Ĝi tipe manĝadas inter 2 kaj 8 m supergrunde. Maskloj defendas florareetojn. Aldone al nektaro, ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n kaptitajn per akcipitrado.<ref name=BTST-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Blutufa stelkolibro daŭras de novembro ĝis marto. Ĝi faras tasforman neston el molaj fibroj kovritaj per [[likeno]], tipe situantan 3 ĝis 6 m supergrunde. La ino kovas la ovon dum 15 ĝis 16 tagoj kaj [[elnestiĝo]] okazas 20 ĝis 25 tagojn post eloviĝo.<ref name=BTST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-furcifer |species=Blutufa stelkolibro}} ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the blue-tufted starthroat as being of Least Concern, though its population size is unknown and believed to be decreasing. No immediate threats have been identified.<ref name=IUCN/> It is considered rare to locally common at various parts of its large range and occurs in some protected areas.<ref name=BTST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster furcifer}} {{Wikispecies|Heliomaster furcifer}} *[https://web.archive.org/web/20100409182052/http://vireo.acnatsci.org/species_image.php?species=Heliomaster+furcifer Foto ĉe VIREO] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] pfjk1ijivdg4ecrf0b6y1kbu1j8ci32 9351109 9351108 2026-04-11T11:22:15Z Kani 670 9351109 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blutufa stelkolibro |koloro = pink |dosiero = Blue-tufted Starthroat (Heliomaster furcifer).jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Heliomaster]]'' |genro aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |specio = '''Blutufa stelkolibro''' ''H. furcifer'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Heliomaster furcifer'' |volume=2018 |article-number=e.T22688144A130124235 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22688144A130124235.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Heliomaster furcifer'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Shaw (biologo)|Shaw]], 1812) |vikispecio = ''Heliomaster furcifer'' |komunejo = ''Heliomaster furcifer'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Heliomaster furcifer map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blutufa stelkolibro'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Heliomaster furcifer'') estas specio de [[kolibro]]j en la familio [[Trokiledoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Heliomaster]]'' en la subfamilio [[Trokilenoj]]. Ĝi troviĝas en [[Argentino]], [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj eble [[Ekvadoro]].<ref name=IOC12.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/hummingbirds/ |title=IOC World Bird List (v 12.1) - Hummingbirds |last1=Gill |first1=F. |last2=Donsker |first2=D. |last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2022 |access-date=15a de Januaro 2022}}</ref><ref name=HBW2020>HBW and BirdLife International (2020) ''Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world'' Version 5. Disponebla ĉe: [http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v5_Dec20.zip] [.xls zipped 1 MB] Alirita la 27an de Majo 2021</ref><ref name=SACCcountries>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 31a de Januaro 2022. ''Species Lists of Birds for South American Countries and Territories''. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCCountryLists.htm] Alirita la 1an de Februaro 2022</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== Iam la Blutufa stelkolibro estis la nura specio en la genro ''Heliomaster'', sed ekde meze de la 20-a jarcento tri aliaj specioj estis atribuitaj al tiu genro.<ref name=BTST-BOW>Schuchmann, K.L., P. F. D. Boesman, kaj G. M. Kirwan (2020). Blue-tufted Starthroat (''Heliomaster furcifer''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.bltsta2.01] Alirita la 14an de Majo 2022</ref> La Blutufa stelkolibro estas [[monotipa]].<ref name=IOC12.1/> ==Aspekto== La Blutufa stelkolibro estas 12,6 ĝis 13 cm longa kaj pezas 5 ĝis 6,5 g. Ambaŭ seksoj havas longan, kurban, nigran bekon kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo. Ambaŭ havas forkoforman voston, sed tiu de la ino estas malpli entranĉeca ol tiu de la masklo. Maskloj en [[reprodukta plumaro]] havas smeraldverdajn kronon, nukon kaj supran dorson; la cetero de la supraj partoj estas brile kuproverdaj. La gorĝo estas briletviola. La subaj partoj kaj longformaj plumoj ĉe la flankoj de la kolo estas irizece ultramaraj. La [[vosto]] estas malhelverda sur sia supra flanko kaj bluverda sube. Ne-reproduktantaj maskloj estas grizecaj sube kiel inoj. Inoj havas kuproverdajn suprajn partojn. La gorĝo kaj subaj partoj estas grizaj, kun blanka linio laŭ la mezo de la ventro kaj verdaj makuloj sur la flankoj. La vosto estas bronzverda supre kun nigraj pintoj sur la centraj plumoj; ĝi brilas bluverde sube kun blankaj pintoj sur la eksteraj plumoj.<ref name=BTST-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La kerno de la teritorio de la Blutufa stelkolibro estas orienta [[Bolivio]], suda [[Brazilo]], [[Paragvajo]], norda [[Argentino]], kaj norda [[Urugvajo]]. Ĝi ankaŭ estis dokumentita en [[Kolombio]] kaj [[Peruo]] kaj havas unu nedokumentitan vidregistron en Ekvadoro.<ref name=BTST-BOW/><ref name=SACCcountries/> Ĝi loĝas en malfermaj medioj kiel arbaraj randoj, ''[[cerrado]]'', kaj [[herbejo]]j.<ref name=BTST-BOW/> ==Kutimaro== ===Movoj=== La movpadrono de la Blutufa stelkolibro estas malbone konata. La registroj ekster ĝia kerna teritorio kaj kelkaj ĉe ĝiaj randoj povus indiki iun post-reproduktan migradon aŭ disiĝon.<ref name=BTST-BOW/> ===Manĝado=== La Blutufa stelkolibro manĝas [[nektaro]]n de vasta gamo da florplantoj. Ĝi estas unu el la ĉefaj polenigistoj de ''Dolichandra cynanchoides'', floranta [[vito]]. Ĝi tipe manĝadas inter 2 kaj 8 m supergrunde. Maskloj defendas florareetojn. Aldone al nektaro, ĝi ankaŭ manĝas malgrandajn [[insektoj]]n kaptitajn per akcipitrado.<ref name=BTST-BOW/> ===Reproduktado=== La [[reprodukta sezono]] de la Blutufa stelkolibro daŭras de novembro ĝis marto. Ĝi faras tasforman neston el molaj fibroj kovritaj per [[likeno]], tipe situantan 3 ĝis 6 m supergrunde. La ino kovas la ovon dum 15 ĝis 16 tagoj kaj [[elnestiĝo]] okazas 20 ĝis 25 tagojn post eloviĝo.<ref name=BTST-BOW/> {{birdsong|url=https://xeno-canto.org/species/Heliomaster-furcifer |species=Blutufa stelkolibro}} ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Blutufan stelkolibron kiel [[Malplej Zorgiga]]n, kvankam ĝia populacio estas nekonata kaj supozeble malpliiĝas. Neniu tuja minaco estis identigita.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Heliomaster furcifer'' |volume=2018 |article-number=e.T22688144A130124235 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22688144A130124235.en |access-date=14a de Majo 2022}}</ref> Ĝi estas konsiderata malofta ĝis surloke ofta en diversaj partoj de sia granda teritorio kaj troviĝas en kelkaj protektitaj areoj.<ref name=BTST-BOW/> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Heliomaster furcifer}} {{Wikispecies|Heliomaster furcifer}} *[https://web.archive.org/web/20100409182052/http://vireo.acnatsci.org/species_image.php?species=Heliomaster+furcifer Foto ĉe VIREO] {{Projektoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] [[Kategorio:Birdoj de Bolivio]] [[Kategorio:Birdoj de Argentino]] [[Kategorio:Birdoj de Paragvajo]] l4cb1nrhjy9psacmktez5i1n3zozj7t 0 941265 9351103 2026-04-11T11:09:58Z Kani 670 Alidirektigis al [[Blutufa stelkolibro]] 9351103 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Blutufa stelkolibro]] bh80ix2k1e1jjxi0ffbasposdhgwed9 11 941266 9351110 2026-04-11T11:24:16Z Sj1mor 12103 /* Uzoj */ nova sekcio 9351110 wikitext text/x-wiki == Uzoj == Kun nur 3 uzantoj, ĉu ni vere bezoas tiun ĉi informkeston? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 11:24, 11 apr. 2026 (UTC) 3i0ziynhppcf97q3aj9ukwje2z39ss7